1924.12.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 129Η

Παρασκευὴ 19 Δεκεμβρίου 1924

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρα 5.15′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Μετὰ λύπης μου ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὸν θάνατον τοῦ συναδέλφου Ι. Καρμανίδου, πληρεξουσίου Ναυπακτίας. Ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν πολιτευόμενος ὡς δήμαρχος καὶ τελευταῖον ὡς πληρεξούσιος διεκρίθη διὰ τὴν χρηστότητα τοῦ ἤθους καὶ διὰ τὴν ὑπὲρ τῶν κοινῶν συμφερόντων μέριμναν. Νομίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις θὰ μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ νὰ διαβιβάσω τὰ συλλυπητήρια αὐτῆς πρὸς τὴν οἰκογένειαν αὐτοῦ καὶ νὰ διακόψωμεν ἐπὶ πέντε λεπτὰ τὴν συνεδρίασιν εἰς ἔνδειξιν πένθους.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν ἐπὶ πέντε λεπτά. (Ὥρα 5.20′ μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 5.25′ μ.μ.).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: —Ὁ γεωργικὸς συνεταιρισμὸς Κιάτου παρακαλεῖ ὅπως μεταφερθῶσι τὰ 15 ἑκατομμύρια τῶν πλεοναζόντων δελτίων εἰς τὴν ἑπομένην περίοδον πρὸς ἀποφυγὴν ἐκπτώσεως τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος. —Ἐπιτροπὴ κατοίκων Μικροῦ Δερείου παρακαλεῖ ὅπως μονιμοποιηθῇ ὁ ἐπιθεωρητὴς Γεώργ. Ἐμμανουήλ. —Ἡ Ὁμοσπονδία τῶν συνεταιρισμῶν Λαρίσης διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐπίταξιν τοῦ ἀγροκτήματος Γιάννουλης ὑπὲρ τῶν προσφύγων. —Ὁ Σύλλογος Δυτικομακεδόνων Δράμας παρακαλεῖ ὅπως λυθῇ ἀμέσως τὸ ζήτημα τῶν ὑδρομύλων τῆς περιοχῆς Δράμας. —Οἱ καπνοπαραγωγοὶ Σοφάδων παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἀποδεχθῇ τὸ ὑπὸ τοῦ Συνεδρίου των ὑποβληθὲν ὑπόμνημα. —Ὁ Νικόλαος Μαθιουδάκης, κάτοικος Ξάνθης, ἐνοικιαστὴς δεκάτης, παρακαλεῖ ὅπως ἐκδικασθῇ ἡ ἀπόφασις περὶ καταβολῆς 30.600 δραχμῶν παρὰ τοῦ Ἀμπτουλὰχ Χότζα διὰ φόρον δεκάτης. —Ἐπιτροπὴ κατοίκων Μουσταφουλίου παρακαλεῖ ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. —Ὁ Ν. Δουμπιώτης, ἀπόστρατος ὑποστράτηγος τοῦ ἐνόπλου Σώματος κατὰ τὸν Μακεδονικὸν ἀγῶνα, παρακαλεῖ ὅπως δοθῶσιν εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν φονευθέντων ὁπλαρχηγῶν συντάξεις ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ. —Κάτοικοι Αὐλῶνος διαμαρτύρονται διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ ἐκεῖ Εἰρηνοδικείου. —Ὁ Εὐστ. Ἀγάθος παρακαλεῖ ὅπως τύχωσι συντάξεως καὶ οἱ παραιτηθέντες ἀξιωματικοὶ κατὰ τὸ 1922. —Ὁ πληρεξούσιος κ. Κ. Βαρδουλάκης αἰτεῖται τρίμηνον ἄδειαν ἀπουσίας διὰ τὸ ἐξωτερικόν. (Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως, ἡ ἄδεια χορηγεῖται). —Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Γ. Δουκουμετζίδης, Α. Ἀναγνωστόπουλος, Σ. Κρεμεζῆς, Π. Πολυχρονίδης, Π. Μαζαράκης, Γ. Πρεζάνης, Ἰωάν. Μανέτας, Β. Καραπαναγιώτης, Γ. Μπούμπουλης καὶ πλεῖστοι ἄλλοι ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Ι. Μανέττας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου 4 τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Π. Τσιτσεκλῆς διαβιβάζει αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν αἰτουμένου τὴν παροχὴν ἀδείας πρὸς ποινικὴν δίωξιν τοῦ πληρεξουσίου κ. Θ. Παπαϊωάννου. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Δ. Μπότσαρης, Γ. Γερογιάννης, Σ. Γεωργιλαδάκης καὶ πλεῖστοι ἄλλοι πληρεξούσιοι ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Κ. Σταματόπουλος καὶ Ν. Ξηρὸς ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ βελτιώσεως τῶν χορηγιῶν τῶν εἰς βάρος τοῦ κληροδοτήματος Π. Μαρκίδου σπουδαζόντων». Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν. Ὁ κ. Λουπινᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Αὐλῶνος, Λετοῦ καὶ Φλεσιάδος Τριφυλίας.

§5Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Οἱ πληθυσμοὶ τῶν τέως δήμων Αὐλῶνος, Λετοῦ καὶ Φλεσιάδος τῆς ἐπαρχίας Τριφυλίας ἀνεστατώθησαν μὲ τὴν εἴδησιν ὅτι μελετᾶται ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ἡ κατάργησις τῶν Εἰρηνοδικείων των. Ἡ ἠχὼ τῶν διαμαρτυριῶν τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν, ἀνερχομένων εἰς 125 χιλιάδας κατοίκων, ὡς καὶ τὰ συλλαλητήρια τὰ γενόμενα ἐν Ἀετῷ, μεταδίδουν τὸν πόνον τῶν πληττομένων πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι εὐλόγως φρονοῦν ὅτι πρὸς ἐμπαιγμὸν τῶν ἀληθῶν οἰκονομιῶν γίνονται οἰκονομίαι ἐκεῖ ὅπου δὲν πρέπει κατ’ ἐλάχιστον νὰ θίγωνται γραφεῖα τὰ ὁποῖα εἰς τὰ ἐπαρχιακὰ κέντρα ἐμφανίζουν τὸ Κράτος. Δὲν εἶμαι, κύριοι, κατὰ τῶν οἰκονομιῶν· τοὐναντίον ἐγκρίνω ἐξ ὁλοκλήρου καὶ ἐγὼ τὰς ὑποδειχθείσας ἐν τῷ κέντρῳ οἰκονομίας, ἀλλ’ ἐνῷ ἀντιλαμβάνομαι ἀπειρίαν ἀργομίσθων βαθμούχων ὄχι μόνον ἀχρήστων, ἀλλὰ καὶ ἐπιβλαβῶν εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, δὲν δύναμαι νὰ ἀνεχθῶ τὴν οἰκονομίαν τῆς καταργήσεως μικρῶν ἐπαρχιακῶν γραφείων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν μόνην ἐμφάνισιν τοῦ Κράτους καὶ τὰ ὁποῖα εἰς τὰ ὄμματα τῶν πληθυσμῶν εὑρίσκονται ὡς τὸ μοναδικὸν ἀντιστάθμισμα τῶν τόσων φόρων τοὺς ὁποίους πληρώνουν εἰς τὴν Πολιτείαν. Ἄλλως τε, κύριοι, οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ γνωρίζουν ὅτι αἱ οἰκονομίαι αὐταὶ ἀποτελοῦν ἐμπαιγμόν, διότι καλῶς ἀντιλαμβάνονται ὅτι τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ τὴν συντήρησιν τῶν γραφείων εἶναι πολὺ ὀλιγώτερα ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ πληρώνουν εἰς ὁδοιπορικά, ἐνῷ συγχρόνως οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ θὰ ὑφίστανται ταλαιπωρίας πολὺ μεγαλυτέρας, ὁδοιποροῦντες ἐπὶ μακρὸν διὰ νὰ μεταβῶσιν εἰς ἄλλα γραφεῖα.

§6Α. ΠΡΕΚΑΣ. Δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, κ. συνάδελφε, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν δὲν ἠσχολήθη μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης μὲ τὰς οἰκονομίας τὰς ἀναγομένας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Συνεπῶς αἱ πληροφορίαι σας θὰ εἶναι πρόωροι.

§7Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Τὸ ἀποδέχομαι αὐτὸ μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν ἐζήτησε διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης πληροφορίας ἵνα μάθῃ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ προβῇ εἰς οἰκονομίας, ἐνῷ οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ πιστεύουν καὶ ἐγὼ καὶ πάντες ὅτι τὰ μικρὰ γραφεῖα δὲν εἶναι συμφέρον νὰ καταργηθοῦν. Καὶ τὴν κραυγὴν τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν θὰ τὴν αἰσθανθῶμεν ὀδυνηρῶς ὅλοι, ἂν θέλωμεν παραγνωρίσει τὰ δίκαια αἰτήματά των. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, διὰ νὰ καθησυχάσωμεν τοὺς πληθυσμοὺς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἀνησυχοῦν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§9Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὴν γνώμην ὅτι αἱ οἰκονομίαι εἰς τὴν Δικαιοσύνην δὲν εἶναι οἰκονομίαι. Ἡ σκέψις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν περὶ καταργήσεως Εἰρηνοδικείων δὲν εἶναι ἐξυπηρετικὴ τῆς ἰδέας τοῦ Κράτους. Τὰ Εἰρηνοδικεῖα ἔχουσι μικρὰν δαπάνην, τὴν ὁποίαν ἀναπληροῦν διὰ τῆς ἐργασίας ἡ ὁποία γίνεται, διὰ τῆς καταναλώσεως χαρτοσήμου καὶ διὰ τῶν προστίμων. Ὅταν λείψουν τὰ Εἰρηνοδικεῖα, ὁ πολίτης δὲν θὰ πηγαίνῃ εἰς τὴν Δικαιοσύνην καὶ αἱ πρόσοδοι τοῦ Κράτους θὰ ἐλαττωθοῦν καὶ τὸ Κράτος θὰ παρουσιασθῇ φθισικὸν καὶ θὰ ἐλλείπῃ ἡ ἰδέα τοῦ Κράτους. Ἐπὶ πλέον δὲ καὶ ἡ ἀσφάλεια θὰ ἐλαττωθῇ καὶ τὰ ἐγκλήματα θὰ αὐξηθῶσι.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γρηγορίου ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Γενικῆς Ἑνώσεως Ἰδιοκτησίας.

§11Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἡ Ἕνωσις τῶν Ἰδιοκτητῶν, κ. πληρεξούσιοι, ὑποβάλλει ἀναφορὰν εἰς τὴν Συνέλευσιν ζητοῦσα τὴν τροποποίησιν τοῦ ἐνοικιοστασίου συμφώνως πρὸς τὸ δίκαιον, τὸ ὁποῖον δίκαιον θεωρεῖ ὡς συμπῖπτον μὲ τὰ συμφέροντά των. Ὑποβάλλει συγχρόνως εἰς τὴν Συνέλευσιν ὀγκώδη κατάλογον, εἰς τὸν ὁποῖον περιέχεται πληθὺς ὀνομάτων ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Ἑνώσεως, ἐπωφελούμενοι ἀδίκων καὶ ἀμελετήτων διατάξεων τοῦ ἐνοικιοστασίου, μετέρχονται ἀνήθικον ἐκμετάλλευσιν εἰς βάρος ξένης περιουσίας. Πραγματικῶς, κύριοι πληρεξούσιοι, τὸ ἐνοικιοστάσιον, λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν περιστάσεων ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρέθη ἡ ἀνθρωπότης κατὰ τοὺς παρόντας καιρούς, εἶναι μία ἀνάγκη ἐπιβεβλημένη, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ προστατευθῇ ἡ στέγη, ἀλλ’ ἡ στέγη τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι μετὰ δυσκολίας θὰ ἠδύναντο ἢ καθόλου δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς σημερινὰς τιμὰς τῶν ἐνοικίων. Πιστεύω ἀδιστάκτως ὅτι κανεὶς ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐθέσπισαν μέχρι τοῦδε τὰ ἐνοικιοστάσια δὲν προετίθετο, ἐφαρμόζων διατάξεις ἀναγκαστικοῦ δικαίου, νὰ προστατεύσῃ καὶ νὰ βοηθήσῃ τὴν χλιδὴν καὶ τὴν εὐμάρειαν, νὰ προστατεύσῃ π.χ. τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Θεολογίτην, ὁ ὁποῖος κατέχων εἰς τὴν ὁδὸν Δαμάχου ἕξ δωμάτια ἐπιπλωμένα πληρώνει 780 δραχμὰς εἰς ἕνα ἰδιοκτήτην ὀνόματι Ἀλέξανδρον Ρούκαν, ὁ ὁποῖος σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως γνωρίζω ὅτι πένεται.

§12Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ὁ κ. Αὔγουστος Θεολογίτης;

§13Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἂν ἦτο ὁ κ. Αὔγουστος Θεολογίτης, θὰ εἶχε πολλὰ τὰ ἐλαφρυντικά, ἐνῷ ὁ κ. Δημήτριος Θεολογίτης ἔχει πολλὰ τὰ ἑκατομμύρια. Δὲν πιστεύω νὰ ἐσκέφθη νὰ προστατεύσῃ τοὺς σωροὺς τῶν ἑκατομμυρίων τῶν κ.κ. Καρακώστα καὶ Γιαννακοῦ, ἐξ ὧν ὁ εἷς κατοικεῖ εἰς τὴν ὁδὸν Λήμνου καὶ πληρώνει δρ. 300 μηνιαίως. Ἔχω ἐδῶ τὸν κ. Χρ. Ἀργυρόπουλον, ὁ ὁποῖος εἶναι ἑκατομμυριοῦχος ἰδιοκτήτης μόνου μεγάλου ἐργοστασίου ὑελουργίας ἐν Πειραιεῖ. Ὅταν ἤμην νέος καὶ ὡμίλουν ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο, ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ κύριος αὐτὸς ἐπροστατεύθη δι’ ἑνὸς νόμου ὁ ὁποῖος ἀπηγόρευε νὰ εἰσάγωνται ὑαλικὰ ἀπὸ τὴν Εὐρώπην καὶ ἔκαμεν ἑκατομμύρια, ὅταν δὲ οἱ ἐργάται τοῦ ἐζήτουν πολλά, ἔφερεν ἐργάτας ἐξ Ἰταλίας. Φαντασθῆτε, ἀφοῦ τότε ἦτο ἑκατομμυριοῦχος, πόσα ἔχει σήμερον. Ἐπίσης σᾶς ἀναφέρω τοὺς ἀδελφοὺς Λαμπροπούλους, οἱ ὁποῖοι πληρώνουν εἰς τὴν ὁδὸν Ἀριστοτέλους δι’ ἄνω πάτωμα μὲ ἕνδεκα δωμάτια δραχμὰς πεντακοσίας. Σᾶς ἀναφέρω τὸν κ. Ἀκριβόν, ὁ ὁποῖος πληρώνει 230 δραχμάς. Δὲν θὰ θελήσω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω καὶ νὰ διαβάσω ὅλα τὰ ὀνόματα αὐτά, διότι ὁ χρόνος δὲν ἐπιτρέπει· πέντε λεπτὰ ἔχω δικαίωμα.

§14Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Ἔχω, κύριοι, πέντε δωμάτια εἰς τὸν σταθμὸν Λαυρείου καὶ μοῦ πληρώνουν ἀπὸ τὸ 1912 μόνον 110 δραχμὰς μίσθωμα καὶ ἤδη 302 δραχμάς.

§15Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Εἶναι ἐδῶ κάποιος Συννεφιᾶς ἐν ὁδῷ Πιπίνου 25, ὅστις δι’ ἑπτὰ δωμάτια πληρώνει 600 δραχμάς· ὁ ἐφοπλιστὴς Λυκιαρδόπουλος καὶ ἄλλοι...

§16Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ Συνέλευσις, ὑποθέτω, ἀναγνωρίζουσα τὴν σοβαρότητα τοῦ ζητήματος καὶ ὄχι τῆς ἐρωτήσεως,— θὰ στέρξῃ νὰ ὁμιλήσητε ὀλίγον περισσότερον παρὰ τὰ κεκανονισμένα πέντε λεπτά, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἄλλου λόγου, διότι τὰ ὀνόματα τὰ ὁποῖα ἀνεφέρατε θὰ παραπονοῦνται κατὰ τῶν ὀνομάτων τὰ ὁποῖα ὁ χρόνος δὲν ἐπιτρέπει νὰ ἀποκαλύψητε.

§17Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Τὸ κατ’ ἐμέ, κύριοι πληρεξούσιοι, νομίζω ὅτι ἡ συμπεριφορὰ τῶν πλουσίων τούτων ἀνθρώπων δὲν ἀπέχει πολύ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, τῆς λῃστείας.

§18Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Μετὰ βασάνων μάλιστα.

§19Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἴσως μάλιστα νὰ εἶναι μᾶλλον ἀσυνείδητος καὶ μᾶλλον εἰδεχθής. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι δίκαιον εἶναι νὰ σπεύσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ τροποποιήσῃ τὸ ἐνοικιοστάσιον. Ἄς ἐπιτραπῇ κατὰ πρῶτον λόγον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι, ἕνεκα πολλῶν καὶ σκληρῶν λόγων εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐνοικιάσωσι μίαν οἰκίαν τὴν ὁποίαν ἔκτισαν μετὰ πολλῶν βασάνων καὶ κόπων καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ὠνειρεύθησαν νὰ ἀποθάνωσι, νὰ στεγασθῶσιν ἐντὸς αὐτῆς, ἂν δὲν ἔχωσιν ἄλλην οἰκίαν. Ἂς φροντίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ληφθῇ κάποια πρόνοια.

§20Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πρῶτον πρέπει νὰ παραπονεθῶμεν κατὰ τοῦ Κράτους τὸ ὁποῖον κατέχει οἰκήματα καὶ πληρώνει μηδαμινὰ σχεδὸν ἐνοίκια. Κατέχει οἰκήματα τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου, δηλαδὴ τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν, καὶ δὲν πληρώνει οὔτε ἥμισυ τοῖς ἑκατόν.

§21Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ἠκούσαμεν τὰ ὀνόματα καὶ ἐννοοῦμεν τὴν σωρείαν τῶν ὀνομάτων, ἀλλὰ παρελείψατε ἕνα μεγάλον δυνάστην, αὐτὸ τὸ Κράτος· δυνάστην τῶν ἰδιοκτητῶν, διότι, ἂν τὸ Κράτος χρησιμοποιῇ διὰ τὰς Ὑπηρεσίας αὐτοῦ 10,000 οἰκήματα, φέρ’ εἰπεῖν, ἐν ὅλῳ, τὰ οἰκήματα αὐτὰ πρέπει νὰ τὰ πληρώσωσιν οἱ 10,000 ἰδιοκτῆται ἢ πρέπει νὰ τὰ πληρώσουν τὰ 7 ἑκατομμύρια τῶν Ἑλλήνων; Καὶ δι’ αὐτό, κ. συνάδελφε, μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ὅτι παρελείψατε τὸν μεγαλύτερον δυνάστην, διότι εἶναι οἰκογένειαι ἔχουσαι ἕνα σπίτι εἴτε εἰς χωρία εἴτε εἰς πόλεις, τὸ ὁποῖον κατέχει τὸ Κράτος. Ὀνομάζω μίαν οἰκογένειαν ἐκ Μεσολογγίου ὀνόματι Καρβούνη, ἡ ὁποία ἔχει δύο τέκνα, μίαν γραῖαν συνταξιοῦχον, διότι ἦτο σύζυγος συνταξιούχου διευθυντοῦ Νομαρχίας καὶ παίρνει 100 δραχμὰς σύνταξιν, καὶ λαμβάνει δι’ ἐνοίκιον ἀπὸ τὸ σπίτι, τὸ ὁποῖον εἶναι μοναδική της περιουσία καὶ ἀποτελεῖται ἐξ ἐννέα δωματίων, δραχ. 300 μηνιαίως. Λοιπὸν δὲν εἶναι τὸ Κράτος ὁ μεγαλύτερος δυνάστης; Ἡ Κυβέρνησις ἔχω ἀπόλυτον πεποίθησιν ὅτι θὰ λύσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα μὲ τὴν εὐχὴν καὶ τὴν συγκατάθεσιν ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ καὶ τῆς Συνελεύσεως.

§22Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἔλεγον λοιπὸν ὅτι τροποποιῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τὸ ἐνοικιοστάσιον πρέπει νὰ λάβῃ πρόνοιαν νὰ μὴ πληρώσουν βέβαια αἱ τάξεις ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἀγωνίζονται τὸν ἀγῶνα τῆς ζωῆς καὶ πεινοῦν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀρθῇ πᾶσα προστασία τοῦ Κράτους ὑπὲρ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θησαυρίζουν εἰς βάρος πτωχῶν ἰδιωτῶν καὶ πρὸ παντὸς νὰ ἀρθῇ πᾶσα προστασία ἀπὸ τοὺς ὀψιπλούτους, οἱ ὁποῖοι, μὰ τὴν ἀλήθειαν, μὲ τὰς ἐπιδείξεις των καὶ τὰς δαπάνας των ἔχουν καταστῆ ἀφόρητοι εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν. Περαίνων ἔχω ἀκόμη μίαν ὑποχρέωσιν ἐν τῇ ἰδιότητί μου ὡς ἀντιπροσώπου τοῦ λαοῦ· νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μὴ πτοηθῇ ἀπὸ τὰς ἐπιρροὰς τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου δειλοῦ καὶ ἰδιοτελοῦς ἐκμεταλλευτοῦ παντὸς ζητήματος, ἀλλὰ νὰ προσπαθήσῃ νὰ συμβιβάσῃ τὴν δικαιοσύνην κατὰ τὸ δυνατὸν μὲ τὰς ἀνάγκας μιᾶς ἑκάστης τάξεως, ἀκούων τὴν φωνὴν τῆς συνειδήσεώς του καὶ μόνον.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπενθυμίζω ὅτι αἱ ἀναφοραὶ δὲν γενικεύονται· ἐπ’ αὐτῶν μόνον ὁ ὑποστηρίζων ὁμιλεῖ 5 λεπτά. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§24Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριοι πληρεξούσιοι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τελευταίαν περικοπὴν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. πληρεξουσίου νομίζω ὅτι αὕτη θὰ ἦτο περιττή, ἡ σύστασις δηλαδὴ νὰ μὴ πτοηθῇ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἡ Κυβέρνησις. Τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἐλήφθησαν δεικνύουσιν ὅτι δὲν ἐπτοήθη ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης οὔτε ἡ Κυβέρνησις· διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἀνεστείλαμεν μὲν ἕνεκα τῆς ἐπικειμένης μελέτης τοῦ ἐνοικιοστασίου τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων μέχρι τῆς 15 Ἰανουαρίου, ἀλλὰ τοῦτο ἐπράξαμεν, διότι ἐν τῷ νέῳ ἐνοικιοστασίῳ σκεπτόμεθα νὰ ἐπιφέρωμεν οὐσιώδεις τροποποιήσεις ἐπιστημονικὰς καὶ στηριζομένας ἐπὶ τῆς ἀληθείας τῶν πραγμάτων. Ὅταν δὲ εἷς τῶν κυρίων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐκμεταλλεύονται τὸν λαὸν ἐμφανιζόμενοι προστάται αὐτοῦ, πλὴν μεταβάλλοντες τὴν προστασίαν αὐτὴν εἰς ἐπάγγελμα, ἠθέλησε νὰ ἐπωφεληθῇ τοῦ μέτρου αὐτοῦ, σπεύσας νὰ ἀναγράψῃ εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι κατόπιν ἐντόνου παραστάσεως τοῦ Σωματείου τοῦ ὁποίου προΐσταται ἐλήφθη τὸ μέτρον αὐτό, ἀμέσως παρεπέμφθη ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸν Εἰσαγγελέα διὰ νὰ τὸν καταδιώξῃ. Ἐπίσης δὲ ἐκ παραλλήλου ἄλλος τις κύριος, ἀλλ’ αὐτὸς δὲν ἔθιξεν εἰσέτι τὰ ὅρια τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, καὶ αὐτὸς θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, ἂν ἀποτολμήσῃ νὰ προβῇ περαιτέρω. Ἐπὶ πλέον δέ, ὡς γνωρίζετε, τὰ προαγγελθέντα συλλαλητήρια, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιζητεῖται ἡ καταπτόησις τῆς ἐξουσίας καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ θόλωσις τῶν πραγμάτων, ἀπηγορεύθησαν συνεπείᾳ τοῦ Στρατιωτικοῦ Νόμου. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην ἠρεμίας καὶ ψυχραιμίας διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὰ ζητήματα τὰ ἀφορῶντα τὸ ἐνοικιοστάσιον καθ’ ὅλας τὰς ἀπόψεις, καθ’ ὅλα τὰ συμφέροντα καὶ τὰς ἀνάγκας ἁπασῶν τῶν κοινωνικῶν τάξεων. Τὰ μέχρι τοῦδε ἐκδοθέντα Διατάγματα ἐνοικιοστασίου ἐβάδισαν περιπτωσιολογικῶς, πολλαὶ δὲ διατάξεις αὐτῶν δεικνύουσιν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἐξυπηρετήσεως ἀτομικῶν συμφερόντων. Καὶ τὸ νομοθετεῖν ἐπὶ περιπτώσεων, αἵτινες καὶ τώρα μοὶ ὑποβάλλονται διάφοροι, αἱ ὁποῖαι ὅμως δὲν δύνανται νὰ ἀποτελέσωσι μίαν γενικὴν κατηγορίαν, καταρρίπτει τὸν νομοθέτην. Κύριοι, ἀπὸ καιροῦ μὲ ἀπασχολεῖ τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου, ἀλλὰ δυστυχῶς ἄλλα ζητήματα περισσότερον ἐπείγοντα, εἰς τὰ ὁποῖα κατηνάλωσα τὸν χρόνον μου, ἐπεβράδυναν τὸ ἔργον αὐτό. Εἰς ὅλον τὸν κόσμον, συνεπείᾳ τοῦ πολέμου, ἀνεφάνη ἡ ἀνάγκη τῆς στέγης καὶ ὑπὸ διαφόρους μορφὰς ὁ νομοθέτης καὶ ὑπὸ διαφόρους διαβαθμίσεις ἐβάδισε μέχρι τοῦδε. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑπ’ ὄψιν της καὶ μελετᾷ τὴν ἐξέλιξιν τοῦ ζητήματος τοῦ ἐνοικιοστασίου εἰς πάσας τὰς Χώρας, ἐν Γαλλίᾳ, Ἰταλίᾳ, Αὐστρίᾳ, Ρουμανίᾳ καὶ εἰς ὅσα ἄλλα μέρη δύναται νὰ ἀναδράμῃ. Καὶ ἤδη εὑρίσκεται εἰς τὸ στάδιον αὐτό. Βεβαίως ἀναγνωρίζω τὸ δίκαιον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι ὑπάρχουν πλούσιοι καὶ ἑκατομμυριοῦχοι πληρώνοντες ἐλάχιστα ποσά. Ἐπίσης ὅμως ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ συνταξιοῦχοι καὶ ὑπάλληλοι πενόμενοι, εἰς τοὺς ὁποίους, παρ’ ὅλην τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν, θὰ πρέπῃ ἡ Πολιτεία νὰ δειχθῇ φειδωλὴ ὡς πρὸς τὸ τῆς ἀξίας ἀντάλλαγμα τῆς στέγης. Ταῦτα πάντα, προκειμένου περὶ θέματος εἰς ἄκρον περιπεπλεγμένου, ἀπαιτοῦσι σύνεσιν, σύντονον καὶ μεμετρημένην ἐμβρίθειαν, πλὴν καὶ ψυχραιμίαν ἀπηλλαγμένην καταπτοήσεων καὶ ἐπιτηδείων εἰσηγήσεων. Κατὰ συνέπειαν ἐλπίζομεν ὅτι θὰ χορηγήσητε τώρα κατὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως τὸν ἀναγκαῖον χρόνον εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, εἰς τὸν ὁποῖον εὐτυχῶς ἢ ἀτυχῶς ἔλαχεν αὐτὸς ὁ κλῆρος, νὰ ἐργασθῇ μετὰ προσοχῆς, ἠρεμίας, ἀνέσεως καὶ ψυχραιμίας. Ἐλπίζομεν δ’ ὅτι θὰ δυνηθῶμεν τὸ δύσκολον αὐτὸ θέμα νὰ τὸ κανονίσωμεν κατὰ τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς ἐπιθυμίας τὰς λογικὰς πάντων τῶν πολιτῶν. Διαβεβαιῶ τὴν Συνέλευσιν ὅτι δὲν θὰ ἀνεχθῶμεν πίεσιν παρ’ οὐδενός. Καὶ ἤδη κατωρθώσαμεν νὰ συγκρατήσωμεν τὴν τάξιν καὶ θὰ τὴν συγκρατήσωμεν μέχρι τέλους, ἄλλως ὁ ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δὲν θὰ ἔχῃ τὴν τιμὴν νὰ εἶναι Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. (Χειροκροτήματα).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν τῶν δηλώσεων τούτων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὑποθέτω ὅτι οἱ ἐγγεγραμμένοι θὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου, ὅσοι ὅμως θέλουν νὰ ὁμιλήσουν, ἂς ὁμιλήσουν. Ὁ κ. Φραγκούδης ἔχει τὸν λόγον.

§26Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκαυχήθη ὅτι θὰ τηρήσῃ τὴν τάξιν καὶ ὅτι θὰ μᾶς παρουσιάσῃ νομοσχέδιον περὶ ἐνοικιοστασίου καὶ ἐχειροκροτήθη θερμῶς ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν. Ἀλλ’ ἐγὼ ὁ ὁποῖος ὀλίγας ἐλπίδας εἰς τὰς ἐπαγγελίας ταύτας ἔχω δὲν δύναμαι νὰ παραιτηθῶ τοῦ λόγου, διότι ἔρχονται οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ καὶ μᾶς ὑπόσχονται πολλὰ καὶ οὐδὲν πράττουν, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν μᾶς ἔδωκε δείγματα πυγμῆς πραγματικῆς, ἀλλὰ ρητορικῆς ἱκανότητος μέχρι τοῦδε. (Διαμαρτυρίαι). Διότι εἴδομεν κατὰ τὸ διάστημα τῆς ὑπουργίας του δύο Κακουργιοδικεῖα παρεκτρεπόμενα ἐν μέσαις Ἀθήναις κατὰ τρόπον ἀξιοδάκρυτον. Ἔχομεν δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ ὁποῖος χθὲς μᾶς εἶπεν ὅτι διέταξε τοὺς κινηματογράφους νὰ ἐφαρμόσουν ὡρισμένας διαταγάς. (Διαμαρτυρίαι).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπερωτᾶται σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τοὺς κινηματογράφους.

§28Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ὁμιλῶ σχετικῶς πρὸς τὰς καυχησιολογίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Καὶ ὅτι οἱ κινηματογράφοι διετάχθησαν νὰ ἔχουν ὡρισμένας ἐξόδους καὶ ἐπεθεώρησα χθὲς τοὺς κινηματογράφους....

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς.

§30Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. ... Καὶ εἶδον ὅτι οὐδὲν ἐξετελέσθη ἐκ τῶν διαταχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Λοιπὸν ὀλίγην πίστιν ἔχομεν εἰς τοὺς ὡραίους λόγους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους κρύπτεται πάντοτε τὸ μηδέν. Δι’ αὐτὸ δὲν παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, θὰ προσθέσω δὲ ὀλίγας λέξεις περὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ λυδία λίθος τῶν Κυβερνήσεων καὶ ἰδίως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Τὸ ἐνοικιοστάσιον παρεξετράπη εἰς μίαν φοβερὰν τυραννίαν, καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτὴν μᾶς τὴν ἔκαμε πλέον καταληπτὴν ἡ μαύρη βίβλος τῶν ἰδιοκτητῶν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν ἰδιοκτητῶν· ἔχομεν καὶ μίαν τάξιν μεγάλην ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι νομίζομεν ὅτι δὲν δύνανται νὰ πληρώσουν τὰ ὑπέρογκα ἐνοίκια, καὶ ἐκεῖ εἶναι ὁ μέγας σκόπελος, κατὰ τοῦ ὁποίου προσκόπτουν ὅλαι αἱ τροποποιήσεις τοῦ ἐνοικιοστασίου. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν καὶ οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων καὶ οἱ μισθοὶ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τὰ ἡμερομίσθια ἐδεκαπλασιάσθησαν καὶ εἰκοσαπλασιάσθησαν δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ λέγωμεν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην «μόνον σὺ πρέπει νὰ ὑφίστασαι τὰ βάρη τῆς ἀνισότητος». Ἡ δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ ὅπως καὶ ὁ ἰδιοκτήτης λάβῃ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν τῆς αὐξήσεως, ὅπως ὅλα τὰ πράγματα. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα, ὅπως, ἂν ἦτο δυνατόν, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτὴν ποὺ θὰ κάμῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς....

§31Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν συνιστῶ καμμίαν Ἐπιτροπήν· μόνον μὲ τὴν Ὑπηρεσίαν θὰ ἐργασθῶ.

§32Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἄν αἰσθάνεσθε τὴν δύναμιν νὰ σηκώσετε αὐτὸ τὸ μέγα βάρος, ἐπιφυλασσόμεθα νὰ σᾶς συγχαρῶμεν, ἀλλὰ θέλομεν νὰ μὴ ἐπανέλθητε ἐδῶ χωρὶς ἐνοικιοστάσιον ρυθμίζον τελειωτικῶς καὶ δικαίως καὶ λογικῶς τὸ ζήτημα.

§33Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι βεβαίως θὰ ἔχετε ὀλίγην ὑπομονήν, δὲν πιστεύω πέρα τοῦ μηνός, διότι τὸ θέμα εἶναι λίαν πολύπλοκον καὶ ἐπίμοχθον. Ἄν παραταθῇ τὸ ὑπάρχον ἐπὶ ἕνα μῆνα ἴσως καὶ πλέον κατά τι, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ταραχθῆτε.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαοικονόμου ἔχει τὸν λόγον.

§35Α. ΠΑΠΑΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Οἱ κτηνοτρόφοι τοῦ χωρίου Καρατζάνταγλη, πρὸ μηνὸς ἐγκατεστημένοι, διαμαρτύρονται πρὸς τὴν Συνέλευσιν, διότι, ἐνῷ μετέβη ἐκεῖ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως τῶν καλλιεργησίμων γαιῶν διὰ νὰ ἐνεργήσῃ αὐτοψίαν, ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ χωρίου ἐστρατολόγησε μερικοὺς ταραξίας καὶ ἐπετέθησαν ἐναντίον τῶν κτηνοτρόφων καὶ τοὺς ἐτραυμάτισαν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅπως διατάξῃ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως νὰ μεταβῇ καὶ πάλιν ἐπὶ τόπου, ἐνισχυομένη ἀπὸ τὴν ἐκεῖ ἀστυνομίαν, ἵνα ἐνεργήσῃ τὴν αὐτοψίαν, ἀπομακρύνουσα τοὺς ταραξίας, οἱ ὁποῖοι παρεμβάλλουν δυσκολίας.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζυμπρακάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἀποτάκτων ἀξιωματικῶν.

§37Ε. ΖΥΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Λείπει ὁ κ. Ὑπουργός, κ. Πρόεδρε. Νὰ ἀναβληθῇ.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναγνωστόπουλος.

§39Α. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ἀπησχόλησε πολλάκις τὸ ζήτημα τῶν ἀποτάκτων ἀξιωματικῶν, καθὼς καὶ τὰ Στρατιωτικὰ Συμβούλια. Ἐν τῷ μεταξὺ δὲν κατέληξαν εἰς ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα καὶ ἐξακολουθοῦν τὰ παράπονα ἐκ μέρους τῶν ἀξιωματικῶν. Λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἀναφορᾶς τῆς κατατεθειμένης εἰς τὸ Προεδρεῖον κατέθεσα σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ζητῶ ὅπως ἡ Συνέλευσις ψηφίσῃ νόμον δι’ οὗ πάντες οἱ ἀποστρατευθέντες ὁπωσδήποτε ἢ παραιτηθέντες ἀπὸ τοῦ 1920 νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς τάξεις τοῦ Στρατοῦ. Οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι νὰ ἐλεγχθῶσιν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ δύο ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν ἐκ τῶν ἀρχαιοτέρων. Ὅσοι μὲν κριθοῦν ἐπαγγελματικῶς ἱκανοὶ νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸ στράτευμα, ὅσοι δὲ δὲν κριθοῦν ἱκανοὶ ἐπαγγελματικῶς νὰ ἀποστρατευθοῦν ἀμέσως, ἀφοῦ λάβωσιν ἕνα βαθμὸν ἀνώτερον εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο προήχθησαν νεώτεροί των. Μὴ λησμονῆτε, κύριοι, ὅτι πλεῖστοι ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τούτων ἔλαβον μέρος εἰς ὅλους τοὺς πολέμους καὶ οἱ πλεῖστοι φέρουν τραύματα, ἀδιαφόρως ἂν αἱ πολιτικαὶ ἀνωμαλίαι παρέσυραν τοὺς ἐκ τούτων ἀδυνάτου χαρακτῆρος εἰς παράλειψιν τοῦ καθήκοντός των. Διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετήσῃ τὸ σχέδιόν μου, καί, ἀφοῦ τυπωθῇ, νὰ διανεμηθῇ, ἂν εὑρίσκῃ τοῦτο λογικὸν καὶ φρόνιμον, διὰ νὰ παύσουν πλέον τὰ παράπονα ἅπαξ διὰ παντός. Ἂς τὸ υἱοθετήσῃ καὶ ἂς γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους.

§40Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαμάης ὅπως ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ Ν. Καλβίνου.

§42Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς τοῦ Νικολάου Καλβίνου, ἀπολέσαντος τὸν υἱόν του ὑπηρετοῦντα εἰς τὸ 55ον σύνταγμα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ὑποχωρήσεως ἢ μᾶλλον τῆς φυγῆς τοῦ Στρατοῦ ἐκ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἐζήτησε διὰ τῆς νομίμου ὁδοῦ, δηλαδὴ δι’ ὑποβολῆς αἰτήσεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως λάβῃ τὴν ἀνάλογον παρὰ τοῦ Κράτους σύνταξιν, ὡς ἀπολέσας υἱὸν ἐν πολέμῳ. Παρὰ τὰς ἀπείρους ἀναφορὰς ὅμως εἰς τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα ταῦτα δὲν ἀπήντησαν κἂν καὶ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπικαλεσθῇ καὶ τὴν συνδρομὴν τῆς Συνελεύσεως ἵνα τῷ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον, ἀλλὰ καὶ ἐδῶ δυστυχῶς τὴν αὐτὴν συνήντησεν ἀστοργίαν. Νομίζω ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πρόθυμος τρέχει νὰ προσφέρῃ τὸ αἷμά του ὑπὲρ τῆς Πατρίδος εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Πολιτεία νὰ δεικνύῃ κάποιαν προθυμίαν εἰς τὴν ἀπονομὴν τῶν γλίσχρων συντάξεων ὑπὲρ τῶν οἰκογενειῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν καὶ ἔπεσαν. Ἐγὼ ὁ ὁποῖος δὲν ἀνήκω εἰς τὴν ὑψηλὴν πολιτικήν, ἐγὼ ὁ ὁποῖος ἀνήκω εἰς τὴν λαϊκὴν πολιτικὴν καὶ ὁ ὁποῖος τυχαίως συνήντησα τὸν δυστυχῆ τοῦτον ἄνθρωπον διαμαρτύρομαι διὰ τὴν τοιαύτην ἀδιαφορίαν τῶν ἁρμοδίων καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δενδρινὸς ὅπως ὑποβάλῃ προτάσεις νόμων.

§44Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἶναι γνωστόν, κ. Πρόεδρε, ὁποίαν ἐξέλιξιν ἔχει λάβει ἐν Κερκύρᾳ ἡ γεωργικὴ πολιτικὴ καὶ ὁποίας ὑπηρεσίας προσφέρει εἰς αὐτὴν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα. Αἱ περισσότεραι γεωργικαὶ κοινότητες τῆς ἐπαρχίας Κερκύρας ἔχουσι σχεδὸν χειραφετηθῆ. Παρουσιάζεται ἓν ἐμπόδιον μέγιστον, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἐπροθυμοποιήθη ἡ Τράπεζα νὰ χορηγήσῃ περισσότερα δάνεια διὰ τὴν καλλιέργειαν τῆς ἐλαίας καὶ θὰ ἠδυνάμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου πολὺ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, διότι ἔχω καὶ μελέτην ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἀλλ’ ἡ ἐλαία δὲν δύναται νὰ ἀποδώσῃ οὔτε εἰς ἓν οὔτε εἰς δύο ἔτη. Ἡ Τράπεζα εἶναι πρόθυμος, ἀλλὰ θέλει μίαν τροποποίησιν τοῦ νόμου «περὶ γεωργικῶν ἐνεχυρογράφων». Τὴν πρότασιν αὐτὴν σᾶς ὑποβάλλω ὡς σχέδιον νόμου καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς προθύμως θὰ υἱοθετήσῃ αὐτὴν συνεννοούμενος μετὰ τῆς Τραπέζης. Συγχρόνως παρουσιάζεται μία ἄλλη δυσχέρεια, ἐπειδὴ εἶναι δύσκολος ἡ προσαγωγὴ τίτλων ἰδιοκτησίας πρὸς παροχὴν ὑπὸ τῆς Τραπέζης ἐνυποθήκων δανείων. Ἀλλ’ ἡ Τράπεζα προτείνει τρόπον παρακάμψεως καὶ τοῦ σκοπέλου τούτου.

§45Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μὲ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους βεβαίως.

§46Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ὄχι, ὄχι· τὸ Κράτος δὲν θὰ δώσῃ οὔτε λεπτόν. Ἡ Τράπεζα θέλει μόνον νὰ νομοθετηθῇ ἡ εὐθύνη τοῦ Συμβουλίου. Τὸ ζήτημα εἶναι ὑψίστης σημασίας διὰ τὴν παραγωγὴν τῆς ἐπαρχίας Κερκύρας, μάλιστα ἐφέτος ὅτε κατεστράφη ἡ ἐλαιοπαραγωγή. Εἶναι καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα ἐπίσης σπουδαῖον. Οἱ συνεταιρισμοὶ ὅλοι ζητοῦσι νὰ ἐξομοιωθῇ ὁ φόρος τοῦ ἀλεύρου πρὸς τὸν φόρον τοῦ σίτου, διότι χάριν τῆς προστασίας τῆς βιομηχανίας εἶναι τοιαύτη ἡ μεταξὺ αὐτῶν διαφορά, ὥστε μεγάλως ἐπηρεάζεται ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου τοῦ πτωχοῦ λαοῦ. Καὶ ἄλλοτε μοὶ ἀπηυθύνθησαν διαμαρτυρίαι διὰ τὴν ἀκριβίαν τοῦ ἄρτου, ἀλλὰ δὲν ἔδιδα προσοχὴν εἰς τὰς διαμαρτυρίας ἐκείνας τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἐφόσον ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου διετηρεῖτο χαμηλή. Σήμερον ὅμως, ὅτε ὁ ἐργάτης δὲν δύναται νὰ προμηθεύσῃ τὸ ψωμὶ τοῦ σπιτιοῦ του, δὲν ἔχω πλέον τὴν ἀρχικὴν γνώμην καὶ διὰ τοῦτο προχθὲς ἐπερωτῶν τὸν κ. Ὑπουργὸν τὸν ἠρώτησα περὶ τῆς ἐν Ρωσίᾳ καταστάσεως, καὶ σήμερον διαμαρτύρομαι διὰ τὴν ἀκριβίαν τοῦ βίου ἐν Ἑλλάδι καὶ δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς πληρεξούσιος ἐνταῦθα ὁ ὁποῖος νὰ μὴ θέλῃ νὰ ληφθῇ μία πρόνοια διὰ τὴν θεραπείαν τῆς καταστάσεως αὐτῆς. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ διακρινούσῃ αὐτὸν ἐπιθυμίᾳ τῆς προστασίας τῶν γεωργοκτηματιῶν καὶ ἐν γένει τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας θὰ ἀποδεχθῇ τὰς ὑποβαλλομένας προτάσεις μου, ἀκολουθοῦσα τὴν πολιτικὴν τῆς Ἰταλίας ἐπὶ ὁμοίας περιπτώσεως.

§47Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τοῦτο ἐγένετο ἐπὶ πολὺ χρονικὸν διάστημα ἐν Ἰταλίᾳ, ἐπειδὴ ὅμως κατελείφθησαν μεγάλα ἐλλείμματα, τὸ μέτρον κατηργήθη. Ἂν δὲ καὶ παρ’ ἡμῖν ἤθελε, γινομένης δεκτῆς τῆς προτάσεως τοῦ κ. πληρεξουσίου, ἐξομοιωθῇ ὁ φόρος τοῦ ἀλεύρου πρὸς τὸν τοῦ σίτου ἢ μετριασθῇ, θὰ ἐδημιουργεῖτο μέγα χάσμα εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Αὐτὸ συνέβη καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ εἰς τὴν Αὐστρίαν καὶ ἠναγκάσθησαν νὰ ἀποφασίσωσι νὰ κόψουν κάθε ἐπίδομα. Ἂν ἡμεῖς ἀποδεχθῶμεν τὸ μέτρον τοῦτο, θὰ δημιουργήσωμεν, ὡς εἶπον, μέγα χάσμα εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς φέρῃ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταφύγωμεν εἰς τὸ μέσον τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος. Οὐχ ἧττον, ὡς καὶ ἄλλοτε ἐδήλωσα, πρέπει νὰ ἀφεθῇ ἐλευθέρα ἡ ἐμπορία, ἡ ὁποία θὰ φέρῃ εἰς τὸν φυσικὸν δρόμον τὰς τιμὰς καὶ τοῦ ἄρτου καὶ τῶν ἄλλων εἰδῶν τοῦ ἐμπορίου.

§48Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν τιμήν, κ. Πρόεδρε, νὰ ὑποβάλωμεν πρότασιν νόμου, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦμεν νὰ ἐξισωθῇ ὁ φόρος τῶν ἀλεύρων πρὸς τὸν φόρον τοῦ σίτου.

§49Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Γνωρίζετε, κ. συνάδελφε, ποία διαφορὰ ὑπάρχει ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὴν φορολογίαν τοῦ σίτου καὶ τοῦ ἀλεύρου;

§50Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἶναι μεγάλη ἡ διαφορά, χωρὶς νὰ λογαριάσωμεν καὶ τὴν διαφορὰν ναύλων καὶ κομίστρων, τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ μεγαλύτερα εἰς τὸν σῖτον παρὰ εἰς τὰ ἄλευρα.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλέλλης ἐπὶ ἀναφορᾶς διαφόρων Σωματείων Αἰτωλοακαρνανίας σχετικῶς μὲ τὸν σιδηρόδρομον Βορειοδυτικῆς Ἑλλάδος.

§52Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Εὐτυχῶς εἶναι παρὼν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ πολιτευτὴς ἐκ Πατρῶν καὶ εὐτυχῶς ἀπουσιάζει ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός· διότι ὁ πρῶτος εἶναι εἰς θέσιν καλύτερον παντὸς ἄλλου νὰ γνωρίζῃ πῶς γίνεται ἡ ἀποβίβασις καὶ ἐπιβίβασις τῶν ἐπιβατῶν ἐν Κρυονερίῳ. Γνωρίζει, ὅπως ἴσως γνωρίζουσιν ἐξ ὑμῶν ὅσοι εὑρίσκονται εἰς ἐπικοινωνίαν μὲ τὴν Ἤπειρον καὶ Αἰτωλοακαρνανίαν, ὅτι ἡ ἀποβίβασις γίνεται διὰ μιᾶς φορτηγίδος, μαούνας, ἡ ὁποία προσδένεται εἰς ἓν σχοινίον, τοῦ ὁποία τὰ δύο ἄκρα εἶναι προσδεδεμένα τὸ μὲν εἰς τὸ ἀτμόπλοιον «Καλυδών», τὸ δὲ εἰς τὴν ἀποβάθραν. Πόσα μαρτύρια ὑφίστανται οἱ ἐπιβάται θὰ γνωρίζῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Πρό τινων ἡμερῶν 150 ἐπιβάται, οἵτινες εἶχον φορτωθῆ εἰς τὴν μαούναν αὐτήν, ἀποκοπέντος τοῦ κάλω, διέτρεξαν τὸν ἔσχατον κίνδυνον. Ἐπανειλημμένως μετέβην εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν καὶ παρεκάλεσα αὐτόν, συστήσας ἀναφορὰν διαφόρων Σωματείων ἐξ Ἀγρινίου καὶ Μεσολογγίου, ἐκλιπαρούντων, ὅπως ληφθῶσι τὰ κατάλληλα μέτρα. Μοὶ ὑπεσχέθη ὅτι θὰ λάβῃ πρόσφορα μέτρα, διότι θὰ προσπαθήσῃ νὰ φέρῃ «βὴτ» διὰ νὰ διευκολύνῃ τὴν συγκοινωνίαν. Διεμαρτυρήθην μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῶν πνευμόνων μου διὰ τὴν ἀπειληθεῖσαν πραγμάτωσιν αὐτοῦ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε θὰ ἐπραγματοποιεῖτο. Τὸν παρεκάλεσα νὰ προμηθευθῇ μίαν ἀτμάκατον· ὑπεσχέθη, ἀλλὰ βραδύτερον μετεβλήθη ἡ γνώμη του αὕτη. Κατελήξαμεν εἰς τὸ νὰ προμηθευθῇ ὀλίγα μέτρα σχοινίου ἐκ σύρματος διὰ νὰ κατορθωθῇ τέλος πάντων νὰ μὴ ἀποκόπτεται τὸ σχοινίον ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου ἤδη προσδένεται ἡ μαούνα. Ἐλπίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔχει ἰδίαν ἀντίληψιν τῶν μαρτυρίων αὐτῶν τῶν ταξιδευόντων τὸν χειμῶνα, θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ συστήσῃ τὸ ζήτημα εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν, διότι οὐδὲν ἔργον γίνεται μετὰ ταχύτητος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ἀλλὰ παραμένουν ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους ἐκκρεμεῖς αἱ ὑποθέσεις. Ταῦτα εἶχον νὰ συστήσω εἰς τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§53Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ. Ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη σχεδὸν τῆς Αἰτωλοακαρνανίας καὶ ἰδίως ἀπὸ τὰς πόλεις τοῦ Ἀγρινίου καὶ τοῦ Μεσολογγίου ἔχομεν καθημέραν ἀλλεπάλληλα τηλεγραφήματα, διὰ τῶν ὁποίων μᾶς παρακαλοῦν νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ἓν μέτρον διὰ τὴν συγκοινωνίαν τοῦ Κρυονερίου. Εὐτυχῶς, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. προλαλήσας, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως γνωρίζει καὶ ἴσως καὶ ὑπέστη καὶ αὐτὸς τὰ μαρτύρια τῆς ἀθλίας αὐτῆς συγκοινωνίας. Ἐκεῖ εἰς τὴν ἀκτήν, μίαν βραχώδη ἀκτήν, καταλήγει δυστυχῶς ἡ γραμμὴ ἡ σιδηροδρομικὴ τοῦ Βορειοδυτικοῦ Σιδηροδρόμου. Ἐν καιρῷ χειμῶνος εἶναι ἀδύνατον νὰ προσεγγίσουν αἱ λέμβοι. Ἡ ἐπιβίβασις καὶ ἀποβίβασις γίνεται διὰ μιᾶς μαούνας. Φθάνει τὸ ἀτμόπλοιον, ἀγκυροβολεῖ δὲ εἰς μεγάλην ἀπόστασιν, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ πλησιάσῃ. Πηγαίνει μία βάρκα διὰ μυρίων κινδύνων, δένει ἕνα κάβον καὶ μία μαούνα; ἡ ὁποία προσδένεται ἐπὶ τοῦ κάβου, προχωρεῖ σιγὰ καὶ βγάζει τοὺς ἐπιβάτας. Οἱ ἄνθρωποι οἱ μὴ ἔχοντες ὑπερβολικὸν βάρος εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιβῶσι τῆς μαούνας αὐτῆς, ἡ ὁποία ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν κινδυνεύει νὰ καταποντισθῇ. Ἤμην ἐντὸς τῆς μαούνας μίαν φορὰν καὶ συνεταξίδευε καὶ εἷς Πρόεδρος Πρωτοδικῶν, ὁ μακαρίτης Κασιμάτης, ὁ ὁποῖος ἔπασχεν ὁ δυστυχής. Ἐκόπη ὁ κάβος· ὅλος ὁ κόσμος, γυναῖκες καὶ ἄνδρες ἔβαλαν τὶς φωνές, αὐτὸς δὲ ὁ δυστυχὴς ἐλιποθύμησε. Πραγματικῶς ἡ συγκοινωνία αὐτὴ εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν ἀθλιωτάτην. Προχθὲς ἀκόμη ἐκινδύνευσαν 150 ἄνθρωποι εἰς τὴν μαούναν. Χθὲς τὸ βράδυ εἴχομεν ἄλλα τηλεγραφήματα καὶ μᾶς λέγουν ὅτι πάλιν συνέβη τὸ ἴδιον. Οἱ ἄνθρωποι παρεκάλεσαν κατ’ ἐπανάληψιν νὰ διατεθῇ μία ἀτμάκατος ρυμουλκός. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ Ἑταιρεία θὰ ἐπιβαρυνθῇ σημαντικῶς, ἄν, ἀντὶ αὐτοῦ τοῦ πρωτογενοῦς καὶ ἀπαισίου μέσου, μιᾶς μαούνας προσδενομένης ἐφ’ ἑνὸς κάβου, ὁ ὁποῖος δύο ἢ τρεῖς φορὰς ἤδη ἔχει κοπῆ καὶ ὅλοι οἱ ἄνθρωποι καὶ τὰ ἐμπορεύματα διατρέχουν κίνδυνον, νὰ ἀποσταλῇ μία ἀτμάκατος. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπεμβῇ προσωπικῶς καὶ νὰ συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ φροντίσῃ ταχέως.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσιμπίρης ἔχει τὸν λόγον.

§55Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἐζήτησα ἀπὸ τὸ ἀπόγευμα τὸν λόγον.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ σειρὰν πρῶτος ἐζήτησεν ὁ κ. Κατσιμπίρης, δεύτερος ὁ κ. Σεχιώτης. Λοιπὸν ὁ κ. Κατσιμπίρης ἔχει τὸν λόγον.

§57Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ παραιτοῦμαι, κ. Πρόεδρε.

§58Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, χθὲς κατὰ τὴν λῆξιν τῆς συνεδριάσεως ἐψηφίσθη μία πρότασις νόμου ὑποβληθεῖσα παρ’ ἀξιοτίμου συναδέλφου διὰ τὴν δελτιοποίησιν τῆς σταφίδος. Ἐπειδὴ ὅμως κατὰ τὸ τέλος τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως ὁ κ. Βουδούρης εἶχεν ἀντίρρησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καί τινες τῶν κυρίων πληρεξουσίων ἐζήτησαν τὸν λόγον, ὁ προεδρεύων τῆς Συνελεύσεως κ. Μανέττας ἐν μέσῳ κωδωνοκρουσιῶν ἐπρότεινε τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι, ὅταν ἤκουσα τὸ «ἀναβάλλεται», παρενέβην καὶ εἶπον νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν καὶ νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς Ἐπιτροπὴν ἀπὸ μέλη τῇ ὑποδείξει τοῦ κ. Βουδούρη, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν καλωσύνην καὶ τὴν εὐγένειαν νὰ δεχθῇ τὴν παραπομπήν του εἰς Ἐπιτροπήν.

§59Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ ἀνυπάρκτου εὐγενείας. Δὲν ἔχω αὐτὴν τὴν εὐγένειαν.

§60Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ἐγὼ ὑποθέτω ὅτι εἶσθε εὐγενής· ἂν ἔχετε ἄλλην ἀντίληψιν, αὐτὸ ἀφορᾷ σᾶς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει χάρις εἰς τὴν παρέμβασίν μου αὐτὴν καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη κατ’ ἀρχήν.

§61ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§62Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι, κύριοι, τὴν μαρτυρίαν τῶν κυρίων συναδέλφων καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ξύδης διεμαρτυρήθη, διότι ὁ κ. Βουδούρης καὶ ἐγὼ εἴπομεν ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι οἱ ὁποῖοι θὰ διορισθῶσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν πρέπει νὰ εἶναι γνῶσται τοῦ τρόπου ὅσον ἀφορᾷ τὸ σταφιδικὸν ἐμπόριον καὶ τὴν παραγωγήν. Ὁ κ. Ξύδης διεφώνησε καὶ εἶπεν ὅτι «πρέπει νὰ προσληφθοῦν καὶ ἄλλοι ἐξ ἄλλων μερῶν, διότι δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολῆτε μὲ τὸ σταφιδικόν». Μὲ ὅλην τὴν ἐκτίμησιν καὶ ἀγάπην τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς αὐτὸν τὸν ἐπέκρινα καὶ συνεφωνήσαμεν νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπὴν μετὰ τὰς ἑορτάς, ἀποτελεσθησομένην κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπὸ ἀντιπροσώπους τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν. Εἰς τὰ πρακτικὰ τί συνέβη; Ὄντως τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι μέγα καὶ ὅτι εἶναι μέγα καὶ σπουδαῖον ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι ἀπησχόλησεν ὅλας τὰς Βουλὰς καὶ φαντάζομαι ὅτι θὰ ἀπασχολήσῃ καὶ τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν. Ἐλήφθη ἀπόφασις ἡ ὁποία δὲν κατεχωρίσθη εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀντίληψιν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῶν παρευρεθέντων ὅτι οὕτω πως ἐγένοντο τὰ πράγματα.

§63Ι. ΜΑΝΕΤΤΑΣ. Ὡς Ἀντιπρόεδρος τῆς Συνελεύσεως ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ἡ πρότασις νόμου δὲν ἐψηφίσθη. Ὑπῆρξε συνεννόησις μετὰ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ψηφισθῶσι τὰ μὴ ἔχοντα ἀντίρρησιν. Αὐτὸ ἐπροκάλεσεν ἀντίρρησιν καὶ τὸ ἀνέβαλον.

§64Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Μπούμπουλη καὶ τοῦ κ. Λεονάρδου.

§65Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὁμολογῶ ὅτι ἐψηφίσθη.

§66Ι. ΜΑΝΕΤΤΑΣ. Ἐγὼ τὸ ἀνέβαλον καὶ παρεπέμφθη εἰς Ἐπιτροπήν. Κατόπιν, ὅτε συνεζητεῖτο ἕνα ἄλλο νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἦτο εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐκηρύχθη κατεπεῖγον, ἔρχεται ὁ ἀντιλέγων κ. Βουδούρης καὶ μοὶ λέγει ὅτι ἤρθη ἡ ἀντίρρησις καὶ συνεπῶς πρέπει νὰ θεωρηθῇ ψηφισθέν. Ἐγὼ τῷ εἶπον ὅτι δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ψηφισθέν, διότι ἀνεβλήθη· μοὶ διεβίβασε γνώμην τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δύναται νὰ θεωρηθῇ ψηφισθέν, ἐγὼ δὲ ἐπέμενα ὅτι δὲν ἐψηφίσθη. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι δὲν ἐψηφίσθη.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν εἶναι;

§68Ι. ΜΑΝΕΤΤΑΣ. Κατ’ ἀρχὴν εἶναι.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν βλέπω τὴν ζημίαν. Θὰ ἔλθῃ μεθαύριον.

§70Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Εἶναι γνωστὰ εἰς ὅλους ἡμᾶς τὰ χθὲς συμβάντα εἰς τὸ δικαστήριον τῶν ἐνταῦθα Κακουργιοδικῶν. Στρατιωτικὴ δύναμις ἐκ τοῦ Αʹ Σώματος Στρατοῦ χωρὶς νὰ προσκληθῇ οὔτε παρὰ τοῦ Προέδρου τοῦ δικαστηρίου οὔτε παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐντεταλμένων τῶν ὀργάνων τῆς χωροφυλακῆς τὴν τήρησιν τῆς τάξεως εἰς τὸ δικαστήριον, καὶ χωρὶς νὰ δικαιολογῆται ἐκ τῆς περιπτώσεως τοῦ Στρατιωτικοῦ Νόμου, διότι ὁ Στρατιωτικὸς Νόμος ἀφορᾷ εἰς τὰ ζητήματα ἀσφαλείας καὶ εἰδικῶς ὅσον ἀφορᾷ τὴν ληστείαν, ὁ ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῆς ταγματάρχης συνέλαβε τὸν γραμματέα τοῦ δικαστηρίου καὶ τὸν ἀπέστειλεν εἰς τὸ φρουραρχεῖον, ὡς ἐκ τούτου δὲ ἐματαιώθη ἡ δίκη.

§71ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§72Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Πόθεν ἔχετε τὴν πληροφορίαν αὐτήν;

§73Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ὅταν ἀναφέρετε γεγονότα, νὰ τὰ ἀναφέρετε ἐν ὅλῃ τῇ ἀκριβολογίᾳ.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐννοούμεθα. (Θόρυβος). Θὰ διακόψω ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὐτή. Δὲν εἶναι τάξις αὐτή. Παρακαλῶ, ὁ κ. Σεχιώτης θέλει νὰ διατυπώσῃ μίαν ἐρώτησιν. Ἡ Κυβέρνησις θὰ δώσῃ μίαν πληροφορίαν. Ἂν αὐτὸ δὲν ἀρκῇ, ἂς ἐγγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν αὔριον ὡς ἐπερώτησις.

§75Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Βεβαίως πάντες γνωρίζομεν τὴν ἐπέμβασιν τοῦ ἐνταῦθα Αʹ Σώματος Στρατοῦ εἰς τὴν δίκην Τσιφλάκου–Κουρουσοπούλου καὶ τὴν ματαίωσιν ταύτης διὰ τῆς κατόπιν διαταγῆς τοῦ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως ταγματάρχου, φυλακίσεως τοῦ γραμματέως τοῦ δικαστηρίου.

§76Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Πόθεν ἠρύσθητε τὰς πληροφορίας σας;

§77Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Τὰς πληροφορίας ἀρύομαι ἐκ τοῦ ἐπισήμου ἀνακοινωθέντος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Ἀβραάμ.

§78ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν λέγει τοιαῦτα πράγματα τὸ ἀνακοινωθέν.

§79Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Θὰ σᾶς τὸ ἐξηγήσω, κύριοι συνάδελφοι. Νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι δὲν μὲ ἐνδιαφέρουν τὰ πρόσωπα τῶν διαδίκων, οὔτε τοῦ κατηγορουμένου οὔτε τοῦ μηνυτοῦ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ὁ τόνος ὁ πολιτικός, τὸν ὁποῖον κακῶς ἔδωκαν εἰς τὴν δίκην ταύτην· μοῦ εἶναι ἀπολύτως ἀδιάφορος. Γνωρίζετε πολὺ καλὰ τὴν κατεύθυνσιν καὶ γνωρίζετε πολὺ καλὰ καὶ τὴν τακτικήν μου αὐτὴν καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἐκτὸς ταύτης. Εἶναι βεβαίως ἀναμφισβήτητον ὅτι ὁ Πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου δὲν ὤφειλε νὰ ματαιώσῃ τὴν δίκην. Ἠδύνατο ἀπὸ τῆς στιγμῆς ποὺ ὁ γραμματεὺς ἀνῆλθεν ἐπὶ τῆς ἕδρας καὶ ἐπανελήφθη ἡ συνεδρίασις νὰ τὴν διακόψῃ διὰ δύο ὥρας, τὰς ὁποίας ἀπῄτει ὁ γραμματεὺς διὰ νὰ συνέλθῃ, ἢ νὰ τὴν διακόψῃ διὰ τὴν ἄλλην ἡμέραν. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει, κύριοι, ὁ τρόπος ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἐματαιώθη ἡ δίκη. Μὲ ἐνδιαφέρει μόνον ἡ ἐπέμβασις τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, ἡ ὁποία εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ματαίωσιν τῆς δίκης.

§80ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ποία ἐπέμβασις; Τίνος Στρατοῦ ἐπέμβασις; Ὁ Στρατὸς ἐστάλη διὰ νὰ τηρήσῃ τὴν τάξιν.

§81Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Δὲν ἀπαντῶ εἰς οὐδεμίαν διακοπήν. Θέλετε νὰ μὲ ἀφήσετε νὰ ὁμιλήσω καὶ μετὰ ταῦτα ἀπαντᾶτε; Ἂν δὲν θέλετε, θὰ κατέλθω.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατυπώσατε τὴν ἐρώτησίν σας, κ. Σεχιώτη.

§83Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Τὸ γεγονὸς εἶναι τοῦτο, ὅτι ἐματαιώθη μία δίκη ἐκ τῆς παρεμβολῆς ἐκείνων οἱ ὁποῖοι διέταξαν τὴν σύλληψιν τοῦ γραμματέως, τοῦ ὁποίου βεβαίως ἐγνώριζον τὴν ἰδιότητα· διότι οὐδέποτε φαντάζομαι ὅτι εἶναι ἀκριβὲς τὸ γραφόμενον εἰς τὸ ἀνακοινωθὲν τοῦ φρουραρχείου, ὅτι δὲν ἐγνώριζον τὴν ἰδιότητα. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς Ἕλλην, κύριοι, ὁ ὁποῖος, συρόμενος εἰς τὰς φυλακὰς καὶ δυνάμενος νὰ ἀποφύγῃ τὴν φυλάκισιν, νὰ μὴ δηλώσῃ τὴν ἰδιότητά του. Καὶ ὁ φλεγματικώτερος Ἄγγλος θὰ ἐδήλωνε τὴν ἰδιότητά του. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ ἐξετάσω τὰς ἑκατέρωθεν ἀπόψεις διὰ τὰ ἐλατήρια τοῦ γραμματέως.

§84Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Οὔτε πρέπει νὰ τὰς ἐξετάσητε. Αἱ ἀκολασίαι ποὺ ἔγιναν ἐκεῖ πέρα εἶναι φανεραί, τὰς ἐβλέπομεν καθημέραν διὰ τῶν ἐφημερίδων· ἀκολασίαι Κωνσταντινικαί.

§85Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Τὸ πρωτάκουστον τοῦτο γεγονός, κύριοι, διὰ τὰ δικαστικὰ χρονικά, τὸ πρωτάκουστον τοῦτο γεγονὸς διὰ τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς Χώρας κρατεῖ εἰς κατάπληξιν, εἰς μεγάλην δυσφορίαν καὶ εἰς εὔλογον ἀγανάκτησιν τὴν δημοσίαν γνώμην. (Θόρυβος).

§86Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τοὺς ἀποτάκτους μόνον καὶ κανένα ἄλλον.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἀφήσατε τὸν ρήτορα νὰ ὁμιλήσῃ, νὰ διατυπώσῃ τὴν ἐρώτησίν του.

§88Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω, κ. Πρόεδρε;

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸ δικαίωμα.

§90Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Τμῆμα, κύριοι, τῶν ἐνόπλων πολιτῶν, τοὺς ὁποίους ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ὥπλισε διὰ τὴν τήρησιν τῆς τάξεως, διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς ὁμαλῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος, διὰ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ κράτους τοῦ νόμου, ὁσάκις πρὸς τοῦτο καλοῦνται διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, ἀφοῦ ἐπανειλημμένως κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας καταγίνεται ἐπαναστατῶν κατὰ τοῦ πολιτεύματος, καταγίνεται παρεμβάλλων ἐμπόδια εἰς τὴν λειτουργίαν αὐτοῦ, ἔθεσε χεῖρα καὶ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης.

§91Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι μόνον εἶσθε ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλ’ ἀντιθέτως πρὸς τὴν εὐπρέπειαν τὴν ὁποίαν ἐδείξατε πράγματι μέχρι τοῦδε κατὰ τὰς συζητήσεις, ὑποπίπτετε εἰς ἀνακριβείας ἐπικινδύνους. Διότι ἔπρεπε νὰ εἴπετε, διὰ νὰ εἶσθε ἐν ἀκριβείᾳ, ὅτι ὁ Στρατὸς ἐν τῷ συνόλῳ του ἀντετάχθη, ὁ Στρατὸς ἐν τῷ συνόλῳ του ἀντέταξε πάντοτε ἄρνησιν ἐναντίον τῶν ὀλιγίστων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν ἐσχάτως νὰ τὸν ἐκτρέψουν τῶν ἔργων του καὶ τὸν μεταχειρισθοῦν διὰ σκοποὺς πολιτικούς. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπετε νὰ συκοφαντῆτε οὕτως ὅλον τὸν Στρατόν.

§92Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Δὲν ὡμίλησα διὰ τὸ σύνολον.

§93Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔκφρασίς σας ἦτο δυστυχῶς γενική. Γνωρίζετε ὅτι ἠθέλησαν τελευταίως ὀλίγα πρόσωπα νὰ προβοῦν εἰς κινήσεις ἀντικανονικὰς καὶ ὁ Στρατὸς ἀντετάχθη σταθερῶς εἰς αὐτάς. Ἡ δημοκοπία τὴν ὁποίαν κάμνετε αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶναι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ἀξία ὑμῶν. (Θόρυβος).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτὰ λόγῳ τοῦ θορύβου. (Ὥρα 6.45′ μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 6.50′ μ.μ.).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Σεχιώτης παρακαλεῖται νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις ἐπὶ τῶν ἀναφερομένων εἰς τὸν Στρατόν.

§96Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι σκόπιμον ἵνα ἢ διακοπῇ ἡ συζήτησις ἢ γενικευθῇ, διότι γενικευομένης τῆς συζητήσεως θὰ διευκολυνθῇ ἡ ὑπόθεσις.

§97ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§98Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Διαμαρτύρομαι. Οἱ δύο ὑβρισταὶ τοῦ Στρατοῦ ἔχουν μικρὸν τὸ ἀνάστημα, ὥστε δὲν ἔπρεπε νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις πρὸς χάριν των. Παρακαλῶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο πρὸς χάριν τῆς Συνελεύσεως καὶ ὄχι πρὸς χάριν των.

§100Α. ΑΚΡΙΔΑΣ. Δὲν ἀπαντῶ εἰς οὐδενὸς τὰς ὕβρεις, διότι δὲν ἐσυνήθισα εἰς τὸν βίον μου νὰ ὑβρίζω.

§101Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Βεβαίως, κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν θὰ ἀπαντήσω εἰς τὰς ὕβρεις, διότι δὲν προσήκει εἰς ἐμὲ νὰ ἀπαντῶ εἰς ὕβρεις· θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος μὲ παρεξήγησε πλήρως, νομίζων ὅτι ἐγὼ ἐστράφην καθ’ ὁλοκλήρου τοῦ Στρατοῦ. Τοῦτο θὰ ἦτο ἐξωφρενικόν, θὰ ἦτο μία οὐτοπία νὰ στραφῶ καθ’ ὁλοκλήρου Σώματος ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦσι τὸ καθῆκόν των καὶ δὲν ἔδωσαν ἀφορμὰς συγκρούσεων, διότι ἄλλως δὲν θὰ ὑπῆρχε τὸ κρατοῦν καθεστώς, θὰ εἶχεν ἀνατραπῆ. Θέλω νὰ στραφῶ κατ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀπὸ μηνῶν δίδουσιν ἀφορμὰς καὶ παρέχουν ὑπονοίας ὅτι βυσσοδομοῦν κατὰ τῆς ὁμαλῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος καὶ ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ στρέψω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἵνα εἶναι ἄγρυπνος, ἵνα μὴ μίαν ἡμέραν ἐξυπνήσωμεν χωρὶς τὸ σημερινὸν καθεστώς. Ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ μέριμναν συνεχῆ καὶ ἐνδελεχῆ, ἐπιβλέπουσα τοὺς ὀλίγους οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἀπίθανον νὰ καταστῶσιν ἱκανοὶ ἕνεκα περιστατικῶν τυχαίων διὰ νὰ ἀνατρέψωσι τὸ κρατοῦν πολιτικὸν καθεστώς.

§102Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὅ,τι ἔκαμαν, πάντοτε εἰς ὄφελος τοῦ Ἔθνους τὸ ἔκαμαν.

§103Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Καὶ ἤδη ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν: Διατί δὲν ἔλαβε μέριμναν, ὥστε νὰ φυλάξῃ τὴν τάξιν εἰς τὸ δικαστήριον διὰ μόνων τῶν ὀργάνων τῆς χωροφυλακῆς τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν του καὶ τὰ ὁποῖα ἔχουσι τὴν ἁρμοδιότητα τῆς τηρήσεως τῆς τάξεως εἰς τὸ δικαστήριον; Διατί ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπληροφορήθη ὅτι εἰς τὸ δικαστήριον εἶχον ἐξαφθῆ ἐξαιρετικῶς τὰ πνεύματα μεταξὺ τῶν ἀντιμαχομένων στρατιωτικῶν μερίδων, διατί δὲν ἀνελάμβανε δι’ ἐνισχύσεως τῆς χωροφυλακῆς τὴν τήρησιν τῆς τάξεως, ἐφόσον αὕτη διέτρεχε τὸν κίνδυνον νὰ διασαλευθῇ, ἀλλὰ ἐπέτρεψε τὴν μετάβασιν τοῦ ἀποσπάσματος τῶν ἀξιωματικῶν; Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν: Διατί καὶ οὗτος δὲν παρενέβη διὰ τὴν ἐκεῖ μετάβασιν τοῦ ἀποσπάσματος; Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης: Διατί, ὅτε εἶδεν ὅτι ἡ δίκη ἐλάμβανε χαρακτῆρα γενικώτερον ὁπωσδήποτε, ὅτε παρετηρήθησαν ἔκτροπα, τὰ ὁποῖα ἐπεδεινοῦντο καθ’ ἑκάστην, διατί διὰ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, ὁ ὁποῖος ἔλαμψε διὰ τῆς ἀπουσίας του, δὲν ἐπετήρει τὰ ἀφορῶντα τὴν τήρησιν τῆς τάξεως, ἵνα μὴ φθάσωμεν ἐκεῖ ὅπου ἐφθάσαμεν; Καὶ ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν: Τίνα μέτρα ἔλαβε κατὰ τῶν ὀλίγων ἐκείνων ταραξιῶν τοῦ στρατεύματος, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ μηνῶν ἤδη καταγίνονται εἰς ἐπιβουλὴν κατὰ τοῦ πολιτεύματος, ἀφοῦ ἔχει ἐν λευκῷ τὴν ἐντολὴν τῆς Συνελεύσεως νὰ πατάξῃ τοιαῦτα κινήματα ὁθενδήποτε προερχόμενα καὶ εἰς οἱονδήποτε ἔκνομον σκοπὸν τείνοντα;

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§105Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπιλαμβάνομαι τῆς εὐκαιρίας τὴν ὁποίαν μοὶ παρέχει ἀπευθυνθεῖσά μοι ἐρώτησις διὰ νὰ ἐξηγήσω μίαν ψευδῆ δημοσίευσιν τῶν ἐφημερίδων περὶ δῆθεν λεχθέντων παρ’ ἐμοῦ. Ἐγράφη ὅτι ἐξέφρασα τὴν δυσφορίαν μου δῆθεν διότι ὁ Στρατιωτικὸς Διοικητὴς Ἀθηνῶν, χρώμενος δικαιώματι τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκ τοῦ Νόμου—γνωρίζετε ὅτι ἰσχύει ὁ Στρατιωτικὸς Νόμος ἐν Ἀθήναις—ἐφρούρει τὴν τάξιν ἔξωθι τοῦ δικαστηρίου διὰ στρατιωτικῆς δυνάμεως. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι, κατόπιν συνεννοήσεως μὲ τὸν κ. Εἰσαγγελέα λαβούσης χώραν χθὲς τὴν πρωίαν, διέταξα νὰ ἀποσταλῶσιν ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς ἐκ τῶν μετριοπαθεστέρων ἐπὶ κεφαλῆς τῆς δυνάμεως διὰ νὰ κατορθώσουν νὰ τηρήσουν τὴν τάξιν, ἡ ὁποία ἐκινδύνευε νὰ διασαλευθῇ ὄχι ἐκ τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν πολιτικὴν μερίδα ἐξ ἧς προέρχεται ἡ Συνέλευσις, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀντιθέτου πολιτικῆς μερίδος, ἡ ὁποία ἔδειξε διαγωγὴν ἀκατανόητον καὶ σκανδαλώδη. Ἀλλά, κύριοι, ὁ Στρατιωτικὸς Διοικητὴς Ἀθηνῶν εἶχεν ὄχι μόνον τὸ δικαίωμα ἀλλὰ καὶ τὸ καθῆκον νὰ λάβῃ μόνος του μέτρα διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς τάξεως, καὶ ἐφόσον ἐγνώριζεν ὅτι ὑπῆρχον ἄνθρωποι ἐκεῖ συγκεντρωμένοι διὰ νὰ προκαλοῦν ἐπεισόδια καὶ διὰ νὰ ὑβρίζουν τὸ καθεστὼς καὶ νὰ ἐξερεθίζουν τὰ πνεύματα καὶ οἱ ὁποῖοι ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ ἐξαντλήσωσι τὴν ὑπομονὴν τῶν ἄλλων, τῶν νομιμοφρόνων πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ παρευρίσκοντο εἰς τὴν δίκην, ἔσπευσε νὰ ἀποστείλῃ στρατιωτικὴν δύναμιν, ἵνα, ἂν παραστῇ ἀνάγκη, βοηθήσῃ τὴν χωροφυλακὴν ἢ ἐνεργήσῃ αὕτη καὶ οἴκοθεν μὲ τὸ δικαίωμα ποὺ τῆς δίδει ὁ Στρατιωτικὸς Νόμος. Εἶχεν, ἐπαναλαμβάνω, ὄχι μόνον δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ καθῆκον ὁ Στρατιωτικὸς Διοικητὴς νὰ πράξῃ τοῦτο. Φρονῶ ὅτι τὸ ἐπεισόδιον τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν εἶναι τὸ ὀλιγώτερον τὸ ὁποῖον ἠδύνατό τις νὰ ἀναμένῃ, κατόπιν τοῦ ἐξερεθισμοῦ τῶν πνευμάτων, τὸν ὁποῖον προεκάλεσαν οἱ ἐγκάθετοι, οἱ ἐπίτηδες μεταβάντες ἐκεῖ ἵνα ἐξερεθίσωσι τὰ πνεύματα καὶ προκαλέσωσι συγκρούσεις. Ὅλον τὸ ἐπεισόδιον συνίσταται εἰς τὸ ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ταγματάρχης προσεπάθει νὰ ἀπαγορεύσῃ εἰς τὸ πλῆθος νὰ εἰσέρχηται ἀτάκτως καὶ χωρὶς νὰ ὑποστῇ τὴν κεκανονισμένην ἔρευναν διὰ παράνομον ὁπλοφορίαν, καθ’ ἣν στιγμὴν δηλαδὴ ἐξετέλει τὰς διαταγὰς ἃς εἶχεν, ἐνεφανίσθη ὁ γραμματεὺς τοῦ δικαστηρίου καὶ ἰταμώτατα προέτρεπε τὸ πλῆθος νὰ μὴ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς διαταγὰς τῆς στρατιωτικῆς Ἀρχῆς. Δὲν τὸν ἐγνώριζε κανεὶς οὔτε ὁ ἴδιος ἐδήλωσεν ὅτι εἶναι γραμματεὺς τοῦ δικαστηρίου. Ἐν ἀγνοίᾳ συνεπῶς διατελῶν ὁ ταγματάρχης τῆς ἰδιότητος αὐτοῦ καὶ βλέπων ἕνα ἰδιώτην προκλητικώτατα ἐπεμβαίνοντα καὶ παρακωλύοντα τὰ μέτρα τῆς τάξεως, τὴν ἐκτέλεσιν δηλαδὴ τῶν διαταγῶν ἃς εἶχεν, εὐλόγως ἐθεώρησεν ἐκείνην τὴν στιγμὴν ὅτι δύναται νὰ τὸν συλλάβῃ καὶ νὰ τὸν ἀποστείλῃ εἰς τὸν προϊστάμενόν του διὰ νὰ ἐξετάσῃ ποῖος ἦτο ὁ ἰδιώτης οὗτος καὶ διὰ τίνα λόγον ἀντετάσσετο εἰς τὰ μέτρα τῆς τάξεως τὰ ὁποῖα ἐλάμβανεν ὁ ταγματάρχης.

§106Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Γνωρίζετε ὅτι ὁ γραμματεὺς προεκάλεσε τὸν λαὸν εἰς στάσιν;

§107Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἤκουσα. Μόλις ὁ γραμματεὺς αὐτὸς ἤχθη ἐνώπιον τῆς στρατιωτικῆς Ἀρχῆς καὶ ἐδήλωσε τὴν ἰδιότητά του, ἀφέθη ἀμέσως ἐλεύθερος χωρὶς καθόλου νὰ ἐνοχληθῇ. Ἀλλὰ μόλις ἐπέστρεψεν εἰς τὸ δικαστήριον, ἐδήλωσεν ὅτι δὲν δύναται νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς δίκης, ἥτις ἕνεκα τούτου ἐματαιώθη. Συνεπῶς οὔτε κακοποίησις ἔλαβε χώραν οὔτε παρεκτροπὴ στρατιωτικῆς δυνάμεως. Μία σύλληψις ἑνὸς ἀτόμου τοῦ ὁποίου δὲν ἐγνώριζον τὴν ἰδιότητα καὶ τὸ ὁποῖον ἀνεμιγνύετο σκανδαλωδῶς διὰ τὴν παρακώλυσιν τῆς ἐκτελέσεως τῶν διαταγῶν τῶν ἀποβλεπουσῶν εἰς τὴν τήρησιν τῆς τάξεως. Νομίζω ὅτι τοῦτο ἦτο τὸ ὀλιγώτερον τὸ ὁποῖον ἠμποροῦσε νὰ συμβῇ εἰς μίαν τοιαύτην ἔξαψιν πνευμάτων, ἡ ὁποία ἐπεκράτει ἀπὸ ἡμερῶν εἰς τὸ δικαστήριον. Συνεπῶς ἡ ἀποστολὴ Στρατοῦ ἔξωθι τοῦ δικαστηρίου ἦτο καὶ δικαίωμα καὶ καθῆκον τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Σώματος Στρατοῦ.

§108Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Μήπως ἔχετε τὴν πληροφορίαν ὅτι ὁ γραμματεὺς τοῦ δικαστηρίου ἐπροκάλει τοὺς στρατιώτας νὰ μὴ ὑπακούουν εἰς τοὺς ἀξιωματικούς των;

§109Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μοὶ ἐλέχθη τοιοῦτόν τι.

§110Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ μιᾶς δίκης ἁπλῆς, αὐτῆς καθ’ ἑαυτήν, ἡ ὁποία δὲν εἶχε κανένα λόγον νὰ παρεκτραπῇ εἰς ὃ σημεῖον παρεξετράπη ἐξ ἀδυναμίας, δὲν θέλω νὰ ὑποθέσω τίποτε ἄλλο, τοῦ διευθύνοντος τὰς συζητήσεις. Ἐπρόκειτο περὶ δίκης ἐπὶ ἐξυβρίσει τῆς τιμῆς ἑνὸς ἀξιωματικοῦ. Ἐγὼ προσωπικῶς ἔχω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζω καὶ εἰς ἐμὲ αὐτόν, τὴν ὁποίαν πάντοτε συνεβούλευσα ὁσάκις μοῦ ἐζήτησαν τὴν συμβουλήν μου, ὅτι δὲν πρέπει ποτὲ κανεὶς νὰ κάμνῃ μηνύσεις ἐπὶ ἐξυβρίσει διὰ τοῦ Τύπου. Καλύτερος κριτὴς εἶναι ἡ κοινωνία καὶ ὄχι τὰ δικαστήρια τῶν Κακουργιοδικῶν, εἰς τὰ ὁποῖα συνήθως διαφθείρεται, ἐκφυλίζεται ἡ δίκη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ὁ μηνυτὴς ὑφίσταται συνήθως σειρὰν νέων ἐξυβρίσεων χωρὶς νὰ τῷ μένῃ τοὐλάχιστον ἡ κενὴ παρηγορία τοῦ νὰ δύναται νὰ προβῇ εἰς νέας μηνύσεις δι’ αὐτάς. Πρόκειται περὶ ἐπιεικείας, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει συνήθως τὰ λαϊκὰ δικαστήρια εἰς τὰς δίκας ταύτας, ἐπιεικείας τὴν ὁποίαν οὐδεὶς δύναται νὰ ἐξηγήσῃ οὔτε νὰ δικαιολογήσῃ εὐκόλως. Τὸ θέμα ἦτο καθαρῶς προσδιωρισμένον ἀπὸ ἀπόψεως δικαστικῆς: Τὰ γραφέντα ἀποτελοῦν ἐξύβρισιν ἢ δὲν ἀποτελοῦν τοιαύτην; Ὁ νόμος εἶναι σαφής. Δὲν ἐπιτρέπει μάρτυρας ἐπὶ δίκης ἐξυβρίσεως τῆς τιμῆς δημοσίου ὑπαλλήλου. Καὶ ὅμως κατάπληκτος ἀνεγίνωσκον εἰς ἐφημερίδας ἐπὶ ἡμέρας ἀποστροφάς τινας, διὰ τὰς ὁποίας μονονουχὶ ἐσταυροκοπούμην καὶ διηρωτώμην ἂν εὑρίσκομαι ἐγὼ εἰς τὴν ἄλλως τε ὄχι εὐχάριστον θέσιν τοῦ ἐπιτετραμμένου τὴν διακυβέρνησιν τῶν πραγμάτων τῆς Χώρας ἢ ἄλλος τις: «Μᾶς σφάζετε, μᾶς πνίγετε εἰς τὸ αἷμά μας καὶ δὲν μᾶς ἀφήνετε νὰ κραυγάσωμεν». Καὶ ἔλεγον κατ’ ἐμαυτόν: Ἐγὼ σφάζω; Ἡ Κυβέρνησις σφάζει; Τὸ καθεστὼς αὐτὸ τὸ σημερινὸν πνίγει εἰς τὸ αἷμα καὶ δὲν ἀφήνει τὰ θύματα νὰ κραυγάσουν; Καὶ ἔβλεπον νὰ παρελαύνουν λοχίαι ἔφεδροι, δεκανεῖς ἔφεδροι καὶ νὰ κρίνουν διὰ τῆς μαρτυρίας των ἂν στρατηγικῶς καλῶς ἔδρασεν ὁ κατηγορούμενος πλέον μηνυτής, ἂν στρατηγικῶς καλῶς ἔδρασε κατὰ τὴν δεῖνα ἢ δεῖνα μάχην ἀξιωματικὸς ὁ ὁποῖος τέλος πάντων καὶ κατὰ τὰ ἔτη 1912 καὶ 1913 συνέπεσε νὰ πολεμήσῃ καὶ νὰ λάβῃ δύο πληγάς. Δὲν λέγω ὅτι αἱ πληγαὶ εἶναι πάντοτε σημεῖον ἰδιαιτέρας γενναιότητος καὶ ἀνδρείας, ἀλλὰ πάντως εἶναι ἓν τεκμήριον, μέχρις ἀποδείξεως τοῦ ἐναντίου, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ἐξεπλήρωσε πλήρως τὸ καθῆκόν του ἀπέναντι τῶν ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος. Ἔβλεπον, κύριοι, ἔκπληκτος ὅλα ταῦτα, ἀλλὰ δὲν ἐπεθύμουν, ὅπως δὲν ἐπεθύμησα μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, νὰ περιορίσω καμμίαν ἐλευθερίαν, οὔτε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου οὔτε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου οὔτε τὴν ἐλευθερίαν τῆς παρεκτροπῆς, ἂν θέλετε, ἀκόμη καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῶν ὕβρεων. Καὶ ἐπροσπάθησα ἓν μόνον, συνεννοούμενος μετὰ τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν, νὰ τηρηθῇ ἡ τάξις καὶ νὰ ἐμφυσηθῇ τὸ αἴσθημα τῆς ὑπομονῆς εἰς ὅλους ἐκείνους, οἵτινες ἐν τῇ γενικῇ ἐκφράσει ὕβρεων, προσβολῶν κατὰ τοῦ στρατεύματος, ᾐσθάνοντο δικαίως ἑαυτοὺς ἀναιτίως τιτρωσκομένους. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Μέχρι τοῦ ἐπεισοδίου τῆς χθές, ἐν μέσῳ τῆς ἀτμοσφαίρας ἐκείνης τῆς πλήρους ἠλεκτρισμοῦ ἐπικινδύνου, συνέβη τὸ παραμικρὸν ἐπεισόδιον; Ἀναγινώσκετε ὅλοι τὰς ἐφημερίδας. Ἡ ἀρθρογραφία ἐνίων ἐξ αὐτῶν ἐξέπεμπε μύδρους πυρίνους ἐναντίον τοῦ στρατεύματος ὁλοκλήρου. Τὰ πρακτικὰ τῆς δίκης τὰ ἀποδιδόμενα διὰ τοῦ Τύπου ἔφερον ἀδιακόπους ἀποδοκιμασίας ἐκ μέρους τοῦ κοινοῦ ἐναντίον πάσης μαρτυρίας ἢ ἐκδηλώσεως εὐμενοῦς πρὸς τὸν παθόντα. Οὐδεμία κἂν ἀντίδρασις ἐξεδηλώθη κατὰ τοιούτων ἀποδοκιμασιῶν. Νομίζετε ὅτι εὐκόλως ἐπιτυγχάνεται τοῦτο; Νομίζετε ὅτι δὲν ἀπαιτεῖ μίαν τεραστίαν δόσιν ἐνεργείας διαρκοῦς, ἀλλὰ καὶ μίαν τεραστίαν καὶ ἀξιοθαύμαστον, δόσιν ὑπομονῆς ἐκ μέρους ἐκείνων οἱ ὁποῖοι βαρύτατα ἐπληγώνοντο ἕνεκα τῶν προσβολῶν κατὰ τοῦ στρατεύματος, προσβολῶν γινομένων ἄνευ λόγου τινός, ἔστω καὶ ἂν ἀδίκως ἤθελεν ὑποτεθῇ ὅτι ἦτο ἄξιος οἱουδήποτε χαρακτηρισμοῦ ὁ μόνος διάδικος ἐν τῇ δίκῃ, ἕνα μόνον ἄτομον ἀπὸ ὅλον τὸ στράτευμα; Τί συνέβη, κύριοι, χθές; Ἡ δίκη εἶχε διακοπῆ καὶ ἐπρόκειτο νὰ ἀρχίσῃ πάλιν. Ἡ συρροὴ τοῦ κόσμου ἦτο μεγάλη. Ὁ Πρόεδρος, ὅπως εἶναι γνωστόν, ἔχει τὴν ἀστυνομίαν ἐντὸς τῆς αἰθούσης τοῦ ἀκροατηρίου. Καὶ ἐντὸς μὲν τῆς αἰθούσης τοῦ ἀκροατηρίου, μετὰ συνεννόησιν μετὰ τοῦ ἁρμοδίου συναδέλφου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶχον τεθῇ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Προέδρου ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς ἠπιώτατοι καὶ μετριοπαθεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐτήρουν τὴν τάξιν θαυμασίως. Ἐντὸς τῆς αἰθούσης τοῦ ἀκροατηρίου δὲν ἔγινε κανὲν ἐπεισόδιον. Ἀλλ’ ἡ συρροὴ τοῦ πλήθους ἔξω, ὄχι τοῦ ἀκροατηρίου τοῦ δικαστηρίου, ἀλλ’ ἔξω τοῦ οἰκοδομήματος, ἦτο παμμεγίστη. Εἶχε λοιπὸν καὶ καθῆκον ὁ Διοικητὴς τοῦ Σώματος, ἐνασκῶν τὴν ἀστυνομίαν, ἐφόσον ἰσχύοντος Στρατιωτικοῦ Νόμου ὑπῆρχε κίνδυνος νὰ διαταραχθῇ ἡ τάξις, ἀσφαλῶς δὲ ἐδεικνύοντο καὶ ἐκδηλώσεις αἱ ὁποῖαι δὲν ἄφηνον ἄθικτον τὴν καθόλου κατάστασιν τῶν πραγμάτων, εἶχε καθῆκον καὶ ἐκεῖνος νὰ προλάβῃ κάθε σύγκρουσιν. Ἄν, κύριοι, ἐγένοντο συγκρούσεις μεταξὺ τῶν φοιτώντων εἰς τὸ δικαστήριον, ἄλλων ἐξ εὐνοίας πρὸς τὸν κατηγορούμενον καὶ ἄλλων ἐχόντων ἀντιθέτους συμπαθείας, ἀλλ’ ἐχόντων ἴσον, ὑποθέτω, δικαίωμα νὰ φοιτῶσι καὶ αὐτοί, ἐκτὸς ἂν ἐλευθερία σημαίνει τὸ στερεῖσθαι τὴν ἐλευθερίαν ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος διὰ νὰ ἀπολαμβάνῃ πᾶσαν ἐλευθερίαν τὸ ἄλλο μέρος, ἄν, λέγω, ἐλάμβανε χώραν μία σύγκρουσις ὄχι ἐντὸς τῆς αἰθούσης, ἀλλὰ ἐπὶ τῆς εἰσόδου, ὅπου τὸ πλῆθος προσήρχετο, συνωστιζόμενον, πυκνόν, θὰ εἴχομεν σήμερον ἢ δὲν θὰ εἴχομεν ἐπερωτήσεις δριμείας καὶ δικαίας κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι, καίπερ πληροφορηθεῖσα ὅτι ὠξύνθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἡ κατάστασις ὡς ἐκ τῆς διεξαγωγῆς τῆς δίκης, δὲν ἔλαβε τὰ κατάλληλα μέτρα διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ μία αἱματηρὰ συμπλοκὴ πρὸ τῆς θύρας τοῦ μεγάρου τῶν δικαστηρίων; Θὰ εἴχομεν κατηγορίας ὅτι δολοφονοῦμεν τὸν λαόν. Ἐλάβομεν μέτρα καὶ δὲν συνέβη κανὲν ἐπεισόδιον. Ἠκούσατε παράπονα ὅτι οἱ πολῖται ἐκακοποιήθησαν; Βεβαίως μὲ διαστροφὰς τῆς ἀληθείας ὅλα λέγονται; Οἱ πολῖται ἤθελον νὰ εἰσέλθουν ὅλοι ὁμοῦ, οὐδεὶς ἠμποδίζετο νὰ εἰσέλθῃ, εἰσήρχοντο ὅμως κανονικῶς καὶ ὅσοι ἦτο δυνατὸν νὰ περιληφθοῦν εἰς τὴν αἴθουσαν. Κανεὶς δὲν παρουσιάσθη οὔτε εἰς ἐμὲ οὔτε εἰς τὸν Εἰσαγγελέα οὔτε εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ δικαστηρίου οὔτε εἰς ἄλλην τινὰ Ἀρχήν, παραπονούμενος ὅτι ἐκακοποιήθη ἀπὸ ὁπλίτην ἢ ἀξιωματικὸν τοῦ στρατεύματος. Τὴν στιγμὴν τοῦ ἐπεισοδίου τί ἤθελεν εἰς τὴν θύραν τῆς ἔξω εἰσόδου τοῦ δικαστηρίου ὁ γραμματεὺς τοῦ δικαστηρίου; Ἀγνοῶ. Ἐξῆλθεν ἀσκεπὴς καὶ συνελήφθη, διότι, ἐνῷ ὁ ἀξιωματικὸς ὁ ἐντεταλμένος τὴν τήρησιν τῆς τάξεως ἔδιδεν ὁδηγίας πῶς νὰ εἰσέρχωνται οἱ πολῖται, ὀλίγοι κατ’ ὀλίγους, αὐτὸς ἤθελε νὰ δώσῃ ἄλλας ὁδηγίας χωρὶς κἂν νὰ δηλώσῃ ὅτι ἐξετέλει ἐντολὴν τοῦ Προέδρου, ὅπερ θὰ καθίστα συζητήσιμον τὴν ὀρθότητα τῆς ἐνεργείας τοῦ ἀξιωματικοῦ. Αὐταὶ εἶναι αἱ πρῶται πληροφορίαι. Δὲν ἐγγυῶμαι διὰ τὴν ἀκρίβειαν αὐτῶν. Ἀπὸ χθές, ὅτε ἐπληροφορήθην τὸ ἐπεισόδιον, ἐκάλεσα ἀμέσως τὸν στρατηγὸν κ. Πέτσαν καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ ἐνεργήσῃ αὐστηροτάτας ἀνακρίσεις καὶ ὑποβάλῃ τὸ πόρισμα αὐτῶν ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν. Τότε μόνον θὰ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω τί ἀκριβῶς συνέβη· σήμερον εἶναι αἱ πρῶται πληροφορίαι, αἱ πρῶται ἐντυπώσεις. Ἀλλ’ ἔστω, δὲν ἔδωσεν ὁδηγίας ἀντιθέτους ὁ κ. γραμματεύς· ἔστω, τὸν συνέλαβε καὶ τὸν μετήγαγεν εἰς τὸ φρουραρχεῖον ἀξιωματικός τις· ἔστω, ἐδήλωσε τὴν ἰδιότητα αὐτοῦ—ταῦτα πάντα ἂν ἐξακριβωθοῦν ἐκ τῆς ἀνακρίσεως ἀποτελοῦν ἀναμφισβητήτως μίαν περίπτωσιν ἡ ὁποία θὰ προκαλέσῃ τὴν δέουσαν τιμωρίαν τοῦ οὕτω πως συμπεριφερθέντος ἀξιωματικοῦ—ἀλλ’ ἐρωτῶ· εἶναι φυσικὸν νὰ ἐδήλωνεν ὅτι δὲν ἤθελε νὰ ἐκπληρώσῃ πλέον τὸ καθῆκόν του, ἀφοῦ μετ’ ὀλίγην μόνον ὥραν τὸν ἀφῆκαν ἐλεύθερον; Ὁπωσδήποτε τοῦτο εἶναι βεβαιωμένον κατὰ τὴν μαρτυρίαν αὐτοῦ τοῦ γραμματέως ἐνώπιον τοῦ Ἀντεισαγγελέως τῶν Ἐφετῶν· ὡμολόγησεν ὁ γραμματεὺς ὅτι οὔτε τὸν ἐκακοποίησε κανεὶς οὔτε τὸν ὕβρισεν οὔτε τὸν ἠπείλησε. Μετὰ ἡμίσειαν ὥραν ἐπανῆλθεν εἰς τὸ δικαστήριον καὶ εἶπε «κύριοι, εἶμαι ταραγμένος καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἐργασθῶ». Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν, ὁ γραμματεύς, ὁ ὁποῖος πεζῇ ἀπὸ τὸ φρουραρχεῖον μετέβη εἰς τὸ δικαστήριον καὶ ἦτο ταραγμένος, τί εἶχε νὰ κάμῃ; Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, κύριοι, ὅτι, καθ’ ἃ ἀνεγνώσαμεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἡ μὲν ἀποδεικτικὴ διαδικασία εἶχε τελείως ἐξαντληθῆ, οἱ δὲ συνήγοροι τῆς πολιτικῆς ἀγωγῆς εἶχον ἀγορεύσει καὶ ἐπρόκειτο νὰ ἀγορεύσουν οἱ συνήγοροι τῆς ὑπερασπίσεως. Ὅσοι ἀπὸ σᾶς ἔχετε πεῖράν τινα δικαστηρίων γνωρίζετε ὅτι οἱ γραμματεῖς, ὅταν ἀγορεύουν οἱ δικηγόροι, κάθηνται εἰς τὴν θέσιν των, διότι δὲν ἔχουν νὰ γράψουν τίποτε. Ἡ ὥρα λοιπὸν ἐκείνη ἦτο ἀσφαλῶς ὥρα ἀναπαύσεως διὰ τὸν γραμματέα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἠδύνατο κάλλιστα, ὑποθέτω, νὰ συνέλθῃ ἐκ τῆς ταραχῆς ἣν ἔπαθε, διότι συνελήφθη ἀδίκως. Ὁ κ. γραμματεὺς ἀντέταξεν ἄρνησιν νὰ συμμετάσχῃ εἰς τὴν συγκρότησιν τοῦ δικαστηρίου. Ποῖον ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀρνήσεως; Τὸ ἐγνώριζεν· ἡ ἀναβολὴ τῆς δίκης. Γνωρίζω ὅτι κατά τινα διάταξιν τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, ἂν δὲν ὑπάρχῃ γραμματεύς, διορίζεται ἀπὸ τὸ δικαστήριον εἷς γραμματεύς. Περὶ αὐτοῦ δύναται νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Γιωτόπουλος.

§111Π. ΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἐγγραφῆ νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ ἑνὸς θέματος, διότι, κατὰ τὴν γνώμην μου, εὑρισκόμεθα πρὸ τριῶν ἀλλεπαλλήλων παρανομιῶν τοῦ Προέδρου τοῦ δικαστηρίου.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις. Ἐγγραφῆτε δι’ ἐπερώτησιν αὔριον.

§113Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ζήτημα ἀμφίβολον τοῦτο· ἂν ὑπάρξῃ κώλυμα ἐν τῷ μέσῳ τῆς δίκης, ἂν δύναται νὰ ἀναπληρωθῇ ὁ γραμματεύς. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἦτο ὑγιὴς ὁ ἄνθρωπος καὶ δὲν ἐπρόκειτο νὰ καταγίνῃ εἰς ἰδιαιτέραν τινὰ κοπιώδη ἐργασίαν, ἡ δίκη δὲ ἠδύνατο κάλλιστα νὰ προχωρήσῃ.

§114Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἠμποροῦσαν νὰ διακόψουν ἐπὶ 5 λεπτά.

§115Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι 5 λεπτά, ἀλλὰ καὶ 4 ὥρας καὶ 24 ὥρας ἀκόμη ἠδύνατο νὰ διακόψουν. Δὲν θέλω ἐγὼ νὰ ἐξετάσω τοῦτο. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι πρόκειται ἁπλούστατα περὶ ἑνὸς ἐπεισοδίου, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἕνα ἀξιωματικὸν συλλαβόντα ἕνα γραμματέα τοῦ δικαστηρίου μὴ εὑρισκόμενον εἰς ὥρας ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντός του, ἀσκεπῆ, εὑρεθέντα εἰς τὴν ἐξώθυραν καὶ δίδοντα ὁδηγίας οὐχὶ περὶ τῆς τάξεως, ἡ ὁποία θὰ ἐτηρεῖτο ἐντὸς τοῦ ἀκροατηρίου, ἀλλὰ περὶ τῆς τάξεως ἡ ὁποία θὰ ἐτηρεῖτο εἰς τὴν εἴσοδον τοῦ οἰκήματος. Ὅταν ἡ ἀνάκρισις ἀποδείξῃ πόσον πταίει ὁ ἀξιωματικός, νὰ εἶσθε βέβαιοι, κύριοι, ὅτι θὰ τιμωρηθῇ, διέταξα δὲ νὰ ἐπισπευσθῇ τὸ πόρισμα αὐτῆς. Ἀλλὰ δικαία μὲ κατέλαβεν ἀγανάκτησις, ὅταν εἶδον ὅτι ἐπαρουσιάσθη συνάδελφος, ἀληθῶς λίαν συμπαθής, ὁ ὁποῖος, παρασυρόμενος ἴσως ἀπὸ τὴν ἀρθρογραφίαν μερίδος τινὸς τοῦ Τύπου, ἐξετάθη δυστυχῶς εἰς γενικὰς ἐκφράσεις καθ’ ὅλου τοῦ στρατεύματος, δι’ ἃς κατόπιν ἔδωκε διασαφήσεις ἱκανοποιητικάς, ἀλλ’ ἡ ἐντύπωσις παρέμεινε κακή. Εἶπεν ὅτι ὁ Στρατὸς πότε σκέπτεται νὰ ἀνατρέψῃ τὸ καθεστὼς καὶ πότε ἐπιβάλλει χεῖρα ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης! Ἐγὼ διαμαρτύρομαι διὰ τοῦτο. Μετὰ μίαν ἐξαιρετικῶς ἀνώμαλον ἐποχὴν τὴν ὁποίαν διήλθομεν πρέπει νὰ εἴμεθα εὐχαριστημένοι ὅτι ἐλάχιστα κρούσματα ἀπὸ ἐλάχιστα ἄτομα παρετηρήθησαν. Τὸ μέγιστον μέρος τοῦ Στρατοῦ, τὸ ὅλον σχεδόν, πλὴν δέκα ἀτόμων περὶ τὸν στρατηγὸν Λούφαν, τὰ ὁποῖα αὔριον μάλιστα δικάζονται, πειθαρχεῖ. Βλέπετε ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν παραμελεῖ ποσῶς τὰ καθήκοντά της, ὅταν δὲ ἀνεγνώσατε σήμερον εἰς τὴν «Ἑστίαν» τὸ ἀνακοινωθὲν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ὑποθέτω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ σταματήσετε ἕως ἐκεῖ, ἀλλὰ νὰ προχωρήσετε διὰ νὰ ἴδετε ὅτι αὔριον γίνεται ἡ δίκη τοῦ στρατηγοῦ Λούφα καὶ τὸ δικαστήριον συνεκροτήθη ἀπὸ ἀρίστους ἀξιωματικούς, εἰς τοὺς ὁποίους δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πᾶσαν ἐμπιστοσύνην. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· ὅταν ἔγινεν ἡ πρώτη ἐκδήλωσις τῶν στρατηγῶν Τσερούλη καὶ Παναγιωτοπούλου τὴν ἠκολούθησεν ὁ Στρατός; Δύνασθε νὰ εἴπετε, διότι δέκα ἀξιωματικοὶ ἀπεφάσισαν νὰ κάμουν ἕνα κίνημα, ὄχι σπουδαῖον ἄλλως τε, ὅτι ὁ Στρατὸς πταίει, καθ’ ἣν στιγμὴν ἔχετε χιλιάδας ἀξιωματικοὺς οὔτε μίαν οὔτε δύο οὔτε τρεῖς οὔτε τέσσαρας οἱ ὁποῖοι μένουν ἀφωσιωμένοι εἰς τὰ ἔργα των, πιστοὶ εἰς τὰς πολιτικὰς Ἀρχὰς τῆς Χώρας; Νομίζετε ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀνέρχεσθε ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ νὰ διακηρύσσετε ὅτι ὁ Στρατὸς ἐπεμβαίνει εἰς τὴν Δικαιοσύνην, ὅτι ὁ Στρατὸς θέλει νὰ καταλύσῃ τὸ πολίτευμα; Ἐπιτρέψατε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι διὰ τῆς στάσεως ταύτης καὶ ὑμεῖς καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης παρασύρονται εἰς ὁμοίαν στάσιν δὲν πράττετε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ὑποσκάπτετε οὐχὶ πλέον τὰ θεμέλια τῆς Κυβερνήσεως —αἱ Κυβερνήσεις εἶναι μηδέν, ἔρχονται καὶ παρέρχονται— ὑποσκάπτετε τὰ θεμέλια τῆς Χώρας, τὴν ἀσφάλειαν αὐτῆς, τὸ σημερινὸν οἰκονομικὸν καὶ κοινωνικὸν καθεστώς, διότι δὲν διαφέρει ποσῶς ἡ ἐπίθεσίς σας ἀπὸ τὰς ἐπιθέσεις τὰς διαρκεῖς τῆς μερίδος ἐκείνης, ἡ ὁποία διακηρύσσει τὸν ἀντιμιλιταρισμόν, τὴν κατάργησιν τῶν συνόρων, τὴν κατάλυσιν πάσης ἀσφαλείας τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα). Χωρὶς νὰ θέλητε, ρίπτετε ὕδωρ εἰς τὸν μύλον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι διασπείρουν τοιαύτας ἰδέας, δυναμένας νὰ κατεργασθοῦν συμφορὰς ἀνηκούστους διὰ τὴν Χώραν. Διατί, κύριοι, ἐν τῷ συνόλῳ νὰ θέλωμεν νὰ ρίπτωμεν μομφὰς καὶ ὕβρεις κατὰ τοῦ συνόλου τοῦ Στρατεύματος; Τί εἴδετε ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας ἀξιωματικούς; Δὲν εἶναι τάχα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι σᾶς ὡδήγησαν εἰς τὰς περιλάμπρους μάχας τοῦ 1912–1913; Δὲν εἶναι τάχα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔγραψαν τὰς σελίδας τὰς πλέον ἐνδόξους τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν Ἱστορίας μέχρι τοῦ 1922, οὐδ’ αὐτῆς τῆς ἐκστρατείας τοῦ Σαγγαρίου ἐξαιρουμένης; Δὲν εἶναι τάχα αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι εἰς τὰ 1922 μετὰ μίαν καταστροφὴν κολοσσιαίαν, πρωτοφανῆ, ἠδυνήθησαν μετὰ τρεῖς μόνον μῆνας νὰ ἀναδιοργανώσουν κατὰ τρόπον ἀξιοθαύμαστον, ἐκπλήξαντα τὸν διπλωματικὸν κόσμον, ἕνα Στρατὸν τέλειον, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον μᾶς ἀπήλλαξεν ἀπὸ τὴν ἀξίωσιν πληρωμῆς ἀποζημιώσεως 4.000.000.000 φράγκων, τὰ ὁποῖα ὁ Ἰσμὲτ πασᾶς ἠξίου, ἀλλὰ καὶ διέσωσε τὴν Δυτικὴν Θράκην καὶ πρὸ παντὸς ἀνεστήλωσε τὴν τιμὴν τῆς Πατρίδος; (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔληξεν ἡ συζήτησις. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν....

§117Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, διακόψατε, παρακαλῶ, ἐπὶ 5 λεπτά.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτά. (Ὥρα 7.20′ μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 7.30′ μ.μ.).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Διεκόπημεν εἰς κάποιαν αἴτησιν τοῦ κ. Κουνδούρου, ὅστις ἐζήτει νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον «περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων».

§120Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Προέτεινα νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀντίρρησιν.

§121Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι πάντως δύναται νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον. Ἀφοῦ ἓν νομοσχέδιον δύναται νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον ὅτε εἰσάγεται, πολὺ περισσότερον ὅταν εἶναι εἰσηγμένον.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις καὶ κηρύσσεται κατεπεῖγον.

§123Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν αὐτὴν παράκλησιν θὰ ὑποβάλω διὰ τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν μισθὸν τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς τὴν σημερινὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ θὰ συζητηθῇ.

§125ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§126ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κατὰ τὸ ψήφισμα αὐτὸ ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων θὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὰς Ἀθήνας;

§127ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι· ἀφορᾷ ὅλον τὸ Κράτος.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀναγεγραμμένον ὑπ’ ἀριθ. 7.

§129Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι· κατεπεῖγον, κύριε Πρόεδρε.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον.

§131Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον, ἐπειδὴ χθὲς ἐγεννήθη μία παρεξήγησις, διὰ νὰ εἴπω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις νὰ ψηφισθῇ τὸ ψήφισμα.

§132ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος μὴ ὢν πεφωτισμένος ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν διὰ νὰ μάθω τὰ ἀναγκαιοῦντα στοιχεῖα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἐξέφραζον γνώμην ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ τὴν δέουσαν σοβαρότητα. Πλὴν λαβὼν τὰ στοιχεῖα ἀπέσυρα τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς.

§133ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις, κύριε Πρόεδρε.

§134Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Δεκτὸν λοιπόν.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, δὲν εἰσήχθη ἀκόμη. Κύριοι, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συνεδριάσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Σᾶς παρακαλῶ νὰ καταλάβητε τὰς θέσεις σας.

§136Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἀλλὰ δὲν μᾶς δίδετε τὸν λόγον.

§137Λ. ΚΑΤΣΑΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ περὶ κυρώσεως τοῦ Διατάγματος «περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν» ἀναγράφεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τελευταῖον.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διότι ἔχει τὴν μακροτέραν συζήτησιν.

§139Λ. ΚΑΤΣΑΡΟΣ. Τοῦτο παρέχει τὴν ἀπόδειξιν τὴν ἀναμφισβήτητον ὅτι δὲν εἶναι προωρισμένον νὰ συζητηθῇ ἀπόψε.

§140Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ «περὶ δημοτικῶν ὑπαλλήλων».

§141Γ. ΔΟΥΚΟΥΜΕΤΖΙΔΗΣ. Ἐψηφίσθη τὸ «περὶ δημοτικῶν ὑπαλλήλων»;

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἰσήχθη. Ἀκόμη γίνεται συζήτησις περὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ὁρίστε, κύριε Κατσάρε.

§143Λ. ΚΑΤΣΑΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ σειρὰ τῆς ἐγγραφῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου παρέχει τὴν ἀπόδειξιν ὅτι δὲν πρόκειται νὰ συζητηθῇ ἀπόψε.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· δὲν ὑπάρχει τοιαύτη πρόθεσις. Θὰ ἔλθῃ μὲ τὴν σειράν του.

§145Λ. ΚΑΤΣΑΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνήθως τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τελευταῖα εἶναι τὰ προκαλοῦντα συζήτησιν· ὥστε δὲν θὰ ὑπάρχῃ χρόνος νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν». Εἶναι γνωστόν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔρχεται εἰς συζήτησιν ἀπὸ 15 ἡμερῶν, συμπίπτει δὲ κατὰ παράκλησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ διακόπτωμεν κάθε βράδυ ὅταν εἶναι ἡ σειρά του νὰ συζητηθῇ.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ· ἀρκετὰ ἐξεθέσατε τὰ παράπονά σας διὰ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν· τὰ περαιτέρω εἶναι περιττά. Παραπονεῖσθε ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι μακρὰν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν· ἔχετε ὅμως ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ τὸ μέσον νὰ ζητήσητε τὴν πρόταξίν του.

§147Λ. ΚΑΤΣΑΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅτε ἔληξεν ἡ χθεσινὴ συνεδρίασις, ἔληξε κατόπιν ἐνστάσεως περὶ μὴ ἀπαρτίας ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, μολονότι ἡμεῖς ἐζητοῦμεν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις. Συνεφωνήθη δὲ καὶ ἐλέχθη νὰ ἀναγραφῇ πρῶτον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό. Σᾶς παρακαλῶ, ἀρκεῖ.

§149ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Παρακαλῶ νὰ περατωθῇ ἀπόψε ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου.

§150Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν σήμερον, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῶν διακοπῶν, σχέδιον νόμου ἐπεξεργασθὲν ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Στρατιωτικῶν «περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν Στρατοῦ». Παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἐπίσης ὑποβάλλω, ὑποθέτων ὅτι θὰ ἔχω σύμφωνον τὴν συγκατάθεσιν τῆς Συνελεύσεως, σχέδιον ψηφίσματος «περὶ παροχῆς προσωρινοῦ ἐπιδόματος εἰς τοὺς πολιτικοὺς καὶ στρατιωτικοὺς συνταξιούχους καὶ εἰς τοὺς ὁπλίτας τοὺς παθόντας ἐν πολέμῳ καὶ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν». (Χειροκροτήματα).

§151ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§152Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποθέτω ὅτι ἡ Συνέλευσις θὰ εἶναι σύμφωνος νὰ συζητηθῇ αὔριον.

§153ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§154Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τί ἔγινε τὸ «περὶ δημοτικῶν ὑπαλλήλων», κύριε Πρόεδρε;

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξεφώνησα ἤδη τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως καὶ ἔδωσα τὸν λόγον εἰς τὸν κ. Φραγκούδην.

§156Α. ΔΑΡΓΕΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§158Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Διατί ὄχι εἰς ἐμέ, κύριε Πρόεδρε;

§159Α. ΔΑΡΓΕΝΤΑΣ. Θὰ ἦτο αὐτόχρημα ἀστοργία ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της, ἂν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀποδοχῶν τῶν καθηγητῶν τῶν θρησκευτικῶν μαθημάτων».

§160ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§161Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι συνάδελφοι, ἂν τηρηθῇ ἡ Ἡμερησία Διάταξις καὶ θελήσωμεν ὅλοι νὰ μὴ παρατείνωμεν πέρα τοῦ δέοντος τὰς ἀγορεύσεις μας, ἀναμφισβητήτως δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν ἀπόψε ὅλα τὰ νομοσχέδια, ἀρκεῖ νὰ θέσωμεν ἓν ὅριον εἰς τὸν χρόνον τῶν ἀγορεύσεών μας.

§162ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. 10 λεπτά.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεονάρδος ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§164Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συζήτησιν, κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν ὑπεβλήθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας καὶ ἡ συζήτησις διεκόπη. Κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἀντιπροσωπεύει κατὰ τεκμήριον τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Συνελεύσεως, ἠδύνατο νὰ συντάξῃ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἀλλὰ πάντοτε ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Συνελεύσεως. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ἐπίσης ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς Συνελεύσεως δὲν θὰ ἤθελε βεβαίως νὰ τεθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν τελευταῖον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, ἐφόσον αὐτὸ συνεζητεῖτο χθές. Συντρέχει δὲ καὶ εἷς ἄλλος σοβαρὸς λόγος. Χθὲς κατετέθη ἐκ μέρους μου τροπολογία, διὰ τὴν ὁποίαν ἔλαβον χθὲς τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τῶν διαφόρων πληρεξουσίων ἐπὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν θὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ ψήφισις ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς, ἀσφαλῶς μετὰ τὸ φαγητόν. Μετὰ τὸ φαγητὸν δέ, ὡς εἶναι γνωστόν, δὲν εἶναι ποτὲ παρόντες οἱ πληρεξούσιοι, ὥστε νὰ εἶναι ἀπαρτία, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἀναβληθῇ καὶ πάλιν τὸ νομοσχέδιον.

§165Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ· ἡ τροπολογία τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν αὔριον πρώτη, ὥστε νὰ τελειώσῃ ἀσφαλῶς.

§166Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δηλαδὴ ποίαν ὥραν;

§167Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν 5 μ.μ.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξετάσεως τῶν κατ’ ἰδίαν διδαχθέντων μαθητῶν κλπ.». Ὁ κ. Φραγκούδης ἔχει τὸν λόγον. (Πολλοὶ πληρεξούσιοι ζητοῦν νὰ κατέλθῃ τοῦ βήματος ὁ κ. Φραγκούδης, συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου ἐν τῷ συνόλῳ).

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ λάβῃ τὸν λόγον, ἂν δὲν διετυπώθη ὀρθῶς ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως.

§170Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Καὶ τὰ δύο αὐτὰ νομοσχέδια ἐξήγειρον σφοδρὰν τὴν ἀντιπολίτευσιν τῆς Συνελεύσεως. Τὰ νομοσχέδια αὐτὰ παρεπέμφθησαν εἰς Ἐπιτροπήν. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔκαμεν ἓν κοινὸν νομοσχέδιον καὶ τὸ ὑπέβαλε, χθὲς δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπὸ τίτλον 1 ὑπέβαλε τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας δὲν γνωρίζομεν ἡμεῖς, τροποποιήσεις ἀγνώστους.

§171Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον δὲν περιεῖχε τίποτε ἄλλο παρὰ συμπεράσματα τῆς Ἐπιτροπῆς. Τὸ νομοσχέδιον κατηρτίσθη ἀκριβῶς κατὰ τὰ πορίσματα τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐτέθησαν δὲ κατὰ μέρος ὅλαι αἱ διατάξεις ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶχεν ἀποφανθῆ ἡ Συνέλευσις ἀρχικῶς. Μετὰ συζήτησιν ὑπὸ διαφόρων πληρεξουσίων ἐπροτάθησαν μερικαὶ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι κατόπιν ἐξηγήσεως ἐγένοντο δεκταί.

§172Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Δὲν ὡρίσθη νὰ βάζῃ τίτλον ἑνὸς νομοσχεδίου «περὶ τῶν κατ’ ἰδίαν διδαχθέντων μαθητῶν». Αὐτοὶ δὲν εἶναι κατ’ ἰδίαν διδαχθέντες. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὑπὸ ἕνα τίτλον νὰ τίθενται διάφορα ἀντικείμενα.

§173Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Παραδέχομαι τὴν ὀρθότητα τῆς παρατηρήσεώς σας· πρόκειται περὶ ἀναγκαίων ἐκπαιδευτικῶν προσωρινῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ διορθώσωσι μίαν ἀνώμαλον κατάστασιν.

§174ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 26ης Αὐγούστου 1924 περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων καὶ περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἄλλων διατάξεων τοῦ περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος νόμου 971 τοῦ 1917».

§176Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Προχθὲς συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Κατόπιν πολλῶν συζητήσεων κατελήξαμεν μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸ συμπέρασμα, κατὰ τὸ ὁποῖον εἰς τὸ 13ον ἄρθρον νὰ εἴπωμεν «διὰ Διατάγματος ἐκδιδομένου κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐπιτρέπεται ἡ ἐπέκτασις τῆς διατάξεως ταύτης καὶ εἰς ἄλλας περιφερείας». Ἐγένετο δεκτόν, κύριε Πρόεδρε. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Σίδερη, ὁ ὁποῖος συνέταξε τὴν διάταξιν αὐτήν, καὶ τὴν ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργός. Ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἀνώτερος πάσης ὑπονοίας.

§177Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐσκέφθη κανεὶς νὰ ψέξῃ τὸν Ἡρακλέα, ἀλλὰ θέλω νὰ παρακαλέσω, ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, πρόκειται δὲ περὶ συνόλου, νὰ ψηφισθῇ αὔριον.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διωρθώθη αὐτό· δηλαδὴ ἡ διάταξις ἐφαρμόζεται ἀπὸ 1ης Αὐγούστου.

§179Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πρόκειται νὰ ζητηθῇ διόρθωσις λάθους.

§180Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται περὶ ἑνὸς λάθους τὸ ὁποῖον παρεισέφρησεν ἀπὸ τῆς τροπολογίας μέχρι τῆς δημοσιεύσεως. Ἠθέλησαν διὰ μιᾶς τροπολογίας ν’ ἀπαγορεύσουν τὴν μεταφορὰν διὰ θαλάσσης τῆς καταναλωσίμου ὕλης ἀπὸ μιᾶς περιφερείας εἰς ἄλλην. Ἀλλ’ ἐν Κρήτῃ τοῦτο, ἂν ἀντ’ αὐτοῦ προστεθῇ ἡ φράσις «ἐπιτρέπεται ἡ κυκλοφορία διὰ ξηρᾶς καὶ ἀποκλείεται ἡ διὰ θαλάσσης μεταφορά», εἶναι ἀδύνατον, διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς Νομοῦ, ὅπου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διὰ ξηρᾶς ἡ μεταφορά.

§181Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ ἐρωτήσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναβληθῇ;

§183Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι· ἀποσύρω τὰς ἀντιρρήσεις μου.

§184ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§185Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§186ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἐγένετο δεκτόν, ἐγένετο δεκτόν.

§187Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Τὸ δεκτὸν τὸ κάνετε σεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐννοεῖτε νὰ συμπεριλάβητε καὶ τὸ καζάνι εἰς τοὺς ἄμβυκας. Ἐγὼ διαφωνῶ· ἀδιάφορον ἂν σεῖς ἐμμένετε εἰς αὐτό. Ἐγὼ διαμαρτύρομαι καὶ λέγω ὅτι τοῦ ἀγρότου τὸ καζάνι δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τοὺς οἰνοπνευματοπαραγωγούς· δὲν εἶναι οἰνοπνευματοπαραγωγὸς ὁ ἀγρότης, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ καζάνι του, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἄμβυξ ἀλλ’ ἁπλοῦν καζάνι. Ἐγὼ διαμαρτύρομαι ἐκπροσωπῶν τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, ὅτι, ἐνῷ θέλει νὰ παραλάβῃ ἀπὸ τὴν περιουσίαν του κάτι τι τὸ ὁποῖον θὰ τοῦ χρησιμεύσῃ διὰ τὸν ἑαυτόν του, τὸν ἐκάλεσαν οἰνοπνευματοπαραγωγόν, ἐνῷ εἶναι ἁπλοῦς ἐργάτης, ὁ ὁποῖος διὰ τοῦ ἀτελοῦς αὐτοῦ καζανίου παίρνει ἐκεῖνο μόνον τὸ ὁποῖον τοῦ χρειάζεται (θόρυβος). Οἱανδήποτε γνώμην καὶ ἂν ἔχετε, πρέπει νὰ ἀκούσετε καὶ τὴν γνώμην μου.

§188Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τὸν λόγον.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὸν ρήτορα.

§190Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Εἰς τὸ σύνολον δὲν ἐπιτρέπεται συζήτησις, ἀλλὰ ζητεῖται ἡ διόρθωσις σφαλμάτων.

§191Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἐγὼ ὁ ὁποῖος δὲν εἶμαι κοινοβουλευτικὸς ἄνθρωπος ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι ἐξηναγκάσθην νὰ κατέλθω ἀπὸ τοῦ βήματος.

§192Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, ποσῶς.

§193Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ζητῶ, κύριε Πρόεδρε, συγγνώμην, διότι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ συνόλου. Διαμαρτύρομαι μόνον ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ζητεῖ τίποτε, οὔτε νὰ τὸν περιθάλψητε, οὔτε νὰ τοῦ δώσητε τίποτε, ἀλλὰ ζητεῖ νὰ τὸν ἀφήσητε ἥσυχον, νὰ μὴ τὸν μαστίζῃ ὁ ἀστυνόμος καὶ ὁ ἔφορος. Σεῖς λέγετε ὅτι τὸ ἔχομεν ὡς οἰνόπνευμα καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ ὑποστηρίξωμεν, διότι τὰ ἐδώσαμεν ὡς ὑπέγγυον, καὶ κατέρχομαι τοῦ βήματος διαμαρτυρόμενος, ὅπως διεμαρτυρήθην καὶ κατὰ τὸ 1911. Ὁ κ. Κούνδουρος ἦλθε πρὸ ἑβδομάδος καὶ ἐδήλωσεν ὅτι, ἐνῷ ἐπέμενεν ἄλλοτε ὅτι πρέπει νὰ φορολογηθῇ τὸ καζάνι, ἤδη μετενόησε καὶ εἶπε «δὲν ἔκαμα καλά». Ὅταν δὲ τῷ εἶπον ὅτι ἔσφαλε, μοὶ εἶπεν ὅτι «ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ πῆρε εἰς τὸν λαιμόν του». Λοιπὸν λέγω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἐλαττώσητε τὸν φόρον αὐτόν.

§194Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Διὰ νέου νομοσχεδίου.

§195Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀφῆστέ τα αὐτὰ καὶ μαζὶ ἐμεγαλώσαμεν ἐδῶ μέσα.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δίδω τὴν ἐξήγησιν ὅτι κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἐπιτρέπεται συζήτησις οὐδεμία, ἐκτὸς ἂν πρόκειται περὶ κακῆς διατυπώσεως ἢ τυπογραφικοῦ λάθους.

§197Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Πρόκειται περὶ κακῆς διατυπώσεως.

§198Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν πρόκειται νὰ ἀγορεύσητε καὶ κινδυνεύσῃ τὸ νομοσχέδιον, θὰ ὁμιλήσωμεν ὅλοι.

§199Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ζητεῖται μόνον ἡ διόρθωσις σφαλμάτων.

§200Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Εἰς τὸ ἐδάφιον 13 τοῦ ἄρθρου 3 προσετέθη παράγραφος ἔχουσα οὕτω (ἀναγινώσκει)...

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διωρθώθη.

§202Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Πῶς διωρθώθη;

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν μετεβλήθη ἡ οὐσία.

§204Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἀπὸ 1ης Αὐγούστου 1925, δηλαδὴ δύναται νὰ γίνῃ ἐπέκτασις καὶ ἀπὸ τὸν Αὔγουστον τοῦ ἑπομένου ἔτους.

§205ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 403, 2328 κλπ. περὶ διοικήσεως τῶν ὑπὸ τὴν διαχείρισιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ. ὑπαγομένων κληροδοτημάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Σ)βρίου 1924 Ν. Δ. περὶ ἀναγνωρίσεως ὡς νομικοῦ προσώπου τοῦ Νοσοκομείου Προσφύγων Ἀθηνῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τῶν ἐδαφ. 2, 3, 4 καὶ 5 τοῦ ἀπὸ 24 Ἰουλίου ἐ. ἔ. ψηφίσματος τῆς Δʹ Συνελεύσεως περὶ συστάσεως Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν». Ὁ κ. Ἀντωνιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§207Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ψηφίσματος πρόκειται νὰ ἀνανεωθῇ ἡ ἐξουσιοδότησις ἡ ὁποία ἔχει δοθῆ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομιῶν ὅπως ἐκδίδῃ ἀποφάσεις καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐκτελῇ τὰς ἀποφάσεις ταύτας, χωρὶς προηγουμένως ἡ Συνέλευσις νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν καὶ νὰ ἐγκρίνῃ ἐκ τῶν προτέρων αὐτάς. Εἶναι φυσικόν, κύριοι συνάδελφοι, ἐφόσον πρόκειται νὰ ἀνανεωθῇ ἡ ἐντολὴ αὕτη, νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον ἡ Ἐπιτροπὴ ἐξεπλήρωσε τὸν προορισμόν της, διὰ νὰ κρίνωμεν ἂν εἶναι σκόπιμον καὶ συμφέρον νὰ ἀνανεώσωμεν τὴν ἐντολήν μας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐντολὴ αὕτη νὰ δοθῇ ἐκ νέου, ἂν ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἐξεπλήρωσε τὸν προορισμόν της καὶ ἀπέτυχεν ὁπωσδήποτε. Εἶναι ὀχληρόν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ δυσχερὲς τὸ ἔργον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἀνελάμβανον νὰ ὑποβάλουν τροποποιήσεις εἰς τὸν τρόπον τῆς λειτουργίας τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι, ὡς θὰ ἀντελήφθητε καὶ ὑμεῖς, ἀπό τινος χρόνου ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη τελεῖ ὑπὸ τὴν κηδεμονίαν, οὕτως εἰπεῖν, τοῦ ἀντιδραστικοῦ Τύπου καὶ ὁ Τύπος αὐτὸς ἔχει πάντα λόγον νὰ εἶναι ἐνθουσιασμένος ἀπὸ τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ νὰ μὴ συγχωρῇ ἀπόπειραν οἱασδήποτε μεταβολῆς. Πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ψηφίσματος, θὰ παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ κάμω μερικὰς ἀπαραιτήτους παρεκβάσεις, καὶ ἀρχίζω ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν μιᾶς περικοπῆς ἄρθρου ἐφημερίδος, ἐκ τῆς ὁποίας προκύπτει ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν διετύπωσα. Τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὡς θὰ ἴδητε, ἔχει μεγίστην σημασίαν καὶ σχέσιν μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ψήφισμα. Εἶναι ἄρθρον τῆς «Καθημερινῆς» καὶ λέγει μεταξὺ ἄλλων: «Ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομιῶν ἐγεννήθη ἀπὸ ἓν βενιζελικὸν σφάλμα». Καὶ παρακάτω: «Ὁ Βενιζελισμὸς συνελήφθη εἰς τὸ δόκανον, τὸ ὁποῖον ὁ ἴδιος εἶχε στήσει. Ἀπὸ τοῦ ἑνὸς μέρους τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο ἀπροκαλύπτως νὰ μὴ σεβασθῇ· ἀπὸ τοῦ ἑτέρου μέρους ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ». Καὶ παρακάτω: «Ὁ Βενιζελισμὸς θὰ ἔβλεπεν εὐχαρίστως τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς κρημνιζόμενα εἰς τὸν Κεάδαν, πνιγόμενα εἰς τὸ ναυάγιον τοῦ «Ἀλεξάνδρου Ζ», ἐξοντούμενα ὑπὸ λιμοῦ, λοιμοῦ, σεισμοῦ, καταποντισμοῦ. Ἀλλ’ οὐδὲν ἐτόλμα ἐκ τοῦ ἐμφανοῦς κατὰ τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἠγρύπνει ὁ λαός». Τὸ ἄρθρον αὐτὸ τῆς «Καθημερινῆς» φέρει τὸν τίτλον «Οἱ κλέπται» καὶ ἐγράφη ἐξ ἀφορμῆς μιᾶς προτάσεως τροποποιήσεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, μιᾶς ἀθῳοτάτης προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι κ.κ. Ξύδης, Κούνδουρος κλπ.

§208Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἀσχοληθῇ σοβαρῶς ἡ Συνέλευσις ἐπὶ τῶν γραφομένων ὑπὸ τοῦ ἀντιδραστικοῦ Τύπου;

§209Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ὀλίγην ὑπομονὴν καὶ θὰ ἀντιληφθῆτε, κ. συνάδελφε, διατί ἀνέγνωσα τὰς περικοπὰς αὐτὰς καὶ διατί εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὴν ὑποστήριξιν τῆς ἀπορρίψεως τοῦ κυβερνητικοῦ σχεδίου καὶ τὴν υἱοθέτησιν μιᾶς ἑτέρας προτάσεώς μου, ἡ ὁποία, κατὰ τὴν γνώμην μου, περισσότερον θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ. Μὲ τὸ ψήφισμα αὐτὸ ποὺ προτείνω ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ ἐπιτύχωμεν πραγματικὰς οἰκονομίας καὶ ὄχι μόνον εἰκονικάς, ὅπως θὰ ἴδετε. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον δὲν εἶναι ἁπλῶς ἕνα σχέδιον περισυλλογῆς τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, δὲν εἶναι ἁπλῶς μία μέριμνα πρὸς περιστολὴν τῶν καταχρήσεων, ἀλλὰ ἀποτελεῖ τὴν συνισταμένην τῶν σκέψεων καὶ τῶν προθέσεων τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἁπλοῦν καὶ ἂν φαίνεται, ὅσον ἀθῶον καὶ ἂν φαίνεται. Πρὶν ἐξετάσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν ἀπέτυχε, φρονῶ ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἀναζητήσωμεν καὶ νὰ ἐξετάσωμεν ποῖα εἶναι τὰ ψηφίσματα, ποῖον τὸ περιεχόμενον αὐτῶν, ποῖος ὁ σκοπὸς καὶ ποῖα τὰ πιθανὰ ἀποτελέσματα τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου. Ἡ πρώτη δημοκρατικὴ Κυβέρνησις, διερμηνεύουσα τὴν λαϊκὴν ἀγανάκτησιν, ἡ ὁποία εἶχε γεννηθῆ ἀπὸ τὴν σπατάλην καὶ τὰς καταχρήσεις τῶν τελευταίων ἐτῶν, ἐπρότεινε τὴν ψήφισιν τοῦ σχεδίου τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη τὴν 24 Μαΐου. Διὰ τοῦ σχεδίου αὐτοῦ ἡ τότε Κυβέρνησις ἐπέτυχε τὴν σύστασιν Ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας σκοπὸς θὰ ἦτο ἡ ὑπόδειξις εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν μέτρων ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ συνετέλουν εἰς τὴν περιστολὴν τῶν δαπανῶν. Τὸ ψήφισμα δηλαδὴ αὐτὸ εἶχε καθαρῶς χαρακτῆρα τεχνικόν, συμβουλευτικόν. Ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν δυνάμει τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ ἐπρόκειτο ἁπλῶς νὰ ἀποτελεσθῇ ἀπὸ εἰδικούς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐμελέτων τὴν κειμένην νομοθεσίαν καὶ θὰ εἰσηγοῦντο νομοσχέδια ἅτινα ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔφερεν ἐνώπιον ἡμῶν πρὸς συζήτησιν. Βραδύτερον ἡ Κυβέρνησις, κατόπιν γνωμοδοτήσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν καὶ ἐπειδὴ ἐπέκειντο τότε αἱ θεριναὶ διακοπαί, ὑπέβαλεν ἕτερον σχέδιον ψηφίσματος, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ δικαιοδοσία τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπεξετάθη ἔτι περισσότερον καὶ ἐχορηγήθησαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν δικτατορικὰ δικαιώματα. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι καὶ τὸ ψήφισμα αὐτὸ δὲν ἦτο ἀπολύτως σύμφωνον μὲ τὰς κοινοβουλευτικὰς ἀρχὰς καὶ ἔθιμα. Ἀλλ’ ὑπὲρ αὐτοῦ συνέτρεχον τότε ἕτεροι λόγοι σκοπιμότητος. Διότι διὰ τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου ἐξουσιοδοτήθη μὲν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδίδῃ ἐπίσης Νομοθετικὰ Διατάγματα κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ τότε ἦτο ἡ τελευταία ἡμέρα τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς καὶ ἐπρόκειτο νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι ἐπὶ τρίμηνον περίπου καὶ ἔπρεπε νὰ δύναται ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο νὰ ἐκτελῇ τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Ἀλλὰ ἔρχομαι εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ψήφισμα. Διὰ τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ φαίνεται ἁπλῶς ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ παραταθῇ ἡ ἰσχὺς ὡρισμένης διατάξεως, δυνάμει τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ ἐκδίδῃ Νομοθετικὰ Διατάγματα. Ἀλλὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ψήφισμα δὲν ἔχει τὴν μορφὴν τοῦ πρώτου. Τὸ πρῶτον εἶχε κάποιαν δικαιολογίαν, τὴν δικαιολογίαν τῶν διακοπῶν· διότι δὲν φρονῶ ὅτι ἡ Συνέλευσις, συνεδριάζουσα, θὰ ἐπιτρέπῃ τὴν ὕπαρξιν παραλλήλως ἑτέρας ἐξουσίας, ἐξουσίας ἡ ὁποία νὰ ἵσταται ὑπεράνω καὶ αὐτῆς. Αὐτὸ θὰ ἦτο τερατῶδες. Καὶ φαντάζομαι ὅτι ἡ Συνέλευσις οὐδέποτε θὰ τὸ ἐπιτρέψῃ εἰς οὐδεμίαν Κυβέρνησιν.

§210Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ συγχωρεῖτε, κ. συνάδελφε. Ποῖον εἶναι τερατῶδες;

§211Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Τὸ νὰ σᾶς δοθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως Νομοθετικῶν Διαταγμάτων, συνεδριαζούσης τῆς Συνελεύσεως. Πρόκειται, κύριοι, περὶ τοῦ ἑξῆς: Διὰ τοῦ ψηφίσματος τοῦ ὑπὸ συζήτησιν παρατείνεται ἡ ἰσχὺς τοῦ δευτέρου ἐδαφίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐδαφίου ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ Νομοθετικὰ Διατάγματα. Καὶ ἐρωτῶ· ἐφόσον ἡ Συνέλευσις συνεδριάζει ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκδίδῃ Νομοθετικὰ Διατάγματα εἰς ἐκτέλεσιν οἱωνδήποτε ἀποφάσεων; Αὐτὸ προτείνεται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ψηφίσματος. Διὰ νὰ ἔλθω εἰς τὴν πρόθεσιν τῆς πρώτης δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶχεν εἰσηγηθῆ τὴν ψήφισιν δύο προηγουμένων ψηφισμάτων, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἡ τότε Κυβέρνησις ἡ δημοκρατικὴ ἐσκέφθη νὰ δημιουργήσῃ μίαν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ εἰδικούς, ἡ ὁποία νὰ βοηθήσῃ αὐτὴν καὶ μὲ τὴν ὁποίαν, ὡς κατ’ ἐπανάληψιν ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» καὶ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἔρχεται εἰς διηνεκῆ ἐπαφήν, θὰ συνεργάζεται καὶ αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν θὰ βλέπωσι τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος πρὶν ἢ ἐγκριθοῦν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Χωρὶς νὰ δημιουργηθῇ θόρυβος, χωρὶς νὰ ἔλθουν εἰς τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος σκέψεις τῆς Ἐπιτροπῆς, αἱ ὁποῖαι διὰ λόγους πολιτικῆς σκοπιμότητος ἢ δι’ ἄλλους λόγους ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῶσι, θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις, ἐρχομένη εἰς ἐπαφήν, νὰ ἀποτρέπῃ τὴν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ τοῦ νὰ λαμβάνῃ τοιαύτας ἀποφάσεις καὶ νὰ μὴ ἐκτίθεται τὸ γόητρον καὶ τοῦ Κράτους καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς Ἐπαναστάσεως διὰ πράξεων καὶ ἐνεργειῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς συμβαίνει σήμερον. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ σκοπός, ὡς γνωρίζετε, ἁπάντων τῶν ψηφισμάτων τόσον τῶν ἐν ἰσχύϊ ὅσον καὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν εἶναι ἡ περισυλλογὴ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, ἡ περιστολὴ τῆς σπατάλης ἐν γένει, ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ τῆς περιστολῆς τῶν ἀσκόπων δαπανῶν, δι’ ἧς ἰσοσκελίσεως ἐμμέσως θὰ ἐπέρχεται καὶ ἡ ἐλάττωσις τῆς τιμῆς τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης. Ἐδώσαμεν δηλαδὴ ὑπόσχεσιν εἰς τὸν λαὸν ὅτι συνιστῶντες τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἀνακούφισιν αὐτοῦ καὶ τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς του. Ὁποῖος ἐμπαιγμός! Τὰ ἀποτελέσματα τῆς δράσεως τῆς Ἐπιτροπῆς μαρτυροῦν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ὄχι μόνον ἀπέτυχεν, ἀλλὰ καὶ ἔβλαψε. Καὶ τὰ αἴτια τῆς ἀποτυχίας εἶναι πολλαπλᾶ. Ἐν πρώτοις τὰ ψηφίσματα εἶχον βασικὰ ἐλαττώματα. Ἡ ἔλλειψις σαφηνείας ὑπῆρξεν ἀφορμὴ ὅπως γεννηθοῦν ἀμφισβητήσεις φθάσασαι μέχρι τοῦ σημείου νὰ γίνεται συζήτησις μεταξὺ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου περὶ τοῦ ἂν αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς ἦσαν ἢ ὄχι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ τὸ βασικώτερον ἐλάττωμα τῶν ψηφισμάτων εἶναι, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, ἄλλο· ὅτι ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἔταξε διὰ τῶν ψηφισμάτων, ἡ ἰσοσκέλισις δηλαδὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐξητάσθη μονοπλεύρως. Ἠθελήσαμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀναθέτοντες εἰς μίαν Ἐπιτροπὴν τὴν σμίκρυνσιν τοῦ ἑνὸς μόνον σκέλους τοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ τῆς περιστολῆς τῶν ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ χωρὶς νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ ἄλλου σκέλους τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τῶν ἐσόδων τουτέστι, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ τὸ σπουδαιότερον. Προχθὲς ἀκόμη ἀπεδείχθη ὅτι οἱ φόροι δὲν εἰσπράττονται, ἀπεδείχθη ὅτι τὸ σύστημα τὸ φορολογικὸν εἶναι ἐλαττωματικόν, ἀπεδείχθη ὅτι ὁ λαὸς ὁ ἐργαζόμενος ὑφίσταται ὅλα τὰ βάρη καὶ ἀπεδείχθη ἀκόμη ὅτι οὐδεμίαν προσοχὴν δίδομεν εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων. Συνεπῶς θεωρῶ βασικὸν ἐλάττωμα τῶν ψηφισμάτων καὶ τὸ ὅτι ἀναθέτουν τὴν ἐξέτασιν μόνον τῆς μιᾶς ἀπόψεως καὶ οὐχὶ ἀμφοτέρων. Ἕτερον βασικὸν ἐλάττωμα τῶν ψηφισμάτων εἶναι καὶ ἡ μακρὰ διάρκεια τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς. Φαντάζεσθε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Κράτος σύγχρονον, Κράτος προηγμένον, ὅταν ὁλόκληρον τὸ νευρικόν του σύστημα, οἱ ὑπάλληλοί του, ἔχῃ παραλύσει; Καὶ ὑπάρχει μεγαλύτερος κλονισμὸς ἀπὸ τὸν κλονισμὸν ποὺ φέρει ἡ ἀναμονὴ τοῦ θανάτου; Ἢ ἐφαντάσθητε ὅτι τὸ μῖσος, τὸ συμφέρον καὶ ἡ ἐκδίκησις δὲν θὰ ἔπαιζον καὶ πάλιν τὸν μεγαλύτερον ρόλον; Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ παράτασις τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὁ τρόπος τῆς λειτουργίας αὐτῆς ἐδημιούργησαν ἀναστάτωσιν καὶ φόβους εἰς τὰς τάξεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἐθεωρήθη δικαίως ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν ὡς Δαμόκλειος σπάθη· διότι οἱ ὑπάλληλοι διατελοῦντες ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν τῆς παύσεως καὶ μάλιστα χωρὶς νὰ γνωρίζουν ἐκ τῶν προτέρων ἂν τὸ Κράτος θὰ θελήσῃ νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ὑποχρέωσίν του, ἣν διὰ τῆς μονιμοποιήσεώς των ἀνέλαβεν ἀποζημιῶνον αὐτούς, χωρὶς νὰ γνωρίζουν ἐκ τῶν προτέρων τὴν ἔκτασιν τῆς ἀποζημιώσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ἔδιδεν εἰς αὐτοὺς τὸ Κράτος ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν τῆς Δαμοκλείου αὐτῆς σπάθης, ἤρχισαν, ὡς ἦτο φυσικόν, νὰ σκέπτωνται πῶς θὰ ζήσουν. Ἀλλ’ ἡ σκέψις αὐτὴ ἤρχισε νὰ ἐξασθενίζῃ τοὺς χαρακτῆρας. Καὶ οἱ μὲν εὐσυνείδητοι ὑφίστανται μαρτυρικῶς τὸν ἠθικὸν αὐτὸν κλονισμόν, ἀλλ’ οἱ ἀσυνείδητοι ἐπωφελοῦνται τῆς εὐκαιρίας διὰ νὰ σκεφθοῦν πῶς εἶναι καλύτερον νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ζωήν των μετὰ τὴν ἀπειλουμένην ἀπόλυσιν, εἴτε διὰ καταχρήσεων οἱ ἔχοντες διαχειρίσεις εἴτε δι’ ἐπιχειρήσεων οἱ μὴ ἔχοντες διαχείρισιν εἴτε δι’ οἱωνδήποτε παρανόμων καὶ ἀνηθίκων μέσων. Ἰδοὺ τὸ πρῶτον κακὸν τὸ ὁποῖον ἐπέφερεν ἡ διάρκεια τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Ἡ ἀνησυχία ὑπὸ τὴν ὁποίαν διατελεῖ ὁ ὑπάλληλος ἐξατμίζει τὴν ἐνεργητικότητά του, παραλύει τὴν σκέψιν του καὶ συνεπῶς παραλύει αὐτὸ τὸ Κράτος. Κύριοι συνάδελφοι, ἀνεξαρτήτως τῶν βασικῶν ἐλαττωμάτων τῶν ψηφισμάτων ὑπάρχουν καὶ ἄλλα αἴτια τῆς ἀποτυχίας τῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶναι ἡ κακὴ ἐφαρμογὴ τῶν ψηφισμάτων. Τὸ σφάλμα τοῦτο ἀνάγεται εἰς τὴν σύνθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς. Οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν γνωρίζουν τὰ πρόσωπα. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη ἀπετελέσθη ἀπὸ δύο κατηγορίας προσώπων. Ἂς μὴ νομίσῃ κανεὶς ὅτι διαιρῶ τὰ πρόσωπα εἰς βενιζελικοὺς καὶ ἀντιβενιζελικοὺς ἢ τυχὸν ἀντιδραστικούς. Ἡ σκέψις μου αὕτη στηρίζεται εἰς γενικωτέραν ἄποψιν. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὑπάρχει φαυλοκρατία καὶ τοῦ βενιζελισμοῦ καὶ τοῦ ἀντιβενιζελισμοῦ. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἐξετάζω τὰ πρόσωπα καὶ τὰ κατατάσσω εἰς δύο κατηγορίας. Εἰς τὰ πρόσωπα τὰ ὀπισθοδρομικά, τῶν παλαιῶν ἰδεῶν, καὶ εἰς τὰ πρόσωπα τὰ προοδευτικά, τῶν νέων ἰδεῶν, τοῦ νέου κόσμου. Ὑπῆρξε λοιπὸν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἡ σύγκρουσις μεταξὺ δύο κόσμων, τοῦ παλαιοῦ καὶ τοῦ νέου, καὶ δυστυχῶς ἐπεκράτησεν ὁ παλαιὸς κόσμος, ὁ συνηθισμένος εἰς τὰ τοιαῦτα, ὁ ἔχων πεῖραν μακρὰν ἐξ ἑνὸς παρελθόντος μακροῦ καὶ ἁμαρτωλοῦ. Θὰ ἀποφύγω, ἐφόσον εἶναι δυνατόν, νὰ θίξω πρόσωπα, διότι ἡ σκέψις μου δὲν στρέφεται κατὰ τῶν προσώπων. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ ἐξετάσω καὶ τὰ πρόσωπα, διότι φυσικὰ εἰς πρόσωπα πρόκειται νὰ ἀναθέσωμεν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν οἰκονομιῶν. Εἶναι λοιπὸν φυσικὸν νὰ ἐξετάσωμεν ἂν εἶναι κατάλληλα τινὰ ἐκ τῶν προσώπων αὐτῶν. Κύριοι, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἔλαβον μέρος καί τινες πληρεξούσιοι, ὁ κ. Κουτούπης, ὁ κ. Θεοχάρης, ὁ κ. Πρέκας καὶ ὁ ὑποφαινόμενος. Εἶναι λυπηρὸν ὅτι ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τινὲς σπανίως προσῆλθον ἢ μᾶλλον οὐδέποτε προσῆλθον, ὡς εἶναι ὁ κ. Κουτούπης. Φρονῶ ὅτι, ἂν προσήρχοντο, ἴσως θὰ ἦτο δυνατὸν πολλαὶ ἀποφάσεις καὶ πολλαὶ πράξεις τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ εἶχον λάβει ἀλλοίαν τροπήν. Εἶναι φυσικὸν κατὰ τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ὑπάρχῃ δυσφορία, ὅπως καὶ εἰς τὰ ἄλλα Κράτη πάντοτε ὑπῆρξε δυσφορία ἐναντίον τοιούτων Ἐπιτροπῶν. Ἀλλὰ τοὺς δυσφοροῦντας ὀφείλομεν νὰ διακρίνωμεν καὶ νὰ κατατάξωμεν εἰς δύο κατηγορίας· τοὺς δυσφοροῦντας δικαίως, διότι θὰ ἀδικηθῶσι διὰ τῶν ἀποφάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ τοὺς δυσφοροῦντας ἀδίκως, διότι θίγονται προσωπικὰ αὐτῶν συμφέροντα. Κύριοι, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν, ἀλλὰ θὰ ἐξετάσω τὴν πρώτην κατηγορίαν τῶν δυσφορούντων. Ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν ἐργάζεται ἤδη ἐπὶ ἑξάμηνον. Οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν ἐλάθετε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐξετάσητε τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἀποφάσεων, τὰς ἀποφάσεις αὐτὰς καθ’ ἑαυτάς. Ἀλλὰ διὰ νὰ κρίνετε κατὰ πόσον ἐπέτυχεν ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς τὰς προσπαθείας αὐτῆς, εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζετε καὶ τὰ πρόσωπα καὶ τὰς Ὑπηρεσίας καὶ ἀντιλήψεις αὐτῶν καὶ πῶς λειτουργοῦν αἱ Ὑπηρεσίαι αὐταί. Τοῦτο βεβαίως εἶναι ἀδύνατον νὰ κατανοηθῇ εὐχερῶς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἀντίληψιν ὑμῶν θὰ εἶναι τοῦτο μόνον· πόσον ἀμελέτητοι, ἀνεπιτυχεῖς καὶ ἐπιζήμιοι ὑπῆρξαν αἱ πράξεις καὶ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς αἱ ἀφορῶσαι ἰδίως τὰς ἐπαρχίας, αἵτινες ἐδημιούργησαν τὴν δικαίαν ἀγανάκτησιν τοῦ λαοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον δῆθεν ἐργάζεται αὕτη. Κατηργήθησαν σχολεῖα, νοσοκομεῖα, ταχυδρομεῖα καὶ τηλεγραφεῖα, τὰ θεμέλια αὐτὰ τοῦ συγχρόνου πολιτισμοῦ. Αὐτὰ δημιουργοῦν βεβαίως τὴν δικαίαν δυσφορίαν τοῦ λαοῦ, τῆς ὁποίας ὑμεῖς εἶσθε φορεῖς, διότι ἐπιφέρουν τὴν κακοδιοίκησιν διὰ ψιχία φαινομενικῶν οἰκονομιῶν. Ἀλλ’ ἡ ἐξέτασις τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀδικηθῆ εἴτε διὰ τῆς ἀπολύσεως εἴτε δι’ ἄλλους λόγους δὲν θὰ ἦτο εὔκολος εἰς τὴν Συνέλευσιν. Οὔτε τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, ἅτινα κατὰ τὸ δυνατὸν συνεκέντρωσα, θὰ ἦσαν ἱκανὰ εἰς μίαν συνεδρίασιν νὰ πείσωσιν ὑμᾶς περὶ τῆς ἀποτυχίας τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ θὰ ἀπήτουν σειρὰν συνεδριάσεων. Θὰ περιορισθῶ λοιπὸν γενικῶς ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων αὐτῆς, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ προκύψῃ τὸ ὅλον ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν καὶ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῆς.

§212Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἔχετε δικαίωμα ἐκ τοῦ ψηφίσματος νὰ ὑποδεικνύετε ποῖα εἶναι τὰ πρόσωπα τὰ ἀπολυτέα; Αὐτὸ καὶ μόνον ἐρωτῶ.

§213Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Μάλιστα, τὸ ἔχει ἡ Ἐπιτροπή. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι, καίτοι διετέλεσα μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θελήσω νὰ καυχῶμαι διὰ τοῦτο· τοὐναντίον μάλιστα λυποῦμαι, διότι ἔτυχεν, ὡς μέλος, νὰ συμμετάσχω τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν.

§214Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε; Λέγετε ὅτι λυπεῖσθε ὅτι συμμετέσχετε τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς ὡς μέλος αὐτῆς. Μοὶ εἶναι, ὁμολογῶ, ὅμως ἀκατανόητον πῶς μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς ἔχον σοβαρὰς δυσαρεσκείας καὶ ἀφορμὰς ἐναντίον μιᾶς Ὑπηρεσίας ἐν τούτοις ἐξακολουθεῖ νὰ συμμετέχῃ τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς καὶ μόνον τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐπιτίθεται καὶ ἐκφέρει κατηγορίας δι’ ἀποφάσεις εἰς τὰς ὁποίας τὸ ἴδιον ἔλαβε μέρος. Τοῦτο μοὶ φαίνεται κάπως περίεργον.

§215Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό, κ. συνάδελφε. Δὲν θὰ ἐξετάσω διατί σᾶς φαίνεται περίεργον. Τοῦτο μόνον σᾶς λέγω, ὅτι δὲν ἔχω μαντικὴν δύναμιν διὰ νὰ μαντεύω τὰς προθέσεις ἐκείνων μὲ τοὺς ὁποίους συνεργάζομαι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς καὶ πρὶν ἢ ἐκδηλωθοῦν δι’ ἐπανειλημμένων ἐνεργειῶν καὶ πράξεων. Διεφώνησα κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ριζικῶς. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἦτο λόγος σοβαρὸς ἀποχωρήσεώς μου. Ἀλλ’ ἦλθε στιγμὴ καθ’ ἣν ἡ διαφωνία μετεβλήθη εἰς ἀγανάκτησιν, ὅταν ἐπείσθην ὅτι ὁ κ. Εὐταξίας ὑπονομεύει τὸ πολίτευμα. Καὶ διὰ νὰ πεισθῶ ἔπρεπε νὰ ἀναμείνω σειρὰν ἐνεργειῶν καὶ πράξεων διὰ νὰ μὴ εἶμαι ἐπιπόλαιος εἰς τὰς κρίσεις μου. Ἄν παρῃτούμην ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ποῖα στοιχεῖα θὰ προσεκόμιζον διὰ νὰ σᾶς πείσω; Αἱ προθέσεις τῶν ἀτόμων καὶ μάλιστα τοιαύτης σοβαρότητος δὲν ἀποδεικνύονται μαθηματικῶς καὶ δι’ ἐπ’ αὐτοφώρῳ συλλήψεως. Τεκμαίρονται ἐκ τοῦ συνόλου πολλῶν πράξεων καὶ ἐνεργειῶν ἐν συνδυασμῷ ἐξεταζομένων. Οὐδεὶς εἶναι τόσον ἠλίθιος νὰ ἀφήσῃ σοβαρὰ ἴχνη ἐπιληψίμων πράξεών του.

§216Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μάλιστα, κ. συνάδελφε, ἐξεφράσθητε πολὺ κακῶς ἐναντίον προσώπων, τὰ ὁποῖα προσφέρουν πραγματικὰς ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα.

§217Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Αἱ κατηγορίαι μου στρέφονται κυρίως κατὰ τοῦ προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶχον ὅμως ὑπ’ ὄψιν νὰ ἀναφέρω καὶ νὰ χαρακτηρίσω καὶ ἕτερα πρόσωπα ὑπεύθυνα, κατόπιν ὅμως τῶν ὅσων εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος θὰ ἀποφύγω νὰ τὸ πράξω, διότι θὰ ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ ἐξηγήσω τὴν δρᾶσιν τούτων ὡς μελῶν καὶ ὡς ἰδιωτῶν διὰ νὰ μὴ θεωροῦν ὡς ὕβρεις αἱ κατ’ αὐτῶν μομφαί.

§218Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θὰ τὰ ἀναφέρω ἐγώ.

§219Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Τόσον τὸ καλύτερον, κ. συνάδελφε. Ἡ συνηγορία σας θὰ μεταβληθῇ εἰς κατηγορίαν. Ἐν τούτοις ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι πλεῖστα μέλη αὐτῆς, τὰ ὁποῖα ἔχω ὑπ’ ὄψιν, μοὶ ἐδήλωσαν ὅτι λυποῦνται διότι ἔτυχε νὰ εἶναι μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ θὰ ἐξηγήσω καὶ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους λυποῦνται. Μὲ συνήντησαν προχθὲς εἰς τὸν δρόμον καὶ μοὶ ἐξέφρασαν τὴν λύπην των καὶ μοὶ εἶπον ὅτι λυποῦνται διότι μετέσχον τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ σκοπὸς τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς ἦτο ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ τὸ περίφημον ἔργον αὐτό, διὰ τὸ ὁποῖον ἔγινε τόσος θόρυβος εἰς τὸν Τύπον καὶ τὸ ὁποῖον διελαλήθη ἀνὰ τὸ Πανελλήνιον, ποῖον εἶχεν ἀποτέλεσμα; Ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς συστάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς μέχρι σήμερον τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ ηὐξήθη κατὰ 514 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων· τὰ ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ ηὐξήθησαν λειτουργούσης τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Τὸ λέγω τοῦτο διὰ νὰ γνωρίζετε, διὰ νὰ μὴ ἐλπίζετε καὶ διὰ νὰ μὴ λέγετε ὅτι ἔχομεν μίαν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν καὶ τρέμομεν μήπως διαλυθῇ διότι θὰ θιγῇ τὸ Α ἢ Β πρόσωπον.

§220Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Δὲν ὑπολογίζετε τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων;

§221Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν προκύπτει ἀπὸ τὴν αὔξησιν, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἄλλων λόγων. Θὰ ἀναφέρω καὶ ἓν παράδειγμα συγκεκριμένον, τὸ ἑξῆς: Μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐννόμου Τάξεως τὰ ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ ηὐξήθησαν κατὰ 55 ἑκατομμύρια δραχμῶν, προέκυψε δὲ τοῦτο ἀναμφισβητήτως, ἀφοῦ ἀναγράφεται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, τὸν ὁποῖον ἔχω ἐδῶ μὲ τὰς συμπληρωματικὰς δηλώσεις. Αἱ Ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐννόμου Τάξεως μετετέθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ηὐξήθησαν οὐχὶ μόνον μὲ τὴν διαφορὰν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐννόμου Τάξεως, ἀλλὰ ἀκόμη περισσότερον κατὰ 55 ἑκατομμύρια δραχ. Συνεπῶς μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐννόμου Τάξεως ἔχομεν αὔξησιν δαπανῶν ἀντὶ ἐλαττώσεως.

§222ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πῶς;

§223Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Τὸ πῶς θὰ ἐξετασθῇ λεπτομερῶς ὅταν θὰ συζητήσωμεν τὸν Προϋπολογισμόν.

§224Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θέλετε νὰ μᾶς εἴπετε ὅτι αἰτία τούτου εἶναι ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν;

§225Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ὄχι, κ. συνάδελφε. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν κατηγορῶ οὔτε τὴν Ἐπιτροπὴν οὔτε τὴν Κυβέρνησιν, ἀκριβῶς ἐκθέτω τὰ γεγονότα διὰ νὰ ἐξαγάγωμεν τὸ συμπέρασμα ἂν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ὑφισταμένη ἡ Ἐπιτροπή. Κύριοι, τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς δέον νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ ἀπόψεως καθαρῶς Ἑλληνικῆς. Εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μεταφερθοῦν θεσμοὶ οἱ ὁποῖοι ἐθεσπίσθησαν εἰς ἄλλα Κράτη, διατελοῦντα ὑπὸ ἀλλοίας συνθήκας. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι καὶ ἐν Ἑλλάδι ὑπῆρχον αἱ συνθῆκαι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἐπέβαλον τὴν σύστασιν μιᾶς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, ἀλλ’ ἐν Ἑλλάδι εἴχομεν μίαν καταστροφὴν πρωτοφανῆ, μίαν συσσώρευσιν ἐργατικῶν χειρῶν, τὴν ὁποίαν εἶναι ζήτημα ἂν εἶχον ἄλλα Κράτη. Ἐδημιουργήθη ἡ ἀεργία, εἴχομεν πτῶσιν τοῦ νομίσματος, εἴχομεν κρίσεις οἰκονομικὰς ἐν γένει. Εἴχομεν πρὸ παντὸς συσσώρευσιν ἀστικοῦ πληθυσμοῦ, ὅστις ἐδημιούργησε μίαν ὑπερτροφίαν, διὰ τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν εἰδικὰ μέτρα. Ἀλλὰ τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτὴν ἐφαντάσθην ὡς Ἐπιτροπὴν ἀποτελουμένην ἀπὸ εἰδικούς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐμελέτων οὐσιαστικῶς μίαν ἀναδιοργάνωσιν τῶν κρατικῶν Ὑπηρεσιῶν καὶ διὰ τῆς ἀναδιοργανώσεως θὰ ἐπεδίωκε τὴν ἐπίτευξιν οἰκονομιῶν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθοῦν οἰκονομίαι χωρὶς προηγουμένως νὰ γίνῃ μία ἀναδιοργάνωσις τῶν Ὑπηρεσιῶν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι κόπτομεν 10,000 ἀπ’ ἐδῶ καὶ 3,000 ἀπ’ ἐκεῖ καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσουν αἱ Ὑπηρεσίαι ὅπως καὶ πρότερον, διότι οὕτω θὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι αἱ κρατικαὶ Ὑπηρεσίαι ἔχουν ὑπαλλήλους τοὺς ὁποίους ἡμεῖς διωρίσαμεν χωρὶς νὰ κάμνουν τίποτε εἴτε ὅτι οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι, καλῶς διορισθέντες, ἐξυπηρετοῦν ὑφισταμένας ἀνάγκας καλῶς ἢ κακῶς, ἀδιάφορον. Ἀλλὰ καὶ ἂν θελήσωμεν νὰ ρίψωμεν ἓν βλέμμα εἰς ὅ,τι συνέβη εἰς ἄλλα Κράτη, διατελοῦντα ὑπὸ καλυτέρας συνθήκας, θὰ ἴδωμεν ὅτι καὶ ἐκεῖ ἡ ἀπόπειρα ἐπιτεύξεως οἰκονομιῶν, κατὰ τρόπον ἀσυγκρίτως σοβαρώτερον τοῦ ἰδικοῦ μας, δὲν ἔσχεν εὐνοϊκὰ ἀποτελέσματα, διότι ἔλαβε χαρακτῆρα στεῖρον καὶ ἀρνητικόν, ὅπως καὶ ἐνταῦθα. Ἰδοὺ τί λέγει εἷς Γάλλος πολιτευτὴς καὶ δημοσιολόγος, ὁ κ. Barthold, εἰς ἓν σύγγραμμα «La Politique Républicaine». (ἀναγινώσκει)... «Δὲν θὰ ἐπιμείνωμεν ἐπὶ μακρὸν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν οἰκονομιῶν. Φαίνεται ἐν τούτοις ὅτι διὰ πολλοὺς μεταρρυθμιστὰς εἶναι τὸ οὐσιωδέστερον ζήτημα. Διὰ τὴν ἐπίτευξιν οἰκονομιῶν ἐν Ἀγγλίᾳ ἡ ὑπὸ τὸν κ. Erie Geddes Ἐπιτροπὴ ἀνέλαβε νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὴν γενικὴν ἀνασυγκρότησιν τῶν Ἀγγλικῶν Ὑπηρεσιῶν. Ἀπὸ ἀνάλογον ἔμπνευσιν κατηρτίσθη καὶ ἐν Γαλλίᾳ τὸ παρελθὸν ἔτος 1923 ἡ ὑπὸ τὸν κ. Louis Martin Ἐπιτροπή. Τὸ ὅτι δύνανται νὰ ἐπιτευχθοῦν σοβαραὶ οἰκονομίαι διὰ τοῦ τρόπου τούτου δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ἀλλὰ τὸ παράδειγμα τῆς παρούσης Βουλῆς ἀποδεικνύει ὅτι ἡ φροντὶς περὶ ἐπιτεύξεως οἰκονομιῶν δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον σχεδίου πολιτικῆς κατευθύνσεως καὶ προγράμματος εἰς ἔργον τόσον σύνθετον ὅσον εἶναι ἡ ἀναδιοργάνωσις τῶν δημοσίων Ὑπηρεσιῶν. Τὸ νὰ διαγράψῃ τις ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ 50.000 δημοσίους ὑπαλλήλους χωρὶς ἄλλον τρόπον παρὰ μὲ τὸν καθορισμὸν τολμηρῶν ἀναλογιῶν ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν καθ’ Ὑπηρεσίας εἶναι ὡς νὰ ἐκτίθεται εἰς τὸν κίνδυνον τῆς ἀποσυνθέσεως τῆς ἐργασίας, ἀλλαχοῦ μὲν ἐπιβάλλων τὴν στέρησιν ἀπαραιτήτων ὀργάνων, ἀλλαχοῦ δὲ ἀφήνων περιττὰ παρασιτικὰ ὄργανα. Τοῦτο εἶναι μοιραῖον. Γνωρίζετε ὁποίαν συγκίνησιν προεκάλεσεν ἡ κατάργησις θέσεων δημοδιδασκάλων τοῦ Κράτους ἀντικατασταθέντων διὰ τοιούτων δι’ ἰδιωτικῶν συμφωνιῶν. Αἱ περικοπαὶ αἱ ἐνεργηθεῖσαι εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν Τ.Τ.Τ. ἐγένοντο κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ἡ διοίκησις εὑρέθη συχνὰ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀντικαταστήσῃ τοὺς ἀπολυθέντας μονίμους ὑπαλλήλους, ὧν ἐστερήθη, δι’ ἀδαῶν καὶ ἄνευ πείρας ἐκτάκτων ὑπαλλήλων καὶ ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει αἱ ἐπακολουθήσασαι ἀνωμαλίαι προεκάλεσαν τὰς διαμαρτυρίας πλείστων Νομαρχιακῶν Συμβουλίων. Οἰκονομίαι κατ’ ἐπιφάνειαν γενόμεναι εἰς βάρος τῶν ὑπαλλήλων καὶ τοῦ λαοῦ. Ἐν τούτοις δὲν ἔθιξαν οὐδένα διευθυντὴν Νομαρχίας καὶ αἱ διοικήσεις τοῦ Στρατοῦ καὶ τοῦ Ναυτικοῦ, ἐφ’ ὧν ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ ὑπὸ τὸν κ. Geddes ἐν Ἀγγλίᾳ εἶχε πραγματοποιήσει τὰς σοβαρωτέρας οἰκονομίας, ἐξακολουθοῦν νὰ τρέφουν τοὺς ὑπεραρίθμους ἀξιωματικοὺς καὶ γραφειοκράτας». —Καὶ ὁ κ. Εὐταξίας ζητεῖ τὴν ἐπαναφορὰν τῶν ἀποτάκτων.—Μὴ ἐπιμένωμεν. Ἡ διοικητικὴ ἀναμόρφωσις δὲν ὀφείλει νὰ ἐπιδιωχθῇ πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν. Ἡ ὑπὸ τὸν κ. Louis Martin Ἐπιτροπὴ ἀντελήφθη τοῦτο. Ἴσως μάλιστα δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξογκώνωμεν τὸ ποσὸν τῶν ἐπενεκτέων οἰκονομιῶν. Ὀλιγώτερα ὄργανα, ἀλλὰ ὄργανα καλύτερον χρησιμοποιούμενα καὶ καλύτερον πληρωνόμενα, αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός. Ἴσως αἱ διὰ τὸν Προϋπολογισμὸν συνέπειαι θὰ ἦσαν ὀλιγώτερον σοβαραὶ ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἤλπιζέ τις. Ἀλλὰ θὰ εἶναι πολὺ νὰ μεταβάλωμεν εἰς χρησίμως παραγωγικὴν τὴν ἐργασίαν ἀνθρώπων ἀσχολουμένων εἰς παρασιτικὰς ὑπηρεσίας καὶ ἐνεργείας. Καὶ θὰ ἦτο ἀκόμη καλύτερον ἂν διὰ τῆς ἐξαλείψεως ἀνωφελῶν μηχανισμῶν καὶ ἀχρήστων γραφειοκρατικῶν διατυπώσεων ἐδίδομεν εἰς τὰς δημοσίας Ὑπηρεσίας μας ἀρετὰς ταχύτητος καὶ ἁπλότητος ἀναλόγως πρὸς τὰ δαπανώμενα δι’ αὐτὰς χρήματα». Ὅταν πρόκειται νὰ ἐργασθῶμεν διὰ τὴν περισυλλογὴν τῶν οἰκονομικῶν, ὀφείλομεν νὰ σκεφθῶμεν ὅτι ἔχομεν νὰ στερεώσωμεν τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα, τὸ ὁποῖον ὑπονομεύουν μυρίοι ἐχθροί, καὶ διὰ τὴν στερέωσιν τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν Κοινὴν Γνώμην καὶ νὰ μὴ δημιουργῶμεν πυρῆνας ἀντιδράσεως καθ’ ὃν τρόπον ἐδημιουργήσαμεν καὶ θὰ δημιουργήσωμεν, ἂν ἐκτελέσωμεν πάσας τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς. Τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς ἐφαντάσθην ὡς ἔργον ἐπιστημόνων μελλόντων νὰ διοχετεύσουν σύγχρονον πνεῦμα εἰς ὅλον τὸν κρατικὸν ὀργανισμὸν καὶ διὰ τῆς ἀναδιοργανώσεως νὰ ἐπιτύχουν τὰς οἰκονομίας. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἐμφάνισιν τοῦ συγχρόνου πνεύματος μὲ πρόσωπα, ὡς εἶπον προηγουμένως, ζήσαντα εἰς ἕνα παρελθὸν τὸ ὁποῖον ὅλοι γνωρίζομεν, μὲ πρόσωπα τὰ ὁποῖα εἶναι φορεῖς τῶν πλέον ὀπισθοδρομικῶν ἀντιλήψεων; Δὲν ἦτο δυνατὸν μὲ τοιαῦτα πρόσωπα νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἀνακαίνισιν τῶν κρατικῶν Ὑπηρεσιῶν. Εἴδομεν, κύριοι, προηγουμένως ὅτι τὸ κέρδος τὸ ὑλικὸν ἦτο ἀστεῖον αὐτόχρημα. Δὲν ἐξετάζω ποῖος πταίει· πταίει ἢ ἡ Κυβέρνησις ἢ ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν. Ἄν ἡ Ἐπιτροπὴ ἔκαμε τὸ καθῆκόν της, θὰ εἴπῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔκαμε τὸ ἰδικόν της. Θὰ ἴδωμεν παρακάτω. Θὰ μοὶ εἴπητε· πῶς τὰ μέλη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θεωρεῖτε σεῖς σύγχρονα, πῶς δὲν παρῃτήθησαν; Καὶ ἐγὼ ἀπορῶ, ἀλλὰ τὸ ἐξηγῶ τὸ φαινόμενον, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα αἱ Ἐπιτροπαὶ πάσχουν ὅλαι ἀπὸ ἓν νόσημα, τὸ νόσημα τῆς ἀμοιβαίας τυφλῆς ἐμπιστοσύνης. Συνέπεσε πολλάκις νὰ εἶμαι μέλος Ἐπιτροπῆς καὶ μοὶ προσήγαγον συμβάσεις πρὸς ὑπογραφήν. «Μά, κύριε συνάδελφε, τὰ συνεζητήσαμεν;» ἠρώτησα. «Ὄχι, βάλτε μιὰ ὑπογραφή», ἀπήντησαν. «Μὰ πῶς εἶναι δυνατὸν χωρὶς νὰ συζητήσωμεν νὰ βάλωμεν ὑπογραφήν;» Μοῦ ἀπαντοῦν: «Μὰ σεῖς εἶσθε σοφώτερος ἀπὸ ἡμᾶς;» Καὶ μὲ τὴν φράσιν αὐτὴν συνήθως αἱ Ἐπιτροπαὶ ἀναθέτουν εἰς τὸν πρόεδρον τὴν σύνταξιν τῶν πρακτικῶν, τὰ πάντα ἀναθέτουν εἰς τὸν πρόεδρον καὶ ἀπαλλάσσονται τοῦ κόπου νὰ σκέπτωνται καὶ νὰ ἐρευνοῦν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν συνέβη ἀπολύτως αὐτό, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἔπαθεν ἀπὸ τὸ ἴδιον νόσημα τὸ ὁποῖον ἔπαθον ὅλαι αἱ Ἐπιτροπαί, ἔπαθεν ἀπὸ τὸ νόσημα τῆς ἀμοιβαίας τυφλῆς ἐμπιστοσύνης. Διετυμπανίσθη πολλάκις ὁ ἀλτρουισμὸς τῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ θαυμάσω τὸν ἀλτρουισμὸν αὐτόν, δὲν γνωρίζω πῶς, λόγῳ θετικιστικῶν ἀντιλήψεων, εἶμαι ἐπιφυλακτικὸς εἰς τὸν θαυμασμὸν αὐτόν. Θὰ ἤθελον νὰ ἐκάμναμεν μίαν ἀνατομικὴν ἐξέτασιν τοῦ ἀλτρουισμοῦ αὐτοῦ καὶ τότε μέσα θὰ ἐβλέπομεν πολλὰ πράγματα καὶ θὰ ἐθεραπεύομεν καὶ αὐτὸ τὸ νόσημα τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ ἡ αἴθουσα αὐτὴ δὲν εἶναι διὰ τοιαύτας ἀνατομικὰς ἐξετάσεις. Εἴδετε, κύριοι, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι εἶδον καὶ ἐγώ, ὅτι ὁ ζῆλος δύο ἐκ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς ὑπῆρξεν ἀξιοθαύμαστος, ὁ ζῆλος τοῦ ἀξιοτίμου προέδρου κ. Εὐταξία καὶ τοῦ κ. Χρηστομάνου. Ἀμφότεροι οὐδέποτε ἔλειψαν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν, εἰργάσθησαν νυχθημερὸν καὶ ὀφείλω νὰ τονίσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι εἰργάσθησαν μὲ ὅσην δύναμιν εἶχον διὰ τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς.

§226ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Σωματικῶς ἢ πνευματικῶς;

§227Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Καὶ σωματικῶς καὶ πνευματικῶς. Ἀλλ’ εἶπον ὅτι ἡ ἀνατομικὴ ἐξέτασις αὐτὴ δὲν εἶναι ἔργον τῆς παρούσης στιγμῆς. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἀφοῦ εἶπον ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπέτυχε καὶ ἐξ ὑπαιτιότητος τῶν μελῶν της εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξηγήσω σαφέστερον τὴν πεποίθησίν μου ταύτην. Ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον ἡ Ἐπιτροπὴ ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν της, ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον εἰργάσθη ἡ Ἐπιτροπή. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρόν, ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἀναφέρω μερικὰ γεγονότα χαρακτηριστικὰ τοῦ τρόπου τῆς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι, ἐφόσον πρόκειται νὰ δώσωμεν παράτασιν εἰς τὸ ἔργον αὐτῆς, πρέπει νὰ ἠξεύρωμεν τί ἔκαμε. Θὰ ἐξετάσωμεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Χρηστομάνου, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Ὀφείλω νὰ τονίσω, κύριοι, ὅτι τὰ δύο μέλη τὰ ὁποῖα εἰργάσθησαν περισσότερον ἀπὸ ὅλους ἀνέλαβον οἰκειοθελῶς καὶ τὰ σπουδαιότερα τῶν Ὑπουργείων. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, τὴν ἐκπαίδευσιν, τὰ θεμέλια τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς, τὴν περίθαλψιν τῶν προσφύγων, τὸ φλέγον αὐτὸ ζήτημα τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Εἴδετε τὰ μέλη αὐτὰ ἀνέλαβον τόσον προθύμως τὸ μεγαλύτερον βάρος εἰς τοὺς ὤμους των.

§228Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν μᾶς λέγετε ὅλα τὰ ὀνόματα;

§229Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἶχεν ὁ κ. Εὐταξίας.

§230Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Εὐταξίας εἶναι πρόεδρος ὅλων τῶν Ἐπιτροπῶν· διετήρησε τὸ ἀξίωμα τοῦ προέδρου ὄχι μόνον ὅλης τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ καὶ ἑκάστης ὑποεπιτροπῆς. Κατὰ τὴν ἀρχικὴν σύστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς μέλη ἦσαν οἱ κ.κ. Α. Εὐταξίας, Α. Πρέκας, Ἐπ. Χαρίλαος, Γ. Στρίγγος, Θ. Κουτούπης, Λ. Θεοχάρης, Β. Δεληγιάννης, Σ. Κορώνης, Α. Ἀνδρεάδης, Δ. Καλλιτσουνάκης, Α. Σβῶλος καὶ ἐγώ. Ἡ σύνθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τῆς μὴ ἀποδοχῆς ἐνίων μελῶν τῆς θέσεως αὐτῆς καὶ διὰ τῆς παραιτήσεως ἄλλων μετεβλήθη ἄρδην. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ πρώτη δημοκρατικὴ Κυβέρνησις, ὅταν κατήρτισε τὴν Ἐπιτροπήν, δὲν ἠδύνατο νὰ φοβῆται τὰς παρεκτροπὰς τὰς ὁποίας θὰ ἴδωμεν· ἀλλ’ ἡ σύνθεσις κατόπιν μετεβλήθη τῇ ὑποδείξει τοῦ προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς κ. Εὐταξία καὶ ἔγιναν ὅσα ἀκούετε καὶ ὅσα γνωρίζετε.

§231ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Μόνη της μετεβλήθη;

§232Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Μετεβλήθη δι’ ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν πῶς εἰργάζετο ἡ Ἐπιτροπή. Προσεκόμισεν ὁ κ. Χρηστομάνος μίαν ἔκθεσιν, ἐπρόκειτο δὲ νὰ προτείνῃ περικοπὴν θέσεων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς. Ἡ ἔκθεσις περιελάμβανεν εἰς τὴν ἀρχὴν ποῖοι ὑπηρέτουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς. Μία διεύθυνσις, διευθυντὴς δεῖνα καὶ σειρὰ ἀριθμῶν ἐμφαινόντων τὸ ὑπάρχον προσωπικόν. Παρακάτω προτείνει νὰ ἀπολυθοῦν ἀπὸ τὴν διεύθυνσιν δεῖνα εἷς διευθυντής, τόσοι τμηματάρχαι, τόσοι γραμματεῖς χωρὶς νὰ ἐξηγῇ οὔτε ποίαν ὑπηρεσίαν ἐκτελοῦν οὔτε πῶς θὰ διεξάγεται ἡ ὑπηρεσία αὕτη. Προτείνει ἀφ’ ἑτέρου νὰ παραμείνωσι τόσοι τμηματάρχαι, τόσοι γραμματεῖς χωρὶς καμμίαν δικαιολογίαν. Ἠρώτησα λέγων· «πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφασίσητε τὴν περικοπὴν θέσεων χωρὶς νὰ μᾶς εἴπητε τίνα ἐργασίαν ἔχουν αὐτοὶ καὶ πῶς θὰ γίνεται ἡ ὑπηρεσία αὐτῶν καὶ συνεπῶς ἂν φθάνωσι τόσοι;». Εἰς τὴν ἀπορίαν μου ταύτην ὁ πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς κ. Εὐταξίας μοὶ ἀπήντησε μὲ εἰρωνικὸν μειδίαμα· «Ὁ κ. Ἀντωνιάδης θέλει φυλλάδα νὰ δημοσιεύσωμεν». Τῷ εἶπον· «Κύριε πρόεδρε, δὲν ζητῶ φυλλάδα, ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἔχω ἀντιρρήσεις ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάργησιν τῶν θέσεων αὐτῶν». Ἑτέρα ἀπάντησις δὲν μοὶ ἐδόθη καὶ εἶμαι πρόθυμος νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω ὅτι καὶ ἄλλοτε ἐζήτησα τὴν κατάθεσιν τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον εἰς ὡρισμένην θυρίδα καὶ τὰ ὁποῖα ἐτηρήθησαν τῇ αἰτήσει μου. Ὅταν τὰ ἐζήτησα, μοὶ ἐδηλώθη ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθοῦν καί, ὅταν ἐν τέλει ἐκ συνεννοήσεως μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν μετέβην νὰ τὰ παραλάβω, τὰ πρακτικὰ ἐξηφανίσθησαν. Εὑρέθησαν μόνον ἐλάχιστα, τὰ ὁποῖα ἀγνοῶ πῶς διέλαθον τὴν προσοχήν των. Προφανῶς διότι δὲν περιεῖχον τόσον σπουδαῖα πράγματα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ ἐκθέσουν τὸ γόητρον τοῦ προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐζήτησα νὰ μοὶ δοθῶσι τὰ πρακτικά, ἀλλ’ ὁ πρόεδρος ἠρνήθη ἀπολύτως καὶ οὔτε τὰ ἰδικά μου δὲν ἔδιδεν! Ἐν τέλει ὁ πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἔδωκεν ἔγγραφον ἐντολὴν νὰ δώσουν μόνον τὰ ἰδικά μου καὶ νὰ τὰ κόψουν μὲ τὸ ψαλίδι διὰ νὰ μὴ ἔλθουν εἰς φῶς καὶ λάβω γνῶσιν τῶν ὅσων εἶπεν ἐντὸς τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀκούσατε τί λέγουν τὰ πρακτικά (ἀναγινώσκει): «Ἐστενογραφημένα πρακτικὰ 10ης συνεδριάσεως 28 Αὐγούστου. Ἀντωνιάδης. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐννόμου Τάξεως, ἀλλὰ θὰ ἤθελον κάπως νὰ δικαιολογηθῇ τοῦτο». «Ἐπίσημα πρακτικὰ 11ης συνεδριάσεως 4 Σεπτεμβρίου. Ἀντωνιάδης. Προτείνει ὅπως πρὶν ἢ ἡ Ἐπιτροπὴ προβῇ εἰς ἀποφάσεις δι’ ὧν θὰ προτείνωνται ἀπολύσεις ὑπαλλήλων ἐκτάκτων ἢ μονίμων πρέπει νὰ τεθῶσιν αἱ γενικαὶ ἀρχαὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ γίνωνται αὗται (προσόντα, ἱκανότης κλπ.), ὡς καὶ ποῖα μέτρα θὰ ληφθῶσιν ὥστε ἡ ἐκκαθάρισις νὰ μὴ γίνῃ προσωπική. Νὰ αἰτιολογῆται δὲ ἑκάστη ἀπόφασις ἀπολύσεως ὑπαλλήλων ἐπαρκῶς ἐπὶ τῇ βάσει νέας ὀργανώσεως τῶν Ὑπουργείων». Δυστυχῶς, κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ σᾶς δώσω τὴν συνέχειαν τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, διότι ταῦτα ἐξηφανίσθησαν. Ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν φαίνεται ἐπαρκῶς ἡ διαμαρτυρία μου, ὅτι αἱ ἀποφάσεις ἐλαμβάνοντο ἐπιπολαίως καὶ ἄνευ δικαιολογίας.

§233Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τότε τί θὰ ἔκαμνεν αὐτὴ ἡ Ἐπιτροπή, ἂν δὲν ἔκαμνε περιορισμὸν τῶν ὑπαλλήλων;

§234Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶπον νὰ μὴ κάμῃ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω καὶ ἄλλην ἔκθεσιν, τὴν ἔκθεσιν τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πολυτεχνείου. Ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Κορώνη, ὁ ὁποῖος προτείνει τὴν κατάργησιν τηλεφωνείων, τηλεγραφείων κλπ. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ ἔκθεσις αὐτὴ εἶναι μᾶλλον σοβαρά.

§235Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σεῖς ἐκάματε καμμίαν πρότασιν;

§236Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν ἔκαμα, διότι σκοπίμως δὲν μοὶ ἀνετέθη εἰσήγησις δι’ οὐδὲν Ὑπουργεῖον. Τὸ πῶς θὰ τὸ ἐξηγήσω ἀμέσως.

§237Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Λέγουν ὅτι σεῖς ἐπροτείνατε αὔξησιν μισθῶν.

§238Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἤμην διατεθειμένος ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ δὲν ἔσχον τὴν πρωτοβουλίαν τοιαύτης προτάσεως ὡς μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Φαντάζομαι, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἀκούσῃ αὐτὰ τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω τώρα, θὰ σπεύσῃ νὰ ζητήσῃ τὴν κατάργησιν τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς. Ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Κορώνη εἶναι περισσότερον σοβαρά, διότι στηρίζεται εἰς ἐπιστημονικὰς ἀρχάς. Ἔκαμε δηλαδὴ τὴν ἑξῆς σκέψιν: Τῷ 1914 εἴχομεν τόσην κίνησιν τηλεγραφημάτων καὶ τηλεφωνημάτων. Τῷ 1924 τόσην κίνησιν τηλεγραφημάτων καὶ τηλεφωνημάτων. Ἑπομένως τόσοι ὑπάλληλοι ἦσαν τῷ 1914, τόσοι πρέπει νὰ μείνουν τῷ 1924. Ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ ὅμως νὰ παρατηρήσω ὅτι ὁ τρόπος δὲν εἶναι ἀπολύτως ἐπιστημονικός, διότι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι λόγοι καταργήσεως ἢ διατηρήσεως τῆς δεῖνα ἢ τῆς δεῖνα Ὑπηρεσίας. Εἰς ἕνα χωρίον π.χ. ὑπάρχουν πολλοὶ ἔφεδροι ὑπηρετοῦντες τὴν Πατρίδα· αὐτοὶ δὲν πρέπει νὰ ἔχουν ταχυδρομεῖον, τηλεγραφεῖον, τηλεφωνεῖον εἰς τὸ χωρίον των διὰ νὰ συνεννοοῦνται μὲ τὴν οἰκογένειάν των; Πρέπει λοιπὸν νὰ καταργηθῇ διότι συμφέρει μὲν εἰς αὐτούς, ἀλλὰ δὲν συμφέρει εἰς τὸ Κράτος; Δηλαδὴ ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ λαοῦ δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν καὶ οὔτε λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν; Ἄν δὲν ὑπάρχωσι 30 μαθηταὶ εἰς ἓν χωρίον, δὲν πρέπει νὰ ὑφίσταται σχολεῖον καὶ ἂν ὑπάρχωσιν ἄνω τῶν 30 μαθητῶν πρέπει νὰ διατηρῆται; Δηλαδή, ἂν εἰς ἓν χωρίον ὑπάρχουν 32 παιδία, πρέπει νὰ μάθουν γράμματα, ἂν δὲ ὑπάρχουν 25, νὰ μὴ μάθουν γράμματα;

§239Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ὁ γονεὺς κάμνει διὰ τὰ παιδία του ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τὰ οἰκονομικά του μέσα τῷ ἐπιτρέπουν. Ἄν ἔχῃ ἕνα παιδὶ τὸ ὁποῖον εἶναι μεγαλοφυΐα καὶ αὐτὸ τὸ παιδὶ παθαίνῃ καὶ πρέπει νὰ τὸ στείλῃ εἰς τὴν Ἑλβετίαν διὰ νὰ θεραπευθῇ, θὰ τὸ στείλῃ, ἂν δὲν ἔχῃ τὰ μέσα; Ἔχω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὅτε μᾶς ἀπησχόλησε τὸ ζήτημα τῶν ὑπεραρίθμων ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς, τὸ εἰσηγήθην ἐν Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, ὅπως σκεφθῶμεν πῶς πρέπει νὰ γίνῃ ὁ περιορισμὸς αὐτῶν. Δύο μέθοδοι ὑπάρχουν. Ἡ μία μέθοδος εἶναι νὰ κάμωμεν τὸν νέον ὀργανισμὸν καὶ νὰ κάμωμεν τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν ἀξιωματικῶν. Ἡ ἄλλη μέθοδος εἶναι ἡ διὰ τῆς λεγομένης ἐκκαθαρίσεως. Θεωρῶ τὴν μέθοδον ταύτην, κύριοι, τῆς συνολικῆς ἐκκαθαρίσεως καταστρεπτικὴν καὶ διότι σπανιώτατα ἐπιτυγχάνει καὶ διότι καὶ ὁσάκις ἤθελεν ἐπιτύχει ἐν μέρει τί γίνεται; Ἄν ὑποθέσωμεν ὅτι εὑρίσκονται ἐπὶ 100 ἐκκαθαρισθέντων 5 μόνον καλοὶ καὶ 95 κακοί, τίθενται ὡς προμετωπὶς οἱ 5 καλοὶ καὶ ἐπιδιώκεται νὰ γίνῃ ἐκ νέου ἡ ἐκκαθάρισις, ἡ ὁποία, ἂν δὲν γίνῃ μετὰ δύο ἢ τρία ἔτη, θὰ γίνῃ μετὰ πέντε ἢ δέκα. Λοιπὸν ἡ καλυτέρα μέθοδος εἶναι ἡ κατ’ ἄτομον ἐκκαθάρισις. Καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι αὐτὴν χωρὶς κανεὶς νὰ τὴν ἐννοήσῃ ἐγὼ τὴν ἐφαρμόζω σήμερον εἰς τὸ στράτευμα. Κατὰ τίνα τρόπον; Ὑπάρχουν ἀδικήματά τινα εἰς τὰ ὁποῖα δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ κρίνῃ αὐστηρότερον ἢ ἐπιεικέστερον. Εἶναι φυσικὸν τὸν ἀξιωματικὸν τὸν περιβεβλημένον διὰ πολλῶν προτερημάτων νὰ τὸν κρίνῃ ἐπιεικέστερον καὶ τὸν ἄλλον αὐστηρότερον. Διὰ τὸ ἴδιον λοιπὸν παράπτωμα εἶναι ἔργον εἰδικῆς ἐρεύνης διὰ νὰ τὸν εἰσαγάγῃ εἰς τὸ ἀνακριτικὸν συμβούλιον ἢ νὰ τὸν τιμωρήσῃ ὁ ἴδιος. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον λοιπὸν εἶμαι πεπεισμένος ἀκραδάντως ὅτι δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἡ καλυτέρα ἐκκαθάρισις καὶ τοῦ στρατεύματος καὶ τῶν ὑπεραρίθμων ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς καὶ μόνον κατὰ τοιοῦτον τρόπον.

§240Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μοὶ δίδει ἀφορμὴν νὰ διατυπώσω μίαν σκέψιν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ. Νομίζω ὅτι ἡ σημερινὴ κατάστασις τοῦ κρατικοῦ ὀργανισμοῦ ὁμοιάζει πρὸς ἄνθρωπον πάσχοντα ἀπὸ ἐξανθηματικὸν τῦφον. Ἡμεῖς βλέπομεν τὰ ἐξανθήματα καὶ λέγομεν ὅτι, ἂν καυτηριάσωμεν τὰ ἐξανθήματα, θὰ γίνῃ καλὰ ὁ ἄνθρωπος· ἀλλ’ ἡ ἀσθένεια, κύριοι, εἶναι βαθυτέρα. Ἂν περικόψωμεν σήμερον 10.000 ὑπαλλήλους τμηματικῶς ἢ ἀθρόως, θὰ ἔλθῃ αὔριον μία Κυβέρνησις νὰ διορίσῃ 5000 ἄλλους, θὰ ἔλθῃ μία ἄλλη Κυβέρνησις νὰ διορίσῃ ἄλλους 5.000. Θὰ κάμετε πάλιν μίαν ἄλλην Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν. Θὰ περικόψῃ ἄλλας 20.000 καὶ θὰ ἔλθῃ μία νέα Κυβέρνησις νὰ τοὺς διορίσῃ πάλιν ὅλους. Αὐτὸ γίνεται καὶ θὰ γίνεται ἐφόσον δὲν σπεύδομεν νὰ θέσωμεν τὸν δάκτυλον ἐπὶ τῆς πληγῆς, δὲν σπεύδομεν νὰ θεραπεύσωμεν τὸ κακὸν εἰς τὴν ρίζαν του. Διὰ νὰ θεραπεύσωμεν τὸ κακὸν εἰς τὴν ρίζαν του, πρέπει νὰ κάμωμεν διάγνωσιν τῆς ἀσθενείας, ὡς λέγουν οἱ ἰατροί. Ἡ ἀσθένεια, κύριοι, εἶναι ὁ κοινοβουλευτισμός. Πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν λοιπὸν πῶς εἶναι δυνατὸν διὰ τὸ νόσημα αὐτὸ τὸ χρόνιον ὅλων τῶν Κρατῶν νὰ εὕρωμεν μίαν ἀνεκτὴν θεραπείαν, ἡ ὁποία νὰ δύναται νὰ παρατείνῃ τὴν κατάστασιν ἐπὶ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα. Καὶ ἡ θεραπεία αὐτὴ νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶναι μία διάταξις—δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ζήτημα ἐφευρέσεως ἰδικῆς μου—μία διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας θὰ τεθῇ τέρμα εἰς νέους διορισμοὺς ἐπὶ ἓν ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα.

§241ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καθ’ ἑκάστην διορίζονται.

§242Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθοῦν οἰκονομίαι, ὅταν περικόψωμεν μερικὰς θέσεις καὶ μεθαύριον ἴσως αἱ θέσεις αὐταὶ θὰ εἶναι διπλάσιαι καὶ θὰ δημιουργήσωμεν νέους περιττοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους θὰ θελήσωμεν νὰ πετάξωμεν αὔριον εἰς τοὺς δρόμους παραβιάζοντες τὴν σύμβασιν καὶ ἐμφανίζοντες τὸ Κράτος ὡς ἀνήθικον, διότι εἶναι ἀνήθικον τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον παίρνει ἕνα ἄνθρωπον, τῷ δίδει θέσιν καὶ αὔριον ἔρχεται καὶ τῷ λέγει «δὲν σὲ χρειάζομαι, πήγαινε ὅπου θέλεις». Ἀλλά, κύριοι,—διὰ νὰ ἔλθω εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν— θὰ ἐξετάσω ἀκόμη ἐν ὀλίγοις τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Σβώλου. Ὁμολογῶ ὅτι ἐκ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς θεωρῶ τὸν κ. Σβῶλον τὸν περισσότερον, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, ἐπιστημονικῶς κατηρτισμένον καὶ ἐκφράζω τὴν λύπην μου ὅτι καὶ μὲ τούτου τὴν ἔκθεσιν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαφωνήσω. Προτείνει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν κατάργησιν ὑποδιοικήσεων, προτείνει περικοπὰς θέσεων, προτείνει διάφορα μέτρα καὶ λέγει κάπου (ἀναγινώσκει): «Συνιστῶ θερμῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἵνα σπεύσῃ τὴν ἐφαρμογὴν ἀποκεντρωτικῶν μέτρων δι’ ὅλας τὰς Ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους δι’ ἃς εἶναι αὐτὴ ἐφικτή. Ἡ μεταρρύθμισις αὕτη τοῦ διοικητικοῦ μας συστήματος μετὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς θεσπισθείσης ἤδη τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἧς τὴν λειτουργίαν εἰς πολλὰς τῶν ἀποφάσεών της ἡ Ἐπιτροπὴ θέτει ὡς βάσιν καὶ προϋπόθεσιν....». Δηλαδὴ ὁ κ. Σβῶλος εἰσηγήθη αὐτὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα προτείνει ἡ Ἐπιτροπὴ μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ αὐτοδιοίκησις. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν ποίας θέσεις θὰ περικόψωμεν, ὅταν δὲν γνωρίζωμεν ποῖον διοικητικὸν σύστημα, ποίαν ἔκτασιν αὐτοδιοικήσεως θὰ ἐφαρμόσωμεν; Καὶ δὲν εἶναι ἐσπευσμένη, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἐπιπολαία ἡ ἐνέργεια ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπρότειναν τὴν περικοπὴν θέσεων μὲ τὴν προϋπόθεσιν ἑνὸς συστήματος φανταστικοῦ, μιᾶς αὐτοδιοικήσεως φανταστικῆς, τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζομεν, ἀφοῦ δὲν τὴν ἔχομεν ψηφίσει; Περικοπὴ θέσεων καὶ κατάργησις Ὑπηρεσιῶν χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν τὸ διοικητικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ ἐφαρμόσωμεν εἶναι κατ’ ἐμὲ ἀκατανόητος. Θὰ ἔλθω τώρα εἰς ἄλλο σημεῖον· εἰς τὸν τρόπον τῆς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Εἰς μάτην, κύριοι, προσεπάθησα νὰ ἐπιτύχω νὰ ὑπάρχῃ μία ἡμερησία διάταξις τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς. Οὐδέποτε ἐδέχθη ὁ πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς κ. Εὐταξίας νὰ τηρῆται. Εἰς μάτην προσεπάθησα νὰ τηροῦνται πρακτικά. Ἐχρειάσθη κόπος ἀκόμη διὰ νὰ τηροῦνται ἐπίσημα πρακτικά. Καὶ ὅταν ἤρχισε νὰ ἀμφισβητῆται ἡ γνησιότης τῶν πρακτικῶν, ἐπέμεινα νὰ κρατοῦνται ἐστενογραφημένα πρακτικὰ καὶ ἰδίως, ὡς εἶπον, νὰ μὴ δημοσιεύωνται ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπῆρξαν ἀποφάσεις πραγματικαὶ τῆς Ἐπιτροπῆς. Καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω δύο παραδείγματα. Τὰ πρακτικὰ τῆς Ἐπιτροπῆς συνετάσσοντο κατ’ ἰδίαν μεταξὺ προέδρου καὶ γραμματέως.

§243Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ποῖος ἦτο ὁ γραμματεύς;

§244Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Κάποιος κ. Σταματόπουλος, γνωστὸς φίλος τοῦ κ. Εὐταξία.

§245Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶναι δημόσιος ὑπάλληλος αὐτός;

§246Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Μίαν ἡμέραν ἀνέγνωσα εἰς τὸν Τύπον ὁλόκληρον ἀνακοινωθέν. Ἐσκέφθην ὅτι τοιοῦτον ἀνακοινωθὲν ἡμεῖς δὲν εἴχομεν ἐκδώσει. Εἶδον τὸν στρατηγὸν Καλλάρην καὶ διερωτώμεθα πῶς ἐξήχθη τοιαύτη ἀπόφασις· ἡμεῖς δὲν εἴχομεν λάβει τοιαύτην ἀπόφασιν, ἡμεῖς δὲν εἴχομεν λάβει ἀπόφασιν νὰ ἐπανέλθουν οἱ ἀπότακτοι, δὲν εἴχομεν λάβει ἀπόφασιν νὰ ἀπολυθοῦν 20,000 ὑπάλληλοι, δὲν εἴχομεν λάβει ἀπόφασιν οὐδὲ ἐστείλαμεν ἔγγραφον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Πῶς ἔγινεν αὐτό; Ἀμέσως ἐδημοσίευσα εἰς τὸ «Ἔθνος» καὶ εἰς τὴν «Ἑστίαν» μίαν διάψευσιν. Ὁ στρατηγὸς Καλλάρης διεμαρτυρήθη τὴν ἑπομένην κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ὁλομελείας καὶ μετ’ αὐτὸν καὶ ἐγώ. Πράγματι τὰ λοιπὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ἔδειξαν ποιάν τινα δυσφορίαν διὰ τὰ λαβόντα χώραν, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ἠναγκάσθη ὁ πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ διαψεύσῃ τὴν δημοσίευσιν καὶ νὰ δηλώσῃ ὅτι τὰ δημοσιευθέντα δὲν ἦσαν γνῶμαι τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἰδικαί του γνῶμαι.

§247Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Αἱ γνῶμαι παραδίδονται εἰς τὴν δημοσιότητα. Τὰ πρακτικὰ δὲν ἐπιτρέπεται.

§248Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν ὑπῆρχον πρακτικά, διότι τοιαύτη ἀπόφασις δὲν εἶχε ληφθῆ.

§249Π. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ ἀποτελοῦν προστριβάς.

§250Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν ἀποτελοῦν προστριβάς. Ἀπ’ αὐτὸ ἐξαρτᾶται νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον δυνάμεθα νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν τύχην ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος εἰς χεῖρας τοιούτων ἀνθρώπων καὶ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν πῶς ἐργάζονται, διὰ νὰ γνωρίζωμεν εἰς ποίους ἐμπιστευόμεθα. Ὁ πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ἀπέστειλεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἓν ἔγγραφον ἀφορῶν τὴν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὑπαλλήλων. Τὸ ἔγγραφον τοῦτο ἀπεστάλη ὑπὸ μορφὴν σκέψεων καὶ ἀποφάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐνῷ πρὸς τὸ περιεχόμενον αὐτοῦ διεφώνουν τὰ πλεῖστα τῶν μελῶν, ὡς ἀπεδείχθη κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς 9ης συνεδριάσεως, ἀποδεχθέντα τοῦτο ἐκ τῶν ὑστέρων διὰ νὰ καλύψουν αὐτόν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοὶ ἔκαμε περισσοτέραν κατάπληξιν εἶναι ὅτι εἰς μίαν τῶν συνεδριάσεων ὁ κ. Βασιλείου εἶχε προτείνει τὴν ἄρσιν τῆς ἐπιτάξεως ὡρισμένων κτιρίων κατεχομένων ἀπὸ τὸ Δημόσιον. Ἐπειδὴ πάντοτε εἶμαι δύσπιστος πρὸς ὅλα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν μεγάλα οἰκονομικὰ συμφέροντα, ἐσκέφθην ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμω μίαν πρότασιν διὰ νὰ προλάβω καταχρήσεις, καὶ ἔκαμα τὴν πρότασιν, ὅπως τὰ ἐκκενούμενα κτίρια ἐκκενοῦνται καθ’ ὡρισμένην σειράν. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω ἓν μέρος τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, διότι τοῦτο ἔχει μεγίστην σημασίαν (ἀναγινώσκει): «Πρακτικὰ 10ης συνεδριάσεως 28)8. Ἀντωνιάδης. Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὰς ἐπιτάξεις οἰκονομικὰ συμφέροντα παίζουν σπουδαιότατον ρόλον καὶ εἶναι ἀνάγκη ὅπως λάβωμεν ἀποφάσεις ἐπὶ τῇ βάσει γενικῶν ἀρχῶν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐκκενώσεως τῶν κτιρίων τῶν κατεχομένων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, εἴτε δι’ ἐπιτάξεως εἴτε δι’ ἐνοικιάσεως, προτείνω διὰ τοὺς λόγους ποὺ εἶχον ἐκθέσει προηγουμένως νὰ ἀποφασισθῇ ἡ ἐκκένωσις ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἑξῆς σειρᾶς: 1ον) Νὰ ἐκκενωθοῦν τὰ κτίρια τὰ ἀνήκοντα εἰς χήρας, ὀρφανὰ καὶ ἀπόρους ἐν γένει· 2ον) τὰ ἀνήκοντα εἰς τὰ εὐαγῆ ἱδρύματα· 3ον) τὰ ἐνοικιασθέντα προσφάτως, δηλ. τὸ 1923–1924, εἰς ὑπέρογκα ἐνοίκια...» Δεληγιάννης. «Προτιμῶ εἰς τὴν σειρὰν αὐτὴν νὰ περιληφθοῦν ἐκεῖνα τὰ οἰκήματα, διὰ τὰ ὁποῖα πληρώνονται προπολεμικὰ ἐνοίκια». Ὁ κ. Εὐταξίας διεμαρτυρήθη καὶ ἀποτεινόμενος πρὸς τοὺς ἄλλους λέγει μὲ κάποιαν εἰρωνείαν: «Ὁ κ. Ἀντωνιάδης θέλει νὰ ἀδικήσωμεν τὸν κόσμον». Ἐν τέλει εὐτυχῶς κατόπιν μακρᾶς συζητήσεως ἐπείσθη ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἀπεφάσισεν ὅπως τὰ κτίρια κενοῦνται κατὰ τὴν σειρὰν τὴν ὑποδειχθεῖσαν ὑπ’ ἐμοῦ.

§251ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἐκενώθη κανὲν κτίριον;

§252Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Φαίνεται ὅτι ἡ ἀπόφασις αὐτὴ δὲν συνέφερεν εἰς μέλη τινά, δὲν γνωρίζω διατί, καὶ εἰς τὰ πρακτικὰ τὰ ἐπίσημα δὲν ἀνεγράφη τὸ μέρος αὐτὸ τῆς ἀποφάσεως. Κατὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν διεμαρτυρήθην ἐντονώτατα καὶ εἰς τὴν μεθεπομένην συνεδρίασιν μοὶ ὑπεσχέθη ὁ κ. Πρόεδρος ὅτι θὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ προσεχῆ πρακτικὰ δηλώσας ὅτι κατὰ λάθος δὲν ἀνεγράφησαν. Ἦλθεν ἡ τρίτη συνεδρίασις καὶ βλέπω ὅτι μέρος τῆς ἀποφάσεως ἦτο ἀντίθετον πρὸς τὰ ἀποφασισθέντα. Διεμαρτυρήθην καὶ διωρθώθησαν ἀμέσως τὰ πρακτικὰ διὰ γραφομηχανῆς, τὴν ἰδίαν ὥραν. Θὰ ἴδητε ὅτι καὶ τὸ χαρτὶ τὸ ὁποῖον προσετέθη αὐτὴν τὴν ὥραν εἶναι διάφορον. Ἐχρειάσθη νὰ διαμαρτυρηθῶ δύο φορὰς διὰ νὰ ἀναγραφῇ μία ἀπόφασις μεγίστης σημασίας. Ἡ ἀπόφασις ἐκ προθέσεως δὲν ἀνεγράφη. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀπασχολήσω καὶ δι’ ἓν ἄλλο ζήτημα ἀκόμη. Ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἐργασία διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Δυστυχῶς διὰ τὸν κ. Εὐταξίαν ἤμην μέλος καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς, καίτοι εἰς κάποιο ἐκδοθὲν φυλλάδιον δὲν ἀνεγραφόμην ὡς μέλος.

§253ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἶναι ὅλα αὐτὰ ζητήματα προσωπικὰ μεταξὺ ὑμῶν καὶ τοῦ προέδρου.

§254Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Εἶναι ζητήματα ἀρχῶν.

§255Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δηλαδὴ τὸ νὰ μὴ ἀναγραφῇ ἓν μέρος τῆς ἀποφάσεως εἰς τὰ πρακτικὰ εἶναι προσωπικὸν ζήτημα;

§256Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἶναι πλαστογραφία.

§257Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Συνεκλήθη εἰς συνεδρίασιν ἡ ὑποεπιτροπὴ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν ὅτι, προκειμένου νὰ ἀναδιοργανωθῶσιν αἱ οἰκονομικαὶ Ὑπηρεσίαι τοῦ Στρατοῦ....

§258Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε, καὶ νὰ ἐπιστρέψωμεν μετὰ μίαν ὥραν.

§259Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Τὸ θέμα εἶναι σοβαρώτατον.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τῇ 10.45′ μ. μ. (Ὥρα 9.30′ μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11 μ.μ.).

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Ἀντωνιάδης παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ.

§262Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶπον προηγουμένως τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐργάζεται ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν, μὲ τὸν σκοπὸν ὅπως ἐξηγήσω τὴν ἀνάγκην τῆς ἀντικαταστάσεως αὐτῆς διὰ μιᾶς ἄλλης Ἐπιτροπῆς, δυναμένης καλύτερον νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ἀνέφερα διάφορα παραδείγματα τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἐργάζεται ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἰδίᾳ ὁ πρόεδρος αὐτῆς. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφέρω δύο ἀκόμη μεταξὺ τῶν πολλῶν τὰ ὁποῖα χαρακτηρίζουν τὴν διανοητικότητα τῶν ἀνθρώπων εἰς τοὺς ὁποίους ἀνετέθη ἡ ὀργάνωσις ὁλοκλήρου τοῦ κρατικοῦ Ὀργανισμοῦ. Ἐλήφθη ἀπόφασις διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγίνοντο ἐκκαθαρίσεις διάφοροι. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς. Θέλω νὰ ἀναφέρω μόνον ὅτι διὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς εὐσχήμως καὶ διὰ καταλλήλου τρόπου ἀπομακρύνονται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ὅλα ἐκεῖνα τὰ προοδευτικὰ στοιχεῖα, οἱ ἀνώτεροι ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους τὸ Κράτος δι’ ἰδίων ἐξόδων ἔστειλεν εἰς τὴν Ἑσπερίαν πρὸς τελειοποίησιν τῶν σπουδῶν των καὶ εἶχεν εἰς αὐτοὺς ἀναθέσει τὴν διεύθυνσιν ἐργασιῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἐργασιῶν διὰ τῶν ὁποίων, ὡς εἴδομεν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἐνεφυσήθη κάποια νεωτέρα πνοὴ εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν, πνοὴ καὶ δρᾶσις, ἡ ὁποία ἀνεκόπη κατὰ τὴν περίοδον τῶν Νοεμβριανῶν Κυβερνήσεων διὰ τῆς ἐπαναφορᾶς εἰς τὰ σχολεῖα τῆς περιφήμου φυλλάδας τοῦ Ἀγαθαγγέλου. Ἡ ὀπισθοδρομικότης τῆς ἐποχῆς ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου. Αὐτὰ εἶναι τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα σήμερον κατηγοροῦνται ὡς μαλλιαροί, καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς τὰς προτάσεις της δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ τὰ ἀπομακρύνῃ. Καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας παρατηρεῖται τὸ περίεργον φαινόμενον νὰ προτείνηται ἡ ἀπόλυσις τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι καὶ δημοκρατικοὶ εἶναι καὶ ῥιζοσπάσται, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως μορφώσεως κατέχουσι τὴν προέχουσαν θέσιν.

§263Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας εἶναι εἷς ὑπάλληλος διὰ τὴν Γυμναστικήν, ὁ Γεν. Διευθυντὴς κ. Χρυσάφης, καὶ εἷς Ἐπιθεωρητὴς μὴ ἀνήκων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ λαμβάνων τὸν ἴδιον μισθόν. Καταργοῦν τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν καὶ τὸν κάμνουν Ἐπιθεωρητήν. Διατί; Οὐδὲν ἀποτέλεσμα οἰκονομίας. Ἀλλὰ νὰ φύγῃ ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον, νὰ μὴ ὑπάρχῃ κανεὶς ἀσχολούμενος μὲ τὴν Γυμναστικήν, καθ’ ἣν στιγμὴν ὅλα τὰ Κράτη σήμερον μετὰ τὸν πόλεμον σκέπτονται νὰ κάμουν Ὑπουργεῖον Γυμναστικῆς;

§264Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι τοῦ παρόντος ἡ ἐξέτασις τοῦ ὅλου ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ ἐγὼ νὰ περιορισθῶ εἰς γενικὰ σημεῖα χαρακτηριστικὰ τῆς δράσεως αὐτῆς, ἁπλῶς διὰ νὰ χαρακτηρίσω τὴν δρᾶσιν ὡρισμένων ἀτόμων, διότι, ἂν ἔκρινον ὅλον τὸ ἔργον, δὲν θὰ ἤρκουν δεκάδες ὡρῶν. Κατόπιν ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς ὑπεβλήθη ἀπὸ τὸ Γενικὸν Γραμματέα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας μία ἔκθεσις, εἰς τὴν ὁποίαν περιγράφεται ἡ ὅλη κατάστασις. Εἶναι χαρακτηριστικὴ τῆς διανοητικότητος ἡ ὁποία ἐπεκράτησεν εἰς τὰς προτάσεις τὰς σχετικὰς τῆς Ἐπιτροπῆς τὰς ἀφορώσας τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι προτείνεται ἡ εὔσχημος ἀποπομπὴ τῶν δημοκρατικωτέρων ὑπαλλήλων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομιῶν παρουσιάζονται μερικοὶ σόλοικοι, θὰ εἴπω, ἀριθμοί, διότι διὰ τῆς προτάσεως περὶ ἀπομακρύνσεως 8 τμηματαρχῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ μετέβαινον ὡς διευθυνταὶ Διδασκαλείων, αὐξάνονται τὰ ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καθόσον αὐτοὶ θὰ λαμβάνωσι χιλίας δραχμὰς περισσότερον. Ἀλλ’ ἡ ἀπώλεια εἶναι γενικωτέρα. Καὶ ἐνῷ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομιῶν τὰ ἔξοδα ηὐξήθησαν, ἀπὸ ἀπόψεως γενικωτέρας κατευθύνσεως τῆς Παιδείας καταφέρεται θανάσιμον πλῆγμα εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν. Προτείνεται ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν ἡ ἵδρυσις νέων τμημάτων· διαιρεῖται τὸ τμῆμα Γραμμάτων καὶ Τεχνῶν καὶ τὸ Τμῆμα Ἀνωτάτης Ἐκπαιδεύσεως εἰς δύο τμήματα διὰ νὰ ἐξοικονομηθῇ εἷς τμηματάρχης φίλος. Ἀλλ’ ἂς μὴ εἰσέλθωμεν εἰς πρόσωπα· ἕκαστος ἐξ ὑμῶν δύναται νὰ τὰ μάθῃ, ἀφοῦ ἡ μακρὰ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας τὰ λέγει πρὸς τὸν Ὑπουργόν. Καὶ φρονῶ ὅτι ἡ μὴ ἐκτέλεσις τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἐκτελεσταί, ὀφείλεται ἀσφαλῶς εἰς τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀντελήφθη τὸ ὀλίσθημα καὶ ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῶν προτάσεων αὐτῶν θὰ εἶχε πολὺ ἐπικίνδυνον ἀντίκτυπον εἰς τὴν ὅλην ἐκπαίδευσιν καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Δημοκρατίαν. Ἐπίσης χαρακτηριστικὸν εἶναι καὶ τὸ ἑξῆς: Ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν εἰς τὴν πρότασίν της διὰ τῆς ὁποίας ἀπομακρύνονται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ὡρισμένοι Τμηματάρχαι, οἱ καλύτεροι, οἱ σπουδάσαντες εἰς Εὐρώπην, οἱ δημοτικισταί, ἐνεργεῖ μὲ τὸν ἑξῆς σατανικὸν τρόπον: Λέγει εἰς μίαν ἀπόφασιν· «ἅπαντες οἱ ἐκπαιδευτικοὶ ἐπανέρχονται εἰς τὰς θέσεις των». Αὐτὸ σημαίνει ὅτι οἱ Τμηματάρχαι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐκπαιδευτικοί, πρέπει νὰ μὴ διευθύνουν τὴν Παιδείαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ἀλλὰ νὰ γίνωνται Διευθυνταὶ Διδασκαλείων, νὰ περιορισθῇ δηλαδὴ ὁ κύκλος τῆς δράσεώς των. Ἀλλὰ γίνεται καὶ ἐξαίρεσις εἰς τὸ μέτρον αὐτό, διότι ἡ ἀπόφασις λέγει ὅτι ὁ δεῖνα Τμηματάρχης ἐξαιρετικῶς, καίτοι εἶναι ἐκπαιδευτικός, θὰ παραμείνῃ. Λαμβάνεται ἑτέρα ἀπόφασις καὶ λέγει ὅτι ἅπαντες οἱ ἔχοντες μακρότερον χρόνον ὑπηρεσίας θὰ ἀπολυθοῦν καὶ γίνεται ἐξαίρεσις δι’ ὡρισμένον πρόσωπον διὰ τῆς φράσεως «ὁ κ. τάδε θὰ παραμείνῃ εἰς τὴν θέσιν του», διότι τυγχάνει νὰ εἶναι τῆς παρατάξεως τῶν ἀντιδημοκρατικῶν καὶ πρέπει νὰ προστατευθῇ. Ἀλλ’ αὐταὶ εἶναι λεπτομέρειαι· τὸ χαρακτηριστικὸν εἶναι τὸ ἑξῆς: Εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τὴν σχετικὴν ὑπάρχει ἡ φράσις «οἱ ἐκπαιδευτικοὶ δύνανται νὰ ἐπανέλθουν». Φαίνεται ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς Ἐπιτροπῆς — διότι τότε ἦτο ἡ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχον παραιτηθῆ καὶ δὲν παρηκολούθουν τὰς συζητήσεις — ἐπῆλθε διαφωνία καὶ πρὸς συμβιβασμὸν τῶν ἀντικρουομένων ἀντιλήψεων ἐτέθη ἡ λέξις «δύνανται» μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, ὀχυρούμενος ὄπισθεν τῆς λέξεως «δύνανται», νὰ μὴ ἐκτελέσῃ τὴν ἀπόφασιν. Ἀλλὰ συνέβη καὶ πάλιν ἓν λάθος κατὰ σύμπτωσιν σατανικήν. Τὸ λάθος αὐτὸ συνέβη εἰς μίαν λέξιν ἀσήμαντον. Τὸ «δύνανται» διεγράφη ἁπλούστατα καὶ τὰ πρακτικὰ διεβιβάσθησαν ἄνευ τῆς λέξεως «δύνανται νὰ ἀπομακρυνθοῦν», δηλαδὴ ἡ ἀπόφασις μετεβλήθη εἰς ὑποχρεωτικήν. Διεμαρτυρήθησαν τὰ μέλη, ἐξηγέρθησαν, ἐκλήθη ἡ ὁλομέλεια, τὸ Ὑπουργεῖον ὑπέβαλεν ἔγγραφον διαμαρτυρίαν δι’ ὅλα αὐτά, ὁ πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ὡμολόγησεν ὅτι ἔγινεν ἓν λάθος καὶ ὅτι θὰ σπεύσῃ νὰ τὸ διορθώσῃ, ἀλλὰ καὶ πάλιν τὸ ἐλησμόνησε. Καὶ ἐχρειάσθησαν ἐπανειλημμέναι διαμαρτυρίαι διὰ νὰ διορθωθῇ τὸ ἐλάχιστον αὐτὸ λάθος. Φαντάζεσθε τί ἐκρύπτετο εἰς τὸ ἐλάχιστον αὐτὸ λάθος. Ἀλλ’ ἂς ἐπανέλθω εἰς τὰς οἰκονομίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ὅπως εἶπον προηγουμένως, εἶχον μίαν ἁρμοδιότητα εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, νὰ προτείνω μέτρα διὰ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῶν οἰκονομικῶν Ὑπηρεσιῶν. Γνωρίζετε ὅτι ἔκαμα σχετικὴν πρότασιν νόμου, ὑπέβαλα τὰς ἀντιλήψεις μου εἰς τὴν Συνέλευσιν διὰ νὰ κρίνῃ ἂν εἶναι καλὴ ἢ ὄχι. Καὶ ὑποθέτω ὅτι διὰ τὴν ἁρμοδιότητα αὐτὴν κυρίως διωρίσθην μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἔγινε μία συνεδρίασις τῆς ὑποεπιτροπῆς, διότι ἤμην μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς παρὰ τὴν μὴ ἀναγραφήν μου εἰς τὸ φυλλάδιον αὐτό, καὶ κατόπιν τῇ εἰσηγήσει μου ἐλήφθη ἀπόφασις, διαφωνοῦντος τοῦ κ. Εὐταξία. Κατὰ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν ἐπρόκειτο ἡ ὑποεπιτροπὴ νὰ προτείνῃ τὰς γενικὰς γραμμὰς ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐστηρίζετο μία ὑποεπιτροπὴ τεχνικὴ διὰ νὰ ἐπεξεργασθῇ τὰ σχετικὰ νομοθετήματα. Ὑπῆρχον λόγοι δι’ οὓς ὑπεστήριξα τὴν ἄποψιν αὐτὴν ἣν ἡ ὑποεπιτροπὴ ἀπεδέχθη μειονοψηφοῦντος τοῦ κ. Εὐταξία. Ἀλλ’ ὁ κ. Εὐταξίας ἐπὶ 20 ἡμέρας δὲν ἐξετέλει τὴν ἀπόφασιν τῆς ὑποεπιτροπῆς. Ἐν τῷ μεταξὺ παρῃτήθη ὁ κ. Καλλάρης. Ἐλησμόνησα νὰ εἴπω ὅτι κατὰ τὴν κακὴν διατύπωσιν τῶν πρακτικῶν πρῶτος ὁ στρατηγὸς Καλλάρης διεμαρτυρήθη διὰ τὸ γεγονὸς αὐτὸ καὶ ἔχων ὑπ’ ὄψιν του καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐργασίας καὶ ἐκείνας τὰς δῆθεν ἀποφάσεις περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν ἀποτάκτων καὶ ὅλον τὸν θόρυβον τὸν ὁποῖον ἐδημιούργει ἡ ἀντίδρασις γύρω ἀπὸ τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἠναγκάσθη νὰ ὑποβάλῃ παραίτησιν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ ἔγγραφον τοῦ στρατηγοῦ Καλλάρη, τὴν ἐντιμότητα καὶ ἀμεροληψίαν τοῦ ὁποίου οὐδείς, ὑποθέτω, ἀμφισβητεῖ, διετυπώθη μὲ ὅλον τὸ δυνατὸν τάκτ, ἀλλ’ ὑπὸ τὰς γραμμὰς αὐτὰς διαφαίνεται ὅλη ἡ ἀγανάκτησις διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον εἰργάσθη ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ κυρίως διὰ τὴν συμπεριφορὰν τοῦ προέδρου αὐτῆς. Ὁ κ. Εὐταξίας αὐτοδιωρίσθη πρόεδρος ὅλων τῶν ὑποεπιτροπῶν, τῇ ἀνοχῇ βεβαίως καὶ τῶν λοιπῶν μελῶν, αὐτοδιωρίσθη δὲ καὶ πρόεδρος τῆς ὑποεπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς ἣν ἦτο μέλος καὶ ὁ στρατηγὸς Καλλάρης, τοῦ ὁποίου ἡ φιλοτιμία ἐτρώθη ἐκ τούτου. Ἰδοὺ μία περικοπὴ τῆς ἐπιστολῆς, δι’ ἧς ἀναγγέλλει τὴν παραίτησίν του (ἀναγινώσκει): «... ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ ἐκ ταύτης πιθανῶς ἐμφανιζομένη ἑκάστοτε ἀνακίνησις ζητημάτων, δι’ ἃ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἡ Ἐπιτροπὴ εἶναι ἀναρμοδία, καὶ ἡ ἐκ τούτου προκύπτουσα παρέλκυσις τῶν ἀφορώντων κυρίως αὐτὴν ζητημάτων....». Βλέπετε τὸ λεπτὸν ὕφος. Δὲν καλύπτει ὅμως ἀπολύτως καὶ τὰς σκέψεις του, τὰς ὁποίας κατ’ ἰδίαν ἐξεμυστηρεύθη, μὴ θελήσας νὰ δημιουργήσῃ θόρυβον, ὅπως καὶ τὰ πλεῖστα τῶν μελῶν δὲν παραιτοῦνται ἀκριβῶς διὰ τὸν φόβον τῆς διαλύσεως τῆς Ἐπιτροπῆς. Δυστυχῶς ἡ σκέψις τῆς πολιτικῆς σκοπιμότητος καὶ ἄλλοι λόγοι, ὧν ἡ μνεία δὲν εἶναι τοῦ παρόντος, ὡδήγησαν τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὸ νὰ μὴ ὑποβάλουν παραίτησιν μέχρι σήμερον. Ἀλλ’ ἵνα ἐπανέλθω εἰς τὸ θέμα τῆς ὑποεπιτροπῆς, σᾶς λέγω τοῦτο. Ὁ κ. Εὐταξίας 10 ἡμέρας, ὡς εἶπον, μετὰ τὴν λῆψιν τῆς πρώτης ἀποφάσεως πρὸς ἣν διεφώνησεν ἐκάλεσεν ἓν ἕκαστον τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς πλὴν ἐμοῦ, ἵνα λάβουν νέας ἀποφάσεις. Διελθὼν κατὰ τύχην ἀπὸ τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἠρώτησα «τί γίνεται μέσα». Μοῦ λέγουν οἱ γραμματεῖς: «Συνεδριάζει ἡ ὑποεπιτροπὴ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν». Εἰσῆλθον εἰς τὴν αἴθουσαν καὶ ἐξέφρασα εἰς τὸν πρόεδρον τὴν ἀπορίαν μου πῶς δὲν ἐκλήθην. Ἀπέδωκα τὸ λάθος εἰς τὸν γραμματέα. «Δὲν συνεδριάζομεν», μοὶ λέγει ὁ κ. Εὐταξίας. «Συγγνώμην ποὺ σᾶς ἠνώχλησα» εἶπον καὶ ἀπῆλθον. Τὸ ἑσπέρας εἰς τὴν «Ἑστίαν» τῆς αὐτῆς ἡμέρας ἀναγινώσκω τὴν ἑξῆς εἴδησιν (ἀναγινώσκει): «Συνῆλθε σήμερον ἡ ὑποεπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Ἀπεφασίσθη ὅπως μελετηθῇ ἡ ῥιζικὴ μεταβολὴ τοῦ σήμερον κρατοῦντος λογιστικοῦ συστήματος». Ἐξ ἑνὸς ἐγγράφου τοῦ προέδρου ὅπερ ἀνέγνωσα εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπληροφορήθην μετ’ ἐκπλήξεως ὅτι οἱ συνεδριάσαντες ἔλαβον ἀποφάσεις ἀντιθέτους ἀπὸ ἐκείνας ποὺ εἴχομεν λάβει προηγουμένως καὶ πρὸς τὰς ὁποίας διεφώνησεν ὁ πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς. Οὗτος ἵνα μεταβάλῃ τὰς ἀποφάσεις ἐκείνας ἐσκέφθη ὅτι ἔπρεπε νὰ μεταβληθῇ ἡ σύνθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ μὲν στρατηγὸς Καλλάρης ἔφυγε καὶ εἰς ἀντικατάστασίν του ἦλθεν ὁ στρατηγὸς Μοσχόπουλος, ἂν δὲ ἀπεμακρυνόμην καὶ ἐγώ, θὰ ἐγίνετο κύριος τοῦ πεδίου καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ μεταβάλῃ τὰς ἀποφάσεις τῆς ὑποεπιτροπῆς. Ἰδοὺ διατί ἐσκηνοθέτησεν αὐτὴν τὴν ἀπομάκρυνσίν μου. Τὴν ἑπομένην εἴχομεν ὁλομέλειαν. Διεμαρτυρήθην ἐντονώτατα πρὸς τὴν ὁλομέλειαν, ἀλλὰ καὶ πάλιν ὁ κ. Εὐταξίας ἠρνήθη ὅτι ἔλαβε χώραν συνεδρίασις. Τὸν παρεκάλεσα νὰ διαψεύσῃ τὰ δημοσιευθέντα καὶ μοὶ εἶπεν ὅτι εἶναι περιττόν. Ἀλλ’ εὐτυχῶς εἶχον εἰς χεῖράς μου ἔγγραφον ἐπίσημον τὸ ὁποῖον ἐστηρίζετο ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως ἐκείνης καὶ ἐπιδεικνύων τὸ ἔγγραφον λέγω: «Κύριε πρόεδρε, ἐλήφθη ἢ δὲν ἐλήφθη ἀπόφασις, ἔγινεν ἢ δὲν ἔγινε συνεδρίασις, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διατί λέγετε ὅτι δὲν ἔλαβε χώραν συνεδρίασις;». Οὗτος ἐν προφανεῖ ταραχῇ ἐγερθεὶς ἐδήλωσε: «Κύριοι, ἢ πρέπει νὰ φύγῃ ὁ κ. Ἀντωνιάδης ἢ ἐγώ». Καὶ παρακαλῶ τὸν συνάδελφον κ. Πρέκαν νὰ δηλώσῃ περὶ τούτου τί γνωρίζει.

§265Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ἔχετε ὑπομονὴν καὶ θὰ δηλώσω πολλά.

§266Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε δύο ὥρας, κ. συνάδελφε. Πότε θὰ ψηφισθῶσι τὰ ἄλλα νομοσχέδια; Δὲν δύνασθε νὰ προβῆτε εἰς ἐξιστόρησιν τῶν προστριβῶν αἱ ὁποῖαι ἔγιναν μεταξὺ δύο μελῶν. Εἶναι ἀπὸ τὰ συνηθέστερα εἰς τὸν κόσμον.

§267Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Λυποῦμαι.

§268Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Λυπηθῆτε, ἀλλὰ μὴ λυπηθῆτε πολύ.

§269Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Λυποῦμαι, κύριοι, διότι εἷς Πρόεδρος Κυβερνήσεως χαρακτηρίζει προσωπικὸν ἐπεισόδιον ζητήματα πλαστογραφιῶν εἰς μίαν Ἐπιτροπὴν ἥτις παίζει τὴν τύχην τῆς Ἑλλάδος. Μήπως ἐνομίσατε ὅτι εἶχον τὴν διάθεσιν νὰ ὑποστῶ αὔριον τὴν ἐπίθεσιν τοῦ ἀντιδραστικοῦ Τύπου, ὁ ὁποῖος θὰ μαίνεται, διότι ἠθελήσαμεν νὰ θίξωμεν τὴν Ἐπιτροπήν; Εἶχον τὴν διάθεσιν νὰ ὑποστῶ τὴν ἐπίθεσιν διὰ λόγους προσωπικούς, ἂν δὲν ἦσαν λόγοι ἀρχῶν, πρὸς τὰς ὁποίας δὲν ἠμπορῶ νὰ ὑποστῶ συμβιβασμόν; Εἰς τὰ πρόσωπα δέχομαι συμβιβασμόν, εἰς τὰς ἀρχὰς δὲν δέχομαι. Ἡ πλαστογραφία τῶν πρακτικῶν εἶναι ζήτημα ἀρχῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναθέτωμεν εἰς πρόσωπα τοιαύτης φαυλότητος τὴν ἀναδιοργάνωσιν καὶ τὴν ἀνακαίνισιν ἑνὸς κρατικοῦ ὀργανισμοῦ. Δὲν ἔχομεν προσωπικὰ ζητήματα.

§270Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε καθῆκον νὰ τὰ καταγγείλετε.

§271ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Τὰ καταγγέλλει.

§272Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ καταγγέλλει ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς, διότι ὁ βουλευτὴς εἶναι τελείως ἀκαταδίωκτος δι’ ὅσα λέγει ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς.

§273Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἔχω ἐδῶ τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα. Τὰ παραδίδω εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ καλῶ οἱονδήποτε ἀξιότιμον συνάδελφον νὰ λάβῃ γνῶσιν. Ἄν μάλιστα δὲν ἐξηφανίζοντο καὶ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, θὰ ἦτο δυνατὸν πολλὰ σοβαρώτερα γεγονότα νὰ ἀποκαλυφθοῦν.

§274Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω ποίαν γνώμην ἔχετε δι’ ἓν φυλλάδιον τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ τοῦ μεγαλοπρεποῦς ἔργου της.

§275Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Τὸ φυλλάδιον αὐτὸ γέμει ἀνακριβειῶν. Τοῦτο μόνον δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, ἂν ἦτο ἐδῶ ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» καὶ ὁ ἀξιότιμος πρώην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Τσουδερὸς, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ βεβαιώσουν ἂν τὰ γραφόμενα εἶναι ἀληθῆ ἢ ψευδῆ καὶ ἂν δὲν δημοσιεύονται δαπάναις τοῦ Δημοσίου τοιαῦτα φυλλάδια διὰ νὰ γίνεται προεκλογικὴ προπαγάνδα ὑπὲρ ὡρισμένων ἀτόμων. Μεταξὺ τούτων ἀναφέρω ὅτι εἰς μίαν δῆθεν ἀντιφώνησιν τοῦ κ. Εὐταξία πρὸς τὸν κ. Τσουδερὸν καὶ τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κ. Παπαναστασίου εἶπεν οὗτος μεταξὺ ἄλλων: «Ἐλπίζω νὰ μὴ ὑπάρξῃ μεταξὺ ἡμῶν δευτέρα γνώμη περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς καθιερώσεως ἑνιαίας ὑπηρεσίας Κρατικῶν Προμηθειῶν ἐπὶ βάσεων μᾶλλον ἐμπειρικῶν, ἐξασφαλιζουσῶν καὶ τοῦ Δημοσίου τὰ συμφέροντα καὶ τοῦ τιμίου ἐμπορίου τὰ συμφέροντα». Πρόκειται περὶ τῆς Ἐπιτροπῆς Κρατικῶν Προμηθειῶν. Ἐμφανίζεται ὁ κ. Εὐταξίας ὅτι ἐπρότεινε τὴν Ἐπιτροπὴν Κρατικῶν Προμηθειῶν, ἐνῷ δὲν εἶναι ἔργον ἰδικόν του καὶ οὔτε ἐλέχθησαν ὅσα γράφει ὡς λεχθέντα τότε ὑπ’ αὐτοῦ πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ σύστασις τῆς Ἐπιτροπῆς Κρατικῶν Προμηθειῶν εἶναι ἔμπνευσις τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», καὶ ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ περιαυτολογήσω, ὀφείλεται καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μου ἔμπνευσιν. Ἀπὸ τοῦ Μαΐου εἶχον κάμει πρότασιν νόμου περὶ προμηθειῶν, ἔκτοτε δὲ αὕτη παρεπέμφθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν, τὴν ἐπεξειργάσθημεν τὰ τέσσαρα μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ κατ’ ἔμπνευσιν τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» ἀπεφασίσθη νὰ γενικευθῇ καὶ παρουσιασθῇ ὁ σημερινὸς νόμος. Αὐτὸ παρουσιάζεται ὡς ἔργον ὄχι κἂν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ τοῦ κ. Εὐταξία, διὰ νὰ κυκλοφορήσῃ τὸ φυλλάδιον εἰς ἓξ χιλιάδας ἀντίτυπα καὶ νὰ φαίνεται ὅτι ἐπρότεινε τόσας οἰκονομίας καὶ οἱ φαῦλοι οἱ βενιζελικοὶ δὲν θέλουν νὰ τὰς ἐκτελέσουν καὶ λέγει ὅτι θὰ κάμῃ καὶ Διάγγελμα! Ἐπρότεινε τὴν ἐλάττωσιν τῆς θητείας καὶ ἐπρότεινε τόσα θαυμάσια πράγματα καὶ ἡμεῖς οἱ φαῦλοι δὲν θέλομεν νὰ τὰ ἐφαρμόσωμεν! Αὐτὸς εἶναι ὅλος ὁ καυγᾶς. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ πραγματικὸν μέρος. Μεταξὺ ἄλλων εἶχε δημοσιεύσει εἰς τὰς ἐφημερίδας μὲ τὴν ὑπογραφήν του τὰ ἑξῆς, ὅτι ἐξ ἀφορμῆς τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων μόνον ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν ἤλπιζε σοβαρὰς οἰκονομίας διὰ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τὴν ἐλάττωσιν τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου. Εἰς ἀπάντησιν ἔρχονται τὰ γεγονότα νὰ πιστοποιήσουν τὴν χονδροειδῆ δημοκοπίαν του. Κύριοι, διὰ νὰ τελειώνω, προτείνω τὴν ἀποδοχὴν τοῦ ὅλου ἢ μέρους τοῦ ἑξῆς ψηφίσματος. Διὰ τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ θὰ δημιουργηθῇ μία νέα Ἐπιτροπὴ ἀπὸ 8 πληρεξουσίους καὶ 4 διευθυντὰς Ὑπηρεσιῶν. Ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ ἔχῃ δικαιοδοσίαν γενικήν, δηλαδὴ δὲν θὰ εἶναι μόνον ὡς πρὸς τὸ ἓν σκέλος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἕτερον, δηλαδὴ ὄχι μόνον ἐπὶ τῶν ἐξόδων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ἐσόδων, δὲν θὰ ἔχῃ δικαιοδοσίαν νὰ ἐλαττώσῃ μόνον τὰ ἔξοδα, ἀλλὰ καὶ νὰ αὐξήσῃ τὰ ἔσοδα, ἐκεῖ δηλαδὴ ὅπου κυρίως πρέπει νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας.

§276Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βλέπω ὅτι, καίτοι εἶσθε ὁ πατὴρ τῆς πρώτης Ἐπιτροπῆς, δὲν ἀπογοητεύεσθε, ἀλλὰ θέλετε καὶ δευτέραν.

§277Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Πρέπει ἐπίσης κατὰ πλειονοψηφίαν τὰ μέλη νὰ εἶναι ἐκ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, διότι τὸ ἔργον μιᾶς τοιαύτης Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ θίξῃ ἕνα κρατικὸν ὀργανισμόν, πρέπει νὰ ἔχῃ πολιτικὴν κατεύθυνσιν, ἥτις νὰ εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸ δημοκρατικὸν πνεῦμα. Ἐπίσης προτείνω τὴν χρησιμοποίησιν τῶν τεσσάρων διευθυντῶν, διότι εἶναι ἀπαραίτητος ἡ χρησιμοποίησις τῶν δυναμένων νὰ γνωρίζουν τὰ πράγματα. Τὰ μέλη τῆς σημερινῆς Ἐπιτροπῆς ἀσχολοῦνται εἰς εἰδικὰς Ὑπηρεσίας καὶ δὲν δύνανται νὰ ἐργασθοῦν συστηματικῶς. Ὁ καθεὶς ἀνέθεσεν εἰς τοὺς φίλους του τὸ ὅλον ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς, αὐτοὶ πάλιν κατήρτισαν μίαν Ἐπιτροπὴν κατὰ τὰ συμφέροντά των· ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη ἔκαμε μίαν ἔκθεσιν, τὴν ἔδωσεν εἰς τὸν εἰσηγητήν, ὁ εἰσηγητὴς ἀνέγνωσε τὴν ἔκθεσιν καὶ ἡ ἔκθεσις μὴ δυναμένη νὰ ἀμφισβητηθῇ ὡς πρὸς τὴν ἀκρίβειαν τῶν στοιχείων της ἐγένετο δεκτή. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θεωρῶ σπουδαιότερον εἰς τὰς περιστάσεις αὐτὰς εἶναι ὁ περιορισμὸς τοῦ διορισμοῦ νέων ὑπαλλήλων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῶσιν οἰκονομίαι, ἐφόσον ἀπὸ τὸ ἓν μέρος προτείνομεν κατάργησιν καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ἀφήνομεν ἀνοικτὰς τὰς θύρας διὰ νέους διορισμούς, οἱ ὁποῖοι θὰ μᾶς ὁδηγήσουν εἰς ἀδιέξοδον (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ πέντε συναπτὰ ἔτη ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος διορισμοὶ εἰς διοικητικὰς Ὑπηρεσίας δὲν ἐνεργοῦνται οὔτε θέσεις σχετικαὶ νομοθετοῦνται, αἱ δὲ κεναὶ θέσεις τῶν νομοθετημένων διοικητικῶν Ὑπηρεσιῶν πληροῦνται ὑπὸ τῶν νῦν ὑπηρετούντων δημοσίων ὑπαλλήλων, μετατιθεμένων δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Μεταξὺ ἄλλων προτείνω ὅπως ἅπασαι αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς διέρχωνται ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ οἱαδήποτε Ἐπιτροπὴ ἀπὸ οἱαδήποτε πρόσωπα ἀποτελουμένη νὰ νομοθετῇ συνεδριαζούσης τῆς Συνελεύσεως. Φέρω ἓν παράδειγμα λίαν χαρακτηριστικόν. Ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν τῇ προτάσει τοῦ κ. Χρηστομάνου ἐπρότεινε τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου 3112 περὶ συντάξεων θυμάτων πολέμου καὶ ἐπρότεινε μίαν ἄλλην διαδικασίαν, καθ’ ἣν ὑπὸ τὸ πρόσχημα προστασίας τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον θὰ ἐλάμβανεν ἐκ νέου τὸ ἔργον ἀπονομῆς συντάξεως, ὁπότε θὰ ὠγκοῦτο ἡ δυσφορία τῶν πενομένων θυμάτων πολέμου. Αὐτὸ εἶναι τὸ μέσον ὅπως τεθῇ ὁριστικὸς φραγμὸς εἰς τὸ Σύνταγμα, διότι, ἂν δὲν καταργήσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ διορίζειν ἐπὶ μίαν τοὐλάχιστον πενταετίαν, αὔριον θὰ ἔλθῃ μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ διορίσῃ τοὺς ἰδικούς της ὑπαλλήλους. Ἑπομένως πρέπει νὰ θέσωμεν ὡρισμένον φραγμὸν δι’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα. Κατόπιν προτείνω μίαν αὐτοεκκαθάρισιν, διὰ τῆς ὁποίας οἱ ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι εἴτε δὲν δύνανται νὰ ζήσουν εἰς τὴν κοινωνίαν εἴτε δὲν ἔχουν διάθεσιν νὰ ἐργασθοῦν ὡς δημόσιοι ὑπάλληλοι θὰ ἤθελον νὰ ἐπωφεληθοῦν μιᾶς εὐκαιρίας ὥστε νὰ ἀποχωρήσουν οἰκειοθελῶς καὶ νὰ μὴ δημιουργηθῇ ἡ δυσφορία ἡ ὁποία δημιουργεῖται ἀπὸ κάθε ἐκκαθάρισιν. Διότι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ ἦτο δυνατὸν μέγα μέρος τῶν ὑπαλλήλων νὰ ἀποχωρήσῃ ἐπωφελούμενον ἑνὸς πλεονεκτήματος, μιᾶς ηὐξημένης συντάξεως, καὶ ἡ ἐκκαθάρισις δὲν θὰ συνήντα δυσχερείας. Προτείνω κατόπιν ὅπως εἰς τοὺς ἀπομακρυνομένους ὑπαλλήλους χορηγῆται ὡρισμένη ἀποζημίωσις καὶ τάσσω προθεσμίαν ὡρισμένην διὰ τὴν περάτωσιν τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς. Αὐτά, κύριοι συνάδελφοι, ἤθελον προτείνει εἰς ἀντικατάστασιν τῆς λειτουργούσης Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀπέτυχεν οἰκτρότατα καὶ λόγῳ τῆς συνθέσεώς της, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῆς δράσεως ὡρισμένων προσώπων, εἰς τὰ ὁποῖα κατὰ κακὴν ἐκτίμησιν τῆς φαινομενικῆς μετριοπαθείας των εἶχεν ἀνατεθῆ ἀπὸ τὴν πρώτην δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν ἡ ἐκκαθάρισις ὑπὸ πνεῦμα συμφιλιώσεως, ἥτις ἐπέπρωτο νὰ καταλήξῃ εἰς βάρος τῆς δημοκρατικῆς παρατάξεως. Δὲν πρέπει νὰ πλανώμεθα· ἐνομίσαμεν ὅτι δυνάμεθα νὰ φορτώσωμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν δυσφορίαν τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία θὰ δημιουργηθῇ ἀπὸ ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα, ἀλλ’ ἡ δυσφορία δὲν θὰ στραφῇ ἐναντίον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ δυσφορία στρέφεται ἐναντίον τῆς δημοκρατικῆς παρατάξεως. Θεωρῶ δὲ πλάνην νὰ νομίζωμεν ὅτι, ἂν προτείνωμεν τὴν κατάργησιν αὐτῆς, θὰ δυσφορήσῃ ὁ λαός· ὁ λαὸς ἀνέμενεν οὐσιαστικώτερα ἀποτελέσματα. Ὅταν ὁ λαὸς βλέπῃ ἔντασιν τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου, αὔξησιν δαπανῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δὲν ἐνδιαφέρεται ἂν λέγεται Α ἢ Β ὁ πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἢ ἂν ἔχει σχηματισθῇ οὕτως ἢ ἄλλως ἢ ἂν ἐξυπηρετεῖ τὴν συμφιλίωσιν τῶν κομματαρχῶν. Ἐνδιαφέρεται ὁ λαὸς νὰ ἴδῃ πραγματικὰς οἰκονομίας, νὰ ἴδῃ ἐλάττωσιν τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου. Αὐτὰ εἶναι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβωμεν, ἂν θέλωμεν πραγματικὴν εὐημερίαν τοῦ λαοῦ καὶ ἐξασφάλισιν τοῦ καθεστῶτος.

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§279Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν διέπραξε καὶ σφάλματα καὶ ὑπερβολάς, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης βέβαιον ὅτι τὸ ἔργον της εἶναι ἀρκετὰ μέγα καὶ δύσκολον. Διέπραξε σφάλματα προερχόμενα ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐξ ἀγνοίας τῶν πραγμάτων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐξ ἀνεπαρκείας χρόνου πρὸς λεπτομερῆ ἐξέτασιν τῶν διαφόρων ζητημάτων. Ἕν τοιοῦτον σφάλμα ἐγένετο καὶ ἐν τῷ νομῷ Πρεβέζης διὰ τῆς καταργήσεως τῆς ὑποδιοικήσεως Μαργαριτίου. Τὸ Μαργαρίτιον εὑρίσκεται εἰς ἀπόστασιν 18 ὡρῶν ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ, ἄνευ οὐδεμιᾶς σχεδὸν συγκοινωνίας παρὰ μόνον μιᾶς λίαν ἀνωμάλου ἡμιονικῆς ὁδοῦ. Ἕνεκα τούτου νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἐξακολουθήσῃ ὑπάρχουσα ἡ ὑποδιοίκησις Μαργαριτίου τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον ἐντὸς αὐτῆς ὑπάρχουσι καὶ μὴ Ἑλληνικοὶ πληθυσμοὶ ὑφιστάμενοι ἀπὸ μακροῦ χρόνου ξενικὴν προπαγάνδαν. Ὑπέπεσε δὲ καὶ εἰς ὑπερβολὰς ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν, διότι ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου νὰ καταργήσῃ τηλεγραφεῖα καὶ ἄλλας Ὑπηρεσίας ἀπαραιτήτους διὰ τὴν πρόοδον τοῦ Τόπου. Τὰ σφάλματα δὲ καὶ αἱ ὑπερβολαὶ προῆλθον ἐκ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν εἰργάζοντο αἱ ὑποεπιτροπαὶ ἀπαρτιζόμεναι ἀπὸ 3 ἢ 4 πρόσωπα ἑκάστη. Αὗται, ἀντὶ νὰ ἐξετάσωσι λεπτομερῶς τὴν ἐργασίαν ἑκάστου γραφείου, περιωρίζοντο μόνον εἰς τὸ νὰ λαμβάνωσι πληροφορίας παρὰ τῶν σχετικῶν ὑπαλλήλων, αἵτινες πολλάκις δὲν ἦσαν ἀκριβεῖς.

§280Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Καὶ αἱ ὁποῖαι ἀπαντοῦν χωρὶς νὰ ἔχουν καμμίαν πληροφορίαν.

§281Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ αὐτῶν τῶν ἀνακριβῶν πληροφοριῶν ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν προέβη εἰς διαφόρους μεταβολάς. Κύριοι πληρεξούσιοι, τοιαῦτα ζητήματα ἀπαιτοῦσιν ἐξέτασιν λεπτομερῆ τῆς ἐκτελουμένης ὑφ’ ἑνὸς ἑκάστου ὑπαλλήλου ὑπηρεσίας, ἄνευ τῆς ὁποίας εἶναι ἀδύνατον νὰ σχηματισθῇ ἀκριβὴς καὶ δικαία γνώμη ποῖοι καὶ πόσοι ὑπάλληλοι πρέπει νὰ ἀπολυθῶσι καὶ τίνες Ὑπηρεσίαι πρέπει νὰ καταργηθῶσι. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Α ἢ ὁ Β, ὅσον καὶ ἂν εἶναι μορφωμένος, νὰ ἐνεργήσῃ ἀκριβῆ ἐκκαθάρισιν τῶν γραφείων, ὅταν δὲν εἶναι ἐν γνώσει τῶν λεπτομερειῶν τῆς ὑπηρεσίας. Κατὰ τὸ 1919 –1920, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτε ὑπηρέτουν εἰς τὸ Γενικὸν Στρατηγεῖον ἐν Θεσσαλονίκῃ, διετάχθην ἀπὸ τὸν Ἀρχιστράτηγον νὰ τεθῶ ἐπὶ κεφαλῆς μιᾶς Ἐπιτροπῆς τριμελοῦς πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν γραφείων, διότι εἴχομεν ἀνάγκην νὰ καταρτίσωμεν τὴν Μεραρχίαν Ξάνθης καὶ δὲν εἴχομεν στρατιώτας. Μὲ ἐκάλεσεν ὁ στρατηγὸς κ. Παρασκευόπουλος καὶ ὁ ἐπιτελάρχης κ. Πάγκαλος καὶ μοὶ εἶπον ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ καταρτίσωμεν δύο συντάγματα, ἐπειδὴ δὲ δὲν εἴχομεν διαθεσίμους ἄνδρας, νὰ κάμω αὐστηρὸν ἔλεγχον τῶν Ὑπηρεσιῶν, περιορίζων εἰς τὸ ἐλάχιστον τὸ προσωπικὸν αὐτῶν, διότι ἄλλοι ἀξιωματικοί, ἐνεργήσαντες ἔλεγχον, ἐξοικονόμησαν μόνον 200–300 ἄνδρας. Ἀπήντησα τότε ὅτι διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς πρέπει ὁ ἔλεγχος νὰ ἀρχίσῃ ἐκ τῶν γραφείων τοῦ Ἀρχιστρατήγου, ὥστε εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ ἐξουδετερώσωμεν τὰς ἀντιρρήσεις τῶν Ὑπηρεσιῶν. Πράγματι συνεστήθη ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ τῆς ὁποίας ἤμην πρόεδρος καὶ ἡ ὁποία ἐξήτασε λεπτομερῶς ἁπάσας τὰς Ὑπηρεσίας κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον: Μετέβην π.χ. εἰς τὸ γραφεῖον ἑνὸς διαχειριστοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ἠρώτησα πόσους γραφεῖς εἶχε καὶ τίνα ὑπηρεσίαν ἐκτελοῦν. Μοὶ ἀπήντησεν ὅτι ἔχει ἕνδεκα γραφεῖς καὶ ἕνα βοηθητικὸν διὰ νὰ σκουπίζῃ κλπ., δώδεκα ἐν ὅλῳ, προσθέσας ὅτι εἶναι ὅλοι ἀπαραίτητοι καὶ ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἡ Ὑπηρεσία νὰ ἐκτελεσθῇ καὶ ἂν λείψῃ εἷς καὶ μόνον. Ἐξετάσας τίνα ὑπηρεσίαν ἔκαμνεν εἷς ἕκαστος τὴν ἡμέραν καὶ ἀνατρέξας εἰς τὴν ἐργασίαν μιᾶς ἑβδομάδος δι’ ἕνα ἕκαστον ἀνεκάλυψα ὅτι οὔτε μίαν σελίδα χάρτου δὲν ἔγραφεν εἷς ἕκαστος ἐξ αὐτῶν τὴν ἡμέραν. Ἠρώτησα τὸν ἀνθυπολοχαγὸν «σεῖς τί κάμνετε;» «Ἐγώ, μοὶ εἶπεν, εἶμαι διευθυντὴς τοῦ γραφείου, διευθύνω τὸ γραφεῖον καὶ ὑπογράφω». Τότε τῷ εἶπον: «Κύριε ἀνθυπολοχαγέ, αὐτὰς τὰς ὑπηρεσίας θὰ τὰς κάμνετε σεῖς καὶ θὰ σᾶς ἀφήσω τὸ πολὺ ἕνα δεκανέα». Διεμαρτυρήθη ἐντονώτατα καὶ παρουσιάσθη εἰς τὴν Ὑπηρεσίαν προσπαθῶν ὅπως μὴ ἐκτελέσῃ τὴν διαταγήν μου. Εἶπον εἰς τὸν στρατηγὸν ὅτι πρέπει νὰ ἐκτελεσθοῦν αὐτά, ἄλλως δὲν δύναμαι νὰ ἐκτελέσω τὴν διαταγήν. Πράγματι ἐξετελέσθησαν αἱ ὑποδείξεις μου καὶ μετὰ τὸ πέρας τῆς ἐργασίας ταύτης ἐξοικονομήθησαν 4.500 στρατιωτῶν περίπου, ἐξ ὧν ἐσχηματίσθησαν τὸ 13ον καὶ 14ον συντάγματα τῆς Μεραρχίας Ξάνθης. Ἀνέφερα τὸ παράδειγμα τοῦτο, κύριοι πληρεξούσιοι, διὰ νὰ δείξω πόσον λεπτομερὴς πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἐργασία πρὸς ἐκκαθάρισιν ἢ κατάργησιν Ὑπηρεσιῶν. Δὲν δύναται ὁ Α ὑπάλληλος ἢ ὁ Β δικηγόρος, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ τὴν ἰδικήν του ἐργασίαν συγχρόνως, νὰ ἐκτελέσῃ μίαν ἐκκαθάρισιν ὡς πρέπει καὶ μάλιστα ἐντὸς δύο μηνῶν· τοῦτο εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον. Εἰς τοῦτο ἀκριβῶς ἀποδίδω τὰς ὑπερβολὰς εἰς τὰς ὁποίας ὑπέπεσε καὶ τὰ σφάλματα τὰ ὁποῖα διέπραξεν ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν. Καὶ ἤδη γεννᾶται τὸ ζήτημα ἂν θὰ ἐκτελεσθῶσι καὶ πῶς αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Βεβαίως εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐφαρμόσῃ τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ παυθῶσιν ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι τοὺς ὁποίους προτείνει αὕτη· διότι ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν ἔλαβεν ὅλας τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς ἔχουσα ὡς βάσιν τὰς θέσεις καὶ τὰς Ὑπηρεσίας τοῦ 1914, ἔκτοτε ὅμως ἐπῆλθε πρόοδος, ἡ δὲ πρόοδος ἐπιφέρει κατ’ ἀνάγκην αὔξησιν τῶν Ὑπηρεσιῶν· εἶναι αὐτὸ ἀναμφισβήτητον. Διὰ τοῦτο ἐγὼ προτείνω πρῶτον ἡ παῦσις τῶν ὑπαλλήλων νὰ εἶναι βαθμιαία· διότι συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τοῦτο, ὅτι ἐπιφέρει ἀναστάτωσιν τῶν Ὑπηρεσιῶν ἡ ἀθρόα παῦσις τῶν ὑπαλλήλων, καὶ δεύτερον νὰ μὴ παυθῶσιν ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι, ἀλλὰ νὰ κρατηθῇ μικρὸς ἀριθμὸς ἐξ αὐτῶν ἐπὶ πλέον τῶν θέσεων τὰς ὁποίας προβλέπει ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν, ἵνα μὴ ἐπέλθῃ μεγάλη ἀναστάτωσις εἰς τὰς Ὑπηρεσίας. Ἐγὼ προτείνω νὰ κρατηθῇ ἐπὶ πλέον τὸ ¼ τοῦ ἀριθμοῦ τὸν ὁποῖον προτείνει ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν. Τοιουτοτρόπως διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν θέσεων ἑκάστης Ὑπηρεσίας καὶ διὰ τῆς καταργήσεως διαφόρων Ὑπηρεσιῶν δὲν θὰ ἐπέλθῃ ἀναστάτωσις εἰς τὰς Ὑπηρεσίας. Καὶ ἤδη, κύριοι συνάδελφοι, γεννᾶται τὸ ἐρώτημα ἂν δέον νὰ δεχθῶμεν τὰς προτάσεις τοῦ κ. συναδέλφου περὶ διορισμοῦ μιᾶς ἄλλης Ἐπιτροπῆς εἰς ἀντικατάστασιν τῆς πρώτης. Φρονῶ ὅτι ἡ κατάργησις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν εἶναι πολιτικῶς ἄσκοπος, διότι δικαίως θὰ μᾶς κατηγορήσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι δὲν θέλομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὰς οἰκονομίας τὰς ὁποίας ὑπέδειξεν ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν, λαμβανομένου μάλιστα ὑπ’ ὄψιν ὅτι τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης προΐσταται πολιτικὸς ὅστις δὲν ἀνήκει εἰς τὴν δημοκρατικὴν παράταξιν, ὅπερ ἀπὸ μιᾶς ἀπόψεως εἶναι καὶ εὐχάριστον, διότι καὶ τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ βαρύνωσι καὶ ἐπὶ τῶν δύο παρατάξεων. Ὡς ἐκ τούτου φρονῶ ὅτι εἶναι σκοπιμώτατον τὸ ὅτι ἐτέθη ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ἄνθρωπος μὴ ἀνήκων εἰς τὴν δημοκρατικὴν παράταξιν. Ἡμεῖς ἓν ἔχομεν καθῆκον· διὰ καταλλήλων μέτρων νὰ περιστείλωμεν τὰς ὑπερβασίας καὶ τὰ σφάλματα τὰ ὁποῖα ἠδύνατο νὰ διαπράξῃ ἡ Ἐπιτροπή. Ἐγὼ θὰ ἐπρότεινον ὅπως ἀντικατασταθῶσι τὰ μέλη ἐκεῖνα τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, τὰ ὁποῖα δὲν μετέχουσι τῶν συνεδριάσεων ταύτης ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὅπως συμπληρωθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ διὰ μελῶν εἰδικῶν κατὰ Ὑπουργεῖα, διότι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἔχωμεν λεπτομερῆ ἐξέτασιν τῶν ζητημάτων καὶ θὰ δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀπόλυσιν τῶν περιττῶν καὶ ἀνικάνων ὑπαλλήλων καὶ εἰς τὴν κατάργησιν Ὑπηρεσιῶν ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι δὲν διαπράττομεν ἀδικίαν τινὰ ἢ σφάλμα τι. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ψήφισμα τὸ προτεινόμενον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἔχω νὰ προτείνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ὅπως προστατευθῶσι διὰ τοῦ ψηφίσματος οἱ ἀνάπηροι πολέμου, οἱ τραυματίαι, οἱ ἔχοντες ἀδελφὸν πεσόντα ἐν πολέμῳ καὶ οἱ ἔφεδροι, διότι, ὅπως ἔχει, λέγει τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Διὰ τοῦ τελευταίου τούτου....κλπ.». Ἐν πάσῃ περιπτώσει προτείνω τὸ ἑξῆς, ὅτι κατὰ τὴν ἀπόλυσιν τῶν ὑπαλλήλων νὰ μὴ παυθῶσιν οἱ ἀνάπηροι, οἱ τραυματίαι, οἱ ἔχοντες ἀδελφὸν πεσόντα ἐν πολέμῳ καὶ οἱ ἔφεδροι οἱ ἔχοντες τοὐλάχιστον διετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ Μετώπῳ. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τόσας φορὰς ὑπεσχέθημεν εἶναι εὐκαιρία τώρα νὰ τὰ πραγματοποιήσωμεν.

§282Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν περιλαμβάνει αὐτό.

§283Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐν τούτοις ἐπαύθησαν τραυματίαι πολέμου. Διὰ νὰ παύσῃ τὸ κακὸν αὐτὸ εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ, ἂν θέλωμεν νὰ πραγματοποιήσωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθημεν εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι τόσας ὑπηρεσίας προσέφεραν, διότι φοβοῦμαι ὅτι, ἂν δὲν τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ, δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ.

§284Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὑπάρχει ὁ νόμος 1960 ἀπὸ τοῦ 1919 ἐν ἰσχύϊ. Ὁ νόμος αὐτὸς ὄχι μόνον δὲν ἐφηρμόσθη, ἀλλ’ ἀπελύθησαν ὑπάλληλοι διορισθέντες ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου αὐτοῦ καὶ ἠναγκάσθησαν νὰ αὐτοκτονήσουν.

§285Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἀπαραίτητον, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ γίνῃ ἡ τροπολογία αὐτή.

§286Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ τὸ ἴδητε αὐτὸ ἐδῶ.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρὸς ἔχει τὸν λόγον.

§288Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, θὰ προσπαθήσω νὰ εἶμαι σύντομος διὰ νὰ μὴ καταχρασθῶ τὸν πολύτιμον χρόνον τῆς Συνελεύσεως. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰσηγουμένης τῆς πρώτης δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως διὰ ψηφίσματος ἀνετέθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν καταρτισθεῖσαν ἡ λῆψις μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο νὰ περιορίσουν τὰς δαπάνας τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Καὶ κατὰ τὸν καταρτισμὸν ταύτης ἐλήφθησαν ὀνόματα τὰ ὁποῖα ἐθεωροῦντο ὅτι συνεκέντρωνον περὶ ἑαυτὰ προσόντα τοιαῦτα, ὥστε ἡ Συνέλευσις νὰ ἠδύνατο νὰ ἐλπίζῃ ὅτι ἤθελεν ἐπιτύχει τοῦ σκοποῦ διὰ τὸν ὁποῖον προωρίζετο ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη. Ὑπῆρξαν οἱ ἐπευφημήσαντες τὸν καταρτισμὸν τῆς Ἐπιτροπῆς ὡς κατηρτίσθη· ὑπῆρξαν καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι ἐκίνησαν δυσπιστοῦντες τὴν κεφαλήν, διότι διέβλεπον ὅτι μόνον ἂν ἐνεργήσῃ ὁ θεσμὸς αὐτὸς ὁ τόσον σοφὸς καὶ καλός, ὁ ὁποῖος καὶ ἀλλοῦ, ὡς ἠκούσαμεν, ἐφηρμόσθη, ἐπιτυχῶς, ἀκριβῶς τοῦτο θὰ ἐξαρτηθῇ ἐκ τῆς συνθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκείνης. Καὶ θὰ ὤφειλε κανεὶς ἀσφαλῶς νὰ εἶναι δύσπιστος ἐκ τῆς συνθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς παρ’ ἡμῖν, διότι δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ταύτην ἡ ὁμοιογένεια καὶ ἡ ταυτότης τῶν βλέψεων, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς θὰ ὡδήγει τὴν Ἐπιτροπὴν εἰς ἀποφάσεις καὶ συμπεράσματα εἰς τὰ ὁποῖα ὤφειλε νὰ καταλήξῃ. Ἐγώ, κύριοι, δὲν θὰ κατατριβῶ, διότι δὲν γνωρίζω ἄλλως τε ἄλλα παρ’ ὅσα ἤκουσα ἀπόψε, εἰς τὴν ἔρευναν τῶν λεπτομερειῶν καὶ τῶν προστριβῶν αἱ ὁποῖαι συνέβησαν. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ μὴ ἀφήσω ἀπαρατήρητον τὴν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας εἰργάσθη ἡ Ἐπιτροπὴ διὰ νὰ μὴ εἴπω ὅτι ἐχρεοκόπησε κατὰ τὸν οἰκτρότερον τρόπον. Τὸ ἐφαρμοσθέν, κύριοι, σύστημα παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης ὁμοιάζει μὲ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ ἐφήρμοζεν ἕνας ἰδιώτης, ὁ ὁποῖος θὰ ἤθελε νὰ κάμῃ οἰκονομίας καὶ πρὸς τοῦτο θὰ ἀπεφάσιζε νὰ μὴ τρώγῃ. Τὸ ἁπλούστερον πρᾶγμα θὰ ἦτο αὐτό. Θὰ πεθάνῃ, θὰ μοῦ εἴπητε, εἰς ὀλίγας ἢ πολλὰς ἡμέρας· εἶναι ἀδιάφορον, θὰ κάμῃ οἰκονομίας. Διότι τὸ ἴδιον εἶναι ὅταν λέγετε εἰς τὸ Κράτος· Θέλετε οἰκονομίας; Θὰ σᾶς κλείσω τὰ σχολεῖα. Θέλετε οἰκονομίας, ἀλλὰ δὲν θὰ ἔχετε δρόμους, ταχυδρομεῖα, τηλεγραφεῖα, τίποτε ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συντελοῦν διὰ νὰ ζήσῃ ἓν Κράτος, τὸ ὁποῖον ἔχει σκοποὺς καὶ προορισμὸν καὶ θέλει νὰ ὑπάρχῃ ὡς Κράτος, νὰ ἔχῃ ὑπόστασιν κρατικήν. Ἡ Παιδεία, ἡ Δικαιοσύνη καὶ ἡ συγκοινωνία εἶναι ἡ τροφὴ τοῦ Κράτους. Τὰ καταστρέφετε; Τὸ Κράτος θὰ πεθάνῃ. Αὐτὰς τὰς οἰκονομίας προτείνει αὐτὴ ἡ περίφημος Ἐπιτροπή. Καταργεῖ σχολεῖα διὰ νὰ κάμῃ οἰκονομίας. Δηλαδὴ εἶπεν εἰς τὸν λαὸν «σοῦ ἀφαιρῶ τὴν Παιδείαν καὶ σὲ καθιστῶ τυφλὸν διὰ νὰ ἐπιτύχω οἰκονομίας. Καταργῶ δικαστήρια διὰ νὰ ἀλληλοσκοτώνεσαι. Καταργῶ δρόμους, συγκοινωνίαν, τηλέφωνα, ταχυδρομεῖα, παύω τοὺς ὑπαλλήλους των» διατί; Διὰ νὰ ἐπιτύχῃ οἰκονομίας, ἀδιάφορον ἂν συντρίβει τὸ ἐμπόριον, τὴν ἀσφάλειαν τοῦ Τόπου, τὴν κίνησιν καὶ ὅ,τι δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν προαγωγὴν καὶ τὴν εὐημερίαν τῶν κυριωτέρων παραγωγικῶν δυνάμεων τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τοῦ δημοσίου ταμείου.

§289Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἔχετε καμμίαν πληροφορίαν ὅτι κατήργησεν ἔστω καὶ ἓν τηλέφωνον;

§290Ν. ΞΗΡΟΣ. Καὶ βεβαίως ἔχω· ἄλλως τε αὐτὰ εἶναι κοινῶς ἤδη γνωστά.

§291Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω, κ. συνάδελφε.

§292Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι ἀπελύθησαν 1500 ὑπάλληλοι. Κατηργήθησαν ταχυδρομεῖα καὶ τηλεγραφεῖα τὰ ὁποῖα εἶχον ἀπὸ ἐπιταγὰς καὶ μόνον μεγάλην κίνησιν.

§293Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὁ νομός Αἰτωλοακαρνανίας εἶναι ὁ πλουσιώτερος καὶ ὁ μεγαλύτερος νομὸς τοῦ Κράτους· ἔχει τὰς τρεῖς πλευρὰς παραθαλασσίους. Κατήργησαν λοιπὸν ὅλα τὰ τελωνεῖα καὶ ὑποτελωνεῖα τοῦ νομοῦ καὶ ἔμειναν μόνον οἱ σταθμοί.

§294Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὸ τηλεγραφεῖον Σπερχειάδος, τὸ ὁποῖον εἶχεν 100–150 χιλιάδων δραχμῶν τὸν μῆνα κίνησιν ἐξ ἐπιταγῶν, κατηργήθη καὶ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ ἐπιταγάς. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν προέτεινον οἰκονομίας τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ κατήργουν τοὺς ὑπαλλήλους, ἔσπευδον ἐν τούτοις εἰς τὰς κενουμένας θέσεις νὰ διορίσουν τοὺς ἀνεψιούς των διὰ νὰ τοὺς ἀποσποῦν κατόπιν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ὁ κ. Εὐταξίας π.χ. διώρισεν ἑπτὰ ὑπαλλήλους, ἐν οἷς καὶ στενοὶ συγγενεῖς του, ἕνα ἀπὸ τὸ Βραχμάνι· καὶ ἕνα ἀπὸ τὸ Δαδί, τοὺς ὁποίους ἀπέσπασεν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ὁ κ. Εὐταξίας ὁ ὁποῖος διατρέχει τὰ Ὑπουργεῖα ἐκβιάζων τοὺς διορισμοὺς διαφόρων πολιτικῶν του φίλων καὶ κομματίζεται ἀσυστόλως, ὑποσχόμενος εἰς ἄλλους διατήρησιν. Ὅτε λοιπὸν ἔχετε τοιαύτην ἠθικὴν ὑπόστασιν τῶν ἀνθρώπων τοὺς ὁποίους ἐθέσατε διὰ νὰ ἀνορθώσουν αὐτοὶ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους καὶ κάμνουν τοιαύτας σπατάλας, δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ προκόψῃ τοιαύτη Ἐπιτροπή. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκφράσῃ μομφὴν ἐναντίον τοῦ προέδρου ἰδίᾳ τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης, τοιαῦτα διαπράξαντος.

§295ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κύριε συνάδελφε, τὰ τηλεγραφεῖα τῆς Δωρίδος καὶ τῆς Παρνασσίδος, ἡ ὁποία δὲν ἔχει οὔτε δρόμους, τὰ κατήργησεν ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ οἱ κάτοικοι αὐτῶν εἶναι διεσπαρμένοι εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου.

§296Ν. ΞΗΡΟΣ. Καὶ λέγω διὰ νὰ ἐπανέλθω καὶ τελειώσω, διότι δὲν θέλω νὰ κουράσω περισσότερον τὴν Συνέλευσιν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ποτὲ νὰ προέλθῃ ἔργον προκοπῆς ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτήν, διότι δὲν ὑπάρχει εἰλικρίνεια ἀπὸ μέρους ὅλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τὴν ἀπήρτισαν, λόγῳ τῆς ἐλλείψεως ὁμοιογενείας εἰς τὸν καταρτισμόν της καὶ εἰς τὴν κατεύθυνσίν της ἡ ὁποία ὤφειλε νὰ δοθῇ καὶ ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ δοθῇ. Διὰ τοῦτο καταλήγω εἰς τὸ νὰ περιορισθῇ τὸ πολὺ εἰς 15 ἡμέρας ἡ ζωὴ τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς διὰ νὰ λείψῃ ἡ ἱστορία αὐτή, νὰ ἀντικατασταθῶσι δὲ τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀνειλικρινῶς ἐργάζονται εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. (Χειροκροτήματα).

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κούνδουρος ἔχει τὸν λόγον.

§298Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, προσωπικῶς δὲν θὰ ἀντείπω εἰς τὴν προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως ὅπως παρατείνῃ τὴν ζωὴν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, ὅπως, ὡς φαίνεται, εἶναι ἀποφασισμένη ἡ Κυβέρνησις, λόγῳ τῶν προσεχῶν ἁγίων ἡμερῶν, νὰ εὐχηθῇ εἰς τὸν Ὕψιστον ὅπως παρατείνῃ ἐπὶ μήκιστον τὰς ἡμέρας τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ οὐσία τοῦ ζητήματος ἔγκειται ἀλλαχοῦ, ἔγκειται ἐν τούτῳ τῷ σημείῳ· αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν ναὶ ἢ ὄχι; Ὅταν τὸ ζήτημα τοῦτο λυθῇ, διασαφηνίζονται ὅλαι αἱ πλευραὶ καὶ ὅλαι αἱ ἀπόψεις, διότι ἡ Κυβέρνησις, ὡς δικαστήριον δευτέρου βαθμοῦ, θὰ ἔρχεται καὶ θὰ δικάζῃ καὶ θὰ ἐκτελῇ τὰς ὀρθὰς ἀποφάσεις καὶ θὰ ἀπορρίπτῃ τὰς μὴ ὀρθάς. Τὰ θέματα τὰ ὁποῖα γεννᾷ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοθέτημα εἶναι τοιαῦτα, ὥστε θὰ ἐκουράζετο κανεὶς πάρα πολὺ διὰ νὰ τὰ θίξῃ ἔστω καὶ ἀκροθιγῶς. Ἂν ἐπέτρεπεν ὁ χρόνος τὴν εὐρεῖαν συζήτησιν, θὰ ἀνεφέρομεν λεπτομερῶς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὰς ὁποίας προέβῃ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὰς δηλώσεις τόσων συναδέλφων ἐν τῇ Συνελεύσει. Θὰ τὰς συνεζητοῦμεν ὅλας αὐτὰς καὶ θὰ κατελήγομεν ἀναμφισβητήτως εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος πιστεύει μετὰ πεποιθήσεως ὅτι δέον νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν τὸ ἔργον αὑτῆς ἀνεξαρτήτως καὶ μὲ δικαιώματα πατριαρχικά, μὲ δικαιώματα τὰ ὁποῖα θέτουσιν αὐτὴν ὑπεράνω τῆς Συνελεύσεως. Ἡ παρατηρουμένη, κύριοι πληρεξούσιοι, τάσις τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐπιμονὴν εἰς τὴν ἑρμηνείαν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν θὰ μοὶ ἐπέτρεπε νὰ ἑρμηνεύσω τὴν τάσιν αὐτὴν ὡς προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως καλύψῃ τὴν ἰδίαν εὐθύνην. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἂν ἔχῃ ἀκεραίαν τὴν πολιτικήν της φιλοτιμίαν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐλέχθη ἀπὸ τῆς παρατάξεως ἡμῶν ὅτι τὸ ψήφισμα ἀρχῆθεν εἶχε τὴν ἔννοιαν ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαί, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν καταγγέλλονται καθημέραν παρεκτροπαὶ τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξακολουθῇ ἐπιμένουσα εἰς τὴν ἀντίληψιν ὅτι εἶναι ὑπόχρεος νὰ ἐκτελῇ τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς, διότι θὰ ἠδύναντο οἱ καχύποπτοι νὰ τῇ εἴπουν ὅτι πράττει τοῦτο διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὰς εὐθύνας καί, ἂν μὲν πρόκειται περὶ ἀγαθῆς πράξεως, νὰ συλλέξῃ τοὺς καρποὺς λέγουσα ὅτι αὐτὴ ὑπεστήριξε τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἂν δὲ πρόκειται περὶ κακῆς πράξεως, νὰ ἀφήσῃ τὰς ἀκάνθας νὰ τὰς συλλέξωσιν ἄλλοι, λέγουσα ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν πταίει. Ὁ χαρακτηρισμὸς ὁ προσήκων εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν, κύριοι, εἶναι ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον ἔδωκα ἄλλοτε, ὅταν μοὶ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ εἴπω ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν κατὰ τὴν κοινὴν παροιμίαν εἶναι «εὐθηνὴ εἰς τὸ ἀλεῦρι καὶ ἀκριβὴ εἰς τὴν στάχτην». Κάμνει οἰκονομίας, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ξηρός, εἰς τὰ ταχυδρομεῖα καὶ εἰς τὰ σχολεῖα, καταργεῖ Ὑπηρεσίας αἱ ὁποῖαι εἶναι χρησιμώταται, καὶ καταργεῖ, κ. Πρόεδρε, Ὑπηρεσίας τῶν ἄκρων, τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ σέβεται καὶ εὐλαβεῖται ὀργανισμοὺς ἁμαρτωλοὺς καὶ σέβεται καὶ εὐλαβεῖται ἑκατοντάδας ὑπαλλήλων εἰς τὸ διεφθαρμένον κέντρον. Δὲν θὰ γίνῃ ἀνεκτὴ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία θὰ ἀξιώσῃ ἀπὸ τὰ ἄκρα τοῦ Κράτους νὰ ὑποστοῦν νέας θυσίας καὶ νὰ παραμείνῃ ἄθικτον τὸ σαπρὸν καθεστὼς τοῦ κέντρου. Ἐπειδὴ μὲ προεκάλεσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ὀλυμπίας, ἀναφέρω ὅτι ἐσχάτως κατήργησε τὸ τηλεφωνεῖον καὶ ταχυδρομεῖον τοῦ χωρίου Μαρκί, τὸ ὁποῖον ἀριθμεῖ 2000 κατοίκους καὶ τὸ ὁποῖον ἀπέχει ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας ἐννέα ὥρας, ἀπὸ δὲ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ δεκαπέντε. Κατὰ τὸ ἥμισυ διάστημα τοῦ ἔτους εἶναι ἀδιάβατοι αἱ ὁδοὶ καὶ ἀδύνατος ἡ ἐπικοινωνία μεταξὺ τῶν κατοίκων. Ἱδρύθη ἐκεῖ ταχυδρομεῖον καὶ τηλεφωνεῖον, τὸ ὁποῖον στοιχίζει δύο χιλιάδας περίπου δραχ. μηνιαίως, ἔχει δὲ ἀντιστοίχους εἰσπράξεις, καὶ τὸ ταχυδρομεῖον τοῦτο κατηργήθη. Ἄν, κύριοι, θέλωμεν νὰ δημοκοπήσωμεν ἐπὶ τοῦ θεσμοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, καὶ ἂν θέλωμεν νὰ δείξωμεν λεπτότητα καὶ εὐπρέπειαν εἰς τὰς κρίσεις ἡμῶν περὶ τῶν προσώπων, τὸ πρᾶγμα θὰ εἶναι εὔκολον. Ἀλλὰ ἂν θέλωμεν νὰ σοβαρευθῶμεν ὀφείλομεν νὰ διακηρύξωμεν ὅτι εἶναι θέλησις ὁλοκλήρου τῆς Συνελεύσεως νὰ ἐπέλθουν οἰκονομίαι ριζικαί, οἰκονομίαι αἱματηραί. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐσκέφθη ἡ Συνέλευσις ὅτι ταύτας τὰς οἰκονομίας ἠδύνατο νὰ ἐπιφέρῃ ἱδρύουσα εἰδικὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν, τὸ ἀποτέλεσμα — καὶ τὸ ὁμολογοῦμεν πρῶτοι ἡμεῖς — ὑπῆρξεν ἀντίθετον τοῦ ἐπιδιωκομένου, διότι τὰ κακὰ τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἐκ τῆς συμπεριφορᾶς τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν εἶναι μέγιστα. Ἂν ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν δὲν ὑπῆρχεν, ἀναντιρρήτως θὰ εὑρίσκοντο μεταξὺ ἡμῶν δύο ἢ τρεῖς, εἷς ἐπὶ τέλους, ὁ ὁποῖος θὰ ἐφίστα τὴν προσοχὴν τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων ἐπὶ τῶν οἰκονομιῶν τῶν ἐπενεκτέων εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Καὶ θὰ εἶχον ἐπέλθει οἰκονομίαι πολὺ μεγαλύτεραι ἀπὸ ἐκείνας τὰς οἰκονομίας τὰς ὁποίας ἐπέφερεν ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν. Εἷς συνάδελφος ἐξανέστη ὅταν ὠνομάσθη ἡ Ἐπιτροπὴ «Ἐπιτροπὴ σπατάλης» καὶ ὄχι Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν. Ἂν ἐξακολουθήσῃ, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις τὴν τακτικὴν τοῦ νὰ ἐκτελῇ τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς ἀνεξετάστως, θὰ ἴδητε ὅτι ἐντὸς τοῦ ἔτους θὰ ἔχωσι διπλασιασθῇ αἱ δαπάναι τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ἦτο τεταγμένη νὰ ἐπιφέρῃ οἰκονομίας δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ προτείνῃ τὴν ἐπαναφορὰν χιλιάδων ἀποτάκτων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐβάρυνον τὸν Προϋπολογισμὸν μὲ ὁλόκληρα ἑκατομμύρια. Ἐπιτροπὴ προορισμὸν ἔχουσα νὰ ἐπιφέρῃ οἰκονομίας δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ συνηγορήσῃ καὶ πολὺ ὀλιγώτερον νὰ λάβῃ πρωτοβουλίαν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ δεκαπλασιασμοῦ τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, καὶ τὸ τονίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ δεκαπλασιασθοῦν οἱ μισθοί, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ἀφήσῃ ἡμᾶς τοὺς τεταγμένους διὰ τὴν σπατάλην νὰ νομιμοποιήσωμεν τὴν πρᾶξιν καὶ οὐχὶ ἐκείνη ἡ τεταγμένη διὰ τὰς οἰκονομίας. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι μεθ’ ὅσα ἠκούσθησαν, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ πρόθεσις νὰ θίξωμεν πρόσωπα, τοὐλάχιστον ἐκ μέρους ἐμοῦ, μεθ’ ὅσα ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει, μεθ’ ὅσα θὰ λεχθῶσιν ἀκόμη ὑπὸ τῶν κυρίων συναδέλφων οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ὁμιλήσωσιν, εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς τὴν Συνέλευσιν, κατ’ ἐμέ, νὰ δώσῃ τὴν ζητουμένην παράτασιν ζωῆς εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἀλλ’ εἶναι λόγοι τιμῆς, λόγοι πολιτικῆς φιλοτιμίας, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ τὴν ἑρμηνείαν τὴν πραγματικήν, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν· διότι, ἂν ἐξακολουθήσῃ ἐπιμένουσα εἰς τὴν ἀντίθετον ἑρμηνείαν, θὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ τῇ εἴπωμεν ὅτι ὀρρωδεῖ πρὸ τῶν εὐθυνῶν.

§299ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον.

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωνσταντινίδης ἔχει τὸν λόγον.

§301Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν καὶ κατηγγέλθησαν ὑπὸ τῶν προλαλησάντων συναδέλφων κατὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, διὰ νὰ μὴ κουράσω τὴν Συνέλευσιν, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου καὶ λέγω ὅτι, κατόπιν τῆς ἀπογνώσεως εἰς ἣν περιῆλθον ἅπασαι αἱ Ὑπηρεσίαι τοῦ Κράτους, φρονῶ ὅτι τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν πρέπει νὰ θεωρηθῇ λῆξαν, καί, ἂν τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, πρέπει ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν νὰ ρυθμισθῇ ἐπὶ ὅλως ἑτέρων βάσεων, δηλ. νὰ ἀποτελεσθῇ νέα Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ περιλαμβάνῃ πληρεξουσίους ὅλων τῶν κομμάτων καὶ διευθυντὰς Ὑπηρεσιῶν, εἰ δυνατὸν δὲ τοὺς Γενικοὺς Διευθυντάς, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωσι ποῖα εἶναι τὰ τρωτὰ καὶ ποῖα τὰ καλὰ τῆς λειτουργίας τῶν Ὑπηρεσιῶν. Ἡ νέα αὐτὴ Ἐπιτροπὴ νὰ ἀναθεωρήσῃ ὅλας τὰς μέχρι τοῦδε ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ἐπὶ τῇ βάσει γνωμοδοτήσεως τῆς ἤδη ὑφισταμένης Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία Ἐπιτροπὴ νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν περικοπὴν τῶν περιττῶν δαπανῶν καὶ νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐξασφαλισθῶσιν οἱ πόροι.

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαργέτης ἔχει τὸν λόγον.

§303Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν, ὅπως συνεστήθη, δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, δὲν εἶναι παρὰ μία στάκτη εἰς τὰ μάτια τοῦ λαοῦ, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ περίφημος ἐκείνη Ἐπιτροπή, ἀφοῦ τελειώσῃ τὸ ἔργον της, θὰ μᾶς παρουσιάσῃ ἴσως μίαν οἰκονομίαν 100.000,000 δραχ. εἰς τὰ χαρτιά, ἐνῷ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος θὰ ἔχῃ ἐπιβαρυνθῆ ὁ Προϋπολογισμὸς ἴσως μὲ ἓν δισεκατομμύριον δραχμῶν. Ὡραία εἰκών! Καὶ τοῦτο θὰ συμβῇ, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ δώσῃ καρποὺς μία Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία συνεστήθη ὅπως συνεστήθη. Πρῶτον ἀπ’ ὅλα εἶναι ἀδύνατον ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ νὰ κάμῃ τὴν ἀναγκαίαν ἐκκαθάρισιν εἰς τὰς διαφόρους Ὑπηρεσίας μὲ τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἔχει καὶ τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς, ἀσφαλέστατα, ὁσονδήποτε καλὰ καὶ ἂν εἶναι, ἔχουν τελείαν ἄγνοιαν τῶν Ὑπηρεσιῶν τὰς ὁποίας κέκληνται νὰ ἐκκαθαρίσουν.

§304Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Τί ἐννοεῖτε ἐκκαθάρισιν;

§305Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Περικοπὴν θέσεων. Ἐγὼ θὰ ἤθελον καὶ ἐκκαθάρισιν. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω Ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία νὰ κυττάζῃ μόνον νὰ κάμνῃ οἰκονομίας χωρὶς νὰ ἔχῃ βάσιν ποῦ θὰ στηριχθῇ, διότι πρὸ πάσης οἰκονομίας χρειάζεται ἐκκαθάρισις τῶν κρατικῶν ὑπαλλήλων, ὅλων ἀνεξαιρέτως. Μετὰ τόσους καθεστωτικοὺς ἀγῶνας ἔχομεν τοιαύτην φθορὰν εἰς τὰ κρατικὰ ὄργανα, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ προχωρήσῃ τὸ Κράτος αὐτό, ἂν παραμείνῃ μὲ τὴν σαπίλαν τὴν ὁποίαν ἔχει. Μὴ λησμονῆτε ὅτι τὸ μεγαλύτερον τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἡ Ἀνόρθωσις κατὰ τὸ 1909 ἦτο ἡ ἐκκαθάρισις τῶν Ὑπηρεσιῶν· ἐκεῖ ἐστηρίχθη, ἔκαμεν ἐκκαθάρισιν καὶ ἔδωσε τὰ ὄργανα τὰ ὁποῖα ἔκαμαν τοὺς νόμους. Καὶ τὸν σοφώτερον νόμον ἂν ψηφίσωμεν καὶ τὴν καλυτέραν διάθεσιν ἂν ἔχωμεν, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν χρηστὴν διοίκησιν, ἐφόσον δὲν τοὺς ἐκτελοῦν οἱ Ὑπουργοί, ἀλλὰ τοὺς ἐκτελοῦν οἱ δικασταὶ καὶ οἱ χωροφύλακες χάριν τῆς ἀσφαλείας τῆς Χώρας. Καὶ εἴδομεν μίαν Ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία ἔξαφνα ὥρισεν ἓν τῶν μελῶν της διὰ τὸ ἕνα Ὑπουργεῖον καὶ ἕτερον δι’ ἄλλο Ὑπουργεῖον. Ἦτο ἀδύνατον νὰ κάμωσιν οἰκονομίας πραγματικὰς καὶ νὰ περικόψωσι πράγματι ἐκείνας τὰς θέσεις καὶ τὰς Ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας πρέπει νὰ περικόψωμεν, ἐνῷ ἔπρεπεν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἐκτὸς τῶν μελῶν τῆς γενικῆς Ἐπιτροπῆς, νὰ ὁρίσῃ τὸ ψήφισμα καὶ ὑποεπιτροπὰς κατὰ Ὑπουργεῖον, αἱ ὁποῖαι νὰ ἀποτελεσθῶσιν ἀπὸ ἓν μέλος τῆς γενικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς μεγάλης, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ἀντιπρόσωπος τῆς ὑποεπιτροπῆς, ἀπὸ ἕνα πληρεξούσιον, ἀπὸ ἕνα πρώην ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου τοῦ ὑπὸ ἐξέτασιν, καὶ ἂν τοιοῦτος ὑπάλληλος δὲν εὑρίσκεται....

§306Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἀπολυθέντα;

§307Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ἀπὸ ἕνα ὑπάλληλον ὁ ὁποῖος παρῃτήθη, συνταξιοῦχον, ἂν δὲ δὲν ὑπάρχῃ τοιοῦτος ἢ δὲν εὑρίσκεται ἱκανός, ἀπὸ ἕνα ἀνώτερον ὑπάλληλον ἐν ἐνεργείᾳ. Αὐτὸς θὰ χαρισθῇ; Ὄχι· θὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην. Μεταβαίνει ὁ Α τῆς γενικῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ συλλέγει πληροφορίας ἀπὸ τὸν Β, ἐνῷ, ἂν εἴχομεν ἕνα ὑπάλληλον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, θὰ εἴχομεν κάποιον νὰ ἐγνώριζε κάτι τι. Θὰ ἤθελον, ἐκτὸς τῶν τριῶν μελῶν, καὶ ἕνα τέταρτον ἀντιπρόσωπον, ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο ἀνώτερος ὑπάλληλος εἴτε τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου εἴτε τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ πολλὰ ζητήματα λογιστικά, τὰ ὁποῖα ἔχουν τὰ Ὑπουργεῖα. Καὶ θὰ ἤθελον πέμπτον ἕνα ἀντιπρόσωπον τῶν ὀργανώσεων τῶν ἐχουσῶν σχέσιν μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τὸ ὑπὸ ἐξέτασιν. Λ.χ. θὰ ἤθελον διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ ὑπάρχῃ ἀντιπρόσωπος ὅλων τῶν γεωργικῶν ὀργανώσεων διὰ νὰ ὑποδείξῃ πῶς πρέπει νὰ γίνῃ κάθε οἰκονομία. Ὅταν θὰ ἔχωμεν τοιαύτας ὑποεπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἔβγαζον κἂν ἀπόφασιν, ἀλλὰ θὰ εἰσηγοῦντο διὰ τοῦ μέλους τοῦ ἀντιπροσωπεύοντος τὴν γενικὴν Ἐπιτροπήν, θὰ εἰσηγοῦντο εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὰς οἰκονομίας αἱ ὁποῖαι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὸ ὁποῖον θὰ ἀντεπροσώπευε κάθε μέλος. Νομίζω ὅτι τότε θὰ εἴχομεν ἐργασίαν πραγματικήν· ὄχι μόνον περιστολὴν δαπανῶν, ἀλλὰ καὶ ἐκκαθάρισιν. Ἐφόσον δὲ τοῦτο δὲν γίνεται, δι’ ἐμὲ ἡ Ἐπιτροπὴ εἶναι μία στάκτη εἰς τὰ μάτια, ὡς εἶπον καὶ πρότερον. Ἐκτὸς τούτου πρέπει νὰ ὁρίσῃ τὸ ψήφισμα καὶ τὸ ποσὸν τῶν οἰκονομιῶν τὰς ὁποίας ὀφείλει νὰ κάμῃ ἡ Ἐπιτροπή. Σήμερον ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ κάμῃ οἰκονομίας. Πῶς; Νὰ καταργήσῃ πᾶσαν περιττὴν θέσιν· δυνατὸν νὰ μὴ εὕρῃ καὶ καμμίαν περιττήν. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου· πρόκειται νὰ κάμῃ οἰκονομίας ἡμίσεος δισεκατομμυρίου. Θὰ κανονίσωμεν τί δυνάμεθα νὰ ἐξοδεύσωμεν μὲ τὰ βάρη τὰ ὁποῖα ἔχομεν σήμερον καὶ θὰ τῇ εἴπωμεν ὅτι ὀφείλεις νὰ κάμῃς οἰκονομίας εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ἑνὸς δισεκατομμυρίου. Σήμερον μὲ Ἐπιτροπὰς καὶ ὑποεπιτροπὰς δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ οἰκονομία ἑνὸς δισεκατομμυρίου· ἐφόσον δὲν θέσωμεν αὐτὴν τὴν βάσιν, εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνουν οἰκονομίαι. Ἐδῶ κάμνομεν ὅ,τι κάμνει ἕνας νοικοκύρης εἰς τὸ σπίτι του ὅταν χρεοκοπήσῃ, ὅπως καὶ ἡμεῖς ἐχρεοκοπήσαμεν. Τί κάμνει αὐτός; Περιορίζει τὸ ποσὸν Α τὸ ὁποῖον ἐξοδεύει· τὸ ἴδιον καὶ ἡμεῖς θὰ κάμωμεν, δὲν πρέπει νὰ ἐξοδεύσωμεν περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ἔχει ἔσοδα τὸ Κράτος. Πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν βάσιν αὐτήν. Καὶ τελευταῖον ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὅτι μὲ τὰς οἰκονομίας αὐτὰς θὰ ἐγκαθιδρυθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ αὐτοδιοίκησις, διότι, ἂν δὲν γίνῃ αὐτό, δὲν βλέπω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ περικοπὴ θέσεων καὶ νὰ ἐπέλθωσιν οἰκονομίαι.

§308Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θέλετε ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν αὐτοδιοίκησιν;

§309Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ Κράτος εἶναι ἀποφασισμένον νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν αὐτοδιοίκησιν.

§310Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ νομοθετήσῃ.

§311Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ περικοπὴν θέσεων, ὅταν δὲν ἠξεύρῃ ἂν θὰ γίνῃ αὐτοδιοίκησις ἢ ὄχι; Διότι ἐγὼ ἔξαφνα εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ χρειασθῇ μόλις τὸ ¼ τῶν ὑπαλλήλων ποὺ ὑπάρχουν ὅταν θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ αὐτοδιοίκησις. Διὰ τοῦτο ἢ πρέπει νὰ ἀναβληθοῦν αἱ οἰκονομίαι καὶ νὰ γίνῃ ἡ μελέτη μετὰ τὴν ἐγκαθίδρυσιν τῆς αὐτοδιοικήσεως εἰς τὴν Ἑλλάδα ἢ τουλάχιστον πρέπει νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὅτι εἶναι ἀποφασισμένη ἡ αὐτοδιοίκησις, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ προσανατολισθῇ καὶ νὰ γνωρίζῃ ποίας Ὑπηρεσίας θὰ πρέπῃ νὰ κρατήσῃ καὶ ποίας ὄχι. Ἄνευ αὐτῶν τῶν βάσεων, τῆς πρώτης διὰ τῆς ὁποίας θὰ ὁρισθῇ τὸ ποσὸν τῶν οἰκονομιῶν τὰς ὁποίας ὀφείλουν νὰ κάμουν, καὶ τῆς ἄλλης διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐγκαθιδρυθῇ ἡ αὐτοδιοίκησις, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ τίποτε, παρὰ μόνον νὰ ρίπτωμεν στάκτην εἰς τὰ μάτια τοῦ λαοῦ.

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§313Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐφρόνουν ἀνέκαθεν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἀκόμη περισσότερον σήμερον φρονῶ ὅτι ἡ ἵδρυσις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ἀλλὰ πρὸ πάντων ἡ ἐξέλιξίς της ὀφείλεται εἰς ἀτυχῆ ἔμπνευσιν. Ὄχι διότι ἀντιτίθεμαι πρὸς τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει· τοὐναντίον εἶμαι κεκηρυγμένος κατὰ τῆς πολυτελείας καὶ τῆς σπατάλης, ἀλλὰ διότι φρονῶ ἀδιστάκτως ὅτι αἱ περιστάσεις δὲν εἶναι εὔθετοι καὶ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν ἀποτελεῖ καθαρὰν φενάκην, ἥτις, ἐνῷ ἐλάχιστα δύναται νὰ ἀποδώσῃ ἀποτελέσματα εἰς οἰκονομίας, τοὐναντίον εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ προκαλέσῃ δυσφορίαν ὄχι μόνον εἰς ὡρισμένην τάξιν ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ εἰς ὁλοκλήρους μάζας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, πρὸς τὰς ὁποίας ἀσφαλῶς θὰ δυσφημισθῇ τὸ νέον πολιτικὸν καθεστώς. Φρονῶ τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, διότι ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι οὐδεμία Κυβέρνησις ἀπορρέουσα ἐκ τῆς παρούσης Συνελεύσεως εἶναι ἱκανὴ νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ βαρὺ καὶ κολοσσιαῖον ἔργον τῆς οἰκονομικῆς περισυλλογῆς τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, τοῦ ὁποίου ἐλάχιστον ἂν μὴ μηδαμινὸν συντελεστὴν ἀποτελεῖ ἡ κατάργησις ὡρισμένων θέσεων. Εἶχον τὴν ἰδέαν ταύτην ὄχι διότι αἱ Κυβερνήσεις αἵτινες ἀπορρέουσιν ἐκ τῆς Συνελεύσεως ταύτης, ὡς καὶ ἡ παροῦσα, ἐστεροῦντο τῆς ἱκανότητος τοῦ καταρτισμοῦ καὶ τῆς ἐφαρμογῆς οἰκονομικοῦ προγράμματος, τοὐναντίον μάλιστα φρονῶ ὅτι ἅπασαι αἱ Κυβερνήσεις κατέχουν τὴν ἱκανότητα ταύτην καὶ πρὸ παντὸς ἡ παροῦσα, τῆς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος εἰδικῶς ἔχει ἀσχοληθῆ περὶ τὰ οἰκονομολογικά. Ἐσχημάτισα τὴν ἰδέαν ταύτην διότι ὁ κλῆρος ὅλων τῶν Κυβερνήσεων αἵτινες ἀπέρρευσαν καὶ θὰ ἀπορρεύσουν ἐκ τῆς Συνελεύσεως ταύτης εὐχαρίστως ἢ δυσαρέστως εἶναι νὰ ζοῦν τὴν ζωὴν τῶν ρόδων. Τὰ αἴτια τῆς κυβερνητικῆς ταύτης ἀσταθείας ὀφείλονται εἰς τὴν σύνθεσιν τῆς Συνελεύσεως καὶ εἰς τὴν ἔλλειψιν ἰσχυρᾶς πολιτικῆς προσωπικότητος, πολιτικῆς φυσιογνωμίας. Δὲν θέλω, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἶμαι δυσάρεστος εἰς τὰς προβλέψεις μου πρὸς κανένα, διότι ὀλίγαι μόνον ὧραι μᾶς χωρίζουν ἀπὸ τὸν χωρισμόν, τὸν ὁποῖον ἐπιθυμῶ ὅσον τὸ δυνατὸν καὶ φιλικὸν καὶ ἐγκάρδιον. Τὸ ἔργον τοῦτο, κύριοι, τῆς οἰκονομικῆς περισυλλογῆς δὲν ἀνήκει εἰς τὰς Κυβερνήσεις αἵτινες θὰ ἀπορρεύσουν ἐκ τῆς Συνελεύσεως ταύτης. Τὸ ἔργον τῆς οἰκονομικῆς περισυλλογῆς ἀνήκει αὐτοδικαίως, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὰς Κυβερνήσεις αἵτινες θὰ ἀπορρεύσουν ἐκ τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος τὸ ὁποῖον θὰ προέλθῃ ἐκ τῶν προσεχῶν ἐκλογῶν. Καὶ διότι τὸ νομοθετικὸν τοῦτο Σῶμα δὲν θὰ εἶναι μονόπλευρον, ὅπως ἡ παροῦσα Συνέλευσις, ἀλλὰ καὶ διότι εἶναι βέβαιον ὅτι αἱ Κυβερνήσεις αἵτινες θὰ ἀπορρεύσουν ἐκ τοῦ Σώματος ἐκείνου θὰ εἶναι μακρόβιοι.

§314ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐξαρτᾶται.

§315Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον, ἀλλὰ καὶ διότι τὰ κόμματα κατερχόμενα ὑπὸ ὡρισμένα πολιτικὰ προγράμματα, μεταξὺ τῶν ὁποίων, τῶν κυριωτέρων, εἶμαι βέβαιος, θὰ ὑπάρχουν καὶ οἰκονομίαι, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπιδιώξουν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος τούτου. Ὑπάρχει καὶ ἕτερος λόγος, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ὁ σπουδαιότερος, ὅτι διὰ τῶν νέων ἐκλογῶν ἀσφαλῶς θὰ εἰσέλθωμεν εἰς ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον, σταθερῶς πλέον ἐξελισσόμενον, καὶ αἱ Κυβερνήσεις αἵτινες θὰ προέλθουν ἐκ τῶν νέων ἐκλογῶν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ περισπῶνται ὑπὸ τῆς βαθείας φροντίδος, ἥτις εἶναι φυσικὸν νὰ ἀπασχολῇ τὰς Κυβερνήσεις αἵτινες ἀπορρέουν ἐκ τῆς παρούσης Συνελεύσεως. Αὐτὸς εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐφρόνουν καὶ φρονῶ ὅτι ἡ σύστασις ἀλλὰ κυρίως ἡ ἐξέλιξις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ὀφείλεται εἰς ἀτυχῆ ἔμπνευσιν καὶ ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ κατάργησις αὐτῆς. Τὸ πρῶτον ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἱδρύετο ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν, παρουσιάζει πολλὰ τρωτά· ἀλλὰ τὰ τρωτὰ ταῦτα δὲν ἀποτελοῦν οὐδένα κίνδυνον, διότι, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, κατὰ τὸ πρῶτον ψήφισμα ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν ἐπεῖχε τὴν θέσιν γνωμοδοτικοῦ συμβουλίου, ἡ δὲ ὁριστικὴ ἀπόφασις ἀπέκειτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν κοινοβουλευτικήν, ἥτις, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν πολιτικὴν σκοπιμότητα, θὰ ἐφήρμοζε τὰς ἀποφάσεις ἐκείνας αἵτινες δὲν θὰ ἀνταπεκρίνοντο πρὸς τὴν πολιτικὴν σκοπιμότητα. Μολονότι ὅμως τὸ πρῶτον ψήφισμα δὲν περιεῖχε πολλὰ τρωτά, τὰ τρωτὰ ταῦτα ηὐξήθησαν σοβαρῶς διὰ τῆς ἀναθέσεως τῆς προεδρίας εἰς πρόσωπα ἐντελῶς ἀκατάλληλα. Δὲν εἶμαι, κύριοι συνάδελφοι, ἐκ τῶν ἀδιαλλάκτων· τοὐναντίον μάλιστα δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι εἶμαι ἐκ τῶν διαλλακτικωτέρων στοιχείων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Προσθέτω ὅτι κατατάσσομαι μεταξὺ ἐκείνων οἵτινες διακαῶς ποθοῦσι τὴν γεφύρωσιν καὶ τὴν συνδιαλλαγήν. Μολονότι ὅμως δὲν εἶμαι ἀδιάλλακτος, δὲν εἶμαι ὀλιγώτερον οὐτοπιστής, διότι τὴν συνδιαλλαγὴν μὲ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ἀντιπάλου πολιτικοῦ κόσμου προσωπικῶς ἐγὼ θεωρῶ ὡς χίμαιραν, τρέχοντες δὲ ὄπισθεν αὐτῆς, ἐνῷ καταναλίσκομεν ἠθικὰς καὶ ψυχικὰς δυνάμεις, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἀποπλανηθῶμεν εἰς ἀτραποὺς σκολιὰς καὶ ἐπικινδύνους, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἀνάγκην ὅλων τῶν ψυχικῶν καὶ ἠθικῶν δυνάμεών μας διὰ τὸν ἀγῶνα ὁ ὁποῖος μᾶς ὑπολείπεται ἀκόμη, ἵνα φέρωμεν εἰς πέρας τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἀνελάβομεν.

§316Γ. ΜΟΔΗΣ. Θέλετε ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ εἶναι ὁμοιογενής;

§317Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν ἐννοῶ πῶς ἐδόθη τοιαύτη ἐξουσία εἰς πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἔχει ὡρισμένα προσόντα, ἀλλὰ μειονεκτήματα πολλά.

§318Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Καὶ τὸ ὁποῖον μισεῖ τὴν παροῦσαν κατάστασιν. Καὶ ἂν θέλετε, σᾶς φέρω καὶ ἓν παράδειγμα. Ἐπεστρέφομεν ἀπὸ τὸ Μεσελόγγιον καὶ εἰς τὸ Κιάτο ἡ Ἐμπορικὴ Σχολὴ παρουσίαζεν ὅπλα εἰς τὸν διερχόμενον ἐκεῖθεν κ. Ἀραβαντινόν. Ὁ κ. Εὐταξίας μοῦ εἶπε τότε: «Γιὰ δές, τὴν Σχολὴν τὴν ἔκαμεν ὁ Τσαλδάρης καὶ αὐτοὶ ζητωκραυγάζουν διὰ τὸν Ἀραβαντινόν».

§319Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὸ πρόσωπον αὐτὸ δύναται νὰ συγκεντρώνῃ ὡρισμένα προσόντα, ἀλλὰ δυστυχῶς κατατάσσεται μεταξὺ τῶν ἀντιδραστικῶν στοιχείων, ἡ δὲ μετάνοιά του κατὰ τοὺς ἐθνικοὺς θριάμβους ἦτο ἀπολύτως προσωρινή. Δὲν διήρκεσεν ἐπὶ πολύ, διότι τὸν ἐπανέφεραν ταχέως πρὸς τὰς παλαιὰς ἰδέας, πρὸς τὰς ὁποίας ἡ πίστις του ἐπὶ πολλὰς δεκαετηρίδας ἦτο φυσικὸν νὰ καταστήσῃ ταύτας περισσότερον ἐμμέσους καὶ περισσότερον σταθεράς.

§320Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Εἰς τὴν περασμένην Συνέλευσιν δὲν ἦτο ἀνεκτὸς διότι ἐφίλησε τὸ χέρι τοῦ Βενιζέλου. Θέλει νὰ σταθῇ εἰς τὸ μέσον καὶ συνθλίβεται. Σήμερον φέρεται ὡς ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἀντιδραστικῶν. Δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω ποὺ κατατάσσεται ὁ ἄνθρωπος αὐτός.

§321Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς διὰ τοῦ δευτέρου ψηφίσματος ἐδόθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν οὐχὶ γνωμοδοτικὴ ἐξουσία, ἀλλ’ ἐξουσία ἀνωτέρα τῆς Κυβερνήσεως, τὸ πρᾶγμα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μείνῃ ἀπαρατήρητον, ἡ δὲ κατάστασις ἀσφαλῶς ἐνεκυμόνει κινδύνους. Δὲν δύναμαι, ἐγὼ τοὐλάχιστον, νὰ ἐννοήσω ποῖον κῦρος δύναται νὰ διατηρήσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ποῖον κῦρος δύνανται νὰ ἔχωσιν Ὑπουργοὶ οἵτινες ἐπισκέπτονται τὸν ἀξιότιμον πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν καὶ ζητοῦσιν ἱκετεύοντες νὰ περιορίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀπολυτέων ὑπαλλήλων διότι ὁ Ὑπουργὸς θεωρεῖ αὐτοὺς ἀναγκαίους διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ἀκόμη περισσότερον ποῖον κῦρος δύναται νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀπορρέουσα ἐκ τῆς Ἐπαναστατικῆς Συνελεύσεως, τῆς ὁποίας ὁ Πρόεδρος καὶ πολλὰ μέλη αὐτῆς σκέπτονται ὅτι αἱ Α. Μ. τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν δύνανται νὰ ὑποβάλωσι τὴν παραίτησίν των καὶ νὰ καταγγείλωσι τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Συνέλευσιν πρὸς τὸν λαόν. Ἄν, κύριοι, τὸ κῦρος τοῦ ἀξιοτίμου κ. προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν καὶ τῶν λοιπῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ἀνώτερον τοῦ κύρους τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Συνέλευσις ἐκ τῆς ὁποίας ἀπορρέουν, οὐδένα λόγον ἔχομεν νὰ εὑρισκώμεθα ἐνταῦθα.

§322Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἡμεῖς ἐδώσαμεν τὸ κῦρος αὐτό.

§323Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἂν ἔγινεν αὐτό, ὅταν κάμνουν κατάχρησιν νὰ τὸ ἀφαιρέσωμεν.

§324Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Καὶ ἂν ἔγινεν ἓν σφάλμα, πρέπει νὰ ἀντιμετωπίζωμεν τὴν ἀλήθειαν, ὅπως εἶναι. Ἐγὼ ἔχω τὴν προσωπικὴν γνώμην ὅτι τοιαύτη κατάστασις, ἂν ἐξακολουθήσῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ καταρρίψῃ περισσότερον τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Συνελεύσεως. Διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν δὲν περιωρίσθη εἰς τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον τῷ ἀνετέθη καὶ δὲν συνεμορφώθη πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ ψηφίσματος, ἀλλὰ πολιτεύεται. Δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶ τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος ἐκ Ροδόπης, ἀλλὰ θὰ σᾶς ἀναφέρω δύο μόνον περιστατικά, ἐξ ὧν θὰ πεισθῆτε πάντες ὅτι ἡ κυριωτέρα σκέψις ἡ ὁποία κινεῖ τὸν ἀξιότιμον πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν εἶναι ἡ προσπάθεια τῆς ὑπονομεύσεως τοῦ καθεστῶτος. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, τὴν ἀνακοίνωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀπελύοντο 20 χιλ. ὑπάλληλοι, ὡς καὶ τὴν συστηματικὴν προσπάθειαν καὶ τὴν ἐπιμονὴν τοῦ κ. προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν ἀποτάκτων, καθ’ ἣν στιγμὴν αἱ οἰκονομίαι εἰς ὡρισμένους κλάδους ἐπεξετείνοντο μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ εἶναι ἀδύνατος διὰ τῶν ὑπολειπομένων ὑπαλλήλων ἡ διεξαγωγὴ τῶν Ὑπηρεσιῶν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὰς οἰκονομίας ἐφαρμόζουν αἱ Κυβερνήσεις καὶ ὅτι Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν διὰ περικοπὴν θέσεων εἶναι ἀκατανόητος, ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις, ἥτις προέβη εἰς τὸν διορισμὸν αὐτῆς, δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψιν της οἰκονομικὸν πρόγραμμα, τοῦ ὁποίου ἐλάχιστον μέρος πρόκειται νὰ ἐπιτελέσῃ ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὡρισμέναι ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν κάθε ἄλλο παρὰ τὴν πολιτικὴν σκοπιμότητα ἐξυπηρετοῦσι καὶ κάθε ἄλλο παρὰ οἰκονομίας ἐπιφέρουσιν εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐπὶ δύο σημείων μόνον θὰ προσελκύσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν· ἐπὶ τῶν οἰκονομιῶν αἵτινες ἐπηνέχθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας καὶ τῆς Συγκοινωνίας. Σχολεῖα, κύριοι συνάδελφοι, τὰ ὁποῖα ἐλειτούργουν καὶ λειτουργοῦν ἀπὸ δεκάδων ἐτῶν ἐν Μακεδονίᾳ, κατηργήθησαν.

§325Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Ἡμιγυμνάσια.

§326Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Καὶ ἡμιγυμνάσια ἀκόμη, εἰς στιγμὴν καθ’ ἣν εἶναι ἐξηκριβωμένον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὁλόκληρον τὴν προσοχήν της πρέπει νὰ στρέψῃ εἰς τὴν Μακεδονίαν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ λαοῦ, εἰς στιγμὴν καθ’ ἣν ἐξακολουθοῦν πληθυσμοὶ μὴ ἐννοοῦντες καὶ μὴ ὁμιλοῦντες τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας κατηργήθησαν τηλεγραφεῖα καὶ ταχυδρομεῖα τὰ ὁποῖα ἐλειτούργουν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Δὲν γνωρίζω, κύριοι συνάδελφοι, ποία οἰκονομία θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς καταργήσεως ταύτης, ἀλλὰ νομίζω ὅτι, ὅσον μεγάλη καὶ ἂν ἦτο ἡ οἰκονομία, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς Κυβέρνησιν δημοκρατικοῦ πολιτεύματος νὰ παρουσιάσῃ τὸ πολίτευμα ὑπὸ τοιαύτην ὀπισθοδρομικὴν μορφήν. Τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη ἐξοδεύουν κολοσσιαῖα ποσὰ διὰ τὴν τελειοποίησιν καὶ πύκνωσιν τῆς συγκοινωνίας ἡμεῖς ἐρχόμεθα ἐνταῦθα καὶ δίδοντες παράδειγμα πρωτοφανοῦς ὀπισθοδρομικότητος καταργοῦμεν τηλεγραφεῖα καὶ ταχυδρομεῖα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν ἀπόδειξιν τῆς προόδου ἑνὸς Κράτους. Εἰς πολλὰ διαμερίσματα κατηργήθησαν τηλεγραφεῖα καὶ τηλεφωνεῖα τὰ ὁποῖα λειτουργοῦν ἀπὸ δεκάδος ἐτῶν.

§327Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν ὅτι σκέπτεται νὰ ἐξαπλώσῃ τὸ δίκτυον τῶν τηλεφωνείων καὶ εἰς αὐτὸ τὸ μέτρον στηρίζει τὰς χρηστὰς ἐλπίδας πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας.

§328Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Σᾶς ἀναφέρω ὅτι κατηργήθη τὸ τηλεγραφεῖον καὶ τηλεφωνεῖον τοῦ Μαντουδίου τῆς Εὐβοίας, εἶναι δὲ ὁ κεντρικὸς σταθμὸς ὁ ὁποῖος ἐπικοινωνεῖ μὲ ὅλα τὰ τηλεγραφικὰ σύρματα τῆς Εὐβοίας. Σᾶς ἀναφέρω ὅτι εἴς τι χωρίον τοῦ Μονοφατσίου τῆς ἐπαρχίας Ἡρακλείου κατηργήθη τηλεγραφεῖον τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ ἀπὸ 30 ἐτῶν.

§329Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Κατηργήθη ἢ ἐπροτάθη;

§330Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ θεωρῶ ὅτι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν θὰ προταθῇ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, θεωρῶ ὁριστικὴν τὴν κατάργησιν. Ἐπεθύμουν νὰ εἶναι παρὼν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ τῷ εἴπω ὅτι δὲν εἶχε δίκαιον διὰ νὰ ἀντικρούσῃ τὸν ἀξιότιμον πληρεξούσιον ἐκ Ροδόπης, εἰπὼν ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξοδεύσῃ περισσότερα ἐκείνων τὰ ὁποῖα δύναται. Δὲν εἶμαι σύμφωνος ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, διότι τὸ Κράτος, ἀκολουθοῦν ὡρισμένον οἰκονομικὸν σύστημα, δύναται νὰ διαθέσῃ πολὺ μεγαλύτερα ποσὰ δι’ ὡρισμένας Ὑπηρεσίας, αἵτινες πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσουν ὄχι μόνον τὰ ὑλικὰ συμφέροντα, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ γενικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, κύριοι, πῶς εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τῆς πρώτης δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως νὰ καταργηθοῦν σχολεῖα καὶ τηλεγραφεῖα, νὰ σχηματισθῇ ἡ ἐντύπωσις παρὰ τῷ λαῷ, ὅστις δὲν κρίνει ὡς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐξετάζει τὰ πράγματα διὰ τῆς στενῆς ἀντιλήψεώς του, ὅτι τὸ πολίτευμα πρὸς τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ τὸν προσελκύσωμεν ἐμφανίζεται διὰ τοιούτων ἀναχρονιστικῶν συστημάτων. Ἄν, κύριοι πληρεξούσιοι, ἐκ τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ἐπρόκειτο νὰ προέλθῃ οἰκονομία τοῦ ποσοῦ ἐκείνου τὸ ὁποῖον διὰ τῆς τελευταίας σταφιδικῆς συμβάσεως ἐδόθη εἰς ὡρισμένους σταφιδικοὺς πληθυσμούς, θὰ ἤμην καὶ ἐγὼ σύμφωνος ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν πρὸς μίαν μόνον κατεύθυνσιν, τὴν κατεύθυνσιν ἐκείνην ἡ ὁποία ἐλάχιστα ἀποτελέσματα ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς περισυλλογῆς δύναται νὰ μᾶς ἀποδώσῃ, νὰ ἐπιδεικνύωμεν τοιαύτην γλισχρότητα, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ δυσφημήσῃ τὸ νέον καθεστώς, πρὸς ἄλλας δὲ κατευθύνσεις, μὴ δικαιολογουμένας οὔτε ἐξ οἰκονομικῶν λόγων οὔτε ἐξ ἄλλων, τὸ Δημόσιον νὰ ἀνοίγῃ διάπλατα τὰς θυρίδας τῶν ταμείων αὐτοῦ. Ἄν, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ ἐπιδοθῇ μετὰ ζέσεως εἰς τὸ ἔργον τῆς οἰκονομικῆς περισυλλογῆς, δὲν ἦτο ἡ κατάργησις θέσεων τὸ σημεῖον ἐκεῖνο ἀπὸ τοῦ ὁποίου ὤφειλε νὰ ἀρχίσῃ. Ὑπῆρχον ἄλλα σημεῖα, ὑπῆρχεν ἡ διαρρύθμισις τῆς φορολογίας, ὑπῆρχε τὸ σημεῖον τῆς ἀποφυγῆς ὡρισμένων συμβάσεων, αἵτινες διέθεσαν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου μέγα ποσόν. Ἐθεώρησα καὶ θεωρῶ τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν τελείως ἀντιπολιτικόν, διότι, ὅπως ἀρχόμενος τοῦ λόγου ἰσχυρίσθην, ἐλάχιστα ἀποτελέσματα δύναται νὰ ἀποδώσῃ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομιῶν, τοὐναντίον δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ προκαλέσῃ δυσφορίαν εἰς ὡρισμένας λαϊκὰς μάζας καὶ νὰ δυσφημήσῃ τὸ νέον πολίτευμα. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ παραγνωρισθῇ ἡ πολιτικὴ σκοπιμότης, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἀποτελῇ τὸν ὁδηγὸν πάσης Κυβερνήσεως, πρὸ πάντων Κυβερνήσεως ἡ ὁποία καλεῖται νὰ ἐπιτελέσῃ τόσον βαρὺ ἔργον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραγνωρισθῇ ἡ πολιτικὴ σκοπιμότης, διότι καὶ πρόσφατον ἔχομεν τὸ παρελθόν, τὸ ὁποῖον μᾶς διδάσκει ὁποῖα ἀποτελέσματα ἐπῆλθον ἐκ τῆς παραγνωρίσεως τῆς πολιτικῆς σκοπιμότητος, καὶ διότι καὶ ἄνευ τῆς πείρας αὐτῆς οὐδεὶς παρευρίσκεται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅστις νὰ ἀγνοῇ ὅτι ἡ πολιτικὴ σκοπιμότης εἶναι ὁ ἀσφαλὴς ὁδηγὸς τῶν Κυβερνήσεων. Τάσσομαι, κύριοι πληρεξούσιοι, ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ ἡ λειτουργία της ὑπὸ τὸν τύπον ὑπὸ τὸν ὁποῖον λειτουργεῖ, ὡς ὑπερκυβέρνησις δηλονότι. Διότι ἡ διατήρησις τοῦ καθεστῶτος τούτου ἀναμφισβητήτως θέτει κατὰ μέρος τὴν πολιτικὴν σκοπιμότητα, ἡ δὲ Κυβέρνησις τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ δεχθῇ ἀσυζητητὶ τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς οὐδὲν ἄλλο θὰ ἀπετέλει εἰμὴ πλοῖον ἀνερμάτιστον, δερόμενον ὑπὸ τῶν ἀνέμων, καὶ τοῦ ὁποίου τὸ τέρμα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄλλο ἢ τὸ οἰκτρὸν ναυάγιον.

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἐλευθεριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§332Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Ὅταν κατηρτίζετο ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν, εἶχον καὶ ἐγὼ τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη θὰ κατέβαλλε τὰς προσπαθείας της νὰ ἐργασθῇ συστηματικῶς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς ὡρισμένου προγράμματος νὰ τεθῇ γενικὴ γραμμὴ πολιτικῆς ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀφοῦ θὰ ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ μέλλον νὰ ἐφαρμοσθῇ διοικητικὸν σύστημα, τότε καὶ μόνον νὰ προβῇ εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν ὑπαλλήλων. Διότι εἶναι ἀστεῖον νὰ περικόπτωνται ὑπάλληλοι χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν ποῖαι ἁρμοδιότητες θὰ μείνουν εἰς τὸ Κράτος μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Διότι σᾶς θέτω τὸ ἐρώτημα· πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφανθῇ μία Ἐπιτροπὴ πόσοι ὑπάλληλοι θὰ παραμείνουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Περιθάλψεως, ἀφοῦ, ὡς γνωστόν, καὶ κατὰ τὸ μᾶλλον μὴ ῥιζοσπαστικὸν σχέδιον τῆς ἀποκεντρώσεως ἡ περίθαλψις θὰ παραμείνῃ λειτουργία τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ὅπως εἶναι εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου; Μήπως ἔχει κανεὶς τὴν ἰδέαν ὅτι τὸν ὑπαλληλίσκον τῆς περιθάλψεως θὰ τὸν διορίζῃ τὸ κέντρον; Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ περικοποῦν χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ διοικητικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ ἐφαρμοσθῇ; Αὐτὰ δὲ καὶ ἐξ ἑνὸς ἄλλου λόγου. Ἂν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ αὐτοδιοίκησις, ἀπαραίτητος ὅρος εἶναι ὅπως καὶ αἱ κεντρικαὶ Ὑπηρεσίαι ὀργανωθοῦν ποιοτικῶς ἀναλόγως μὲ τὴν νέαν λειτουργίαν τὴν ὁποίαν θὰ προσφέρουν· διότι αἱ νεαραὶ Ὑπηρεσίαι τὰς ὁποίας θὰ διοργανώσουν τὰ τοπικὰ συμβούλια ἔχουν ἀνάγκην ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι νὰ τὰς χειραγωγήσουν εἰς τὰ πρῶτά των βήματα. Αἱ Ὑπηρεσίαι τοῦ κέντρου θὰ περιορισθοῦν εἰς ἕνα ἁπλοῦν ἔλεγχον, θὰ εἶναι τρόπον τινὰ συμβούλια τεχνικά, δὲν θὰ ἀσχολοῦνται τόσον πολὺ μὲ ἔγγραφα καὶ μὲ γραφειοκρατικὰς ὑπηρεσίας. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ πάντοτε ἐξακολουθῶ νὰ ἀπορῶ πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ἀσχολῆται σοβαρῶς καὶ νὰ γράφῃ καθημερινῶς ὅτι περικόπτει ὑπαλλήλους χωρὶς νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον. Αἱ οἰκονομίαι τὰς ὁποίας ἠμποροῦσε νὰ κάμῃ δὲν θὰ προέλθουν τόσον ἐκ τῆς περικοπῆς ὑπαλληλικῶν θέσεων ὅσον ἐκ τῆς μεταβολῆς μερικῶν θεσμῶν, ἐκ τῆς περικοπῆς ὡρισμένων, ὁλοκλήρων λειτουργιῶν, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ Κράτος καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν κἂν περιεχόμενον. Σᾶς ἀναφέρω, κύριοι συνάδελφοι, ὡς παράδειγμα τὰ χημικὰ ἐργαστήρια τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦ Πανεπιστημίου, τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ὑγιεινῆς. Φαντασθεῖτε ποῖαι οἰκονομίαι θὰ ἠμποροῦσαν νὰ γίνουν ἂν συνεκεντροῦντο εἰς ἕν.

§333Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ σᾶς προέλαβεν. Ἔχει ἐκδώσει ἀπόφασιν διὰ τῆς ὁποίας ὅλα αὐτὰ τὰ ἐργαστήρια συγκεντροῦνται εἰς ἕν.

§334Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Δὲν τὸ εἶδον αὐτό, κ. συνάδελφε· θὰ χαρῶ πολύ, διότι ἠξεύρω ὅτι εἰς τὴν τόσον προηγμένην Γερμανίαν ὅπου ὑπάρχουν πανεπιστημιακὰ ἐργαστήρια οὐδέποτε ἱδρύονται ἄλλα. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν ἄλλο ἵδρυμα· ὑπάρχει ἓν μικροβιολογικὸν ἐργαστήριον κεντρικόν, τὸ ὁποῖον ἔχει προϋπολογισμὸν περὶ τὰς 700,000 δραχμὰς τὸ ἔτος, εἶναι δὲ ζήτημα ἂν προσφέρει ἐργασίαν 20,000 δραχμῶν. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ἀπόφασιν νὰ τὸ συγχωνεύσῃ μὲ τὰ πανεπιστημιακά, ὅπως ἦτο προηγουμένως. Μετὰ δύο ἡμέρας ἐκδίδει ἄλλην ἀπόφασιν μὴ καταργοῦσαν τοῦτο. Τὰ νοσοκομεῖα εἶμαι βέβαιος ὅτι μὲ τὰ μισὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἐξοδεύουν σήμερον, θὰ ἠμποροῦσαν νὰ λειτουργήσουν καλύτερον. Παράδειγμα σᾶς ἀναφέρω τὸ δημόσιον Βρεφοκομεῖον Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον κατὰ 90% ὀλιγώτερον τῶν ἄλλων ἀγοράζει τὰ τρόφιμά του, διότι τὰ ἀγοράζει εἰς τὸν καιρόν, ἔχει δὲ σύστημα πολὺ καλόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἠμποροῦσαν νὰ ἐφαρμόσουν εἰς ὅλα τὰ νοσοκομεῖα. Κάποτε μοὶ εἶπον ὅτι ὁ «Εὐαγγελισμὸς» ἐξοδεύει κατὰ μῆνα 30,000 δραχ. διὰ πάγον. Εἰς τὴν Σερβίαν, τὴν ὁποίαν ἐπεσκέφθην ἐσχάτως, ἔχουν ἓν παγοποιεῖον δι’ ὅλα τὰ νοσοκομεῖα τῆς πρωτευούσης, ὄχι δὲ μόνον δὲν ἐξοδεύουν διὰ πάγον, ἀλλὰ καὶ κερδίζουν ἀρκετὰ ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐπιχείρησιν. Ἕν ἄλλο παράδειγμα, κύριοι· εἰς τὴν Κροατίαν εἶναι ἓν φρενοκομεῖον μὲ 1000 ἀρρώστους, τὸ ὁποῖον κάμνει καλλιεργείας μὲ τοὺς τρελλούς· τοὺς βάζουν καὶ ἐργάζονται καὶ φέρουν οἰκονομίας εἰς τὸ Κράτος. Δὲν εἶδον αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς οἰκονομίας νὰ μᾶς παρουσιάσῃ ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία περιορίζει τὰς ἐνεργείας της μόνον εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, νομίζω δὲ ὅτι τὸ μεγαλύτερον μέρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν σπαταλᾶται τόσον πολὺ διὰ τοὺς ὑπαλλήλους. Εἶναι προμήθειαι, εἶναι ἄλλα κονδύλια τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ μεγαλύτερα ἀπὸ τὰ τῶν ὑπαλλήλων. Τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τῆς κατοικίας. Εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου τὸ πρῶτον μέτρον τὸ ὁποῖον ἐλήφθη διὰ τὴν λύσιν αὐτοῦ τοῦ ζητήματος ἦτο νὰ κάμῃ τὸ Κράτος οἰκήματα διὰ τὰς ὑπηρεσίας του, νὰ ὑποχρεώσῃ πρὸς τοῦτο ὅλας τὰς Τραπέζας, ὅπως γίνεται εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐγὼ τοὐλάχιστον, δὲν περιμένω τίποτε τὸ σοβαρὸν τὸ ὁποῖον θὰ προέλθῃ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν· δὲν τὸ περιμένω αὐτό, διότι ἐκ παραλλήλου μὲ τὴν παῦσιν τῶν ὑπαλλήλων δημιουργοῦνται νέαι Ὑπηρεσίαι, ἕνεκα τῶν ἀναγκῶν τῶν προσφύγων, χωρὶς νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν της τοῦτο ἡ Ἐπιτροπή. Γνωρίζω ὅτι εἰς τὴν πρώτην ἐκκαθάρισιν, ἡ ὁποία ἐγένετο, ἀπελύθησαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Περιθάλψεως πρόσφυγες ὑπάλληλοι, παρέμειναν δὲ ἐν τῇ Ὑπηρεσίᾳ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν κατόπιν αὐτῶν· πρὸς τούτοις ἀπελύθησαν οἱ ἔχοντες περισσότερον χρόνον ὑπηρεσίας καὶ διετηρήθησαν οἱ ἔχοντες ὀλιγώτερον, ἔχω δὲ καὶ ὀνομαστικὸν κατάλογον τούτων. Δὲν ἐλπίζω ὅτι θὰ κατορθώσωμεν καὶ δι’ ἄλλης Ἐπιτροπῆς νὰ ἐπιτύχωμεν αὐτὰ τὰ ὁποῖα ζητοῦμεν. Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἀπετύχομεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ὁσάκις ἐπεχείρησε τὸ Κράτος νὰ κάμῃ εἴτε ἐκκαθαρίσεις εἴτε οἰκονομίας ἀπέτυχε. Μόνον μερικὰ θὰ εἴπω ἀκόμη διὰ τὸ ψήφισμα αὐτό, τὸ ὁποῖον δηλῶ ὅτι θὰ καταψηφίσω. Ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν ζητεῖ νὰ ἐπεμβῇ καὶ εἰς τὰ νομικὰ πρόσωπα. Ἐγὼ γνωρίζω τὴν ἀφορμήν, ποῖα αἴτια ὑπηγόρευσαν αὐτό, δὲν εἶμαι ὅμως ὁ ἁρμόδιος δυστυχῶς νὰ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα τοῦτο. Τὸ πῶς θὰ ἠμπορέσῃ ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὴν διαχείρισιν περιουσιῶν τῶν νομικῶν προσώπων εἶναι ζήτημα πολιτικόν, εἶναι ζήτημα τῆς Συνελεύσεως. Ἂν πρόκειται νὰ σκεφθῶμεν νὰ ρυθμίσωμεν κατ’ ἄλλον τρόπον τὰ τῶν νομικῶν προσώπων, νομίζω ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὁρίσῃ τὸ ὑπαλληλικὸν προσωπικὸν ἑνὸς νομικοῦ προσώπου. Ὅταν ἱδρύσω ἐγὼ τῇ συνδρομῇ καὶ ἄλλων ἓν νοσοκομεῖον, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἔλθετε νὰ μοὶ εἴπητε νὰ περιορίσω τὸ προσωπικὸν τοῦ νοσοκομείου. Βεβαίως ἕνα τοιοῦτον πρᾶγμα δύναται νὰ τὸ κάμῃ μόνον ἡ Συνέλευσις. Δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὴν περιουσίαν τῶν νομικῶν προσώπων· εἶναι κάτι ἀφάνταστον ὁ σκοπός. Νομίζω ὅτι βλέπω ἐμπρός μου τὸ μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρεται δι’ αὐτό.

§335Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ποῖος εἶναι;

§336Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Ἐπέμβασις εἰς τὴν περιουσίαν νομικῶν προσώπων εἶναι μία πολιτικὴ ἐπέμβασις.

§337ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι παρεξηγεῖτε, διότι λέγει «νομικὸν πρόσωπον δημοσίου δικαίου».

§338Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Δηλαδὴ τὸν «Εὐαγγελισμόν».

§339Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δημοσίου δικαίου εἶναι τὸ νοσοκομεῖον τὸ ὁποῖον ἱδρύεται ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ συντηρεῖται ἀπὸ τὸ Κράτος.

§340Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Εἰς τὸ Δημοτικὸν ἠμπορεῖ νὰ ἐπεμβῇ;

§341Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§342Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Ἐπίσης εἰς τοὺς κρατικοὺς σιδηροδρόμους· ὡρισμένως θὰ παυθῶσι πάλιν οἱ δυστυχεῖς πρόσφυγες.

§343Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ Κράτος, κύριε πληρεξούσιε, δύναται νὰ ἔχῃ κρατικοὺς τοὺς σιδηροδρόμους, νὰ ἔχῃ καὶ τὴν διαχείρισιν τῶν σιδηροδρόμων, ἀλλὰ συνήθως, διὰ νὰ μὴ γίνεται σύγχυσις μεταξὺ τῶν δαπανῶν καὶ τῶν εἰσπράξεων, ἐδόθη μία αὐτονομία δημοσιονομική, ὥστε τὰ ἔξοδα καὶ ἔσοδα τῶν σιδηροδρόμων νὰ ἀναγράφωνται εἰς τὴν διαχείρισιν αὐτῶν καὶ νὰ λειτουργῇ ἡ ἐπιχείρησις κάπως αὐτονόμως. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἷς νόμος ἔκαμεν αὐτὸ διὰ νὰ διευκολύνῃ τὴν ἰσορρόπησιν δὲν ἔπαυσε νὰ εἶναι καθαρὰ δημοσία Ὑπηρεσία.

§344Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Γνωρίζω ὅτι πρόσφυγες ὑπάλληλοι τῶν σιδηροδρόμων δὲν εἶναι πολλοί· οἱ πρόσφυγες εἶναι ἐργάται, καὶ ὑποθέτω ὅτι τὸ νὰ ἀναθέσετε εἰς μίαν Ἐπιτροπὴν νὰ κάμῃ αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν. Αὐτὸ εἶναι πολιτικὴ ἰδική σας, δὲν εἶναι ζήτημα Ἐπιτροπῆς, καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ δημιουργήσητε ζητήματα τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς φέρουν εἰς δυσχερῆ θέσιν.

§345Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἕν μόνον γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχουσι σιδηρόδρομοι οἱ ὁποῖοι ἐδιπλασίασαν τὸ προσωπικόν των ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀνάγκης καὶ μάλιστα προσέθεσαν θέσεις ἀνωτέρας καὶ ηὔξησαν τοὺς μισθοὺς τῶν ἀνωτέρων αὐτῶν θέσεων. Τοῦτο δὲ δὲν συνέβη μόνον παρ’ ἡμῖν· καὶ ἡ Γερμανία ἡ ὁποία ἐπίσης εἶχε τοὺς σιδηροδρόμους της μὲ ὅλην τὴν ἐλευθερίαν τὴν δημοσιονομικὴν εὑρέθη εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ ἴδῃ ὅτι οἱ ὑπάλληλοί της εἶχον διπλασιασθῆ, εἰς δὲ τὴν Αὐστρίαν ἀπελύθησαν 100,000 ὑπαλλήλων, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ περισσότεροι εἶναι σιδηροδρομικοί. Ἀλλὰ τί θέλετε νὰ κάμωμεν; Διατί θέλετε ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἑλλάδος νὰ εἶναι ἀνώτερος, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν οἰκονομιῶν, νὰ εἶναι ἀνώτερος ἀπὸ τὸν Γάλλον Ὑπουργόν, ἀπὸ τὸν Αὐστριακὸν Ὑπουργόν; Ὅλοι ἔκαμαν Ἐπιτροπάς. Ὁ κοινοβουλευτισμὸς ἔχει αὐτὴν τὴν ἀδυναμίαν· διατί νὰ μὴ τὸ ὁμολογήσωμεν;

§346Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Πρέπει ὅμως νὰ ἐννοηθῇ ὅτι αὐτὴ ἡ Ἐπιτροπὴ εἶναι ὀργανισμὸς εἰδικῆς φύσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Εὐταξίας ἢ ὁ κ. Χρηστομάνος νὰ γνωρίζωσι τὰ τῶν εἰδικῶν αὐτῶν Ὑπηρεσιῶν.

§347Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἕν δύνανται νὰ γνωρίζωσιν ἀσφαλῶς: Ποία ἦτο ἡ κίνησις τῶν σιδηροδρόμων εἰς τὸ 1910 καὶ ποία σήμερον, καὶ νὰ ἴδωσιν ἂν τὸ προσωπικὸν ηὐξήθη, καὶ ἂν ηὐξήθη ἐπὶ τῇ βάσει τῆς σημερινῆς αὐξήσεως τῆς ἐργασίας.

§348Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Αὐτὰς τὰς πληροφορίας δύνανται νὰ τὰς ἀρύωνται ἀπὸ τὰς Ὑπηρεσίας.

§349Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφόσον πρόκειται νὰ δώσητε ἓν βοήθημα, μέχρις ὅτου κατορθώσουν νὰ προσληφθῶσιν εἰς ἰδιωτικὰς ἐργασίας καὶ μάλιστα ὅταν πρόκειται νὰ παυθῶσιν οἱ τελευταίως προσληφθέντες.

§350Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ ὅμως νομίζω ὅτι εἶναι τόσον κουρασμένη ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ τῇ προσθέσωμεν καὶ ἄλλας Ὑπηρεσίας.

§351Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πατὴρ ἀνηλίκων τέκνων τριῶν τὸν ἀριθμὸν ἐπαύθη· νομίζετε ὅτι αὐτὸ ἦτο οἰκονομία;

§352Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν μόνον τὸ ἑξῆς· ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν θὰ ἠδύνατο νὰ λάβῃ χαρακτῆρα μιᾶς προπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπῆς, νὰ μελετήσῃ ὅπως ἔπρεπε νὰ μελετήσῃ τὰς Ὑπηρεσίας καὶ αὐτὴ νὰ φέρῃ τὰ στοιχεῖα ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ὅπως λάβωσι τὸν τύπον τῆς ἐκτελέσεως· διότι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀναθέσωμεν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους τόσον μεγάλα δικαιώματα, καθόσον ἤρχισαν νὰ ὑποβάλουν καὶ ὀργανισμοὺς τῶν Ὑπουργείων ἀκόμη.

§353ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τίνων Ὑπουργείων;

§354Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Γνωρίζω διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς, εἰς τὸ ὁποῖον προσέθετον διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ του τμηματάρχας καὶ ἄλλας δαπάνας. Ἀναγνωρίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἐκεῖ συνεκεντρώθη ὅλη ἡ σοφία, ὥστε νὰ εἴπωμεν ὅτι μία τοιαύτη Ἐπιτροπὴ θὰ δυνηθῇ νὰ τὰ κάμῃ ὅλα, θὰ δυνηθῇ νὰ ἀναλάβῃ τὸ ὀργανωτικὸν ἔργον τῶν Ὑπηρεσιῶν; Ἐν πάσῃ περιπτώσει καταλήγων λέγω ὅτι τάσσομαι ἐναντίον τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν καὶ θὰ καταψηφίσω τὸ ψήφισμα.

§355Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δεχθῆτε τὰς ἑξῆς δηλώσεις· τὴν προσθήκην τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Χαβίνης τὴν δέχομαι, τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον συμπίπτει μὲ τὰς γενικὰς δηλώσεις. Διὰ τοὺς ἐφέδρους νὰ τεθῇ ὅσοι ἔχουσι δύο ἐτῶν ὑπηρεσίαν Μετώπου.

§356ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ζώνης ἐπιχειρήσεων. Μέτωπον ἦσαν καὶ τὰ μετόπισθεν, ἡ Σμύρνη.

§357ΕΤΕΡΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν δύναται νὰ ὁρισθῇ ποία εἶναι ἡ ζώνη ἐπιχειρήσεων.

§358Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ συνήθης ἔκφρασις δὲν εἶναι αὐτή; Τὸ ἀφήνομεν εἰς τὴν ἑρμηνείαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον, ἐγὼ ἐδήλωσα, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὅτε τὸ πρῶτον ἦλθε τὸ ψήφισμα, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκτελοῦνται· λοιπὸν ἐγεννήθη τὸ ζήτημα ἂν αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ὑποχρεωτικαὶ ἢ δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαί. Ὁμιλῶν καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν Συνέλευσιν εἶπον ὅτι θὰ ἤθελον νὰ τὸ ἀφήσωμεν εἰς τὴν ἑρμηνείαν, ἀλλὰ προσέθηκα ὅτι εἶπον πολλάκις εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὅτι αὐτὴ ἡ γνωμοδότησις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἶναι μία γνωμοδότησις ὑπερβολικὴ καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἀνεκάλεσε πολλάκις τὴν γνωμοδότησιν αὑτῆς. Ἐγὼ τὸ πολὺ δύναμαι νὰ δεχθῶ μίαν ἑρμηνείαν, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαί. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας πολιτευτὴς εἶπεν ὅτι ὀφείλω νὰ κάμω τὴν δήλωσιν αὐτὴν εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§359ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει μία πρότασις, κ. Πρόεδρε.

§360Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μένομεν σύμφωνοι. Ὑπάρχει μία τοιαύτη πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ εἰκοσάδος πληρεξουσίων.

§361Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν δοθῇ ἑρμηνεία ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἑρμηνεία ἐπέχει θέσιν νόμου.

§362Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἴμεθα συμφωνότατοι.

§363ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§364Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριοι πληρεξούσιοι, μολονότι καὶ ἐγὼ δὲν συμφωνῶ εἰς μερικὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, διαφωνῶ ἐντελῶς μὲ τοὺς συναδέλφους οἱ ὁποῖοι κατεκεραύνωσαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν Ἐπιτροπήν.

§365Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Καλὰ τὴν εἶπαν.

§366Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι εὔκολον νὰ κατακρίνωμεν τὴν Ἐπιτροπήν, ἀλλὰ θὰ ἦτο πρακτικώτερον νὰ ὑποδειχθῇ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἠδυνάμεθα νὰ κάμωμεν ἔστω καὶ ὀλίγας οἰκονομίας.

§367Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νὰ εἶχε τὸ θάρρος ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰς κάμῃ· εἴτε ἡ παροῦσα εἴτε ἄλλη εἴτε πρώην εἴτε μέλλουσα Κυβέρνησις. Εἶναι ἔλλειψις θάρρους ἡ ἐκχώρησις δικαιωμάτων κοινοβουλευτικῶν.

§368Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν δὲν δεσμεύει τὴν Συνέλευσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμουν ὁσασδήποτε περισοτέρας οἰκονομίας θέλουν, οὐδὲ εἶναι ἐξ ἄλλου ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς οἰκονομίας τὰς ὁποίας ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει. Ὅταν συνετάσσετο τὸ ψήφισμα αὐτὸ περὶ τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, ἔγινε μακρὰ συζήτησις εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν, διότι εἶχε συσταθῆ ἤδη ἡ Ἐπιτροπή, μερικὰ δὲ μέλη αὐτῆς ἐπέμενον ὅπως αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Εἰς αὐτὸ ἀντέταξα ρητὴν ἄρνησιν καὶ εἶπον ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταβιβάσῃ νομοθετικὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν. Ἔχει βεβαίως μεγάλην πολιτικὴν εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις, ἂν δὲν ἐκτελῇ τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν τελευταίαν λέξιν καὶ τὴν εὐθύνην. Ἀλλαχοῦ μάλιστα, εἰς τὴν Γαλλίαν ἐπὶ παραδείγματι, τὰ σχετικὰ Νομοθετικὰ Διατάγματα τοῦ περιορισμοῦ τῶν θέσεων ὑποβάλλονται εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν. Ἡμεῖς ἐσυντομεύσαμεν τὴν διαδικασίαν καὶ ἐξουσιοδοτήσαμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκδίδῃ τὰ σχετικὰ Νομοθετικὰ Διατάγματα. Δὲν δύναται νὰ γίνῃ καμμία ἀπόλυσις ὑπαλλήλου, ἂν δὲν γίνῃ ἁπλοποίησις τῆς Ὑπηρεσίας, μεταρρύθμισις τῶν σχετικῶν Ὀργανισμῶν. Διὰ νὰ γίνῃ αὐτὸ χρειάζεται Νομοθετικὸν Διάταγμα. Ρητῶς τὸ ψήφισμα ἀναφέρει ὅτι τὰ Νομοθετικὰ Διατάγματα ἐκδίδονται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν μετὰ γνωμοδότησιν τῆς Ἐπιτροπῆς. Οὐδαμοῦ ἀναφέρεται ὅτι ἡ γνωμοδότησις αὐτὴ εἶναι ὑποχρεωτική. Κατὰ συνέπειαν ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν τελευταίαν λέξιν ἐπὶ τοῦ περιορισμοῦ τῶν θέσεων. Αὐτὰ τὰ λέγω, διότι ὁ κ. Πετρίδης καὶ ἄλλοι εἶπον· ἂς κάμωμεν ἡμεῖς οἰκονομίας. Κανεὶς δὲν δεσμεύει τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ πολὺ μεγαλυτέρας οἰκονομίας ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας προτείνει ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν· ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι δύσκολον ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχει συμβούλους τοὺς προϊσταμένους τῶν Ὑπηρεσιῶν καὶ εἶναι ἀπησχολημένη εἰς πολλὰ ἔργα καὶ ἐπὶ τέλους ἐπηρεάζεται ἀπὸ συστάσεις, εὐνοίας κλπ., ἐπειδή, λέγω, εἶναι δύσκολον ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ αὐτὸ τὸ ἔργον, ἔχει ὡς σύμβουλον τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν, ἡ ὁποία δύναται νὰ παράσχῃ πολύτιμον βοήθειαν διὰ τὸν περιορισμὸν τῶν θέσεων. Κατὰ συνέπειαν εἶναι ἐντελῶς ἐσφαλμένη ἡ γνώμη ὅτι εἶναι ἀτυχὴς ἡ ἔμπνευσις τῆς συστάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Ὅλος ὁ κόσμος ἀξιοῖ ἀπὸ ἡμᾶς νὰ κάμωμεν ὅλας τὰς δυνατὰς οἰκονομίας, δὲν βλέπω δὲ κανένα ἄλλον τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐχωροῦμεν πρακτικώτερον εἰς τὴν ὁδὸν τῶν οἰκονομιῶν. Ἂν ὅμως δὲν ἔγινε καλὴ ἐκλογὴ προσώπων, ἂν ἡ Ἐπιτροπή ἔσφαλεν, ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ διορθώσῃ τὰ πράγματα, διότι, ἐπαναλαμβάνω, καμμία ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὸν περιορισμὸν τῶν θέσεων, δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Τί εἶναι ὅμως ὑποχρεωτικὸν ἐκ τῶν ἀποφάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς; Ἐδῶ ὑπῆρξεν ἡ σύγχυσις. Ὑποχρεωτικαὶ εἶναι μόνον αἱ ἀποφάσεις αἱ ἀφορῶσαι τὴν ἀπόλυσιν προσώπων. Δηλαδή, ἀφοῦ ἐπέλθῃ ὁ περιορισμὸς τῶν θέσεων, ἔρχεται τὸ ζήτημα ποῖα πρόσωπα θὰ ἀπολυθοῦν. Καὶ εἰς αὐτὸ πραγματικῶς αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι, κατὰ τὸ ψήφισμα, ὑποχρεωτικαί, ὅσον ἀφορᾷ δηλαδὴ πάλιν μόνον τοὺς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους τῶν κεντρικῶν Ὑπηρεσιῶν, διὰ τοὺς ὁποίους ἔχει δικαιοδοσίαν νὰ ἀποφανθῇ ἡ Ἐπιτροπή. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους, ἀνατίθεται εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα τῶν ἀπολυτέων προσώπων. Ἀλλὰ τὸ προέχον ζήτημα δὲν εἶναι ποῖοι ὑπάλληλοι θὰ ἀπολυθοῦν, τὸ προέχον ζήτημα εἶναι ποῖαι θέσεις θὰ καταργηθοῦν, καὶ εἰς τὸ μέγα αὐτὸ ζήτημα τὴν τελικὴν λέξιν καὶ τὴν κυρίαν εὐθύνην ἔχει ἡ Κυβέρνησις. Ἂν δὲ μέχρι τοῦδε παρετηρήθησαν ἄτοπα, παρετηρήθησαν τὰ ἄτοπα ταῦτα, διότι, ὅπως ἐτόνισε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ροδόπης συνάδελφος, ἐλήφθησαν ἀποφάσεις χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ τελεία συνεργασία μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Ὅταν ἔγινεν ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν, ἡ σκέψις ἦτο ὅπως ἡ Ἐπιτροπὴ συνεργάζεται μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως εἶναι εἰς στενὴν ἐπαφὴν μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Αὐτὸ δυστυχῶς δὲν ἔγινε καὶ δι’ αὐτὸ ἔχομεν ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνταποκρίνονται ἴσως εἰς μερικὰ σημεῖα εἰς τὸ γενικώτερον συμφέρον, εἶναι ἐσφαλμέναι. Καὶ λέγω τοῦτο, διότι καὶ ὁ θερμότερος ὑποστηρικτὴς τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν θὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ὑπῆρξαν ἀποφάσεις καὶ συστάσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐσφαλμέναι. Τὸ νέον ψήφισμα διορθώνει ἐν μέρει τὸ παλαιὸν ψήφισμα ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀπολυτέους ὑπαλλήλους.

§369Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κατόπιν ἀποφάσεως τῶν Διοικητικῶν Συμβουλίων.

§370Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν γνωρίζω ὅμως ἂν εἶναι πραγματικὴ διόρθωσις ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους τοὺς ἀποτελοῦντας τὰ μέλη τῶν Διοικητικῶν Συμβουλίων, διότι περὶ αὐτῶν θὰ ἀποφασίζουν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι. Πρέπει νὰ ἐπέλθῃ διόρθωσις τοῦ πράγματος.

§371Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Γνωμοδότησιν θὰ κάμουν.

§372Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Γνωμοδότησιν διὰ τοὺς ἑαυτούς των. Γνωρίζετε πολὺ καλὰ πῶς γίνεται ἡ ἀπόλυσις αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων. Ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἔχῃ ἓν στήριγμα εἰς μίαν γνωμοδότησιν ἀμερόληπτον. Δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ ὅτι δύναται τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον νὰ ἐκδώσῃ περὶ ἑαυτοῦ μίαν γνωμοδότησιν ἀμερόληπτον.

§373Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν λέγει «σύμφωνον γνωμοδότησιν».

§374Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἠμπορεῖ νὰ μὴ εἶναι σύμφωνος.

§375Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἠμπορεῖ νὰ συνέλθῃ τὸ Ὑπηρεσιακὸν Συμβούλιον νὰ εἴπῃ ὅτι πρέπει νὰ παυθῇ ὁ Α ἀνώτερος ὑπάλληλος· ἐγὼ θὰ παύσω τὸν Α, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχω μίαν γνώμην.

§376Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρέπει νὰ ἔχετε μίαν γνώμην· δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις. Σᾶς λέγω μόνον ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ἔχετε μίαν γνώμην διὰ τὸ κεντρικὸν Συμβούλιον ἀπὸ τὸ κεντρικὸν Συμβούλιον. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἄλλο Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐκφέρῃ γνώμην.

§377Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἷς θὰ παυθῇ.

§378Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔστω καὶ εἷς. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀνατίθεται εἰς τὰ ἴδια πρόσωπα νὰ κρίνουν περὶ τοῦ ἑαυτοῦ των.

§379Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Τὰ κεντρικὰ Συμβούλια εἶναι ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐπίβλεψιν τοῦ Ὑπουργοῦ. Δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ γνώμην περὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑπὸ τὰς ἀμέσους αὐτοῦ διαταγάς. Ὁ Ὑπουργὸς μόνος του.

§380Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τότε πρέπει νὰ μεταρρυθμισθῇ τὸ ψήφισμα ὡς ἑξῆς: «Περὶ τῶν μελῶν τοῦ κεντρικοῦ Συμβουλίου ἀποφασίζει τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, περὶ τῶν ἄλλων δὲ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ κεντρικοῦ Συμβουλίου». Ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ γίνῃ ἡ ἐκκαθάρισις τῶν μελῶν τῶν κεντρικῶν Συμβουλίων ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀφοῦ τὰ Συμβούλια ἀπομείνωσι μετὰ τὸν ἐκκαθαρισμόν.

§381Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν θέλετε αὐτό, τότε μάλιστα. Μετὰ γνωμοδότησιν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, διότι εἶναι ἁπλούστατον τὸ ζήτημα.

§382Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅπως ἦτο εἰς τὸ παλαιόν.

§383Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§384Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλάξετε μίαν φράσιν ἀπὸ τὸ παλαιὸν ψήφισμα (ἀναγινώσκει)....

§385Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι μία διαφορὰ καὶ αὐτό. Αὐτὸ εἶναι ποὺ ἐγέννησεν ὅλον τὸ ζήτημα. Ἂς εἶναι «μετὰ γνωμοδότησιν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν διὰ τὰ μέλη τῶν Ὑπηρεσιακῶν Συμβουλίων, τῶν Συμβουλίων δὲ τούτων διὰ τοὺς λοιποὺς».

§386Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν ἀποκρύπτω καὶ ἄλλην ἐπιθυμίαν· νὰ κυροῦνται, ὅπως εἰς τὴν Γαλλίαν, τὰ Διατάγματα ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§387Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ λέγετε ἀφ’ ἧς δὲν εἶσθε εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§388Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ λέγω μετὰ τὴν πρᾶξιν καὶ τὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἀπεκόμισα ἀπὸ τὴν λειτουργίαν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ ὀλίγην εὐθύνην τῶν πράξεών μας. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐμπιστευθῶμεν ὅλον τὸ ἔργον ἀποκλειστικῶς εἰς μίαν πολυμελῆ Ἐπιτροπήν. Ἡ Κυβέρνησις δύναται ἐπίσης νὰ ἀποφασίζῃ μεγάλας οἰκονομίας καὶ ἡ Συνέλευσις δύναται νὰ κάμῃ ἀκόμη μεγαλυτέρας ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ φωνάζωμεν ὅτι πταίει ἡ Κυβέρνησις διότι δὲν γίνονται οἰκονομίαι. Πρέπει νὰ συμβάλωμεν καὶ ἡμεῖς, ἡ Ἐθνικὴ δηλαδὴ Συνέλευσις, εἰς τὸ νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ ἀνώτατον ὅριον οἰκονομιῶν. Πρέπει νὰ ἐμφορηθῶμεν ὅλοι ἀπὸ τὴν ἰδέαν ὅτι εἶναι ἀνάγκη οἰκονομιῶν καὶ δὲν δικαιούμεθα νὰ κάμωμεν καμμίαν ἐπιβάρυνσιν φορολογικὴν τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν δὲν δεικνύομεν διάθεσιν νὰ περικόψωμεν τὰς τυχὸν περιττὰς δαπάνας.

§389ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρέκας ἔχει τὸν λόγον.

§390Α. ΠΡΕΚΑΣ. Δὲν θὰ ἦτο προσῆκον, κ. Πρόεδρε, τόσον διὰ τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ὅσον καὶ δι’ αὐτὸ τοῦτο τὸ ἔργον αὐτῆς, ἄν, ψηφιζομένου τοῦ ψηφίσματος τούτου ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, παρέμενεν ἡ ἐντύπωσις ἐκ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Ροδόπης συναδέλφου καὶ ἄλλων οἱ ὁποῖοι ὄντως ἠθέλησαν, ὅπως εἶπεν ὁ ἐκ Μαντινείας πολιτευτής, νὰ κατακεραυνώσωσι τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν.

§391Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ὁμιλήσητε εὐχαρίστως ἀπὸ τοῦ βήματος. (Ὁ κ. Πρέκας ἀνέρχεται εἰς τὸ βῆμα).

§392Α. ΠΡΕΚΑΣ. Βεβαίως, κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν προτίθεμαι νὰ ἐξάρω οὔτε τὴν ἀποστολὴν οὔτε τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, μέλος ὢν ἐγὼ τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης. Ἐφόσον καὶ καθόσον εἶναι ὑψηλὴ καὶ μεγάλη ἡ ἀποστολὴ τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, κατὰ τοσοῦτον δυσχερὲς καὶ ἐπίπονον ἀποβαίνει τὸ ἔργον αὐτῆς. Πρῶτος ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμίλησεν ἐν τῇ Συνελεύσει περὶ Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν κατὰ τὰ ἐν ταῖς ἄλλαις Χώραις κρατήσαντα. Τόσον εἰς τὰς Χώρας τῶν νικητῶν ὅσον καὶ εἰς τὰς Χώρας τῶν ἡττημένων ἐπιβεβλημένη ὑπῆρξεν ἡ ἀνάγκη τῆς ἱδρύσεως θεσμοῦ Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, ἡ ὁποία, ὑπεράνω πάσης κομματικῆς διαπάλης, ὑπεράνω παντὸς κομματικοῦ ὑπολογισμοῦ, θὰ ἠδύνατο νὰ σκεφθῇ περὶ τῶν ἐπενεκτέων οἰκονομιῶν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἰσοσκελίσεως αὐτοῦ. Ἂν δὲ εἰς τὰς ἄλλας Χώρας, κύριοι συνάδελφοι, ἐκρίθη σκόπιμος ὁ θεσμὸς αὐτὸς τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, διὰ τὴν ἡμετέραν Χώραν ἐχαρακτηρίσθη ὡς προϊόν ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης καὶ ἀναποτρέπτου, ὕστερα ἀπὸ μίαν ἀφάνταστον καταστροφήν, καταστροφὴν πολυειδῆ καὶ ἰδίᾳ οἰκονομικήν, ὁμοίαν τῆς ὁποίας ἡ Ἱστορία δὲν ἀναγράφει. Ἀπὸ συμφώνου δὲ ὁλόκληρος ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη, ὅπως ἐπενεχθῶσιν οἰκονομίαι αὐστηραὶ καὶ αἱματηραί, ὡς ἐλέχθη κατ’ ἐπανάληψιν, χάριν ἰσοσκελίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἡ ἀποστολὴ τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν δι’ ὀλίγων γραμμῶν περιλαμβάνεται ἐν τῇ αἰτιολογίᾳ τοῦ ψηφίσματος τῆς ἱδρύσεως αὐτῆς. Τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο ἔλεγε τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Δʹ τῶν Ἑλλήνων Συντακτικὴ Συνέλευσις....κλπ.». Πασίγνωστον, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι αἱ μεγάλαι πολεμικαὶ καὶ διπλωματικαὶ ἐπιτυχίαι, τὰς ὁποίας τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος μέχρι τέλους σχεδὸν τοῦ 1920 εἶχεν ἄρει, αἱ μεγάλαι αὐταὶ ἐπιτυχίαι ἐξηνάγκασαν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ ἐφαρμόσῃ μικρὸν κατὰ μικρὸν καὶ οὐχὶ ἀπὸ συστήματος ὡρισμένου ὀργανισμὸν μεγάλου Κράτους. Δυστυχῶς τὸ Κράτος ἡμῶν ἐκολοβώθη σχεδὸν εἰς τὰ πρότερα σύνορά μας καὶ ἦτο ἐπιβεβλημένη ἡ ἀνάγκη νὰ περισταλοῦν τὰ ἱστία ἡμῶν καὶ νὰ περιορίσωμεν τὸν ὀργανισμὸν ἐκεῖνον τοῦ μεγάλου Κράτους, τοῦ βεβαρημένου μὲ τὰς συνεπείας τῆς φοβερᾶς ἐκείνης καταστροφῆς. Ἐπιβεβλημένη ἑπομένως ὑπῆρξεν ἡ ἀνάγκη καὶ τῆς περικοπῆς θέσεων ὡς καὶ ἡ κατάργησις ὁλοκλήρων Ὑπηρεσιῶν. Ἀλλά, κύριοι, αὐταὶ αἱ οἰκονομίαι, τὰ μέτρα ταῦτα θίγουν καιρίως συμφέροντα καὶ φιλοτιμίας ἀτομικάς, θίγουν συμφέροντα ὁμαδικά, θίγουν συμφέροντα τοπικά, θίγουν συμφέροντα πολιτικά. Ἀπέναντι τῶν συμφερόντων τούτων ἔκρινε σκόπιμον ἡ Συνέλευσις νὰ προτάξῃ μίαν Ἐπιτροπὴν, τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν, ἡ ὁποία νὰ προτείνῃ καὶ νὰ ὑποδείξῃ τοὺς περιορισμοὺς τοὺς ὁποίους κατὰ τὴν κρίσιν αὐτῆς καὶ κατόπιν ὡρίμου μελέτης ἤθελε κρίνει σκοπίμους διὰ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Καὶ οὕτω κατηρτίσθη τὸ πρῶτον ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν δωδεκαμελής, ἀπαρτιζομένη ἀπὸ διάφορα πρόσωπα, τινὰ τῶν ὁποίων, φυσικά, ὑποθέτω, δὲν θὰ ἠρωτήθησαν ὅταν διωρίσθησαν καὶ δι’ αὐτὸ οὔτε συμμετέσχον παντάπασιν εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς λ. χ. ὁ κ. Ἀνδρεάδης, ὁ κ. Μυλωνᾶς, ὁ κ. Ἑξηντάρης καί τις ἄλλος μὴ θελήσας εἰς τὸ ἄχαρι τοῦτο ἔργον νὰ συμμετάσχῃ. Ἤρχισε δὲ τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς μὲ τὰ ἐναπομείναντα μέλη, τὰ ὁποῖα δὲν ἐδίστασαν, ἄνευ οὐδεμιᾶς ὑλικῆς ἀμοιβῆς, νὰ ἀναλάβουν τὸ βαρὺ ἔργον τὸ ὁποῖον τοῖς ἀνετέθη, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι εἶναι μία ὑπηρεσία τὴν ὁποίαν ὤφειλον νὰ προσφέρουν εἰς τὴν Πατρίδα των.

§393Δ. ΠΑΖΗΣ. Προσκομίζουσαν πολιτικὰ ὀφέλη.

§394Α. ΠΡΕΚΑΣ. Προκειμένου, κύριοι, νὰ ὁμιλήσω δι’ ὀλίγων, διότι ὁ χρόνος εἶναι πολύτιμος, διὰ τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν δύναμαι νὰ παρέλθω ἀπαρατηρήτως τὰς κατηγορίας τὰς ὁποίας κατὰ τῆς Ἐπιτροπῆς ἀπηύθυνεν ὁ ἐκ Ροδόπης συνάδελφος. Ὁ κ. Ἀντωνιάδης ἀπηύθυνε κατηγορίας ὄχι μόνον κατὰ τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτοῦ καθ’ ἑαυτοῦ, ἀλλ’ ἀπηύθυνε κατηγορίας προσωπικάς, ἀπηύθυνε κατηγορίας καὶ συκοφαντίας καὶ κατὰ τοῦ προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ κατὰ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§395Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε....

§396Α. ΠΡΕΚΑΣ. Δὲν σᾶς διέκοψα, κύριε, παντάπασιν. Ἐκαθήμην καὶ εἶχον τὴν ὑπομονὴν καὶ σᾶς ἤκουον. Ὀφείλετε καὶ σεῖς καὶ πρέπει νὰ μὲ ἀκούσητε.

§397Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τὰ ἔγγραφα....

§398Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ὀφείλετε νὰ μὲ ἀκούσητε. Θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ἀνακριβῆ εἴπετε, εἶναι δὲ τοῦτο ὁ ἐλαφρότερος χαρακτηρισμός.

§399Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἐδῶ εἶναι τὰ ἔγγραφα.

§400Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω. Δὲν διέκοψα κανένα ἐξ ὅσων ἐπετέθησαν ἐναντίον τῆς Ἐπιτροπῆς. Χαρίσατε καὶ εἰς ἐμὲ μίαν ὀλιγόλεπτον ὑπομονήν, νὰ ἀπαντήσω εἰς μερικὰ πράγματα, δὲν σκοπῶ δὲ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ ὥρας.

§401Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Διὰ νὰ ὑβρίσητε ὀλίγα λεπτά.

§402Α. ΠΡΕΚΑΣ. Δὲν εἶμαι ὑβριστής, κύριοι, ἄλλοι εἶναι ἐκεῖνοι οἵτινες ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου βήματος τῆς Συνελεύσεως ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς ὕβρισαν. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐξ ἐκείνων, καὶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς εἴπω δὲν εἶναι ὕβρεις, εἶναι κατηγορίαι. Ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου, κύριοι, τὸν κ. ἐκ Ροδόπης συνάδελφον ὅτι σᾶς εἶπεν ὅτι κάποτε ἐδημοσιογράφησεν εἰς τὸ «Ἔθνος», καὶ διὰ μίαν συνέντευξιν τὴν ὁποίαν ὁ πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν εἶχε δώσει. Ὄντως τὸ «Ἔθνος» ἔγραψεν ἓν ἀρθρίδιον, κατόπιν τῶν ὅσων ὁ κ. συνάδελφος πληροφοριῶν ἔδωσε, καὶ τὸ ἀρθρίδιον ἐκεῖνο καθήπτετο τῆς Ἐπιτροπῆς κατὰ τρόπον ἐμφανῆ. Ἀμέσως εἰς ἑπομένην συνεδρίασιν — καὶ ἔχω αὐτὸ τοῦτο τὸ πρωτότυπον τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν — εἰς ἑπομένην συνεδρίασιν τῆς Ἐπιτροπῆς ὁ πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς λέγει τάδε (ἀναγινώσκει): «10ὴ συνεδρίασις. Ὥρα 6 μ.μ. Πρόεδρος. Ἔχω νὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν ζήτημα προσωπικόν.... κλπ.».

§403Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον αὐτό.

§404Α. ΠΡΕΚΑΣ. Δὲν σᾶς διέκοψα. Ἔχετε ὑπομονήν. Τὸ «Ἔθνος» λοιπὸν γράφει σήμερον (ἀναγινώσκει)... Τοῦτο εἶναι τὸ συμπέρασμα τῶν ἀντιλήψεων τὰς ὁποίας τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶχεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Ροδόπης περὶ τοῦ προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν καὶ τὰς ὁποίας πρὸ μηνὸς περίπου ἐξεσφενδόνισε κατ’ αὐτοῦ. Πρὸ μηνὸς περίπου ἐξεσφενδόνισεν οὗτος κατὰ τοῦ προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν καὶ καθ’ ὁλοκλήρου τῆς Ἐπιτροπῆς τὴν συκοφαντικὴν κατηγορίαν ὅτι ὑποσκάπτει καὶ ὑπονομεύει ἡ Ἐπιτροπὴ τὸ καθεστώς.

§405Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Μόνον κατὰ τοῦ προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς. Τὰ πρακτικὰ εἶναι ἐδῶ.

§406Α. ΠΡΕΚΑΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ὅτι, ἂν μέλος τι τὸ ὁποῖον συμπαρεδρεύει μὲ ἕνα πρόεδρον, δὲν ἀντιλαμβάνεται ὅτι ὁ πρόεδρος ὑποσκάπτει ἢ ὑπονομεύει τὸ πολίτευμα καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ συμπαρεδρεύῃ, δὲν εἶναι πολὺ σοβαρόν, ἀλλ’ ἂν ἓν μέλος γνωρίζῃ ὅτι ὁ πρόεδρος ὑποσκάπτει καὶ ὑπονομεύει τὸ καθεστὼς καὶ ἐξακολουθῇ νὰ παραμένῃ καὶ συμπαρεδρεύῃ μὲ τὸν πρόεδρον αὐτῆς μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν δὲν τῷ ἦτο ἐπιτετραμμένον πλέον νὰ παραμένῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, δὲν ἠξεύρω ποῖον χαρακτηρισμὸν νὰ δώσω εἰς τὸ μέλος ἐκεῖνο. Κύριοι, τὸ ἐπεισόδιον ἐκεῖνο, ὡς γνωστόν, δὲν παρῆλθεν ἀπαρατήρητον ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν. Καὶ ἐνταῦθα κάμνω μίαν παρέκβασιν, διότι, ἂν καὶ δὲν ἤμην διατεθειμένος νὰ φέρω πρὸ τῆς Συνελεύσεως τὰς λεπτομερείας τὰς ὁποίας θὰ φέρω τὴν στιγμὴν αὐτήν, ἡ γλῶσσα ὅμως ἡ ἀμετροεπὴς τοῦ ἐκ Ροδόπης συναδέλφου μὲ ἀναγκάζει νὰ ἀνακοινώσω πᾶσαν λεπτομέρειαν. Παρεπονέθη οὗτος ὅτι τὸ τεῦχος αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν, λέγει ψεύματα διότι δὲν τὸν ἀναγράφει εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὡς μέλος κλπ. κλπ., ἀπεσκόπησεν ὅμως νὰ εἴπῃ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ροδόπης συνάδελφος ὅτι ἐκεῖ ποὺ τὸν ἀναγράφει ὡς μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ λέγει ὅτι παρῃτήθη, ὅτι ὑπῆρχον ἀρχικῶς πρὸ τούτου εἰς τὴν σελίδα ἐκείνην τυπωμέναι αἱ λέξεις «ἠναγκάσθη εἰς παραίτησιν» καὶ ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ροδόπης συνάδελφος παρεκάλεσε νὰ σχισθῇ αὐτὴ ἡ σελὶς καὶ νὰ ἀντικατασταθῇ δι’ ἄλλης διὰ νὰ μὴ φαίνεται ὅτι ἐξηναγκάσθη εἰς παραίτησιν. Μετὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον ἐξεσφενδόνισε κατὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ἐν τῇ συνεδριάσει τῆς 16 Ὀκτωβρίου 1924 ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ροδόπης συνάδελφος, ὁ πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν συνεκάλεσεν εἰς ἔκτακτον συνεδρίασιν τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν καὶ ἐλέχθησαν ταῦτα κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην (ἀναγινώσκει).... Ὁ κ. Βασιλείου, τὸν ὁποῖον ἐπικαλεῖσθε, ἀπαντᾷ αὐτά (ἀναγινώσκει)....

§407Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν ἐπεκαλέσθην κανένα. Τί πρακτικὰ εἶναι αὐτά; Δὲν σᾶς ἐπιτρέπετε νὰ λέγετε ψεύδη.

§408Α. ΠΡΕΚΑΣ. Δὲν λέγω ἰδικά μου πράγματα, ἀλλ’ ἀναγινώσκω τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά.

§409Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ κ. πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ἐνόμιζεν ὅτι δὲν ἠμποροῦσεν ὁ κ. πληρεξούσιος νὰ τὸν κρίνῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Συνελεύσεως. Ἐνόμιζεν ὅτι ἦτο μία κυριαρχία ὑπερτέρα τῆς Συνελεύσεως, ἀνεξέλεγκτος.

§410Α. ΠΡΕΚΑΣ. Δὲν ἠθέλησεν ὁ πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ παρεμβῇ εἰς τὸ δικαίωμα τοῦ πληρεξουσίου· δικαίωμά του ἦτο νὰ διαμαρτυρηθῇ καὶ νὰ μὴ συνεργάζεται μὲ ἕνα ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος τῷ εἶπεν ὅτι....

§411Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐφόσον ἦσαν ὑποχρεωτικαὶ αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς, κατ’ ἀνάγκην τὰ παράπονα θὰ ἐστρέφοντο κατὰ τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐφόσον ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἐγκατέλειψεν αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν, ὁ ἔλεγχος θὰ ἀσκῆται εἰς τὸ μέλλον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§412Α. ΠΡΕΚΑΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ παρελθόντος, ὄχι περὶ τοῦ μέλλοντος. Τὸ ζήτημα λοιπὸν ἐλύθη συμβιβαστικῶς· νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς τοῦτο, ἀλλὰ νὰ ὑποδειχθῇ ἐμμέσως πως εἰς τὸν κ. Ἀντωνιάδην ὅτι σκόπιμον ἤθελεν εἶσθαι νὰ παραιτηθῇ.

§413Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Τὴν ἄλλην φορὰν ἐδήλωσεν ὅτι εἶχε παραιτηθῆ καὶ ὅτι δὲν ἐννοοῦσε νὰ πατήσῃ πλέον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§414Α. ΠΡΕΚΑΣ. Δὲν εἶχε παραιτηθῆ, ἀλλ’ ἐξηκολούθει μέχρι καὶ τῆς προηγουμένης ἡμέρας συμπαρεδρεύων ἐν συνεδριάσει τῆς Ἐπιτροπῆς μὲ τὸν ἴδιον πρόεδρον.

§415Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Σᾶς δηλῶ ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς μου ὅτι συνηντήθην μὲ τὸν κ. Δεληγιάννην καὶ μὲ τὸν κ. Σβῶλον, οἱ ὁποῖοι μοὶ ἐδήλωσαν ὅτι μόλις καὶ μετὰ βίας συγκρατοῦνται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ὅτι ἐπιδοκιμάζουν πλήρως τὸν κ. Ἀντωνιάδην καὶ ὅτι χάριν ὑψίστου πατριωτικοῦ καθήκοντος παραμένουν. Αὐτὰ σᾶς τὰ διαβεβαιῶ.

§416Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θὰ σᾶς παρεκάλουν, κ. συνάδελφε, νὰ ἐνισχύσητε τὴν μνήμην σας καὶ νὰ δηλώσητε ἂν ὁ κ. Δεληγιάννης σᾶς εἶπεν ὅτι υἱοθετεῖ τὰ λεχθέντα ἐκ μέρους τοῦ πληρεξουσίου Ροδόπης. Μὲ τὸν κ. Δεληγιάννην ἔχω τὴν τιμὴν νὰ συνδέωμαι πολύ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ λοιπὸν διατεθειμένος νὰ δηλώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ὁ κ. Δεληγιάννης διαβλέπει ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ καθυστερεῖ βεβαίως ὁπωσδήποτε εἰς τὸ ἔργον της, βλέπει μερικὰ πράγματα τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ἱκανὰ νὰ τὴν καταβαραθρώσουν, ἀλλ’ ἀσφαλῶς ἀποδοκιμάζει τὰ τοῦ κ. Ἀντωνιάδη, καθὼς καὶ ὁ κ. Σβῶλος.

§417Σ. ΓΕΩΡΓΙΛΑΔΑΚΗΣ. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται νὰ θέτητε ἐν ἀμφιβολίᾳ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ἐλευθεριάδου.

§418Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Λέγω καὶ ἐγὼ τί μοῦ εἶπεν ὁ κ. Δεληγιάννης.

§419Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται νὰ ἀμφισβητῆτε πράγματα τὰ ὁποῖα εἶπεν ἀξιότιμος συνάδελφος τῆς ἐντιμότητος τοῦ κ. Ἐλευθεριάδου. Εἶναι τόση ἡ ἐντιμότης του, ὥστε δὲν ἠμποροῦν νὰ ἀμφισβητηθοῦν τὰ λεχθέντα οὔτε κατὰ κεραίαν.

§420Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τὴν ἐντιμότητα τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἀνάγκην ὑπερασπίσεως τρίτου· εἶμαι πρῶτος ἐγὼ ὁ ὁποῖος τὴν ἀναγνωρίζω. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ ἀποκαταστήσω τὸν κ. Δεληγιάννην. Ἴσως ὁ κ. Δεληγιάννης ἐξεφράσθη δι’ ὡρισμένα πράγματα, δι’ ὡρισμένα ἔργα τῆς Ἐπιτροπῆς, ποτὲ ὅμως δὲν υἱοθέτησε τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ἀντωνιάδου.

§421Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ βεβαιώνετε πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν ἠκούσατε, ὁσονδήποτε καὶ ἂν θέλετε νὰ ὑπερασπίσητε τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν, κύριε ἐξ ἐπαγγέλματος ὑπερασπιστά.

§422Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν διέψευσα τὸν κύριον. Λέγω τί μοῦ εἶπεν ὁ κ. Δεληγιάννης.

§423Α. ΠΡΕΚΑΣ. Τοὺς λόγους τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου δὲν τοὺς ἀμφισβητῶ παντάπασιν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ τὸ ὄνομα τοῦ κ. Δεληγιάννη, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω τί εἶπεν ὁ κ. Δεληγιάννης σχετικῶς (ἀναγινώσκει): «Δεληγιάννης. Ἀναγνωρίζω τὴν ὀρθότητα....κλπ.». Αὐτὰ ἐν σχέσει πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ροδόπης συνάδελφος.

§424Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πόσας οἰκονομίας ἐπέφερεν ἡ Ἐπιτροπή;

§425Α. ΠΡΕΚΑΣ. Θὰ σᾶς εἴπω. Ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν, κύριοι, ἀπεκλήθη καὶ Ἐπιτροπὴ σπατάλης....

§426Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν ἀπεκάλεσα ἐγώ.

§427Α. ΠΡΕΚΑΣ. ... Ἰδίᾳ διότι προέτεινε τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων.

§428Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὕστερα ἀπὸ τὰ τόσα ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα πληρώνομεν διὰ τοὺς ὑπαλλήλους καὶ μεθ’ ὅσα θὰ ἐπληρώνομεν ἐπαναφέροντες τοὺς ἀποτάκτους ποίας οἰκονομίας προέτεινεν ἡ Ἐπιτροπή;

§429Α. ΠΡΕΚΑΣ. Λοιπὸν ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς σπατάλης. Χαρακτηρίζετε μίαν Ἐπιτροπὴν ὡς Ἐπιτροπὴν σπατάλης, ὅταν προτείνῃ αὔξησιν δαπανῶν, ἀλλὰ λησμονεῖτε τὴν ἱστορίαν. Λησμονεῖτε ὅτι ἡ Συνέλευσις εὑρεθεῖσα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ αὐξήσῃ τοὺς μισθοὺς τῶν στρατιωτικῶν, τῶν δικαστικῶν καὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν ἐδημιούργησε μοιραίως, διότι θὰ ἐδημιουργεῖτο πάντως, πανυπαλληλικὸν ζήτημα.

§430Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ ἀφήσῃ τὴν Συνέλευσιν νὰ τὸ λύσῃ.

§431Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ἡ Συνέλευσις ἀνέθεσεν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Εἶναι τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε... κλπ.». Καὶ ὅταν ἔχωμεν πανυπαλληλικὸν ζήτημα, τοῦ ὁποίου σκοπὸς δὲν εἶναι ἄλλος παρὰ ἡ αὔξησις τῶν ἐξόδων, τί ἔπρεπε νὰ κάμῃ ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν, ἡ ὁποία καλουμένη νὰ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτοῦ ἀπήντησε κατ’ ἀρχὰς μὲν «ἀφήσατε νὰ κάμωμεν πρῶτον τὰς οἰκονομίας ποὺ πρέπει νὰ γίνωσι καὶ μετὰ ταῦτα νὰ αὐξήσητε τοὺς μισθούς», ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις τότε εὑρισκομένη ὑπὸ πίεσιν ἰσχυράν, ἀπειλουμένη ἀπὸ ἀπεργίαν πανυπαλληλικήν, ἠνάγκασε τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὸ ψήφισμα καὶ νὰ μᾶς δώσῃ γνωμοδότησιν διὰ τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων; Τί ἔκαμεν ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν; Ἐσκέφθη ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν παίζει ρόλον πρωτεύοντα καὶ ὅτι ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων, ἀσχέτως πρὸς τὰς μελλούσας νὰ προκύψουν οἰκονομίας....

§432Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταναλώσωμεν ὁλόκληρον τὴν συνεδρίασιν διὰ τὸ ψήφισμα αὐτό. Θερμῶς σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀφήσετε τὰ τῶν προσωπικῶν προστριβῶν.

§433Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ ἀποδείξω ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν ἔκαμε πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ, ἀλλ’ ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν δὲν διεκδικεῖ τὸ ἀλάθητον. Ἐν πολλοῖς δὲ ὅπου τὴν ἐμέμφθησαν καὶ συγκεκριμένως εἰς τὰς περιφερειακὰς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι εὑρίσκεται ἐν πλήρει ἁρμονίᾳ πρὸς τὰς κεντρικὰς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Κύριοι, τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν θεωροῦν ὑψίστην τὴν τιμὴν τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσαν. Πρέπει νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Προϋπολογισμὸς ἀναγράφει ἔλλειμμα 900.000,000 δραχ. ἄνευ αἱματηρῶν οἰκονομιῶν, εἶναι ἀδύνατον νὰ σταθῶμεν εἰς τὰ πόδια μας. Θὰ γίνουν οἰκονομίαι καὶ οἰκονομίαι αἱματηραί, οἰκονομίαι θίγουσαι πρόσωπα, συστήματα, Ὑπηρεσίας. Ἄν ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ δὲν τὰς κάμῃ, θὰ ὑποχρεωθῆτε νὰ εὕρετε ἄλλην. Καὶ ἐλπίζομεν ὅτι θὰ γίνουν οἰκονομίαι, διότι, ἂν δὲν γίνουν οἰκονομίαι, τὸ Κράτος θὰ γονατίσῃ.

§434Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος δύο λέξεις.

§435Δ. ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λάβητε τὸν λόγον καὶ πάλιν...

§436Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποθέτω ὅτι θὰ πεισθοῦν οἱ κύριοι συνάδελφοι νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου, ἄλλως τε σᾶς ὁμολογῶ ὅτι εἶμαι ἀσθενής· δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἐξακολουθήσω.

§437Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν παραιτοῦμαι.

§438Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δύο λέξεις μόνον.

§439ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν ἐπὶ πέντε λεπτά.

(Ὥρα 2.10′ π.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 2.20′ π.μ.).

§440ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§441Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παροραθῇ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐγένετο ἔστω καὶ ἁπλῆ ἀπόπειρα παρεμποδίσεως οἱουδήποτε πληρεξουσίου νὰ ὁμιλήσῃ. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ δὲν ὑπάρχει λόγος περαιτέρω ὑπάρξεως τῆς Συνελεύσεως. Τὸ ζήτημα εἶναι τόσον σοβαρόν, ὥστε παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον ὅπως λάβῃ ὅλα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ἱκανοποιήσουν τὴν διασαλευθεῖσαν τάξιν τῆς συνεδριάσεως.

§442ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ ἀντίληψις τοῦ Προεδρείου εἶναι ὅτι δὲν ἐγένετο ἀπόπειρα παρεμποδίσεως τοῦ κ. πληρεξουσίου.

§443Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγητε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγετε.

§444Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡ ἐντύπωσίς σας δὲν εἶναι ἀκριβής· ὀφείλετε νὰ ἐξαντλήσητε τὴν ἁρμοδιότητα ὑμῶν.

§445Δ. ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ δὲν εἶμαι λεονταρῆς, ἀλλ’ εἶμαι ἄνθρωπος ποὺ θέλω τὸ δίκαιον καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ ἀγωνίζομαι καὶ θὰ ἀγωνίζωμαι. Ἔχω ἀγανακτήσει πολὺ ἐδῶ μέσα, διότι προσπαθῶ ἐπὶ ἓν ἔτος νὰ φέρω εἰς φῶς κατάχρησιν 15,000,000 καὶ δὲν ἠμπορῶ. Λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ἀπόψε εἶδον ἓν ἄδικον· παρεκάλεσα τὸν κ. συμπατριώτην μου νὰ κατέλθῃ διὰ νὰ τελειώσωμεν...

§446Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπιμένομεν ν’ ἀνακληθῇ εἰς τὴν τάξιν ὁ κ. πληρεξούσιος.

§447Δ. ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ. Ἐζήτησα τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ δικαίου· δὲν ἔκαμα καμμίαν παρεκτροπήν. Κατόπιν τούτου ἂς μὲ κρίνῃ ἡ Συνέλευσις.

§448Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπιμένομεν νὰ δοθῇ ἀποκατάστασις· δὲν ἀποβλέπομεν οὔτε εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Ἀντωνιάδου οὔτε εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Προμπονᾶ. Τοὺς σεβόμεθα ἐξ ἴσου, ἀλλὰ δὲν ἐδόθη ἱκανοποίησις.

§449ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδόθησαν ἐξηγήσεις, κύριε πληρεξούσιε, καὶ σεῖς ρητορεύετε χωρὶς κανένα λόγον.

§450Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐσκόπει νὰ παρεμποδίσῃ, ἀλλ’ ἂν νομίζητε ὅτι ἐσκόπει τοῦτο, ζητεῖ συγγνώμην.

§451Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§452Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Διὰ νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις δηλῶ ὅτι δὲν θὰ ἐκταθῶ περισσότερον τῶν σημείων τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα ἔθιξα. Εἶναι ἀπολύτως ἀναμφισβήτητον ὅτι τὰ καταγγελθέντα ὑπ’ ἐμοῦ ἐξήχθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν καὶ τῶν ὑπολοίπων ἐστενογραφημένων, τὰ ὁποῖα προφανῶς ἔμειναν ἄχρηστα εἰς τὴν σχετικὴν θυρίδα — διότι τὰ ἄλλα σήμερον βλέπω. — Ἐγὼ ἐνόμισα ὅτι εἶχον κόψει ὅλα ὅσα εἶχον δίκαιον νὰ πάρω, ἀλλὰ σήμερον μανθάνω ὅτι ὑπῆρχον καὶ ἄλλα ἰδικά μου. Ἐγὼ ἤθελον νὰ ἀνασκευάσω μίαν ἀνακρίβειαν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀναγραφὴν εἰς τὸ φυλλάδιον τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη δαπάναις τοῦ Κράτους. Πρὸ μηνὸς συνήντησα τὸν κ. Καλιτσουνάκην, ὁ ὁποῖος μοὶ ἐξέφρασε τὴν λύπην του καὶ μοὶ εἶπεν ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ δηλώσῃ καὶ ἐπισήμως ὅτι ἠγωνίσθη νὰ παρεμποδίσῃ τὴν ἀναγραφὴν μιᾶς φράσεως ἐντὸς τῶν πρακτικῶν, ὅτι δῆθεν ἐξηναγκάσθην εἰς παραίτησιν, διότι οὐδαμόθεν μοὶ ἐγένετο ὑπόδειξις, καὶ προκαλῶ οἱονδήποτε ἐκ τῶν μελῶν νὰ δηλώσῃ ὁπωσδήποτε ἂν μοὶ ἐγένετο ὑπόδειξις νὰ ἀποχωρήσω τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μοὶ ἔκαμνον ὑπόδειξιν τὰ μέλη, ἀφοῦ ὑπῆρχε καταγγελία. Ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο ἡ Συνέλευσις νὰ ἀρχίσῃ τὰς ἐργασίας αὐτῆς καὶ ἐπρόκειτο ἐγὼ νὰ ἀσκήσω τὰ καθήκοντα τοῦ ἐλέγχου τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν ἦτο δυνατὸν τὸν ἔλεγχον αὐτὸν νὰ τὸν κάμω, καθ’ ἣν στιγμὴν ἦτο ἀποῦσα ἡ Συνέλευσις, διὰ τοῦ Τύπου, δὲν ἠδυνάμην διὰ τοῦ Τύπου νὰ ἀπαντῶ εἰς ὁλόκληρον παράταξιν καὶ ἀνέμενα τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως, ἵνα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν ἀνατροπὴν τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς καὶ τὴν σύστασιν μιᾶς νέας τοιαύτης. Καὶ αὐτὸ ἔπραξα τὴν πρώτην στιγμὴν ὅταν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λασηθίου συνάδελφος ἔφερε τὸ ζήτημα εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ ἠγωνίσθην νὰ λάβω μέρος εἰς τὸν ἔλεγχον. Ἔκτοτε, ἐφόσον ἤρχισα τὸν ἔλεγχον τοῦτον, δὲν μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ παραμείνω εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἀπὸ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην ὑπέβαλον τὴν παραίτησίν μου. Συνεπῶς τὴν δυσφήμησίν μου ἐσκόπει ἡ εἰς φυλλάδια ἀναγραφὴ τῶν τοιούτων φράσεων. Καὶ ἀπετάθην εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν καὶ τῷ εἶπον — καὶ λυποῦμαι ὅτι δὲν εἶναι ἐδῶ παρὼν νὰ πιστοποιήσῃ τὰ λεγόμενα — ὅτι σκέπτομαι νὰ ὑποβάλω μήνυσιν ἐναντίον τοῦ Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς κ. Εὐταξία ἐπὶ δυσφημήσει, διότι ὄχι μόνον δὲν μὲ ἀναγράφει ὡς μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ γράφει ὅτι ἐξηναγκάσθην εἰς παραίτησιν, πρᾶγμα σπουδαιότατον. Δὲν ἐξηναγκάσθην ὑπ’ οὐδενὸς μέλους, ἀλλὰ δὲν μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ παραμείνω εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἐφόσον ἤσκουν τὸν ἔλεγχον καὶ ἐφόσον ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἤρχιζον νὰ ἐπιτίθεμαι ἐναντίον τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν ἠδυνάμην νὰ μένω καὶ νὰ ἔρχωμαι εἰς σύγκρουσιν μὲ τὴν Ἐπιτροπήν.

§453Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι εἴχετε ὑποχρέωσιν, καθ’ ὃν τρόπον ἀξιοῦτε νὰ ὑποβάλητε μήνυσιν ἐναντίον τοῦ κ. Εὐταξία δι’ ὅσα διενοήθη νὰ γράψῃ, νὰ ἐδίδετε καὶ εἰς τὸν κ. Εὐταξίαν τὸ δικαίωμα δημοσιεύσεως διὰ τοῦ Τύπου ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐξημέσατε ἐναντίον του ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου.

§454Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι φράσις αὐτή.

§455Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Καλά· ἐξεφράσατε ἐναντίον τοῦ κ. Εὐταξία εἰς προσωπικήν του ἐπίθεσιν. Νὰ δώσητε τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου καὶ εἰς τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον — δὲν τὸ κρίνω ἐγὼ — ὑπῆρξεν ἕνας τίμιος ἄνθρωπος.

§456ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἐπεισόδιον ἔληξε.

§457Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐλέχθησαν πολλὰ καὶ κατὰ τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ πολλὰ προσωπικά. Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι εἰς πολλὰ πράγματα ἔχουν δίκαιον, οὐδεὶς ὅμως ἐκ τῶν συναδέλφων εἶπεν ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν μαζὶ μὲ τὰ τόσα ἐγκλήματα ἔκαμε καὶ κάποιο καλόν.

§458ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἄλλη ὥρα αὐτά.

§459Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὥστε νομίζετε ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ ἀπασχοληθῇ μὲ ἀνυπάρκτους κατηγορίας καὶ μὲ ἀνύπαρκτα ἐγκλήματα καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀσχοληθῇ μὲ ἔργον τὸ ὁποῖον οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἐξετελέσθη παρὰ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτήν; Ἂν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ καταγινώμεθα εἰς προσωπικὰ καὶ νὰ λέγωμεν ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐσπατάλησεν ἑκατομμύρια, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, καὶ νὰ ἔχωμεν τὰς ἀντιρρήσεις τῶν κυρίων συναδέλφων, ἐγὼ παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§460Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν τὴν παράκλησιν εἰς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου διὰ νὰ ψηφισθῇ αὐτό.

§461Δ. ΒΑΡΕΛΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον, ἀλλ’ ἂν ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τοῦτον τὸ πράττω κατόπιν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ. Ἐγὼ δὲν ἐξετάζω, κύριοι, διατί ἐλέχθησαν πολλὰ ἐναντίον τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐναντίον τῆς συστάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω εἶναι τοῦτο, ὅτι ἐπληρώθησαν τόσα ἑκατομμύρια, καὶ μὲ ὅλα αὐτὰ τὰ τόσα ἑκατομμύρια ἔχομεν ἔλλειμμα ἑνὸς δισεκατομμυρίου. Τί δέον γενέσθαι; Πρέπει νὰ λάβωμεν τὴν μάχαιραν τοῦ χειρούργου, ἵνα κάμωμεν τὴν ἐγχείρησιν ἐκείνην ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται ὅπως ἐπέλθῃ κάποιον ἰσοζύγιον εἰς τὰ οἰκονομικά, τὰ ὁποῖα φρονῶ ὅτι ἔφθασαν εἰς οἰκτρὸν σημεῖον, καὶ πρέπει νὰ δοθῇ παράτασις εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν, ἵνα ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον αὐτῆς καὶ εἰ δυνατὸν μὲ εὐρυτέραν δικαιοδοσίαν. Εἶναι ἄξιος συγχαρητηρίων ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», ὁ ὁποῖος συνέστησε τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν, εἰς τὴν ὁποίαν, ἐπαναλαμβάνω, πρέπει νὰ δοθῇ παράτασις, διότι ἄλλως θὰ πέσωμεν εἰς κρημνόν. Ἂν ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ παρελθόν, θὰ ἴδωμεν ὅτι κατὰ τὸ 1911 ὑπῆρχον 12.000 ὑπάλληλοι, διπλασιασθέντος δὲ τοῦ Κράτους ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν 24,000, ἐνῷ σήμερον εἶναι διωρισμένοι 48,000 ὑπάλληλοι, καὶ οὕτως ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἐγένοντο παράσιτοι τοῦ Ἑλληνικοῦ Προϋπολογισμοῦ. Καὶ ἐνῷ ἔχομεν 48 χιλιάδας ὑπαλλήλων, δὲν ἔχομεν συγκοινωνίαν, δὲν ἔχομεν σχολεῖα καὶ ἐξακολουθοῦμεν ἀκόμη νὰ καταπολεμῶμεν ἕνα θεσμόν, ὁ ὁποῖος, καλῶς λειτουργῶν, δύναται νὰ ἐπιφέρῃ κάποιαν ἐξυγίανσιν εἰς τὸν Προϋπολογισμόν.

§462Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἔχω βεβαίως ἐγὼ ἀντιλήψεις διαφόρους. Δὲν θὰ κατατριβῶ εἰς τὰ προσωπικά, οὐχ ἧττον ὅμως νομίζω ὅτι οἱ δύο σκοποὶ εἰς τοὺς ὁποίους ἀπέβλεπεν ὁ ἡγέτης τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» ὅτε εἰσήγαγε τὸ ψήφισμα αὐτό, τὸ ὁποῖον τιμᾷ βεβαίως τοῦτον, ἀπέτυχον πλήρως, ἔστω καὶ παρ’ ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὅσον ὅμως καὶ ἂν δὲν ἐπιμείνω νὰ ἀγορεύσω, δὲν δύναμαι ἐν τούτοις παρὰ νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ νὰ ἐμμείνω εἰς τοῦτο, νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ζήτημα νὰ ἔχῃ δικαίωμα ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ἀναμιγνύεται εἰς τὰ πρόσωπα τοῦ δημοσίου δικαίου καὶ ἰδίᾳ εἰς τὸ ζήτημα ἐκεῖνο τῶν σιδηροδρόμων, διότι πρόκειται περὶ ἐργατῶν. Καὶ μὴ ἀμφιβάλλετε ὅτι θὰ ἔχωμεν ζήτημα ἐργατικόν, διότι θὰ εἶναι σκόπιμος ἡ δίωξις κατὰ τῶν ἐργατῶν καὶ θὰ συμβῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέβη μὲ τὴν ἀπεργίαν τῶν ναυτεργατῶν ὅταν ἦτο Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας συνάδελφος.

§463Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω ἑτοιμάσει τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἀναγινώσκω. (Ἀναγινώσκει τὰς τροπολογίας).

§464Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Παρακαλῶ τί ἐννοεῖτε διὰ τῆς φράσεως «Εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ὑπάγονται... καὶ πᾶν ἄλλο νομικὸν πρόσωπον ἢ εἰδικὸν ταμεῖον δημοσίου δικαίου»;

§465Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κάμνω τὴν δήλωσιν ὅτι ἀτυχῶς ὁ Προϋπολογισμός μας εἶναι κατ’ ἐξοχὴν πλούσιος εἰς τοιαῦτα εἰδικὰ ταμεῖα. Ἂν αὐτὴν τὴν στιγμὴν μοῦ ἐζητεῖτε νὰ σᾶς ὁρίσω πόσα εἶναι αὐτά, δὲν γνωρίζω. Εἶναι δυνατὸν εἷς νόμος νὰ χαρακτηρίζῃ εἰδικὸν ταμεῖον τὸ ταμεῖον τῆς ἐλαίας, ἀλλ’ ἀλλοῦ νὰ λέγῃ ὅτι θεωρεῖται νομικὸν πρόσωπον δημοσίου δικαίου ἐκεῖνο ἢ ἐκεῖνο. Δὲν δύναμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ σᾶς δώσω ἑρμηνείαν περὶ τῶν νομικῶν προσώπων οὔτε περὶ τῶν ἱδρυμάτων τὰ ὁποῖα ἱδρύονται ἀπὸ τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας, νοσοκομεῖα κλπ.

§466Σ. ΞΥΔΗΣ. Αἱ προηγούμεναι ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ὑφίστανται;

§467Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐδώσαμεν τὴν ἑρμηνείαν ὅτι τὸ ἀρχικὸν ψήφισμα δὲν ἐννοεῖ ὑποχρεωτικὴν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ καὶ ἡ Ἐπιτροπή, κατόπιν συνομιλιῶν μετ’ αὐτῆς, συνεφώνησε καὶ ἐδέχθη αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν.

§468Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Τὰ οἰκοτροφεῖα τῶν ὀρφανῶν πολέμου περιλαμβάνονται;

§469Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ εἶναι δημοσίου δικαίου, κρατικοῦ δικαίου, ἀλλ’ εἴπομεν ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαὶ αἱ ἀποφάσεις.

§470Κ. ΦΙΛΑΝΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς παρεκάλουν ἡ αʹ παράγραφος τοῦ 1 ἄρθρου, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀπαλειφθῇ, διότι διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς θὰ πάθουν πάλιν οἱ πρόσφυγες οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τοὺς σιδηροδρόμους τοὺς κρατικούς.

§471Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπαλειφθῇ, ἐφόσον εἶπον ὅτι θὰ ἐξετάζῃ καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον περὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν.

§472Κ. ΦΙΛΑΝΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν περὶ αὐτῶν τῶν προσφύγων ὅτι, ἐνῷ εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν ἦσαν ὑπάλληλοι σιδηροδρομικοὶ πρώτης τάξεως, ἐδῶ ἐκτελοῦσιν ἔργα ἐργατῶν.

§473Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Δὲν ὑποθέτω ὅτι θὰ περιμένῃ κανεὶς νὰ ἐκφράσῃ ἡ Συνέλευσις πρὸς τὸν πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς τὴν εὐαρέσκειάν της διὰ τὴν ἐξαιρετικὴν εὐμένειαν τὴν ὁποίαν ἐπέδειξε πρὸς τοὺς πρόσφυγας. Δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐξευρεθῇ εἷς τρόπος.

§474Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ ἀπολύσῃ πρόσφυγας. Ἄν ὅμως ἴδωμεν κατόπιν ὅτι γνωμοδοτεῖ ὑπὲρ τῆς ἀπολύσεως προσφύγων ὑπαλλήλων....

§475Κ. ΦΙΛΑΝΔΡΟΣ. Δὲν ἔμειναν πρόσφυγες, κ. Πρόεδρε.

§476Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ γνωρίζω.

§477Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Τὸ γνωρίζομεν ἡμεῖς.

§478Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν δὲν ἔμειναν, τότε δὲν θὰ ἀπολυθοῦν, διότι δὲν ὑπάρχει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔγινεν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς ὑπόσχομαι εἶναι νὰ κάμω ἓν ἔγγραφον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν ὅτι εἰς τὰς ἀπολύσεις πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τοὺς πρόσφυγας πρέπει νὰ μὴ τοὺς ἀπολύῃ.

§479Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαί.

§480Κ. ΦΙΛΑΝΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ὁποίου τὸ ζωηρὸν ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῶν προσφύγων πάντες ἐκτιμῶμεν, ἐδήλωσεν ὅτι, ἂν ἴδῃ ὅτι θὰ ἀπολυθοῦν οἱ πρόσφυγες ὑπάλληλοι, θὰ στείλῃ ἔγγραφον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν....

§481Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι ἀφοῦ ἀπολυθοῦν· ἐκ τῶν προτέρων, πρὶν ἢ ἐκφέρῃ τὴν γνωμοδότησίν της, διὰ νὰ μὴ ἐρχώμεθα καὶ εἰς συγκρούσεις. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. συνάδελφον ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας νὰ κάμῃ ἓν ἔγγραφον πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν ὅπως λάβῃ ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον διὰ τοὺς πρόσφυγας ὑπαλλήλους.

§482ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει ἐπιληφθῇ τῶν κρατικῶν σιδηροδρόμων.

§483ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἡ συζήτησις ἔχει κηρυχθῆ περατωμένη. Ὑπάρχει μία πρότασις περὶ ψηφίσεως τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ἀντωνιάδου δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ὑποθέτω ὅτι δὲν ἐπιμένει.

§484Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Τὴν ἀποσύρω, κ. Πρόεδρε.

§485ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα).

§486ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μειώσεως τοῦ φόρου δεκάτης καὶ τοῦ ἐγγείου φόρου τοῦ καπνοῦ εἰς φύλλα». Ὁ κ. Τσίρος ἔχει τὸν λόγον.

§487Ι. ΤΣΙΡΟΣ. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ, κύριοι, ὅτι ἡ πλέον βαρεῖα, ἡ πλέον καταθλιπτική, ἡ πλέον παράλογος φορολογία εἶναι ἡ φορολογία ἐπὶ τοῦ παραγομένου καπνοῦ. Εἶναι δὲ βαρεῖα καὶ ἄδικος καὶ παράλογος, διότι ἐκτὸς τοῦ ποσοστοῦ τὸ ὁποῖον φορολογεῖται καὶ τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 17%, τὸ σοβαρὸν εἶναι ὅτι ἡ φορολογία αὐτὴ εἶναι ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου....

§488Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι συνάδελφοι, ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, ἀσθενῶν, ἀπουσιάζει. Μοὶ εἶπεν ὅτι ἡ μόνη τροπολογία τὴν ὁποίαν δύναται νὰ δεχθῇ—ἴσως ἂν ἦτο ἐδῶ θὰ ἐδέχετο καὶ ἄλλας τροπολογίας—εἶναι ἡ ἀφορῶσα τὴν νῆσον Σάμον. Δὲν εἶναι διατεθειμένος νὰ δεχθῇ καμμίαν ἄλλην τροπολογίαν· ἑπομένως θὰ χάσωμεν τὸν καιρὸν ἡμῶν συζητοῦντες.

§489ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει διαγράψει τὸ 4 καὶ 5 ἄρθρον.

§490Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπαναλαμβάνω ἄλλην μίαν φορὰν ὅτι μόνον αὐτὴν τὴν τροπολογίαν ἔχω ἐντολὴν νὰ δεχθῶ. Δὲν δύναμαι νὰ συζητήσω καμμίαν ἄλλην, διότι δὲν γνωρίζω τὰς λεπτομερείας τοῦ νομοσχεδίου. Ἄν δὲν θέλετε νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε, ἂς ἀναβληθῇ.

§491ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§492ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει διαγράψει τὸ 4 καὶ τὸ 5 ἄρθρον. Ὑπάρχει ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καμμία ἀντίρρησις;

§493ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι. Δεκτόν.

§494Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀναβάλλεται.

§495ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν. Διατί νὰ ἀναβληθῇ;

§496Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διότι δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν. Θέλω νὰ εἴπω δύο λέξεις καὶ δὲν μὲ ἀφήνετε.

§497ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§498ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, νὰ μὴ ἀναβληθῇ. (Θόρυβος).

§499ΑΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν θὰ περάσῃ ἄλλο. (Θόρυβος).

§500ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλετε ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας;

§501Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διακόψατε, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ πέντε λεπτά.

§502ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτά. (Ὥρα 3 π.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 3.10′ π.μ.).

§503ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὀφείλω νὰ κάμω μίαν δήλωσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν· ὅτι τὸ Προεδρεῖον ἔχει σαφῆ τὴν ἀντίληψιν ὅτι τὰ ὑπ’ ἀριθ. 4 καὶ 5 ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μειώσεως τοῦ φόρου δεκάτης καὶ τοῦ ἐγγείου φόρου τοῦ καπνοῦ εἰς φύλλα» ἀπηλείφθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις νὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§504ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§505Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Τὸ σχέδιον αὐτὸ νόμου δὲν ἱκανοποιεῖ παντάπασι τὰς ἀξιώσεις τῶν Μακεδόνων καπνοπαραγωγῶν, ἐδέχθημεν ὅμως νὰ ψηφισθῇ, ἐφόσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως καὶ ἀφοῦ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Θὰ ἠθέλαμεν ὅμως μίαν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἐν λίαν προσεχεῖ μέλλοντι θὰ μελετήσῃ τὴν ὅλην φορολογικὴν πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ καὶ θὰ λάβῃ ὅλα τὰ ἀπαιτούμενα μέτρα.

§506ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§507ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν καθηγητῶν τῶν θρησκευτικῶν μαθημάτων».

§508ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Λόγῳ τῶν ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν νὰ μὴ ψηφισθῇ εἰς τὸ σύνολον.

§509ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ψηφίζεται εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος «περὶ αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ δήμου Ἀθηναίων διὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1924–1925». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων κειμένων διατάξεων».

§510Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δηλῶ ὅτι δὲν θὰ δεχθῶ καμμίαν τροπολογίαν ἡ ὁποία ν’ ἀφορᾷ ὡρισμένα πρόσωπα. Θὰ διαγράψω πᾶν ὅ,τι μοῦ ὑποδείξετε ὅτι ὑποδεικνύει τοιοῦτον σκοπὸν καὶ οὐδεμίαν θὰ δεχθῶ τροπολογίαν ἡ ὁποία ν’ ἀφορᾷ ὡρισμένα πρόσωπα.

§511Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Τί ἐννοεῖτε πρόσωπα; Ὅλαι αἱ διατάξεις ἀφορῶσιν ὁμάδας προσώπων.

§512Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐννοῶ τοὺς ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἐξέλθουν ἀπὸ τοὺς γενικοὺς κανόνας καὶ νὰ δημιουργήσουν νέους κανόνας δικαίου χάριν ἑαυτῶν.

§513Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Διὰ τοὺς τοπογράφους τοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου;

§514Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Περὶ αὐτῶν προβλέπει ὁ νόμος.

§515Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Πρόκειται περὶ τῶν πτυχιούχων τοπογράφων τοῦ Πολυτεχνείου, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ πάρετε, διότι, ὅπως γνωρίζετε, ἡ Ὑπηρεσία τῆς Τοπογραφίας ἐξυπηρετεῖ ἕνα ὕψιστον σκοπὸν διὰ τὸ Κράτος, καθόσον χρησιμοποιεῖται διὰ τὸ Κτηματολόγιον.

§516Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σᾶς λέγω ὅτι ἐγὼ δίδω μεγάλην σημασίαν εἰς τοὺς τοπογράφους, οἱ ὁποῖοι σπουδάζουν εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον, καὶ σᾶς δηλῶ ὅτι διὰ τῆς βʹ παραγράφου δύναμαι νὰ προσλαμβάνω τοὺς τοπογράφους αὐτούς. Τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ συνεζήτησα διὰ μακρῶν μὲ τὴν Ὑπηρεσίαν καὶ εἶπον ὅτι θὰ δυνηθῶμεν δυνάμει αὐτοῦ νὰ λαμβάνωμεν τοὺς τοπογράφους, ὅσους μᾶς ἐπιτρέπουν αἱ ὀργανικαὶ θέσεις.

§517Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Πιθανὸν ὁ διάδοχός σας νὰ μὴ δίδῃ τὴν αὐτὴν ἑρμηνείαν.

§518Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ἑρμηνεία τῆς βʹ παραγράφου τοῦ 8 ἄρθρου εἶναι ὅτι δυνάμει αὐτῆς τῆς παραγράφου θὰ δύνανται νὰ προσλαμβάνωνται ἐκ τῆς Ἀνωτάτης Σχολῆς πτυχιοῦχοι ὡς δόκιμοι τοπογράφοι.

§519Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μετὰ τὴν Αὐστριακὴν Τοπογραφίαν ἔρχεται ἡ Ἑλληνική· αὐτὸ εἶναι ἀνεγνωρισμένον γενικῶς. Τώρα προσλαμβάνονται καὶ ἀπότακτοι ἀξιωματικοί.

§520Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτοὶ προσλαμβάνονται δυνάμει εἰδικῆς συμβάσεως.

§521Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ὅταν πρὸ ὀλίγου, κύριοι πληρεξούσιοι, ἐζήτησα παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διασαφήσεις ἂν περιλαμβάνονται εἰς τὸ κράτος τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν καὶ τὰ ἐθνικὰ Οἰκοτροφεῖα, ὁ κ. Πρόεδρος μοὶ ἀπήντησεν ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ μοὶ δώσῃ ἀπάντησιν σαφῆ.

§522Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠννόησα τίνα ἐρώτησιν μοὶ ἀπηυθύνατε, ὅταν μοὶ εἴπετε διὰ τὰ ἐθνικὰ Οἰκοτροφεῖα, διότι πιθανὸν νὰ ὑπῆρχον ἐπὶ τουρκοκρατίας καὶ ἄλλα Οἰκοτροφεῖα, κοινοτικὰ π.χ. Ἀφ’ ἧς μοὶ εἴπετε διὰ τὰ ἐθνικὰ Οἰκοτροφεῖα, σᾶς ἀπήντησα.

§523Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Οἱονεὶ ἠλέγξατε.

§524Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι μακρὰν ἀπ’ ἐμοῦ ἡ ἰδέα νὰ σᾶς ἐλέγξω. Σᾶς ἔδωσα τὴν ἐξήγησιν· ἐννοοῦσα τὸ μέρος τὸ ἐκεῖθεν.

§525Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Πῶς ἐγώ, ὁ ὁποῖος προχθὲς ἐκοπτόμην ὑπὲρ οἰκονομιῶν, κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσφυγικοῦ Νοσοκομείου, ἔρχομαι καὶ ζητῶ διασαφήσεις ἂν πρέπει νὰ ἐξαιρεθοῦν ἀπὸ τὸ κράτος τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν τὰ ἐθνικὰ Ὀρφανοτροφεῖα; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μοὶ προσέθηκε τότε ὅτι «ὄχι σεῖς προσωπικῶς», ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ εἶχε λησμονήσει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι κατὰ τὴν πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν καὶ ἐγὼ εἶχον ζητήσει τὸν λόγον καὶ διὰ βραχέων τότε ἔψεξα τὴν πολυτέλειαν τοῦ ἀνωτέρου προσωπικοῦ τοῦ Νοσοκομείου ἑδραζόμενος εἰς τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, πρὸς τὴν ὁποίαν γνώμην ἐγὼ ἔτρεφα περισσοτέραν ὑπόληψιν ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἔτρεφε πρὸς αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις. Ἤμην πραγματικῶς ὑπὲρ τῶν οἰκονομιῶν, ὅπως εἶναι καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἐρωτῶ· δὲν εἶναι ἐπαρκῶς ἱκανοποιημένοι οἱ ὑπάλληλοι διὰ τοῦ μισθοῦ τὸν ὁποῖον ἀπεδέξατο ἡ Κυβέρνησις καὶ παρέχεται εἰς αὐτοὺς κατὰ μῆνα; Λέγεται ὅτι πρὸς αὔξησιν τῶν συντάξεων τῶν πολιτικῶν συνταξιούχων θὰ περικοπῶσιν οἱ μισθοὶ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ὑπαλλήλων. Τοῦτο δεικνύει ἀναμφισβητήτως τὴν πεποίθησιν τῶν κυβερνώντων ὅτι οἱ μισθοὶ εἶναι πλέον ἢ ἐπαρκεῖς, καὶ ὅμως διὰ τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν νομοσχεδίου δὲν ὑπάρχει ἄρθρον, δὲν ὑπάρχει παράγραφος, δὲν ὑπάρχει λέξις διὰ τῶν ὁποίων νὰ μὴ κατασπαταλᾶται τὸ δημόσιον χρῆμα εἰς αὐξήσεις μισθῶν καὶ ἀποδοχῶν διαφόρων ὑπαλλήλων, καὶ δὴ ὑπαλλήλων ὧν ηὐξήθησαν ἐπ’ ἐσχάτων παχυλῶς οἱ μισθοί, μισθῶν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ἐκρίθησαν καὶ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν καὶ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν Κοινοβουλευτικὴν καὶ ἐνεκρίθησαν κατόπιν καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν θὰ θελήσω οὐδὲ κἂν νὰ κρίνω τὸ 1ον ἄρθρον, διὰ τοῦ ὁποίου καταλύεται τέλεον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ διορισμοῦ οἱουδήποτε ὑπαλλήλου, ἀφαιρουμένης ἀπ’ αὐτοῦ πάσης πρὸς τοῦτο ἐξουσίας. Ἄρχομαι, κύριοι, ἀπὸ τοῦ ἄρθρου 1, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἀναγνώσω (ἀναγινώσκει)... Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ ἀφορῶσιν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς συγκοινωνίας τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία, ἂν δὲν ὑπῆρχε τὸ προσωπικὸν αὐτό, ἦτο ἀδύνατον νὰ γίνῃ. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω ὅτι, ἂν δὲν ὑπάρχῃ τὸ χρῆμα, εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ συγκοινωνία, καὶ ὅταν τὸ χρῆμα διοχετεύεται εἰς ἄλλα θυλάκια καὶ ὄχι εἰς τὰ θυλάκια τῶν ἐργατῶν, δὲν φαντάζομαι ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν συγκοινωνίαν. Καὶ ἐρωτῶ: Διὰ ποῖον λόγον καταλύονται διατάξεις κειμένων νόμων ἀπαιτοῦσαι ὡρισμένα προσόντα πρὸς κατάληψιν ὡρισμένων θέσεων; Καταλύονται διατάξεις τῶν ἄρθρων 41 καὶ 42.

§526Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὰ τὰ ἄρθρα συνετάχθησαν μὲ τὸν σκοπὸν νὰ διευκολύνωμεν τὴν προσέλευσιν μηχανικῶν, διότι αἱ τάξεις αὐτῶν ἔχουσιν ἀραιωθῆ. Εἶναι ἕνας κλάδος ὁ ὁποῖος κερδίζει περισσότερα εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ τοῖς δώσωμεν τὸν βαθμὸν τοῦ μηχανικοῦ βʹ τάξεως.

§527Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Δὲν μᾶς λείπουν οἱ μηχανικοί...

§528ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μᾶς λείπουν.

§529Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Δὲν μᾶς λείπουν οἱ μηχανικοὶ οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τὰ γραφεῖα τῶν μελετῶν, μᾶς λείπουν οἱ μηχανικοὶ ἀπὸ τὰ διάφορα ἐπαρχιακὰ γραφεῖα τῶν μηχανικῶν. Τὰ γραφεῖα μελετῶν εἶναι ὑπερπλήρη, μελέται δὲ ὑπάρχουν τοσαῦται, ὥστε, ἂν ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκετο ἀκόμη ἐκτεινομένη μέχρι τῶν ὁρίων τῆς Τσατάλτζας, πιστεύσατε ὅτι θὰ ἀπητοῦντο ἔτη ὁλόκληρα διὰ νὰ πραγματοποιηθοῦν αἱ μελέται καὶ δὲν θὰ ἐπήρκουν τὰ ἔξοδα.

§530Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὸν νομὸν τὸν ἰδικόν μου δὲν ἔχει μελετηθῆ οὔτε ἓν χιλιόμετρον.

§531Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν τὴν ἰδικήν μου δὲν ὑπάρχει μελέτη οὔτε ἑνὸς ρουπίου.

§532Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐπὶ τῆς αʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου ἔχετε ἀντίρρησιν;

§533Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Βεβαίως, διότι ἀπεμπολεῖτε τὰ δικαιώματά σας ὡς Ὑπουργοῦ, ἐνῷ πρέπει νὰ ἔχετε σεῖς τὴν εὐθύνην ἔναντι τῆς Συνελεύσεως διὰ τοὺς διορισμούς.

§534Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Νὰ τὸ τροποποιήσωμεν αὐτό.

§535Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον 2 αὐξάνει τὰς περὶ ὁδοιπορικῶν διατάξεις. Ἄλλαι αὐξήσεις ἐξ αὐτοῦ. Ἔπειτα ἔχομεν δι’ ἀγώγια ζώων κλπ. Ἄλλαι αὐξήσεις ἃς δοθοῦν δὲν μὲ ἐνδιαφέρει. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ ἐννοήσω τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 10. Δίδομεν ἄλλας αὐξήσεις καὶ μισθοὺς ἐκεῖ.

§536Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Νὰ διαγραφῇ. Καὶ τὸ ἄρθρον 9 νὰ διαγραφῇ. Εἶναι ἀξίωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§537Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον 12 ἐγκρύπτει σκάνδαλον.

§538Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διαγράφεται.

§539Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Λαμπρά.

§540Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν θέλω νὰ ὑπάρξῃ οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι ἐγὼ προστατεύω πρόσωπα.

§541Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Διατί λέγει «εἰς τὸν ἐκλεγόμενον διευθυντὴν» καὶ ὄχι «εἰς τὸν διευθυντὴν» μόνον;

§542Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Διότι δὲν θέλει νὰ τὸ δώσῃ εἰς τὸν τώρα. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τὸ ἔκαμε θέλει νὰ γίνῃ εἰς τὸ μέλλον διευθυντής.

§543Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διαγράφεται καὶ αὐτό.

§544Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Διὰ τὴν ὑποτροφίαν δὲν ὁμιλῶ, διότι ὁμολογῶ ὅτι εἶναι ἡ μόνη δικαιολογημένη αὔξησις.

§545Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ τεθῇ ὅτι «ὁρίζονται ἑκάστοτε διὰ Διατάγματος, ἀποφάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου».

§546Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Λαμπρά.

§547Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἱδρύθη ἐν τῷ Πολυτεχνείῳ Σχολὴ τοπογράφων μηχανικῶν.

§548Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις δέχεται τὴν τροπολογίαν σας. Ἡ λέξις «ὑποχρεωτικῶς» φεύγει, διότι σημαίνει ὅτι, ἂν ὑποβάλῃ αἴτησιν καὶ δὲν διορισθῇ, δύναται νὰ κάμῃ ἀγωγὴν κατὰ τοῦ Δημοσίου.

§549Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγκάσωμεν τὴν Πολιτείαν νὰ παίρνῃ ὑποχρεωτικῶς ὅσους φοιτοῦν. Θὰ βάλωμεν «ὑποχρεωτικῶς μετὰ προηγουμένην γνώμην τοῦ οἰκείου Συμβουλίου».

§550Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἀντὶ τῆς λέξεως «ὑποχρεωτικῶς», ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλῃ, νὰ δεχθῇ «κατὰ προτίμησιν».

§551Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μάλιστα.

§552Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὑποθέτω ὅτι συνεφωνήθη διὰ τὴν φράσιν «κατ’ ἀπόλυτον κρίσιν τοῦ οἰκείου Συμβουλίου», διότι κατὰ τίνα τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προσλαμβάνεται κατ’ ἀπόλυτον ἐκλογὴν τοῦ οἰκείου Συμβουλίου, ἐνῷ σεῖς θὰ εἶσθε ὁ ἐκλέγων;

§553Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὴν ἑρμηνείαν τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι περιττόν.

§554Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Τὸ ἄρθρον 12 εἶσθε σύμφωνος νὰ ἀπαλειφθῇ;

§555Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀπηλείφθη.

§556ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§557Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον δὲν καθορίζετε ἐκείνους τοὺς ὁποίους θὰ πάρετε. Εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ ἄλλοτε ὅτε ἦτο Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ κ. Παπαναστασίου καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν εἶπον ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ἓν πρόγραμμα. Πρέπει τὸ Κράτος νὰ κάμῃ δημόσια ἔργα, πρέπει νὰ γνωρίζῃ μετὰ πόσα ἔτη θὰ τελειώσουν, πῶς θὰ ἐξεύρῃ μηχανικούς, ἂν δὲ χρειάζωνται καὶ ξένοι, νὰ προσλάβῃ καὶ ξένους. Εὔχομαι νὰ εὕρητε περισσοτέρους, ἀλλὰ δὲν θὰ εὕρητε.

§558Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Οὕτω σκέπτομαι καὶ ἐγώ, ὅπως καὶ σεῖς.

§559Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ πρόγραμμα ἔχει καὶ μίαν ἄλλην ἄποψιν σοβαρωτάτην· ὅτι ἡ κατανομὴ τῶν πιστώσεων δὲν πρέπει νὰ γίνεται κατὰ νομούς· πρέπει νὰ κανονίζωνται αἱ πιστώσεις ἀναλόγως τῶν χιλιομέτρων ἐν τῷ Κράτει. Τὸ Κράτος δὲν θὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν, ἀλλὰ θὰ κατασκευάσῃ καὶ ἄλλας ὁδούς, ἀναλόγως τῆς ἐλλείψεως τῶν χιλιομέτρων, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἄλλους νομούς.

§560Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἴθε νὰ εὕρωμεν μηχανικοὺς διὰ νὰ συμπληρώσωμεν ὅλας τὰς ὀργανικὰς θέσεις.

§561Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ ὑπέβαλον μίαν γνώμην.

§562Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πάντως καὶ μεθ’ ὅλα αὐτὰ θὰ δυσκολευθῶμεν πολύ.

§563Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶναι ἀόριστος ὁ νόμος.

§564Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι· ὁ ἀριθμὸς εἶναι ὡρισμένος.

§565Σ. ΞΥΔΗΣ. Εἰς τὸ προηγούμενον νομοσχέδιον περιέχεται ἡ προσθήκη, τὴν ὁποίαν εἰσηγήθη ἡ Ἐπιτροπή. Διὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης ὁρίζονται ὑποτροφίαι· ἀλλ’ ἔχομεν ἀποδεδειγμένον ὅτι ἐκ τῶν ἐξελθόντων τοῦ Πολυτεχνείου μηχανικῶν οὐδεὶς κατετάχθη. Ἑπομένως φέρω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν (ἀναγινώσκει): «Κατ’ ἔτος θὰ προσλαμβάνωνται δέκα ἄποροι.... κλπ.». Ὑπολογίζω τὴν ἀπαιτουμένην πρὸς τοῦτο δαπάνην, πρὸς 300 δραχμὰς τὸν μῆνα δι’ ἕκαστον, εἰς δραχμὰς 360,000, τὴν δαπάνην δὲ ταύτην τὴν ἀπεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§566Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε εἶναι πολὺ ὀρθόν, θέλω ὅμως κάτι τι μεγαλύτερον, νὰ δεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν αὐτὴν καὶ νὰ ὑποβάλωμεν ἓν τέλειον νομοσχέδιον.

§567Σ. ΞΥΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχετε τὴν εὐθύνην τῆς ἐλλείψεως τῶν μηχανικῶν, διότι λαμβάνεται πρόνοια, ὅπως αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ἀποτάσσονται τῆς Ὑπηρεσίας, παραβιάζοντες τὰς ὑποχρεώσεις των, τοὺς παραπέμπετε εἰς τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην ἐπὶ ἀπάτῃ.

§568Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σεῖς ἠρωτήσατε ἂν ἀντιλέγω· ηὐχαριστήθην ὅτι σᾶς ἤκουσα, διότι, ὅτε τὸ πρῶτον ἐγενόμην Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἰσηγήθην τὸ σύστημα τῶν ὑποτροφιῶν ὄχι ὡς νέον, ἀλλὰ διότι ὅλα τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα εἶναι καθυστερημένα αὐτὴν τὴν μέθοδον ἠκολούθησαν. Ἐσκέφθην δὲ νὰ θέσω αὐτὴν τὴν διάταξιν, διότι κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη ἐστέλλοντο ὑπότροφοι, ἐσπούδαζον καὶ κατελάμβανον εἶτα ἰδιωτικὰς θέσεις. Ἄν λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, θὰ ἴδητε ὅτι, ἂν δὲν δεχθῶσι νὰ ἀναλάβωσι τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, διώκονται ἐπὶ καταχρήσει ἐμπιστοσύνης, ἐκτὸς ἂν δεχθῶσι νὰ καταβάλωσι τὰ δι’ αὐτοὺς γενόμενα ἔξοδα. Καλύτερον λοιπὸν εἶναι νὰ μείνῃ μέχρι τῆς συντάξεως τοῦ νέου νομοσχεδίου ἡ διάταξις αὐτή.

§569Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Κατόπιν ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὀφείλω νὰ προσθέσω ὅτι ὑπάρχει πληθώρα μηχανικῶν ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ μηχανικῶν οἱ ὁποῖοι προτιμῶσι τὰς ἰδιωτικὰς ἐργασίας, διότι εἰς αὐτὰς ἐργάζονται τρεῖς ὥρας τὴν ἡμέραν καὶ λαμβάνουν 4,000 δρ. τὸν μῆνα. Θὰ προέτεινα δὲ νὰ διδάσκωνται εἴς τινα τῶν γυμνασίων τὰ μαθήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διδάσκονται εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον.

§570Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὀφείλω ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος, νὰ σᾶς καταστήσω γνωστὸν ὅτι ὑπάρχει ὑποχρέωσις αὐτῶν, ὅπως ἀναλάβωσιν ὑπηρεσίαν εἰς κρατικὰς Ὑπηρεσίας καὶ δεύτερον ὑποχρέωσις τῶν ὑποτρόφων πρὸς τὸ Κράτος. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω νὰ προσαγάγῃ τὸν νόμον αὐτὸν περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν.

§571Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ὑπάρχει.

§572ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1356 ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐν τῷ Κράτει ἐπιχειρήσεις παραγωγῆς καὶ διανομῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας».

§573Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ μόνον μέρος τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον προκαλεῖ ἀντιρρήσεις καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἀφήσωμεν διὰ μεταγενεστέραν συζήτησιν εἶναι τὸ ἀφορῶν τὴν ἀνατύπωσιν, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὴν σύμβασιν. Λοιπὸν τὰ ἄρθρα 6, 7, 8 καὶ 9 διαγράφονται.

§574Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§575ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρὸς ἔχει τὸν λόγον.

§576Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου 5.

§577Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία, κ. Ὑπουργέ, τὴν ὁποίαν ἔχει ὑπογράψει καὶ ὁ κ. Ξηρός. Δὲν θέλω νὰ κάμω παρὰ μόνον μίαν σύστασιν διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἱδρύσεως τῶν τριῶν ἠλεκτρικῶν τμημάτων.

§578Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔδωσα προχθὲς ἐξηγήσεις, κ. συνάδελφε, ὅτι αὐτὰ εἶναι πράγματα βασικά. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ τὰ φέρωμεν κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. Θὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον εἰδικόν.

§579Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Διαφωνοῦμεν κατὰ τοῦτο· ὅτι ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὁλόκληρος ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ἂν ἦτο ἀνεκτὸς εἰς τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν συνεστήθη τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν ἀσφαλῶς δὲν εἶναι ἀνεκτός, διότι δὲν ἐκπληροῖ οὐδόλως τὸν προορισμὸν τὸν ὁποῖον ἔχει, δηλαδὴ ἡ Διεύθυνσις τῶν Τ.Τ.Τ. καὶ ἡ Διεύθυνσις τῶν Σιδηροδρόμων βεβαίως ἀποτελοῦν ἓν φαινόμενον πρωτοφανές. Ἀσφαλῶς λοιπὸν τὰς μεταβολὰς τὰς ὁποίας ψηφίζομεν σήμερον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας τὰς ψηφίζομεν ὡς προσωρινὰ μέτρα. Καὶ ἐγὼ ὡς προσωρινὸν μέτρον τὸ προτείνω, διότι δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ καμμία δαπάνη· πρόκειται μόνον πρὸς τὸ παρὸν διὰ τῆς διαιρέσεως τῶν τριῶν τμημάτων νὰ διαιρέσωμεν τὴν ἐργασίαν, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν τί γίνεται εἰς ἕκαστον τμῆμα. Ἠρώτησα ἐγὼ αὐτὸς τί γίνεται διὰ τὸν φωτισμὸν τῆς πόλεως Ξάνθης καὶ ἐκάμομεν τρεῖς ἡμέρας διὰ νὰ μάθωμεν. Ὅταν εἶναι τρία τὰ τμήματα, ἕκαστον θὰ ἔχῃ ἰδίαν εὐθύνην. Διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς δὲν προστίθεται οὐδὲ δαπάνη οὐδὲ προσωπικόν.

§580Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀλλάσσει ἡ ὀργάνωσις.

§581Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν ἀλλάσσει ἡ ὀργάνωσις. Τὸ ἓν τμῆμα διαιρεῖται εἰς τρία. Αἱ κάμαραι εἶναι διῃρημέναι. Δὲν ἔχουν παρὰ νὰ διαιρέσουν τὰ ντουλάπια.

§582Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε συνάδελφε, θέλει ἡ Συνέλευσις ἐξαπίνης νὰ ἐμφανίζωνται νομοθετήματα τόσον ριζικὰ καὶ νὰ ψηφίζωνται εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν διὰ τροπολογίας;

§583Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὄχι ἐξαπίνης. Ἐγὼ ἐν πρώτοις σᾶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ θεωρῶ ὡς προσωρινὸν μέτρον, οὐδέποτε θὰ τὸ ἐπρότεινον ὡς βασικόν, διότι ἔχω καὶ ἐγὼ ὑπ’ ὄψιν μου νὰ σᾶς εἴπω τὰ κολοσσιαῖα σφάλματα τοῦ ὀργανισμοῦ. Μεθαύριον θὰ συζητῆτε τὴν σύμβασιν τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ τῶν Ἀθηνῶν. Νομίζετε ὅτι τὸ τμῆμα τὸ ὁποῖον θὰ συζητήσῃ τὴν σύμβασιν θὰ εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ συμβουλευθῇ τὰς συμβάσεις τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν;

§584Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν θὰ ἀρκεσθῶ εἰς τὴν Ὑπηρεσίαν. Θὰ ζητήσω τὰς γνώμας ὅλης τῆς κοινωνίας, προκειμένου νὰ λύσω τόσον μέγα ζήτημα.

§585Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὸ βασικώτερον ἐξ ὅλων εἶναι τὸ Συμβούλιον. Τὸ Συμβούλιον τῶν Σιδηροδρόμων εἶναι τόσον εἰδικὸν διὰ τὰς ἠλεκτρικὰς ἐγκαταστάσεις ὅσον καὶ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον.

§586Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Νομίζετε ὅτι θὰ βασισθῶ ἐπὶ τῶν ἀτελῶν Ὑπηρεσιῶν τὰς ὁποίας ἔχομεν διὰ τοιαῦτα ζητήματα; Μὴ ἀνησυχῆτε.

§587Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι μόνον τὸ ζήτημα τῶν συμβάσεων. Εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Ἔχει πολὺ μεγάλην σημασίαν.

§588Γ. ΒΕΝΙΕΡΗΣ. Γνωρίζετε πόσας ἡμέρας θέλετε διὰ νὰ πάρετε μίαν ἄδειαν οἰκοδομήσεως; Δύο μῆνας, ἐνῷ ἡ ἐργασία αὐτὴ δύναται νὰ γίνῃ ἐντὸς δύο ἡμερῶν.

§589Α. ΠΑΠΑΔΑΜ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅπως ληφθῇ καὶ διὰ τὸν δῆμον Ἑρμουπόλεως ἡ πρόνοια ἥτις λαμβάνεται καὶ δι’ ἄλλας πόλεις, διότι καὶ ἐκεῖ συντρέχουν οἱ αὐτοὶ λόγοι.

§590Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὅπως ἐδήλωσα εἰς τοὺς κυρίους ἐκ Πρεβέζης πληρεξουσίους, δέχομαι τὴν σχετικὴν διάταξιν, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐγκρίσεως ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας.

§591Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ποίαν διάταξιν, κ. Ὑπουργέ;

§592Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι εἰς τὸ ἄρθρον 11. Ἄν ἐντὸς τριῶν μηνῶν ὁ ἀνάδοχος τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ τῆς πόλεως Πρεβέζης δὲν ἤθελε κάμει ἔναρξιν τῆς κανονικῆς λειτουργίας τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ, δικαιοῦται ὁ δῆμος νὰ κηρύξῃ τὸν ἀνάδοχον ἔκπτωτον καὶ νὰ καταλάβῃ τὰς ἐγκαταστάσεις, προβαίνων μετὰ ταῦτα εἰς τὴν ἐξαγορὰν αὐτῶν.

§593Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι δεσμευτικόν, κύριε Ὑπουργέ.

§594Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δι’ αὐτὸ ἔβαλα καὶ τὸν ὅρον «ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐγκρίσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας».

§595Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Πρόκειται νὰ δημεύσητε τὴν περιουσίαν ἑνὸς ἀνθρώπου.

§596Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἂν δὲν ἐκτελῇ τὰς ὑποχρεώσεις του, δικαιοῦται ὁ δῆμος νὰ τὸν κηρύξῃ ἔκπτωτον· ἀλλὰ δυνάμει ἑνὸς νόμου τὸ δικαίωμα τῆς ἐκπτώσεως κατηργήθη, ἐφόσον ἰσχύει αὐτὴ ἡ προσωρινὴ νομοθεσία, καὶ λέγομεν ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀποφεύγουν αὐτοὶ τὴν ἔκπτωσιν, μολονότι δὲν ἐκπληροῦν τὰς ὑποχρεώσεις των, καὶ λέγομεν· ἂν δὲν ἐκτελοῦν τὰς ὑποχρεώσεις των, ὁ δῆμος θὰ δικαιοῦται νὰ τοὺς κηρύσσῃ ἐκπτώτους. Πρὸς ἀσφάλειάν των δὲ διὰ νὰ μὴ γίνεται καμμία τυπικὴ παρεκτροπὴ ὁ Ὑπουργὸς θὰ ἐγκρίνῃ τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου.

§597Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀποζημιῶν αὐτούς.

§598Α. ΠΑΠΑΔΑΜ. Κηρύσσονται ἔκπτωτοι.

§599Α. ΔΑΡΓΕΝΤΑΣ. Ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπεκτάσεως τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰς τὸν δῆμον Ἑρμουπόλεως εἶναι ἐπιβεβλημένη. Πρὸς τοῦτο δέον νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄνω ἐδάφιον μετὰ τὰς λέξεις «τῆς πόλεως Λαρίσης» ἡ φράσις «ὡς καὶ τὴν ἐπιχείρησιν ἠλεκτροφωτισμοῦ τοῦ δήμου Ἑρμουπόλεως».

§600ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 3221 περὶ κτηματικῶν Τραπεζῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπὸ 3 Σεπτεμβρίου 1924 Ν. Δ. περὶ ἀπαγορεύσεως δικαιοπραξιῶν ἐπὶ ἀκινήτων».

§601Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ αʹ ἄρθρον θὰ παραμείνῃ ὡς ἔχει ἐν τῷ Ν. Διατάγματι, τὰ δὲ λοιπὰ θὰ ψηφισθῶσιν ὅπως ἐτροποποιήθησαν ὑπ’ ἐμοῦ διὰ Διατάγματος, δηλαδὴ δύναμαι νὰ ἀπαγορεύσω τὴν ἐκβίασιν κλπ. Νὰ ψηφισθῇ ὅπως ἐτροποποιήθη ὑπ’ ἐμοῦ. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§602ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου 1308 καὶ τῶν Ν. Διαταγμάτων τῆς 31ης Μαΐου 1923 καὶ 26 Ἰουλίου 1923 περὶ ἀπωλείας ἀνωνύμων χρεογράφων».

§603Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν.

§604Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂς γίνῃ δεκτή.

§605Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «δύναται».

§606Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἡ λέξις «κατεχομένη». Νὰ ἀλλάξωμεν καὶ τὸν τίτλον. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§607ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ κυριακῆς ἀναπαύσεως».

§608Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος περὶ «κυριακῆς ἀναπαύσεως», κ. Πρόεδρε, ἰσχύει εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ἔχει προηγουμένως ἐκδοθῆ ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ ἢ κοινοτικοῦ συμβουλίου.

§609Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). (Ἀναγινώσκει): «Ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος κλπ.».

§610Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διαφόρους ἐχούσας πληθυσμόν. Ἐγὼ λέγω ἀνεξαρτήτως τοῦ πληθυσμοῦ, διότι εἰς μίαν πόλιν ὑπάρχουσι λ.χ. 15,000 κάτοικοι.

§611Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄνω τῶν 20,000 κατοίκων· ὑποτίθεται ὅτι ὑπάρχει ἐργατικὴ κίνησις ἀρκετὴ καὶ θέλουσι νὰ ἀναπαυθῶσι.

§612Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Ἑπομένως καὶ εἰς τὰς κάτω τῶν 20,000 πληθυσμοῦ· εἶναι πρᾶγμα σαφές, δὲν εἶναί τι τὸ ὁποῖον νὰ ἐπιτρέπῃ διαφωνίαν. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε εἶναι ὀρθόν, ἀλλὰ νὰ ἰσχύῃ ἀνεξαρτήτως τοῦ πληθυσμοῦ. Ἀναγκαστικῶς νὰ ἰσχύῃ ὁ νόμος εἰς ὡρισμένας πόλεις.

§613Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι, διότι ἀναγκάζει τὸν ἐργοδότην νὰ δίδῃ ἀνάπαυσιν εἰς τὸν ἐργάτην.

§614Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ κυριακῆς ἀναπαύσεως εἰς ἕνα τόπον πρέπει προηγουμένως νὰ τὸ προτείνῃ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον. Ἂν θέλετε νὰ καταργήσετε τὴν διάταξιν αὐτήν, τοῦτο εἶναι δικαίωμα τῆς Συνελεύσεως. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ἐγὼ λέγω ὅτι ὄχι μόνον εἰς μίαν πόλιν νὰ διατηρῆται τὸ δικαίωμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας πόλεις. Διατί εἰς τὴν πόλιν Αἴγιον νὰ ἐφαρμόζεται διαφορετικὰ ἡ κυριακὴ ἀνάπαυσις καὶ εἰς τὰς Πάτρας νὰ ἐφαρμόζεται πάλιν διαφορετικά;

§615Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διότι εἰς τὰς πόλεις τῶν κάτω τῶν 20,000 κατοίκων ὑπάρχει ἐργατικὴ κίνησις ἐπιβάλλουσα τὴν κυριακὴν ἀνάπαυσιν. Δι’ αὐτὸ ὁ νόμος θέλει νὰ ἐξαρτήσῃ τὴν κυριακὴν ἀνάπαυσιν ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου διὰ τὰς μεγάλας πόλεις.

§616ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Εἶσθε σύμφωνοι.

§617Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐπεκταθῇ εἰς ὅλας τὰς πόλεις.

§618Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι.

§619Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί νὰ ἔχῃ μεγαλύτερον δικαίωμα τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Βοδενῶν ἀπὸ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Θεσσαλονίκης; Τὰς ἀνάγκας τῶν συμπολιτῶν των τὰς γνωρίζουν οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι καὶ θὰ κρίνουν κατὰ πόσον πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος. Τὸ ζήτημα τῶν ἐστιατορίων τὸ ὁποῖον φέρει κοινωνικὴν ἀναστάτωσιν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα πρέπει νὰ τὸ προσέξωμεν καὶ πρέπει νὰ τὸ ἐξαρτήσωμεν ἀπὸ τὴν γνώμην τῶν δημοτικῶν συμβουλίων.

§620Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἕνας συμβιβασμὸς ὁ ὁποῖος ἔγινε μεταξὺ ἐργοδοτῶν καὶ ἐργατῶν. Ἔμειναν σύμφωνοι καὶ οἱ δύο.

§621Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς Ἀθήνας;

§622Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ Ἀθῆναι δὲν εἶναι τὸ Κράτος, ἀλλὰ πρέπει νὰ παραδεχθῆτε ὅτι αἱ πόλεις αἱ μεγάλαι ἔχουν συνθήκας ἐργατικὰς ὁμοίας πρὸς τὰς Ἀθήνας. Ἐνῷ εἰς μίαν πόλιν 10,000 κατοίκων, ἂν ὑπάρχουν 1 ἢ 2 ἐστιατόρια, εἶναι λίαν πιθανὸν ὅτι ἀναπαύονται ὅλην τὴν ἑβδομάδα.

§623Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην νὰ μὴ γίνῃ διάκρισις μεταξὺ πληθυσμῶν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§624ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου περὶ Ἀστυνομίας Πόλεων καὶ μερικῆς ἐπεκτάσεως τοῦ θεσμοῦ ἐν Ἀθήναις». Ὁ κ. Κούνδουρος ἔχει τὸν λόγον.

§625Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀναντιρρήτως, κύριοι συνάδελφοι, τὸ κρινόμενον νομοθέτημα εἶναι τὸ σοβαρώτερον ἀπὸ ὅσα ἀπησχόλησαν κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον τὴν Συνέλευσιν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ θεσμοῦ, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα θίγονται, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους καὶ τοῦ πολιτεύματος. Δύο συστήματα, τὸ σύστημα τῆς Χωροφυλακῆς καὶ τὸ σύστημα τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων, διαγκωνίζονται πρὸ πολλοῦ χρόνου καὶ διεκδικοῦν τὴν ἐγκατάστασιν ἐν Ἀθήναις. Οἱ διαπληκτισμοὶ ἀναντιρρήτως δὲν χρονολογοῦνται εἰς τοὺς τελευταίους καιρούς· εἶναι ταυτόχρονοι, εἶναι σύγχρονοι μὲ τὸν θεσμὸν τῆς εἰσαγωγῆς τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων, ὁ ὁποῖος εἶναι γνωστὸν κατὰ ποῖον ἔτος εἰσήχθη ἐν Ἑλλάδι. Πρὶν ἐξετάσω τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς προσωπικῆς του ἀπόψεως, θὰ τὸ ἐξετάσω ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ συστήματος, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως του τῆς ἐπιστημονικῆς. Ὅταν εἰσήχθη τὸ σύστημα τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων, ἐνθυμεῖσθε ποίαν περίοδον διήνυε τὸ Κράτος καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς κρατικῆς καὶ τῆς καθεστωτικῆς καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς κοινωνικῆς. Εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἦσαν χαραγμένα τὰ ὅρια τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν καθηκόντων μεταξὺ τῶν πολιτῶν. Εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔπνεεν ὁ ἄνεμος τῆς ἀνορθώσεως καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐγκληματικότης εἶχε περιορισθῆ εἰς τὸ ἐλάχιστον ὅριον. Εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱαδήποτε ἀστυνομία καὶ ἀπὸ γυναῖκας ἀποτελουμένη ἦτο ἱκανὴ νὰ συγκρατήσῃ τὴν τάξιν καὶ νὰ ἐποπτεύσῃ ἐπὶ τῶν ζητημάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπρόκειτο νὰ ἐποπτεύσῃ. Ἀλλ’ ἔκτοτε μετεβλήθησαν οἱ καιροὶ καὶ μετεβλήθησαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἀπορῇ τις πῶς ἕνα θεσμὸν ἁπλοϊκὸν τὸν διετηρήσαμεν, ἐνῷ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν τάξιν εἰς κοινωνίαν ἡ ὁποία ἀντὶ τῆς ἀγάπης καὶ τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὸ καθῆκον ἔχει τοποθετήσει εἰς τὸ στῆθος αὐτῆς ἀπεξηραμμένην πυρίτιδα, τὴν πυρίτιδα τοῦ μίσους. Πῶς θὰ συγκρατήσωμεν τὴν τάξιν μὲ ἓν σύστημα ἁπλοῦν, ὅταν πολλοὶ πολῖται ὁπλοφοροῦν; Ἂν κατὰ πρώτην φορὰν ἐγίνετο λόγος περὶ εἰσαγωγῆς τοῦ θεσμοῦ ἐν Ἑλλάδι, ἀναντιρρήτως ἡ ἀπάντησις θὰ ἠδύνατο νὰ προκαλέσῃ καὶ ἀπόπειραν. Ἀλλ’ ἤδη ἔχει ἡ ἀπόπειρα τὸ γεγονὸς ὑπὲρ αὐτῆς ὅτι πρόκειται περὶ θεσμοῦ ὁ ὁποῖος εἰσήχθη εἰς ἄλλας πόλεις, καὶ κατὰ τὰς ἐκεῖθεν ὁμολογίας, λίαν εὐδοκίμως ἐφαρμόζεται σήμερον ἐκεῖ, διότι ἡ ψυχολογία εἰς τὰ μέρη ταῦτα παραμένει διάφορος, διότι αἱ συνθῆκαι αἱ κοινωνικαὶ εἶναι διάφοροι, διότι πρόκειται οὐχὶ περὶ τῆς πυριφλεγοῦς ζώνης, εἰς τὴν ὁποίαν διεξάγονται οἱ μεγάλοι πολιτικοὶ ἀγῶνες, ἀλλὰ πρόκειται περὶ κέντρων εἰς τὰ ὁποῖα ἡ κοινωνία εἶναι κατὰ πολὺ μειωμένη καὶ οὐδεμίαν ἀσκεῖ ἐπιρροὴν ἀπὸ ἀπόψεως καθεστωτικῆς καὶ κοινωνικῆς πάλης. Τρεῖς περιπτώσεις ἔχομεν πρὸ ἡμῶν, κύριοι· τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωμεν μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην μὲ τὴν ὁποίαν ἀπεβλέψαμεν μέχρι σήμερον ν’ ἀποβλέπωμεν καὶ εἰς τὸ μέλλον πρὸς τὴν Χωροφυλακήν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δημοσίαν τάξιν ἐν Ἀθήναις, τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀντικαταστήσῃ τὴν Χωροφυλακήν, τὴν Ἀστυφυλακήν, καὶ τὸ σύστημα τὸ μικτόν. Ὁ νομοθέτης, ὅταν ἐσκέφθη τὸ πρῶτον νὰ εἰσαγάγῃ τὸν θεσμὸν τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων ἐν Ἑλλάδι, μολονότι εὑρέθη ὑπὸ ἐξαιρετικὰς συνθήκας, εἰς τὸν νόμον 1870 καὶ εἰς τὸ 12ον ἄρθρον ἀναφέρει (ἀναγινώσκει):... Οὐδέποτε δηλαδὴ ἐσκέφθη ὁ νομοθέτης τῆς τότε ἐποχῆς, μεθ’ ὅλην τὴν διαφορὰν τῶν περιστάσεων, νὰ εἰσαγάγῃ ἀπολύτως τὸν θεσμὸν τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἀπὸ τότε ὁ νομοθέτης ἀπεφάνθη ὅτι ὁ θεσμὸς οὗτος, ἄν ποτε εἰσαχθῇ, πρέπει νὰ εἰσαχθῇ ὑπὸ τοὺς ὅρους τῆς τηρήσεως τῆς Χωροφυλακῆς καὶ τοῦ περιορισμοῦ αὐτῆς εἰς τὰ καθαρῶς καθήκοντα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ὡς γνωστόν, ἡ ἐπιστήμη χωρίζει τὰ καθήκοντα τὰ ἀστυνομικὰ ἀπὸ τὰ καθήκοντα τῆς Χωροφυλακῆς. Κεχωρισμένα ὑπάρχουν ἐν Ἰταλίᾳ καὶ ἐν Γερμανίᾳ, κεχωρισμένα εἰς τὰς περισσοτέρας Χώρας. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὑπάρχει ὁμολογουμένως τὸ σύστημα τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων. Ὅπου ὑπάρχουν κεχωρισμένα τὰ καθήκοντα τῆς Ἀστυνομίας ἀπὸ τὴν Χωροφυλακὴν ὡς ἑξῆς εἶναι διερρυθμισμένα (ἀναγινώσκει)... Εἰς τὴν Χωροφυλακὴν ἐναπομένουν ἀλλαχοῦ τὰ ἑξῆς καθήκοντα (ἀναγινώσκει): «Ἡ πρόληψις τῶν ἐγκληματικῶν.... κλπ.». Τοιαύτην τινὰ διαστολὴν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του ὁ ἀρχικὸς νομοθέτης, ὅταν ἀπεφάσισε νὰ εἰσαγάγῃ δοκιμαστικῶς τὸν θεσμὸν τῆς νέας Ἀστυνομίας καὶ ἐξέφρασε τὴν εὐχὴν διὰ τοῦ νομοθετήματος νὰ ἐπεκταθῇ ἐν Ἀθήναις. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι πληρεξούσιοι, πρέπει νὰ ἐξετάσῃ ὑπὸ εὐρυτάτην ἔννοιαν τὴν σκέψιν περὶ ἐπεκτάσεως τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων ἐν Ἀθήναις. Ἡ Ἀστυνομία Πόλεων δὲν εἶναι Σῶμα πολιτικόν, δὲν ἔχει τὴν πειθαρχίαν ἡ ὁποία κρατεῖ τοὺς χωροφύλακας εἰς τὸ καθῆκόν των τὸ δυσχερές. Ἐπὶ πλέον εἶναι Σῶμα ἄοπλον τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ συγκρατήσῃ τὴν τάξιν. Καὶ μόνον τὸ περιστατικὸν τῆς τελευταίας δίκης θὰ μᾶς πείσῃ ὅτι πᾶσα σκέψις περὶ ἐμπιστοσύνης τῆς τάξεως εἰς τὴν ἄοπλον Ἀστυνομίαν Πόλεων εἶναι σκέψις ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐγκαταλειφθῇ. Ἄν, κύριοι, ἀνατάμωμεν μὲ τὴν φρόνησιν ἡ ὁποία ἐνδείκνυται ὅταν ἀσκοῦμεν καθήκοντα δημόσια, καὶ ἐξετάσωμεν ψύχραιμοι τὰ συμβάντα κατὰ τὴν τελευταίαν δίκην, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω ὅτι αὐτὸ καὶ μόνον θὰ μᾶς ἀναγκάσῃ νὰ ἐγκαταλείψωμεν αὐτὴν τὴν σκέψιν περὶ ἐπεκτάσεως τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων. Νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι, ἂν ἔστω καὶ ἐπὶ 24 ὥρας ἐκδιώξωμεν τὴν Χωροφυλακὴν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας, θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἐπαναφέρωμεν αὐτὴν ζητοῦντες συγγνώμην διὰ τὸ πραξικόπημα τὸ ὁποῖον ἐνηργήσαμεν, καί, ἂν δὲν ἀναγκασθῶμεν νὰ πράξωμεν τοῦτο, θὰ καταφύγωμεν εἰς τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν καὶ θὰ ζητῶμεν τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Φρουραρχείου, ἵνα μᾶς καταγγέλλωσιν ὅτι κατατυραννοῦμεν καὶ καταδεσπόζομεν τοὺς ἀντιθέτους. Ἤθελον νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν μίαν πρόσφατον περίστασιν μιᾶς ἀπεργίας εἰς τὸν Πειραιᾶ κατὰ τὸ 1923, ὁπότε ἡ Ἀστυνομία Πόλεων κατέφυγεν εἰς τὸ Φρουραρχεῖον Πειραιῶς καὶ ἐζήτησε στρατιωτικὴν δύναμιν ἵνα φρουρήσῃ τὰ ἀστυνομικὰ καταστήματα. Καὶ θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ πράττωμεν τοῦτο οὐχὶ ὅταν εὑρισκώμεθα πρὸ συνωμοσιῶν καὶ πρὸ στάσεων ἢ πρὸ συλλαλητηρίων ἐκνόμων καὶ ἐκθέσμων, ἀλλὰ καὶ ὅταν εὑρισκώμεθα ἐνώπιον ἑνὸς δικαστηρίου δικάζοντος τὴν κοινοτέραν ὑπόθεσιν. Ἀλλὰ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα· μὲ τὸ νομοθέτημα τὸ ὁποῖον εἰσάγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θέλει νὰ ἐκτοπίσῃ ἀπὸ τὰς Ἀθήνας τὴν Χωροφυλακὴν ναὶ ἢ ὄχι; Καθ’ ἡμᾶς μὲ τὸ νομοθέτημα θὰ εἶναι πολὺ σύντομος ὁ ἀπόλυτος ἐκτοπισμὸς τῆς Χωροφυλακῆς ἀπὸ τὰς Ἀθήνας. Ὁμιλεῖ τὸ νομοθέτημα εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον περὶ τμηματικῆς ἐπεκτάσεως τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων ἐν Ἀθήναις, ἀλλὰ μὲ τρόπον τοιοῦτον ὥστε μετὰ πάροδον ὀλίγου χρονικοῦ διαστήματος ὁ ἐκτοπισμὸς νὰ εἶναι πλήρης καὶ ἡ Ἀστυνομία Πόλεων θὰ ἐπεκταθῇ εἰς Ἀθήνας. Εἰς ἰδιαιτέραν συνομιλίαν ἣν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἔχω μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν συνεζήτησα ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ ἀντελήφθην ὅτι δὲν εἶναι μακρὰν τῆς σκέψεως νὰ παραδεχθῇ ὅτι ἡ ἔννοια τῆς ἐπεκτάσεως τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων ἐν Ἀθήναις θὰ γίνῃ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου 1370, δηλαδὴ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι δὲν ἐκτοπίζεται ἡ Χωροφυλακή, ἀλλὰ παραμένει καὶ διαστέλλονται τὰ καθήκοντα αὐτῆς ἀπὸ τὰ καθήκοντα τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων. Ἀλλὰ τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον δὲν συνεφωνήσαμεν εἶναι τοῦτο, νομίζω, ὅτι δύναται νὰ συμβῇ τοῦτο μὲ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔφερε πρὸ ἡμῶν. Ἔχω ριζικὰς διαφωνίας, διότι τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοθετήματος εἰσάγει ἄνευ οὐδενὸς περιορισμοῦ τὴν Ἀστυνομίαν Πόλεων ἐν Ἀθήναις. Εἰς τὸ πρῶτον νομοθέτημα ὑπάρχει ὁ περιορισμὸς ὅτι ἡ Χωροφυλακὴ θὰ παραμείνῃ καὶ θὰ περιορίζεται εἰς τὰ καθήκοντα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Εἰς τὸ νέον νομοθέτημα δὲν ὑπάρχει ὁ ὅρος οὗτος. Πρόκειται περὶ νομοθετήματος τὸ ὁποῖον δὲν ἐπεξειργάσθη μόνος ὁ κ. Ὑπουργός, διότι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἀλλοία θὰ ἦτο ἡ διατύπωσις. Πρόκειται περὶ νομοθετήματος τὸ ὁποῖον ἐμφανίζεται ἐπὶ τῇ ἐναλλαγῇ ἑκάστης Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῇ ἐναλλαγῇ ἑκάστου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ τῆς Ἐννόμου Τάξεως. Εἶναι πολλαὶ αἱ ἀπόπειραι τὰς ὁποίας ἔχει κάμει τὸ νομοθέτημα, ὡς ἔχει, διὰ νὰ φθάσῃ μέχρις ὅτου ἐκπορθήσῃ τὴν θέλησιν τῶν Ὑπουργῶν καὶ νὰ ἐμφανισθῇ πρὸ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀπέτυχον ὅλαι αἱ ἀπόπειραι τοῦ παρελθόντος καὶ ἐπέτυχεν ἡ σημερινή. Θὰ ἤμην διατεθειμένος, κύριοι, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δέχεται τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 1 ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦ πρώτου νόμου, ὁ ὁποῖος εἰσήγαγε τὸν θεσμὸν τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων, δηλαδὴ ὑπὸ τὸ πνεῦμα ὅτι διατηρουμένης τῆς Χωροφυλακῆς καὶ περιοριζομένης εἰς τὰ καθήκοντα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, θὰ ἤμην διατεθειμένος, λέγω, νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων. Κατὰ τὸ μικρὸν διάστημα τῆς ὑπουργίας μου ἔτυχε νὰ συνομιλήσω μὲ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἀγγλικῆς Ἀποστολῆς. Τὸ πρόσωπον τοῦτο, τὸ ὁποῖον παρέσχεν ἀρκετὰς ὑπηρεσίας εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ πρὸς τὸ ὁποῖον ὀφείλεται εὐγνωμοσύνη, πιστεύει ἀδιστάκτως εἰς τὸν ἀστερισμὸν τοῦ θεσμοῦ τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων. Ἀλλ’ ὅταν θέσετε ὡρισμένα ἐρωτήματα ἀφορῶντα τοὺς κινδύνους, ἡ ἀπάντησις εἶναι Ἀγγλική, ὅτι δὲν μᾶς ἐνδιαφέρουν. Ἂν π.χ. τῷ εἴπητε ὅτι θὰ δυνηθῇ ἡ Ἀστυνομία Πόλεων, ἂν ἐμφανισθῇ ἓν συλλαλητήριον ἔκνομον, παρὰ τὴν θέλησιν τῶν Ἀρχῶν γενόμενον, ἂν ἐμφανισθῇ μία συνωμοσία καθ’ ὃν τρόπον γίνονται αἱ συνωμοσίαι ἐν Ἑλλάδι, ἀναλαμβάνετε σεῖς ὅτι θὰ δυνηθῆτε μὲ τὸ μαστίγιον μὲ τὸ ὁποῖον ὁπλίζετε τὰ ὄργανα τῆς Ἀστυνομίας νὰ συγκρατήσετε τὴν τάξιν, βεβαίως δὲν ἀπαντᾷ ὁ σώφρων ἄνθρωπος καταφατικῶς. Ἀλλὰ ἰδίᾳ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως τὴν προσοχὴν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικαλεσθῶ ἐπὶ τοῦ ἑξῆς γεγονότος, ἐπὶ τοῦ ἑξῆς σημείου: Ἐμφανιζομένης μιᾶς ἀνάγκης, ποῦ θὰ δυνηθῆτε νὰ καταφύγετε. Θὰ καταφύγετε εἰς τὴν ἔνοπλον δύναμιν, θὰ καταφύγετε εἰς τὸ στράτευμα; Ἀλλὰ καθιερουμένης τῆς ἀρχῆς ταύτης οὐδέποτε θὰ περιορισθῇ τὸ στράτευμα εἰς τὰ καθαρῶς στρατιωτικά του καθήκοντα.

§626Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Γνωρίζετε καμμίαν περίπτωσιν καθ’ ἣν τὸ Κράτος δὲν ἐπεκαλέσθη τὴν συνδρομὴν τοῦ Στρατοῦ, ἀλλὰ περιωρίσθη εἰς τὴν Χωροφυλακήν;

§627Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Ἡ Χωροφυλακὴ εἶναι εἰς θέσιν νὰ συγκρατήσῃ τὴν τάξιν μέχρι τῆς ἐλεύσεως τῶν ἐπικουριῶν. Μέχρις ὅμως τῆς ἐνισχύσεως ἀόπλων ἀνδρῶν διὰ Στρατοῦ οἱ ταραξίαι θὰ εἶναι κύριοι τῆς καταστάσεως.

§628Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὀλυμπίας συνάδελφος θελήσας νὰ ἀναφέρῃ ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς γνώμης αὐτοῦ μοὶ ἔδωσε τὸ βασικώτερον καὶ σοβαρώτερον ἐπιχείρημα διὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην. Ὡμολόγησεν ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ Χωροφυλακή, ἡ ὁποία δὲν ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀνθρώπους εἰθισμένους εἰς τὴν ζωὴν τῶν πόλεων, ἀλλ’ ἀπὸ ἀνθρώπους σκληραγωγηθέντας, τραχεῖς, αὐτὴ ἡ χωροφυλακή, ἡ ἔνοπλος, εἶναι ἀνίκανος νὰ συγκρατήσῃ τὴν τάξιν καὶ καταφεύγει τὸ Κράτος ἑκάστοτε εἰς τὸ στράτευμα. Φαντασθῆτε πόσον συχνὸν θὰ εἶναι τὸ δάνειον ἀπὸ τοῦ στρατεύματος, ἂν ἐνθρονίσωμεν τὴν ἄοπλον Ἀστυνομίαν Πόλεων. Τότε οὐχὶ μόνον εἰς πέντε ἢ δέκα συγκεκριμένας περιπτώσεις θὰ ἴδωμεν κινητοποιουμένην τὴν φρουρὰν τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ καθημερινῶς. Ἑπομένως, ἀγαπητὲ συνάδελφε, τὸ ἐπιχείρημα ὅτι καὶ ἡ Χωροφυλακὴ ἀναγκάζεται νὰ ἐπικαλῆται τὴν συνδρομὴν τοῦ στρατεύματος εἶναι βασικὸν ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς γνώμης μου καὶ ὄχι ὑπὲρ τῆς γνώμης τὴν ὁποίαν σεῖς ὑποστηρίζετε.

§629Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ συμπληρώσω τὴν σκέψιν μου διὰ νὰ σᾶς δώσω καὶ ἄλλα ἐπιχειρήματα. Ὡμιλήσατε περὶ ἀνθρώπων σκληραγωγημένων καὶ τραχέων. Ἡ σημερινὴ Χωροφυλακὴ ἀποτελεῖται ἀπὸ μαμμοθρέπτους, οἱ ὁποῖοι καταφεύγουν εἰς τὴν Χωροφυλακὴν διὰ νὰ ἀποφύγουν τὰς σκληρότητας τῆς θητείας. Ἂν θέλετε κάμετε ἕνα περίπατον εἰς τὸ Σχολεῖον τῆς Χωροφυλακῆς καὶ θὰ ἴδητε μπεμπέδες ἀνικάνους νὰ ἀντισταθοῦν καὶ πρὸ καραμελοποιείου.

§630Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βεβαίως πολλὰ ἐπιχειρήματα θὰ μοὶ ἔδιδε καὶ τὸ νέον ἐπιχείρημα τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν εἶμαι διατεθειμένος ἀπὸ τὰς προσωπικάς μου ἀντιλήψεις περὶ προσώπων, ἀπὸ τὰς ὀλίγας μου γνωριμίας εἰς τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο Σῶμα, νὰ ἐξαγάγω τὰ συμπεράσματα. Ἐγὼ ἓν ἀναγνωρίζω βασικὸν ἐπιχείρημα ὅσον ἀφορᾷ τὰς προσωπικὰς αἰτιάσεις, ὅτι δὲν δύναται νὰ εὑρεθῇ ὁ ἀναμάρτητος οὔτε εἰς τὴν μίαν παράταξιν οὔτε εἰς τὴν ἄλλην, τῆς Χωροφυλακῆς, ὁ ὁποῖος θὰ βάλῃ τὸν λίθον ἐναντίον τοῦ ἄλλου. Ἐγεννήθησαν, ἀνετράφησαν καὶ ζῶσιν ἐν τῇ αὐτῇ ἀτμοσφαίρᾳ καὶ λυποῦμαι, διότι εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν ἐλέχθησαν βαρύταται ὕβρεις κατὰ τοῦ Σώματος τῆς Χωροφυλακῆς, τοῦ ὁποίου δὲν θὰ κάμω τὴν συνηγορίαν, ἀλλὰ τὴν ἀντιδιαστολὴν καὶ θὰ παραπέμψω τοὺς κατηγόρους τοῦ Σώματος τῆς Χωροφυλακῆς εἰς τὰ ἀρχεῖα τῶν ἀνακριτικῶν γραφείων, ἵνα ἴδωσιν ἂν διαφέρουσι καὶ κατὰ πόσον διαφέρουσιν ἀπὸ ἀπόψεως ποιοῦ οἱ συγκροτοῦντες τὴν Ἀστυνομίαν.

§631Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ δηλώσητε ποῖος εἶπε τὰς βαρυτάτας ὕβρεις κατὰ τῆς Χωροφυλακῆς.

§632Γ. ΒΡΑΧΗΝΟΣ. Ὁ κ. Γιωτόπουλος, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε καθηγητὴς εἰς τὸ Σχολεῖον Ἀστυνομίας Πόλεων Κερκύρας, καὶ ἑπομένως συγχωρεῖται.

§633Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Τόσον εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐκακοποιήθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀγνωμόνως τὸ Σῶμα τῆς Χωροφυλακῆς, ὥστε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἠναγκάσθη νὰ ὑπερασπίσῃ τὸ Σῶμα καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι εἰς τὸ Σῶμα αὐτὸ ὀφείλει πολλὰ ἡ Ἑλλάς.

§634Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ ἀμφισβητῶ. Ἐλέχθησαν φράσεις κατὰ τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἀκουσθῆ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης κατὰ τῆς Χωροφυλακῆς οὐδὲν ἐλέχθη.

§635Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Διὰ νὰ φθάσῃ ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐξάρῃ τοὺς ἀγῶνας τῆς Χωροφυλακῆς....

§636Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν τοὺς ἀμφισβητῶ τοὺς ἀγῶνας, ὅπως δὲν ἀμφισβητῶ καὶ τὰ ἐγκλήματά της. Ἐλέχθη ὅτι ὡρισμένοι ἀνελάβομεν νὰ συκοφαντήσωμεν τὰ Σώματα τῶν ὁποίων εὑρέθησαν ἄλλοι αὐτόκλητοι συνήγοροι. Ἐγὼ δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ συκοφαντήσω οὔτε νὰ γίνω συνήγορος κανενὸς Σώματος. Εἶμαι συνήγορος τῆς ἀληθείας, καὶ ἐλέχθη δι’ ἐμέ, ἐνῷ ἐγὼ εἶπον πρῶτος, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι ἡ Χωροφυλακὴ προσέφερε καὶ θὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἔχει ἀνάγκην ἐξυγιάνσεως. Αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ γνώμη τῆς Χωροφυλακῆς, τῶν ἀξιωματικῶν της ἐκείνων εἰς τοὺς ὁποίους στηρίζομεν ὅλοι τὰς ἐλπίδας μας, αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως.

§637Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ἡμεῖς, ἐν Πάτραις ζῶντες, γνωρίζομεν καὶ τὸ ἓν Σῶμα καὶ τὸ ἄλλο. Γνωρίζομεν ὅτι ἡ Ἀστυνομία Πόλεων μετὰ τὴν 1ην Νοεμβρίου ἠνείχετο νὰ παραβιάζωνται οἱ νόμοι ἀσυστόλως καὶ νὰ πωλοῦν οἱ ψαράδες τὰ ψάρια ἀπὸ 10 δραχμὰς ποὺ ἦτο ἡ διατίμησις εἰς 28, γιατί ἐφώναζον «Κῶτσος Βασιλιᾶς». Δὲν ἠμποροῦν νὰ γίνουν Ἐγγλέζοι οἱ Ρωμηοὶ οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν φατρίαν. Δὲν μεταβάλλει ἡ στολὴ τὴν ἰδιότητα. Κάμνω μίαν διάκρισιν πρὸς τιμὴν τῶν Νέων Χωρῶν, ὅτι ἡμεῖς οἱ Παλαιοελλαδῖται ἔχομεν τὸ μικρόβιον τῆς καταπτώσεως εἰς τὸ αἷμά μας ἀπὸ τὸν κοτζαμπασισμόν. Ὄχι διότι πταίομεν ἡμεῖς· μᾶς τὸ ἔδωσε τὸ δηλητήριον ὁ παλαιοκομματισμός. Πρὸς τιμὴν δὲ τῶν Νέων Χωρῶν, διότι, ἂν δὲν ἦσαν αἱ Νέαι Χῶραι, ὁ ὀργανισμὸς ὁ διεφθαρμένος τοῦ Κράτους ἀπὸ τοῦ 1915, ἀπὸ τῆς συστάσεως τῶν ἐπιστρατευτικῶν συνδέσμων, βεβαίως θὰ παρέσυρε τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν καταστροφήν. Πάντες δὲ γνωρίζομεν τὸν μισοκρητισμόν, διότι αὐτὸ ἦτο ἡ σημαία τοῦ κωνσταντινικοῦ καθεστῶτος.

§638ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ἀλλὰ θὰ λάβω τὸν λόγον κατόπιν.

§639Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰθισμένος νὰ φέρω τὴν γνώμην μου ὅταν κρίνω τοῦτο ἀναγκαῖον ἀπεριφράστως, ξένος πρὸς τοὺς ὑπαινιγμοὺς πρὸς πᾶν ζήτημα προσωπικόν, δὲν θὰ εἴπω κατὰ τῆς Χωροφυλακῆς εἴτε κατὰ τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων ἄλλο τι παρὰ ὅτι ἐγεννήθησαν καὶ ἀνετράφησαν ἐν τῷ αὐτῷ περιβάλλοντι καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ καὶ ὅτι θὰ ἦτο αὐτόχρημα εὐήθης ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἀνελάμβανε νὰ πείσῃ τὸν κόσμον ὅτι εἰς τὰς τάξεις τῆς Χωροφυλακῆς ὑπάρχουν οἱ μὴ διεφθαρμένοι καὶ εἰς τὰς τάξεις τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων οἱ ἀδιάφθοροι. Διότι τὴν στιγμὴν ποὺ ἐγεννήθησαν καὶ ἀνετράφησαν εἰς τὸ αὐτὸ περιβάλλον ἔχουν καὶ ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος τὰ ἐλαττώματά των καὶ τὰ πλεονεκτήματά των. Αἱ περιστάσεις τὰς ὁποίας διήλθομεν μέχρι σήμερον ἦτο φυσικὸν νὰ γεννήσουν προστριβὰς καὶ δυσφορίας κατὰ τῆς Χωροφυλακῆς. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν μᾶς δίδει δικαίωμα νὰ νομίζωμεν ὅτι τὸ Σῶμα τοῦτο ἀποτελεῖται ἀπὸ πρόσωπα ἀποδιοπομπαῖα καὶ ὅτι οἱ ἄλλοι εἶναι οἱ ἠθικοί, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἐνθρονίσωμεν εἰς τὰς Ἀθήνας. Βεβαίως πρέπει νὰ ἐνεργήσωμεν μίαν ἐκκαθάρισιν, ἡ ὁποία θὰ ἀποβάλῃ τοῦ Σώματος τὰ κακὰ στοιχεῖα, καὶ τότε εἶμαι βέβαιος ὅτι τὰ ἐναπομείνοντα στοιχεῖα θὰ δίδουν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑπερηφανεύεται καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν νὰ ἔχῃ τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας. Τὸ σύστημα τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων εἶναι τὸ σύστημα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ηὐδοκίμησεν ἐν Λονδίνῳ, ἀλλὰ ἀναντιρρήτως δὲν εἶναι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ εὐδοκιμήσῃ εἰς τὰς Ἀθήνας ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις. Ἀλλὰ εἰς τὸ Λονδῖνον, ὅπως μοὶ ὡμολόγησεν αὐτὸς οὗτος ὁ ὀργανωτὴς τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων, ὑπάρχουν ὁλόκληροι συνοικίαι εἰς τὰς ὁποίας τὸ Κράτος δὲν ἀναλαμβάνει οὐδεμίαν εὐθύνην διὰ τὴν ζωὴν καὶ τὴν περιουσίαν τῶν πολιτῶν. Ὑπάρχουν διάφοροι πινακίδες «προφυλαχθῆτε ἀπὸ τοὺς λῃστάς».

§640Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι λῃστάς. Αὐτὸ ποὺ λέγετε εἶναι εἰς τοὺς σιδηροδρόμους τοὺς ὑπογείους, ὅπου γίνεται συνωστισμός, διὰ νὰ προφυλάσσωνται ἀπὸ τοὺς λωποδύτας.

§641Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀγγλικῆς Ἀποστολῆς τὸ ἠμφισβήτησε καθ’ ὁλοκληρίαν, ἀλλ’ ὁ βοηθός του ἦλθε καὶ τὸ ἐπεβεβαίωσε. Σημειώσατε δὲ ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀγγλικῆς Ἀποστολῆς δὲν ὑπηρέτησεν εἰς τὸ Λονδῖνον.

§642Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ εἰς τὸ Παρίσι εἰς τὰ βουλεβάρτα καὶ εἰς τὴν Βιέννην, ὅταν περιπλανηθῆτε τὴν νύκτα ὀλίγον, ἕνας κλητὴρ σᾶς λέγει «κύριε, μὴ προχωρῆτε».

§643Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ γεγονὸς τὸ ἀναντίρρητον, ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις, εἶναι ὅτι δὲν εἶναι συγχωρημένον εἰς Κυβέρνησιν ἡ ὁποία γνωρίζει νὰ ἐκτιμᾷ τοὺς κινδύνους καὶ νὰ κρίνῃ τὰς περιστάσεις, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὁμιλῇ περὶ ἐπεκτάσεως τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων. Ἐλέχθη, κύριοι,—ἐγὼ βεβαίως δὲν εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ τὸ ἔλεγεν, ἂν δὲν ἐλέγετο—ὅτι πρόκειται περὶ φιλοκρητισμοῦ ὅταν ὑποστηρίζῃ τις τὴν Χωροφυλακὴν ἢ ὅτι πρόκειται περὶ ἀντικρητισμοῦ ὅταν κατηγορῇ ταύτην. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν ἀντίληψιν ταύτην, διότι οἱ χωροφύλακες δὲν κατάγονται κατὰ τὸ πλεῖστον ἐκ Κρήτης, εὑρίσκονται ἐν τῇ Χωροφυλακῇ εἰς τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται καὶ τὰ πρόσωπα τῶν ἄλλων μερῶν. Δὲν πταίουν οἱ συμπολῖται ἡμῶν, ἂν αἱ ἑκάστοτε ἀνάγκαι τῶν περιστάσεων ἔταξαν αὐτοὺς εἰς τὰς προκεχωρημένας ἐπάλξεις καὶ ὑποπίπτουν εἰς τὴν ἀντίληψιν τῶν ἄλλων περισσότερον παρ’ ὅσον ὑποπίπτουν οἱ διωρισμένοι εἰς τὰς μετόπισθεν Ὑπηρεσίας. Δὲν θὰ ἠνειχόμην δὲ νὰ μὲ πιέζῃ οὔτε ὑπὸ τὴν στενὴν ἔννοιαν οὔτε ὑπὸ τὴν εὐρυτέραν ὁ ρόλος τοῦ συνηγόρου, διὰ νὰ παρεξηγοῦμαι ὅτι προστατεύω τοὺς συμπολίτας μου. Ἀλλ’ ἀντιθέτως, ἂν τοῦτο ἐγίνετο ὑπὲρ τῆς Χωροφυλακῆς Κρήτης ὑπὸ τὴν ἀναλογίαν ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐγένετο ὑπὲρ τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων, ἀναντιρρήτως δὲν θὰ ἐπετρέπετο οὔτε ἁπλοῦς ὑπαινιγμός. Καὶ δὲν δύναμαι νὰ μὴ διακηρύξω ὅτι ἡ Εὐρώπη ὁλόκληρος ἐξετίμησε τὴν Κρητικὴν Χωροφυλακήν. Ἀλλά, κύριοι, ἡ Χωροφυλακὴ δὲν ἀνῆλθεν εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἀνέλθῃ. Τί τάχα μᾶς πταίει, ὁ θεσμός; Ἄν θελήσωμεν νὰ βελτιώσωμεν τὴν Χωροφυλακὴν ἀπὸ ἀπόψεως συστήματος καὶ ἀπὸ ἀπόψεως προσώπων, ἀναντιρρήτως θὰ εἴχομεν πάλιν ἓν Σῶμα, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἠδυνάμεθα νὰ καυχώμεθα. Ἀλλὰ παραβάλλουν τὴν Χωροφυλακὴν μὲ τὴν Ἀστυνομίαν Πόλεων, χωρὶς νὰ λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ ὑλικὰ μέσα τὰ ὁποῖα παρέσχε καὶ εἰς τοὺς μὲν καὶ εἰς τοὺς δὲ τὸ Κράτος δὲν εἶναι ἀνάλογα, οὕτως ὥστε νὰ εἶναι ἀνάλογος καὶ ἡ σύγκρισις. Ἀπὸ ἐπιθεώρησιν τὴν ὁποίαν ἐνήργησα εἰς τὰ Καταστήματα, ὅπου εἶναι ἐγκατεστημένοι οἱ ἀστυφύλακες, εἶδον ὅτι τὸ Κράτος τοῖς δίδει καὶ ὑλικὸν διὰ τὸν καθαρισμὸν τῶν ὀδόντων των, ἐπὶ πλέον δὲ καὶ ἡ ὑπόδησις καὶ ἡ ἀμφίεσις παρέχονται δωρεὰν ὑπὸ τοῦ Κράτους.

§644Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Παρέχεται καὶ εἰς τοὺς χωροφύλακας.

§645Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι, δὲν παρέχεται· πληρώνεται ἀπὸ τοὺς χωροφύλακας.

§646Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἄν ἡ πληρωμὴ ἡ ὁποία δίδεται εἰς τοὺς χωροφύλακας διὰ τὴν ὑπόδησιν δὲν ἀρκεῖ, νὰ αὐξηθῇ.

§647Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τελευτῶν, κύριοι συνάδελφοι, ἤθελον νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν ὁλοκλήρου τῆς Συνελεύσεως καὶ ἰδίᾳ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος, τὸ ὁποῖον, ἀνελθὼν ἐπὶ τοῦ βήματος, ἠναγκάσθην νὰ θίξω. Δὲν εἶμαι ἀπὸ τοὺς πιστεύοντας εἰς τὰ συστήματα, εἶμαι ἀπὸ τοὺς πιστεύοντας εἰς τὰ πρόσωπα· ἀπέδωσα καὶ ἀποδίδω ὑψίστην σημασίαν εἰς τὸ ἔμψυχον ὑλικόν. Ἡ ἐποχὴ καὶ ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον συνεκροτήθη τὸ Σῶμα τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων δὲν μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα ὅτι παρέχονται ὅλαι αἱ ἀπαιτούμεναι ἐγγυήσεις ὑπὲρ τοῦ πολιτεύματος. Συνεζητήσαμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ μὲ πραγματικῶς συγκλονιστικὸν τρόπον νὰ ἀνακαλύψωμεν τὰ αἴτια τῶν ὡρισμένων περιστατικῶν τὰ ὁποῖα ἔρχονται καὶ ταράσσουν τὴν ἠρεμίαν τῆς ζωῆς τοῦ Τόπου μας, συνεζητήσαμεν περὶ τοῦ ἂν ἔπταισεν ὁ γραμματεύς, ὅστις ἐξῆλθε τοῦ περιβόλου τοῦ δικαστηρίου, ἢ ἔπταισεν ὁ ἀξιωματικὸς τῆς φρουρᾶς εἰς τὰ ἐπαίσχυντα γεγονότα τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας, καὶ ἀνευρίσκομεν δῆθεν ἐνόχους οἱ μὲν κατὰ τὴν Α κατεύθυνσιν, οἱ δὲ κατὰ τὴν Β, καὶ ἀνευρίσκονται οἱ ἔνοχοι πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἡμῶν εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν ἐπεισοδίων τῶν δικαστηρίων. Κύριοι, ὅταν σᾶς δώσω τὴν πληροφορίαν ὅτι Πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος μετέσχεν εἰς τὸ βούλευμα τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ὅτι ὁ φονεύων βενιζελικὸν δὲν φονεύει ἄνθρωπον, σᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ζητήσετε ἀλλαχοῦ τὰ αἴτια; Ὑπεστήριξα καὶ ὑποστηρίζω ὅτι δὲν ἔχομεν Δημοκρατίαν. Δύνανται οἱ θεσμοὶ νὰ εἶναι δημοκρατικοὶ καὶ ὡραῖοι, δύνανται νὰ εἶναι δημοκρατικοὶ οἱ νόμοι, ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ πρόσωπα δὲν αἰσθάνονται τὰ συγχρονισμένα αἰσθήματα, οἱ θεσμοὶ τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν παρέχουν καμμίαν ἐγγύησιν. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ ἀναφέρω περιστατικά, διότι θὰ ἀπησχόλουν ἐπὶ πολὺ τὴν Συνέλευσιν. Τοῦτο μόνον λέγω, ὅτι ἔχομεν ἕνα θεσμὸν ὁ ὁποῖος θέλει ἔμψυχον ὑλικὸν καὶ ἰδίως τὸν φανατισμὸν καὶ ἰδίως τὸ ἠθικὸν τοῦ ἀναστήματος, καθόσον δι’ ἕνα θεσμὸν ὁ ὁποῖος ἐγεννήθη καὶ διεβίωσεν ὑπὸ περιστάσεις αἱ ὁποῖαι δὲν παρέχουν ἐμπιστοσύνην εἶναι ζήτημα κυβερνητικῆς εὐθύνης ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ θεσμοῦ τούτου. Δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔλεγεν ὅτι θὰ τηρηθῇ ἡ ἔννοια τοῦ ἀρχικοῦ νόμου 1730, ἂν τοὐναντίον ἡ ἐπέκτασις τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων δὲν πρόκειται νὰ ἐκτοπίσῃ τὴν Χωροφυλακὴν ἐν σεβαστῷ ἀριθμῷ, οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν· ἀλλ’ ἂν σκέπτεται νὰ εἰσαγάγῃ τὴν Ἀστυνομίαν Πόλεων, ἐκτοπίζων τὴν Χωροφυλακήν, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μὲ ὅλην τὴν ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν τῷ ἔχω, νὰ τῷ εἴπω ὅτι φαντάζομαι πῶς θὰ ἐπακολουθήσουν γεγονότα δημιουργοῦντα εὐθύνας, τὰς ὁποίας δὲν θὰ δυνηθοῦν νὰ βαστάσουν οἱ ὦμοί του.