1924.12.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 121Η

Τετάρτη 10 Δεκεμβρίου 1924

Προεδρία Κ. Ἀλαβάνου (Ἀντιπροέδρου)

(Ὥρα 5 μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2Δ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Εἰς τὰ χθεσινὰ πρακτικὰ σημειοῦται ὅτι ὁ κ. Κατριβάνος, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει, συνέστησε μετ’ ἐμοῦ ἀναφορὰν. Κακῶς ἀνεγράφη. Εἶναι παραδρομὴ οἱ ἀπουσιάζοντες ν’ ἀγορεύουν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διορθωθῇ. (Ἐπικυροῦνται διορθωθέντα τὰ πρακτικὰ). Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: —Ὁ ἐκ Διαβολιτσίου Γεώργιος Παπαχελᾶς παρακαλεῖ ὅπως κανονισθῇ ἡ τιμὴ τῶν ἐλαιοπυρήνων εἰς 1.20 κατ’ ὀκᾶν. —Ὁ Δημοδιδασκαλικὸς Σύλλογος Λεβαδείας παρακαλεῖ ὅπως ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ μονιμοποιήσεως τῶν προσωρινῶν ἐπιθεωρητῶν Θράκης. —Οἱ διάφοροι Σύλλογοι Τρικκάλων παρακαλοῦσιν ὅπως τὰ κτηνοτροφικὰ προϊόντα ἀφεθῶσιν ἐλεύθερα διατιμήσεως. —Ὁλόκληρος ὁ Μακεδονικὸς λαὸς διαμαρτύρεται ἐναντίον τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης καὶ παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἀπορρίψῃ τοῦτο. —Οἱ κάτοικοι τῆς κωμοπόλεως Σούδας παρακαλοῦσιν ὅπως χωρισθῇ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Σούδας ἀπὸ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Χανίων. —Οἱ καπνοπαραγωγοὶ Ἀσλαναρίου Καρδίτσης παρακαλοῦσιν ὅπως μὴ ἀπαγορευθῇ ἡ ἐξαγωγὴ τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν καὶ ὅπως καταργηθῇ ὁ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ φόρος. —Ἡ Κρητικὴ Ἕνωσις πολεμιστῶν Ἡρακλείου παρακαλεῖ ὅπως ἀνασταλῇ ἡ διαταχθεῖσα ἔξωσις τῶν ἐφέδρων ἐκ τῶν μουσουλμανικῶν κτημάτων. —Ὁ Σύλλογος τῶν Δημοδιδασκάλων Μεγαρίδος παρακαλεῖ ὅπως ματαιωθῇ ἡ μονιμοποίησις τῶν προσωρινῶν ἐπιθεωρητῶν. —Οἱ προσωρινοὶ τελωνοφύλακες Τελωνείων Θράκης ζητοῦσι τὴν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν των. —Τὸ Παγκαπνεμπορικὸν Συνέδριον ὑποβάλλει ἠτιολογημένην ἔκθεσιν τῶν γεγονότων Καβάλλας τῆς 10 Νοεμβρίου κατὰ τὴν φόρτωσιν τῶν καπνῶν τοῦ κ. Γρηγοριάδου, ἐκφράζει πρὸς αὐτὸν τὴν ἀμέριστον ἐμπιστοσύνην καὶ συμπάθειάν του, διαμαρτύρεται πρὸς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν διὰ τὰς κατὰ τοῦ κ. Γρηγοριάδου ἐκτοξευθείσας παρὰ πολιτευτῶν ὕβρεις ἐν τῇ συνεδρίᾳ τῆς 22 Νοεμβρίου καὶ παρακαλεῖ αὐτὴν ὅπως λαμβάνουσα γνῶσιν τῆς ἐκθέσεως ἀποκαταστήσῃ τοὺς ἀδικηθέντας. —Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ μελετήσασα τὰ παραπεμφθέντα πρὸς αὐτὴν ἔγγραφα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὑπ’ ἀριθ. 45044, 45045, 40053 περὶ χορηγήσεως ἀδείας πρὸς δίωξιν τοῦ πληρεξουσίου Δράμας Γ. Βοραζάνη, καὶ τὰ ὑπ’ ἀριθ. 33280 καὶ 52139, πρὸς δίωξιν τοῦ πληρεξουσίου Ἡρακλείου κ. Σταμ. Κιουζὲ Πεζᾶ, δὲν εὑρίσκει ἀποχρῶντας τοὺς προβαλλομένους λόγους πρὸς χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. —Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Γκότσης καταθέτει τὸ ὑπ’ ἀριθ. 797 ἔγγραφον τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν περὶ τῆς τηρητέας σειρᾶς κατὰ τὴν ἀπόλυσιν τῶν πλεοναζόντων ὑπαλλήλων, σχετικὸν πρὸς τὸ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως ψήφισμα «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τῶν ἐδαφ. 2 3, 4 καὶ 5 τοῦ ἀπὸ 24 Ἰουλίου ἐ. ἔ. ψηφίσματος περὶ συστάσεως Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν». —Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κ. Γ. Μαρῆς καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεως διὰ γενικὴν ἐπισκευὴν τοῦ δημοσίου κτιρίου Στρατώνων Ἡρακλείου». —Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Κ. Σπυρίδης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 3221 περὶ Κτηματικῶν Τραπεζῶν». —Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Π. Τσιτσεκλῆς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ παρατάσεως τῶν ἐν ἄρθρῳ 2 τοῦ νόμου 3087 τοῦ 1924 περὶ συγχωνεύσεως τοῦ Δικαστικοῦ Ἀρχείου Μ. Ἀσίας προθεσμιῶν». —Ὁ πληρεξούσιος κ. Ν. Ξηρὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1074 τοῦ ἔτους 1917 νόμου». —Ὁ πληρεξούσιος κ. Δ. Φλέσσας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1074 τοῦ ἔτους 1917 νόμου». —Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Κ. Γόντικας, Β. Δαλιάνης καὶ Α. Παπαοικονόμου ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑπολογισμοῦ δικηγορικῆς ὑπηρεσίας ὡς συνταξίμου». —Ὁ πληρεξούσιος κ. Γ. Σίδερης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Σεπτεμβρίου 1924 Νομ. Διατάγματος περὶ ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν». —Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Α. Παπαναστασίου, Θ. Σοφούλης, Ν. Μπακόπουλος, Γ. Σίδερης, Α. Δοξιάδης, Κ. Γόντικας κλπ. ὑποβάλλουσι σχέδιον ψηφίσματος «περὶ διοικήσεως τῆς Αὐτοκεφάλου Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος». —Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 3119 περὶ ἀφομοιώσεως τῶν στρατιωτικῶν συντάξεων». — Ἀνακοινῶ ὅτι παρατείνεται ἐπὶ δύο εἰσέτι ἡμέρας ἡ εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Περιθάλψεως Ἐπιτροπὴν δοθεῖσα προθεσμία πρὸς ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεώς της ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3122 περὶ ἀπονομῆς πολεμικῆς συντάξεως εἰς ὁπλίτας παθόντας κατὰ τοὺς ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ ἐφεξῆς πολέμους κλπ.». Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἔχει ζητήσει τὸν λόγον ὁ κ. Δ. Λεονάρδος.

§4Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὅταν διεξήγετο ἡ συζήτησις τὸ πρῶτον ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου διὰ τοὺς δωσιλόγους τῆς ἐθνικῆς καταστροφῆς, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπρότεινεν εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως ἐκείνης, τῆς γενικεύσεως τῆς συζητήσεως, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ συζήτησις ἐκείνη νὰ διαταράξῃ τὴν γαλήνην τοῦ στρατεύματος. Καὶ τὴν ἑπομένην, ἡμέραν ἐπερωτήσεων, ὅταν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ἀκρίδας ἠρώτησε τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸν λόγον τῆς διακοπῆς τῆς ἐνδιαφερούσης ἐκείνης συζητήσεως, ἥτις διεκόπη αἰφνιδίως, παρὰ τὸν Κανονισμόν, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τότε, λησμονῶν τὴν πρώτην δικαιολογίαν του καὶ δήλωσιν, παρεδέχθη τὴν ἀνάγκην τῆς λήψεως μέτρων διὰ τοὺς δωσιλόγους καὶ ἐζήτησεν ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως ἀναβολὴν ὀκτὼ ἡμερῶν διὰ νὰ φέρῃ ἐνώπιον ἡμῶν ψήφισμα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν εἶναι ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ δὲν ἠθέλησε νὰ διεξαχθῇ μία συζήτησις ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως ἐκ μέρους τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ διὰ ζήτημα τόσον σοβαρόν, ἐπέτρεψεν ἐν τούτοις εἰς τοὺς διαφόρους στρατηγοὺς καὶ ἀξιωματικούς, τοὺς ἔχοντας εὐθύνην, νὰ δημοσιογραφήσουν διὰ τῶν ἐφημερίδων, κατόπιν τῆς ἀδείας αὐτοῦ τοῦ ἰδίου, καὶ ἐδημιουργήθη ἕνας θόρυβος νέος εἰς τὸ στράτευμα ὄχι ἐκ μέρους συζητήσεως τῶν ἀντιπροσώπων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπεύθυνοι ἀπέναντι τοῦ λαοῦ καὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ συζητῶσιν ἐν τῇ Συνελεύσει ἐπὶ ζητημάτων σοβαρῶν ἐνδιαφερόντων τὴν Χώραν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐκ μέρους στρατηγῶν καὶ μάλιστα ὑπευθύνων. Εἷς μάλιστα τῶν στρατηγῶν τούτων, δημοσιογραφῶν, ἐδημοσίευσεν εἰς ἐφημερίδα κατὰ τρόπον ἰταμώτατον ὅτι εἶναι δωσίλογος, παρεδέχθη δηλαδὴ ὅτι ἡ ἔκθεσις τὸν θεωρεῖ δωσίλογον.

§5ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ποῖος εἶναι;

§6Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν λέγω ὀνόματα· ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὸν γνωρίζει. Παρ’ ὅλας δὲ τὰς διαβεβαιώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ στρατηγὸς οὗτος ἀφέθη καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον καὶ νὰ λαμβάνῃ ἀποφάσεις σοβαρωτάτας διὰ τὴν παραμονὴν καὶ μετάθεσιν τῶν στρατιωτικῶν καὶ ἐν γένει διὰ τὴν τακτοποίησιν τοῦ στρατεύματος. Διὰ τὴν τοιαύτην πρᾶξιν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν δύναμαι ἢ νὰ διαμαρτυρηθῶ. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς δηλώσῃ ἂν τὸ ὀκταήμερον αὐτὸ παρῆλθε καὶ ἂν προδιατίθεται σήμερον νὰ καταθέσῃ τὸ ψήφισμα διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους.

§7Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἁπλοῦς ὑπολογισμὸς τῶν ἡμερῶν πείθει ὅτι ἡ τελευταία ἡμέρα εἶναι ἡ αὔριον, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ καταθέσω τὸ ψήφισμα καὶ θὰ ἀναπτύξω ἐγὼ τί εἶπον καὶ ὄχι τί ἐλέχθη ὅτι εἶπον.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων.

§9Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Συμφώνως μὲ προγενεστέραν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, θέλω νὰ παρακληθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Πρωτοκόλλου περὶ μειονοψηφιῶν Βουλγαρίας καὶ Ἑλλάδος καὶ νὰ δεχθῇ τὴν πρόταξιν τῆς σχετικῆς ἐπερωτήσεως.

§10Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ τὴν πρόταξιν τῆς σχετικῆς ἐπερωτήσεως, διότι νομίζει ὅτι ἡ συζήτησις δὲν εἶναι ἐπίκαιρον νὰ γίνῃ σήμερον.

§11Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Τὸ πρωτόκολλον τῆς Γενεύης δὲν εἶναι μυστικὸν διπλωματικὸν ἔγγραφον. Εἶναι ἁπλῶς μία πρᾶξις ἡ ὁποία ὑπεγράφη ἐν Γενεύῃ ἐνώπιον τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, γενομένης συζητήσεως καὶ δοθείσης πλήρους δημοσιότητος ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως. Ἔχει σχέσιν μὲ τὴν Συνθήκην περὶ μειονοτήτων ἡ ὁποία ἔχει κυρωθῆ νομοθετικῶς καὶ ἡ ὁποία δὲν ἀποτελεῖ μυστικὸν ἔγγραφον. Ἔχει ποιάν τινα σχέσιν μὲ τὴν Συνθήκην περὶ ἀνταλλαγῆς πληθυσμῶν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βουλγαρίας, ἡ ὁποία ἐπίσης δὲν εἶναι μυστικὸν ἔγγραφον. Θὰ ἠδυνάμεθα ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ χωρίσωμεν εἰς δύο στάδια τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Πρωτοκόλλου, δηλαδὴ νὰ συζητήσωμεν πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ προκαταρκτικὰ καὶ τὰ μέχρι τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Πρωτοκόλλου ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς καὶ πᾶν ὅ,τι ἔχει σχέσιν πρὸς τὰς γνωστὰς καὶ μὴ μυστικὰς Συνθήκας. Καὶ ἂν ὑπάρχῃ μυστικὴ πολιτικὴ ἄποψις, αὐτὴν νὰ μὴ τὴν θίξωμεν, εὔχομαι δὲ νὰ μὴ ὑπάρχῃ πολιτικὴ ἄποψις. Νομίζομεν ὅτι, ἂν ρίψωμεν τὸν πέπλον τοῦ μυστηρίου, βλάπτομεν τότε ἀντὶ νὰ ὠφελήσωμεν τὸν Τόπον, διότι ἔχομεν συμφέρον νὰ δηλωθῇ ὅτι δὲν ὑπάρχει πολιτικὴ ἄποψις εἰς τὴν πρᾶξιν ἐκείνην τοῦ Πρωτοκόλλου. Ἐξ ἄλλου παρατηροῦμεν ὅτι ἐγένετο καὶ δημοσιογραφικὴ χρησιμοποίησις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἀντιπροσώπων της ὅσον ἀφορᾷ τὸ Πρωτόκολλον τῆς Γενεύης. Ἔχομεν ἄρθρον τοῦ ἐν Παρισίοις πρεσβευτοῦ, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη εἰς τὸν «Φιγκαρώ», ἔχομεν δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὸν «Χρόνον» τῶν Παρισίων, ἔχομεν ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὸν Τύπον τῶν Ἀθηνῶν. Καὶ ἐφόσον κατὰ τὸν ἕνα ἢ ἄλλον τρόπον ἐγένετο μία συζήτησις ἐπίσημος ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω ὅτι ἔχει κάποιαν ἁρμοδιότητα ἡ Συνέλευσις νὰ χειρισθῇ τὸ ζήτημα καὶ νὰ τὸ ἐξετάσῃ καὶ νὰ ἐκφέρῃ ἐπ’ αὐτοῦ τὴν γνώμην της, μολονότι λέγω καὶ ὑποστηρίζω καὶ εὔχομαι ὅτι δὲν ὑπῆρξε πολιτικὴ ἄποψις κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς συντάξεως τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης.

§12Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐνόμιζον ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἤθελεν ἀπαντήσει δι’ ὀλίγων εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κορινθίας πληρεξούσιος, ὅστις ἐπέμενεν ὅπως προταχθῇ ἡ ἐπερώτησις διὰ τὸ Πρωτόκολλον τῆς Γενεύης. Καὶ ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει εἰς τὴν σιωπήν της, δὲν θὰ συζητηθῇ βεβαίως ἡ σχετικὴ ἐπερώτησις. Εἴμεθα ὅμως ὑποχρεωμένοι νὰ κάμωμεν τὴν ἑξῆς δήλωσιν: Ἂν ὑπεβάλομεν ἐπερώτησιν διὰ τὸ Πρωτόκολλον καὶ ἂν ἐζητήσαμεν τὴν πρόταξιν αὐτῆς, δὲν τὸ ἐπράξαμεν ὅπως ὑποτιμήσωμεν καθόλου τὴν μεγάλην σημασίαν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν οὔτε ὅπως ὑποτιμήσωμεν τὴν μεγάλην ἐπίσης σημασίαν ποὺ ἔχει καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα ἡ ἀρχὴ τῆς προστασίας τῶν μειονοτήτων. Εἴμεθα καὶ ἡμεῖς σύμφωνοι ὅτι ἡ εἰλικρινὴς ἐφαρμογὴ γενικώτερον τῆς ἀρχῆς τῶν μειονοτήτων θὰ ἀποκαταστήσῃ ὁμαλότητα σχέσεων καὶ θὰ ἐμπεδώσῃ τὴν εἰρήνην μεταξὺ τῶν Κρατῶν τοῦ Αἵμου, ἀλλὰ δὲν θέλομεν ἡ ἐφαρμογὴ τῶν μειονοτήτων νὰ γίνῃ κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος ἤθελε δώσει ἀφορμὴν εἰς προπαγανδιστικὰς ἐνεργείας καὶ διεθνεῖς ἔριδας. Θέλομεν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ Συνθήκη περὶ μειονοτήτων ὑπὸ τὸν τύπον ἐσωτερικοῦ δικαίου καὶ δι’ αὐτὸ τονίζομεν ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν ὅτι εἶναι ποτὲ δυνατὸν νὰ ἰσχύσῃ τὸ Πρωτόκολλον τῆς Γενεύης χωρὶς νὰ κυρωθῇ διὰ νόμου.

§13Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠθέλησα νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κορινθίας πολιτευτήν, διότι δὲν ἠθέλησα νὰ εἴπω ἁπλῶς ὅτι αὐτός, ἀρχαῖος διπλωμάτης, δὲν ἀγνοεῖ ὅτι, ὁσάκις πρόκειται περὶ διεθνῶν σχέσεων καὶ διπλωματικῶν ἐνεργειῶν, τὰ ἔγγραφα εἶναι τὸ ὀλιγώτερον καὶ μάλιστα τὰ δημοσιευόμενα εἶναί τι ἐλάχιστον. Καὶ ἡ δρᾶσις τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ὅλους τοὺς κανόνας ὅλων τῶν κοινοβουλευτικῶν Κρατῶν, πρέπει νὰ μένῃ ἐλευθέρα. Εἶπον καὶ ἄλλοτε ὅτι μοιραίως, προκειμένου περὶ διεθνῶν ζητημάτων, εἶναι παραδεδεγμένον ὅτι τὰ δικαιώματα τῶν Συνελεύσεων τῶν κοινοβουλευτικῶν ὑφίστανται ποιάν τινα μείωσιν ἀναγκαίαν πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Δι’ αὐτὸ καὶ εἰς ὅλας τὰς Βουλὰς ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις ἐπ’ ἀόριστον νὰ ἀναβάλλῃ τὴν συζήτησιν. Εἶναι ζήτημα γενικῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Συνελεύσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ δύναται ἡ Συνέλευσις νὰ ἀνατρέψῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἂν νομίζῃ ὅτι δὲν διαχειρίζεται καλῶς τὰ διπλωματικὰ ζητήματα. Ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν τὸ θέμα τοῦτο, διότι φρονεῖ ὅτι μᾶλλον βλάπτει ἡ συζήτησις παρὰ ὠφελεῖ. Ἂς ἔχωσιν ὀλίγην ὑπομονὴν οἱ κύριοι συνάδελφοι καὶ ἂς εἶναι βέβαιοι ὅτι προτοῦ ἐφαρμοσθῇ τὸ Πρωτόκολλον θὰ ἔχῃ καιρὸν νὰ ἐκφέρῃ τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην της γνώμην ἡ Συνέλευσις.

§14Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§15Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἦτο περιττὴ ἡ δήλωσις, διότι τὸ γνωρίζετε.

§16Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἔχετε διάταξιν ὅτι ἰσχύει ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς του καὶ οὐδεμία εἶχε γίνει δήλωσις.

§17Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄλλο ὁ χρόνος τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος καὶ ἄλλο ὁ χρόνος τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐφαρμογῆς, ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως. Πρὶν ἢ τεθῇ εἰς ἐφαρμογήν, θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις.

§18Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ζήτημα, κατόπιν τῆς τελευταίας δηλώσεως τῆς Κυβερνήσεως.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτάσει δέκα πληρεξουσίων προτάσσεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τῶν κ.κ. Θ. Χαβίνη, Κ. Βουδούρη καὶ Α. Δενδρινοῦ, παρακαλούντων τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν τίνα μέτρα ἔλαβε κατὰ τῶν δηλωσάντων ἀνακριβῆ περιουσίαν καὶ εἰσόδημα ἢ τῶν μηδόλως δηλωσάντων τοιαῦτα. Ὁ κ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§20Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὅταν, κύριοι πληρεξούσιοι, ἤμην εἰς τὴν πατρίδα μου πρὸ τριῶν μηνῶν, ἦλθον μερικοὶ χωρικοὶ τοῦ χωρίου Λούρου καὶ μοὶ παρεπονέθησαν ὅτι ἡ Ἐφορία ἔστειλεν ὑπαλλήλους νὰ ἐξετάσῃ ἂν αἱ δηλώσεις αἱ γενόμεναι κατὰ τὸ ἔτος 1921–1922 εἶναι ἀκριβεῖς. Νὰ ἐξετάσῃ δηλαδὴ ἂν ὁ Α χωρικὸς εἰσέπραξε πράγματι ὅσας ἐδήλωσεν ὀκάδας σίτου ἢ εἰσέπραξεν 100 ὀκάδας περισσότερον, ἵνα λάβῃ τὰ ἀνάλογα κατ’ αὐτοῦ μέτρα. Μετέβην εἰς τὴν Ἐφορίαν καὶ ἐζήτησα πληροφορίας, μοῦ εἶπον δὲ ὅτι αὐτὸ εἶναι κανονικόν. Εἰς ἐρώτησίν μου ἂν γίνεται αὐτὸ δι’ ὅλον τὸν κόσμον ἢ μόνον διὰ τοὺς πτωχοὺς χωρικοὺς ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν ὅτι «γίνεται ἐφόσον εἶναι δυνατὸν» τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι δὲν εἰσπράττομεν ἐκ τῆς καθαρᾶς προσόδου σχεδὸν τίποτε, διότι οὐδεὶς πληρώνει ὅ,τι πρέπει, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἐξακριβώσωμεν τὰς δηλώσεις». Ὁμολογῶ ὅτι, καίτοι ἐγνώριζα, ὅπως ὅλοι, ὅτι ἡ καθαρὰ πρόσοδος καὶ γενικῶς οἱ φόροι δὲν εἰσπράττονται ὅσον πρέπει, κατεπλάγην, διότι ἀντελήφθην ὅτι ἡ καθαρὰ πρόσοδος δὲν εἰσπράττεται διόλου. Ὅταν ἦλθον εἰς Ἀθήνας, μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὴν σχετικὴν Ὑπηρεσίαν. Ἡ σχετικὴ Ὑπηρεσία μοῦ ἔδωσε τὸν ἑξῆς κατάλογον, ὁ ὁποῖος μοῦ ἐπροξένησε κατάπληξιν: Φορολογία τῆς καθαρᾶς προσόδου. Φόρος ἐξ οἰκοδομῶν δραχ. 25.000,000, φόρος ἐκ γαιῶν δρ. 3.300.000, φόρος ἐκ κινητῶν ἀξιῶν δρ. 17,000,000, φόρος ἐκ τόκων δρ. 7,000,000, φόρος ἐξ ἐμπορικῶν καὶ βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων δρ. 40,000.000, φόρος ἐκ μισθωτῶν ὑπηρεσιῶν δρ. 18,000,000, φόρος ἐξ ἐλευθέρων ἐπαγγελμάτων δρ. 2,000,000, δηλαδὴ 112 ἑκατομμύρια δραχ. ἐξ ἀναλυτικοῦ φόρου καὶ 50 ἑκατομμύρια δρ. ἐκ συνθετικοῦ. Τὸ ὅλον 162 ἑκατομμύρια δραχ., ἐνῷ ἔπρεπε νὰ εἰσπράξωμεν ἄνω τοῦ δισεκατομμυρίου. Ἠναγκάσθην τότε μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ὀλυμπίας συναδέλφου κ. Βουδούρη νὰ ὑποβάλωμεν αἴτησιν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Συνελεύσεως, ὅπως κατατεθῇ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν ἐχόντων φορολογητέον κεφάλαιον ἄνω τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου καὶ τῶν ἐχόντων φορολογητέον εἰσόδημα ἄνω τῶν 200 χιλιάδων δραχ. εἰς τὰς κυριωτέρας πόλεις. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὁ κατάλογος αὐτὸς εἶναι ἐδῶ καὶ μόνον τὸ γεγονὸς ὅτι ἐντὸς τῆς πρωτευούσης τοῦ Κράτους 55 μόνον ἐδήλωσαν ὅτι ἔχουν ἐτήσιον εἰσόδημα φορολογητέον ἄνω τῶν 200 χιλιάδων δραχμῶν, ἐνῷ μόνον εἰς τὴν ὁδὸν Σταδίου θὰ εἶναι 50 τοὐλάχιστον οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσιν ἄνω τοῦ ἑκατομμυρίου, διότι 200 χιλιάδες δραχμῶν μόλις ἐξαρκοῦν σήμερον διὰ τὴν συντήρησιν μιᾶς οἰκογενείας ἐτησίως, μόνον, λέγω, τὸ γεγονὸς αὐτὸ θὰ μᾶς πείσῃ ὅτι οὐδεὶς σχεδὸν ἐκ τῶν γνωστῶν ἑκατομμυριούχων πληρώνει οὔτε μίαν πεντάραν, ὡς ἄλλως τε φαίνεται ἐκ τοῦ κατατεθέντος καταλόγου, εἰς ὃν δὲν συμπεριλαμβάνονται οὗτοι. Οὕτω π.χ. εἷς γνωστὸς ἑκατομμυριοῦχος διοικητὴς Τραπέζης καὶ εἷς μεγαλοβιομήχανος δὲν πληρώνουν οὔτε πεντάραν.

§21ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διότι δὲν δηλώνουν.

§22Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖ. Ἴσως νὰ πρόκειται περὶ Ἑταιρείας καὶ νὰ ὑπάρχῃ δήλωσις εἰς τὸ στοιχεῖον Ε καὶ ὄχι εἰς τὸ Φ.

§23Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε, διότι προκειμένου περὶ τοῦ διοικητοῦ τῆς Τραπέζης αὐτὸς ἐδήλωσεν ὅτι ἔχει περιουσίαν 3½ ἑκατομμυρίων δρ. καὶ ὅτι χρεωστεῖ 5½ ἑκατομ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε, κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰ ὀνόματα τῶν 55 Ἀθηναίων οἱ ὁποῖοι ἐδήλωσαν ὅτι ἔχουν εἰσόδημα ἄνω τῶν 200,000 δραχ. διὰ νὰ ἴδετε ποῖοι πληρώνουν (ἀναγινώσκει): «Γεωργούλης, Βασιλᾶς κλπ.». Ἐξαίρεσιν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἀπετέλεσαν οἱ δύο Σταθάτοι, οἱ ὁποῖοι ἐδήλωσαν 96 ἑκατομ., ὁ εἷς καὶ 69 ὁ ἕτερος. (ἀναγινώσκει)....

§24Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Οἱ Λαμπρόπουλοι πόσον ἐδήλωσαν;

§25Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ καταθέσω τὸν κατάλογον καὶ ὅστις θέλει ἂς τὸν ἴδῃ. Αὐτοὶ λοιπὸν μόνον εἰς τὰς Ἀθήνας ἐδήλωσαν ὅτι κερδίζουν ἐτησίως ἄνω τῶν 200.000 δραχμῶν. Ὅσοι δὲν περιέχονται εἰς τὸν κατάλογον δὲν πληρώνουν.

§26Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Περὶ ἀναλυτικοῦ πρόκειται ἢ περὶ συνθετικοῦ;

§27Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Περὶ καθαρᾶς προσόδου.

§28Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι δύο.

§29ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πῶς εἶναι δυνατόν;

§30Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ συνθετικὸς εἶναι μόνον 50 ἑκατομμύρια εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἀρκεῖ νὰ σημειώσετε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα μόνον 5 ἢ 6 ἐδήλωσαν ὅτι ἔχουσι περιουσίαν ἄνω τῶν 10 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Εἰς τὸν Πειραιᾶ ἐδήλωσαν ὅτι κερδίζουσιν ἐτησίως ἄνω τῶν 200,000 δρ. μόνον 50, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ 25 ἐδήλωσαν μόνοι των, τῶν δὲ λοιπῶν 25 ἐξηκρίβωσε τὸ εἰσόδημα ἡ Ἐφορία. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοῦ προξενεῖ κατάπληξιν εἶναι τῆς Θεσσαλονίκης: μόνον 21 ἐδήλωσαν καὶ αἱ περισσότεραι εἶναι Ἑταιρεῖαι. Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην εἶναι (ἀναγινώσκει)...

§31ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Μόνον οἱ Ἰσραηλῖται.

§32Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ πλεῖστον εἶναι Ἰσραηλῖται. Εἰς τὰς Πάτρας ἐδήλωσαν 14, εἰς τὴν Σῦρον 3, εἰς τὴν Καβάλλαν 8, εἰς τὸ Ἡράκλειον 8, εἰς τὰς Καλάμας 1 καὶ εἰς τὴν Μυτιλήνην καὶ τὸν Βόλον 16.

§33Κ. ΝΤΑΗΣ. Εἰς τὴν Πρέβεζαν;

§34Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ κατάλογος εἶναι μόνον διὰ τὰς μεγάλας πόλεις. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον ἐδήλωσαν, θὰ σᾶς διαβάσω τὰ ποσά.

§35Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ὁ κ. Μποδοσάκης Ἀθανασιάδης πόσα ἐδήλωσε;

§36Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένος εἰς τὸν κατάλογον. Ὁ κ. Στ. Ἐμπειρῖκος ἐδήλωσε 32 ἑκατομμύρια, ἕνας Νικολάου 15 ἑκατομ., ὁ Διον. Σταθάτος 96 ἑκατομ., ὁ Ὄθων Σταθάτος 69 ἑκατομμύρια· εἶναι ἴσως οἱ μόνοι Ἕλληνες οἱ Σταθάτοι οἱ ὁποῖοι ἐδήλωσαν ὁπωσδήποτε πραγματικὴν περιουσίαν πρὸς τιμήν των. Ἐπίσης εἰς τὴν Θεσσαλονίκην μία Ἑταιρεία ὑφαντουργίας 10.000.000, εἰς τὴν Χίον ὁ κ. Ἀνδρεάδης 14.000.000. Αὐτοὶ εἶναι, κύριοι συνάδελφοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐδήλωσαν ἄνω τῶν 10.000.000 δρ. περιουσίαν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ὥστε μὴ ζητεῖτε ἑκατομμυριούχους, διότι δὲν θὰ εὕρετε εἰς τὴν Ἑλλάδα! Ἄλλως τε ὅτι δὲν πληρώνουν φόρον οἱ πλούσιοι φαίνεται ἀπὸ τὴν σύγκρισιν τοῦ φόρου τῆς καθαρᾶς προσόδου ἐξ ὅλων τῶν βιομηχανικῶν καὶ ἐμπορικῶν ἐπιχειρήσεων, ὅστις ἀνέρχεται μόνον εἰς 40.000.000, πρὸς τὸν φόρον τὸν προερχόμενον ἐκ κρατήσεων ἐκ τοῦ μισθοῦ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὅστις ἀνέρχεται εἰς 18.000.000. Καὶ τώρα γεννᾶται τὸ ἐρώτημα ἂν ὄντως ἐφαρμόζονται οἱ νόμοι ἐξ ἴσου πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις, ὡς ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καίτοι δὲν ἀφοροῦν αὐτὰ μόνον τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις, ἀφ’ ὅτου ἐφαρμόζεται ὁ νόμος φόρου τῆς καθαρᾶς προσόδου.

§37Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πλειοδοτεῖ εἰς αὐτά.

§38Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Νὰ λάβετε μέτρα.

§39Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀσφαλῶς, κύριοι πληρεξούσιοι, ὄχι μόνον δὲν ἐφαρμόζονται οἱ νόμοι πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις, ἀλλὰ τοὐναντίον οἱ ἰσχυροὶ ἐμπαίζουσι τὸ Κράτος κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν καθῆκον νὰ λάβωμεν τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα ὁσονδήποτε σκληρὰ καὶ ἂν εἶναι, ἵνα ἐξαναγκάσωμεν αὐτοὺς τοὺς κυρίους, τοὺς ζῶντας ἐν τῇ χλιδῇ καὶ τῷ αὐτοκινήτῳ, νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τὸ Κράτος.

§40Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Πρὸ δύο ἐτῶν ὁ κ. Εὐταξίας ἔγραψεν ὅτι οἱ ἔμποροι Ἀθηνῶν κερδίζουν περὶ τὸ δισεκατομμύριον καὶ δηλώνουν 100 ἑκατομμύρια. Μὴ κάμνωμεν λοιπὸν διακρίσεις ὅτι οἱ μὲν πληρώνουν καὶ οἱ ἄλλοι δὲν πληρώνουν. Ὅλοι εἴμεθα τὸ ἴδιον.

§41Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ἔκαμα διακρίσεις, ἀλλ’ ὁ κατάλογος αὐτὸς σᾶς πείθει ὅτι ὁ ἔχων μικρότερα ποσὰ πληρώνει, διότι ἀπὸ τὰ ὀνόματα τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσα, ἂν ἀφαιρέσετε πέντε ἢ δέκα, οἱ ἄλλοι εἶναι μικρέμποροι, οἱ δὲ πολυεκατομμυριοῦχοι δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὸν κατάλογον. Ἔχομεν, ἐπαναλαμβάνω, καθῆκον νὰ ἐξετάσωμεν ποῖα μέτρα πρέπει νὰ λάβωμεν ὅπως ἐξαναγκάσωμεν αὐτοὺς τοὺς κυρίους νὰ ἐκπληρώνουν τὰς πρὸς τὸ Κράτος ὑποχρεώσεις των. Διότι, ὅσον καὶ ἂν ἐκτελέσωμεν τὸ καθῆκόν μας πρὸς ὅλας τὰς ἄλλας κατευθύνσεις ἀσφαλῶς, ἂν δὲν λάβωμεν ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα, δὲν θὰ εἴμεθα ἄξιοι τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ χωροφύλακος πιέζει τὸν τελευταῖον ἀγρότην, ἵνα εἰσπράξῃ τὸν ἐλάχιστον φόρον τὸν ὁποῖον ὁ νόμος τοῦ ἐπιβάλλει, οὐδεμία ἐπιβολὴ καὶ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου γίνεται πρὸς ἄλλας κατευθύνσεις ἰσχυροτέρων. Εἶναι ἀνάγκη νὰ μάθῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ποῖοι ἐκτελοῦν τὸ καθῆκόν των πρὸς τὸ Κράτος καὶ ποῖοι ὄχι. Καὶ πρὸς τοῦτο, ἐγὼ τοὐλάχιστον, θὰ προτείνω μερικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζω ἂν θὰ τὰ δεχθῇ ἡ Συνέλευσις, μέτρα τὰ ὁποῖα, καθ’ ὅσον γνωρίζω, ἔχουν ἐφαρμοσθῆ καὶ εἰς ἄλλα Κράτη. Καὶ πρῶτον νὰ δημοσιευθοῦν ὅλα τὰ ὀνόματα τῶν φορολογουμένων, πόσην περιουσίαν καὶ τί εἰσόδημα ἐδήλωσαν, νὰ τοιχοκολληθῇ δὲ ἔξωθεν τῆς οἰκίας καὶ τοῦ καταστήματος ἑνὸς ἑκάστου εἷς πίναξ περιλαμβάνων ὅ,τι ἀνέφερα ἀνωτέρω, ὅπως γίνεται καὶ εἰς ἄλλα Κράτη, ἵνα ἔχῃ δικαίωμα ἕκαστος πολίτης νὰ καταγγέλλῃ τοὺς ἀνακριβῶς δηλώνοντας. Μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα παρουσιάζεται τὸ φαινόμενον νὰ ὑπάρχῃ νόμος, ὁ 1640, ὁ ὁποῖος ἀπαγορεύει νὰ δημοσιεύωνται τὰ ὀνόματα τῶν φορολογουμένων. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ καταργηθῇ ὁ νόμος αὐτὸς καὶ νὰ θεσπισθῇ ἡ δημοσίευσις τῶν ὀνομάτων τῶν φορολογουμένων, τί εἰσόδημα καὶ ποίαν περιουσίαν ἐδήλωσαν τόσον διὰ τῶν ἐφημερίδων ὅσον καὶ διὰ τοιχοκολλήσεως ἔξωθι τῆς οἰκίας καὶ τοῦ καταστήματος ἑνὸς ἑκάστου. Εἶμαι βεβαιότατος ὅτι, καὶ τοῦτο μόνον τὸ μέτρον ἂν ληφθῇ, ἡ καθαρὰ πρόσοδος τὸ ἑπόμενον ἔτος θὰ τριπλασιασθῇ, διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν πληρώνουν οὔτε πεντάραν θὰ πληρώσουν. Δεύτερον διὰ νόμου νὰ καθορισθῇ ὅτι, ὅταν γίνεται ἐξακρίβωσις περιουσίας καὶ εἰσοδήματος περισσοτέρου ἀπὸ ὅ,τι ἐδήλωσεν ὁ φορολογούμενος, νὰ κατάσχεται τὸ ἐπὶ πλέον ὑπὸ τοῦ Κράτους τόσον ἐν τῇ ζωῇ ὅσον καὶ μετὰ θάνατον· διότι θὰ σκεφθῇ πολὺ ἕκαστος φορολογούμενος νὰ μὴ δηλώσῃ ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν του ὅταν γνωρίζῃ ὅτι, ὅταν ἀποθάνῃ, δὲν θὰ περιέλθῃ εἰς τὰ τέκνα του ὁλόκληρος ἡ περιουσία του, ἀλλ’ ὅ,τι ἐδήλωσε. Μάλιστα ἐγὼ προτείνω νὰ δώσῃ τὸ Κράτος διπλασίαν περιουσίαν ἀπὸ ἐκείνην ποὺ ἐδήλωσεν ἕκαστος καὶ τὴν πλεονάζουσαν νὰ τὴν πάρῃ τὸ Κράτος.

§42Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ δεκαπλασίαν.

§43Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν ἡ Συνέλευσις εἶναι διατεθειμένη νὰ λάβῃ τοιαῦτα ῥιζικὰ μέτρα, ἀλλ’ ἂν δὲν τὰ λάβῃ, ἀσφαλῶς ὄχι μόνον τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ δὲν θὰ ἔχωμεν, ἀλλά — δὲν θέλω νὰ εἴπω βαρυτέραν λέξιν — θὰ εἴμεθα καὶ ἄξιοι ἀποκηρύξεως ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ τοῦ φορολογουμένου. Ἐλπίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι προτοῦ λήξῃ ἡ συζήτησις θὰ ληφθῇ ἀπόφασις ὁριστικὴ ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως, διότι δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι πλεῖστοι τῶν κυρίων συναδέλφων θὰ εἶναι διατεθειμένοι νὰ ἐπαναφέρουν τὸ ζήτημα εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ νὰ ἐπιμείνουν καὶ μέχρι παραιτήσεως· διότι, ἂν δι’ ὅλα τὰ ἄλλο ἀπειλοῦμεν παραίτησιν, δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ τὴν πραγματοποιήσωμεν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ λαός, ὁ ὁποῖος πληρώνει τὰς θυσίας τοῦ αἵματος, νὰ δεχθῇ νὰ πληρώνῃ μόνος αὐτὸς καὶ τοὺς φόρους, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῇ μίαν τάξιν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι πλουτήσαντες καθ’ ὃν χρόνον ὁ λαὸς ἐπολέμει, ἐξακολουθοῦσι νὰ μὴ πληρώνωσιν οὔτε μίαν πεντάραν φόρον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῇ νὰ ἐμπαίζεται τὸ Κράτος ἀπὸ τὴν κεφαλαιοκρατίαν. Καθ’ ἣν δὲ στιγμὴν ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ φέρῃ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου δασμολογίου, δι’ οὗ ἐπιβαρύνονται τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης εἰς βάρος τοῦ λαοῦ, καὶ διὰ καταργήσεως ταχυδρομείων καὶ τηλεγραφείων ἐναντίον πάσης προόδου, καλύτερον θὰ κάμῃ ὅπως δι’ αὐστηρῶν μέτρων ἀναγκάσῃ τοὺς πλουσίους νὰ πληρώνουν τοὺς νομίμους φόρους χωρὶς οὕτω νὰ σταματήσῃ καὶ ἡ πρόοδος τοῦ Τόπου. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ παρουσιάσῃ ἐνώπιον ἡμῶν νομοθετήματα τοιαῦτα ποὺ νὰ ἐξαναγκάσῃ τοὺς μὴ πληρώνοντας νὰ πληρώνουν.

§44Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς εἶπον ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἕτοιμον καὶ θὰ ὑποβληθῇ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν καὶ θὰ λάβετε ἀφορμὴν νὰ συζητήσετε. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἀπέτυχε.

§45Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν γνωρίζω, κύριοι πληρεξούσιοι, ἂν τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀφορᾷ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων ἀπὸ σήμερον καὶ ἐπέκεινα ἢ διὰ τοῦ νομοσχεδίου θέλει νὰ χαρίσῃ καὶ ὅλα τὰ προηγούμενα χρέη.

§46Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κάμνω τὴν δήλωσιν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§47Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι θὰ ὑποβάλῃ σχετικὰ νομοθετήματα πληρώνει κατὰ τὸ ἥμισυ τὴν ἐπιθυμίαν ἡμῶν τῶν πληρεξουσίων, διότι τοῦτο εἶναι νομοθέτημα διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἀναγκάσῃ τοὺς φορολογουμένους νὰ πληρώνουν τοὺς φόρους, ἀλλ’ εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ληφθῶσι καὶ ἄλλα μέτρα ὥστε νὰ ἐξαναγκασθῶσι πρὸς τοῦτο καὶ ὑπὸ τῆς Κοινῆς Γνώμης καὶ ἓν τοιοῦτον μέτρον εἶναι—καὶ ἐλπίζω ὅτι ἐν τούτῳ διερμηνεύω τὴν γνώμην τῆς Συνελεύσεως—ὅπως δημοσιεύωνται τὰ ὀνόματα τῶν φορολογουμένων. Ἂν ἀπαιτῆται ἰδιαιτέρα δαπάνη, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, καίτοι νομίζω ὅτι αἱ ἐφημερίδες θὰ δημοσιεύσωσιν ἄνευ πληρωμῆς τὰ ὀνόματα, νὰ ἐνισχύσετε τὸ προσωπικὸν τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε ἡ δημοσίευσις νὰ γίνεται διὰ ταύτης, ὅπως ὁ ἔλεγχος εἰς τὰς μεγάλας πόλεις γίνῃ λεπτομερέστατος καὶ συστηματικὸς κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον: Ἐν Ἀθήναις π.χ. τὴν πρώτην Κυριακὴν νὰ δημοσιευθῶσι κατόπιν ἐλέγχου τὰ ὀνόματα τῶν ἐχόντων κατάστημα ἢ γραφεῖον εἰς τὴν ὁδὸν Σταδίου, τὴν ἑπομένην τῆς ὁδοῦ Αἰόλου, τὴν ἄλλην ἑβδομάδα τῆς ὁδοῦ Ἑρμοῦ καὶ οὕτω καθεξῆς. Διότι νομίζω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον ὅπως ἡ δημοσίευσις τῶν ὀνομάτων γίνῃ τμηματικῶς καὶ ὄχι συνολικῶς διὰ τοιχοκολλήσεως καὶ διὰ τῆς δημοσιεύσεως εἰς τὰς ἐφημερίδας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θέλει νὰ ἐκφέρῃ γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς δημοσιεύσεως τῶν ὀνομάτων, τὸ ὁποῖον ἐγὼ θεωρῶ ὡς πρώτιστον. Ἂν τοῦτο δὲν γίνῃ, ὁσουσδήποτε νόμους καὶ ἂν ψηφίσετε, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι δὲν θὰ εἰσπράξετε παρὰ ἐλάχιστα ἐκ τῶν ὀφειλομένων. Ἀντὶ δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Συνέλευσις νὰ φοβῶνται μήπως ὁ κομμουνισμὸς ἔλθῃ ἐκ προπαγάνδας, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ ἔλθῃ μόνον ἂν δὲν εἰσπραχθοῦν οἱ φόροι αὐτοί, διότι θὰ εἶναι δικαιοτάτη ἡ ἀγανάκτησις τοῦ λαοῦ, ὅστις, ἀφοῦ ἐπολέμησεν ἐπὶ τόσα συνεχῆ ἔτη καὶ προσέφερε μεγίστας θυσίας εἰς αἷμα καὶ εἰς χρῆμα, βλέπει σήμερον τὴν τάξιν τῶν πλουτοκρατῶν, οἵτινες, ἀφοῦ δὲν συνεισέφεραν τίποτε κατὰ τὸν πόλεμον, ἀλλ’ εἶχον τὰ τέκνα των εἰς τὴν Εὐρώπην καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ λαὸς ἐπολέμει, σήμερον ἀρνοῦνται νὰ πληρώσωσι τοὺς νομίμους φόρους. Ὀφείλω ὅμως νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ δηλώσῃ ἂν θὰ δημοσιεύσῃ τὰ ὀνόματα τῶν φορολογουμένων εἰς τὰς ἐφημερίδας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς πολλὰ ἄλλα Κράτη.

§48Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἐδήλωσεν ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ἔστρεψε τὴν προσοχήν της εἰς τὸ ὅτι οἱ νόμοι οἱ ὁποῖοι ἰσχύουν περὶ καθαρᾶς προσόδου δὲν ἐπέτυχαν, καθόσον μέγας ἀριθμὸς δὲν δηλώνει ἢ δὲν πληρώνει. Ἀφοῦ ἐμελέτησεν ὁ συνάδελφός μου τὸ ζήτημα, συνεσκέφθημεν ἐπὶ πολὺ κατὰ τίνα τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ διορθωθῇ τὸ πρᾶγμα. Ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσεν ὅτι ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν, προκειμένου νὰ εἰσηγηθῇ τὰς δηλώσεις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θὰ εἰσηγηθῇ καὶ τὰ συναφῆ νομοσχέδια ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως. Ἓν ἐκ τούτων θὰ εἶναι καὶ τὸ τῆς τροποποιήσεως τῆς εἰσπράξεως τῆς καθαρᾶς προσόδου. Ἐκεῖ δύναται νὰ συζητηθῇ καὶ τὸ χρήσιμον τῆς δημοσιεύσεως τῶν ὀνομάτων τῶν φορολογουμένων. Ὁ κ. συνάδελφος ζητεῖ νὰ δηλώσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἂν θὰ δημοσιεύσῃ τὰ ὀνόματα. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τοιοῦτον καθῆκον ἐκ τοῦ ὑπάρχοντος νόμου. Θὰ ἐξετάσῃ ἂν ὁ νέος νόμος πρέπει νὰ περιλάβῃ τοιαύτην διάταξιν, ἐξ ὅσων δὲ γνωρίζω δὲν ἐφαρμόζεται εἰς ἄλλην Χώραν παρὰ μόνον ἅπαξ δι’ ἓν ἔτος εἰς τὴν Ἰταλίαν.

§49Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἐπεβλήθη πρὸ ἑνὸς μηνός.

§50Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γνωρίζω διὰ τὴν Ἀμερικήν. Δὲν φθάνουν αἱ γνώσεις μου μέχρι τοῦ Νέου Κόσμου.

§51Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ ληφθῶσιν ὅλα τὰ μέτρα διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων, διότι τοῦτο ἀποτελεῖ δικαίαν ἀπαίτησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, κατέρχομαι ἀπὸ τὸ βῆμα. (Χειροκροτήματα).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουδούρης ἔχει τὸν λόγον.

§53Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγνώριζον καὶ ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως γνωρίζει ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς καὶ ἀγνοοῦν ἀτυχῶς οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι εἰς τὴν Χώραν ταύτην ὑπάρχει φορολογικὴ ἀνισότης, ἐγνώριζον ὅτι μέχρι τινὸς ἐπεκράτει τὸ δόγμα ὅτι φόρους εἰς τὴν Ἑλλάδα πληρώνουν οἱ ἠλίθιοι καὶ οἱ ἀντίθετοι. Ὁμολογῶ ὅμως ὅτι, ὅταν ἀπεφάσισα μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου νὰ ὑποβάλω τὴν σημερινὴν ἐπερώτησιν, δὲν ἐφανταζόμην ποτὲ ὅτι θὰ ἐδοκίμαζον τὸ αἴσθημα τῆς ἐκπλήξεως καὶ ἀπογοητεύσεως τὸ ὁποῖον ἐδοκίμασα ὅταν ἔλαβα γνῶσιν τῶν φορολογικῶν πινάκων, τοὺς ὁποίους κατέθεσεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν ἠδυνάμην λοιπὸν νὰ φαντασθῶ ὅτι εἰς ὁλόκληρος κόσμος, ὁ ὁποῖος ηὐτύχησε νὰ συγκομίσῃ ἄπειρον πλοῦτον χάρις εἰς τὴν ἀνατροπὴν τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν ὁ παγκόσμιος πόλεμος καὶ χάρις εἰς τὰς ἐθνικὰς περιπετείας, πλοῦτον ποτισμένον μὲ τὸ αἷμα μυριάδων ὅλων ὑπάρξεων καὶ συνυφασμένον μὲ τὴν ὁλοκληρωτικὴν δυστυχίαν τάξεων κοινωνικῶν ὁλοκλήρων, δὲν ἠδυνάμην, λέγω, νὰ φαντασθῶ ὅτι ὁ κόσμος οὗτος θὰ ἐπεδείκνυε τοιαύτην ἐγκληματικὴν ἀσυνειδησίαν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ καταθέσῃ εἰς τὸν δημόσιον Προϋπολογισμὸν ποσοστὸν τῶν κερδῶν τὰ ὁποῖα ἀπεκόμισε. Δὲν ἠδυνάμην νὰ φαντασθῶ ὅτι ἡ προέχουσα τάξις τῆς μεταπολεμικῆς πλουτοκρατίας μας, ἡ τάξις ἐκείνη ἡ ὁποία τόσον θορυβωδῶς δρᾷ εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ τῆς ὁποίας ἡ σκανδαλώδης πολλάκις ἐμφάνισις προκαλεῖ τὴν ἀγανάκτησιν καὶ τὸ μῖσος τῶν ἄλλων, δὲν ἠδυνάμην, λέγω, νὰ φαντασθῶ ὅτι ἡ τάξις ἐκείνη δὲν θὰ ἔστεργε νὰ δώσῃ μέρος ἔστω ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὑπαγορεύουν οἱ ἰσχύοντες νόμοι. Ἀλλὰ πρὸ παντός, κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν ἠδυνάμην νὰ φαντασθῶ ὅτι τὸ Κράτος θὰ ἦτο τόσον ἀνίκανον ἢ μᾶλλον τόσον ἀσυνείδητον καὶ πεπωρωμένον ὥστε νὰ παραμείνῃ ἀδιάφορον πρὸ τῆς ἐγκληματικῆς αὐτῆς καταστάσεως καὶ νὰ μὴ θέσῃ βαρεῖαν τὴν χεῖρα ἐπὶ ἐκείνων οἵτινες κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἠθέλησαν νὰ μυκτηρίσουν, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργός, τὸ Κράτος, νὰ θέσῃ, λέγω, βαρεῖαν τὴν χεῖρα καὶ νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς ποινὰς τὰς ὁποίας ἐπιβάλλουν οἱ κείμενοι νόμοι. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, τὸ φορολογικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον ἴσχυσεν ἐν Ἑλλάδι μέχρι τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1909, φορολογικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον ἐστηρίζετο ἐπὶ τῶν ἐμμέσων φόρων, οἵτινες, ὡς βαρύνοντες τὰς μᾶλλον ἐνδεεῖς τάξεις, ἐπληρώνοντο ὑπ’ αὐτῶν. Οἱ ἄμεσοι φόροι, ἀσυστηματοποίητοι ἐντελῶς καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπιστημονικότητος ἐφαρμοζόμενοι, ἄνευ οὐδεμιᾶς ὁμοιομορφίας εἰς ὅλα τὰ διαμερίσματα τοῦ Κράτους, δὲν ἐχρησίμευον παρὰ νὰ ἐπιβαρύνουν ἐπίσης τὰς ἐνδεεῖς τάξεις, συγχρόνως δὲ νὰ πιέζουν ἐκείνους παρὰ τῶν ὁποίων εἰσεπράττοντο χάρις εἰς τὴν διαγωγὴν τῶν ὀργάνων εἰς τὰ ὁποῖα ἀνετίθετο ἡ βεβαίωσις καὶ ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων. Αἱ εὔποροι τάξεις μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης δὲν κατέβαλλον οὐδὲ ὀβολὸν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἐνῷ ἦσαν οἱ μοναδικοὶ τοῦ Κράτους ἐκμεταλλευταί. Καὶ ἕν, κύριοι πληρεξούσιοι, τῶν αἰτίων τῆς Ἐπαναστάσεως ἐκείνης τοῦ Γουδῆ γνωρίζετε πάντες ὅτι ὑπῆρξεν ἡ οἰκονομικὴ κακοδαιμονία τῆς Χώρας, ἡ ὀφειλομένη προφανῶς εἰς τὴν ἄδικον κατανομὴν τῶν φορολογικῶν βαρῶν. Καὶ ὑπὸ τὴν ἀτμόσφαιραν τὴν ἐπαναστατικὴν τότε ἐνεφανίσθη ὁ νόμος περὶ φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος καὶ τῶν κινητῶν ἀξιῶν, νόμος ὅμως ὁ ὁποῖος ἀπέβη θνησιγενὲς πλάσμα χάρις εἰς τὴν δειλίαν τοῦ συντάκτου του, χάρις εἰς τὴν δειλίαν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ὁ ὁποῖος δὲν ἠδύνατο νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἀναφυομένας δυσχερείας. Εἶναι γνωστά, κύριοι συνάδελφοι, τὰ γεγονότα τὰ λαβόντα χώραν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης· συνεχεῖς πόλεμοι, διχασμὸς τοῦ Κράτους, λόγῳ τοῦ πολιτικοῦ φανατισμοῦ, καὶ ὁλοκληρωτικὴ ἀφιέρωσις τοῦ ἡγέτου τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν καὶ εἰς τὸν ὁποῖον δὲν ἐπέτρεψαν αἱ περιστάσεις τότε ὅπως ἀφιερωθῇ εἰς τὸ νὰ ἐφαρμόσῃ μίαν φορολογίαν πράγματι δικαίαν. Ἀλλ’ ὅταν ὁ παγκόσμιος πόλεμος ἐδημιούργησε νέας κοινωνικὰς ἀνάγκας καὶ νέας οἰκονομικὰς συνθήκας ἡ Ἑλλὰς εὑρέθη δημοσιονομικῶς ἀπαράσκευος ἵνα ἀντιμετωπίσῃ τὰς μεγάλας ἐκείνας στιγμὰς, εὑρέθη, λέγω, δημοσιονομικῶς ἀπαράσκευος νὰ ἐφαρμόσῃ φορολογικὸν σύστημα διὰ τοῦ ὁποίου καὶ τὰς ταμειακὰς ἀνάγκας νὰ ἐξασφαλίσῃ, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐγκαινιάσῃ φορολογικὸν σύστημα στηριζόμενον ἐπὶ τῶν ἀρχῶν τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἰσότητος. Παρ’ ὅλα τὰ μεγάλα γεγονότα τὰ ὁποῖα ἀπησχόλουν τὴν Κυβέρνησιν, πρὸ τῆς πιέσεως τῶν οἰκονομικῶν συνθηκῶν τῶν ἀναφυεισῶν μετὰ τὸν παγκόσμιον πόλεμον, ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἀπὸ τοῦ 1917 ἔφερεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς σειρὰν νομοσχεδίων, ἐκ τῶν ὁποίων τὴν προέχουσαν θέσιν κατέχει ὁ νόμος περὶ φορολογίας τῆς καθαρᾶς προσόδου, νόμος ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸν σημαντικώτερον, τὸν ἱστορικώτερον σταθμὸν τῆς οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς πολιτικῆς τῆς Χώρας. Ὁ νόμος ἐκεῖνος, κύριοι πληρεξούσιοι, ἀποτελεῖ τὸ ἐπιστέγασμα τῆς μεγάλης πολιτικῆς τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Μὲ μόνον τὸν νόμον αὐτὸν τὸ κόμμα ἐκεῖνο δύναται νὰ εἶναι ὑπερήφανον καὶ μὲ μόνον τὸν νόμον ἐκεῖνον ἠδύνατο νὰ ἐπιζητῇ ἐπὶ σειρὰν ὁλοκλήρων ἐτῶν τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν. Διότι κατὰ τί θὰ ὠφέλει ἡ μεγέθυνσις ἡ ἐδαφικὴ τῆς Χώρας, κατὰ τί θὰ ὠφέλει ἡ ἀπελευθέρωσις τῶν δούλων ἀδελφῶν, ἐφόσον οἱ ἐλευθερωταὶ καὶ ἐλευθερωθέντες δὲν θὰ ἀπελάμβανον ἴσης καὶ δικαίας φορολογίας, ἐφόσον θὰ ἐξηκολούθουν νὰ δουλεύωσιν εἰς Κράτος τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησεν ἐκ τῆς καταστροφῆς τῶν πολέμων μίαν πλουτοκρατίαν ἡ ὁποία μυκτηρίζει τὸ Κράτος αὐτὸ καὶ δὲν προσφέρει οὐδεμίαν θυσίαν εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ; Ἐρωτᾶται ὅμως, κύριοι, ἂν ὁ ἀπὸ θεωρητικῆς ἀπόψεως δίκαιος καὶ ἐπιστημονικὸς οὗτος φόρος ἀπέδωκε τοὺς ἀναμενομένους καρπούς, ἐρωτᾶται, λέγω, ἂν ὁ φόρος ἐκεῖνος ἱκανοποίησε τὰς προσδοκίας ὅλων ἡμῶν, οἵτινες ἠλπίσαμεν ὅτι θὰ κατέλυε τὴν ὑπάρχουσαν φορολογικὴν ἀδικίαν, ἄν, λέγω, ὁ φόρος ἐκεῖνος ἐφαρμοζόμενος θὰ ἀπερρόφα ἐντὸς ὀλίγου, ὡς εἶχεν ὑποσχεθῆ ὁ εἰσηγητής του, ὅλους τοὺς ἀμέσους φόρους. Οἱ κατατεθέντες πίνακες ἀποτελοῦσι πανηγυρικὴν ἀπόδειξιν τῆς ἀποτυχίας του. Ὄχι μόνον δὲν ἀπέδωκε δικαιοσύνην καὶ ἰσότητα ὁ νόμος ἐκεῖνος, ὡς ὑπεσχέθη ὁ εἰσηγητής του, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐξειλίχθη εἰς κατάφωρον ἀδικίαν, διότι ὄχι μόνον δὲν κατήργησε τοὺς ἀμέσους φόρους τοὺς ἰσχύοντας μέχρι τότε, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπέβαλε καὶ νέους, μεταξὺ δὲ αὐτῶν ἐπέβαλε καὶ τὸν ἀπεχθέστερον φόρον ἐπὶ τῶν οἰκοσίτων χοίρων, φόρον τὸν ὁποῖον οὐδὲ κατὰ τοὺς χρόνους τῆς δουλείας ἐτόλμησεν ὁ τύραννος νὰ ἐπιβάλῃ. Ὁ προλαλήσας συνάδελφος ἀνέγνωσε τοὺς πίνακας, ἐκ τῶν ὁποίων ἐμφαίνεται πόσοι ἐν Ἑλλάδι ἔδωσαν ἄνω τῶν 200,000 δραχμῶν. Τὰ συμπεράσματα ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν πινάκων τούτων εἶναι τόσον θλιβερά, κύριοι συνάδελφοι, ὥστε θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω πάλιν τὴν ἀνάγνωσιν. Τοῦτο μόνον ἐμφαίνεται, ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ τελείας χρεοκοπίας τοῦ φόρου καθαρᾶς προσόδου. Καὶ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα: Ἡ χρεοκοπία ὀφείλεται μήπως εἰς τὸ ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι ἀντεπιστημονικὸς καὶ ἄδικος ἢ εἰς τὸ ὅτι προσκρούει εἰς τὴν ψυχοσύνθεσιν τοῦ Ἕλληνος φορολογουμένου; Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ, κύριοι συνάδελφοι ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Διότι οὐδεὶς σοβαρὸς ἄνθρωπος δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ὑπάρχουσι πολλὰ ἄλλα φορολογικὰ συστήματα τὰ ὁποῖα ἀνταποκρίνονται περισσότερον πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς ἐπιστήμης, τῆς δικαιοσύνης καὶ ἰσότητος, ὅπως δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ οὐδεὶς σοβαρὸς ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς ἀπέτυχε διότι ἀντίκειται εἰς τὴν ψυχοσύνθεσιν τοῦ Ἕλληνος φορολογουμένου· διότι οὐδεὶς λαός, κύριοι πληρεξούσιοι, περισσότερον τοῦ ἑλληνικοῦ ἐπόθησε τὴν ἰσότητα καὶ δικαιοσύνην, πρὸ παντὸς εἰς τὴν κατανομὴν τῶν φορολογικῶν βαρῶν. Ποῖα ὑπῆρξαν τὰ αἴτια τῆς χρεοκοπίας τοῦ φόρου τούτου θὰ ἀναφέρω μετ’ ὀλίγον. Καὶ ἤδη ἐξετάζω, κύριοι πληρεξούσιοι, τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἀπέδωσεν ἄλλος φόρος, ὁ φόρος περὶ κινητῆς καὶ ἀκινήτου περιουσίας. Μετὰ τὴν 1ην Νοεμβρίου 1920 ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης δὲν εἶχε γνωρίσει παρὰ δόξας καὶ θριάμβους, εἰσῆλθεν εἰς μίαν σκληρὰν περίοδον, ἥτις ἦτο συνέπεια τῆς ἐφαρμοσθείσης πολιτικῆς. Καὶ μετὰ δύο ἔτη ἐπηκολούθησεν ἡ μικρασιατικὴ τραγῳδία, καθ’ ἣν ὁ ἑλληνικὸς Στρατὸς ἐγκατέλειψε τὰς μικρασιατικὰς ἐκτάσεις, ἐγκατέλειψε χιλιάδας νεκροὺς καὶ ὁλόκληρον τὸ πολεμικὸν ὑλικόν του, μαζὶ δὲ μὲ τοὺς διασωθέντας στρατιώτας ἔφθασαν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἑκατοντάδες χιλιάδων ὁμοεθνῶν προσφύγων, ὅσοι τούτων κατώρθωσαν νὰ διαφύγουν τὴν μάχαιραν τῶν ὀρδῶν τοῦ Κεμάλ. Ἡ Ἑλλὰς τότε εὑρίσκετο εἰς τὴν καμπὴν τοῦ ἐθνικοῦ της βίου. Ὁ κίνδυνος τῆς ἐκμηδενίσεως ἦτο ἄμεσος. Ὅπως ὅμως εἰς ὅλας τὰς κρισίμους στιγμάς, οὕτω καὶ κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην εὑρέθησαν οἱ σωτῆρες τῆς πατρίδος. Γενναῖοι ἀξιωματικοὶ τεθέντες ἐπὶ κεφαλῆς τμημάτων στρατοῦ ὕψωσαν τὴν σημαίαν τῆς ἐπαναστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ὀφείλεται ἡ σωτηρία τῆς Χώρας. Ἀλλ’ ἡ σωτηρία τῆς Χώρας τὴν ὁποίαν ἀνέλαβεν ἡ Ἐπανάστασις ἐκείνη ἦτο σκληρά, καὶ διότι αἱ δυσχέρειαι τῆς καταστάσεως τὰς ὁποίας εἶχε νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἦσαν τεράστιαι καὶ διότι αἱ προσπάθειαι τῆς Ἐπαναστάσεως καθίσταντο περισσότερον σκληραὶ προσκρούουσαι εἰς τὰ οἰκονομικὰ μέσα. Τὰ δημόσια ταμεῖα ἦσαν κενά, ἐνῷ ἐξ ἀντιθέτου ἀπῃτοῦντο τεράστια οἰκονομικὰ ποσὰ ὄχι μόνον διὰ τακτικὰς στρατιωτικὰς δαπάνας, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν προμήθειαν ὑλικοῦ, διὰ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ ἐθνικοῦ Στρατοῦ καὶ διὰ τὴν συντήρησιν τῶν προσφύγων ἀδελφῶν ἡμῶν. Πραγματικῶς, ἡ θέσις τῆς τότε Κυβερνήσεως ἦτο τρομερά· δύο ὁδοὶ ἀπέμενον εἰς αὐτήν, ἡ ἀθρόα ἔκδοσις χαρτονομίσματος ἢ ἡ ἔντασις τῆς ἀποδόσεως τῶν ἰσχυόντων φορολογικῶν νόμων μετ’ ἐπιβολῆς νέων φορολογικῶν βαρῶν. Ἡ Ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις σοφῶς ποιοῦσα, ὅπως ὡμολόγησαν πάντες, ἠκολούθησε τὸ δεύτερον, διότι, ἂν ἠκολούθει τὸ πρῶτον, πᾶς τις γνωρίζει τὰς δυσχερείας τὰς ὁποίας θὰ ἔφερεν εἰς τὴν Χώραν καὶ τὰς νέας οἰκονομικὰς διαταραχὰς τὰς ὁποίας θὰ προεκάλει. Καὶ ἓν τῶν σπουδαιοτέρων μέτρων τὰ ὁποῖα ἔκρινεν ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβῃ ἡ Ἐπανάστασις ἐκείνη ἦτο ἡ ἐπιβολὴ διὰ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς φορολογίας τῆς κινητῆς καὶ ἀκινήτου περιουσίας, ἐζήτησε δηλαδὴ κατὰ τὰς κρισίμους ἐκείνας στιγμὰς, ὅπως πάντες οἱ Ἕλληνες προσφέρωσιν ἐλάχιστον μέρος τῆς περιουσίας των διὰ τὴν σωτηρίαν τῆς Πατρίδος. Καὶ ἐρωτῶ τώρα, κύριοι πληρεξούσιοι: Ὑπῆρχε δικαιότερον μέτρον τούτου, κατὰ τὸ ὁποῖον μετὰ μίαν δωδεκαετῆ ἐπιστράτευσιν τοῦ ἀνθοῦντος καὶ σφριγῶντος ἐμψύχου ἑλληνικοῦ κεφαλαίου ἐκαλεῖτο καὶ τὸ ἄψυχον ἑλληνικὸν κεφάλαιον νὰ βοηθήσῃ τὸ πρῶτον καὶ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν σωτηρίαν τῆς Χώρας; Ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ ἄψυχον κεφάλαιον παρέμεινεν ἀσυγκίνητον καὶ σιωπηλὸν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς χειμαζομένης Πατρίδος. Ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς φορολογίας ἐκείνης εὑρίσκει τις ἀκριβῶς εἰς τοὺς πίνακας τούτους. Ἐζητήσαμεν, κύριοι πληρεξούσιοι, μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων πίνακας, ἐκ τῶν ὁποίων νὰ ἐμφαίνωνται ὅσοι ἐδήλωσαν περιουσίαν ἄνω τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, διότι ἐνομίζομεν ὅτι θὰ ὑπῆρχε μέγας ἀριθμὸς τοιούτων, καθ’ ἣν στιγμὴν ἕκαστος ἐξ ἡμῶν γνωρίζει ἀπειρίαν ἑκατομμυριούχων. Δυστυχῶς οἱ προσκομισθέντες πίνακες εἶναι λίαν ἰσχνοί. Ἡ Οἰκονομικὴ Ἐφορία Πειραιῶς δηλοῖ ὅτι μόνον 66 ἄνθρωποι ἔχουσιν ἄνω τοῦ 1,000,000 περιουσίαν. Ἡ Οἰκονομικὴ Ἐφορία Βόλου δηλοῖ μόνον 24 ἔχοντας ἄνω τοῦ 1,000,000 περιουσίαν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βόλου πληρεξούσιος καὶ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μειδιᾷ....

§54ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. 500 τοὐλάχιστον εἶναι.

§55Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἡ Οἰκονομικὴ Ἐφορία Θεσσαλονίκης δηλοῖ ὅτι ὑπάρχουν μόνον 37. Ἡ Οἰκονομικὴ Ἐφορία Πατρῶν δηλοῖ ὅτι ὑπάρχουν μόνον 19. Ὁ δὲ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως γνωρίζουσι καλῶς ὅτι εἶναι ἀσφαλῶς ἑκατοντάκις καὶ χιλιάκις 19.

§56Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Χιλιάκις ὄχι, ἑκατοντάκις ἴσως.

§57Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἡ Οἰκονομικὴ Ἐφορία Σύρου δηλοῖ ὅτι ἑκατομμυριοῦχοι εἶναι 25. Ἡ Οἰκονομικὴ Ἐφορία Καβάλλας 10. Ἡ Οἰκονομικὴ Ἐφορία Ἡρακλείου μόνον 6.

§58Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ποίου ἔτους εἶναι;

§59Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τοῦ τελευταίου ἔτους.

§60Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς δραχμῆς.

§61Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἡ Οἰκονομικὴ Ἐφορία Πύργου εἰς. Ἡ Οἰκονομικὴ Ἐφορία Καλαμῶν 3. Ἡ Οἰκονομικὴ Ἐφορία Μυτιλήνης 2.

§62Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Νὰ στιγματισθοῦν.

§63Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἡ Οἰκονομικὴ Ἐφορία Ἀθηνῶν 299.

§64ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα» πόσον πληρώνει;

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ πίνακες αὐτοὶ θὰ εἶναι εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ δύνανται οἱ κύριοι συνάδελφοι νὰ λάβωσι γνῶσιν.

§66Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν θὰ ἀναφέρω ὀνόματα.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλογικαὶ συζητήσεις δὲν ἐπιτρέπονται καὶ μάλιστα τοιαῦται, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐντελῶς ἀκανόνιστοι.

§68Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι χάρις εἰς τὸν πλοῦτόν των ἀποτελοῦν μυθικὰ πρόσωπα διὰ τὸν λαόν, ἀπουσιάζουν κατ’ ἐντελῶς σκανδαλώδη τρόπον ἐκ τῶν πινάκων τούτων ἢ ἠρκέσθησαν νὰ δηλώσουν τόσον ἐλάχιστα ποσά, τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς εἶναι ὀλιγώτερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα καταναλίσκουν ἐτησίως δι’ ἀρώματα καὶ διὰ βενζίνην τῶν πολυτελῶν αὐτοκινήτων των.

§69Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ἔχετε πρόχειρα μερικὰ ὀνόματα τοιαῦτα;

§70Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν θὰ ἀναφέρω ὀνόματα.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχουσι κατατεθῆ εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Προεδρείου καὶ ὅστις τῶν κυρίων συναδέλφων θέλει νὰ λάβῃ γνῶσιν δύναται νὰ τοὺς ζητήσῃ ἐκεῖ.

§72ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διὰ νὰ μάθῃ ὁ λαός· ἡμεῖς τὰ γνωρίζομεν καὶ τὰ εἴδομεν.

§73Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ἐφόσον ὁ κατάλογος εἶναι κατατεθειμένος εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Προεδρείου, ἀποτελεῖ κατὰ τοιοῦτον τρόπον δημόσιον ἔγγραφον καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε δικαίωμα νὰ ζητήσητε νὰ κατατεθῇ ὁ κατάλογος τῶν ὀνομάτων, ἀλλὰ διὰ τῆς ὁδοῦ τὴν ὁποίαν ὁρίζει ὁ Κανονισμός.

§75ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Θέλομεν νὰ τοὺς μάθωμεν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε ἡσυχίαν νὰ τοὺς ἀκούσητε.

§77Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἡ ἀνάγνωσις τῶν πινάκων τούτων, κύριοι πληρεξούσιοι, πείθει τὸν ἀναγνώστην ὅτι ἡ Ἑλλὰς κατοικεῖται ἢ ἀπὸ προλεταρίους τῆς ἐσχάτης μορφῆς ἢ ἀπὸ ἀνθρώπους οἵτινες δὲν ἠσχολήθησαν εἰς τίποτε ἄλλο παρὰ εἰς τὸ νὰ καταστρατηγήσωσι διὰ παντὸς μέσου τοὺς κειμένους γραπτοὺς καὶ ἀγράφους νόμους καὶ νὰ συγκεντρώσωσιν ὁλόκληρον τὸν ἐθνικὸν πλοῦτον εἰς χεῖράς των. Ἠκούσατε τὰ ἀποτελέσματα τῆς φορολογίας τῆς κινητῆς καὶ ἀκινήτου περιουσίας ἂν θέλετε, ἀκούσατε καὶ τὸ ποσὸν τὸ εἰσπραχθέν. Δὲν ἀνῆλθε φρονῶ, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἄνω τῶν 50,000,000. Καὶ τοῦτο καθ’ ἣν περίοδον ἡ Ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις διὰ τοὺς αὐτοὺς ἀκριβῶς λόγους διὰ Νομοθετικοῦ Διατάγματος ἐπέβαλε μέτρον σκληρότατον εἰς τὰς ἀγροτικὰς τάξεις, ἐπέβαλεν ὅπως τὰ ⅘ τοῦ συναλλάγματος κρατῶνται καὶ πωλῶνται εἰς τὸ Δημόσιον ἀντὶ τοῦ ἑνὸς τρίτου τῆς πραγματικῆς των ἀξίας, καθ’ ἣν περίοδον ἡ Ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις διὰ τὰς ἀγροτικὰς τάξεις ἐπέβαλε δημευτικὸν φόρον τῶν ⅔ τῆς περιουσίας των, ἐπέβαλε δημευτικὸν φόρον εἰς τὰς τάξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι κατὰ ἑκατονταετίαν ὁλόκληρον ἔζησαν τὴν σκληροτάτην πενίαν, καὶ διὰ τὰς ὁποίας ἐδόθη ἡ μοναδικὴ εὐκαιρία ὄχι νὰ πλουτήσουν, ὄχι νὰ ἀπολαύσουν τὰ στοιχειώδη ἀγαθά, ἀλλὰ τουλάχιστον νὰ παύσουν πρὸς στιγμὴν ἐργαζόμεναι ὡς κτήνη καὶ τρεφόμεναι μὲ σκληρὸν κρίθινον ἄρτον. Ἀλλ’ αἱ ἀγροτικαὶ τάξεις δὲν διεμαρτυρήθησαν διὰ τὸ δημευτικὸν καὶ σκληρὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἀπέδωκεν ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων. Δὲν διεμαρτυρήθησαν, διότι αἱ ἀγροτικαὶ τάξεις, πατριωτικαὶ καὶ φιλότιμοι, ἐγνώριζον καλῶς ὅτι τὸ Χρῆμα ἐκεῖνο ἐπρόκειτο νὰ διατεθῇ διὰ τὴν σωτηρίαν τῆς Πατρίδος, τὸ χρῆμα ἐκεῖνο ἐπρόκειτο νὰ διατεθῇ διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἑκατοντάδων χιλιάδων ἀδελφῶν προσφύγων, τὸ χρῆμα ἐκεῖνο ἐπρόκειτο νὰ διατεθῇ διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ Στρατοῦ τοῦ Ἔβρου, εἰς τὸν ὁποῖον ἐμάχοντο τὰ τέκνα των, τὰ ὁποῖα κατώρθωσαν νὰ διαφύγουν τὸν θάνατον εἰς τὰς Μικρασιατικὰς ἐκτάσεις. Ἡ χρεοκοπία, κύριοι πληρεξούσιοι, τῆς φορολογίας τῆς καθαρᾶς προσόδου καὶ ἡ χρεοκοπία τῆς φορολογίας τῆς κινητῆς καὶ ἀκινήτου περιουσίας δὲν ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι, ὡς ἀνωτέρω ἀνέπτυξα, φέρει ἐν ἑαυτῇ τὸ σπέρμα τῆς ἀδικίας καὶ τῆς ἀνισότητος, δὲν ἀπέτυχε διότι φέρει τὸ σπέρμα τῆς ἀνεπιστημοσύνης, ἀπέτυχε διότι τὸ Κράτος εὑρίσκεται ἐν τελείᾳ ἀποσυνθέσει, ἀπέτυχε διότι αἱ κρατικαὶ Ὑπηρεσίαι ἀποτελοῦνται κατὰ 9)10, δύναμαι νὰ εἴπω, ἀπὸ ἀνικάνους καὶ ἀσυνειδήτους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ἠσχολήθησαν εἰς τὴν τόσον ὑψηλὴν ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία τοῖς ἀνετέθη. Καὶ ἐρωτῶ: Τίνα μέτρα ἔλαβον οἱ διάφοροι κυβερνῆται οἱ κυβερνήσαντες τὴν Χώραν ἀπὸ τοῦ 1920, ἀφ’ ἧς ἐτέθη ἡ φορολογία ἐκείνη εἰς τὴν ὁποίαν τόσον ἤλπισεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός; Εἰς ποῖα μέτρα προέβησαν οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εὑρισκόμενοι πρὸ τοιαύτης ἀθλιότητος, τὴν ὁποίαν παρουσίαζον οἱ ἐνώπιον αὐτῶν πίνακες; Καὶ τίς ποτὲ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀντὶ νὰ ἀσχολῆται εἰς ὑψηλὰ δημοσιονομικὰ προβλήματα, ἀντὶ νὰ ἀσχολῆται νὰ ἀνακαλύψῃ νέους οἰκονομικοὺς ὁρίζοντας διὰ τῶν ὁποίων θὰ μετέβαλλε τὴν Ἑλλάδα εἰς Χώραν τῆς εὐτυχίας, τίς, λέγω, Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐζήτησεν ἀπὸ τὰ ἁρμόδια ὄργανα τοὺς πίνακας τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν; Ἀναμφισβητήτως οὐδείς. Καὶ τὸ λέγω τοῦτο πρὸς τιμὴν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι διετέλεσαν Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ, κύριοι, ὅτι Ἕλλην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, λαμβάνων γνῶσιν τῶν ἀθλίων τούτων συμπερασμάτων ἐκ τῶν πινάκων, ἠδύνατο νὰ μείνῃ ἀδιάφορος καὶ δὲν θὰ ἐκάλει ἀμέσως τὸν Εἰσαγγελέα διὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν χεῖρά του ἐπὶ τῶν ἀσυνειδήτων τούτων τσιφλικιούχων. Δὲν φαντάζομαι Ἕλληνα Ὑπουργὸν ὁ ὁποῖος θὰ ἔβλεπεν ὅτι ἄνθρωποι, κατέχοντες δεκάδας καὶ ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων λάμπουν διὰ τῆς ἀπουσίας των ἀπὸ τοὺς φορολογικοὺς τούτους πίνακας, διότι εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι θὰ ἐπροκάλει τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Εἰσαγγελέως κατὰ τῶν καταχραστῶν τοῦ δημοσίου πλούτου, διότι, ἂς μὴ ἀπατώμεθα, δὲν διαφέρουν οἱ καταχρασταὶ διὰ τοὺς ὁποίους ἐξηγέρθη, καὶ πολὺ δικαίως, ἡ Κοινὴ Γνώμη τῆς Ἑλλάδος καὶ διὰ τοὺς ὁποίους ἐζητήθη ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐπιβληθῇ ἡ ἐσχάτη τῶν ποινῶν· ἡ διαφορὰ εἶναι μόνον ὅτι αὐτοὶ κατεχράσθησαν 5 ἢ 10 ἢ 20 ἑκατομμύρια, ἐνῷ οἱ ἐπίσημοι καταχρασταί, περὶ τῶν ὁποίων ἀσχολούμεθα σήμερον, κατεχράσθησαν ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων καὶ δισεκατομμύρια ὁλόκληρα ὑπὸ τὴν ἀνοχὴν τοῦ Κράτους. Μοὶ γεννᾶται ὅμως, κύριοι πληρεξούσιοι, καὶ ἓν ἄλλο ἐρώτημα: Μήπως ἡ ἀθλιότης πρὸ τῆς ὁποίας εὑρισκόμεθα ὀφείλεται εἰς αἴτια περισσότερον βαθύτερα ἀπὸ τὰ συνήθη; Μήπως ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι οἱ πλουτοκράται ἐν Ἑλλάδι καὶ τὸ ὠργανωμένον μέγα κεφάλαιον ἐξήσκησε τόσην πίεσιν ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου.... (Χειροκροτήματα).

§78ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Αὐτὸ εἶναι.

§79Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐξασκεῖ τόσην πίεσιν ἐπὶ τοῦ καθαρῶς ἀστικοῦ Κράτους, ὥστε καθίσταται ἀναγκαῖον νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν μέτρα δι’ αὐτοὺς δυσάρεστα;

§80Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Φαίνεται ὅτι ὅλα αὐτὰ προέκυψαν τώρα τελευταίως.

§81Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὡμίλησα περὶ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, ἀπὸ τοῦ 1919· δὲν ἠθέλησα νὰ ἀδικήσω κανένα. Τὸ σφάλμα δὲν εἶναι ἰδικόν μας, ἀλλ’ ἰδικόν σας, ὁ ὁποῖος ἀσχολεῖσθε εἰς ἄλλα σοβαρώτερα. Εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦτο, κύριοι πληρεξούσιοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἐγὼ τοὐλάχιστον, νὰ δώσω καταφατικὴν ἀπάντησιν καὶ νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐκεῖ ἔγκεινται τὰ βαθύτερα αἴτια, ἐκεῖ ὀφείλεται ἡ ἀνικανότης τοῦ Κράτους, διότι ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι τὸ Κράτος τὸ σημερινὸν εἶναι αἰχμάλωτον τοῦ μεγάλου κεφαλαίου. Ἂς μὴ πλανώμεθα, κύριοι, τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἴτε ἐκ τοῦ ἐμφανοῦς εἴτε ἐκ τῶν παρασκηνίων διευθύνεται ἐκ μέρους τῆς κεφαλαιοκρατίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ τραγικὴ ἀλήθεια. Καὶ ὑπάρχει μὲν πράγματι μία σοβαρὰ προσπάθεια μιᾶς μερίδος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, μερίδος ἡ ὁποία θέλει νὰ ἐπιβάλῃ μίαν πολιτικὴν συγχρονισμένην καὶ ὑπαγορευομένην ὑπὸ τῶν νέων οἰκονομικῶν καὶ κοινωνικῶν συνθηκῶν, ἀτυχῶς ὅμως καὶ ἡ μερὶς τοῦ πολιτικοῦ ἐκείνου κόσμου τὰς προθέσεις αὐτῆς σταματᾷ εἰς τὸ στάδιον τῶν θεωριῶν· σταματᾷ εἰς τὸ στάδιον τῆς θεωρίας, διότι δὲν ἔχει τὴν ψυχικὴν δύναμιν νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς δυσχερείας, αἵτινες προβάλλονται ἐκ μέρους τῆς κεφαλαιοκρατίας. Ἐχύθησαν ποταμοὶ μελάνης, κύριοι πληρεξούσιοι, εἰς τὸν Τύπον καὶ ἠκούσθησαν πολλὰ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ κατεβλήθησαν ὑπεράνθρωποι προσπάθειαι ἐκ μέρους τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ὅπως ἐπιτευχθῇ ἡ περίφημος συμφιλίωσις. Καὶ ἐλέχθησαν ἐπίσης πολλὰ καὶ ὑπεδείχθησαν διάφορα νομοθετικὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων θὰ κατορθώσωμεν νὰ παγιώσωμεν τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ τὰς ὑπηρεσίας τῶν πρωταγωνιστῶν τῶν τοιούτων ὑπηρεσιῶν καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ μὴ συγχαρῇ αὐτούς, διότι κανεὶς δὲν δύναται νὰ ἀμφιβάλλῃ ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην συμφιλιώσεως καὶ γαλήνης. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφιβάλλῃ ὅτι ὅλη μας ἡ σκέψις καὶ ἡ προσπάθεια δέον νὰ εἶναι ἡ παγίωσις τοῦ πολιτεύματος, διότι ὅλοι γνωρίζομεν ὁποίας καταστροφὰς θὰ ἐπέφερεν ὑπὸ τὰς παρούσας στιγμὰς μεταβολὴ ἢ προσπάθεια πρὸς μεταβολὴν τοῦ πολιτεύματος. Ἐλέχθησαν ὅμως πολλά, κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ περὶ ἑνὸς ἄλλου κινδύνου, τοῦ κινδύνου τοῦ κομμουνισμοῦ, καὶ ἐφευρέτης τοῦ ἀνυπάρκτου τούτου κινδύνου ὑπῆρξεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§82Π. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ὑπάρχει κομμουνισμὸς ἐν Ἑλλάδι· μὴ τὰ λέγετε αὐτά.

§83Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ ἐφευρέτης, λέγω, τοῦ ἀνυπάρκτου τούτου κινδύνου ὑπῆρξεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις λαβὼν γνῶσιν.... (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἡσυχίαν.

§85Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. .. ἑνὸς τηλεγραφήματος τοῦ ὑπενωμοτάρχου Γουμενίτσης καταγγέλλοντος ἀφελῆ τινα ὑποδιδάσκαλον ὡς τρέφοντα ἐξαιρετικὴν ἐκτίμησιν πρὸς τὸν Λενὶν καὶ τὸ πρόγραμμά του, κατελήφθη ὑπὸ τοιούτου πυρετοῦ, ὥστε νὰ ἴδῃ ἀποτόμως δύοντα τὸν ἥλιον ἐκεῖνον τοῦ ὁποίου πρὸ ὀλίγων στιγμῶν μᾶς εἶχεν ἀναγγείλει ὁ ἴδιος τὴν ἀνατολήν. Καὶ ἔπρεπε, κύριοι, νὰ εὑρεθῇ κάτι τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμεύσῃ ὡς προμετωπὶς τοῦ πολιτικοῦ προγράμματος καὶ τὴν εὐκαιρίαν ταύτην τὴν ἔδωσεν ὁ ἀγαθὸς διδάσκαλος τῆς Γουμενίτσης.

§86Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι δὲν πρέπει νὰ προτάσσεται καμμία ἐπερώτησις.

§87Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι ἐπερώτησις κατὰ τῆς πολιτικῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν;

§88Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Περιμένετε καὶ θὰ ἴδετε ὅτι εἶναι συναφὲς καὶ θὰ πεισθῆτε πρὸ παντὸς σεῖς ὁ ἴδιος. Καὶ κατὰ πόσον ὠφελεῖ τὴν Χώραν μας ὁ κίνδυνος οὗτος θεωρῶ περιττὸν νὰ εἴπω, διότι οὐδεὶς σοβαρὸς ἄνθρωπος δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἀπειλεῖ τὴν Ἑλλάδα, Χώραν ἀστικήν, κομμουνισμός. (Θόρυβος).

§89Δ. ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ. Δὲν συζητοῦμεν περὶ κομμουνισμοῦ.

§90Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς σοβαρὸς κίνδυνος νὰ κατακτήσῃ τὴν Χώραν μας ὁ κίνδυνος τοῦ κομμουνισμοῦ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τοιαύτη ἰδεολογία νὰ ἐπικρατήσῃ εἰς Χώραν τῆς ὁποίας ἡ σύνθεσις εἶναι ὡς ἡ Ἑλληνική, εἰς Χώραν μικροαστικήν, εἰς Χώραν ἀγροτικήν, εἰς Χώραν τέλος τῆς ὁποίας ὁ λαὸς ἐμπνέεται ἀπὸ τὰς συντηρητικὰς ἀρχάς. Ἀλλοίμονον ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, ἂν κάθε κοινωνικὴν κίνησιν, ἡ ὁποία στηρίζεται εἰς τὴν πάλην τῶν τάξεων, ἥτις εἶναι ἀναπόφευκτος καὶ σπουδαῖος παράγων κάθε κοινωνικῆς κινήσεως καὶ προόδου, θεωροῦμεν ὡς κίνδυνον, κατὰ τοῦ ὁποίου κινεῖται ὁ πρῶτος τυχὼν ὅπως τὸν καταπολεμήσῃ δι’ ἐμπειρικῶν μέτρων, διὰ μέτρων τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς ἄλλους αἰῶνας! Ἀλλ’ ἂν ὁ κίνδυνος τοῦ κομμουνισμοῦ εἶναι ἀστήρικτος, κατ’ ἐμέ, ὑπάρχει κίνδυνος περισσότερον αὐτοῦ σοβαρώτερος· ὑπάρχει ὁ κίνδυνος τῆς ἀναρχίας, ὁ κίνδυνος τῆς ἀποσυνθέσεως τοῦ Κράτους. Καὶ ἡ συμφιλίωσις θὰ ἐπέλθῃ ἂν ἀποταθῶμεν πρὸς τὸν λαὸν καὶ προσπαθήσωμεν νὰ θεραπεύσωμεν τὰς ἀνάγκας καὶ ἐπουλώσωμεν τὰς πληγάς του. Δυστυχῶς ὅμως, ἀντὶ νὰ ἀποταθῶμεν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἀπετάθημεν πρὸς τοὺς περιφήμους ἐξωκοινοβουλευτικοὺς ἀρχηγούς του· ἀντὶ νὰ ἀποταθῶμεν πρὸς τὰ θύματα, ἀπετάθημεν πρὸς τοὺς θύτας. Καὶ ἐπράξαμεν τοῦτο, διότι δὲν τρέφομεν οὐδεμίαν πίστιν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, δὲν τρέφομεν οὐδεμίαν ἐκτίμησιν εἰς τὰς ψυχικὰς ἀρετὰς τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος πολλάκις ἔδειξε πόσον εἶναι ἱκανὸς νὰ διαπράξῃ τὰ μεγάλα. Ὑπάρχει τις, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅστις πιστεύει ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ ἐξωκοινοβουλευτικὸς κόσμος νὰ συνέλθῃ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συνεργασθῇ μεθ’ ἡμῶν; Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὴν 1ην Νοεμβρίου ἐν γνώσει τῶν καταστροφῶν τὰς ὁποίας θὰ ἐπέφερον, ὁ κόσμος ὁ ὁποῖος δὲν μετενόησε μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφήν, οὐδεμία ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ συνέλθῃ. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεργασθῇ, διότι, ἂν ὁ κόσμος οὗτος ἐγκαταλείψῃ τὴν σημαίαν τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν, δὲν ἔχει οὐδεμίαν πολιτικὴν ὀντότητα εἰς τὴν Χώραν. Ἂς μὴ ἀπατώμεθα λοιπὸν καὶ ἂς μὴ ἐπιζητῶμεν χιμαίρας. Ἂς ἀφήσωμεν ἡσύχους τοὺς ἐξωκοινοβουλευτικοὺς ἀρχηγοὺς μαχομένους ὑπὲρ τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν, ὡς ἄλλοι Δὸν Κιχῶται, καὶ ἂς ἀποταθῶμεν εἰς τὰς λαϊκὰς μάζας, διότι τὰς λαϊκὰς μάζας πρέπει νὰ χρησιμοποιήσωμεν ὡς θεμέλιον τοῦ νέου πολιτεύματος, ὡς τὰς ἐχρησιμοποιήσαμεν διὰ τὴν δημιουργίαν τῆς μεγάλης Ἑλλάδος. Ἀλλὰ πρὸ παντός, κύριοι πληρεξούσιοι, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ δώσωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ ἐννοήσῃ ὅτι τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα δὲν εἶναι πολίτευμα κατὰ θεωρίαν μόνον ἀγαθόν, ἀλλὰ πολίτευμα τὸ ὁποῖον θὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸν λαὸν ὅλα τὰ ἀγαθὰ καὶ ὅλας τὰς ἐλευθερίας. Καὶ ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἀγαθῶν, περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο τοσάκις ἐνταῦθα συζήτησις, τὸ σοβαρώτερον ἐξ ὅλων εἶναι νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν φορολογικὴν ἰσότητα. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ ὁμιλῶμεν εἰς τὸν λαὸν περὶ κυριαρχικῶν δικαιωμάτων τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει οὐδὲν δικαίωμα παρὰ ὑποχρεώσεις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπατῶμεν αὐτὸν μὲ τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην φορολογικὴν ἰσότητα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν καὶ νὰ πείσωμεν αὐτὸν ὅτι τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα πρέπει νὰ τῷ εἶναι προσφιλὲς τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ φορολογία εἶναι εἴπερ ποτὲ καὶ ἄλλοτε ἀντιδημοκρατική· διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι τὰ πάντα κινοῦνται σήμερον ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων. Ἔχω ἐνώπιόν μου τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ ἔτους 1923–1924. Ἐξ αὐτῆς ἐμφαίνεται ὅτι τὸ Κράτος εἰσέπραξεν ἀπὸ τὸ ἐμπόριον καὶ βιομηχανικὰς ἐπιχειρήσεις δραχμὰς 36,000,000, ἀπὸ φορολογίαν οἰκοδομῶν 18,000,000, ἀπὸ μισθωτὰς ὑπηρεσίας 17½ ἑκατομ. καὶ ἀπὸ τὴν φορολογίαν ἐλευθέρων ἐπαγγελμάτων 1 ἑκατομμύριον καὶ μόνον. Εἰς ἓν ἑκατομμύριον ἀνέρχεται ἡ φορολογία τῶν ἐλευθέρων ἐπαγγελμάτων εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, γνωρίζομεν δὲ πάντες ὅτι τὴν φορολογίαν αὐτὴν πρέπει νὰ ἀποδώσουν ὀλίγοι ἐπιστήμονες ἐν Ἀθήναις.

§91Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ποῖα εἶναι τὰ ἐλεύθερα ἐπαγγέλματα;

§92Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Οἱ ἰατροί, οἱ δικηγόροι, οἱ μηχανικοί. Τὰ γνωρίζετε καλύτερον ἐμοῦ. Εἰσέπραξε 17½ ἑκατομμύρια δρ. ἀπὸ τὰ μισθώματα, διότι τὴν φορολογίαν αὐτὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἀποφύγῃ τις. Ἀλλ’ ἐνῷ τόσα εἰσέπραξεν ἐκ τῆς καθαρᾶς προσόδου εἰσέπραξε διπλάσιον ποσὸν ἀπὸ τὴν φορολογίαν τῶν αἰγοπροβάτων καὶ τῶν χοίρων, δηλαδὴ οἱ χοῖροι ἔδωσαν περισσότερα ἀπὸ ὅ,τι ἔδωσεν ὁ κεφαλαιοκρατικὸς κόσμος τῆς Ἑλλάδος. Ὁ Προϋπολογισμός, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως γνωρίζετε, στηρίζεται εἰς τοὺς ἀμέσους φόρους πρὸ παντός, εἰς τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ, ἀπὸ τοῦ ὁποίου εἰσπράττει 490 ἑκατομμύρια δραχμῶν, καὶ εἰς τὸν φόρον τοῦ οἰνοπνεύματος, ἀπὸ τοῦ ὁποίου εἰσπράττει 135 ἑκατομ. δραχμῶν. Κατόπιν τῆς τοιαύτης φορολογικῆς ἀνισότητος, κατόπιν τῶν ἀναμφισβητήτων ἀποδείξεων, τὰς ὁποίας καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὡμολόγησεν, ὅτι δηλαδὴ τὰ 99% τῶν φορολογουμένων καὶ πρὸ παντὸς τὰ 99% τοῦ μεγάλου αὐτῶν κεφαλαίου διαφεύγει ἐντελῶς τὴν φορολογίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν περὶ τῶν κυριαρχικῶν δικαιωμάτων του. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἀκούῃ ἐπὶ πολὺ τοὺς μυκτηρισμοὺς αὐτοὺς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στηρίξωμεν ἐπ’ αὐτῶν τῶν βάσεων τὰ θεμέλια τοῦ νέου πολιτεύματος, ἐφόσον δὲν ἀποκτᾷ ὁ λαὸς φορολογικὴν δικαιοσύνην. Ὑπῆρξεν ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ αἱ ἀριστοκρατικαὶ τάξεις προσέφερον τὰς ὑπηρεσίας των. Ὁ λαὸς προσέφερε τοὺς φόρους, οἱ ἀριστοκράται τὸ αἷμα καὶ ὁ Κλῆρος τὰς εὐλογίας. Ἀλλ’ αὐτὰ ἀνάγονται εἰς ἐποχὴν πολὺ ἀπομεμακρυσμένην. Ἀτυχῶς τὰ πράγματα βαίνουσιν ἐπὶ τὰ χείρω, διότι θυσίας καλεῖται νὰ δώσῃ μόνον ὁ λαὸς καὶ αἷμα ἐπίσης καλεῖται νὰ δώσῃ πάλιν ὁ λαός. Οἱ ἀριστοκράται καὶ πρὸ παντὸς τοῦ πλούτου, διότι ἄλλους ἀριστοκράτας δὲν ἔχομεν ἡμεῖς, δὲν προσφέρουν παρὰ τὰς εὐλογίας των. Δὲν ζητοῦμεν, κύριοι πληρεξούσιοι, τὴν δίωξιν καὶ τὴν ἐξόντωσιν τοῦ μεγάλου κεφαλαίου· ζητοῦμεν ἁπλῶς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἰσχυόντων νόμων, νόμων τοὺς ὁποίους ἐθέσπισαν συντηρητικαὶ Κυβερνήσεις καὶ συντηρητικαὶ Βουλαί· ζητοῦμεν τὴν ἐφαρμογὴν μιᾶς προοδευτικῆς φορολογίας ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος καὶ τῆς μεγάλης ἰδιοκτησίας διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ Κράτος ὅσον εἶναι δυνατὸν περισσότερα χρηματικὰ ποσά, ἵνα ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν λαϊκῶν μαζῶν· ζητοῦμεν ἁπλῶς ὅπως ἡ Κυβέρνησις διὰ δρακοντείων μέσων ἐπιτύχῃ τὴν εἴσπραξιν τῶν ὀφειλομένων φόρων, πρὸ παντὸς ἐκ μέρους ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πανθομολογουμένως ἔχουσι δεκάδας καὶ ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων· ζητοῦμεν τὴν ἐπιβολὴν τῶν μέτρων, μέτρων αὐστηρῶν, ἐναντίον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν ἐπιλήσμονες τοῦ πρὸς ἑαυτοὺς καὶ τὴν Πατρίδα καθήκοντος. Ζητοῦμεν ἐπίσης, ὅπως ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος εἶπεν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις δώσῃ εἰς τὴν δημοσιότητα καὶ δίδῃ ἐφεξῆς τὰ ὀνόματα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δηλώνουν καθαρὰν πρόσοδον. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀνάγκη ὅπως τοῦτο ἀποτελῇ μυστικὸν τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπηρεσιῶν. Ἡ ἐχεμυθία εἶναι μεσαιωνικὴ ἀντίληψις ἡ ὁποία πρέπει νὰ καταργηθῇ. Ἡ Κοινὴ Γνώμη διατυπώνει τὴν εὔλογον ἀξίωσιν νὰ δημοσιεύωνται οἱ πίνακες οὗτοι, ἵνα ὁ πολίτης γνωρίζῃ ὄχι μόνον τί πληρώνει, ἀλλὰ τί πληρώνουν καὶ οἱ ἄλλοι. Εἰδικῶς δὲ διὰ τοὺς πίνακας τοὺς ὁποίους ἔχω ὑπ’ ὄψιν ὑπάρχει μεγάλη ἀνάγκη νὰ δημοσιευθοῦν ταχέως· διότι, ἂν ἡ δημοσίευσίς των δὲν χρησιμεύσῃ εἰς ἄλλο τι, ἀσφαλῶς θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸ ὅτι οἱ διάφοροι φιλάνθρωποι, λόγῳ τῶν ἐπικειμένων ἑορτῶν, θὰ γνωρίζουν εἰς ποίους πρέπει νὰ στείλουν τὴν φιλάνθρωπον συνδρομήν των! Ζητοῦμεν ἁπλῶς, κύριοι συνάδελφοι, ἰσότητα καὶ δικαιοσύνην καὶ πρὸ παντός, τονίζω, ζητοῦμεν φορολογικὴν ἰσότητα, διότι μόνον διὰ τῶν μέτρων τούτων, διὰ μιᾶς αὐστηρᾶς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἐξασφαλιζούσης φορολογικὴν ἰσότητα καὶ δικαιοσύνην, θὰ δυνηθῶμεν νὰ πείσωμεν τὰς λαϊκὰς μάζας νὰ χρησιμεύσουν ὡς θεμέλια τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, θὰ ἐπιφέρωμεν τὴν γαλήνην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ θὰ ἀποκαταστήσωμεν τὴν τάξιν. Ἂν δὲν ἐφαρμόσωμεν τοιαύτην πολιτικήν, ἂν δὲν πείσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι προορισμός του δὲν εἶναι μόνον διὰ νὰ πληρώνῃ φόρους καὶ νὰ ὑφίσταται θυσίας διὰ νὰ ἔχῃ τὴν εὐχαρίστησιν νὰ βλέπῃ μίαν κοινωνικὴν τάξιν συγκεντροῦσαν ὁλόκληρον τὸν ἐθνικὸν πλοῦτον καὶ μυκτηρίζουσαν καὶ αὐτὸν καὶ τὸ Κράτος, θὰ φθάσωμεν εἰς ὀλέθρια ἀποτελέσματα. Εἶναι πραγματικῶς, κύριοι πληρεξούσιοι, κρίσιμοι αἱ στιγμαὶ τὰς ὁποίας διερχόμεθα καὶ μεγάλαι αἱ δυσχέρειαι τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζομεν· διότι εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς ὅτι μᾶς ἐκληροδότησε τὸ παρελθὸν μεγάλα κοινωνικὰ προβλήματα τῶν ὁποίων ἀπαιτεῖται ἡ ταχεῖα λύσις. Ὅλας ὅμως τὰς δυσχερείας ταύτας θὰ τὰς ἀντιμετωπίσωμεν, ἂν σκεφθῶμεν σοβαρῶς καὶ ἂν λάβωμεν μέτρα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ προκαλέσουν τὰς κραυγὰς τῶν ἡμετέρων ἢ τῶν ξένων, ἀλλ’ ἀσφαλῶς θὰ ἱκανοποιήσουν καὶ θὰ θεραπεύσουν τὰς λαϊκὰς ἀνάγκας. Ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κύριοι, ὅτι, ἐφόσον ὁ κομμουνισμὸς καὶ ἡ ἀναρχία δὲν ἐπεκράτησεν εἰς τὴν Γερμανίαν, Χώραν ἐξελθοῦσαν κατεστραμμένην ἐκ τοῦ πολέμου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικρατήσῃ εἰς τὴν ἰδικήν μας Χώραν. Γνωρίζουσιν ὅμως ὅλοι οἱ ὑποστηρίζοντες ταῦτα ὅτι δὲν ἐπεκράτησεν ὁ κομμουνισμὸς ἐν Γερμανίᾳ, διότι προέβησαν εἰς μεγάλας θυσίας αἱ ἰθύνουσαι ἐκεῖ τάξεις καὶ ἔλαβον σοβαρὰ μέτρα οἱ τότε κυβερνῶντες τὴν Γερμανίαν διὰ νὰ θεραπεύσωσι τὰς λαϊκὰς ἀνάγκας καὶ νὰ ἐπουλώσωσι τὰς πληγὰς τοῦ Γερμανικοῦ λαοῦ καὶ μόνον διὰ τῶν μέτρων ἐκείνων κατώρθωσαν νὰ ἐπιτύχουν τὴν μὴ ἐπικράτησιν τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ τὴν σωτηρίαν τῆς Γερμανίας. Διὰ τοιούτων γενναίων μέτρων καὶ ἡμεῖς καὶ πρὸ παντὸς διὰ φορολογικῆς ἰσότητος θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὴν γαλήνην καὶ τὴν ἡσυχίαν εἰς τὴν Χώραν καὶ θὰ πείσωμεν τὸν λαὸν ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶναι κακοποιὸς δύναμις, ἀλλ’ εἶναι πατὴρ δι’ ὅλους, θὰ στερεώσωμεν δὲ τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα καὶ θὰ κατορθώσωμεν ὥστε ὁ λαὸς νὰ ἀποτελέσῃ τὰ ἀσφαλέστερα αὐτοῦ θεμέλια. Μόνον διὰ τοιούτων μέτρων θὰ κατορθώσωμεν νὰ ὁδηγήσωμεν, ὅπως καὶ παρ’ ἄλλων ἐλέχθη, τὴν Ἑλληνικὴν φυλὴν εἰς τὸν δρόμον τῶν ἐθνικῶν της πεπρωμένων. Διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι σήμερον τὰ πεπρωμένα τῶν Ἐθνῶν δὲν δημιουργοῦνται οὔτε παρὰ τῶν Κυβερνήσεων οὔτε παρὰ τῶν Ἀνακτοβουλίων, ἀλλὰ δημιουργοῦνται καὶ σφυρηλατοῦνται εἰς τὴν λαϊκὴν ψυχήν, καὶ μόνον εἰς τὴν λαϊκὴν ψυχὴν πρέπει νὰ ἀποταθῶμεν καὶ μόνον ἐκείνην καὶ τὰς ἀνάγκας ἐκείνης νὰ ἱκανοποιήσωμεν καὶ τὰς πληγὰς ἐκείνης νὰ ἐπουλώσωμεν. (Χειροκροτήματα).

§93Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἀνταποκρίνομαι πρὸς ἐπιθυμίαν κοινὴν τῆς Συνελεύσεως, ἂν σᾶς παρακαλέσω νὰ δώσετε ἐντολὴν νὰ δημοσιευθῇ ὁ πίναξ τῆς κινητῆς περιουσίας ὁ κατατεθείς, διότι δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἀναγνωσθῇ.

§94ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ δέκα λεπτά.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 10 λεπτά. (Ὥρα 6.45′ μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 6.55′ μ.μ.).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Δενδρινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§97Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Πάντες ὑπωπτευόμεθα ἢ μᾶλλον εἴχομεν πεποίθησιν ὅτι αἱ τάξεις τῶν πλουσίων, τῶν πολυεκατομμυριούχων κατορθώνουν νὰ διαφεύγουν ὄχι μόνον τὸν φόρον τοῦ αἵματος, ὡς πασίγνωστον, ἀλλὰ καὶ τοὺς λοιποὺς φόρους. Ὁμολογῶ ὅμως ὅτι καὶ ἐγὼ ὁ ὁποῖος εἶχον περὶ τούτου πεποίθησιν ἑδραίαν καὶ ὁ ὁποῖος πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐτόνισα ὅτι, ἂν θέλωμεν νὰ μὴ περιέλθωμεν εἰς ἀναρχίαν, ἂν θέλωμεν πραγματικῶς νὰ ἑδραιώσωμεν τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα ἔργῳ καὶ οὐχὶ λόγοις, οὐχὶ εἰς τὸν Συνταγματικὸν Χάρτην, διὰ τὸν ὁποῖον κόπτονται καὶ συγκινοῦνται—ὁμολογῶ δὲ ὅτι πολὺ ὀλίγον συνεκίνησαν ἐμέ—ὀφείλομεν νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχήν μας καὶ νὰ ἀποδώσωμεν δικαιοσύνην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τόσα ἔτη κυριολεκτικῶς ληστεύεται ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ ἕνεκεν αὐτῆς τῆς ληστείας, ἡ ὁποία εἰς βάρος του διενεργεῖται, κατωρθώθη ὥστε τὸ Κράτος νὰ θεωρῆται ἐχθρὸς καὶ ὁ πολίτης νὰ ἀμύνεται ἐναντίον τοῦ Κράτους, ἐνῷ ἀντιθέτως ὀφείλει τὸ Κράτος νὰ εἶναι ὁ οἰκογενειάρχης ὁ φρόνιμος, ὁ ἀγαπῶν τὴν οἰκογένειάν του, ὁ ἀποδίδων δικαιοσύνην, ἀλλ’ ἀντὶ τούτου τὸ Κράτος μετεβλήθη εἰς κομμουνιστὴν ὄχι ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν καλὴν τοῦ κομμουνισμοῦ, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ποὺ χαρακτηρίζουν ὅλοι οἱ πλουτοκράται ἡμᾶς τοὺς ὑψώνοντας τὴν φωνὴν ὑπὲρ τῶν ἐργατικῶν τάξεων. Ὁ ἅρπαξ εἶναι τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον περιήγαγον εἰς τοιοῦτον σημεῖον αἱ ἰθύνουσαι τάξεις, αἱ ὁποῖαι κατορθώνουν αὐταὶ μόνον νὰ μὴ θίγωνται, τὰ πάντα δὲ νὰ πληρώνῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἐπαναλέγω ὅτι πάντες εἴχομεν πεποίθησιν καὶ ἐγὼ δὲν ἐφανταζόμην ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ τοιούτων ἀποκαλύψεων οἷα εἶναι τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τόσον εὐφραδῶς ἀνέπτυξαν ἐπὶ τῇ βάσει ἐπισήμων πινάκων οἱ προλαλήσαντες· δὲν ἐφανταζόμεθα τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν διεξήχθησαν ἐνταῦθα μάχαι καὶ τόσος πολύτιμος χρόνος ἐχάθη καὶ κατηγγέλθημεν ἐπὶ κωλυσιεργίᾳ, διότι ἠθελήσαμεν νὰ προστατεύσωμεν τοὺς μικροὺς ἄμβυκας τοῦ πτωχοῦ χωρικοῦ ἀπὸ τὴν φορολογίαν, καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος τόσον ἔδειξεν ἐνδιαφέρον διὰ νὰ ὑποβοηθήσῃ αὐτὰς τὰς τάξεις, θέλει ἐν τούτοις, λόγῳ τῆς συναισθήσεως τοῦ καθήκοντος τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ πληρώσῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον, τὸ ὁποῖον ἴσως ἐζημιώνετο ἀπὸ τοὺς πλουτοκράτας οἱ ὁποῖοι σχηματίζουν Κυβερνήσεις καὶ διατηροῦν Κυβερνήσεις καὶ μὲ τὰς παροχάς των εἰς τὸν Τύπον— ἰδοὺ μία ἐπιστολή, καὶ θὰ ἐπεθύμουν ἡ Κυβέρνησις νὰ συνεκινεῖτο λιγάκι, ἑνὸς χωρικοῦ ἀπὸ τὴν κοινότητα Καβαδάτα τῆς Κερκύρας, ὁ ὁποῖος μοῦ γράφει ὅτι κατεστράφη ἐκεῖ καὶ ἡ ἐσοδεία τοῦ ἐλαιοκάρπου, ἐνῷ ἀντιθέτως ὑπερετιμήθη τὸ ψωμί, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον ἔχω ἑτέραν ἐπερώτησιν ἥτις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ, διότι πρέπει νὰ κάμωμεν νομοθετικὴν ἐργασίαν τὴν ἡμέραν τῶν ἐπερωτήσεων διὰ νὰ ψηφίζωνται διάφορα νομοσχέδια τῶν διαφόρων ἐνδιαφερομένων διὰ τὴν Κωπαΐδα, καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ πτωχὸς χωρικὸς ἀπὸ τὸν πόνον του παρουσιάζεται ὡς ρήτωρ καὶ ὁμιλεῖ μὲ ἔξαρσιν καὶ λέγει ὅτι «ἡμεῖς καὶ τὰ παιδιά μας ψοφᾶμε ἀπὸ τὴν πεῖνα, ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἐστήσαμε τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ τὰ Ἰωάννινα»—δὲν ἐφανταζόμεθα, λέγω, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀφήνουν αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις τοὺς πολυεκατομμυριούχους ἀσυδότους καὶ ἐνῷ πρὸ ὀλίγου ἀκόμη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Χαβίνης ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ ἂν στέργει νὰ δημοσιευθοῦν καὶ νὰ τοιχοκολληθοῦν εἰς τὰς ὁδοὺς οἱ πίνακες τῶν δηλωσάντων περιουσίαν ἄνω τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, προσεπάθησεν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς δι’ ὑπεκφυγῶν νὰ μὴ παραδεχθῇ τοῦτο, ἀλλ’ εἶπεν ὅτι θὰ φέρῃ νομοσχέδιον. Ἄ!, κύριοι, δὲν ἀναμένομεν ἡμεῖς, τοὐλάχιστον ἐγώ, ὁ ὁποῖος ὡς ἀντιπρόσωπος τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν δηλῶ ὅτι εἰς οὐδὲν τῶν κομμάτων ἀνήκω, δὲν ἀναμένομεν τὰ νομοσχέδια, τὰ γνωστὰ νομοσχέδιά σας, εἰς τὰ ὁποῖα ὑποκρύπτεται πάντοτε ὁ δόλος ἐναντίον τῶν πτωχῶν καὶ ἡ ὑπὲρ τῶν πλουσίων μεροληψία. Ἡμεῖς θέλομεν νομοσχέδια, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὰ ὁποῖα νὰ ἀποδώσουν δικαιοσύνην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὄχι ἀπὸ ἐκείνην ποὺ φροντίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης—περὶ αὐτῆς ἀδιαφοροῦμεν, διότι μετ’ ὀλίγον τὰ δικαστήρια θὰ κλείσουν καὶ θὰ γίνουν λαϊκὰ δικαστήρια, ἂν ἐξακολουθήσωμεν ὅπως ἐξακολουθοῦμεν—ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα διὰ δικαιοσύνην φορολογικήν, ἐνδιαφερόμεθα νὰ ἔλθῃ ὁλόκληρον σύστημα φορολογικὸν νέον. Βεβαίως δὲν ἀμφισβητῶ κατ’ ἀρχὴν τὸ δίκαιον τῆς ἀμέσου φορολογίας καὶ ἄν τινες ἔχουν δισταγμοὺς περὶ τοῦ κατ’ ἀρχὴν δικαίου τῆς φορολογίας ταύτης, ἡ ὁποία ἐγένετο δεκτὴ παρὰ πολλῶν, τὴν ἑσπέραν αὐτὴν οἱ δισταγμοὶ οὗτοι ὀφείλουν νὰ λείψουν, ἀφοῦ μᾶς ἔδωκε τὴν εὐκαιρίαν νὰ κάμωμεν τέτοια ὡραῖα ἀποκαλυπτήρια. Βεβαίως διὰ τῆς ἀμέσου φορολογίας τὰ ἀποκαλυπτήρια αὐτὰ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν τόσον εὔκολα. Δὲν δυνάμεθα νὰ τὰ καλύπτωμεν ὅσον μελετῶμεν τὰ πράγματα καὶ ὅσον γνωρίζομεν ταῦτα, ἀλλ’ ὑπάρχει δυσκολία διὰ νὰ συνεχίσωμεν ὅσην καὶ ἂν ἔχωμεν ρητορικὴν δεινότητα, διότι ἡ δεινότης αὐτὴ τῶν ὡραίων ἀποτελεσμάτων τῆς φορολογίας ταύτης εἶναι τόσον εὔγλωττος ὥστε εὑρίσκω ὅτι κατ’ εὐφημισμὸν λέγονται πλουτοκράται διὰ νὰ ἠμπορῇ νὰ κριθῇ τὸ σύνολον τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ φατριαστικὸν καὶ πλουτοκρατικόν, δὲν θὰ εὑρισκόμεθα δὲ εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν νὰ μαστιγώνωμεν, ὡς μαστιγώνομεν, τοὺς ὑποστηρικτὰς τοιούτου συστήματος, ἂν δὲν ἦτο ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἀμέσου φορολογίας, ἡ ὁποία μᾶς ἐπιτρέπει ἀναμφισβητήτως νὰ ἀποδείξωμεν τὴν ἀλήθειαν. Δὲν ἀναμένομεν, κύριοι, νομοσχέδια τροποποιοῦντα τὸ σύστημα τὸ φορολογικόν, ἀναμένομεν, ὡς εἴπομεν, νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἀπαλλάσσωνται πάσης φορολογίας αἱ ἀγροτικαὶ καὶ αἱ ἐργατικαὶ τάξεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν εἰσόδημα κάτω τῶν 20–25.000 δραχ. ἐτησίως καθαρόν, διότι δὲν πρόκειται μόνον περὶ τοῦ φόρου, ἂν εἶναι βαρὺς ἢ ἐλαφρός, ὡς συζητοῦμεν ἐδῶ, πρόκειται περὶ τῶν μεγάλων ἐνοχλήσεων, πρόκειται περὶ τῶν πιέσεων, ὡς πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπον, τὰς ὁποίας ὑφίστανται οἱ ἀγροτικοὶ καὶ οἱ ἐργατικοὶ πληθυσμοί, πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι τὰ δεκαπλάσια καὶ τὰ ἑνδεκαπλάσια τὰ τρώγουν οἱ δικηγόροι καὶ οἱ λογισταί, εἰς τοὺς ὁποίους προσφεύγουν διὰ νὰ τοὺς κάμουν ὅλην αὐτὴν τὴν πολύμορφον διαδικασίαν, ἡ ὁποία χρειάζεται καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν παίρνουν «χαμπάρι», διότι προκαλῶ οἱονδήποτε ἀπὸ ὑμᾶς ἂν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ συντάξετε ἀπταίστως αὐτὰς τὰς δηλώσεις, καὶ ὑποθέτω ὅτι δύνασθε νὰ ἀντιληφθῆτε τίνος ἕνεκα γίνεται ὁ ὕπουλος πόλεμος περὶ τοῦ ὁποίου καὶ προχθὲς ἐγένετο λόγος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ τῆς Συνελεύσεως. Κύριοι, ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ σᾶς μείνῃ καμμία πλέον ἀμφιβολία περὶ τῶν ἐλατηρίων ἢ μᾶλλον περί τινων ἐλατηρίων, διότι εἶναι καὶ ἄλλα περὶ ὧν οὐ τῆς παρούσης, περί τινων τῶν σοβαρῶν ἐλατηρίων τὰ ὁποῖα ὠθοῦσι τοὺς ὑπονομεύοντας τὴν Συνέλευσιν ταύτην παντοιοτρόπως καὶ προσπαθοῦντας νὰ διασύρωσιν αὐτὴν ἐν τῇ κοινῇ συνειδήσει. Κατόπιν τῶν ὅσων διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μας ἀπεκαλύφθησαν τὴν ἑσπέραν ταύτην νομίζω ὅτι δὲν συμφέρει εἰς τὸ σημερινὸν συντηρητικὸν κόμμα ἢ μᾶλλον δὲν συμφέρει νὰ παραμείνῃ ἐπὶ πλέον ἡ παροῦσα Συνέλευσις, ἡ ὁποία εἶναι ἑτοίμη, τοὐλάχιστον τὰ ⅔ αὐτῆς, νὰ ἡγηθῶσι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ νὰ ἔλθωσι νὰ ἐκδιώξωσι μὲ τὸ φραγγέλιον τοὺς Τελώνας καὶ Φαρισαίους. Τοιαύτη Συνέλευσις βεβαίως δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἀρεστή, καὶ ὑποθέτω ὅτι τὴν στιγμὴν αὐτήν, ἂν εἶναι ἐν τῇ αἰθούσῃ καὶ ἀκούσῃ ὅσα εἴπω τὴν ἑσπέραν ταύτην καὶ ὁ προκαλήσας καὶ τόσον εὐφραδῶς καὶ δεξιῶς ὑποστηρίξας τὰς ἀπόψεις του ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος κ. Βουδούρης, θὰ ἐννοήσῃ πῶς ἔπεσε θῦμα καὶ ἔγραψε καὶ τὸ ἄρθρον τὸ ὁποῖον ἔγραψεν εἰς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα» διὰ τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν διὰ νὰ καταρρίψῃ τοὺς πληρεξουσίους εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ κόσμου, ἔπεσε θῦμα, λέγω, εἰσηγήσεων καταλλήλων διότι ἐκεῖ ἐπιδιώκονται δύο σκοποί· πρῶτον μὲν νὰ διασυρθῇ, ὡς προσπαθοῦν νὰ ὑπονομεύσουν τὴν Συνέλευσιν, ἡ Συνέλευσις, δεύτερον δὲ διὰ νὰ ἐμποδισθῇ ἡ αὔξησις πάσης ἀποζημιώσεως δεδικαιολογημένης, ὡς θὰ ἀποδείξω ὅταν ἔλθῃ τὸ ζήτημα, διότι θὰ ἀπαιτήσωμεν νὰ ἔλθῃ ἐδῶ διὰ νὰ μὴ συκοφαντούμεθα καὶ νὰ μὴ ἀκούωμεν νὰ λέγῃ ὁ κόσμος ὅτι παίρνομεν 10000 δραχ. τὸν μῆνα.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔλθετε, παρακαλῶ, εἰς τὸ θέμα.

§99Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἶμαι εἰς τὸ θέμα, διότι θέλουν οἱ προνομιοῦχοι καὶ οἱ πλούσιοι νὰ ἔρχωνται καὶ νὰ κάθηνται εἰς τὰς ἕδρας ταύτας, ὡς ἐγίνετο μέχρι πρὸ ὀλίγου. Καὶ ὑποθέτω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐν τῇ διακρινούσῃ ὑμᾶς εὐθύτητι θὰ εὕρετε ὅτι, ἂν ἐπίκρανα κανένα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὸν ἐπίκρανα οὐχὶ ἐξ ὑστεροβουλίας καὶ ὅτι, ἂν μοῦ διαφεύγῃ καμμία πικρὰ φράσις, προέρχεται τοῦτο ἀπὸ τὸν πόνον τὸν ὁποῖον αἰσθάνομαι.

§100ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Παρακαλῶ, κ. συνάδελφε, νὰ μᾶς λέγετε καθωρισμένα λόγια, διότι αὐτὰ ποὺ λέγετε δὲν τὰ καταλαμβάνομεν.

§101Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἴσως θὰ εἶσθε ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπλήρωσαν ὅσα ἔπρεπε νὰ πληρώσουν καὶ ἴσως τὸ ὄνομά σας δὲν τὸ ὠνόμασαν ἐδῶ καὶ φοβεῖσθε μήπως ὑποτεθῇ ὅτι καὶ σεῖς δὲν ἐπληρώσατε. Μείνατε ἥσυχος· νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι θὰ φροντίσωμεν νὰ μὴ συμβῇ τοῦτο. Ὁμολογῶ ὅτι δυσπίστως ἀποβλέπω εἰς τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ὑπόσχεται ἡ Κυβέρνησις, οὐχ ἧττον ὅμως ὀφείλομεν νὰ ἀναμείνωμεν, ἀλλὰ πάντως ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος, νὰ κατατεθῶσι ταῦτα ἢ μᾶλλον νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων, ἡ ὁποία ἔχει ἀτονήσει δυστυχῶς. Μάλιστα ἀπηυθύνθην πρὸς τοῦτο καὶ εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ χθὲς καὶ πρὸ ἡμερῶν διὰ νὰ συμπληρωθῇ καὶ αὐτή· διότι δι’ ὅλας τὰς Ἐπιτροπὰς ἐλήφθη φροντὶς νὰ ὑφίσταται τακτικὴ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἀλλὰ καὶ νὰ συμπληροῦται, ὁσάκις πρόκειται περὶ ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν ὡρισμένας προσωπικότητας, διὰ τὴν Ἐπιτροπὴν δὲ τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων δὲν βλέπω νὰ συγκινῆται ἡ Συνέλευσις, διότι δὲν ὑφίσταται καὶ διότι τὰ συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν ὑποβαλλόμενα νομοσχέδια δὲν παίρνουν τὸν δρόμον των, ἀλλὰ βασανίζονται ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι πολλοὺς τοὺς πειράζουν ὅσα ἠκούσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐνδομύχως θὰ λέγουν «παρελθέτω ἀπ’ ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο». Καὶ ἄν τινες δὲν εἶναι οἱ ἴδιοι πλουτοκράται καὶ ἑκατομμυριοῦχοι, ἔχουσιν ὅμως τοὺς στύλους τοῦ κόμματος αὐτῶν, ὥστε νὰ ἐνδιαφέρωνται πολὺ περισσότερον μήπως δυσαρεστηθοῦν καὶ τοὺς διώξουν ἀπὸ ἐκεῖ μέσα. Νομίζω, κύριοι, ὅτι, κατόπιν τῶν ὅσων ὑπεσχέθη ἡ Κυβέρνησις, ὀφείλομεν νὰ ἀναμείνωμεν, ἵνα ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος ὑποβάλῃ σχετικὸν νομοσχέδιον διὰ νὰ σταματήσῃ κάθε ἄλλο νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει φορολογίαν, διότι δὲν θὰ γίνῃ δεκτὸν ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν θελήσῃ νὰ δεχθῇ τὰς ἀντιλήψεις της καὶ νὰ δημοσιεύσῃ τοὺς πίνακας, οἱ ὁποῖοι νὰ τοιχοκολληθοῦν εἰς ὅλας τὰς πόλεις καὶ τὰ χωρία τί ἕκαστος πληρώνει. Βεβαίως ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ περιέλθωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Χαβίνης εἶπε, μὲ μίαν διαμαρτυρίαν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ παραιτηθῶμεν πάντες ὅσοι ἔχομεν συνείδησιν τῶν ὑποχρεώσεων ἡμῶν ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος μᾶς ἔφερεν ἐδῶ μέσα.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔληξεν ἡ συζήτησις. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, ἂν δέχεται ὅπως ἡ ἁρμοδία Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν συντάξεων τῶν θυμάτων πολέμου ἀποφανθῇ καὶ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν.

§103Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ἔγινεν ἤρχισε τὰς ἐργασίας της. Ἂς ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις ἂν δέχεται νὰ ἀποφανθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη καὶ περὶ τῶν ἐφέδρων.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν ἂν ἀποδέχεται ὅπως ἀνατεθῇ εἰς τὴν συσταθεῖσαν Ἐπιτροπὴν νὰ ἀποφανθῇ καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τῶν ἐφέδρων.

§105ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἀπεδέχθη. Ὁ κ. Φραγκούδης ἐπερωτᾷ τὴν Κυβέρνησιν σχετικῶς μὲ τὰ πλοῖα ἅτινα ἔλαβε τὸ Κράτος ἀπέναντι τῆς γερμανικῆς ἀποζημιώσεως.

§107Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφῆστε νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπουσιάζοντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀναβάλλεται.

§109Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Εἶναι παράδοξον νὰ ἀπουσιάζουν πάντοτε οἱ Ὑπουργοί.

§110Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἀπαιτήσετε τὴν καθήλωσιν τῶν Ὑπουργῶν εἰς τὰ ἑδώλια αὐτά, εἶναι δὲ πολὺ πρακτικώτερον νὰ κάθηνται εἰς τὰ Ὑπουργεῖά των καὶ νὰ ἐργάζωνται.

§111Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τότε ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς καταργήσετε.

§112Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι· ἂν θέλετε, καταργεῖτε ἡμᾶς. Ἔχει δικαίωμα, κατὰ τὸν Κανονισμόν, ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναβολὴν μιᾶς ἐπερωτήσεως.

§113Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠμπορεῖ νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητος ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐτόνισεν ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ παραμένουν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ εἰς τὰ γραφεῖά των παρὰ νὰ δίδουν λόγον ἐδῶ, κατόπιν μιᾶς ἐπερωτήσεως. Ἡ ἐπερώτησις σημαίνει ὅτι ἡ Συνέλευσις θέλει νὰ προσέλθῃ ὁ ἐπερωτώμενος Ὑπουργὸς καὶ νὰ δώσῃ λόγον διὰ μίαν πρᾶξιν ἢ παράλειψιν αὐτοῦ. Νομίζω ὅτι ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως οὐδὲ πρὸς τὸ Σύνταγμα εἶναι σύμφωνος οὐδὲ πρὸς τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα.

§114Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παραβλέπετε, κ. συνάδελφε, τὸν Κανονισμόν, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναβολὴν μιᾶς ἐπερωτήσεως διὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Κατὰ συνέπειαν, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἔχει σπουδαίαν καὶ ἐπείγουσαν ἐργασίαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, θὰ μείνῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ θὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν.

§115Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§116Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§117Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ· πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι ἀναβάλλονται συστηματικῶς αἱ ἐπερωτήσεις, λόγῳ μὴ δικαιολογουμένης ἀπουσίας τῶν ὑπευθύνων Ὑπουργῶν.

§118Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀνεβλήθη καμμία ἐπερώτησις. Τουναντίον μᾶς ἀπησχολήσατε ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ἐπρόκειτο, κατὰ τὸν Κανονισμόν, νὰ γίνουν ἐπερωτήσεις. Δὲν ἀνεβλήθη δὲ καμμία ἐπερώτησις, ὅταν ἦλθεν ἡ σειρά της. Ἐδέχθημεν δὲ καὶ τὴν πρόταξιν ἐπερωτήσεων, ἐνῷ ἐγνωρίζομεν ὅτι τὸ περιεχόμενον αὐτῶν δὲν ἦτο διόλου ἐπεῖγον.

§119Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι περιττὸν νὰ μᾶς λέγετε ὅτι κατηναλώσαμεν πολλὰς ἡμέρας μὲ ἐπερωτήσεις.

§120Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πλείστας.

§121Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἂν τὰς κατηναλώσαμεν, τὰς κατηναλώσαμεν, διότι τὸ ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις.

§122Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νὰ ἀποφύγῃ τὰς μομφάς, τὰς ὁποίας, μεθ’ ὅλας της τὰς ἀγαθὰς προσπαθείας, καθημέραν θέλετε νὰ τῆς ἐπιρρίπτετε.

§123Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι παλαιὰ συνήθεια.

§124Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Συνέλευσις καὶ ἡ Κοινὴ Γνώμη δύνανται νὰ κρίνουν τίς ἀκολουθεῖ παλαιὰς συνηθείας. Ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ μὲ κατηγορήσετε διὰ παλαιὰς συνηθείας σεῖς.

§125Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν πρόκειται περὶ παλαιῶν συνηθειῶν ὑμῶν. Πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι καμμία Κυβέρνησις δὲν ἠρνήθη ποτὲ νὰ δεχθῇ τὸν ἔλεγχον.

§126Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδέποτε ἠρνήθημεν νὰ δεχθῶμεν τὸν ἔλεγχον. Ἡ Συνέλευσις καὶ ἡ Κοινὴ Γνώμη θὰ κρίνουν. Ἐδώσαμεν καὶ περισσοτέραν τοῦ δέοντος προσοχὴν εἰς ἔλεγχον ὁ ὁποῖος δὲν ἤξιζε τίποτε ἀπολύτως. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπ’ ἄπειρον ἡ κατάστασις αὐτὴ τῆς τυραννίας.

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡγέτης πλειονοψηφίας οὐχὶ ὁμοιογενοῦς, φέρεται πρὸς τὴν Συνέλευσιν κατὰ τρόπον ἥκιστα κοινοβουλευτικὸν καὶ ἥκιστα ἐνδεικτικὸν σεβασμοῦ πρὸς τὴν Συνέλευσιν.

§128ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. (ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Ὄχι, ὄχι.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φραγκούδης ἐπὶ τῆς ἑπομένης ἐπερωτήσεως.

§130Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ ἐπερώτησίς μου σχετίζεται μὲ τὰ δημόσια θεάματα, τοὺς κινηματογράφους καὶ μὲ τὰ βιβλία καὶ τὰ περιοδικὰ τὰ αἰσχρὰ τὰ ὁποῖα κατέκλυσαν τὴν νεολαίαν. Ὑπεβλήθη ἡ ἐπερώτησις πρὸ πολλοῦ, θὰ ἤθελον δὲ νὰ γνωρίζω τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἐκάμαμεν ὅ,τι εἶναι δυνατόν. Προσεπαθήσαμεν ὅπως διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καταδιώξωμεν τὰ ἄκοσμα βιβλία καὶ περιοδικά· ἀτυχῶς δὲν κατωρθώσαμεν τίποτε. Τὸ δικαστήριον ἐπὶ τέλους πανηγυρικῶς ἠθώωσε μίαν σκηνὴν πορνείας γενομένην ἔν τινι θεάτρῳ. Τὸ τοιοῦτον εἶναι λυπηρόν, διότι ἀποδεικνύει ὅτι τὸ πνεῦμα τοῦ ἐξυλισμοῦ εἰσέδυσε καὶ εἰς τὰς δικαστικὰς τάξεις. Ἐπήγαμεν καὶ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, ὁ ὁποῖος μᾶς εἶπεν ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τίποτε. Κατεσχέθησαν διάφορα περιοδικὰ καὶ ἐν τούτοις ἀφέθησαν πάλιν ἐλεύθερα νὰ κυκλοφοροῦν. Μὲ τὴν ἐπιείκειαν δὲ αὐτήν, κύριοι, τὴν ὁποίαν δεικνύομεν ὅλοι, τὰ αἰσχρὰ περιοδικὰ ὅλην τὴν ἡμέραν εὑρίσκονται εἰς τὰς χεῖρας τῆς νεολαίας, ἡ ὁποία δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο ἀπὸ τὸ πρωῒ ἕως τὸ βράδυ παρὰ νὰ καταστρέφῃ καὶ τὴν ἠθικὴν καὶ τὴν σωματικήν της ὑγείαν μὲ τὴν ἀνάγνωσιν τοιούτων βιβλίων καὶ περιοδικῶν, τὰ ὁποῖα εἰς ἄλλα μέρη διαβάζει μόνον ὁ ἐλαφρὸς κόσμος. Εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰ περιοδικὰ αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐλευθέρως κυκλοφοροῦν. Ἰδοὺ μερικὰ τὰ ὁποῖα ἐπῆρα ἀπὸ τὰ ὑπόστεγα (ἀναγινώσκει).... Δὲν ὁμιλῶ ἐκ σεμνοτυφίας, ἀλλὰ διότι κήδομαι τῆς νεολαίας ἡμῶν, νομίζω δὲ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἠδύνατο καὶ ὤφειλε νὰ λάβῃ κάποιαν πρόνοιαν. Ὁ Ποινικὸς Νόμος, κύριοι, εἶναι ῥητός. Τὸ ἄρθρον 271 λέγει (ἀναγινώσκει); «Τιμωρεῖται μὲ φυλάκισιν μέχρις ἑνὸς ἔτους ὅστις προσβάλλει τὴν δημοσίαν αἰδῶ δι’ ἀσέμνων θεαμάτων καὶ ἀναγνωσμάτων». Δυστυχῶς, κύριοι, ὁ Ποινικὸς Νόμος ἔχει καταργηθῆ. Καὶ ἐνῷ κατηργήσαμεν ὅλους τοὺς νόμους καθημέραν βλέπομεν ὅτι γίνονται νέοι νόμοι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶς ὑποβάλλει τώρα νομοσχέδιον περὶ τῶν κινηματογράφων, ἐνῷ αἱ ὑπάρχουσαι ἀστυνομικαὶ διατάξεις πληρέστατα προστατεύουν τὴν μικρὰν ἡλικίαν, ὅπως εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου ἀπὸ τὰ ἀνάλογα θεάματα. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ συνδυασθῇ ἡ ἐπερώτησις αὕτη μὲ τὴν ἄλλην ἐπερώτησίν μου περὶ τῶν κινηματογράφων, ὑπ’ ἀριθμὸν 76, ἐπειδὴ εἶναι σχετική.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις;

§132ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθήσατε, κ. Φραγκούδη.

§134Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Τὴν ἐπαύριον τῆς καταστροφῆς τοῦ «Πανοράματος» ὑπεβάλομεν μετ’ ἄλλων συναδέλφων μίαν ἐπερώτησιν σχετικὴν πρὸς τὰ δημόσια θεάματα. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι ὑπάρχουν αὐστηρόταται διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων ἀπαγορεύεται ἡ προσέλευσις μικρῶν παιδίων εἰς τοὺς κινηματογράφους. Καὶ ὅμως καὶ μετὰ τὸ ἐπελθὸν δυστύχημα ἐξακολουθοῦν καὶ σήμερον τὰ παιδία νὰ προσέρχωνται. Καὶ μᾶς λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν «περιμένετε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιόν μου». Ποῖον νομοσχέδιον, δι’ ὄνομα Θεοῦ, ἀφοῦ ἔχομεν ἀστυνομικὰς διατάξεις αἱ ὁποῖαι ῥητῶς ἀπαγορεύουν εἰς παιδία κάτω τῶν 13 ἐτῶν νὰ πηγαίνουν εἰς κινηματογράφους; Ἀλλ’ ὄχι μόνον ἡ ἀστυνομικὴ αὐτὴ διάταξις δὲν ἐφαρμόζεται, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀστυνομικὴ διάταξις περὶ τῆς ἀσφαλείας τῶν κινηματογράφων δὲν ἐφηρμόσθη. Ἐπεσκέφθην ὅλους τοὺς κινηματογράφους. Ὁ «Ἀπόλλων» ἐδῶ παραπλεύρως δὲν ἔχει παρὰ μίαν ἔξοδον ἑνὸς μέτρου. Ἐφονεύθησαν τόσοι ἄνθρωποι, 25 παιδία, καὶ ἐν τούτοις ἐξακολουθεῖ ἡ αὐτὴ κατάστασις καὶ καθημέραν παρατηρεῖται ὁ ἴδιος συνωστισμός. Σᾶς παρακαλῶ νὰ λείψῃ αὐτὸ τὸ σύστημα. Μὲ τοὺς κειμένους νόμους δυνάμεθα νὰ τὰ πράξωμεν ὅλα. Δὲν εἶναι σωστὸν νὰ ἔρχεται κάθε φορὰν ἑκάστη Κυβέρνησις καὶ νὰ λέγῃ «περιμένετε, θὰ ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον». Τί περιμένετε ἀπὸ νομοσχέδια; Τί νομοσχέδια, ἀφοῦ οἱ κείμενοι νόμοι προνοοῦν περὶ ὅλων; Κατὰ τὸ Σύνταγμα, τὰ ἄσεμνα βιβλία κατάσχονται. Ὁ Εἰσαγγελεὺς διστάζει νὰ ἐπέμβῃ, διότι γνωρίζει ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ δὲν ἐμπνέονται ἀπὸ τὴν αὐστηρότητα ἀπὸ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐμπνέωνται. Ἐδῶ ἀφῆκαν ὅλα τὰ πράγματα νὰ παραλύσουν. Ἐγὼ δὲν φοβοῦμαι καμμίαν διαφθορὰν οὔτε κοινωνικὴν οὔτε πολιτικήν, ἐφόσον ὑπάρχει ἀντίδρασις. Εἰς ὅλα τὰ μέρη ὑπάρχει ἀντίδρασις τῆς κοινωνίας τῆς ὑγιοῦς καὶ αὐτὴν τὴν ἀντίδρασιν τὴν ὑποστηρίζουν αἱ Κυβερνήσεις. Εἰς τὸ Σύνταγμα τῆς Γερμανίας ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 118 τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι λογοκρισία δὲν ἐπιτρέπεται, προκειμένου ὅμως περὶ κινηματογράφων δύνανται νὰ ληφθῶσι τοιαῦτα μέτρα (ἀναγινώσκει). Λοιπὸν ἡμεῖς ἀφήκαμεν τὰ πράγματα εἰς τὴν τύχην των καὶ θεωρεῖται σεμνότυφος, σχολαστικὸς καὶ ταρτοῦφος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ διαμαρτυρηθῇ διὰ τὴν κατάστασιν. Θὰ ὑποστῶμεν βέβαια καὶ ἡμεῖς τὴν ἐπίδρασιν τῆς συγχρόνου διαφθορᾶς. Ἀλλὰ μεταξὺ τούτου καὶ τῆς γενικῆς κραιπάλης, τῆς διαφθορᾶς κορασίδων 12 ἐτῶν, ὅταν τὰ πάθη γεμίζουν τὴν μικρὰν ἡλικίαν, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ κανεὶς χαλινός, οὐδεμία ἀντίδρασις, ὑπάρχει μεγάλη διαφορά. Βλέπομεν ὅλον αὐτὸ τὸ κατρακύλισμα τῆς κοινωνίας μὲ μειδιάματα διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν παρακμήν, ὅπως ἔπαθεν ἡ Ρώμη. Πρέπει, ἐφόσον εἶναι καιρός, νὰ συγκρατήσωμεν τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν. Νὰ λάβουν μέτρα ὅλοι οἱ Ὑπουργοί, ἰδίᾳ δὲ οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Παιδείας καὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἐφαρμόζοντες τοὺς κειμένους νόμους. Αἱ Ὑπηρεσίαι ἀδρανοῦν, διότι γνωρίζουν ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ δὲν δίδουν πεντάραν δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα. Καὶ ὅμως εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ ἕνας φραγμός, νὰ ἐφαρμόσετε τοὺς νόμους, νὰ κατάσχετε τὰ περιοδικά, νὰ κάμετε λογοκρισίαν. Ὁ κ. Π. Ἀραβαντινός, ὅταν ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μοὶ ὑπεσχέθη νὰ κάμῃ λογοκρισίαν. Ὁ Τύπος εἶναι ἐλεύθερος, μόνον ὅμως ὁ πολιτικός, ὄχι τὰ περιοδικά. Θὰ προτείνω τροποποίησιν εἰς τὸ Σύνταγμα, ὥστε νὰ ἐπιτρέπεται λογοκρισία εἰς τὰ περιοδικὰ προληπτική, ἀλλὰ καὶ ἐντὸς τῶν κειμένων νόμων ἔχετε τὰ μέσα νὰ κτυπήσετε αὐτὴν τὴν ἀκολασίαν, ἂν δὲ δὲν δύνασθε, ἀναθέσατε εἰς τοὺς Συλλόγους νὰ σᾶς βοηθήσουν εἰς τὸ ἔργον αὐτό. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ νὰ εἴπω ὅτι τὰ αἰσχρὰ περιοδικὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν εἰς τὴν Εὐρώπην τὰ διαβάζει ὁ κόσμος τῶν βουλεβάρτων καὶ αἱ γυναῖκες τοῦ ἡμικόσμου καὶ οὐχὶ τῶν καλῶν οἰκογενειῶν. Ἀπὸ τὸ πρωῒ ἕως τὸ βράδυ μέσα εἰς τὰ τρὰμ βλέπετε παιδία καὶ ἐργατικὰ ἀκόμη μὲ τὸ χέρι εἰς τὴν τσέπη νὰ διαβάζουν τὰ περιοδικά, εὑρίσκονται δὲ εἰς διαρκῆ ἔξαψιν πνευματικὴν καὶ σωματικήν. Αὐτὴ ἡ νεολαία εἶναι σάπια καὶ πρέπει νὰ τὴν προστατεύσετε. Πρέπει νὰ κάμετε ἐθνικὸν θέατρον. Ἐδῶ εἶναι τὸ μόνον μέρος τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει καλὸν θέατρον, ἐνῷ εἰς τὴν Εὐρώπην πρὸς τῷ αἰσχρῷ θεάτρῳ ὑπάρχει καὶ τὸ καλόν. Ἡμεῖς δὲν εἴχομεν οὔτε ἕνα κινηματογράφον διὰ τὰ παιδία· ἦλθον τώρα οἱ Ἀμερικανοὶ καὶ ἔκαμαν τοιοῦτον. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν εἶναι παρών, καίτοι εἶναι ὁ κυρίως ὑπεύθυνος. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν νέους νόμους καὶ νέα νομοσχέδια, θέλομεν μόνον τὴν ἐφαρμογὴν τῶν κειμένων νόμων καὶ αὐτὸ εἶναι ἀρκετὸν νὰ προστατεύσῃ τὴν νεολαίαν. (Χειροκροτήματα).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 9 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τοῦ κ. Φραγκούδη ἀναβάλλεται. Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 10 τοῦ κ. Προμπονᾶ...

§136Δ. ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ. Θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τρεῖς ὥρας.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν ἂν δέχεται νὰ ἀναβληθῇ ἀπόψε καὶ νὰ κρατήσῃ τὴν σειράν της.

§138ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν θὰ ὑπάγῃ τελευταία. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, ἂν δέχεται νὰ μείνῃ εἰς τὴν θέσιν της.

§140Δ. ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ. Διὰ τὸ Σάββατον.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Προμπονᾶς ἔκαμε δήλωσιν ὅτι θὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τρίωρον. Εἶσθε διατεθειμένοι;

§142ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Τώρα.

§143Δ. ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ. Ἀναβάλλεται διὰ τὸ Σάββατον.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Προμπονᾶς διὰ τὸ Πρωτοδικεῖον ἐν Νάξῳ.

§145Δ. ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ. Πρόκειται, κύριοι, περὶ τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος Νάξου, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ ἐγκληματικότης κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη ἦτο εἰς ὕπατον βαθμὸν καὶ τοῦτο ἀποδίδεται εἰς τὴν ἔλλειψιν Πρωτοδικείου, διότι ἡ ἀπόστασις ἀπὸ τὴν Νάξον ἕως τὴν Σῦρον, ὅπου εἶναι τὸ Πρωτοδικεῖον, εἶναι τοσαύτη, μεσολαβεῖ δὲ καὶ ἡ θάλασσα, ὥστε τόσον εἰς τοὺς ἐγκληματοῦντας ὅσον καὶ εἰς τοὺς παθόντας νὰ εἶναι δύσκολον νὰ καταφεύγωσιν εἰς τὴν Δικαιοσύνην, ὑπολογίζοντες περισσότερον τὸ ταξίδιον παρὰ τὰς ὠφελείας τὰς ὁποίας θὰ ἔχωσιν ἀπὸ τὴν δίκην. Ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι ἕνας ὁ ὁποῖος ἐμαστίζετο ἀπὸ ζωοκλοπὰς ἔκαμε καταγγελίαν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Σύρου· οὗτος σκέπτεται πολὺ τὸν χρόνον τὸν ὁποῖον θὰ κατηνάλωνε διὰ τὸ ταξίδιον καὶ δι’ αὐτὸ δὲν προβαίνει εἰς δίωξιν τοῦ ζῳοκλέπτου. Ὡς ἐκ τούτου ἐθεωρήθη ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον ὄχι μόνον ἀπὸ τοὺς Ναξίους, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἄλλας νήσους τῆς περιφερείας ἐκείνης νὰ ἱδρυθῇ Πρωτοδικεῖον ἐν Νάξῳ, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξυπηρέτει καὶ τὴν Νάξον καὶ τὴν Θήραν καὶ τὴν Ἴον.

§146Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἔχει κατάστημα;

§147Δ. ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ. Μάλιστα. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβωσιν ὑπὸ σημείωσιν τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξυπηρετήσῃ πολὺ τὰ συμφέροντα τῶν μεσημβρινῶν Κυκλαδιτῶν, καὶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔξοδα τοῦ Πρωτοδικείου εἶναι εἰς θέσιν ἡ Νάξος νὰ τὰ ἀποδώσῃ ὄχι μόνον ἐκ τῶν πόρων τοὺς ὁποίους θὰ εἰσπράττῃ ἐκ τοῦ Πρωτοδικείου, ἀλλὰ δύναται νὰ ἐπιβληθῇ καὶ εἷς φόρος ἐπὶ τῆς σμύριδος διὰ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ Πρωτοδικείου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ταῦτα ὑπὸ σημείωσιν.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πραντούνας ἔχει τὸν λόγον.

§149Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Πρὸ πολλοῦ, κύριοι, ὑπέβαλα πρότασιν νόμου εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὴν Συνέλευσιν ὅπως ἱδρυθῇ τὸ Πρωτοδικεῖον Νάξου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς νοτίους Κυκλάδας, τῶν ὁποίων ἡ περίμετρος ὑπερβαίνει τὰ 180 μίλλια. Ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων ἡ νῆσος Νάξος ἦτο ἡ κυρίως πρωτεύουσα τῶν Κυκλάδων, μετασχοῦσα μάλιστα τῆς ναυμαχίας τῆς Σαλαμῖνος, διέπρεψε δὲ ἐπὶ τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας καὶ πάντοτε εἶχε τὴν πρωτεύουσαν θέσιν. Οἱ κάτοικοί της, ὡς καὶ οἱ κάτοικοι ὅλων τῶν νοτίων Κυκλάδων, ὑποφέρουσι πολὺ μεταβαίνοντες εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Σύρου. Διψῶσιν οἱ ἄνθρωποι διὰ δικαιοσύνην. Ἂν ἱδρυθῇ Πρωτοδικεῖον ἐν Νάξῳ, ὄχι μόνον θὰ ἐξυπηρετήσῃ τοῦτο τοὺς δυστυχεῖς κατοίκους τῶν νοτίων Κυκλάδων, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουσιν εἰς τὴν Σῦρον, ἀλλὰ θὰ δώσῃ καὶ ἓν μέγα κέρδος εἰς τὸ Δημόσιον. Ἔχω κάμει ὑπολογισμὸν ἀκριβέστατον τῶν διαφόρων δικῶν, αἱ ὁποῖαι διεξάγονται, καὶ τῶν διαφόρων δαπανῶν τοῦ Κράτους δι’ ἔξοδα μαρτύρων κλπ., ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι τὸ Κράτος θὰ κερδίζῃ κατ’ ἔτος πλέον τῶν 150.000 δραχμῶν. Ταῦτα ἐκθέτω λεπτομερῶς εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τῆς προτάσεώς μου, τὴν ὁποίαν ἔχει ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου τὴν δεινὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους προσεπάθησα μὲ ὅλας μου τὰς δυνάμεις νὰ πείσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅτι δὲν θὰ ἐπέφερεν ἡ ἵδρυσις Πρωτοδικείου ἐν Νάξῳ κανένα κλονισμὸν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους παρὰ μᾶλλον ὠφέλειαν.

§150Γ. ΒΕΝΙΕΡΗΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τῶν προλαλησάντων.

§151Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ἀναγνωρίζω πληρέστατα τὴν ἀνάγκην τῆς ἱδρύσεως Πρωτοδικείου ἐν Νάξῳ καὶ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν σύστασιν τῶν κυρίων συναδέλφων, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ γνωσθῇ ὅτι τὰ συμφέροντα τῆς ἰδιαιτέρας μου ἐπαρχίας Θήρας δὲν συμβιβάζονται μὲ τὴν ἐν Νάξῳ παραμονὴν τῶν μεταβαινόντων ἐκεῖ. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν ὅπως ἱδρυθῇ μὲν τὸ Πρωτοδικεῖον ἐν Νάξῳ, τὸ ὁποῖον θὰ συμβάλῃ πολὺ εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς ἐγκληματικότητος καὶ πλεῖστα ὅσα ἄλλα ἀγαθὰ θὰ προκύψουν, ἀλλὰ δὲν δέχομαι καὶ τὴν ὑπαγωγὴν τῆς ἐπαρχίας Θήρας καὶ εὑρίσκω σκοπιμωτέραν τὴν παραμονὴν τῆς ἐπαρχίας Θήρας εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Σύρου.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Θ. Παπαϊωάννου καὶ Λ. Ἀναγνωστόπουλος περὶ τῆς πεδιάδος Μόρνου.

§153Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐδηλώθη ἐπισήμως πρὸς τὴν ἁρμοδίαν Ὑπηρεσίαν ὅτι ὁλόκληρος ἡ πεδιὰς Μόρνου καὶ τὰ ἐν αὐτῇ χωρία Χασάναγα καὶ Μαλάματα κινδυνεύουσι νὰ παρασυρθῶσιν ἀπὸ τὸν ἐξελθόντα τῆς κοίτης του ὁμώνυμον ποταμὸν καὶ ἐπεστήθη ἡ προσοχὴ τῶν ἁρμοδίων ὅπως σπεύσωσιν, ἐφόσον ὑπάρχει καιρός, καὶ ἰδίᾳ καθ’ ὅλον τὸ θέρος, νὰ λάβωσι τὰ κατάλληλα μέτρα διὰ κατασκευῆς, ἔστω καὶ προχείρων ἔργων, ὅπως ἀποτραπῇ ὁ ἐπικρεμάμενος κίνδυνος. Ἐν τούτοις χάρις εἰς τὴν ἀσυνείδητον γραφειοκρατίαν καὶ τὰς διατυπώσεις ὁ κατάλληλος χρόνος ἀπωλέσθη καὶ ὁ ἤδη ἐπὶ τῆς Προνοίας Ὑπουργὸς ἂς ἑτοιμασθῇ νὰ δεχθῇ ὡς πρόσφυγας τὰς 300 καὶ πλέον οἰκογενείας τῶν ἄνω χωρίων. Ἂς σπεύσῃ, ἔστω καὶ τὴν τελευταίαν ὥραν, καὶ ἴσως προληφθῇ προσωρινῶς ἡ ἄμεσος καταστροφὴ εὐφορωτάτης πεδιάδος καὶ τῶν τριῶν χωρίων.

§154Α. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως λάβῃ μέριμναν ταχίστην καὶ νὰ μὴ παραπέμψῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὰ νομικὰ συμβούλια. Παρακαλοῦμεν τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διαβιβάσῃ τὴν παράκλησίν μας εἰς τὸν ἀπουσιάζοντα κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας διὰ τὴν ταχίστην ἐκτέλεσιν.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακάλμπασης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Παιδείας ἐν σχέσει πρὸς τὰ καταγγελθέντα σκάνδαλα τοῦ Γυμνασίου Κομοτηνῆς.

§156Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ Γυμνασίου Κομοτηνῆς εἶχαν ἀπασχολήσει ἐπανειλημμένως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Δυστυχῶς ἀπὸ ἀπόψεως ἐκπαιδευτικῆς ἡ Θράκη σήμερον παρουσιάζει μίαν κατάστασιν ἀξιοθρήνητον. Τὸ Γυμνάσιον Κομοτηνῆς ἔπαυσε νὰ εἶναι κέντρον μορφώσεως καὶ μετεβλήθη εἰς ἑστίαν διαφθορᾶς. Μία διένεξις μεταξὺ τῶν καθηγητῶν ἔφερεν εἰς τὸ μέσον σκάνδαλα ἠθικῆς φύσεως, τὰ ὁποῖα δὲν τιμοῦν τὴν Ἑλληνικὴν Ἐκπαίδευσιν. Ἡ σχετικὴ ἔκθεσις τοῦ ἀποσταλέντος ἐπιθεωρητοῦ κ. Φιλιππίδου παρουσιάζει ὄντως πραγματικὴν εἰκόνα τῆς ὑπὸ τῶν καθηγητῶν ἐλλείψεως ἐπιγνώσεως τῆς ἀποστολῆς των. Ὁ κόσμος εἶναι ἀνάστατος, οἱ δὲ μαθηταὶ τοῦ Γυμνασίου προετίμησαν κατ’ ἐπανάληψιν νὰ κηρυχθοῦν ἐν μερικῇ ἀργίᾳ, ἀντὶ νὰ φοιτοῦν εἰς ἓν Γυμνάσιον, τὸ ὁποῖον κατήντησεν, ὡς γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργός, κέντρον πᾶν ἄλλο ἢ διαμορφώσεως καὶ ψυχικῆς ἐξυψώσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶχε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ ἀποστείλῃ τὸν ἁρμόδιον ἐπιθεωρητήν. Δὲν ἠξεύρω ποῖα τὰ προταθέντα ὑπ’ αὐτοῦ μέτρα, ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον μανθάνω ἀπὸ τὰς τελευταίας ἐπιστολὰς τὰς ὁποίας ἔλαβον ἀπὸ τὴν Κομοτηνὴν εἶναι ὅτι καθηγητὴς ὑπαίτιος πρὸ παντὸς τῶν ἐν λόγῳ σκηνῶν παραμένει εἰς τὸ Γυμνάσιον. Ὁ δὲ μόνος καθηγητὴς ὁ ὁποῖος κατώρθωσε δι’ ἀξιεπαίνου συμπεριφορᾶς νὰ συμβιβάσῃ τὰ πράγματα, ὥστε νὰ μὴ εὑρεθῶμεν πρὸ καταστάσεως ἡ ὁποία καταρρίπτει τὸ γόητρον τοῦ Κράτους ἔμαθα τελευταίως ὅτι ἔφυγεν ἀπὸ τὴν Κομοτηνὴν, διότι μετετέθη εἰς Παραμυθιάν. Δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον τὸ ζήτημα ἔχεται ἀληθείας, ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω ὅτι τὰ σχετικὰ τηλεγραφήματα, τῶν ὁποίων μέρος ἔλαβε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, μᾶς παρουσιάζουν τὴν κατάστασιν ἀπὸ ἀπόψεως ἐκπαιδευτικῆς ἐν Θράκῃ οἰκτράν.

§157Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Οἱ περισσότεροι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀναμιχθῆ εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν μετετέθησαν, δὲν μένει δὲ παρὰ εἷς, διὰ τὸν ὁποῖον ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι αἱ πληροφορίαι τῆς Ὑπηρεσίας δὲν εἶναι σύμφωνοι μὲ τὰς ἰδικάς σας. Ἐπειδὴ δίδω πλήρη ἐμπιστοσύνην εἰς τὰς ἰδικάς σας πληροφορίας, λόγῳ τοῦ ἐνδιαφέροντος τὸ ὁποῖον ἔχετε διὰ τὸν τόπον σας, θὰ στείλω εἰδικὸν ὑπάλληλον νὰ ἐνεργήσῃ ἐξέτασιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§158Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὴν πίστιν τὴν ὁποίαν δίδει εἰς τοὺς λόγους μου. Τὸ γεγονὸς ὅπερ μὲ ὤθησεν εἰς ἐπερώτησιν εἶναι ὄχι μόνον ὅτι παραμένει καθηγητὴς συντελεστὴς τῶν σκηνῶν, ἀλλὰ καὶ διότι θῦμα τῆς ὅλης ἱστορίας πίπτει ἕτερος τελείως ξένος πρὸς τὴν ὑπόθεσιν, μετατίθεται εἰς Παραμυθιὰν εἰς στιγμὴν καθ’ ἣν οἱ θέσεις εἶναι κεναί, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὑπαίτιος τῆς καταστάσεως ὁ κ. Ἰωαννίδης παραμένει ἀκόμη εἰς Κομοτηνήν. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπὸ σημείωσιν τὸ γεγονός, διότι νομίζω ὅτι, ἂν πραγματικῶς ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν νὰ συγκρατήσουν τὴν κατάστασιν μετατίθενται καὶ παραμένουν τὰ ὑπολείμματα τῶν ἐν λόγῳ σκηνῶν, θὰ ἔχωμεν μίαν οὐχὶ εὐχάριστον κατάστασιν. Δὲν θέλω νὰ προβῶ εἰς ἐκτενῆ ἔκθεσιν τῶν γεγονότων τοῦ Γυμνασίου τῆς Κομοτηνῆς, διότι δὲν θεωρῶ τὸ Σῶμα τοῦτο ἁρμόδιον νὰ ἐπιληφθῇ ζητήματος ὅπερ εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τοῦ Εἰσαγγελέως.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀβραὰμ ἐρωτᾷ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ποῖα μέτρα πρόκειται νὰ λάβῃ πρὸς προστασίαν τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐφέδρων.

§160Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριοι πληρεξούσιοι, πρὸ ἡμερῶν ἐτέθη ὑπ’ ὄψιν τῆς Συνελεύσεως μίαν ἀναφορὰ τῆς Ἑνώσεως τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Ἀθηνῶν, ἐκπροσωπούσης 19 ἄλλας ὀργανώσεις ἐφεδρικὰς ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν. Ἡ μελέτη τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς διεγείρει εἰς πάντα ἐνδιαφέρον ἐξαιρετικὸν καὶ θὰ ἐπεθύμουν ὅπως ἐπικαλεσθῶ τὴν ἐντελῶς ἰδιάζουσαν προσοχὴν τοῦ Σώματος ἐπὶ τῶν αἰτημάτων τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται δι’ αὐτῆς ἐκ μέρους τῆς Ἑνώσεως τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Τὰ αἰτήματα ταῦτα δὲν ὑπεβλήθησαν τὸ πρῶτον ἐνώπιον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἔχουσιν, ὡς γνωστόν, ὑποβληθῆ καὶ εἰς ἄλλας μεταπολεμικὰς Κυβερνήσεις. Ἐπροθυμοποιήθησαν δέ, ὡς ἰσχυρίζονται οἱ ἐνδιαφερόμενοι, πᾶσαι αἱ Κυβερνήσεις νὰ παράσχουν εἰς αὐτοὺς ἀφειδεῖς ὑποσχέσεις, καθ’ ἃς τὰ αἰτήματά των θὰ ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψιν καὶ ὅτι θὰ ἐθεσπίζοντο καὶ μέτρα νομοθετικὰ πρὸς πραγματοποίησιν τῶν δικαίων αὐτῶν αἰτημάτων. Ἡ μερὶς τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον τῶν σκληρῶν ἀγώνων τοὺς ὁποίους διεξήγαγε τὸ Ἔθνος εὑρέθησαν κατ’ ἐξαίρεσιν εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τοῦ ἱεροῦ καθήκοντος, ἀσφαλῶς δύναται νὰ διεκδικήσῃ ὑπεράνω ὅλων τῶν τάξεων καὶ ὅλων τῶν ἄλλων πολιτῶν δικαιώματα ἐντελῶς ἐξαιρετικὰ καὶ ἀληθῆ προνόμια, θὰ ἠδύνατό τις μετὰ σοβαρότητος νὰ ἰσχυρισθῇ. Διότι τοῦτο δὲν συνέβη μόνον ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλα τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα μεταπολεμικῶς ἐθεώρησαν καθῆκόν των νὰ μεριμνήσωσιν ὅπως προστατεύσωσιν ἰδιαιτέρως τοὺς πολεμιστάς των. Ἀνάλογος μέριμνα δέον νὰ ληφθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν διὰ τοὺς πολίτας ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔσπευσαν μόνον εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τοῦ καθήκοντος, ἀλλ’ ἀνέμειναν εἰς αὐτὴν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῶν ἐπιχειρήσεων, καθ’ ὅλον τὸν μακρότατον χρόνον τῶν ἀγώνων, κατὰ τὸν ὁποῖον ἄλλοι ἀπέκαμον, ἐκουράσθησαν καὶ ἐγκατέλειψαν προώρως τοὺς συναγωνιστάς των, ἄλλοι δέ, μεταχειριζόμενοι παντοῖα μέσα, κατώρθωσαν νὰ ἀποφύγωσι καὶ τὴν στοιχειώδη ἐκπλήρωσιν τῆς στρατιωτικῆς των ὑποχρεώσεως, διὰ νὰ τύχωσιν ἐν τέλει, χάρις εἰς τὴν ἀδικαιολόγητον καὶ ἀσύγγνωστον ἐπιείκειαν ἡ ὁποία καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἐξεδηλώθη δυστυχῶς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους μας, πλήρους ἀτιμωρησίας, ἀλλὰ καὶ ἐπιβραβεύσεως!

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου ἐλήφθη ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως καθ’ ἣν ἡ Συνέλευσις ἐδέχθη δι’ ἀναστάσεως ὅπως ἡ ἁρμοδία Ἐπιτροπὴ ἀποφανθῇ καὶ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο.

§162Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν καὶ ἐγὼ καὶ ὁ συνάδελφος κ. Ἀσκούτσης ὅτι ἡ παραπομπὴ εἰς Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη καὶ εἰς τὸ παρελθόν, δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς παραπομπὴ τοῦ ζητήματος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας, ἐνῷ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι πρέπει νὰ ἀντικρυσθῇ καὶ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρὰ τῆς Συνελεύσεως τὸ ἐφεδρικὸν ζήτημα μετὰ τῆς ἀνηκούσης εἰς αὐτὸ προσοχῆς, σοβαρότητος καὶ σπουδῆς. Διότι ὑπάρχουσι, κύριοι συνάδελφοι, καὶ θύματα θιγόμενα διὰ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἐφέδρων, τὰ ὁποῖα πρέπει ἰδιαιτέρως νὰ μᾶς ἀπασχολήσουν. Καταγγέλλεται διὰ τῆς ἀναφορᾶς ὅτι ὑπάρχουν ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους πολῖται μὴ ἐκπληρώσαντες καὶ τὰς στρατιωτικὰς ὑποχρεώσεις των ἢ παραβιάσαντες αὐτάς, ἀνυπότακτοι καὶ λιποτάκται. Ἤθελον νὰ μάθω ἐπὶ τῆς καταγγελίας αὐτῆς τί ἐνήργησαν οἱ κύριοι Ὑπουργοί. Ἤθελον νὰ μάθω ἂν μετὰ τοιούτους ἀγῶνας ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἠσέβησαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον πρὸς τὴν Πατρίδα, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξεπλήρωσαν τὴν στοιχειώδη ὑποχρέωσιν τοῦ πολίτου καὶ οἱ ὁποῖοι ἐξακολουθοῦν νὰ κατέχουν ἀνενόχλητοι δημοσίας θέσεις. Ἂν ὑπάρχουν τοιοῦτοι καὶ εἰς τὰς κλινικὰς τοῦ Πανεπιστημίου, ὅπως ἰσχυρίζονται οἱ ἔφεδροι ἰατροί, ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν ἐστρατεύθησαν κἄν. Ἐννοεῖται ὅτι ταῦτα δὲν καταγγέλλονται μόνον διὰ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς. Ἀνεγράφησαν καὶ κατηγγέλθησαν καὶ διὰ τῶν ἐφημερίδων. Δι’ ἄρθρων δημοσιευθέντων εἰς τὸν «Ἐλεύθερον Τύπον» ὑπὸ τῆς Ἑνώσεως τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν κατηγγέλθησαν ὑπάλληλοι ἀνυπότακτοι καὶ λιποτάκται χωρὶς οὐδεὶς ἁρμόδιος δυστυχῶς νὰ συγκινηθῇ. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι κάτι τερατῶδες καὶ ἀνήκουστον.

§163Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἷς αὐτόμολος καταδικασθεὶς ὑπηρετεῖ ὡς γυμνασιάρχης.

§164Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Καθ’ ἣν ἐποχὴν οἱ ἔφεδροι ἀποθνήσκουν ἀπὸ τὴν πεῖναν.

§165Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ὑπάρχουν ἔφεδροι οἱ ὁποῖοι στεροῦνται, οἱ ὁποῖοι διεκδικοῦσιν ἀπὸ πολλοῦ δημοσίας καὶ ἄλλας θέσεις εἰς κλινικὰς ἢ Τραπέζας, καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι λαμβάνουν παρ’ ὅλων τῶν μεταπολεμικῶν Κυβερνήσεων τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι θὰ προτιμηθοῦν, ἀλλὰ διὰ νὰ μένῃ πάντοτε ἡ τοιαύτη ὑπόσχεσις ἁπλῆ ὑπόσχεσις καὶ νὰ καταντᾷ ἀνοίκειος ἐμπαιγμὸς τοῦ Κράτους πρὸς τοὺς πολεμιστάς του, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὸν νομιμόφρονα κόσμον τῶν Ἑλλήνων πολεμιστῶν, ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος δὲν ἀπεκαρτέρησε καὶ δὲν ἐτράπη τὴν ὁδὸν τὴν ὁποίαν ἐτράπησαν ἄλλαι ὀργανώσεις, χαρακτηρισθεῖσαι ὡς ὀργανώσεις παλαιῶν πολεμιστῶν καὶ ἐρωτοτροποῦσαι, ὡς κατηγγέλθη ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, πρὸς τὸν κομμουνισμόν. Καὶ εὐλόγως διαμαρτύρονται ὅτι, ἐνῷ ἐμμένουσιν οὗτοι εἰς τὰς νομιμόφρονας ἀντιλήψεις των, ὅτι θέλουσι διὰ τῆς προστασίας ἡ ὁποία θὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ὡς ἀμοιβὴ τῶν ὑπηρεσιῶν των νὰ βοηθήσουν τοῦτο εἰς μίαν προπαγάνδαν, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησε καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν τελευταίως ἐγένετο ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν γεγονότων τῆς Καβάλλας, προπαγάνδαν ἀναγκαίαν, ἀφορῶσαν τὴν τόνωσιν τοῦ πατριωτικοῦ φρονήματος καὶ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ πολεμικοῦ αἰσθήματος, τὸ ὁποῖον—ὡς ἦτο φυσικόν—ὑπέστη χαλάρωσιν μετὰ τοὺς ἀγῶνας, καὶ ἐφόσον εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπάρχουν οἱ ἐνδιαφερόμενοι ὅπως ἡ χαλάρωσις αὐτὴ ἐξακολουθήσῃ καὶ ἐνταθῇ καὶ ἐπέλθῃ ὁ ἠθικὸς ἀφοπλισμὸς τῆς φυλῆς, διὰ νὰ εὑρεθῇ αὕτη ἀπαρασκεύαστος πρὸς διεξαγωγὴν νέων μελλοντικῶν ἀγώνων. Διότι δυστυχῶς παρατηρεῖται καὶ εἰς τοὺς νέους ἔλλειψις πάσης προθυμίας διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ στρατιωτικοῦ καθήκοντος καὶ εἰς ἀνθρώπους μὴ στρατευθέντας, οἱ ὁποῖοι, ἐκτὸς τῶν ἄλλων αἰτίων, δὲν ἔλαβον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐμπνευσθῶσιν ἐκ τῆς παραδειγματικῆς ἀμοιβῆς τῶν ἀγωνισθέντων, εἰς τοὺς ὁποίους ἦτο ἐντελῶς φυσικὸν νὰ ἀναπτυχθῇ ψυχικὴ κόπωσις, οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ ἐκουράσθησαν ὑπηρετοῦντες τὴν Πατρίδα, εἶδον τὸ Κράτος ἀδιαφοροῦν καὶ μὴ λαμβάνον τὰ μέτρα ἐκεῖνα ἅτινα ἐπεβάλλοντο καὶ τὰ ὁποῖα ἐν τούτοις ἀλλαχοῦ ἐλήφθησαν.

§166Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ ἀδικία ἡ ὁποία ἐπεδείχθη εἰς τοὺς ἐφέδρους συνετέλεσεν εἰς τὴν χαλάρωσιν τοῦ αἰσθήματος.

§167Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Βεβαίως. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι, ὡς ἀνεγράφη καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας, τὰ αἰτήματα ταῦτα ὑπεβλήθησαν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εὐηρεστήθη νὰ δηλώσῃ ὅτι θὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, διετύπωσε δὲ ἐπιφυλάξεις τινὰς μόνον ὡς πρὸς τὴν αἰτουμένην ἐκποίησιν τῶν κτημάτων τῶν Μονῶν χάριν τῶν ἐφέδρων. Τὰ ἄλλα αἰτήματά των εἶναι ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθοῦν αἱ συντάξεις τῶν θυμάτων πολέμου, ὅτι πρέπει ἐν τῇ ἐκκαθαρίσει τῶν ὑπαλλήλων νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν αἱ πολεμικαὶ ὑπηρεσίαι αὐτῶν, ὅτι πρέπει νὰ καταλάβουν ἔφεδροι πολεμισταί, ἔχοντες μάλιστα ὡρισμένον ἐτῶν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ Μετώπῳ, τὰς θέσεις τὰς ὁποίας κατέχουν τὰ θήλεα, περὶ τῆς χρησιμότητος τῶν ὁποίων ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι καὶ ἐγὼ ἐκ προσωπικῆς μου πείρας δὲν εἶμαι ἐνθουσιασμένος, εὑρίσκω δὲ ὅτι ἡ συμμετοχὴ αὐτῶν εἰς τὰς δημοσίας Ὑπηρεσίας δέον νὰ περιορισθῇ, ὡς ὀρθότατα τονίζει ἡ αἴτησις, μόνον εἰς τὰ τέκνα τῶν θυμάτων πολέμου. Φοβοῦμαι ὅμως μήπως αἱ ἐπαγγελίαι τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως λάβουν τὴν τύχην τῶν προηγουμένων, καίτοι ἡ θετικὴ αὐτοῦ ἀντίληψις εὐχερῶς θὰ ἠδύνατο νὰ τὸν ὁδηγήσῃ εἰς τὴν δυνατὴν λύσιν τοῦ ζητήματος.

§168Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ ἦτο εὐκταῖον νὰ παύσωμεν συζητοῦντες περὶ ἐφέδρων καὶ ἐφεδρικῶν ἀξιώσεων, ἀφοῦ, καίτοι συμπαθῶς διάκειται πρὸς τὸν πολεμιστὴν κόσμον ὁλόκληρος ἡ Συνέλευσις, δὲν κατωρθώθη νὰ φροντίζωμεν νὰ τηρῶνται αἱ διδόμεναι ὑποσχέσεις ἢ αἱ λαμβανόμεναι ἀποφάσεις. Π.χ. ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσε κατ’ ἐπανάληψιν ὅτι ἀπὸ τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, ὅταν καταργῇ θέσεις, θὰ περισώσῃ τοὺς τραυματίας καὶ τοὺς ἀναπήρους. Ἔχω νωπὴν περίπτωσιν ἀναπήρου ὁ ὁποῖος ἔχει περιέλθει σωματικῶς εἰς ἀθλίαν κατάστασιν, ὁ ὁποῖος ἀπελύθη πρὸ 4 ἢ 5 ἡμερῶν παρὰ τὰς διαβεβαιώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Τί συζητοῦμεν λοιπὸν περὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν, ἀφοῦ δὲν τηροῦνται τὰ ἀποφασιζόμενα, καὶ δὲν τηροῦνται διότι συναντᾷ τὴν ἄρνησιν ἢ τὴν ἀδιαφορίαν τῶν διαφόρων Ὑπηρεσιῶν;

§169Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς ποῖον Ὑπουργεῖον ἀνῆκεν ὁ ὑπάλληλος;

§170Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τῆς Συγκοινωνίας.

§171Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Λόγῳ τῆς σπουδῆς ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς τὰς ἀπολύσεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ γίνουν, καὶ λόγῳ τῆς μὴ γνώσεως τῆς ἰδιότητος ὑπαλλήλου τινὸς ὡς ἀναπήρου, συμβαίνουν πλάναι. Συνέβη καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν μου ὁμοία παράλειψις τῆς ὁποίας τὴν ἐπανόρθωσιν ἔσπευσα νὰ διατάξω. Διετάξαμεν νὰ ἐξακριβωθῇ ποῖοι εἶναι ἔφεδροι καὶ τραυματίαι, ἐγὼ δὲ διέταξα καὶ μέχρι τῆς Στέγης Πατρίδος καὶ τῶν ἄλλων ὀργανώσεων νὰ φθάσουν διὰ νὰ συγκεντρώσουν αὐτὰς τὰς πληροφορίας, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ἔφεδροι καὶ τραυματίαι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν καταγραφῆ πουθενὰ καὶ δὲν ὑπῆρχε καιρὸς νὰ ἐξακριβωθῇ τοῦτο δι’ ὑπαλλήλους ἐκτάκτους.

§172Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ μὴ εἶσθε τόσον ἐπιεικὴς καὶ τὰ ἀποδίδετε εἰς πλάνην. Ἐγὼ ἔχω παράδειγμα ὑπαλλήλου ἐξαρτωμένου ἐκ τοῦ Ὑπουργείου σας, ὁ ὁποῖος διωρίσθη, διότι ἦτο ἀνάπηρος, καὶ ἐπαύθη. Ἡ Ὑπηρεσία βέβαια ἐγνώριζε τὴν ἰδιότητά του ὡς ἀναπήρου, ἀφοῦ δι’ αὐτὴν τὸν εἶχε διορίσει.

§173Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μοῦ λέγετε πότε ἔγινεν αὐτό;

§174Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Θὰ σᾶς δώσω τὴν πληροφορίαν.

§175Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἐπερώτησις ἣν ἔχω ὑπ’ ὄψιν ἐμφανίζεται πρὸ τῆς Συνελεύσεως καὶ ὑπὸ μίαν ἄλλην ἄποψιν. Πρόκειται περὶ διανομέως ταχυδρομικοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει χάσει ὁλόκληρον τὴν δεξιὰν χεῖρα, ὁ ὁποῖος ὑπηρετεῖ ὡς ἔκτακτος ὑπάλληλος. Τὸν ὑπέβαλον ἤδη εἰς διαγωνισμὸν μὲ ἄλλους μὴ τραυματίας καὶ ἐπειδὴ αὐτὸς ἀπέτυχεν εἰς τὸν διαγωνισμόν, τὸν ἀπειλοῦν ὅτι θὰ τὸν ἀπολύσουν. Τὸ ζήτημα νομίζω ὅτι θεραπεύεται, διὰ νὰ μὴ ἀποτελῇ ὁ ξηρὸς τύπος τοῦ νόμου ἐμπόδιον εἰς τὴν λῆψιν μιᾶς ἀποφάσεως τόσον ἠθικῆς, θεραπεύεται, ἂν ψηφίσωμεν νόμον κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ τραυματίαι καὶ ἀνάπηροι οἱ κατέχοντες θέσιν ἐκτάκτου ἢ προσωρινοῦ ὑπαλλήλου μονιμοποιοῦνται αὐτοδικαίως. Διότι τὴν στιγμὴν ποὺ ἕνας τραυματίας ὑπηρετεῖ ὡς ἔκτακτος ὑπάλληλος καὶ προκηρύσσεται διαγωνισμὸς καὶ ἀποτυγχάνει, ἀπολύεται πλέον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου. Τοῦτο θὰ ἔπρεπεν ἡ Συνέλευσις νὰ τὸ προλάβῃ, ὅταν μάλιστα πρόκειται περὶ θέσεων μὴ ἀπαιτουσῶν ἐξαιρετικὰ προσόντα.

§176Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Εἰς τὸ ταχυδρομεῖον Μυτιλήνης ὑπηρετεῖ ὡς κλητὴρ εἷς ὁ ὁποῖος ἔχασε τὸ δεξιόν του μάτι καὶ ἐπαύθη τελευταίως, ἐνῷ παρέμειναν εἰς τὸ ταχυδρομεῖον ἄλλοι μηδόλως ὑπηρετήσαντες, ἔχω δὲ λόγους νὰ πιστεύω ὅτι οἱ προϊστάμενοι τοῦ ταχυδρομείου σκοπίμως εἰσηγήθησαν τὴν ἀπόλυσίν του.

§177Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Δὲν ἔχω πρόχειρα συγκεκριμένα παραδείγματα πείθοντα ὅτι πράγματι ἔλαβε χώραν εἰς τὸ παρελθὸν ἀθέτησις τῶν ἐπαγγελιῶν αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἐκ μέρους τῶν Κυβερνήσεων εἰς τοὺς ἐφέδρους. Διὰ τὴν καταγγελίαν ὅτι ὑπάρχουν ὑπάλληλοι, καὶ εἰς τὸ κέντρον μάλιστα, λιποτάκται καὶ ἀνυπότακτοι θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω ἂν τὰ παριστάμενα τοὐλάχιστον μέλη τῆς Κυβερνήσεως ἔχουσι γνῶσιν καὶ ποῖα μέτρα ἔλαβον ἢ σκέπτονται νὰ λάβουν ἐπ’ αὐτοῦ. Διότι αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀληθῶς ὄχι προσβολὴν τῶν ἐφέδρων, ἀλλὰ προσβολὴν βαρυτάτην κατὰ τῶν θεμελίων τῶν ἠθικῶν τοῦ Κράτους, κατὰ τῶν βάσεων ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ ἱερὰ ὑποχρέωσις τῆς στρατεύσεως.

§178Ν. ΞΗΡΟΣ. Σημειώσατε ὅτι ἐδόθησαν ἀναστολαί. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ ζητηθῇ πιστοποιητικὸν τῶν στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων.

§179Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἀσφαλῶς καὶ δι’ αὐτὸ ἀποδίδω μεγίστην σημασίαν εἰς τοῦτο καὶ τὸ θεωρῶ ὡς τὸ οὐσιωδέστερον σημεῖον τῆς ὑποθέσεως. Ἔχω ἓν γεγονὸς νὰ ἀναφέρω, ἀποδεικτικὸν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου, ὅτι πράγματι δὲν προτιμῶνται οἱ ἔφεδροι εἰς τὴν κατάληψιν τῶν δημοσίων θέσεων. Τελευταίως ἐπρόκειτο νὰ διορισθῶσι γραφεῖς καὶ ὑπογραμματεῖς τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης. Ὑπεβλήθησαν περὶ τὰς 200 αἰτήσεις, μεταξὺ τῶν ὁποίων αἱ πλεῖσται ὑπεβλήθησαν ἀπὸ πολεμιστὰς τῶν τελευταίων ἐτῶν. Ἀλλ’ ἡ προτίμησις ἐδόθη δυστυχῶς εἰς νεαρωτάτους βλαστοὺς οἰκογενειῶν φίλων τῶν κυβερνώντων κατὰ τρόπον αὐτόχρημα σκανδαλώδη. Οἱ διορισθέντες, ὡς μοὶ κατηγγέλθη, δὲν ἔχουν ἐκπληρώσει κἂν τὴν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσίν των καὶ ἐγένοντο ἀπ’ εὐθείας ἀξιωματικοὶ τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης. Ἦτο ἐπιτακτικῶς ἐπιβεβλημένον ὅπως μὴ δοθῇ ἡ προτίμησις εἰς νεαροὺς ἀστρατεύτους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν ὑποχρέωσιν—ἀδιάφορον ἂν ἀνήκουν εἰς οἰκογενείας αἱ ὁποῖαι οὐδέποτε ὑπῆρξαν ἐν Ἑλλάδι καὶ κατὰ μείζονα λόγον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ θεωρῶνται ὑπάρχουσαι μετὰ τὴν ἐγκαθίδρυσιν τοῦ νέου δημοκρατικοῦ πολιτεύματος—πρωτίστως νὰ στρατευθοῦν καὶ νὰ ζήσουν καὶ αὐτοὶ τὴν ζωὴν τοῦ στρατῶνος. Ἀλλὰ δυστυχῶς συνεχίζεται ὅ,τι ἐγένετο καὶ εἰς τὸ πρόσφατον παρελθόν. Εἶναι θλιβερώτατον τὸ γεγονὸς ὅτι τὰ παιδία τῶν ἰθυνόντων, πολιτευομένων καὶ διανοουμένων καὶ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου εὑρέθησαν παραδόξως καθ’ ὅλην τὴν περίοδον τῶν πολεμικῶν ἀγώνων τοῦ λαοῦ εἰς τὰς Εὐρώπας διασκεδάζοντα. Εἶναι ἐπίσης γεγονὸς ὅτι κατὰ τὴν περίοδον τοῦ πολέμου τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ὑπῆρξαν ὁλόκληρα Σώματα—καὶ ἐπικαλοῦμαι ἐπ’ αὐτοῦ τὴν μαρτυρίαν τῶν στρατιωτικῶν—ὑπῆρξαν διοικηταὶ ταγμάτων, οἱ ὁποῖοι εἰς μάτην ἐζήτουν ἕνα ἐγγράμματον στρατιώτην διὰ νὰ ἀντιγράφῃ τὴν ἡμερησίαν διαταγὴν τοῦ συντάγματος.

§180Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Μόνον ἂν γίνῃ νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀποβληθοῦν ἐκ τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν ὄχι μόνον οἱ ἀνυπότακτοι καὶ λιποτάκται, ἀλλὰ καὶ οἱ διαφυγόντες τὴν ἐν τῷ Μετώπῳ ὑπηρεσίαν, θὰ διορθωθῇ τὸ ἄτοπον, καὶ ἀντ’ αὐτῶν νὰ προσληφθοῦν ἔφεδροι.

§181Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Μάλιστα, καὶ ἔχουν πιστοποιητικὸν ὅτι ὑπηρέτησαν ἐπὶ ὡρισμένον χρόνον. Ἐκτὸς τοῦ αἰτήματος αὐτοῦ εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ αἴτημα περὶ ἀπολύσεως τῶν θηλέων καὶ ἀναπληρώσεως αὐτῶν ὑπὸ τῶν πολεμιστῶν. Εἰς τὸ σχετικὸν ὑπόμνημα γίνεται λόγος περὶ ἑνὸς σχεδίου νόμου τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας περὶ παροχῆς ἐργασίας εἰς τοὺς ἐφέδρους.

§182Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἶναι ὑπὸ μελέτην τὸ ζήτημα.

§183Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκτὸς τῆς λύσεως αὐτοῦ τοῦ ζητήματος θὰ ἐπεβάλλετο καὶ ἡ λύσις τοῦ ζητήματος περὶ παροχῆς πιστώσεως ἐκ μέρους τῆς Τραπέζης. Καὶ αὐτὸ εἶδον ὅτι τὸ ἔθιξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς παρουσιασθέντας ἐφέδρους. Εἶναι λογικώτατον καὶ δικαιότατον αἴτημα, ὅπως προστατεύωνται ἰδιαιτέρως οἱ ἔφεδροι πολεμισταί, ἀποτελοῦντες ἰδιαιτέρους συνεταιρισμούς, παρεχομένης εἰς αὐτοὺς πιστώσεως ἐκ μέρους τῶν Τραπεζῶν. Δὲν θὰ εἴπω περισσότερα, κύριοι συνάδελφοι. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἀποδοθῇ ἡ προσήκουσα σημασία εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ χαρακτηρισθῇ πράγματι ὡς μέγα κοινωνικὸν ζήτημα, ἐγκυμονοῦν κινδύνους διὰ τὸ Κράτος καὶ διὰ τὴν κοινωνίαν καὶ διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Πατρίδα. Ἀναμφισβητήτως ἀποτελεῖ ἀρχὴν αἰωνίαν, ἡ κατάλυσις τῆς ὁποίας θὰ ἐπέφερε καὶ κατάλυσιν τοῦ Κράτους, ὅτι πρέπει νὰ ἀμείβωνται ἐξαιρετικῶς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατὰ τὰς ἱστορικὰς ἐποχὰς τῶν ἐθνικῶν ἀγώνων, κατὰ τὰς μεταβατικὰς περιόδους, ἐκδηλοῦν μείζονα ἠθικὴν ἀντοχὴν παρὰ ἐκεῖνοι οἱ μικρόψυχοι καὶ ἐπιτήδειοι οἱ μεταχειριζόμενοι ὅλα τὰ μέσα ὅπως ἀποφύγουν τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν πατριωτικῶν ὑποχρεώσεων αὐτῶν. Εἶμαι βέβαιος, ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰς προηγουμένας ἐπὶ ἄλλου θέματος δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος θεωρεῖ ἀπαραίτητον τὴν προπαγάνδαν πρὸς τόνωσιν τοῦ ἐθνικοῦ φρονήματος, ὅτι θὰ ληφθῶσιν ὅλα τὰ ἀνάλογα μέτρα συμφώνως πρὸς τὰ αἰτήματα τῶν ἐφέδρων. Καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσω δηλώσεις περὶ τῆς ταχυτέρας λύσεως τοῦ ζητήματος τούτου τοῦ κατ’ ἐξοχὴν φλέγοντος καὶ ἐγκυμονοῦντος κινδύνους. Ὑπὸ τὰς ἀντιλήψεις αὐτὰς θὰ εἰσηγούμην, ἂν καὶ ἡ Συνέλευσις ἤθελε συναινέσει, τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος καὶ διὰ ψηφίσματος ἀκόμη· διότι θεωρῶ ὅτι αἱ ἀρχαὶ αὐταὶ αἱ θεμελιώδεις, αἱ κεφαλαιώδεις ἠθικαὶ ἀρχαὶ πρέπει νὰ κυρωθῶσι καὶ δι’ ἑνὸς ψηφίσματος τοῦ Σώματος αὐτοῦ, ἀποδίδοντος τὴν ἀνήκουσαν τιμὴν εἰς τοὺς πτωχούς, εἰς τοὺς μικρούς, εἰς τοὺς ἀφανεῖς πολεμιστὰς τοὺς ἀποτελοῦντας τὰς μεγάλας καὶ ἀτελευτήτους φάλαγγας τῶν ἡρώων τῶν μεγάλων ἀγώνων μας, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐχάρισαν χαρὰς ἐθνικὰς καὶ δάφνας μαζὶ μὲ πένθη καὶ δοκιμασίας καὶ οἱ ὁποῖοι ἐνδέχεται νὰ ἐπανακληθῶσιν εἰς τὸ μέλλον διὰ νὰ μᾶς ὁδηγήσουν εἰς νέους θριάμβους, διὰ τὴν προπαρασκευὴν τῶν ὁποίων στοιχειώδης ἀνακύπτει ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἀμοιβῆς τῶν πράγματι ἀγωνισθέντων ἐφέδρων μας διὰ τῆς ὀφειλομένης προστασίας τοῦ Κράτους. (Χειροκροτήματα).

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἰτήσει δέκα πληρεξουσίων ἡ συζήτησις γενικεύεται. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἀσκούτσης.

§185Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Δὲν θὰ ἐπιχειρήσω, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀναπτύξω καὶ νὰ ἐξιστορήσω τὰ δικαιώματα τοῦ στρατευθέντος κόσμου τῆς Ἑλλάδος, διότι εἶναι καὶ τόσα πολλὰ καὶ τόσον μεγάλα ὅσον εἶναι καὶ συγχρόνως γνωστὰ εἰς ὑμᾶς. Ἁπλῶς θὰ διερμηνεύσω ἕνα πικρὸν παράπονον τοῦ κόσμου αὐτοῦ τῆς Ἑλλάδος, διότι, ἐνῷ ἡ Συνέλευσις ἠσχολήθη καὶ περὶ σοβαρά, ἀλλὰ καὶ περὶ μικρὰ ζητήματα, δὲν ἠσχολήθη ἀκόμη διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἐφέδρων. Εἶναι δὲ ἴσως τὸ σοβαρώτερον τῶν ζητημάτων, εἶναι ζήτημα ὑψίστου κοινωνικοῦ ἐνδιαφέροντος, διότι ἐνδιαφέρει τὰς μεγάλας μάζας καὶ τὰς ὑγιεῖς τοιαύτας τῆς κοινωνίας, εἶναι ὅμως ζήτημα τοῦ ὁποίου ὤφειλε νὰ ἔχῃ ἐπιληφθῆ ἀπὸ πολλοῦ χρόνου ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ὅμως καὶ νὰ παρουσιάσῃ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§186Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι ἔργον κυβερνητικόν.

§187Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» κατηρτίσθη μία Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή....

§188Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ κ. Καφαντάρη.

§189Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Κατηρτίσθη μία Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἑκάστοτε Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ μελετήσῃ ἀκριβῶς τὰ ζητήματα περὶ τῶν ἐφέδρων καὶ τὸ πόρισμα τῶν δικαίων ἢ καὶ δυνατῶν ἱκανοποιήσεων τῶν ἀξιώσεων αὐτῶν προσαχθῇ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως πρὸς νομοθετικὴν ρύθμισιν αὐτοῦ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Καραπαναγιώτης, μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς, πληροφορεῖ ὅτι ἓν πόρισμα ἀφορῶν τὴν ἱκανοποίησιν μιᾶς ἴσως ἐκ τῶν δικαιοτέρων ἀξιώσεων ἔχει δοθῆ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς μελέτην καὶ ρύθμισιν αὐτοῦ νομοθετικήν.

§190Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἡ ἱστορία τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἶναι πολὺ παρελθοῦσα· ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς Ἐπαναστάσεως, ἀλλ’ ἑκάστοτε κατὰ τὸν τρόπον τῆς ἀναβολῆς κατέστη δυνατὸν νὰ μὴ ἐμφανισθῇ ποτέ. Ἡ Ἐπιτροπὴ περὶ τῆς ὁποίας ἐκάμετε λόγον εἶχε τὴν τιμὴν μόνον ἅπαξ νὰ συνέλθῃ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ σήμερον Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπεξειργάσθη τὸ ὑπὸ τῆς Ἐπαναστάσεως ἤδη ὑφιστάμενον σχέδιον νόμου, καταρτισθὲν παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, παρέπεμψε δὲ τοῦτο εἰς μίαν ὑποεπιτροπὴν ἡ ὁποία τὸ ἐμελέτησε καὶ τὸ ὑπέβαλεν. Ἔκτοτε ὅμως δὲν γνωρίζω τί ἀπέγινεν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἀνέλαβε τὸν σχηματισμὸν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἐπειδὴ ἐγνώριζεν ὅτι ἐγὼ εἶχον ἓν ἀντίγραφον τοῦ σχεδίου τούτου, μοῦ τὸ ἐζήτησεν. Ἔκτοτε ὅμως ἐξηφανίσθη. Ὑπὸ τοῦ ἰδίου ἐπληροφορήθην ὅτι εἶχε παραπεμφθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πρὸς περαιτέρω ἐπεξεργασίαν, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω τί ἀπέγινε.

§191Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Ἡ προχθεσινὴ συζήτησις, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀφορῶσα τὰ θύματα τοῦ πολέμου πείθει ὅτι ἓν μέρος τῶν ἀγωνισθέντων κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν ὑπὲρ Πατρίδος πρόκειται νὰ ἱκανοποιηθῇ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ἱκανοποιήσεως οὐχὶ τόσον ὑλικῶς ὅσον ἠθικῶς, ὥστε αἱ οἰκογένειαι τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπὶ δεκαετίαν ἐπότισαν διὰ τοῦ αἵματός των πᾶσαν Ἑλληνικὴν γωνίαν θὰ ἱκανοποιηθῶσι τοὐλάχιστον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἀπονομῆς γλίσχρου συντάξεως, θὰ παύσῃ δὲ ἡ κοινωνία μας νὰ παρουσιάζῃ τὸ θέαμα τῶν ἀναπήρων περιφερομένων καὶ ἐπαιτούντων εἰς τοὺς δρόμους, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν τιμᾷ ἡμᾶς οὔτε ὡς Κράτος οὔτε ὡς κοινωνίαν. Ὑπολείπεται νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα τῆς κατὰ τὸ δυνατὸν ἱκανοποιήσεως τῆς μεγάλης μάζης τοῦ στρατευθέντος πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος. Ὡς καὶ προηγουμένως εἶπον, πρόκειται περὶ ζητήματος σοβαρωτάτου, διότι θίγει τὴν ὅλην κοινωνικὴν ὑπόστασιν τῆς κοινωνίας, εἶναι δὲ καὶ ζήτημα ἐξαρτώμενον ἀμεσώτατα ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους καὶ ἀπὸ τὴν διάθεσιν τὴν καλὴν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ. Αἱ ἐφεδρικαὶ ὀργανώσεις αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται καλῶς ὠργανωμέναι ἁπανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος κατέκλυσαν τὴν Συνέλευσιν διὰ μυρίων ὑπομνημάτων, τὰ ὁποῖα ἀναφέρουν τὰ αἰτήματα αὐτῶν. Δὲν ἠμποροῦμεν οὔτε εἶναι ἔργον τῆς Συνελεύσεως κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου τῶν αἰτημάτων. Πολλὰ ἐξ αὐτῶν πλησιάζουν πρὸς τὴν ἄκραν ἀριστεράν, ἄλλα δὲ εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἱκανοποιηθοῦν, λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Χώρας. Δυνάμεθα ὅμως νὰ συνοψίσωμεν καὶ νὰ ἀναφέρωμεν ὅτι κυρίως αἱ γραμμαὶ αἱ ὁποῖαι ἐνδιαφέρουν τὸν ἐφεδρικὸν κόσμον εἶναι ἐκεῖναι διὰ τὰς ὁποίας σᾶς ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ἀβραάμ, εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι κυρίως τοὺς θίγουν· εἰδικῶς εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ἐπιστρέφοντες ἐκ τῆς μακρᾶς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας ἀδυνατοῦν νὰ καταλάβωσι θέσεις, διότι ἡ μακρὰ αὐτῶν ἐν τῷ πολέμῳ ὑπηρεσία τοὺς κατέστησεν ἥσσονας εἰς τὰς γραμματικὰς γνώσεις ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τὰς ἔχουν προσφάτους, καὶ βλέπομεν αὐτοὺς νὰ διαγωνίζωνται εἴτε μὲ δεσποινίδας εἴτε μὲ ἀστρατεύτους. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι συνήθως οἱ ἔφεδροι ἔρχονται εἰς μειονεκτικὴν θέσιν κατὰ τοὺς διαγωνισμούς. Δὲν ζητοῦν τίποτε ἄλλο παρὰ ὅπως τὰς θέσεις τὰς δημοσίας, ἓν μέγα ποσοστὸν τοὐλάχιστον, νὰ καταλαμβάνωσιν ἔφεδροι, ἔχοντες ὡρισμένην ὑπηρεσίαν ἐν τῷ Μετώπῳ καὶ ἔχοντες προσόντα τὰ αὐτὰ γραμματικὰ μὲ τοὺς ἄλλους, δικαιούμενοι δὲ καὶ νὰ διαγωνισθῶσι μετὰ συναδέλφων αὐτῶν ἐχόντων τὰ αὐτὰ προσόντα.

§192Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀπαγορεύεται νὰ προσέλθωσιν εἰς διαγωνισμόν, ἂν δὲν ἔχωσιν ὑπηρετήσει εἰς τὸν Στρατόν. Ὁ νόμος αὐτὸς δὲν εἶναι σημερινός, ἔχει γίνει ἐπὶ τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως. Σήμερον ἔχουν γίνει προκηρύξεις δύο διαγωνισμῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὰς προκηρύξεις δὲ αὐτὰς δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μετάσχωσιν οἱ μὴ ἔχοντες ἀπολυτήριον τοῦ Στρατοῦ.

§193Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Γόντικα, δὲν ἰσχύει· σᾶς ἀναφέρω ἓν παράδειγμα τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος. Προεκηρύχθη διαγωνισμὸς πρὸς κατάληψιν δύο θέσεων γραφέων Νομαρχίας. Παρουσιάσθησαν δύο ἔφεδροι καὶ δύο δεσποινίδες. Ἐπέτυχον αἱ δεσποινίδες, μὲ ἀπολυτήριον Γυμνασίου. Πρὸ μηνὸς ἐγένετο τοῦτο.

§194Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὁ σκοπὸς τῆς διακοπῆς εἶναι διὰ νὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ κάτι ὡς ὑπερθεματίζων εἰς τὴν πρότασίν σας. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι, ἐνῷ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως ἐγένετο ὁ νόμος αὐτὸς ὥστε εἰς τοὺς διαγωνισμοὺς νὰ προσέρχωνται οἱ ἐκπληρώσαντες τὴν στρατιωτικήν των θητείαν, δὲν ἐπεξετάθη τοῦτο εἰς τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα καὶ γίνεται αὐτὸ τὸ ὁποῖον παρατηροῦμεν.

§195ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἤθελον νὰ παρακαλέσω ὅπως ἓν θέμα τόσον σοβαρὸν συζητηθῇ ὅταν εἶναι ἀρκετοὶ πληρεξούσιοι. Νὰ ἀναβληθῇ, παρακαλῶ, διὰ τὸ Σάββατον.

§196Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ζήτημα δὲν ἔχει ἀντιπολιτευτικὸν χαρακτῆρα· εἶναι κοινὸν τὸ ζήτημα καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὴν Ἀντιπολίτευσιν.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν δέχεται ἢ ὄχι. Ἡ Συνέλευσις δὲν δέχεται· ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τί λέγει;

§198Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔμαθον ὅτι ἐξεφράσθη δυσφορία διότι ἀπουσίαζον. Εὑρισκόμην, κύριοι, ἐκτὸς τῆς αἰθούσης διὰ νὰ συντάξω κατ’ ἐξοχὴν ἐπεῖγον τηλεγράφημα, δι’ ὃ ἐδέησε νὰ ἀποσυρθῶ εἰς μίαν τῶν αἰθουσῶν τοῦ Βουλευτηρίου.

§199Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Δίκαιαι εἶναι συνεπῶς αἱ ἀξιώσεις τῶν ἐφέδρων, ὅπως τὰς δημοσίας θέσεις καταλαμβάνουν αὐτοί· νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τῶν ἰδιωτικῶν θέσεων τοῦτο, οὕτως ὥστε καὶ αἱ θέσεις τῶν Τραπεζῶν νὰ καταλαμβάνωνται ὑπὸ τῶν ἐφέδρων, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἰς τοὺς διαγωνισμοὺς — ἀναφέρω ὡς παράδειγμα — ὁρίζει ἡλικίαν ἡ ὁποία ἀποκλείει μέγα μέρος τῶν ἐφέδρων· ὁρίζει ἀπὸ 18 ἐτῶν μέχρις 25.

§200Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν κάπως εὐρύτερον ἐξέφραζον τὴν πρόθεσίν μου, ὅταν προχθὲς ἐδέχθην τὸ προεδρεῖον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐν τῇ διανοίᾳ μου ὑπῆρχεν ὅτι ὅλοι οἱ ἀγωνισθέντες ἐπί τινα χρόνον θὰ ἔπρεπε νὰ λάβωσι πλεονεκτήματα. Δὲν ἦτο ἡ πρόθεσίς μου νὰ συζητήσωμεν μόνον ἐπὶ τῶν ἀναπήρων ἢ τῶν θυμάτων τοῦ πολέμου. Φέρω δὲ εἰς τὴν μνήμην μου ὅ,τι ἄλλοτε εἶπον, ὅτι τὰ ⅔ τῶν θέσεων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων πρέπει νὰ καταλαμβάνωνται διὰ διαγωνισμοῦ γενομένου μόνον μεταξὺ τῶν θυμάτων πολέμου ἢ ἀναπήρων, διότι οἱ ἀνάπηροι ἢ τὰ θύματα πολέμου θὰ τύχωσι καὶ ἰδιαιτέρας περιθάλψεως. Εἰδικῶς δὲ προκειμένου περὶ τῆς προτάσεως θὰ πρότεινα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν διὰ τὰ θύματα πολέμου τὸ ἑξῆς: Θὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἱδρύσωμεν ἑσπερινὰ μαθήματα, διὰ τῶν ὁποίων νὰ διευκολύνωμεν εἰς τοὺς ἐφέδρους τὴν προπαρασκευὴν δι’ ὡρισμένους κλάδους, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὰς Τραπέζας ἢ εἰς ἄλλας ἐπιχειρήσεις καὶ τὰ ἄλλα μεγάλα ἱδρύματα νὰ προσλαμβάνωσι τοιούτους ἐφέδρους.

§201Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι αὐτὸ θὰ ἐγίνετο εἰς τὰς πόλεις...

§202Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ σᾶς εἶπον ὅτι εἶναι ἰδέα ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη ἀλλοῦ· δὲν πρόκειται αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ κάμωμεν τὴν Σχολήν. Ἄν εἶσθε σύμφωνοι, νὰ ἀσχοληθῇ μὲ αὐτὸ τὸ ζήτημα ἡ μεγάλη Ἐπιτροπή. Ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον δυσκολίαν καὶ διαρκουσῶν ἀκόμη τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως νὰ ὁρίσωμεν ἡμέραν ἀνταλλαγῆς σκέψεων.

§203Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Οἱ λόγοι τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πείθουσιν ὅτι αἱ ἀξιώσεις αὗται τῶν ἐφέδρων θὰ ἱκανοποιηθῶσιν, ἀλλ’ ἀτυχῶς τὸ μέγα μέρος τοῦ ἐφεδρικοῦ κόσμου δὲν ἱκανοποιεῖται μὲ αὐτάς. Αἱ δεκαετεῖς συνεχεῖς ἐπιστρατεύσεις, αἱ ἰσόχρονοι κοπώσεις καὶ κακουχίαι τοῦ πολέμου, κατέστησαν μέγα μέρος τοῦ στρατευθέντος κόσμου τῆς Ἑλλάδος ἄχρηστον διὰ τὸ κύριον ἐπάγγελμα τὸ ὁποῖον εἶχον ἢ ἀνικάνους διὰ τὴν ἐξεύρεσιν ἐπαγγέλματος εἰς περίπτωσιν καθ’ ἥν δὲν εἶχον τοιοῦτο. Εἰς τοῦτο συμπίπτουν αἱ ἀντιλήψεις ὅλων τῶν ἐφεδρικῶν σωματείων, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἱδρυθῶσι ταμεῖα ἐφεδρικῆς προνοίας εἰς τὴν πρωτεύουσαν ἑκάστου νομοῦ. Καὶ ὁ μὲν θεσμὸς εἶναι εὔκολος, ἀλλὰ προβάλλει τὸ ἐρώτημα καὶ τὸ δίλημμα πόθεν θὰ ἀρυσθῶμεν τὰ μέσα τοῦ ταμείου αὐτοῦ. Εἰς αὐτὸ θὰ ἴδητε τὰς ἀξιώσεις τῶν ἐφέδρων, πολλαὶ τῶν ὁποίων πλησιάζουσι καὶ ὑπερβάλλουσι τὰς ἀντιλήψεις τοῦ ἀξιοτίμου καὶ ἀγαπητοῦ συναδέλφου κ. Πασαλίδου. Δὲν προχωροῦμεν — ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν προχωρῶ — μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου πρὸς τὰ ἀριστερά, ἔχω ὅμως τὴν ἀντίληψιν ὅτι μία μελέτη τοῦ ζητήματος θὰ δυνηθῇ νὰ ἐξεύρῃ πόρους τοῦ ταμείου τούτου, μὲ τοὺς ὁποίους θὰ δύναται, ἂν ὄχι νὰ καλύψῃ ὅλας τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐφεδρικοῦ κόσμου, ἀλλὰ πολλὰς ἀμέσους ἀνάγκας τῶν ἐφέδρων. Ἡ πρὸ ὀλίγου συζήτησις ἡ ἀφορῶσα τὰς δηλώσεις τῆς ἀκινήτου καὶ κινητῆς περιουσίας πείθει ὅτι δύναται τὸ Κράτος νὰ καταγίνῃ συστηματικῶς εἰς τὴν ἐπαλήθευσιν καὶ εἴσπραξιν τοῦ φόρου αὐτοῦ, ἡ ἀπόδοσις τοῦ ὁποίου θὰ εἶναι ἀσφαλῶς τοιαύτη, ὥστε ἓν ποσοστὸν αὐτοῦ νὰ διατεθῇ πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ ταμείου τῆς ἐφεδρικῆς προνοίας. Θὰ εἶναι δὲ καὶ μία ἠθικὴ ἱκανοποίησις τῶν ἐφέδρων ἡ λύσις αὕτη, ὅταν ἀντιλαμβάνωνται ὅτι συνεισφέρουν εἰς τὸ ταμεῖον διὰ τὴν ἀνακούφισιν τὴν δυνατὴν καὶ τὴν ἐπούλωσιν τῶν πληγῶν τὰς ὁποίας ἔλαβον εἰς τοὺς δεκαετεῖς ἀγῶνας ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸν χρόνον τοῦτον ἐπλούτησαν. (Ἐπιδοκιμασίαι). Ἔχω δὲ καὶ τὴν ἀντίληψιν ὅτι εἶναι τόσον ἐπιτακτικὴ ἡ κοινωνικὴ αὕτη ἀνάγκη, ὥστε θὰ εἶναι ἀκοπώτερον καὶ εὐκολώτερον διὰ τοὺς φορολογουμένους, ὅταν ἀντιλαμβάνωνται ὅτι ποσοστὸν τοῦ χρήματος τὸ ὁποῖον δίδουσι θὰ συντελέσῃ πρὸς ἀνακούφισιν τῶν ἐφέδρων. Εἶναι ἡ γνώμη μου, τὴν ὁποίαν ἁπλῶς λέγω, γνώμη ὅμως ἡ ὁποία δύναται νὰ μελετηθῇ. Καὶ ἀπὸ ἀλλοῦ δυνάμεθα νὰ προσπορισθῶμεν πόρους. Εἰδικῶς εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα ἀφθονοῦν τὰ μοναστηριακὰ κτήματα, αἱ σημεριναὶ δὲ ἀντιλήψεις ἀξιοῦν τὴν διανομὴν αὐτῶν. Εἰς τὴν διανομὴν ταύτην δέον νὰ ἔχουν προεξάρχουσαν θέσιν οἱ ἔφεδροι. Ἡ ποσότης καὶ ἡ ποιότης τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων εἶναι τοιαύτη εἰς τὴν Κρήτην, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσουν εἰς τὴν ἱκανοποίησιν ὅλου τοῦ ἐφεδρικοῦ καὶ τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Εἰς τὴν περίπτωσιν ὅμως ταύτην θὰ μείνῃ ἓν μέρος τῶν ἐφέδρων ἀνικανοποίητον, δικαιουμένων νὰ ἱκανοποιηθῶσιν ἐξ ἴσου καὶ τῶν ἀστῶν. Εἶναι λοιπὸν ἡ λύσις, ὅπως τὰ κτήματα ταῦτα, ἂν ὄχι ὅλα, μέρος αὐτῶν τοὐλάχιστον, ἐκποιηθῶσι καὶ μέρος ἐκ τοῦ ποσοῦ τοῦ εἰσπραχθησομένου, ἂν ὄχι τὸ ὅλον, νὰ διατεθῇ πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ ταμείου τῆς ἐφεδρικῆς προνοίας.

§204ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ ἀπαλλοτριωθοῦν ἀναγκαστικῶς.

§205Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Δὲν δύνανται νὰ ἀπαλλοτριωθοῦν ἀναγκαστικῶς λόγῳ τῶν πολλῶν ἀπαιτήσεων. Ἡ ἐκποίησις διὰ πλειστηριασμοῦ θὰ ἀποδώσῃ θαυμάσια ἀποτελέσματα.

§206ΕΤΕΡΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ τοῖς δώσωμεν τὴν γῆν.

§207Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Θὰ τοῖς δώσωμεν τὸ εἰσπραχθησόμενον ποσόν, κύριε συνάδελφε, διότι καὶ σεῖς γνωρίζετε ὅτι ἄλλως θὰ μείνουν οἱ ἔφεδροι ὡρισμένων περιφερειῶν ἄνευ ἱκανοποιήσεως.

§208ΑΛΛΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τί προτείνετε; Νὰ γίνῃ ἐκποίησις διὰ πλειστηριασμοῦ;

§209Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Διὰ πλειστηριασμοῦ. Ἐγὼ δὲν ἐγενίκευσα τὸ ζήτημα· ἀνέφερα εἰδικῶς τὴν Κρήτην, διότι δὲν γνωρίζω τὰς συνθήκας τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν. Λέγω λοιπὸν ὅτι εἰς τὴν Κρήτην δύναται νὰ γίνῃ αὐτό. Ἄλλως τὰ ταμεῖα θὰ ἑδρεύουν κατὰ Νομοὺς διὰ τοὺς ἐφέδρους ἑκάστου Νομοῦ. Δὲν πρόκειται βεβαίως νὰ κάμωμεν ἓν ταμεῖον γενικόν. Ἡ ἱκανοποίησις τῶν ἐφέδρων, κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν εἶναι μόνον ἡ ἀπόδοσις τοῦ δικαίου· εἶναι καὶ κοινωνικὴ ἀνάγκη. Γνωρίζομεν ὅτι οἱ ἐπιθυμοῦντες τὴν κοινωνικὴν ἀνατροπήν, τὴν ἀνατροπὴν τοῦ σημερινοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, ἔχουν στρέψει τὴν προσοχήν των πρὸς τὰς μάζας τοῦ στρατευθέντος πληθυσμοῦ. Ἡ ἱκανοποίησις λοιπὸν αὐτοῦ θὰ εἶναι καὶ ἄμυνα τοῦ σημερινοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, ὅπως θὰ εἶναι καὶ ἡ δικαία ἠθικὴ καὶ ὑλικὴ ἱκανοποίησις πρὸς τὸν στρατευθέντα κόσμον, ὅστις ἀπετέλεσε τὸ ἔνδοξον παρελθὸν τῆς Πατρίδος ἡμῶν, ἀλλ’ ἀποτελεῖ καὶ τὴν ἐγγύησιν τοῦ μέλλοντος καὶ πάλιν τῆς Πατρίδος μας. (Χειροκροτήματα).

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§211Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν θὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, κ. Πρόεδρε;

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ἐννοεῖτε νὰ ἀναβληθῇ;

§213Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐπειδὴ ἐλέχθη ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα.

§214Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ὅλοι συμφωνοῦν, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα λεπτομερῶς, θὰ παρεκάλουν δὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως νὰ καλέσῃ τὴν Ἐπιτροπὴν διὰ τὸ προσεχὲς Σάββατον. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὁρίσω ὡς ὥραν τὴν 12ην. Ὑποθέτω ὅτι αὕτη θὰ εἶναι ἡ καλυτέρα καὶ διὰ τοὺς κ.κ. πληρεξουσίους. Τότε δυνάμεθα νὰ ἀνταλλάξωμεν τὰς σκέψεις ἡμῶν. Ἕκαστος θὰ προτείνῃ εἴτε ὅ,τι τοπικῶς γνωρίζει εἴτε ὅ,τι γενικῶς νομίζει ὅτι εἶναι συμφέρον. Θὰ ὁρισθῇ εἷς εἰσηγητής, ὁ ὁποῖος θὰ μελετήσῃ τὸ ὅλον ζήτημα, καὶ θὰ καταρτίσῃ ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἐπ’ αὐτοῦ δὲ θὰ ὑποβάλῃ ἕκαστος τὰς τροπολογίας του. Νομίζω ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ καλυτέρα ὁδός. Ἂς παρακαλέσωμεν λοιπὸν τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως νὰ καλέσῃ ἡμᾶς νὰ συνέλθωμεν τὸ Σάββατον τὴν 12ην. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει βεβαίως, ἂν οἱ κύριοι συνάδελφοι θέλωσι νὰ ἀγορεύσωσι, δὲν δύναται κανεὶς νὰ τοὺς ἐμποδίσῃ, ἀλλὰ δύναται ἴσως νὰ σταματήσῃ ἡ συζήτησις, ἂν θέλουν.

§215Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἐν ᾗ περιπτώσει καλέσητε τὴν Ἐπιτροπὴν συντόμως...

§216Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι ἐγώ. Ὁ κ. Πρόεδρος. Εἶμαι καὶ ἐγὼ μέλος.

§217Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Κατόπιν τῆς βεβαιώσεως ὅτι θὰ κληθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ τὸ Σάββατον, νομίζω ὅτι δύναται νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις.

§218Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ προτείνω καὶ τοῦτο. Ὅσοι τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων θὰ ἤθελον νὰ ἀγορεύσωσιν ἐπὶ τοῦ θέματος, νὰ ζητήσουν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον καὶ ἡμεῖς νὰ ἐξουσιοδοτήσωμεν τὸν κ. Πρόεδρον νὰ τοὺς συμπεριλάβῃ εἰς τὸν κατάλογον τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§219Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Μάλιστα. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον νὰ βάλωμεν καὶ μίαν προθεσμίαν ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου· μετὰ 15 ἡμέρας π.χ.

§220Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ζήτημα τῶν καπεταναίων εἶναι συναφὲς καὶ ἐδώσατε μίαν ὑπόσχεσιν, κ. Πρωθυπουργέ....

§221Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἐγὼ ὑποβάλλω σύστασιν πρὸς δήλωσιν τῆς στρατολογικῆς καταστάσεως τῶν ὑπαλλήλων. Δὲν ἀποκλείεται διοικητικὸς ἔλεγχος τῶν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξετέλεσαν τὸ στοιχειῶδες καθῆκον.

§222Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ παρακολουθήσῃ ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ τὸ ζήτημα τῆς συντάξεως τῶν καπεταναίων.

§223Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὔριον θὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον περὶ διαφόρων περιπτώσεων ἀφορωσῶν εἰς συντάξεις αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ πλεῖστον ἠγέρθησαν κατόπιν κακῆς ἑρμηνείας κειμένων νόμων. Ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἐπεδίωξαν αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις ἦτο, ἵνα διὰ Νομοθετικῶν Διαταγμάτων ἢ διὰ νόμων ἐπέλθῃ ἀφομοίωσις τῶν συντάξεων, ἀλλ’ ἀτυχῶς ἕνεκα παρερμηνειῶν τινων δὲν ἐπετεύχθη. Πρέπει νὰ ἐξομαλύνωμεν τὰς ἀνωμαλίας.

§224Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἴπετε ὅτι δὲν κωλύεσθε νὰ δώσητε ἐντολήν.

§225Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον ὅτι εἶχον ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν, ἀλλὰ λογιστικῶς δὲν δύναμαι νὰ ἀναλάβω τὴν ἔκδοσιν ἐντολῆς πρὸς καταβολὴν εἰς τοὺς ὁπλαρχηγοὺς συντάξεων, ἃς εἰσέτι δὲν ἔχουσιν.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐγγραφέντες δέχονται νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ὑπὸ τὸν ὅρον ὅπως οἱ ἐγγεγραμμένοι καὶ μὴ ἀποτελοῦντες μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς περιληφθῶσιν εἰς αὐτήν;

§227ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἔληξε.

§229Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἂν εἶναι δυνατόν, εἰς τὰς 9 κάθε βράδυ νὰ εἰσερχώμεθα εἰς τὴν Νομοθετικὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§230Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἢ θὰ ἐρχώμεθα μετὰ τὸ δεῖπνον ἢ θὰ ἐργαζώμεθα μέχρι τῆς 10ης μ.μ. Αὔριον εἰς τὰς 4 μ.μ.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὡρισμένη ἡ ὥρα. Ὁ κ. Α. Μπακάλμπασης ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τί ἀπεφάνθη ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ὁριστικοῦ ὁρισμοῦ τῆς ἕδρας Συντάγματος ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ Δήμου Σαπαίων.

§232Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἡ ἐπερώτησις τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, κύριοι συνάδελφοι, ἀφορᾷ τὴν μόνιμον ἕδραν τοῦ Συντάγματος ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ Δήμου Σαπαίων. Ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι τὸ ἀσθενέστερον σημεῖον τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος εἶναι ὁ συνοριακὸς ἐποικισμός, διότι λόγοι ἐλλείψεως ἀσφαλείας καὶ αἴσθημα αὐτοσυντηρήσεως ἐπιβάλλουν πρὸ παντὸς εἰς τὸν προσφυγικὸν κόσμον, τὸν ὁποῖον κατευθύνομεν εἰς τὰ σύνορα, νὰ μὴ θελήσῃ ποτὲ νὰ κατευθυνθῇ ἐκεῖ καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν βλέπει ἐν ἀσφαλείᾳ τὴν ζωήν του. Ὡς γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, ὑπάρχουν πλεῖστα βουλγαρικὰ χωρία παντελῶς κενά, διότι οἱ πρόσφυγες ἀρνοῦνται νὰ κατευθυνθῶσιν εἰς αὐτὰ ἐλλείψει ἀσφαλείας. Ὅταν ἀντεμετωπίσθη πρὸ μηνῶν τὸ ζήτημα τοῦ συνοριακοῦ ἐποικισμοῦ, ἠρχίσαμεν νὰ σκεπτώμεθα κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωμεν τὴν ὤθησιν αὐτὴν πρὸς τὴν Δυτικὴν Θράκην διὰ τῆς ὑλικῆς ὑποστηρίξεως τῶν προσφυγικῶν μαζῶν καὶ τῆς ἱδρύσεως νέων συνοικισμῶν. Τὴν ἵδρυσιν σταθμοῦ στρατιωτικοῦ εἰς Σαπὰς ἀπεδέχθη τότε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ἡ ἀνάγκη μονίμου ἕδρας Συντάγματος ἐθεωρήθη ἀναγκαία καὶ ἀπὸ ἀπόψεως καθαρῶς στρατιωτικῆς. Ὀφείλω νὰ δηλώσω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἡ ἐν λόγῳ ἀπόφασις τῶν Ὑπουργείων Γεωργίας καὶ Στρατιωτικῶν δὲν ἐπραγματοποιήθη καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν προέβη εἰς τὴν μονιμοποίησιν τῆς ἕδρας τοῦ 8ου Συντάγματος εἰς Σαπάς. Ἡ ἐπικινδυνοτέρα γωνία τῆς Δυτικῆς Θράκης μένει οὕτως ἐκτεθειμένη ἐντελῶς, ὁ δὲ προσφυγικὸς κόσμος, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, εἶναι ἀδύνατον νὰ συγκρατηθῇ. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω τί σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις.

§233Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔκαμα τὴν σύστασιν ἐκείνην εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον, τὸ ὁποῖον τὴν μελετᾷ. Δὲν εἶναι μόνον μία ἄποψις, ἀλλ’ εἶναι πολλαί. Θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ μέσα τοῦ στρατωνισμοῦ, σχέδια ἐπιστρατεύσεως καὶ τὰ μέσα τῆς ἀνάγκης. Ὅλα θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν. Ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τοῦ Ἐπιτελείου ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἐπερώτησίν σας.

§234Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι τριῶν μηνῶν ζήτημα.

§235Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἔχω συζητήσει καὶ μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ στείλῃ ἐμπιστευτικὴν ἐπιστολὴν καὶ δι’ αὐτὸ ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ τὸ συζητήσω.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Πετρίδης, Τραχήλης κλπ. ἐπερωτῶσι διὰ τοὺς μισθοὺς....

§237ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὑπεβλήθη νομοσχέδιον.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 39 τοῦ κ. Σκ. Ζερβοῦ, ἐπερωτῶντος τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας διατί δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸ Μαράσλειον Διδασκαλεῖον Δωδεκανήσιοι μαθηταὶ καὶ μαθήτριαι.

§239ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, κατὰ τὸν παρελθόντα Σεπτέμβριον ἦλθον ἀπὸ τὴν Δωδεκάνησον μερικοὶ μαθηταὶ καὶ μαθήτριαι διὰ νὰ ὑποστῶσιν ἐξετάσεις εἰς τὸ ἐνταῦθα Μονοτάξιον Μαράσλειον Διδασκαλεῖον. Ὑπέστησαν οὗτοι τὰς ἑαυτῶν ἐξετάσεις, προεβιβάσθησαν καὶ ἔπρεπεν ἑπομένως οἱ μαθηταὶ αὐτοὶ καὶ αἱ μαθήτριαι νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ Μαράσλειον Διδασκαλεῖον, νὰ παραμείνωσιν ἐπὶ ἓν ἔτος ἐν αὐτῷ ἐκπαιδευόμενοι καὶ νὰ ἐπιστρέψωσιν εἰς τὸ Αἰγαῖον ἢ εἰς τὰ Δωδεκάνησα, ὅπου νὰ προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας των. Δυστυχῶς, καίτοι οὗτοι ἐπέτυχον εἰς τὰς ἑαυτῶν ἐξετάσεις, δὲν ἐνεκρίθη ὅμως ἡ εἰσαγωγή των εἰς τὸ Μαράσλειον Διδασκαλεῖον, μολονότι θερμῶς παρεκαλέσαμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως λάβῃ τὴν εὐγενῆ καλωσύνην καὶ ἐπιτρέψῃ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν μαθητῶν τούτων εἰς τὸ ἐν λόγῳ Διδασκαλεῖον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησεν ὅτι ἔχει μὲν τὴν καλὴν πρὸς τοῦτο διάθεσιν, ἀλλ’ ὅτι ὁ νόμος δὲν τῷ ἐπιτρέπει τοῦτο, καὶ ὅτι εἶναι ἀπόλυτος πρὸς τοῦτο ἀνάγκη νὰ γίνῃ νόμος ἰδιαίτερος, διότι ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπιτρέψῃ αὐτοβούλως τὴν ἄμεσον εἰσαγωγὴν τούτων εἰς τὸ Μαράσλειον Διδασκαλεῖον, τοῦτο ἀντιβαίνει εἰς τοὺς ὑφισταμένους νόμους τοῦ Κράτους. Ἐπειδὴ ὅμως παρῆλθε τόσον ἔκτοτε χρονικὸν διάστημα, αἱ δὲ θέσεις τοῦ Μαρασλείου κατελήφθησαν ἀπὸ πρόσωπα τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὑπέστησαν ἐξετάσεις καὶ παραμείναντα ἐκτὸς τότε ἕνεκεν ἐλλείψεως θέσεων εἰσῆλθον ἐφέτος πρῶτα, παρεκάλεσα καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐπιτρέψῃ ὅπως τὰ πρόσωπα ταῦτα, ἀφοῦ ὑποστῶσιν ἤδη τὰς ἑαυτῶν ἐξετάσεις ἄνευ ἐπεμβάσεως καὶ παρακλήσεως οἱουδήποτε, διότι αὐτοὶ γνωρίζουσι γράμματα καὶ εἰς τὴν Δωδεκάνησον μανθάνουσι γράμματα, παρακαλῶ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὰ 60 ἤδη ὑπάρχοντα πρόσωπα — τὰ 40 εἶναι μαθηταὶ καὶ τὰ 20 μαθήτριαι — τὴν εἰσαγωγὴν καὶ τῶν πέντε Δωδεκανησίων μαθητῶν καὶ μαθητριῶν, διὰ νὰ δυνηθῶσι τὰ πρόσωπα ταῦτα νὰ μορφωθῶσι δεόντως καὶ νὰ ἐπιστρέψωσιν ἱκανοὶ καὶ τελείως μορφωμένοι ἐντὸς ὀλίγου ἐκεῖ, ὁπόθεν ἦλθον. Πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι εἰς τὴν Δωδεκάνησον παρουσιάζονται ἐξαιρετικαὶ περιστάσεις καὶ ἰδιαίτεραι συνθῆκαι, τὰς ὁποίας δὲν δυνάμεθα βεβαίως ν’ ἀναπτύξωμεν ἐνταῦθα. Τελευτῶν, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐγκρίνῃ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν μαθητῶν τούτων, ἀφοῦ ἄλλως τε τὰ πρόσωπα ταῦτα εἶναι μεταξὺ τῶν πρώτων ἐπιτυχόντων μαθητῶν καὶ μαθητριῶν, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ δυνηθῶσιν οὗτοι ἐντὸς ὀλίγου νὰ ἐπιστρέψωσι καὶ προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας των ἐκεῖ, ὅπου τόσην ἀνάγκην ἔχουσι τούτων. Μὴ λησμονῆτε, κύριοι, ὅτι ὁ ἀγὼν τὸν ὁποῖον διεξάγομεν εἰς τὸ Αἰγαῖον δὲν διεξάγεται βεβαίως, οὔτε καὶ θὰ διεξαχθῇ δι’ ὅπλων καὶ λογχῶν, ἀλλὰ διὰ μέσων ἄλλων, καὶ μεταξὺ αὐτῶν οἱ διδάσκαλοι εἶναι εἷς ἐκ τῶν καλυτέρων καὶ σπουδαιοτέρων παραγόντων, οἵτινες προσέφεραν ἐξαιρετικὰς ὄντως ὑπηρεσίας εἰς τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὴν πρόολον τοῦ Ἔθνους. Παρακαλῶ καὶ πάλιν τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐγκρίνῃ τὴν εἰσαγωγήν, διότι δὲν ὑπάρχει εἰμὴ μόνον ἓν τυπικὸν ἐμπόδιον. Βεβαίως οἱ παιδαγωγικοὶ νόμοι λέγουσιν ὅτι εἰς ἓν τοιοῦτον Διδασκαλεῖον μὲ τόσους καθηγητὰς ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν ὡρισμένους μαθητάς, ὅπως οὗτοι μορφώνωνται δεόντως. Ἀλλ’ οἱ ὅροι καὶ αἱ συνθῆκαι, ὑπὸ τὰς ὁποίας ζῇ τὸ Αἰγαῖον εἶναι ἐξαιρετικαί. Λοιπὸν παρακαλῶ, εἴτε ὑπὸ μορφὴν τροπολογίας εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἴτε ὡς προσθήκης ἢ ἄλλως πως νὰ λυθῇ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα τοῦτο.

§240Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐγὼ δέχομαι κατ’ ἀρχὴν τὴν σχετικὴν τροπολογίαν. Τὴν ἔχετε ὑποβάλει ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου;

§241ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Ναί.

§242Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐμμένω εἰς τὴν δήλωσιν ἐκείνην ὅτι εἰς τὸ πρῶτον σχετικὸν νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ.

§243ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν προκαταβολικῶς νὰ ἐπιτραπῇ νὰ παρακολουθήσουν τὰ μαθήματά των οἱ Δωδεκανήσιοι οὗτοι μαθηταὶ καὶ μαθήτριαι; Νὰ διατάξητε σεῖς καὶ ὁ Διευθυντὴς τοῦ Διδασκαλείου θὰ τὸ ἐκτελέσῃ ἀμέσως, διότι δὲν ἀναμένει εἰμὴ μίαν ἔγκρισιν ὑμῶν πρὸς τοῦτο, ὅπως τοὺς ἐγγράψῃ καὶ τοὺς δεχθῇ ἀμέσως.

§244Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἶναι δύσκολον. Ἄλλως τε νομίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν θ’ ἀργήσῃ νὰ ψηφίσῃ τὴν σχετικὴν τροπολογίαν.

§245ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐγὼ εὔχομαι καὶ ἀναμένω νὰ γίνῃ τὸ ταχύτερον, διὰ νὰ ἔχωμεν ἄμεσα τὰ ἀγαθὰ τούτου ἀποτελέσματα.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δαργέντας περὶ τῶν καθηγητῶν τῶν θρησκευτικῶν.

§247Α. ΔΑΡΓΕΝΤΑΣ. Προσγίνεται μία ἀδικία ἀληθῶς ἀπίστευτος εἰς μίαν κατηγορίαν δημοσίων ὑπαλλήλων, τῶν καθηγητῶν τῶν θρησκευτικῶν μαθημάτων.

§248Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἔγινε νομοσχέδιον.

§249Α. ΔΑΡΓΕΝΤΑΣ. Οἱ καθηγηταὶ αὐτοὶ ἔχουν νὰ πληρωθοῦν ἀπὸ τὸν Σεπτέμβριον. Τοῖς ὀφείλετε δηλαδὴ μισθοὺς τεσσάρων μηνῶν. Διὰ νὰ τελειώσῃ τὸ νομοσχέδιον, θὰ περάσουν ἀκόμη δύο μῆνες.

§250Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τί προτείνετε;

§251Α. ΔΑΡΓΕΝΤΑΣ. Ἡ ἐπερώτησίς μου εἶναι ἐγγεγραμμένη πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου. Προτείνω νὰ πληρώνωνται ἀπὸ τὸ δημόσιον Ταμεῖον, ἀφοῦ πρόκειται περὶ δημοσίων λειτουργῶν.

§252Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ φέρετε τροπολογίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§253Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τοὺς ἀναλαμβάνει τὸ Κράτος.

§254Α. ΔΑΡΓΕΝΤΑΣ. Νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοὐλάχιστον.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κιαγιᾶς ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης....

§256Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Ἐπείσθημεν ἐκ τῆς μεταγενεστέρας πορείας τῶν πραγμάτων ὅτι ὅ,τι ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τὸ ἔκαμεν εἴτε ἐκ παραδρομῆς εἴτε καὶ ἐξ ἀπολύτου καλῆς πίστεως, καὶ δι’ αὐτὸ ἀποσύρομεν τὴν ἐπερώτησιν.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης....

§258Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται νὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν, νὰ σταματήσωμεν ἕως ἐδῶ, ὥστε νὰ εἶναι πρώτη μεθαύριον.

§259Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. Ἄν ἡ Συνέλευσις δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν, ὑπάρχουν μερικὰ νομοσχέδια πρὸς ψήφισιν, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ὑπάρξουν ἀντιρρήσεις. Καθημερινῶς δέχομαι παρατηρήσεις τῶν κ.κ. συναδέλφων ἐξ ὅλων τῶν ὁμάδων νὰ προταχθῇ τὸ τάδε καὶ τὸ δεῖνα νομοσχέδιον. Ἄν δὲν τελειώσωμεν αὐτὴν τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, δὲν θὰ προταχθῇ τίποτε. Πρόκειται περὶ νομοσχεδίων τινῶν, τὰ ὁποῖα θεραπεύουν ἐπειγούσας ἀνάγκας. Τί θέλετε νὰ γίνῃ; Νὰ τελειώσωμεν τὰς ἐπερωτήσεις ἢ τὰ νομοσχέδια; Ἐγὼ νομίζω τὰ νομοσχέδια.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§261Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὸ περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν ἔχει δεκάκις ἀναβληθῆ.

§262Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὔριον τὴν 9ην ὥραν νὰ διακόψωμεν τὴν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος συζήτησιν καὶ νὰ συζητήσωμεν αὐτό.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, ἀναβάλλεται. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προθεσμίας ἀναγνωρίσεως γάμου στρατιωτικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ βελτιώσεως τῶν χορηγιῶν τῶν εἰς βάρος τοῦ κληροδοτήματος Π. Μαρκίδου σπουδαζόντων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Σεπτεμβρίου 1924 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ἀπαγορεύσεως δικαιοπραξιῶν ἐπὶ ἀκινήτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως διμήνου ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ἀπολυθέντας ἐκτάκτους ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς, Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀκυρώσεως τῆς διὰ Β. Διατάγματος τῆς 29 Φεβρουαρίου 1924 κηρυχθείσης ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως γηπέδου ὑπὲρ τοῦ πρώτου οἰκοδομικοῦ Συνεταιρισμοῦ ἀνωτέρων δημοσίων ὑπαλλήλων Ἀθηνῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τοὺς ἐν τῷ Στρατῷ καταταγέντας ὁπλαρχηγούς». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Ἡ Ἡμερησία Διάταξις ἐξηντλήθη. Αὔριον θὰ ἔχωμεν συζήτησιν ἀπὸ τῆς 4ης μέχρι τῆς 9ης μ.μ. ἐπὶ τοῦ Συντάγματος· κατόπιν θὰ διακόψωμεν ἵνα συζητήσωμεν τὸ «περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν» καί, ἂν μείνῃ καιρός, τὸ «περὶ τῶν ἀμβύκων». Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τῇ 4ῃ μ.μ. αὔριον. (Ὥρα 9.40′ μ.μ.).