1924.12.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 118Η

Παρασκευὴ 5 Δεκεμβρίου 1924.

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρα 4.50′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Πρόσφυγες Χαλκίδος παρακαλοῦσιν ὅπως ἐπαναληφθῇ ἡ δημοπρασία διὰ τὴν κατασκευὴν 30 προσφυγικῶν παραπηγμάτων. — Διάφοροι Ὀργανώσεις Καβάλλας διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀναβολὴν τῆς προκηρυχθείσης μειοδοτικῆς κατασκευῆς λιμενικῶν ἔργων Καβάλλας. — Ὁ Γεώργιος Γαρύφαλλος ἰδιοκτήτης τῆς ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Χέϋδεν ὑπ’ ἀριθ. 9 οἰκίας, παρακαλεῖ ὅπως τῷ ἐπιτραπῇ ἡ ἰδιοκατοίκησις. — Οἱ πρόσφυγες Δραπετσῶνος κλπ. ὑποβάλλουσι ψήφισμα περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεώς των. — Οἱ κάτοικοι Λαμίας παρακαλοῦσιν ὅπως τοῖς χορηγηθῇ τὸ πρὸ τοῦ Μητροπολιτικοῦ ναοῦ γήπεδον πρὸς ἀνέγερσιν Ἡρῴου. — Ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων ὑποβάλλει ὑπόμνημα σχετικῶς μὲ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Δήμου. — Ὁ ἐκ Χανίων Ἰωάννης Λιοδάκης, πατὴρ τοῦ ἐν πολέμῳ πεσόντος Στυλιανοῦ Λιοδάκη, παρακαλεῖ ὅπως τῷ ἀπονεμηθῇ σύνταξις. — Οἱ κάτοικοι τῆς Κοινότητος Καστανιᾶς Λακεδαίμονος παρακαλοῦσιν ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος 3223 τῆς 30 Αὐγούστου ἐ.ἔ. σχετικῶς μὲ τὸ ἐκεῖ ἐξωκκλήσιον «Παναγιὰ ἡ Γιάτρισσα». — Ἡ τεχνικὴ ὁμοσπονδία Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως ἀνασταλῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου ἐπιτάξεως οἰκημάτων ἐν Θεσσαλονίκῃ. — Ἡ καπνεργατικὴ Ἕνωσις Καβάλλας παρακαλεῖ ὅπως ἀποφυλακισθῶσιν οἱ συλληφθέντες ἐργάται. — Ἡ καπνεργατικὴ Ἕνωσις Καρδίτσης διαμαρτύρεται διὰ τὰ ἐκεῖ συμβάντα καὶ ζητεῖ τὴν τιμωρίαν τοῦ ἀστυνομικοῦ διοικητοῦ ὡς ὑπαιτίου. — Ἐπιτροπὴ ὑπαλλήλων Τ.Τ.Τ. Κοζάνης παρακαλεῖ ὅπως ματαιωθῇ πᾶσα ἀπόλυσις ὑπαλλήλου Τ.Τ.Τ. — Παραγωγοὶ στεμφύλων Μεσενικόλα παρακαλοῦσιν ὅπως μέχρις ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀμβύκων διαταχθῇ ὁ ἔφορος νὰ ἐκδίδῃ ἀτελῶς ἀδείας. — Οἱ πρόσφυγες Σουφλίου παρακαλοῦσιν ὅπως μονιμοποιηθῇ ὁ ἐπιθεωρητὴς Γ. Ἐμμανουήλ. — Ἐπιτροπὴ κατοίκων πόλεως Ἄνδρου παρακαλεῖ ὅπως διατηρηθῇ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ ἐκεῖ ταχυδρομείου ὁ ἔκτακτος ὑπάλληλος Λεωνίδας Λακόκλος. — Ὁ Παναγιώτης Βλάχος ἐφοριακὸς γραμματεὺς βʹ τάξεως παραπονεῖται διὰ τὴν ἐκ παραδρομῆς μὴ προαγωγήν του. — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Γ. Κονδύλης ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: (1) «περὶ κινηματογράφων» καὶ (2) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων νομοθεσίας». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κ. Ι. Βαλαλᾶς ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: (1) «περὶ ἐγκρίσεως πληρωμῆς τῷ οἴκῳ G. J. Nills and Sons Sd δαπανῶν μελέτης λιμένος Πειραιῶς»· (2) «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης, διὰ τὴν κατασκευὴν προστατευτικῶν ἔργων Ἀχελῴου παρὰ τὴν θέσιν Στροφαί»· (3) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Ἰουλίου 1913 Ν. Δ. περὶ συστάσεως Εἰδικοῦ Ταμείου ὁδοποιίας Πηλίου». καὶ (4) «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 2804 περὶ ὑδραγωγείου Κερκύρας». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Δ. Λεονάρδος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Σεπτεμβρίου 1924 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν». — Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Σεπτεμβρίου 1924 Ν. Δ. περὶ ἀπαγορεύσεως δικαιοπραξιῶν ἐπὶ ἀκινήτων». — Οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Α. Μιχαλακόπουλος, τῶν Ναυτικῶν κ. Α. Μιαούλης, τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Κ. Γκότσης, τῆς Δικαιοσύνης κ. Π. Τσιτσεκλῆς καὶ τῆς Ὑγιεινῆς καὶ Προνοίας κ. Α. Ὀρφανίδης ὑποβάλλουσι σχέδιον ψηφίσματος «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3122 περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς ὁπλίτας παθόντας, κατὰ τοὺς ἀπὸ 1912 καὶ ἐφεξῆς πολέμους καὶ ἐπιστρατεύσεις ὡς καὶ εἰς τὰς οἰκογενείας αὐτῶν κλπ». — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Ι. Μαρματάκης, Γ. Κουτρουμπάκης, Γ. Μάρακας, Ε. Γρηγορίου κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Αὐγούστου 1924 Ν. Δ. περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων κλπ.». Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν. Ὁ κ. Λ. Θεολογίτης ἐπὶ ἀναφορᾶς σχολικῆς Ἐπιτροπῆς Γυμνασίου Καβάλλας.

§2Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ ζήτημα τοῦ σχολικοῦ κτιρίου τοῦ Γυμνασίου Καβάλλας. Ἡ σχολικὴ Ἐπιτροπὴ ἐζήτησεν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον ὅπως παραχωρηθῇ τὸ Γυμνάσιον καὶ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν Καβάλλαν. Αἱ ἀνάγκαι τῆς Καβάλλας εἶναι μεγάλαι, διότι, ἐνῷ ὁ πληθυσμός της ἠρίθμει 20,000, τώρα ἀριθμεῖ 80,000 κατοίκων. Ἐνεκρίθη ἡ παραχώρησις τοῦ κτιρίου καὶ δὲν ἀπέμενε παρὰ νὰ χρησιμοποιηθῇ τὸ κτίριον. Τὸ Σῶμα Στρατοῦ διέταξεν ἕνα στρατιώτην, ὁ ὁποῖος ἐνεφανίσθη εἰς τὴν θύραν καὶ τὸ ἐκράτησε. Κατόπιν ἐξηγήσεων τοῦ Σώματος Στρατοῦ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἐξέδωκε νέαν διαταγήν, διὰ τῆς ὁποίας παρεχωρεῖτο τὸ κτίριον εἰς τὸ Σῶμα Στρατοῦ. Ὁ τρόπος αὐτός, διὰ τοῦ ὁποίου κανονίζουν οἱ κατὰ τόπους Σωματάρχαι τὰ ζητήματα, εἶναι συνήθης καὶ δὲν μᾶς κάνει ἐντύπωσιν, ἐφόσον βλέπομεν νὰ τὰ κανονίζουν εἰς μεγαλύτερα ζητήματα.

§3Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διεξήγετο ἀλληλογραφία περὶ τῆς παραδόσεως τοῦ οἰκήματος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἡ πληροφορία ὅτι τὸ οἴκημα εἰς τὸ ὁποῖον ἦτο ἐγκατεστημένον τὸ Γυμνάσιον ἦτο ἐπαρκὲς διὰ τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ, ἔστειλε δὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, διὰ τοῦ ὁποίου ὑπεδήλου αὐτὴν τὴν κατάστασιν καὶ τὴν πρόθεσίν του νὰ μὴ δώσῃ τὸ οἴκημα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Ἐν τῷ μεταξὺ καὶ πρὶν ἢ παραχωρηθῇ, πρὶν ἀποφασίσῃ τὸ Ὑπουργεῖον περὶ παραχωρήσεως, ἔσπευσαν αἱ Ἀρχαὶ καὶ τὸ κατέλαβον. Ἐκεῖνοι ποὺ ἔσπευσαν δὲν εἶναι οἱ στρατιωτικοί· τὸ προέχον εἶναι ἡ ἀνάγκη ἡ στρατιωτική. Βεβαίως δὲν ἐπηρεάσθησαν ἀπὸ τὴν στάσιν τῶν Σωματαρχῶν.

§4Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Διετάχθη ἡ παραχώρησις τοῦ κτιρίου ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας· ἐπεσκέφθημεν οἱ πληρεξούσιοι Καβάλλας τὸ Ὑπουργεῖον καὶ εἴδομεν τὴν διαταγήν. Ὑπεβλήθη νέα εἰσήγησις ἐκ μέρους τοῦ Σώματος Στρατοῦ καὶ δὲν ἐπετράπη ἡ κατάληψις τοῦ κτιρίου καὶ ἐγκατεστάθη φρουρά. Αὐτὸ εἶναι τὸ γεγονός. Τώρα θὰ παρεκάλουν νὰ γίνουν αἱ μεταβολαὶ αὐταί· καλὸν θὰ ἦτο αἱ Ὑπηρεσίαι νὰ μὴ ἀρκοῦνται μόνον εἰς τὰς εἰσηγήσεις, τῶν ὁποίων τὴν ἀκρίβειαν δὲν θέλω νὰ διαμφισβητήσω, διότι φροντίζουν καὶ αὐταὶ διὰ τὰς στρατιωτικὰς ἀνάγκας, ἀλλὰ νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν καὶ αἱ ἰδικαί μας, αἱ ὁποῖαι ἐξυπηρετοῦν καὶ συμφέροντα ἰδικά μας. Ἕν εἶναι γεγονός, ὅτι τὸ κτίριον κατελήφθη καὶ πάλιν.

§5Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπὶ τῆς ὑπουργίας μου τουλάχιστον ὄχι.

§6Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Δὲν θέλω νὰ καταδικασθῇ μία πόλις τόσον πολυάριθμος μὲ τόσας ἀξιώσεις ἐκπαιδευτικὰς — εἰς ἓν κτίριον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐκπληροῖ ὅλας τὰς ἀνάγκας σήμερον. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἠκούετο ἡ γνώμη μου ἔχει καλῶς· ἂν ὄχι, θὰ ἀπετεινόμεθα εἰς τὰς κατὰ τόπους Ἀρχὰς διὰ νὰ ρυθμίζωμεν ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Β. Καραπαναγιώτης, Ι. Λαδᾶς καὶ Θ. Γρηγορίου ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Πέτρας.

§8Ι. ΛΑΔΑΣ. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἀναφορᾶς ἀφορώσης τὸν ἐργολάβον τὸν ἀναλαβόντα τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν. Διὰ τοῦ συμβολαίου ὁ ἐργολάβος ὑποχρεοῦται νὰ ρίπτῃ σκῦρα καὶ διάφορα ἄλλα καλὰ ὑλικά, ἐνῷ τοὐναντίον οὗτος μεταχειρίζεται χώματα καὶ πέτρας. Οἱ ἄνθρωποι βλέποντες ὅτι τὸ χρῆμα τοῦ Δημοσίου πηγαίνει εἰς τὶς τσέπες τοῦ ἐργολάβου διαμαρτύρονται καὶ παρακαλοῦν νὰ σταματήσῃ ἡ ἐργασία αὐτή. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελον τὸν σχετικόν, διὰ νὰ ἴδωμεν τί γίνεται.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Λουπινᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς συμβολαιογράφων Λαμίας καὶ Καλαμπάκας.

§10Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ εἶναι τῶν συμβολαιογράφων Λαμίας καὶ Καλαμπάκας, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ὅλων τῶν συμβολαιογράφων τοῦ Κράτους καὶ ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Οἱ συμβολαιογράφοι ἰδίως τῶν ἐπαρχιακῶν μερῶν διατυποῦσι παράπονα ὅτι μειονεκτοῦν, μολονότι οἱ πλεῖστοι αὐτῶν εἶναι ἐπιστήμονες, ἔναντι ὅλων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὅλων τῶν προσφερόντων οἱανδήποτε ὑπηρεσίαν πρὸς τὴν Κοινωνίαν, καὶ ὅμως εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι εἰς αὐτοὺς εἶναι ἀνατεθειμένα καθήκοντα μεγίστης σημασίας, καθήκοντα καὶ πρὸς τὴν Κοινωνίαν καὶ πρὸς τὸ Κράτος. Ἐν πολλοῖς εἶναι δικασταί, συγχρόνως δὲ εἰς αὐτοὺς εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ ἐφαρμογὴ πολλῶν φορολογιῶν, ὡς τῆς φορολογίας τῶν κληρονομιῶν, τῆς φορολογίας τοῦ ὑπερτιμήματος καὶ ἄλλων. Ἤδη διὰ τῆς ἀναφορᾶς των οὐδὲν ἕτερον ζητοῦσιν ἢ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβληθῆ ἐπὶ τῆς πρώτης δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως.

§11ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ὑπάρχει κατατεθειμένον νομοσχέδιον.

§12Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Ἐγένετο μόνον τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ δὲν κατετέθη εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§13Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε εἶναι ἀκριβές. Πράγματι, εἶχε καταρτισθῆ νομοσχέδιον διὰ τοὺς συμβολαιογράφους, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν εὗρον, καίτοι κατ’ ἐπανάληψιν τὸ ἐζήτησα. Ἐσχάτως ὅμως μοὶ παρεδόθη ὑπὸ τοῦ κ. Κολιαλέξη καὶ θὰ τὸ ὑποβάλω συντόμως εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἀφοῦ ἐπέφερα μερικὰς τροποποιήσεις.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καλέλλης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν τέως ἐπὶ μισθῷ Τμηματάρχου εἰσηγητῶν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας.

§15Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον κ. Ὑπουργὸν ὅπως λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Δενδρινὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν εἰδικῶν τεχνιτῶν μελισσοκόμων.

§17Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι πληρεξούσιοι, τῆς διαρρυθμίσεως τῶν τεχνιτῶν μελισσοκόμων, τὸ ὁποῖον εἴχετε, κύριε Ὑπουργέ, κανονίσει ὁπωσδήποτε, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρω πῶς ἡ Ὑπηρεσία μὴ λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν γενομένην διαρρύθμισιν ἀδικεῖ αὐτοὺς τρομακτικά, εἶναι ζήτημα σοβαρώτατον. Διότι, ἀντὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ των, ὡς ἐγένετο δι’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους, δι’ αὐτοὺς ἐπῆλθε μείωσις.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Ι. Σάϊας καὶ Γ. Φραγκούδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἀρχιρραβίνου Θεσσαλονίκης.

§19Ι. ΣΑΪΑΣ. Νὰ διαγραφῇ, κύριε Πρόεδρε, διότι τὸ ζήτημα ἐκανονίσθη.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται. Οἱ κ.κ. Δ. Λεονάρδος, Ν. Ξηρὸς καὶ Π. Καρασεβδᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς καπνοπαραγωγῶν Μακρυνείας.

§21Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τὴν ἄλλην φοράν, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ σταφίδος, ἠκούσαμεν διαφόρους διαμαρτυρίας πολλῶν ἐνδιαφερομένων δι’ ἄλλας παραγωγάς. Ἐνταῦθα ἔχομεν τηλεγράφημα ἐκ πολλῶν καπνοπαραγωγῶν μερῶν, τὰ ὁποῖα διαβιβάζουν τὰ παράπονά των. Ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε Ὑπουργέ, κατόπιν καὶ τῶν προχθεσινῶν δηλώσεών σας, νὰ μᾶς ἀνακοινώσετε τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ.

§22Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὴν Δευτέραν θὰ καταθέσωμεν νομοσχέδιον, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ μείνετε ὅλοι εὐχαριστημένοι.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Εὐαγγέλου Κοντογοπούλου οἱ κ.κ. Ι. Μανέττας, Κ. Βαρδουλάκης, Θ. Βελλιανίτης, Α. Δεναξᾶς, Α. Δαργέντας, Φ. Γιαννακόπουλος, Α. Θεολογίτης, Π. Καραπάνος, Θ. Κολιαλέξης, Ι. Λυμπερόπουλος, Π. Μαχαράκης, Γ. Μπούμπουλης, Α. Πραντούνας, Γ. Σεχιώτης, Δ. Σπίγκος, Δ. Δαγκλῆς, Γ. Βραχνός, Β. Ἀλεβιζάτος καὶ Γ. Δουζίνας.

§24Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Ἐγὼ εἶμαι διατεθειμένος νὰ λάβω τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, ἀλλ’ ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παροῦσα ἡ Κυβέρνησις, ὥστε δύνασθε νὰ ἐκφέρητε τὰς γνώμας σας.

§26Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Λαμβάνει χώραν μία κωμωδία εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον· τὴν ὑπόθεσιν γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τὸν παρακαλοῦμεν νὰ φροντίσῃ περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Ι. Μαρματάκης καὶ Γ. Κουτρουμπάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Χανίων.

§28Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ γίνωσι δεκτὰ τὰ ἐν αὐτῇ τελείως.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Γ. Σεχιώτης καὶ Θ. Γρηγορίου ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων παραλίας Ἄστρους.

§30Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ πρόνοια, διότι τὸ Δημόσιον χάνει πολλὰ ἔσοδα ἐκ τῆς μὴ κατασκευῆς τοῦ λιμένος.

§31Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ δοθῇ προσοχὴ εἰς τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ δημοπρασία.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μαρματάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν συμβολαιογράφων Ρεθύμνης.

§33Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Χατζηλίας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν προσωρινῶν ὑποδιδασκάλων Τρικκάλων.

§35Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ι. Μαμάης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν μαρμαρογλυπτῶν Βόλου.

§37Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως μεριμνήσῃ, διότι μὲ αὐτὸ τὸ συλλήβδην νὰ παίρνωσιν ὅλους ὅτι εἶναι Μπολσεβίκοι ἀδικοῦν τοὺς ἐργάτας οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται καὶ τοὺς ὁποίους ἀναγκάζουν νὰ γίνωσι Μπολσεβίκοι. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του καὶ νὰ δώσῃ τὰς ἀναγκαίας διαταγὰς εἰς τὰς Ἀρχὰς διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ φέρωνται εἰς τοὺς ἐργάτας.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Γιαμούζης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν προσφύγων Ἐλασσόνος.

§39Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅπως ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του καὶ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ διατάξεις περὶ προσφύγων. Ἂν ἔχωμεν πλεονάσματα, δύνανται νὰ δοθῶσι καὶ εἰς τοὺς παλιννοστοῦντας πρόσφυγας τῆς ἐπαρχίας Ἐλασσόνος.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Δενδρινὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Χατζημὶρ Καρδίτσης.

§41Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἀναφορὰν τοῦ Συνεταιρισμοῦ Καρδίτσης. Πρόκειται περὶ διαφορᾶς συνόρων τοῦ Χατζημίρ, διὰ νὰ μὴ προέρχωνται προστριβαί.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Ι. Μαρματάκης καὶ Γ. Κουτρουμπάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων ἐπαρχίας Ἀποκορώνου καὶ Κυδωνιῶν, ἀφορώσης τοὺς Μυλωνογιάννην καὶ Ψαρουδάκην.

§43Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Οἱ ἀγωνισταὶ καὶ κάτοικοι ὑπέβαλον αἴτησιν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦν νὰ χορηγηθῇ σύνταξις εἰς τὸν πολιτευτὴν Μυλονογιάννην, ὁ ὁποῖος ἦτο πολὺ τίμιος ἄνθρωπος καὶ πολιτευόμενος καὶ ἐδαπάνησε τὴν περιουσίαν του διὰ τὴν δόξαν καὶ τὸ μεγαλεῖον τῆς Πατρίδος. Ἔχει ὑποβάλει αἴτησιν καὶ ἡ χήρα Ψαρουδάκη περὶ ἀπονομῆς συντάξεως. Παρακαλῶ νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν.

§44Γ. ΚΟΥΤΡΟΥΜΠΑΚΗΣ. Ὁμοίως παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ ἀναφοραὶ αὗται.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Προμπονᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Πάρου.

§46Δ. ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, πρόκειται περὶ τῆς πλατείας τῆς πόλεως Πάρου, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὸν Ἱστορικὸν Βυζαντινὸν Ναὸν τῆς Ἑκατονταπυλιανῆς, τὸν ὁποῖον ἀνήγειρεν ἐκ θεμελίων ἡ Ἁγία Ἑλένη. Ὅταν, κύριοι, ἡ Ὀρθόδοξος ἡμῶν Ἐκκλησία ἤκμαζεν εἰς τὸ Αἰγαῖον, πρὶν κατακτήσωσι τὰς Κυκλάδας νήσους οἱ Ἑνετοί, ἡ πλατεῖα αὐτὴ ἐχρησίμευεν ὡς ἐνδιαίτημα ὅλων τῶν προσκυνητῶν οἱ ὁποῖοι συνέρρεον ἀπὸ πάσης γωνίας γῆς καὶ ἐγκαθίσταντο ἐκεῖ καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς πανηγύρεως. Ἀπὸ τὴν πλατεῖαν αὐτὴν ἀπέκοψαν τὸ ἥμισυ οἱ Ἑνετοί, τὴν μετέβαλον εἰς ἀγρὸν καὶ τὴν ἐπροικοδότησαν εἰς τοὺς κληρονόμους, τὴν δὲ ὑπόλοιπον πλατεῖαν κἄποιος κύριος, ὀνόματι Αἰγινήτης, μέλος τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου τῆς πόλεως Πάρου, κατώρθωσε νὰ τὴν μετατρέψῃ εἰς σταφυλοπατητήριον, διότι παραπλεύρως εἶχε κάποιαν μικρὰν ἀποθήκην, εἰς τὴν ὁποίαν ἔθλιβε τὰς σταφυλάς του. Στηριχθεὶς ἐπὶ ἑνὸς νόμου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν βιομήχανον ἐργοστασιάρχην νὰ ἀπαλλοτριώσῃ τὸν παρακείμενον χῶρον διὰ νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ ἐργοστάσιόν του, ὁ κύριος αὐτὸς κατώρθωσε διὰ τῆς εἰς τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον θέσεώς του νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸ Συμβούλιον καὶ νὰ ἀφαιρέσῃ τὸ ἥμισυ τῆς πλατείας αὐτῆς καὶ νὰ τὸν μανδροτοιχίσῃ καὶ νὰ τὸ παρουσιάσῃ ὡς δῆθεν βιομηχανικὸν ἐργοστάσιον. Ἀλλ’ ὁ χῶρος αὐτὸς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπαλλοτριωθῇ, διότι κατὰ τὸν νόμον εἶναι κοινόχρηστος χῶρος (res publica καὶ res omnium communis), ὁ ὁποῖος κατὰ νόμον δὲν ἀπαλλοτριοῦται. Θὰ ἦτο ἀπαλλοτριωτὸς ἂν ἐπρόκειτο περὶ οἰκοπέδου ἢ ἀγροῦ, ἀλλὰ προκειμένου περὶ κοινοχρήστου χώρου δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἀπαλλοτρίωσις. Οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως ἐξηγέρθησαν καὶ δι’ ἀναφορᾶς κατέστησαν τοῦτο γνωστόν. Ἐγὼ τὸ ἀνέφερα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ μόνον ἁρμόδιον διὰ τὴν ἐκχώρησιν δημοσίων κτημάτων, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἐνεφανίσθη κανὲν ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐξεχωρεῖτο αὐτὸ τὸ μέρος τῆς πλατείας, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας διέταξε τὸν Ἔφορον Νάξου νὰ σταματήσῃ τὰς ἐργασίας. Πραγματικῶς αἱ ἐργασίαι ἐσταμάτησαν, ἀλλὰ κατόπιν ἐξηκολούθησαν πάλιν καὶ ἠναγκάσθην νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ μόνον ἁρμόδιον διὰ τὰς ὑποθέσεις τῶν Κοινοτήτων καὶ τῶν Δήμων τοῦ Κράτους. Τὴν ἀναφοράν μου τὸ Ὑπουργεῖον τὴν μετεβίβασεν εἰς τὸν κ. Νομάρχην, ὁ ὁποῖος ἐξετάσας τὰ πράγματα λεπτομερῶς ἀπήντησεν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐπιστρέφων κλπ.», διὰ τοῦ ὁποίου ἐμφαίνεται ἡ ἀλήθεια τῶν πραγμάτων.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Προμπονᾶ, σᾶς ὑπενθυμίζω ὅτι ἔχετε 5 λεπτὰ μόνον ἀκόμη.

§48Δ. ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ. Λοιπόν, κύριοι, ἐπειδὴ αὐτὸς ὁ χῶρος εἶναι κοινόχρηστος καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι ἀπαλλοτριωτέος, ἀλλ’ ἐπειδὴ κατεστρατήγησε καὶ τὸν νόμον κατὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται ἰδιοποίησις χώρου τὸν ὁποῖον κατὰ νόμον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ καταλάβῃ τις 7 μέτρα πέρα τῆς ἐμβροχῆς τοῦ χειμερίου θαλασσίου κύματος, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν τὸν χῶρον ἀκόμη κατέλαβε καὶ τὸν ἰδιοποιήθη ὁ κύριος αὐτός, διότι ἦτο μέλος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ διατάξῃ τὴν κατεδάφισιν τῶν οἰκημάτων τὰ ὁποῖα ἐκτίσθησαν ἐκεῖ καὶ νὰ ἀφαιρέσῃ αὐτὸ τὸ σταφυλοπιεστήριον, τὸ ὁποῖον κακῶς καὶ ἐσφαλμένως ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἐργοστάσιον, διότι, ὡς βλέπετε ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ Νομάρχου, πρόκειται περὶ ἑνὸς πατητηρίου τὸ ὁποῖον ἐργάζεται ἐπὶ 15 ἡμέρας τὸ ἔτος καὶ δὲν προάγει τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ἀλλὰ μόνον τὴν ἰδιωτικὴν ἐργασίαν τοῦ κ. Αἰγινήτου. Ἔχω καὶ ἄλλην ἐπερώτησιν, κύριε Πρόεδρε διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, πρόκειται περὶ τοῦ Γυμνασίου Νάξου, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἷς καθηγητὴς Δυτικοῦ Δόγματος, ὁ κ. Δελαρόκας. Ὁ καθηγητὴς οὗτος, παραγνωρίζων τὰ καθήκοντά του, ἐνεργεῖ εἰς τὸ ἐν λόγῳ Γυμνάσιον ὡς προπαγανδιστὴς τῆς ἐν Νάξῳ Γαλλικῆς Σχολῆς καὶ πρὸς τοῦτο ὄχι μόνον φέρεται σκαιῶς καὶ ἀποτόμως πρὸς τοὺς μαθητὰς ἐν γένει, ἀλλ’ ἰδίως πρὸς τὰς μαθητρίας ὑποδεικνύει καθ’ ἑκάστην ὅτι ἡ θέσις των δὲν εἶναι εἰς τὸ Γυμνάσιον ἀλλ’ εἰς τὴν Γαλλικὴν Σχολὴν Νάξου. Τὸ γεγονὸς τοῦτο κατήγγειλεν ὁ Μακαριώτατος Μητροπολίτης Ἀθηνῶν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας κ. Βελλιανίτην καὶ σᾶς παρακαλῶ ὅπως φροντίσετε καὶ ἀπομακρυνθῇ ὁ ἐν λόγῳ καθηγητὴς ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης, διότι ἔχει ἐξεγείρει τὴν ἀγανάκτησιν τῶν Ὀρθοδόξων κατοίκων καὶ τείνει νὰ ἀνοιχθοῦν πάλιν αἱ ἔριδες μεταξὺ Καθολικῶν καὶ Ὀρθοδόξων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιθυμοῦμεν, διότι ἐκεῖ διάγομεν βίον εἰρηνικώτατον. Αὐτὰ ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω.

§49Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Νὰ ἐπιμείνετε, κύριε Προμπονᾶ.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Παπαθεοδώρου ἐπὶ ἀναφορᾶς οἰνοπαραγωγῶν Κύμης.

§51Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τῶν οἰνοπαραγωγῶν Κύμης, ὑπομιμνήσκω δ’ ὅτι οἱ παραγωγοὶ διατρέχουσι κρίσιν, διότι οἱ οἶνοι ἔμειναν ἀπώλητοι καὶ ὅτι δὲν θὰ δυνηθῶσιν ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου νὰ καλλιεργήσωσι τὰς ἀμπέλους των. Παρακαλῶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ λάβῃ συντόμως προστατευτικὰ μέτρα διὰ τὸν οἶνον καὶ νὰ μὴ ἀσχολῆται διαρκῶς, ὡς καὶ ἡ Κυβέρνησις, μὲ τὴν προστασίαν τῆς σταφίδος.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυλωνᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Κηφισιᾶς καὶ Ἀμαρουσίου.

§53Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Συνέλευσιν μὲ τὴν κατάστασιν τοῦ σιδηροδρόμου Κηφισιᾶς καὶ Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τόσου χρόνου ταλαιπωρεῖ ἀτιμωρητὶ τὸ κοινόν. Καὶ διὰ προηγουμένης ἐπερωτήσεως ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως ἀνεπτύχθησαν διὰ μακρῶν τὰ τῆς καταστάσεως τοῦ σιδηροδρόμου τούτου. Εἰς ἓν σημεῖον ἤθελα νὰ ἐπιστήσω σήμερον ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, διὰ τὴν ἀκρίβιαν τοῦ εἰσιτηρίου, ἡ ὁποία εἶναι καταφανής. Ἡ Ἑταιρεία ἰσχυρίζεται ὅτι ἔχει δεκαπλασιάσει τὸ εἰσιτήριον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τιμολογίου τοῦ προπολεμικοῦ. Πρῶτον ἔχει ὑπερβῆ τὸ δεκαπλάσιον, ἀλλ’ οὐδὲ καὶ δεκαπλασιασμὸς θὰ ἐπετρέπετο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προπολεμικοῦ τιμολογίου. Ὁ λόγος δὲ εἶναι ἁπλοῦς. Προπολεμικῶς ἡ κίνησις εἰς τὴν γραμμὴν αὐτὴν ἦτο ἐλαχίστη, ἐνῷ σήμερον ἐπολλαπλασιάσθη. Ἐνῷ προπολεμικῶς ὁ σιδηρόδρομος αὐτὸς μετέφερε πολὺ ὀλιγωτέρους ὄντως ἐπιβάτας καὶ δικαίως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς σιδηρόδρομος μακρινῆς συγκοινωνίας καὶ νὰ ἐφαρμόσῃ ἐπ’ αὐτοῦ τὸ τιμολόγιον τῆς μακρινῆς χιλιομετρικῆς Συγκοινωνίας, σήμερον ἔχει καταστῆ ἓν εἶδος τρὰμ τοπικῆς συγκοινωνίας, καὶ εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου τὰ εἰσιτήρια τῆς τοπικῆς συγκοινωνίας εἶναι ἐλάχιστα ἐν σχέσει πρὸς τὰ εἰσιτήρια τῆς μακρινῆς χιλιομετρικῆς συγκοινωνίας. Σᾶς θέτει λοιπὸν ἀμέσως μίαν βάσιν σφαλεράν. Ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἔπρεπε νὰ τεθῇ μία τοιαύτη βάσις. Ἂν προπολεμικῶς τὸ εἰσιτήριον ἦτο 1.60 διὰ τὴν πρώτην, λ.χ. θέσιν μετ’ ἐπιστροφῆς καὶ 80 λ. διὰ τὴν τρίτην θέσιν, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶναι σήμερον 16 δραχμαὶ διὰ τὴν πρώτην θέσιν καὶ 8 διὰ τὴν τρίτην. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἔχει ἀκόμη ὑπερβῆ ἡ Ἑταιρεία, διότι εἶναι 17 δραχ. διὰ τὴν πρώτην θέσιν καὶ 10.50 διὰ τὴν τρίτην. Ὅτι δὲ τοῦτο εἶναι ἀληθές, λάβετε, κύριοι, ὑπ’ ὄψιν τὸν σιδηρόδρομον Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ὁ ὁποῖος εἶναι σιδηρόδρομος πρώτης τάξεως μὲ ἄριστα ὀχήματα, μὲ κανονικωτάτην συγκοινωνίαν, ἀποστάσεως 10 χιλιομέτρων. Ὁ σιδηρόδρομος Κηφισιᾶς εἶναι εἷς σιδηρόδρομος ἄθλιος μὲ ἀπόστασιν 15 χιλιομέτρων καὶ ἐν τούτοις εἶναι τριπλάσιον τὸ εἰσιτήριον αὐτοῦ, ἐνῷ εἷς ὁλόκληρος νέος συνοικισμὸς ἀνηγέρθη μὲ 20 χιλιάδας κατοίκων, ὁ συνοικισμὸς τῶν Ποδαράδων, καὶ ἐνῷ ἔχει πολλαπλασιασθῆ ὁ πληθυσμὸς τοῦ Ἀμαρουσίου καὶ ὁ πληθυσμὸς τῆς Κηφισιᾶς. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι μία οἰκογένεια διὰ νὰ ταξιδεύσῃ μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Κηφισιᾶς θέλει ἕν ἑκατοστάρικον.

§54Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Καὶ νὰ εἶναι καὶ ἠσφαλισμένη.

§55Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἑπομένως ὀφείλει νὰ ἐλαττώσῃ τὸ εἰσιτήριον. Ἂν δὲ τυχὸν ἡ Ἑταιρεία ἰσχυρίζεται ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς δαπάνας, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι τὰ πολλὰ ἔξοδα ὀφείλονται εἰς κακὴν διαχείρισιν, διότι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἔχῃ πολλαπλάσια ἔσοδα μὲ τοιαύτην κολοσσιαίαν κυκλοφορίαν. Ἐπίσης ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου σημείου ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Κατὰ τὴν σύμβασιν, μὲ λίαν εὐνοϊκοὺς ὅρους, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαγορασθῇ ἡ Ἑταιρεία αὕτη. Ἐπίσης εἶναι δυνατὸν νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος διὰ μυρίας ὅσας παραβάσεις ἃς ἔχει διαπράξει καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν θὰ εἰσέλθω, σεβόμενος τὸ πεντάλεπτον. Τοῦτο δὲ πρέπει νὰ γίνῃ ὄχι μόνον πρὸς κολασμὸν μιᾶς Ἑταιρείας ἡ ὁποία ἐταλαιπώρησε τὸ κοινὸν ἐπὶ τόσα ἔτη, αὐτὸς δὲν εἶναι ὁ μόνος λόγος, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἕτερος λόγος σοβαρώτατος, τὸν ὁποῖον καὶ ἄλλοτε ἐτόνισα.

§56Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ποὺ λέγετε διὰ τὸν σιδηρόδρομον Ἀθηνῶν–Κηφισιᾶς θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπεκταθῇ εἰς ὅλα τὰ δίκτυα τὰ σιδηροδρομικὰ τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐξετασθῇ ποῖον λόγον εἶχον αἱ διάφοροι αὐξήσεις τῶν κομίστρων καὶ τῶν εἰσιτηρίων, αἱ ὁποῖαι καθιστοῦν τὸν βίον ἀβίωτον, προερχόμεναι ἐξ αὐθαιρέτων ἀποφάσεων διοικητικῶν συμβουλίων. Ἔπρεπε δὲ νὰ ὑπάρχῃ μία Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία νὰ ἐξελέγχῃ τοὺς ἰσολογισμοὺς τῶν διαφόρων Ἑταιρειῶν διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν καὶ κατὰ πόσον ἀνταποκρίνονται εἰς τὰ ἔξοδα.

§57Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Διὰ τὸν σιδηρόδρομον Κηφισιᾶς ὑπάρχει ὅλως ἰδιαίτερος λόγος νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ρήτρα περὶ ἐκπτώσεως, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ προέλθῃ λίαν προσεχῶς εἰς διαπραγματεύσεις μὲ διαφόρους ὁμίλους διὰ τὴν ἠλεκτροκίνησιν τῆς γραμμῆς ταύτης. Ἔχει συμφέρον ἀπόλυτον τὸ Κράτος νὰ εὑρίσκεται ἐν τῇ κατοχῇ του ἡ γραμμὴ αὕτη, διότι εὐκολώτερον θὰ διαπραγματεύεται. Ἐφόσον ἡ γραμμὴ παραμένει εἰς τὴν ἁμαρτωλὸν αὐτὴν Ἑταιρείαν, θὰ ἔχῃ αὕτη ἓν ἐπιχείρημα ὅτι κατέχει αὐτὴν τὴν γραμμήν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζερβὸς ἔχει τὸν λόγον.

§59Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἀφ’ ὅτου ἤνοιξε τὰς θύρας της ἡ παροῦσα Ἐθνοσυνέλευσις, οἱ κάτοικοι τῶν Ποδαράδων δὲν ἔπαυσαν ἀπὸ τοῦ νὰ μᾶς βομβαρδίζωσι μὲ διαφόρους ἀναφορὰς καὶ αἰτήσεις, ζητοῦντες συγκοινωνίαν. Τὰς αἰτήσεις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν παρουσιάσαμεν πάντοτε ἐνώπιον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, εἰς τὰς 4 δὲ τοῦ παρελθόντος Μαρτίου, ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτοῦ μὲ Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τὸν κ. Κανναβόν, ἠκούσαμεν μίαν σαφῆ τούτου δήλωσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ διέθετε 4 ἑκατομμύρια δραχμῶν δι’ ἀγορὰν τροχαίου ὑλικοῦ τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Κηφισιᾶς.

§60ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πᾶν χρῆμα τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τὴν Ἑταιρείαν αὐτὴν πάει χαμένο.

§61Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Θὰ ἠκούσατε καὶ θὰ ὁμολογήσετε ὅτι εἶναι ὄχι μόνον χαμένον τὸ διδόμενον αὐτῇ χρῆμα, ἀλλ’ εἶναι καὶ σκανδαλῶδες καὶ εἶναι ὑποστήριξις μιᾶς οὐχὶ βέβαια καλῆς πίστεως καὶ προοδευτικῆς Ἑταιρείας. Καὶ εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ἐξελέγξετε τὸ παρελθὸν καὶ τὸ παρόν, τὴν δρᾶσιν καὶ ἐξέλιξίν της καὶ θὰ ἴδετε ὅτι δὲν εὑρίσκεται εἰς τὸ ὕψος της ἡ Ἑταιρεία αὐτή. Τὸ δὲ συμπέρασμα εἶναι ὅτι τὰ 4 ἑκατομμύρια ἐδόθησαν μὲν εἰς τὴν Ἑταιρείαν ταύτην, τὸ δὲ ἀποτέλεσμα τούτων ὑπῆρξε καὶ εἶναι ὅτι ἡ κατάστασις αὐτῆς εἶναι ἐξαιρετικῶς οἰκτρά, ἀθλία καὶ ἀξιοθρήνητος. Πρὸ 15 ἡμερῶν αἱ τρεῖς πόλεις, Ποδαράδων μὲ 25.000 κατοίκους, Κηφισιᾶς μὲ ἄλλας τόσας, Ἀμαρουσίου καὶ Ἡρακλείου συνῆλθον εἰς ἓν συλλαλητήριον καὶ ἀφοῦ ἐσκέφθησαν περὶ τῆς ἀθλίας των συγκοινωνίας, ἐξέδωκαν τὴν ἀπόφασίν των καὶ τὰς σκέψεις των εἰς τὸ παρὸν ψήφισμα. Καὶ τὸ συμπέρασμα τοῦ ψηφίσματος τούτου ἔχει οὕτως (ἀναγινώσκει): «Ὁ λαὸς Κηφισιᾶς, Ἀμαρουσίου, Ἡρακλείου καὶ Ποδαράδων ἀπέναντι τῶν φρικτῶν μαρτυρίων καὶ τῆς καταδυναστεύσεως αὐτοῦ παρὰ τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας, εἰς τὴν ὁποίαν διὰ κερδοσκοπικοὺς λόγους περιῆλθον οἱ σιδηρόδρομοι Ἀττικῆς, οἱ ὁποῖοι ἐξακολουθοῦσι ν’ ἀνήκωσιν εἰς αὐτήν, καταπατουμένων τῶν κειμένων νόμων καὶ ἐναντίον τῶν συμφερόντων τοῦ τε Δημοσίου καὶ τοῦ κοινοῦ, παρακαλεῖ εὐσεβάστως τήν τε Κυβέρνησιν καὶ τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν, ὅπως ἐφαρμοσθῶσιν οἱ νόμοι καὶ κηρυχθῇ ἔκπτωτος ἡ ἀπὸ πολλοῦ μὴ ὑφισταμένη Ἑταιρεία τῶν σιδηροδρόμων Ἀττικῆς ἢ ἐξαγορασθῇ παρὰ τοῦ Δημοσίου, ὅπως ἐπιβάλλει τὸ συμφέρον αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον οἱ διάφοροι Ὑπουργοὶ ἀδικαιολογήτως καὶ παρανόμως ἀπεμπολοῦσιν, ἐπὶ τῷ τέλει νὰ γίνῃ δημοπρασία διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἄνω σιδηροδρόμων, προσέτι δὲ ὅπως ἀνασταλῇ ἡ κολοσσιαία καὶ ἀβάσιστος αὔξησις τῶν εἰσιτηρίων κατὰ 51% καὶ 80% διὰ τὰ διαρκῆ». Καὶ ἐξακολουθεῖ οὕτω: «Διὰ τῶν προλαβουσῶν σημαντικῶν αὐξήσεων τῶν εἰσιτηρίων καὶ τοῦ τεραστίου πολλαπλασιασμοῦ τῶν ἐπιβατῶν ἐπηυξήθησαν τεραστίως αἱ εἰσπράξεις αὐτῶν, ὁ δὲ ἐκπεσμὸς τῆς Ἑλληνικῆς δὲν ἐπεβάρυνε τὴν ὑπάρχουσαν καὶ ἀπὸ ἐτῶν ἀποσβεσθεῖσαν ἤδη ἐγκατάστασιν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς, τῶν συνεργείων αὐτῆς καὶ τῶν κτιρίων τῶν σταθμῶν, ἀποθηκῶν κλπ.». Καὶ ἀφοῦ οὕτως εἰσηγοῦνται τὰς ἑαυτῶν γνώμας καὶ σκέψεις καὶ πεποιθήσεις των, καταλήγουν εἰς τὸ ἑπόμενον παμψηφεὶ γενόμενον δεκτὸν ψήφισμα (ἀναγινώσκει): «Οἱ κάτοικοι Κηφισιᾶς καὶ Ἀμαρουσίου, ἐκπροσωποῦντες καὶ τοὺς κατοίκους Ἡρακλείου καὶ Ποδαράδων, κατάπληκτοι καὶ κατηγανακτημένοι ἐκ τῆς εἰδήσεως ὅτι ἡ Ἑταιρεία τῶν σιδηροδρόμων Ἀττικῆς προβαίνει εἰς νέαν αὔξησιν τῶν εἰσιτηρίων, τεραστίαν τὴν φορὰν ταύτην, ἤτοι κατὰ 25% διὰ τὰ τῆς αʹ θέσεως καὶ 51% διὰ τὰ τῆς γʹ θέσεως, συνελθόντες σήμερον εἰς πάνδημον σύσκεψιν, ψηφίζουν τὰ ἑξῆς: Διαμαρτύρονται ἐντόνως διὰ τὴν ἀναιδῆ ὀλιγωρίαν καὶ ἀπληστίαν τῆς ἐν λόγῳ Ἑταιρείας, ἥτις, παραπείσασα καὶ ἀποπλανήσασα τὰς προκατόχους Κυβερνήσεις, ὑφήρπασεν ἐπανειλημμένως αὐξήσεις μὲ τὴν ψευδῆ ὑπόσχεσιν ὅτι θὰ ἐμφανίσῃ ἀνθρωπινωτέραν συγκοινωνίαν, φέρουσα νέας μηχανὰς καὶ ἀντικαθιστῶσα διὰ νέων καὶ ἐπαρκῶν βαγονίων τὰ εἰσέτι ἐν χρήσει σαθρὰ καὶ ρυπαρά, τὰ ὁποῖα στεροῦνται εἰσέτι ὑαλοπινάκων καὶ παραπετασμάτων, φέρουν δὲ καθίσματα κατεστραμμένα καὶ στέγην πολλάκις διαρρέουσαν, ὁσάκις βρέχει. Διαμαρτύρονται κατὰ τῆς χειρίστης ὀργανώσεως τῆς Ἑταιρείας, ὡς ἐκ τῆς ὁποίας σημειοῦνται οἰκτραὶ! καθ’ ἑκάστην καὶ γελοῖαι καθυστερήσεις καὶ ἐξ ἐλλείψεως ἀκόμη ὕδατος. Προβλέποντες τὴν καταστροφὴν καὶ ἐρήμωσιν τῶν ἀξιολόγων τούτων προαστείων μας ἀπευθύνομεν ἔκκλησιν θερμὴν εὐσεβάστως πρὸς τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν ἐξαιτούμενοι τὴν πατρικὴν προστασίαν αὐτῆς πρὸς ματαίωσιν τῆς νέας ταύτης τεραστίας καὶ ἀδικαιολογήτου αὐξήσεως τῶν εἰσιτηρίων, ἐπὶ τῇ προφάσει ἀγορᾶς νέων μηχανῶν, ἐφόσον ἡ τελευταία πρό τινος αὔξησις ἐπετράπη εἰς αὐτὴν ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον· πρὸς ἐνέργειαν ὑπὸ εἰδικῶν καὶ αὐστηρῶς ἀμερολήπτων ὀργάνων της ἐλέγχου τῆς τεχνικῆς καὶ οἰκονομικῆς διαχειρίσεως τῆς πρωτοτύπου ταύτης Ἑταιρείας, ἥτις προφανῶς ἐξ ἀνικανότητος ἢ αἰσχροκερδείας κατασπαταλᾷ, ἰδίᾳ εἰς ὑπερόγκους ἀμοιβὰς πολυπληθοῦς διοικητικοῦ προσωπικοῦ, τὰς ὑπερόγκους προσόδους της, τὰς ἐπαυξηθείσας πολὺ ὑπὲρ τὴν αὔξησιν τῶν ἀπαιτουμένων λογικῶς καὶ συνετῶς δαπανῶν διὰ τῆς καταπληκτικῆς αὐξήσεως τῶν τε ἐπιβατῶν καὶ τῆς τιμῆς τῶν εἰσιτηρίων· πρὸς ἐξαναγκασμὸν αὐτῆς εἰς ἄμεσον καὶ αὐστηρὰν ἐκπλήρωσιν τῶν ἐκ τῆς συμβάσεως καὶ τῶν ὅρων τοῦ ἀνθρωπισμοῦ καὶ τῆς εὐπρεπείας ὑποχρεώσεων αὐτῆς, ἵνα παύσῃ νὰ παρουσιάζῃ πρὸ τῶν ὀμμάτων ἰδίᾳ τῶν ξένων τὸ θέαμα ῥυπαροῦ καρναβάλου καὶ ἰδίᾳ ὅταν οἱ ἐπιβάται ἀναγκάζωνται νὰ προφυλάσσωνται ἐντὸς τῶν βαγονίων μὲ ὀμβρέλλας κατὰ τῆς βροχῆς. Νὰ ἐκφρασθῇ προκαταβολικῶς εὐγνωμοσύνη πρὸς τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι αὕτη, μετὰ τὰς τόσον φερέλπιδας προγραμματικὰς ἐπαγγελίας αὐτῆς, θὰ πατάξῃ στιβαρῶς τὴν νέαν ταύτην θρασύτητα καὶ ἀπληστίαν τῆς ἐν λόγῳ Ἑταιρείας, ἧς ἡ ἀκηδία σημειοῖ καὶ ἓν καθ’ ἑβδομάδα θῦμα, ἐφόσον μάλιστα ἡ συγκοινωνία ἀποτελεῖ ζήτημα δημοσίας τάξεως. Ἐντέλλεται εἰς τὰς Ἐπιτροπείας τῶν προαστείων νὰ ἐπιδώσουν τὸ παρὸν ψήφισμα εἰς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Ποιοῦνται ἔκκλησιν πρὸς τὸν Ἀθηναϊκὸν Τύπον ὅπως δημοσιεύσῃ τὸ παρὸν ψήφισμα καὶ ὑποστηρίξῃ τὴν δικαίαν ταύτην διαμαρτυρίαν αὐτῶν. Ἐν Κηφισιᾷ τῇ 19 Ὀκτωβρίου 1924. Ἐπιτροπὴ Κηφισιᾶς: Ἀριστ. Πράτσικας, Κ. Δήμας, Κ. Δημητρακόπουλος, Ε. Βιθυνός. Ἐπιτροπὴ Ἀμαρουσίου: Ν. Κουτσός, Πρόεδρος Κοινότητος, Ἀθ. Μόρφης, Σ. Λέκας, Μ. Κατσουρός. Ἐπιτροπὴ Ποδαράδων: Ν. Χρυσοχόος, Ἀθ. Διακάκης, Σ. Οὐλγκερόγλου, Λ. Ἀναστασιάδης, Ν. Οἰκονόμου». Ἔχομεν λοιπόν, κύριοι, μίαν Ἑταιρείαν ἡ ὁποία, μεταφέρουσα τόσον κόσμον καθ’ ἑκάστην ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν εἰς τὰ προάστεια, δὲν ἔχει στεγάσματα εἰς τὰ βαγόνια της, δὲν ἔχει ἀκρίβειαν δρομολογίου, δὲν ἔχει εὐπρέπειαν παραστάσεως καὶ ἐκμεταλλεύεται τὸν κόσμον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἀφήσῃ ἴχνη τῆς διαβάσεώς του εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν του, θὰ τὸν παρακαλέσω θερμῶς ὅπως λάβῃ τὴν εὐγενῆ καλωσύνην καὶ πάρῃ τὸ αὐτοκίνητόν του καὶ ἐπισκεφθῇ ὄχι μόνον τὴν Ἑταιρείαν καὶ τὰ βαγόνια της, ἀλλὰ καὶ τὰ τόσον ζωηρῶς παραπονούμενα προάστεια καὶ νὰ πιστοποιήσῃ ἰδίοις ὄμμασι τὰ ἀπίστευτα πράγματα.

§62Ι. ΣΙΦΝΑΙΟΣ. Νὰ πάῃ μὲ τὸν σιδηρόδρομον.

§63Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Τότε νὰ πάρῃ ἀδιάβροχον καὶ ὀμβρέλλαν διὰ νὰ μὴ βραχῇ ἐντὸς τοῦ βαγονίου, ἂν τυχὸν βρέξῃ. Θὰ παρακαλέσω ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐλαττώσῃ τὰς τιμὰς τῶν εἰσιτηρίων τῆς Ἑταιρείας ταύτης καὶ νὰ ὑποχρεώσῃ τὴν Ἑταιρείαν νὰ ἐφαρμόζῃ ἐπακριβῶς τὸ δρομολόγιόν της καὶ τὰ ταξίδιά της, ἵνα κατορθώσωμεν νὰ παρουσιάζεται ἐν μέσαις Ἀθήναις μία Ἑταιρεία εἰς τὸ ὕψος ἑνὸς ἀνεπτυγμένου καὶ πεπολιτισμένου Κράτους, διότι μὲ τὰς παρ’ ἡμῖν σιδηροδρομικὰς Ἑταιρείας συμβαίνουσι περίεργα πράγματα. Καὶ θὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Συνέλευσιν ἓν τοιοῦτον ἐνδιαφέρον, νομίζω, γεγονός. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εὑρισκόμενος εἰς ἓν δημόσιον κατάστημα, ἵνα ἐκτελέσω τὰ καθήκοντα τοῦ φορολογουμένου πολίτου, ἤκουσα κατάπληκτος ὅτι τὴν ἡμέραν ἐκείνην μία Ἑταιρεία σιδηροδρόμων εἶχε πληρώσει εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον 12 ἑκατομμύρια 325 χιλιάδας δραχμῶν. Ἐξεπλάγην διὰ τὴν καλωσύνην τῆς σιδηροδρομικῆς αὐτῆς Ἑταιρείας καὶ ὅταν κατάπληκτος ἠρώτησα πῶς μία Ἑταιρεία εὐηρεστήθη νὰ πληρώσῃ ἑκουσίως τόσον χρηματικὸν ποσὸν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἔμαθα ὅτι ἀπὸ τὸ 1919 ἡ Ἑταιρεία αὕτη ἐχρεωστοῦσε τὸ ποσὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐνεθυμήθη καὶ τὸ ἀπέστειλε τώρα, διότι ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε τὸ θάρρος νὰ στείλῃ ἀνώτερον ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου του, ἵνα κάμῃ τὸν ἔλεγχον τῆς Ἑταιρείας ταύτης. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ ποσὸν τοῦτο, κύριοι, ἀλλ’ ὑπολείπεται ἀκόμη δύο φορὰς τὸ ποσὸν αὐτό, διότι ἡ Ἑταιρεία πρέπει νὰ πληρώσῃ, συμφώνως μὲ τοὺς κειμένους ἡμῶν νόμους, καὶ πρόστιμον, ὅταν, παρερχομένου τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους, δὲν πληρώσῃ τὰς πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλὰς αὐτῆς. Κύριοι, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν—καὶ παρέμεινα ἄναυδος καὶ ἄφωνος — εἶδον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν πρότασιν νόμου, διὰ τῆς ὁποίας ἐδίδετο τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ εἰσπράττῃ τὰ ἕνεκα προστίμου εἰς τὸ Δημόσιον ὀφειλόμενα ὑπὸ τοιούτων Ἑταιρειῶν. Εὐτυχῶς δὲν τὸ βλέπω τὸ νομοσχέδιον αὐτό· φαίνεται ὅτι ἀπεσύρθη, ἐκτὸς ἂν ἐψηφίσθη χωρὶς νὰ τὸ ἀντιληφθῶ, καίτοι εἶμαι ὁ τακτικώτερος ὅλων. Τὸ συμπέρασμα τοῦ λόγου μου εἶναι ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του σύντονον καὶ σοβαρὰν εἰς τὴν Ἑταιρείαν αὐτὴν καὶ νὰ τὴν διατάξῃ νὰ ἐκτελῇ ἀκριβῶς καὶ τελείως τὰ καθήκοντά της, διότι εἶναι ζήτημα οὐχὶ μόνον εὐπρεπείας τοῦ Κράτους, ἀλλὰ κοινῆς τάξεως τῶν προαστείων ἢ μᾶλλον τῶν πόλεων τούτων ἀκόμη. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ λάβετε ὡς τάχιστα τὰ δέοντα μέτρα, κ. Ὑπουργέ, καὶ θεραπεύσετε μίαν τόσον μεγάλην ὅσον καὶ τόσον ἐπείγουσαν ἀνάγκην.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γονατᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§65Ε. ΓΟΝΑΤΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως μὴ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ἡ νέα αὔξησις τῆς τιμῆς τῶν εἰσιτηρίων, πρὸ παντὸς δὲ διὰ τὸ προάστειον τῶν Ποδαράδων, διότι ἵνα ἀνέλθῃ καὶ κατέλθῃ κανεὶς ἀπαιτοῦνται 4.80 δραχ., οἱ περισσότεροι δὲ οἱ ὁποῖοι κατέρχονται ἀπὸ τοὺς Ποδαράδες εἶναι ἄνθρωποι ἐργατικοὶ καὶ κατέρχονται ἵνα ἐργασθῶσιν εἰς Ἀθήνας. Καὶ σημειωτέον ὅτι οἱ περισσότεροι εἶναι γυναῖκες, τῶν ὁποίων τὸ ἡμερομίσθιον εἶναι 10 δραχμαί· ἂν πληρώσουν 4.80 δρ. ἡμερησίως διὰ σιδηροδρομικά, δὲν τοὺς μένει τίποτε διὰ νὰ ζήσουν. Παρακαλῶ λοιπὸν ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ μὴ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ἡ νέα αὔξησις, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ τεθῶσιν εἰς ἐφαρμογὴν τὰ ἐργατικὰ εἰσιτήρια, ὅπως ἔχει καὶ ὁ σιδηρόδρομος Φαλήρου καὶ ὅπως ὑπάρχουν καὶ εἰς ἄλλας γραμμάς. Νὰ τεθῶσιν εἰς ἐφαρμογὴν ἐργατικὰ εἰσιτήρια μὲ τὰ ὁποῖα εἰς ὡρισμένας ὥρας ἑσπερινὰς καὶ πρωινὰς νὰ δύνανται νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰς ἐργασίας των μὲ μικρὸν ποσόν.

§66Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐξεδώσαμεν διαρκῆ.

§67Ε. ΓΟΝΑΤΑΣ. Δὲν ἀρκεῖ αὐτό· διότι τὰ διαρκῆ στοιχίζουν 150 δραχμὰς καὶ οἱ πτωχοὶ κάτοικοι δὲν ἠμποροῦν νὰ τὰς δώσουν. Ἐργατικὰ πρέπει νὰ διατάξετε νὰ δίδῃ ἡ Ἑταιρεία.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἡσαΐας ἔχει τὸν λόγον.

§69Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφιβολίας ὅτι οἱ κάτοικοι Ἀμαρουσίου, Κηφισιᾶς καὶ Ποδαράδων ἔχουσι πληρέστατον δίκαιον διὰ τὴν κατάστασιν τῆς συγκοινωνίας. Ἀλλ’ ἀναντίρρητον εἶναι ὅτι ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὐθύνεται, ὅπως καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἐκ Σάμου πολιτευτοῦ. Ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εὐθύνεται εἶναι ὁ ὑποφαινόμενος.

§70ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἀναμφισβητήτως.

§71Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Ἤμην πράγματι Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐπὶ τῆς πρώτης δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἵνα κρίνετε, πρέπει νὰ γνωρίζετε τὰ πράγματα. Ὅταν παρέλαβα τὸ Ὑπουργεῖον, ἀμέσως ἐδημιουργήθη ὁ συνοικισμὸς Ποδαράδων, ἡ δὲ κατάστασις τῆς Συγκοινωνίας ἦτο ἀθλιωτάτη. Διέταξα ἀμέσως τὸ τμῆμα τῶν σιδηροδρόμων τοῦ Ὑπουργείου νὰ κάμῃ ἐξέλεγξιν καὶ νὰ μοῦ φέρῃ ἔκθεσιν. Μοῦ ἔφερε δὲ ἔκθεσιν λέγουσαν ὅτι «ἦσαν εἰς τὴν γραμμὴν 5 ἀτμομηχαναί, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ 4 ἔπρεπε νὰ τεθῶσιν ἀμέσως ἐκτὸς ὑπηρεσίας, διότι ἦσαν ἀκατάλληλοι καὶ ὑπῆρχον κίνδυνοι δυστυχημάτων». Καὶ οὕτως ὁ σιδηρόδρομος ἔμεινε μὲ μίαν ἀτμομηχανήν. Ἔσπευσα ἀμέσως καὶ ἐδανείσθην μίαν ἀπὸ τὸν σιδηρόδρομον Πελοποννήσου. Εὐτυχῶς εὗρον καὶ σύμβασιν δανείου 4 ἑκατομμυρίων ἐγκεκριμένην ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτοῦ καὶ διέταξα νὰ παραγγελθῶσιν ἀμέσως 3 νέαι ἀτμομηχαναὶ εἰς τὸ ἐργοστάσιον Κράουζ, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ 2 ἔχουσι φθάσει, ἡ δὲ τρίτη ἀφικνεῖται ἐντὸς 15θημέρου. Ἐπίσης ἠγόρασα καὶ 3 ἀτμομηχανὰς μεταχειρισμένας ἀπὸ τὸν σιδηρόδρομον Θεσσαλίας. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐπεσκευάσθησαν καὶ αἱ 4 ἀτμομηχαναὶ καὶ εἰργάζοντο ἄριστα. Τὰ τραῖνα Κηφισιᾶς ἀπὸ 24 ἔγιναν 32, ἐδημιουργήθησαν ὅμως καὶ ἄλλα 4 κατόπιν διὰ τὸν συνοικισμὸν Ποδαράδων καὶ ἐξυπηρετήθη ἐκ τῶν ἐνόντων καὶ μὲ αὐτὴν τὴν κατάστασιν καὶ ὁ συνοικισμὸς οὗτος.

§72Κ. ΦΙΛΑΝΔΡΟΣ. Πάντοτε ἐκ τῶν ἐνόντων.

§73Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Ἀφοῦ ἠμπορεῖτε νὰ κάμετε θαύματα σεῖς, ὁρίστε νὰ παραλάβετε.

§74Κ. ΦΙΛΑΝΔΡΟΣ. Τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς τοὺς περιφρονεῖτε καὶ ἔρχεσθε νὰ δικαιολογηθῆτε ἀκόμη.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε, καθίσατε κάτω· μὴ διακόπτετε. Ἐξακολουθήσατε, κ. Ἠσαΐα.

§76Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Ἐπεσκευάσθησαν ἐπίσης ἅπαντα τὰ βαγόνια καὶ παρηγγέλθησαν καὶ ἄλλα 18 τοιαῦτα. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς αὐξήσεις τῶν μισθῶν τοῦ προσωπικοῦ, οὐδεμία αὔξησις ἐγένετο ἐπὶ τῆς ὑπουργίας μου, ὄχι μόνον εἰς τὸν σιδηρόδρομον Κηφισιᾶς, ἀλλ’ εἰς οὐδένα σιδηρόδρομον, καὶ ἀντέστην μὲ ὅλας μου τὰς δυνάμεις εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Αὐτά, κύριοι, εἶχον νὰ εἴπω.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γρηγορίου ἔχει τὸν λόγον.

§78Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω καθόλου τὸν λόγον, ἄν, συνεπείᾳ μιᾶς συζητήσεως τὴν ὁποίαν τυχαίως ἔκαμα πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, δὲν ἀντελαμβανόμην ὅτι ἔχει τὴν διάθεσιν νὰ ἐξυπηρετήσῃ συντόμως τοὺς ταλαιπωρουμένους κατοίκους τῶν προαστείων τῆς πρωτευούσης καὶ ἂν δὲν ἤθελον νὰ ἀντικρούσω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς πληρεξούσιος, ὁ κυρίως ἀντιπροσωπεύων τοὺς κατοίκους αὐτούς, ἄν, λέγω, δὲν ἐστεροῦντο ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπε πάσης σοβαρότητος. Ὁ χρόνος δυστυχῶς δὲν μοῦ ἐπιτρέπει νὰ ἀναπτύξω πῶς ἔχει τὸ ζήτημα καὶ δι’ αὐτὸ θὰ περιορισθῶ νὰ εἴπω μόνον ὅτι οὐδεὶς Ὑπουργὸς τῶν δημοκρατικῶν Κυβερνήσεων εὐηρεστήθη νὰ ἀπασχοληθῇ μὲ τὸ σπουδαῖον αὐτὸ ζήτημα καὶ οὐδεὶς τὸ γνωρίζει, οὔτε ὁ κ. Ἠσαΐας· ἂν μάλιστα τὸν ἐρωτήσετε τί λέγει ἡ σχετικὴ σύμβασις, δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀπαντήσῃ. Ἡ λεγομένη Ἑταιρεία σιδηροδρόμων Ἀττικῆς δὲν εἶναι αὐτοτελὴς σιδηροδρομικὴ Ἑταιρεία, ὡς ὁ νόμος ἠθέλησεν, ἀλλ’ εἶναι ἁπλῶς κλάδος τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας, ἑνὸς δηλαδὴ κερδοσκοπικοῦ ὁμίλου. Ἄν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἐγνώριζον τὴν σύμβασιν, κάποιος θὰ ἐφήρμοζε τοὺς κειμένους νόμους καὶ ἢ θὰ ἐκήρυττε τὴν Ἑταιρείαν—ἂς εἴπωμεν Ἑταιρείαν—ἔκπτωτον ἢ θὰ τὴν ἐξηγόραζεν, ὅπως ἐπιβάλλει τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους, πρὸς τὸ ὁποῖον συμπίπτει καὶ τὸ συμφέρον τοῦ κοινοῦ. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας τῆς πρώτης δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως οὐδὲ αὐτὸς οὐδὲ κανεὶς ἄλλος ἐμελέτησε τὸ ζήτημα αὐτό. Ἔχω ἀκόμη νὰ προσθέσω διὰ τὸν ἤδη Ὑπουργὸν τοῦτο, ὅτι δυνάμει τῆς συμβάσεως ἡ Ἑταιρεία δὲν ὑφίσταται, διότι ὁ νόμος ἠθέλησε μίαν Ἑταιρείαν αὐτοτελῆ, ἡ ὁποία νὰ ἐνδιαφέρεται διὰ τὰ συμφέροντα τῆς Συγκοινωνίας καὶ νὰ ἐξυπηρετῇ μόνον αὐτά. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς εἰς αὐτὸ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Συγκοινωνίας ὑποκατέστη τὸ συμφέρον ἄλλης Ἑταιρείας, ἐχούσης σκοπὸν οὐχὶ νὰ ἐξυπηρετῇ τὰ συμφέροντα τῆς κοινωνίας, ἀλλὰ πῶς νὰ μονοπωλήσῃ τὸ ἠλεκτρικὸν ρεῦμα διὰ τῆς μὴ ἱδρύσεως ἀντιπάλου ἐργοστασίου, ἀπὸ τότε ἔπαυσε νὰ ὑφίσταται νομικῶς. Ἐκτὸς τούτου τὸ Κράτος ἔχει συμφέρον νὰ ἐξαγοράσῃ τὴν Ἑταιρείαν, διότι, ἀφοῦ λέγει ὁ κ. Ἠσαΐας ὅτι ζημιοῦται, τὸ Κράτος δὲν θὰ πληρώσῃ, κατὰ τὸν σχετικὸν νόμον, τίποτε καὶ οἱ ζημιούμενοι θὰ ἀπαλλαγῶσι τῆς ζημίας.

§79Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§80Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Τότε διατί ἐκάματε αὔξησιν τῶν τιμῶν τῶν εἰσιτηρίων;

§81Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Ἐγὼ εἶπα ὅτι δὲν ἔκαμα καμμίαν αὔξησιν· ἑπομένως εἶχον τὴν ἀντίληψιν ὅτι δὲν ζημιοῦται.

§82Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προσβάλλῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ μάλιστα ὅταν ταῦτα συμπίπτουν μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ κοινοῦ. Τὸ Κράτος ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν καὶ τὸ συμφέρον νὰ ἐξαγοράσῃ τὴν Ἑταιρείαν. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ἠσαΐας, Ὑπουργὸς ὢν ἄλλοτε, διατί νὰ τὴν κηρύξωμεν ἔκπτωτον. Ἁπλούστατα διὰ νὰ τὴν ἐκθέσετε εἰς δημοπρασίαν· διατί νὰ διαπραγματεύεσθε μόνον μὲ μίαν Ἑταιρείαν, τὴν Ἠλεκτρικήν; Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν ἤδη Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ τὴν σύμβασιν διὰ νὰ ἴδῃ ὅτι πρέπει ἢ νὰ τὴν κηρύξωμεν ἔκπτωτον, διότι ἔχει ἀπείρους παραβάσεις τῆς σχετικῆς συμβάσεως, ἢ νὰ τὴν ἐξαγοράσῃ. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ἕνα μόνον λόγον, ὅτι δηλαδὴ ἓν τμῆμα τῆς σιδηροδρομικῆς αὐτῆς γραμμῆς, τὸ ὁποῖον διέρχεται ὑπεργείως διὰ μιᾶς πολυσυχνάστου ὁδοῦ τῆς πρωτευούσης, τῆς ὁδοῦ Γʹ Σεπτεμβρίου, δὲν στηρίζεται ἐπὶ οὐδενὸς νόμου, τοῦ σχετικοῦ προνομίου λήξαντος πρὸ πολλοῦ. Εἶμαι βέβαιος ὅτι μετὰ τὴν μελέτην τῆς συμβάσεως ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ συμφωνήσῃ πλήρως μετ’ ἐμοῦ καὶ ὄχι μὲ τὸν κ. Ἠσαΐαν.

§83Χ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅπως, μελετῶν τὴν σύμβασιν, μεριμνήσῃ διὰ τὴν κήρυξιν ἐκπτώτου τῆς Ἑταιρείας.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλογερᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§85Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δὲν φρονῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δύναται νὰ προστεθῇ τι εἰς τὰς διαμαρτυρίας τὰς ὁποίας ἐξέφρασαν οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὸν λόγον. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔχει φθάσει εἰς τὸ μὴ περαιτέρω. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ πρᾶγμα νὰ προχωρήσῃ ἄνευ λήψεως μέτρων συντελεστικῶν, τὰ ὁποῖα θὰ θέσουν τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν. Πρὶν ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς εἴπῃ τίνα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ, θὰ ἐπεθύμουν, ἐκτὸς τῶν ριζικῶν μέτρων, νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν εἶναι ἀποφασισμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ τοὐλάχιστον τὴν ἐλάττωσιν τῶν τιμῶν τῶν εἰσιτηρίων, ὥστε νὰ παρασχεθῇ κάποια εὐχέρεια εἰς τοὺς κατοίκους τῶν Ποδαράδων καὶ τῶν προαστείων, ἰδίως εἰς τοὺς ἐργάτας, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἐπαρκοῦν εἰς τὰς ἀνάγκας των.

§86Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε παρὰ τὸ ὅτι παραμένει μία τέτοια Ἑταιρεία καὶ μέσα εἰς τὰς Ἀθήνας, αὐτὸ ἀποτελεῖ τὸ μεγαλύτερον αἶσχος διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος.

§87Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αἱ ἀντιλήψεις μας ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ εἶναι αἱ ἑξῆς, ὅτι ἡ γραμμὴ αὐτὴ πρέπει νὰ ἀντικατασταθῇ, ἀλλ’ ἡ λύσις αὐτὴ δὲν δύναται νὰ λάβῃ χώραν ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμήν. Ἐλπίζω ὅτι πολὺ προσεχῶς θὰ ἔχωμεν νὰ συζητήσωμεν σπουδαιοτάτας προτάσεις ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ ἐπιφυλασσόμεθα νὰ καταρτίσωμεν συμβάσεις αἱ ὁποῖαι θὰ δημιουργήσουν μέλλον τὸ ὁποῖον νὰ μὴ δίδῃ λαβὴν εἰς τοὺς κατοίκους τῆς πρωτευούσης νὰ ἐπικρίνωσι τὰς συμβάσεις αὐτάς. Πρὸς τὸ παρὸν φροντίζομεν ἐκ τῶν ἐνόντων νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὰς ἀνάγκας τοῦ κόσμου.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Συντακτικῆς καὶ Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος «περὶ ἐπανεξετάσεως ἀπορριφθέντων μαθητῶν». Ὁ κ. Ζερβὸς ἔχει τὸν λόγον.

§89Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὅταν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμίλει περὶ τοῦ ψηφίσματος τὸ ὁποῖον τὴν ἑσπέραν ἐκείνην ἐπαρουσιάσθη ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ἐδήλωσεν ὅτι, ἂν δὲν ὑπάρχῃ τις ὁ ἀντιλέγων, δὲν εἶχε καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὸ προτάξῃ πρὸς ψήφισιν. Ὑπεδείκνυε τουτέστιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τότε ὅτι ἦτο δυνατὸν ἡ Συνέλευσις νὰ ψηφίσῃ τὸ ψήφισμα τοῦτο πιθανῶς καὶ ἄνευ ἀντιρρήσεώς τινος. Τὴν στιγμὴν ἐκείνην ὅμως ἡ Ἀντιπολίτευσις διετύπωσε μίαν γνώμην δι’ ἑνὸς τῶν μᾶλλον ἐπιλέκτων μελῶν της, τοῦ κ. συναδέλφου ἐξ Ὀλυμπίας, γνώμην διὰ τῆς ὁποίας ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔλεγεν ὅτι τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο δὲν ἦτο τίποτε ἄλλο ἢ μία τορπίλλη ἡ ὁποία ἀπελύετο διὰ νὰ τορπιλλίσῃ τὴν δημοσίαν ἐκπαίδευσιν καὶ συντρίψῃ αὐτήν. Μεταξὺ τῶν δύο τούτων γνωμῶν ἡ διαφορὰ βεβαίως εἶναι κολοσσιαία καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγα λεπτὰ διὰ νὰ εὕρωμεν ποῦ ἔγκειται ἡ ἀλήθεια καὶ ποῦ τὸ συμφέρον τῆς Παιδείας.

§90ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἶναι ἐντροπὴ καταστρέφεται ἡ δημοσία ἐκπαίδευσις μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§91Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἀποσύρετε τὴν λέξιν «ἐντροπή», διότι, ὅταν ἀκούσετε καὶ δὲν πεισθῆτε, νὰ τὸ καταψηφίσετε, ὅταν ἀκούσετε καὶ πεισθῆτε, τότε θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ εἴπετε τὴν γνώμην σας. Εἶναι ἀληθές, κύριοι, ὅτι ἡ ὅλη Ἐκπαίδευσις νοσεῖ καὶ νοσεῖ σοβαρῶς. Νοσεῖ σοβαρῶς, διότι ἐπὶ μίαν δεκαετίαν εἴχομεν τοὺς πολέμους, οἱ ὁποῖοι ἀπέσυραν ἀπὸ τὰ σχολεῖα τὸν διδασκαλικὸν κόσμον καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπεδεκάτισαν τὸ διδασκαλικὸν στράτευμα. Νοσεῖ, διότι αἱ ἐσωτερικαί μας ἀνωμαλίαι καὶ οἱ καθεστωτικοί μας ἀγῶνες ἔχουσι συντρίψει κατὰ μέγιστον μέρος τὴν Ἐκπαίδευσίν μας. Περὶ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία. Νοσεῖ σοβαρῶς, διότι τελευταῖον ἡ Μικρασιατική μας καταστροφὴ μὲ τὴν ἀπειρίαν τῶν προσφύγων μας, τὴν κατάληψιν τῶν σχολείων καὶ τὴν ἔξωσιν τῆς Παιδείας εἰς τὰς ὁδούς, τὰς ἐκκλησίας καὶ τὰ πλυντήρια, κατέφερεν ἓν θανάσιμον πλῆγμα ἐναντίον τῆς δημοτικῆς μας καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ ἡ Παιδεία μας ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ὑπῆρξε ρακένδυτος, συντετριμμένη καὶ φερέοικος, ἐξωσμένη εἰς τὰς ὁδοὺς καὶ τὰς ἐκκλησίας. Ἂν ἐξετάσετε οἱονδήποτε ἀπόφοιτον τοῦ Γυμνασίου, θὰ ἴδετε ὅτι εἶναι ἀνίκανος νὰ γράψῃ τρεῖς λέξεις ὀρθογραφικῶς καὶ νὰ συντάξῃ δύο σειρᾶς ἐκφράζων τὰς ἰδέας του. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ἡ Ἐθνοσυνέλευσις νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της σοβαρῶς καὶ ἐπειγόντως προκειμένου νὰ ψηφίσῃ τὸ ὑπ’ ὄψιν ψήφισμα. Εἶναι ὅμως ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ἀντικρύσωμεν τὰ πράγματα ψυχραίμως καὶ ἀντικειμενικῶς. Ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ βοηθήσῃ εἰς τὴν ἀνεύρεσιν τῆς ἀληθείας καὶ τῆς δικαιοσύνης διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν Παιδείαν, ἡ ὁποία εἶναι Παιδεία τῆς Ἑλλάδος. Βοηθήσατε εἰς τοῦτο διὰ τῆς εὐταξίας καὶ τῶν ἐπιχειρημάτων σας· θὰ σᾶς ἀκούσωμεν προσεκτικῶς. Τὸ γεγονός, κύριοι, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ὁ ἁρμόδιος ἔδωκεν ὑπόσχεσιν ρητὴν καὶ ἐπανειλημμένην τὸ παρελθὸν θέρος εἰς τοὺς ἀπορριφθέντας μαθητὰς καὶ τοὺς γονεῖς αὐτῶν καὶ τοὺς κηδεμόνας αὐτῶν, τὸ γεγονὸς τοῦτο ὑποχρεοῖ τὴν Πολιτείαν ὅπως σκεφθῇ σοβαρῶς τὸ ζήτημα τοῦτο. Τὸ ἕτερον γεγονὸς ἐξ ἄλλου, ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐψήφισε κατ’ ἀρχὴν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς κατ’ οἶκον μαθητεύσαντας καὶ εἰς τοὺς εἰς ἰδιωτικὰ ἐκπαιδευτήρια ἐκπαιδευθέντας νὰ ὑποστῶσι τὴν δημοσίαν δοκιμασίαν, νὰ ἐξετασθῶσιν ἐνώπιον μιᾶς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, εἶναι μία νέα ὑποχρέωσις ὄχι μόνον τῆς Πολιτείας, ἀλλὰ καὶ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἀπέναντι τῶν μαθητῶν τούτων, ἀπέναντι τῶν Ἑλλήνων τούτων. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ ἀπὸ ἐπιστημονικῆς μορφῆς καὶ ἂς ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα ἀπὸ καθαρῶς ἐπιστημονικῆς ἀπόψεως. Τί εἶναι ἐξέτασις καὶ τί εἶναι ἀπόρριψις; Ἄν, κύριοι, ἐξετάσωμεν τὴν ἱστορίαν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἀπὸ τοῦ 1836 μέχρι πρὸ δεκαετίας εἰς ὅλα τὰ σχολεῖα τῆς κατωτέρας καὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ὑπῆρχε τὸ ζήτημα τῆς δυναμικῆς ἐξετάσεως καὶ τῆς δυναμικῆς ἀξίας τῶν μαθητῶν. Δηλαδὴ ὁ μαθητὴς προσερχόμενος ἐνώπιον τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Καθηγητῶν ἐξητάζετο πρῶτον ὁλοκληρωτικῶς, γενικῶς· ὑπῆρχε πρῶτον ἡ γνώμη τῆς ὁλομελείας τῶν καθηγητῶν περὶ τῆς μαθητικῆς του ἀξίας καὶ τῶν γνώσεών του ἐν γένει. Ἔχει δυναμικὴν ἀξίαν ὁ μαθητὴς νὰ προαχθῇ ἢ ὄχι; Ἂν καὶ ὅταν εἶχε δυναμικὴν ἀξίαν πρὸς προαγωγήν, τότε μόνον ἐξήταζον οἱ διάφοροι καθηγηταὶ τὰ καθέκαστα τοῦ μαθητοῦ τούτου, τοὺς βαθμοὺς αὐτοῦ κλπ., ἄλλως ἀπερρίπτετο. Ἤδη, κύριοι, διὰ νὰ προαχθῇ μαθητής τις εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη οἱ διδάσκοντες καθηγηταὶ νὰ ἐξετάσουν τοὺς βαθμοὺς αὐτοῦ κατὰ τὸ πρῶτον τρίμηνον καὶ ἑξάμηνον, νὰ ἐξετάσουν τὸν ὁλικὸν βαθμὸν τῆς πρώτης αὐτοῦ ἑξαμηνίας καὶ ἂν εἰς τὴν πρώτην ἑξαμηνίαν ὁ μαθητὴς εἴτε ἕνεκα ἀσθενείας εἴτε ἕνεκα οἱουδήποτε ἄλλου λόγου ἔλαβεν ἕνα βαθμόν, π.χ. 2, 3, 4, 4½, εἶναι ἀπορριπτέος. Εἶναι ἀπορριπτέος ἔστω καὶ ἂν εἰς τὴν δευτέραν ἑξαμηνίαν ὁ μαθητὴς οὗτος δυνηθῇ νὰ παρουσιασθῇ μὲ ἕνα βαθμὸν προβιβάσιμον, λ.χ. 6. Ὁ μαθητὴς αὐτός, ὅστις ἠδυνήθη νὰ συμπληρώσῃ τὰ κενά του, τὰς γνώσεις του καὶ τὴν μόρφωσίν του ἐπιμεληθείς, εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ προαχθῇ, ἀδύνατον ἀπολύτως. Ὅτι δὲ οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα, δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ρίψετε ἓν βλέμμα εἰς τοὺς ἐλέγχους τῶν μαθητῶν καὶ θὰ ἴδετε τοῦτο καὶ θὰ πεισθῆτε ἀδιστάκτως. Καθ’ ἡμᾶς ἡ κατάστασις δὲν εἶναι ὀρθή, δὲν εἶναι δικαία· διότι, καθ’ ἡμᾶς, ὁ ἐγκέφαλος τοῦ μαθητοῦ, ἐξεταζομένου, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἓν γραμμάτιον Χρηματιστηρίου, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν ἀξίαν τῆς ἐμφανίσεώς του. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἂν ἔχῃ ὁ μαθητὴς ὅλον τὸ ποσὸν τῶν ἀπαιτουμένων γνώσεων τῶν διαφόρων αὐτοῦ μαθημάτων, ὅσαι ἀπαιτοῦνται ὅπως εἶναι προβιβάσιμος, τὴν στιγμὴν ἐκείνην πρέπει νὰ προβιβασθῇ. Ναὶ ἢ ὄχι; Ἐν ᾗ περιπτώσει ὅμως τὴν στιγμὴν τῆς παρουσίας αὐτοῦ ἐνώπιον τῆς Ἐξεταστικῆς του Ἐπιτροπῆς δὲν ἔχει τὰς ἀναγκαιούσας παραστάσεις ἐντὸς τοῦ ἐγκεφάλου του τὰς αἰσθητικάς, τὰς παραστάσεις τὰς ἀκουστικάς, τὰς ὀπτικὰς κλπ., ὅλα τὰ στοιχεῖα τοῦ λόγου, τὰς ὀπτικὰς εἰκόνας, τὰς ἀρθρωτικάς, γλωσσικὰς καὶ γραφικὰς εἰκόνας κλπ., ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ μαθητὴς πρέπει νὰ ἀπορριφθῇ. Δηλονότι ὁ μαθητὴς ὁ ὁποῖος ἀπερρίφθη, διότι εἰς τὸ πρῶτον ἑξάμηνον εἶχεν ὡς βαθμὸν 2½ ἢ 3 ἢ 3½, δὲν πρέπει, κατ’ ἐμέ, νὰ ἀπορριφθῇ ἀσυζητητὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ τοῦτον μόνον, ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ὑποστῇ τελικῶς τὰς ἐξετάσεις αὐτοῦ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἂν ἔχει τὴν ἱκανότητα τοῦ σκέπτεσθαι καὶ τοῦ διατυποῦν τὰς γνώμας του ὀρθῶς γραμματικῶς, ὀρθῶς συντακτικῶς καὶ διατηρεῖ ὅλας τὰς ἀναγκαιούσας γνώσεις τῶν διδαχθέντων μαθημάτων. Τὴν στιγμὴν ταύτην τῶν ἐξετάσεων πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ ἐξετασθῇ σοβαρῶς τίς εἶναι προβιβάσιμος ἢ ὄχι ἐκ τῶν προσελθόντων μαθητῶν, τίς τούτων παρουσιάζει ὅλα ἢ τὰ πλεῖστα καὶ σπουδαιότατα τῶν προσόντων καὶ τῆς μορφώσεως τούτων καὶ εἶτα νὰ ἐκφέρεται γνώμη. Ἐφόσον λοιπὸν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἔδωσεν ἤδη τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς κατ’ οἶκον διδαχθέντας μαθητὰς καὶ μαθητρίας καὶ τοὺς ἰδιωτικῶς μαθητεύσαντας νὰ ἐξετασθῶσιν, ἐφόσον οὕτως ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη διὰ τοῦ νόμου ὁ ὁποῖος ἐδημοσιεύθη τὴν 29 Δεκεμβρίου 1923 ἐπὶ τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως, διὰ τοῦ ὁποίου νόμου καὶ διὰ τοῦ 15 ἄρθρου ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τὴν περίπτωσιν ταύτην νὰ σχηματίζῃ τὰς κατατακτηρίους Ἐξεταστικὰς Ἐπιτροπὰς αἱ ὁποῖαι, σχηματιζόμεναι καθ’ ὃν τρόπον ὁ σχετικὸς νόμος διαλαμβάνει, θὰ δύνανται νὰ ἐξετάσωσι τοὺς κατ’ οἶκον διδαχθέντας καὶ τοὺς εἰς ἰδιωτικὰ διδακτήρια μαθητεύσαντας, νομίζομεν ὅτι θὰ ἦτο δίκαιον, θὰ ἦτο ὀρθόν, θὰ ἦτο ἐντὸς τῶν αὐστηρῶν ὁρίων τοῦ νόμου καὶ τῆς δικαιοσύνης εἰς τὰς κατατακτηρίους ταύτας Ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι ipso jure θὰ σχηματισθῶσιν ἵνα ἐξετάσωσιν αὐτούς, νομίζομεν, λέγω, ὅτι εἰς αὐτὰς τὰς Ἐπιτροπὰς θὰ ἦτο δίκαιον καὶ ὀρθὸν ἵνα, ψηφιζομένου τοῦ ψηφίσματος, ἐπιτραπῇ καὶ ἡ ἐμφάνισις τῶν ἀπορριφθέντων διὰ λόγους οἱουσδήποτε μαθητῶν. Καὶ ἐν ᾗ μὲν περιπτώσει ἔχουσι τὰ ἀπαιτούμενα πρὸς προαγωγὴν προσόντα καὶ κρίνονται αὐστηρῶς ὑπὸ τῶν διαφόρων κατατακτηρίων Ἐπιτροπῶν ὡς ἱκανοὶ καὶ προβιβάσιμοι, τότε βεβαίως νὰ ἐπιτραπῇ ἡ προαγωγὴ τούτων εἰς τὴν ἀνωτέραν τάξιν, ἄλλως νὰ μείνουν εἰς τὴν αὐτὴν τάξιν χωρὶς τὸ Κράτος νὰ ὑποστῇ οὔτε ὑλικὴν οὔτε βέβαια καὶ ἠθικήν τινα βλάβην ἐκ μιᾶς τοιαύτης πράξεώς του. Τὸ συμπέρασμά μου, κύριοι, εἶναι τοῦτο, ὅτι τὸ χρονικὸν διάστημα τὸ ὁποῖον παρῆλθεν ἀπὸ τῶν μέσων Σεπτεμβρίου, τουτέστι τοῦ Σεπτεμβρίου, Ὀκτωβρίου, Νοεμβρίου, εἶναι βεβαίως μέγα, μέγιστον διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν μαθητῶν, τὰ σχολεῖα ὅμως δυστυχῶς δὲν ἐργάζονται, ὡς γνωστόν, κανονικῶς ἐλλείψει σχολικῶν κτιρίων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει λοιπὸν νομίζομεν ὅτι, ἀφοῦ ἡ διδαχθεῖσα ὕλη εἶναι ἐλαχίστη, ἡ δὲ ἐκμάθησις ταύτης εὔκολος, δέον ἐπειγόντως ἡ Ἐθνοσυνέλευσις νὰ ἐγκρίνῃ τὸ ψήφισμα τοῦτο καὶ νὰ ἐπιτραπῇ οὕτως εἰς τοὺς μαθητὰς αὐτοὺς νὰ προσέλθωσιν εἰς τὰς ἐξετάσεις των ἐπειγόντως καὶ ὅσοι μὲν ἐξ αὐτῶν ἔχουσι τὰ προσόντα καὶ προβιβασθῶσι θὰ δύνανται νὰ παρακολουθήσουν τὰ μαθήματά των καὶ τὴν τάξιν των, οἱ δὲ λοιποὶ νὰ ἐξακολουθήσωσι τὰς σπουδάς των, γνῶσται πλέον τῆς θέσεώς των. Πρὸς τοῖς ἄλλοις ἓν ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ παρουσιάσωμεν ἐνώπιον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως εἶναι τοῦτο, ὅτι κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα τῶν δύο τελευταίων μηνῶν προσῆλθον, ὡς γνωστόν, πλεῖστοι ὅσοι πρόσφυγες μαθηταὶ φεύγοντες τὰς τελευταίας διώξεις τῶν Τούρκων, χωρὶς βεβαίως νὰ φέρωσι μεθ’ ἑαυτῶν οὔτε ἐνδεικτικὰ οὔτε ἀπολυτήρια τῶν σχολείων καὶ τῶν Γυμνασίων των. Καὶ νομίζομεν ὅτι καὶ διὰ τοὺς μαθητὰς αὐτοὺς καὶ μόνον ἴσως αὐτοὺς πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐπανεξέτασις, ἵνα ὑποστῶσι καὶ οὗτοι τὴν σχετικὴν ἐξέτασιν καὶ καταταγῶσι δεόντως. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ὅσοι τούτων δὲν ἔχουν τὸ σχετικὸν ἀπολυτήριον διὰ λόγον οἱονδήποτε νὰ ὑποστῶσι καὶ οὗτοι τὴν σχετικὴν ἐξέτασιν διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ διέλθωσι τὴν οὐδὸν τῆς τάξεώς των καὶ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν ἀμέσως ἀνωτέραν τάξιν, ἐφοδιαζόμενοι οὕτω διὰ τῶν σχετικῶν ἐνδεικτικῶν καὶ ἀπολυτηρίων, τῶν ὁποίων σήμερον στερούμενοι οὗτοι δὲν δύνανται οὔτε εἰς τὸ Πανεπιστήμιον νὰ ἐγγραφῶσιν, ἀλλ’ οὔτε εἰς τὰ διάφορα τοῦ Κράτους σχολεῖα νὰ φοιτήσωσι. Καὶ τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον καὶ μεγίστης προσφυγικῆς, ἀλλὰ καὶ ἐθνικῆς, σημασίας. Παρακαλῶ δὲ τὴν Συνέλευσιν, ὅπως, ψύχραιμος καὶ νηφάλιος, ἀντικρύσῃ καὶ μελετήσῃ τὸ ζήτημα ἀντικειμενικῶς. Πρὶν ἢ τελειώσω, κύριοι, θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ ἑνὸς ἔτι ζητήματος: Ἂν ἐγκριθῇ, ὅπως ἐλπίζω καὶ παρακαλῶ, τὸ ψήφισμα, θὰ ἐπεθύμουν, λέγω, νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας οὐχὶ ὡς τροπολογίαν, ἀλλ’ ὡς προσθήκην τοῦ ψηφίσματος τούτου, νὰ δεχθῇ τὸ ἑξῆς: Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐνταῦθα ἔχομεν τὸ μονοτάξιον Μαράσλειον Διδασκαλεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάρχουσι 40 μαθηταὶ καὶ 20 μαθήτριαι. Ἐπειδὴ αἱ πλεῖσται τῶν θέσεων τούτων ἦσαν κατειλημμέναι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους, οἱ προσελθόντες ἐφέτος ἀπὸ τὸ Αἰγαῖον καὶ ὑποστάντες ἐξέτασιν καὶ κριθέντες ἱκανοὶ δὲν ἠδυνήθησαν δυστυχῶς νὰ εἰσέλθωσι καὶ προσληφθῶσιν εἰς τὸ Διδασκαλεῖον τοῦτο, ἐλλείψει θέσεων, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν 60 μαθητῶν εἶναι συμπεπληρωμένος. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἂν ἐγκριθῇ τὸ ψήφισμα, νὰ δεχθῇ μίαν προσθήκην, ὥστε νὰ ἐπιτραπῇ ἐπιπροσθέτως εἰς 5 μαθητὰς καὶ μαθητρίας τῶν Δωδεκανήσων, οἱ ὁποῖοι ὑποστάντες καὶ ὑποστᾶσαι τὰς ἑαυτῶν ἐξετάσεις ἐκρίθησαν προακτέοι, ἀλλ’ ἐλλείψει θέσεων δὲν εἰσέρχονται, νὰ ἐπιτραπῇ, λέγω, ἡ εἴσοδος αὐτῶν καὶ ἡ πρόσληψίς των· διότι γνωρίζετε ἄριστα ὑπὸ ποίαν κατάστασιν καὶ περιστάσεις εὑρισκόμεθα εἰς τὸ Αἰγαῖον καὶ τὴν Δωδεκάνησον καὶ οἱ καιροὶ ἐκεῖ εἶναι κρίσιμοι καὶ οἱ διδάσκαλοι ἐκεῖ ἐξαιρετικῶς χρήσιμοι καὶ ὠφέλιμοι. Τελευτῶν νομίζω ἐν ἀπολύτῳ πεποιθήσει ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ἐγκριθῇ τὸ ψήφισμα τοῦτο καὶ συνιστῶ τὴν ψήφισιν τούτου διὰ νὰ ἀποδοθῇ δίκαιον ἀπέναντι ἀδικουμένων μαθητῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τοῦ θεωρείου τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων).

§92Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Νὰ κενωθῇ, κ. Πρόεδρε, τὸ θεωρεῖον.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ κενωθῇ τὸ θεωρεῖον τὸ χειροκροτῆσαν. (Δημιουργεῖται θόρυβος ἐν τῇ αἰθούσῃ). Ἀνακαλῶ τὴν διαταγὴν τῆς ἐκκενώσεως, ἀλλὰ θὰ κενωθῇ τὸ θεωρεῖον, ἂν καὶ εἷς χειροκροτήσῃ ἐκ νέου. Ὁ κ. Βουδούρης ἔχει τὸν λόγον.

§94Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὀφείλω πρῶτον, κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῶν λεχθέντων ἐκ μέρους τοῦ κ. ἐξ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς πληρεξουσίου, εἰπόντος ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω, δι’ ἐμοῦ ἐδυσχέρανε τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος. Καίτοι, ἂν τοῦτο ἦτο ἀληθές, ἀποτελεῖ τιμὴν διὰ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ διαψεύσω, διότι ἐζήτησα τὸν λόγον μόνον καὶ μόνον ἀπὸ ἀγάπην καὶ ἐνδιαφέρον πρὸς τὴν Ἐκπαίδευσιν. Καὶ δὲν ἐζήτησα μόνον ἐγὼ τὸν λόγον, ὅστις ἀνήκω εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα), ἀλλ’ ἐξήτησαν τὸν λόγον καὶ ἐκλεκτὰ μέλη τῆς Συνελεύσεως, ἀνήκοντα εἰς διαφόρους πτέρυγας. Εἶναι γνωστόν, κύριοι πληρεξούσιοι, εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ Ἐκπαίδευσις καὶ ἰδίᾳ ἡ μέση· εἶναι γνωστὸν ὅτι δὲν χρησιμεύει εἰς ἄλλο τι παρὰ νὰ πυκνώνῃ καθημερινῶς τὰς τάξεις τῶν ἀγραμμάτων καὶ νὰ δημιουργῇ ἕνα κοινωνικὸν παρασιτισμὸν ἀπειλοῦντα τὴν Χώραν. Εἶναι ἐπίσης γνωστὸν ὅτι τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὰς ἐθνικὰς περιπετείας, ἀλλ’ εἶναι ἀληθὲς ἐπίσης ὅτι ἐν μέρει τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἐπιπολαιότητα καὶ τὸν ἐμπειρισμὸν διὰ τῶν ὁποίων αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις ἠθέλησαν νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸ σοβαρώτατον τοῦτο ζήτημα. Εἶναι ἀληθὲς καὶ ἀναμφισβήτητον ὅτι πρὸ μηνῶν εἰκοσαπλασιάσαμεν καὶ ἐτριακονταπλασιάσαμεν τοὺς μισθοὺς τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως μὲ τὴν ἐλπίδα ὅπως ἀναστηλώσωμεν τὴν Ἐκπαίδευσιν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ δύο καὶ πλέον μῆνας κρατεῖ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας κενόν, ἐρευνῶν ὅπως εἰς τὸν ἄναστρον ἐκπαιδευτικὸν οὐρανὸν τῆς Ἑλλάδος εὕρῃ τὸν φωστῆρα ὅστις θὰ μορφώσῃ τὴν ἀποσυντεθεῖσαν Ἐκπαίδευσιν. Καὶ ἐνῷ ταῦτα πάντα εἶναι ἀληθῆ, κύριοι πληρεξούσιοι, καὶ ἐνῷ τὸ ἐνδιαφέρον καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Συνελεύσεως ἐξεδηλώθη διὰ τὴν ἀναστήλωσιν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἡ Κυβέρνησις ἐξ ἀντιθέτου φέρει ἐνώπιον ἡμῶν ψήφισμα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ τελευταῖον πλῆγμα κατὰ τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἐλέχθη, κύριοι πληρεξούσιοι, ἐκ μέρους τοῦ προλαλήσαντος καὶ ἐκ μέρους ἄλλων ὅτι πρόκειται νὰ προστατεύσωμεν τοὺς στρατευθέντας, πρόκειται νὰ προστατεύσωμεν τοὺς μαθητὰς ἐκείνους τῶν ὁποίων τὰ σχολεῖα ἐπετάχθησαν, διὰ νὰ συγκινήσουν τὴν Συνέλευσιν. Ἀλλ’ ἀπορρέει τοῦτο ἐκ τοῦ ὑποβληθέντος ψηφίσματος; Δι’ ὀλιγογράμμου αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, εἰς τὰς λέξεις τῆς ὁποίας διακρίνει τις τὴν ἐντροπὴν καὶ τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ συντάκτου της, λέγει ἡ Κυβέρνησις: Καλῶ διὰ τοῦ ψηφίσματος εἰς ἐκπαιδευτικὴν πανδαισίαν τοὺς ὁπωσδήποτε καὶ ὁποτεδήποτε ἀπορριφθέντας καὶ λέγει ὅτι δύνανται νὰ δώσουν ἐξετάσεις οἱ ἀπορριφθέντες καθ’ οἱανδήποτε ἐξέτασιν τῶν μηνῶν Ἰουλίου, Σεπτεμβρίου, Ὀκτωβρίου κλπ. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας: Ἄν, κ. Ὑπουργέ, ὑπὲρ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀπερρίφθησαν κατὰ Ἰούνιον ὑπάρχει τὸ τεκμήριον ὅτι κατὰ τὸ μεσολαβῆσαν χρονικὸν διάστημα ἐξεπαιδεύθησαν, ἐνέτειναν τὰς προσπαθείας των ὅπως μεταβῶσιν εἰς τὴν ἀνωτέραν τάξιν, ὑπάρχει τὸ τεκμήριον ὑπὲρ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀπερρίφθησαν χθές; Ἐν τίνι δικαιώματι ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς χθὲς ἀπορριφθέντας νὰ εἰσπηδήσωσιν εἰς τὴν ἀνωτέραν τάξιν; Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ τὴν Κυβέρνησιν: Διὰ ποίαν αἰτίαν καὶ ποῖος ὁ δικαιολογητικὸς λόγος νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι λόγῳ ἀπουσιῶν δὲν ἠδυνήθησαν νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὰς ἐξετάσεις νὰ μεταπηδήσωσιν εἰς τὴν ἄλλην τάξιν; Ποῖος ἔπταισεν εἰς αὐτούς; Μήπως ἡ ἐπιστράτευσις; Μήπως ἡ ἐπίταξις τῶν σχολείων; Δὲν ἠθέλησαν νὰ φοιτῶσιν εἰς τὰ σχολεῖα, ἀλλ’ ἐφοίτων εἰς τὴν Συνέλευσιν διὰ νὰ χειροκροτῶσι τοὺς πληρεξουσίους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ τοὺς βραβεύσουν. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας: Εἴτε δημοσιευθῇ τὸ ψήφισμα τώρα εἴτε δὲν δημοσιευθῇ, εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι δὲν θὰ δημοσιευθῇ ποτέ, αἱ ἐξετάσεις θὰ γίνουν μετὰ τὰς διακοπάς. Γνωρίζετε ὅτι θὰ διαρκέσουν ἐπὶ ἕνα σχεδὸν μῆνα καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ κριθοῦν προακτέοι καὶ θὰ εἰσπηδήσουν εἰς τὴν ἄλλην τάξιν, πῶς θὰ καταστῶσιν ἱκανοὶ νὰ παρακολουθήσουν τὰ μαθήματα τάξεως τῆς ὁποίας δὲν ἤκουσαν τὰ μαθήματα ἐπὶ τετράμηνον; Καὶ δὲν θὰ τὸν ἐβλέπομεν καὶ τὸν Μάϊον νὰ ὑποβάλῃ ἄλλο ψήφισμα διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς αὐτοὺς νὰ ὑφίστανται καθημερινῶς ἐξετάσεις; Γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας πῶς γίνονται αἱ προαγωγαί; Γνωρίζει ὅτι λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν οἱ βαθμοὶ κατὰ τριμηνίαν; Ποίας τριμηνίας οἱ βαθμοὶ θὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν διὰ τοὺς μαθητὰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ ἔδιδον ἐξετάσεις τὸν Ἰανουάριον; Ἡ πτωχή μου λογική, κ. Ὑπουργέ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ, ὅπως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ κάθε στοιχειωδῶς σκεπτόμενος ἄνθρωπος ὅτι δὲν εἶναι δυνατὰ τὰ πράγματα αὐτά. Καὶ ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας: Κατὰ τίνα τρόπον φρονεῖ ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος προάγει τὴν Ἐκπαίδευσιν καὶ ἀποκαθιστᾷ γενομένας ἀδικίας; Δὲν περιμένω τὴν ἀπάντησιν, κύριοι πληρεξούσιοι, διότι τὴν ἀπάντησιν τὴν ἔχει δώσει πρὸ πολλοῦ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, τὴν ἔχει δώσει εἰς ἐμέ, τὴν ἔχει δώσει εἰς πλῆθος ἄλλων συναδέλφων. Ὡμολόγησεν ὅτι τὸ ψήφισμα εἶναι καταστρεπτικὸν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν.

§95ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Πότε σᾶς τὸ εἶπε;

§96Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὡμολόγησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὅτι ὑπέβαλε τὸ ψήφισμα, διότι ὑφίσταται τὴν πίεσιν ὡρισμένων ἐνδιαφερομένων.

§97Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὀφείλω νὰ καθορίσω ἐκεῖνα ἀκριβῶς τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν μεταξύ μας. Δὲν ἠρνήθην, δὲν ἀρνοῦμαι, οὐδὲ θὰ ἀρνηθῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐκπληροῖ πληρέστατα τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς σκοπούς. Αὐτὸ εἶπον. Ἀλλ’ ὑπάρχουν ἐνίοτε καὶ λόγοι δικαιοσύνης, λόγοι εὐθύνης τοῦ Κράτους ἀπέναντι ὡρισμένων μαθητῶν. Καὶ αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος, κατόπιν μεγάλων παραπόνων, κολοσσιαίων παραπόνων τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὁ ὁποῖος ἐξηνάγκασε τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ἔπεισε μᾶλλον, νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως τὸ ψήφισμα τοῦτο.

§98Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἀντελήφθητε τὴν δικαιολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ, ἀνθρώπου πραγματικῶς πονοῦντος τὴν στιγμὴν ταύτην, ἀνθρώπου πολιτευομένου καὶ γνωρίζοντος μάλιστα ὁποίαν κακὴν ὑπηρεσίαν προσφέρει εἰς τὴν Ἐκπαίδευσιν διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος· ἀντελήφθητε ὅτι οὐδὲν κατώρθωσε νὰ ἀναιρέσῃ ἐξ ὅσων ἐγὼ εἶπον. Ἀλλ’ ἐρωτῶ καὶ πάλιν: Ἂν ἡ Κυβέρνησις, ἂν ἰδιαιτέρως ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔχῃ τὴν ἐλαχίστην σκέψιν ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος προσφέρει ὑπηρεσίας εἰς τὴν Ἐκπαίδευσιν, διατί δὲν ἔσπευσε νὰ τὸ ὑποβάλῃ ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας μὲ τὴν εἰσήγησιν, τὴν δικαιολογίαν τοῦ ψηφίσματος καὶ νὰ παρακαλέσῃ ὅπως τὸ ψηφίσῃ ἡ Συνέλευσις; Διατί νὰ ἀφήσῃ, ὅπως εἶπεν εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν, τὸ πταῖσμα νὰ γίνῃ κακούργημα μὲ ἐπιβαρυντικὰς αἰτίας; Τὸ ἔκαμε διότι ἤθελε νὰ ἀποφύγῃ, τὸ ἔκαμε διότι ἤθελε νὰ δικαιολογηθῇ πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὸν ἐπίεζον ὅτι τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἄ!, κύριοι πληρεξούσιοι, φρονῶ ὅτι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν εἶναι διατεθειμένος νὰ ψηφίζῃ ψηφίσματα τοιαύτης σοβαρότητος, οὕτως εἰσαγόμενα καὶ διὰ τοιούτους λόγους καὶ ἕνεκα τοιούτων πιέσεων ὑποβαλλόμενα εἰς ἡμᾶς.

§99Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Ὑπάρχουν πολλοὶ πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀντίθετον γνώμην.

§100Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἁπλῆ καὶ μόνη ἀνάγνωσις τοῦ ψηφίσματος πείθει ἡμᾶς περὶ τίνος πρόκειται, πείθει ἡμᾶς εἰς ποίαν ἀτραπὸν καλεῖ ἡ Κυβέρνησις τὴν Συνέλευσιν διὰ νὰ ὁδηγήσῃ τὴν ἀποσυντεθειμένην Ἑλληνικὴν Ἐκπαίδευσιν. Εἶναι καιρὸς λοιπόν, ἀντὶ νὰ συζητῶμεν τοιαῦτα ψηφίσματα, νὰ σκεφθῶμεν σοβαρῶς διὰ τίνων μέτρων θὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ σοβαρώτατον τοῦτο ζήτημα τῆς ἀποσυνθέσεως τῆς Παιδείας καὶ εἶναι καιρὸς νὰ σταματήσῃ ἡ τόσον ἀκμάσασα εἰς τὴν Χώραν μας βιομηχανία τῶν ψευδῶν ἀπολυτηρίων καὶ τῶν διπλωμάτων, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει εἶμαι διατεθειμένος νὰ δηλώσω ὅτι θὰ ἦτο τιμιώτερον καὶ ἠθικώτερον, ἀντὶ τοῦ ψηφίσματος τούτου, νὰ ὑπάρχῃ διάταξις διὰ τῆς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ διανέμῃ τὰ ἀπολυτήρια καὶ τὰ διπλώματα, ὡς οἱ περίφημοι Πάπαι τὰ συγχωροχάρτια.

§101ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ ἀποσυρθῇ, νὰ ἀποσυρθῇ.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φραγκούδης ἔχει τὸν λόγον.

§103Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἄν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, φειδόμενος τῆς ἰδίας αὑτοῦ ὑπολήψεως καὶ τῆς ὑπολήψεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Συνελεύσεως, θέλῃ νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§104Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Δὲν ἔχω οὐδὲ υἱὸν οὐδὲ συγγενῆ διὰ τὸν ὁποῖον νὰ ἐνδιαφέρωμαι. Ἐνδιαφέρομαι μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ μὴ πεταχθοῦν 600 μαθηταὶ εἰς τοὺς δρόμους καὶ γίνουν ἰσάριθμοι ἐγκληματίαι, διὰ τοὺς ὁποίους θὰ εὐθύνεται τὸ Κράτος. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν τὸ Κράτος εὑρίσκεται ἐν παραλύσει. (Θόρυβος).

§105Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Κύριοι, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι αἱ Βουλαὶ καὶ αἱ Συνελεύσεις δύνανται νὰ πράξωσι τὰ πάντα, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ὅρια ἠθικὰ τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ὑπερβοῦν, καὶ τὰ ὑπερβαίνουν ὅταν ψηφίζουν νόμους διὰ τῶν ὁποίων καταργοῦν τοὺς ἤδη τεθέντας κανόνας πολιτικῆς ὑπάρξεως, τοιοῦτοι δὲ οἱ νόμοι ὅλοι, οἱ ὁποῖοι δίδουν ὡρισμένα καθήκοντα καὶ ὡρισμένα δικαιώματα εἰς τοὺς πολίτας. Δὲν δύναται λοιπὸν μία Βουλὴ νὰ εἴπῃ ὅτι ἔρχομαι καὶ καταργῶ τὰ ἀποτελέσματα τῶν νόμων τοὺς ὁποίους ἔθεσα ἐγὼ ἡ ἰδία. Δὲν δύναται νὰ ἔρχεται μία Βουλὴ καὶ νὰ λέγῃ «κάμνω νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου καταργῶ τὰς τιμωρίας τὰς ὁποίας ἐθέσπισα ἐγὼ ἡ ἰδία ἐν περιπτώσει παραβάσεως ὡρισμένων νόμων». Ἄρα ὑπάρχουν ὡρισμένοι ἠθικοὶ κανόνες, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ὡς νομοθέται δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπερβῶμεν χωρὶς ἔκπτωσιν ἠθικὴν ἀπὸ τῆς λειτουργίας τὴν ὁποίαν ἐπιτελοῦμεν. Τοιοῦτοι δὲ εἶναι ὅλοι οἱ νόμοι τοῦ Κράτους καὶ ἰδιαιτέρως οἱ νόμοι οἱ προνοοῦντες διὰ τὴν Ἐκπαίδευσιν. Ὑπάρχουν νόμοι οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι ὅποιος δὲν δίδει καλὰς ἐξετάσεις ἀπορρίπτεται. Δὲν δύναται νὰ ἔρχεται κατόπιν ἡ Πολιτεία καὶ νὰ λέγῃ εἰς τοὺς ἀπορριφθέντας «σᾶς ἐπιτρέπω νὰ ξαναέλθετε εἰς ἐξετάσεις». Τὸ πρᾶγμα θὰ εἶναι ἀναποδογύρισμα τῆς ἠθικῆς καὶ ὑποσκάπτει ὄχι μόνον τὴν Ἐκπαίδευσιν, ἀλλὰ ὁλόκληρον τὸ Κράτος. Τώρα θὰ μοῦ εἴπετε ὅτι ὑπάρχουν ἐξαιρετικαὶ περιπτώσεις, ὅτι αἱ ἐξαιρετικαὶ αὐταὶ περιπτώσεις ἐδημιούργησαν δικαιώματα. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ ὑπάρχῃ καμμία ἐξαιρετικὴ περίπτωσις, διότι, ἂν ὁ νομοθέτης ἤθελε, θὰ ἔλεγεν ὅτι ἐπιτρέπει ὅπως οἱ ἀπορριφθέντες ἐπανεξετάζωνται. Καὶ τὸ λέγει μέχρι τινὸς ὁ νομοθέτης· ἐπιτρέπει ὅπως, ὅταν ὁ μαθητὴς δὲν ἐπιτύχῃ ὡρισμένον βαθμόν, ἐπανεξετάζεται, κάτω ὅμως τοῦ βαθμοῦ τούτου τὸν θεωρεῖ «κούτσουρο» καὶ τοῦ λέγει «νὰ ξανακούσῃς τὰ μαθήματα». Τώρα μανθάνω ὅτι ἀπὸ τοῦ 1920– 1923, ἐπὶ τοῦ πρώην καθεστῶτος, ἔγινεν ἡ ἐξαίρεσις αὐτὴ καὶ ἐξεδόθησαν Νομοθετικὰ Διατάγματα καὶ ἐπετράπη εἰς μαθητὰς ἡ ἐπανεξέτασις. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὅ,τι ἔγινε τότε δὲν πρέπει νὰ τὸ ἐξακολουθήσωμεν. Ὁ κ. Γόντικας, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐπαναστάσεως, πρῶτος εἶχε τὸ θάρρος νὰ εἴπῃ «ἄλτ, ἕως ἐδῶ, δὲν θὰ ἐπιτρέψω ἐπανεξέτασιν μαθητῶν καὶ νέα Νομοθετικὰ Διατάγματα». Ἐνῷ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ κ. Γόντικα, ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἔπαυσε τὸ κακόν, ἐφέτος ἐπανελήφθη, καὶ ἡ δικαιολογία ἡ διδομένη εἶναι ὅτι οἱ μαθηταὶ «δὲν εἶχον καιρὸν νὰ μελετήσουν, διότι δὲν ὑπῆρχον σχολικὰ κτίρια». Τοὐναντίον τώρα ποὺ δὲν ὑπάρχουν μαθήματα πολλὰ οἱ μαθηταὶ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐπιμελέστεροι· διότι οἱ μαθηταὶ τῶν Γυμνασίων, οἱ ὁποῖοι ἤκουον ἄλλοτε πέντε ὥρας τὴν ἡμέραν, σήμερον διδάσκονται ἡμέραν παρ’ ἡμέραν· ἄρα ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐπιμελέστεροι εἰς τὰ μαθήματά των. Ἑπομένως τὸ μόνον ἐπιχείρημα τῆς ἐκθέσεως εἶναι ἐναντίον τοῦ εἰσηγητοῦ αὐτῆς. Τὸ ζήτημα ἐγεννήθη ἀπὸ τοῦ περασμένου Ἰουνίου. Γνωρίζω ὅτι ἤρχισαν νὰ ἐπιτίθενται κατὰ τοῦ κ. Λυμπεροπούλου, ὁ ὁποῖος ἀντέταξεν ἀντίστασιν, κατόπιν κατὰ τοῦ κ. Βελλιανίτου, ὁ ὁποῖος ἦτο ὀλιγώτερον ἄγριος, μέχρις ὅτου εὗρον τὸν κ. Σπυρίδην, ὁ ὁποῖος ἔπεσεν εἰς τὰς ἀγκάλας τῶν νεανιῶν αὐτῶν, ὡς ὡραία κυρία εἰς τὰ βουλεβάρτα. Καὶ ὅμως ὁ κ. Σπυρίδης μοὶ εἶχε δηλώσει ὅτι δὲν θὰ εἰσῆγε τοιοῦτον νομοσχέδιον, βλέπομεν δὲ σήμερον εἰσαγόμενον ψήφισμα. Ἐπροτίμησαν τὸν τρόπον αὐτόν, καθόσον ἐγνώριζον ὅτι διὰ τὴν εἰσαγωγὴν νομοσχεδίου ἔπρεπε νὰ περάσῃ τὸ ζήτημα ἀπὸ τὴν Ἐκπαιδευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἥτις ἀσφαλῶς δὲν θὰ τὸ ἐνέκρινε. Λυποῦμαι, κ. Ὑπουργέ, ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ψέξω, ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρὸν καὶ σᾶς δηλῶ ὅτι, ἂν καὶ ἄλλα τοιαῦτα νομοσχέδια φέρετε, θὰ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ καταψηφίσω αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως εἰς πρώτην περίστασιν. Ἔχομεν καὶ ἄλλα τοιαῦτα νομοσχέδια, περὶ πρακτικῶν ὀδοντιάτρων.

§106Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔχει κατατεθῆ ἐπὶ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως. Δὲν τὸ εἰσήγαγον ἐγώ· τὸ ἔχω μάλιστα ἀποσύρει.

§107Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Χαίρω πολύ, ἐκάματε πολὺ καλά. Ἄλλο τοιοῦτον νομοσχέδιον εἶναι τὸ περὶ ἀσκήσεως δικηγόρων. Δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ ξεχωρίσωμεν μερικὰ πράγματα. Τὸ δίπλωμα δὲν δίδεται διὰ στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, τὸ δίπλωμα εἶναι ἀποτέλεσμα διδαχῆς· δὲν δυνάμεθα νὰ λέγωμεν ὅτι ἐπειδὴ ἐστρατεύθημεν πρέπει νὰ πάρωμεν δίπλωμα. Ἄν ἡμεῖς ἔχομεν πολλὰ ἐλαττώματα, βεβαίως ἡ μέλλουσα γενεὰ τῶν ξυλοσχιστῶν θὰ εἶναι εἰς χειροτέραν κατάστασιν. Βεβαίως οἱ μαθηταὶ δὲν πταίουσιν, ἀλλὰ πταίετε σεῖς καὶ ὅσοι ἐξ ὑμῶν ἐνθαρρύνετε τὰ παιδία αὐτὰ εἰς τὸν κατήφορον. Εὐχαρίστως ἔμαθον ὅτι οἱ περισσότεροι τῶν ἀπορριφθέντων μαθητῶν ἐπανεγράφησαν καὶ σπουδάζουν τὰ μαθήματά των τακτικῶς. Ἄν ψηφισθῇ τὸ ψήφισμα, τοῦτο θὰ ἀπέβαινε πρὸς ὄφελος τῶν κακῶν μαθητῶν, ἀλλὰ θὰ ἦτο ἐμπαιγμὸς τῶν καλῶν μαθητῶν, ὡς καὶ τῶν καθηγητῶν ὑπὸ τῶν κακῶν αὐτῶν μαθητῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐγέλων ἀπὸ κάτω ὑπὸ τὴν μύτην τῶν καθηγητῶν των. Θὰ μοῦ εἴπετε τώρα· τί θὰ γίνουν αὐτὰ τὰ ὀλίγα παιδία τὰ ὁποῖα ἐνεθαρρύναμεν;

§108Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν βλέπω νὰ κάμνῃ τίποτε περισσότερον ἢ ὀλιγώτερον· ἁπλῶς πρόκειται περὶ συνεχείας τῶν ἀποφάσεων τῶν ἄλλων Ὑπουργῶν· ἀπὸ τὸν κ. Βελλιανίτην....

§109Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω τί εἶπεν ὁ κ. Βελλιανίτης, ἀλλὰ γνωρίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὸν κ. Σπυρίδην. Λοιπὸν τί θὰ συμβῇ ἂν δὲν γίνῃ δεκτὸν τὸ ψήφισμα; Οἱ περισσότεροι μαθηταὶ εὐτυχῶς ἔχουσιν ἐπαναγραφῆ· ἑπομένως τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον γίνεται διὰ τοὺς ὑπολοίπους, ἐλαχίστους ὄντας, εἶναι μικρόν. Ἄν ὅμως γίνῃ δεκτὸν τὸ ψήφισμα, βεβαίως Παιδεία δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Δι’ ὃ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀπορριφθῇ διὰ νὰ μάθουν οἱ ὀλίγοι ἀμελεῖς μαθηταὶ ἅπαξ διὰ παντὸς ὅτι τὰ πλάγια μέσα ἔπαυσαν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ πρέπει νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸν ὁμαλὸν δρόμον. Βεβαίως λυπηρὸν εἶναι νὰ ἀδικηθοῦν τὰ παιδία, ἀλλ’ ἂν ἡ Συνέλευσις νομίζῃ ὅτι φέρομεν εὐθύνην διότι δύο ἢ τρεῖς Ὑπουργοὶ ἐνεθάρρυναν τὴν ἀνταρσίαν αὐτήν, ἂς καταρτισθῇ εἰδικὸν Διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς μὴ εἰσέτι ἐγγραφέντας νὰ ἐγγραφῶσι καὶ ἀκολουθήσωσι τὰ μαθήματά των.

§110ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§111Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Πρόκειται δὲ περὶ μαθημάτων τὰ ὁποῖα μισογνωρίζουσιν ἀπὸ τὸ παρελθὸν ἔτος. Νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ λύσις αὕτη καὶ ὅτι πρέπει, ἕνεκα τῆς εὐθύνης τὴν ὁποίαν φέρομεν ἡμεῖς, νὰ τοῖς ἐπιτραπῇ νὰ ἐγγραφῶσι καὶ νὰ ἀκούσωσι τὰ μαθήματά των. Οὕτω δὲ θὰ διακηρύξωμεν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ὅτι ἡ παρανομία ἔληξεν ἐπὶ τῆς Δημοκρατίας, ὅτι οἱ παλαιοὶ καιροὶ ἤλλαξαν καὶ ὅτι τὰ πράγματα θὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸν καλὸν δρόμον καὶ πρώτη ἡ νεολαία θὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα τῆς ὑπακοῆς καὶ τῆς ἀναγεννήσεως.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γόντικας ἔχει τὸν λόγον.

§113Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὅταν πρὸ ἡμερῶν, κύριοι πληρεξούσιοι, ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ, βεβαίως δὲν ἐφανταζόμην τὴν ἔκτασιν τὴν ὁποίαν ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ λάβῃ καὶ ἔλαβεν ἡ συζήτησις αὐτὴ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Ἠθέλησα νὰ ἐξετάσω τὸ πρᾶγμα ἀπὸ πολλῶν ἀπόψεων, ὄχι ἁπλῶς ἐκπαιδευτικῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συζητήσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς Συνελεύσεως. Λυποῦμαι διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν παρίσταται ἐν τῷ συνόλῳ αὐτῆς, διότι κυρίως θέλω ἐπὶ τούτου νὰ προκαλέσω συζήτησιν καὶ ἐπὶ τούτου προκαλῶ αὐτήν. Ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον εἰσάγεται ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον, κατ’ ἐμὲ ἄνευ ἀξίας, ἡ ὁποία τοῦ προσδίδεται διὰ τῆς ὀνομασίας αὐτοῦ ὡς ψηφίσματος, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὁ πρέπων. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον οὔτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν οὔτε εἰς τοὺς πληρεξουσίους νὰ καταστρατηγῶσι καὶ νὰ καταπατῶσι συνταγματικὰς διατάξεις, διότι τὸ Σύνταγμα ὁρίζει τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον εἰσάγονται καὶ ψηφίζονται τὰ σχέδια νόμων. Θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μοὶ εἴπῃ τις ὅτι ἡ Συνέλευσις ἡ Συντακτικὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἰσάγῃ κατ’ ἄλλον τρόπον καὶ ψηφίζῃ ψηφίσματα. Ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τοῦτο τὸ ἔχει μόνον προκειμένου περὶ συνταγματικῶν διατάξεων, περὶ τοῦ συντακτικοῦ της ἔργου, κατ’ ἐξαίρεσιν δὲ καὶ εἰς σπουδαίας περιστάσεις θὰ ἐπετρέπετο ἐν τῇ νομοθετικῇ ἐργασίᾳ, δηλαδὴ ἐγένετο δεκτὸν ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως νὰ εἰσάγωνται ὑπὸ τύπον ψηφίσματος. Καὶ θὰ ἠδύνατό τις νὰ ἐρωτήσῃ: Κατὰ μῆνα Δεκέμβριον ὑπὸ σπουδαίας περιστάσεις εἰσήχθη αὐτὸ τὸ ψήφισμα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, καὶ εἶναι περιτταὶ αἱ διατάξεις τὰς ὁποίας ἐθέσπισε τὸ Σύνταγμα τὸ πρῶτον καὶ ἀνεγνώρισε τὸ δεύτερον τοῦ 1864, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώρισε τὸ τρίτον τοῦ 1911 καὶ τὸ ἄλλο τὸ ὁποῖον δημιουργοῦμεν ἡμεῖς σήμερον, ἵνα καθ’ ὡρισμένον τρόπον καὶ ὡρισμένας ἡμέρας εἰσάγωνται τὰ τοιαῦτα σχέδια καὶ ψηφίζωνται εἰς δύο συνεδριάσεις ἀπεχούσας ἀλλήλων δύο τοὐλάχιστον ἡμέρας;

§114Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Οἱ λόγοι σας ἔχουσι μεγάλην σοβαρότητα, ἀλλὰ λόγοι ἐξαιρετικοὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μᾶς ἠνάγκασαν νὰ ὑποβάλωμεν τὸ ψήφισμα ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Λόγῳ τοῦ ἐπείγοντος τοῦ ζητήματος ὑπεβλήθη τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ὁ ὁποῖος μᾶς ἔκαμε πρὸς στιγμὴν νὰ παραγνωρίσωμεν τὰς ἀληθείας αὐτὰς αἱ ὁποῖαι λέγονται.

§115Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Λυποῦμαι πολύ, ἀλλὰ δὲν μὲ κάμνει τὸ νομοσχέδιον νὰ λέγω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγω οὔτε τὸ περιεχόμενον αὐτοῦ· λυποῦμαι πολύ, διότι εἶμαι ὀλίγον προσηλωμένος εἰς τὰς τακτικὰς παραδόσεις, οὐχ ἧττον δὲν ἀνέχεται ἡ συνείδησις ἡ ἰδική μου ἡ κοινοβουλευτικὴ νὰ καταστρατηγῶνται τόσον εὐκόλως καὶ εὐχερῶς αἱ διατάξεις, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ σπουδαία ἀνάγκη καὶ σπουδαία ἀνάγκη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνωρίσῃ τις ὅτι εἶναι τὸ περιεχόμενον τοῦ σχεδίου τούτου. Ἐκ τοῦ ψηφίσματος τούτου δίδεται μία ἀρχὴ καὶ εὐκολία καὶ συνήθεια εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὴν εὐκαιρίαν πᾶσαν πρᾶξιν ἐπείγουσαν, ἔστω καὶ θεωρουμένην ὡς ἐπείγουσαν, νὰ τὴν διαμορφώνῃ ὡς ψήφισμα καὶ νὰ εἰσάγεται εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ νὰ ἐπέρχωνται πολλαπλαῖ καταστρατηγήσεις, ἐπαναλαμβάνω, καταστρατηγήσεις, διότι δὲν ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν οὔτε κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον οὔτε γίνονται δεκταὶ τροπολογίαι οὔτε κἂν συζητοῦνται οὔτε ὁ χρόνος ἐπιτρέπει διὰ τὴν συζήτησιν τῶν τροπολογιῶν καὶ τὸ σπουδαιότερον εἶναι ὅτι καταστρατηγεῖται ἡ διάταξις τῆς παραπομπῆς αὐτοῦ εἰς Ἐπιτροπήν. Διὰ τοῦτο πρὸ ἡμερῶν, ὅταν ἠγέρθη συζήτησις μεταξὺ τῶν συναδέλφων τῶν ἀποτελούντων τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν ὄχι βεβαίως ἐξ αἰτίας τοῦ ψηφίσματος τούτου, ἀλλὰ ἐκ λόγων γενικωτέρων, ὁμοφώνως, δύναμαι νὰ εἴπω, ἡ Ἐπιτροπὴ εὗρεν ὀλέθριον τὸ σύστημα τοῦτο, τοῦ νὰ εἰσάγωνται εἰς τὴν Συνέλευσιν σχέδια νόμων, προτάσεις νόμων ὑπὸ τύπον ψηφίσματος, ἐσκέφθη δὲ καὶ ἔκαμεν ἀναφορὰν πρὸς τὴν Συνέλευσιν. Ὑπὸ τὴν ἰδιότητά της ὡς Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ παρατηρεῖ τὸ ἄτοπον τοῦτο εὐλαβῶς καὶ ἀποτείνεται πρὸς τὴν Συνέλευσιν καὶ παρακαλεῖ αὐτὴν ὅπως, εἰ δυνατόν, κοπῇ ἡ κακὴ αὐτὴ συνήθεια, ὥστε ἡ Συνέλευσις νὰ μὴ ψηφίζῃ προτάσεις νόμων εἰς μίαν καὶ μόνην συνεδρίασιν. Τὸ ἔγγραφον τοῦτο τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς διεβιβάσθη πρὸς τὴν Συνέλευσιν ὁλόκληρον μετὰ πάσης εὐλαβείας διὰ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Συνελεύσεως. Δὲν γνωρίζω, διότι δὲν ἤκουσα, ἂν ἀνεκοινώθη τοὐλάχιστον πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὸ ἔγγραφον τοῦτο.

§116ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι.

§117Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Λυποῦμαι πολύ, διότι ὅπως διέγνωσα καὶ ὁ σκοπὸς καὶ ἡ ἀπόφασις τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ μέλη τῆς Βουλῆς ἀπετάθη εἰς τὸ Σῶμα ὁλοκληρωτικῶς διὰ τοῦ προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως, διὰ νὰ ἀνακοινωθῇ εἰς τὴν Συνέλευσιν, λάβῃ αὕτη γνῶσιν αὐτοῦ καὶ ἀποφασίσῃ ὡς Σῶμα κυρίαρχον καὶ δυνάμενον νὰ ἔχῃ ἀποφάσεις παντοῦ.

§118ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§119Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Αὐτὰ ἔχω νὰ εἴπω. Κύριοι, ἁπλοῦς παρατηρητής, ἔλαβον ἀφορμήν, ἐπαναλαμβάνω, ὄχι διὰ τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ διὰ τὴν τακτικὴν αὐτήν, ὅπως εἰ δυνατὸν παύσῃ εἰς τὸ μέλλον τὸ κακὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι ὀλέθριον καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἠσχολήθησαν καὶ ἀσχολοῦνται αἱ Βουλαὶ καὶ σήμερον ἀσχολεῖται ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ εἰς μακρὰς συνεδριάσεις. Ὡς γνωρίζετε, τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ἐργάζονται διὰ τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου 57 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑψίστης σπουδαιότητος, ἐπὶ τῇ βάσει δ’ αὐτοῦ ψηφίζονται οἱ νόμοι. Ἀλλ’ ἐγένοντο καταχρήσεις. Ἐνομίσθη εἰς τὰ 1911 ὅτι διὰ μιᾶς νέας διατυπώσεως καὶ νέας μορφῆς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προληφθῶσι τὰ ἄτοπα τὰ ὁποῖα καὶ τότε παρετηροῦντο. Ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ πρὸς ὑμᾶς εἶχε καὶ τότε τὴν εὐκαιρίαν νὰ διατυπώσῃ ὡρισμένην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 57 τοῦ Συντάγματος, ἀλλ’ ὁμολογῶ ὅτι καὶ τότε καὶ τώρα ἐπλανήθην, διότι ἐνόμισα ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου 57 ἐθεραπεύοντο τὰ κακὰ τὰ ὁποῖα ἕως τότε ἐγίνοντο. Ἀλλ’ ἡ πεῖρα μὲ ἐδίδαξεν ὅτι τὰ κακὰ δὲν δύνανται νὰ θεραπευθῶσι καὶ ὅταν θέλῃ νὰ κάμῃ τις κατάχρησιν τὴν κάμνει. Διὰ τοῦτο σήμερον εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν διαμορφοῦται τὸ ἄρθρον 57 ὑπὸ ἀλλοίαν μορφήν, ἀλλὰ τὸ παράδειγμα τὸ δίδομεν ἡμεῖς εἰς τὴν ἐντελεστέραν καταστρατήγησιν τοῦ νόμου. Θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις σχετικῶς μὲ τὸ σχέδιον τοῦ ψηφίσματος, τοῦ ὁποίου κατ’ ἀρχὴν πολεμῶ τὴν εἰσαγωγήν. Ὡς εἶπον, κύριοι, δὲν θὰ εἶναι τὸ κακὸν τόσον μέγα ἂν κάμητε νόμον καὶ εἴπητε ὅτι οἱ ἐγγραφέντες πέρυσι μαθηταὶ προάγονται ἀσχέτως βαθμολογίας καὶ βαθμοῦ καὶ τοὺς δώσητε ἀπολυτήριον. Τὸ κακὸν δὲν ἔγκειται ἐκεῖ· δὲν ἔγκειται εἰς τὸ ἂν θὰ βγοῦν 700–800 ἐπὶ πλέον ἀγράμματοι. Δὲν βλέπω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον οἱ εἰσηγηταὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος καὶ οἱ ὑποστηρίζοντες τοῦτο θέλουσι νὰ δώσωσι μίαν πρόσθετον ἀσυλίαν ἀκόμη εἰς τὴν πνευματικὴν ὀκνηρίαν ἢ εἰς τὴν πνευματικὴν ἀνεπάρκειαν. Θέλομεν νὰ ψηφίσωμεν ἀκόμη μίαν ἀσυλίαν. Θέλομεν νὰ ψηφίσωμεν ἀκόμη μίαν ἀμνηστίαν. Ἂν τὸ κάμητε, βεβαίως δὲν θὰ καταστραφῇ τὸ σύμπαν, ἀλλὰ τόσον ἐγὼ ὅσον καὶ οἱ ἀξιότιμοι κύριοι οἱ πολεμοῦντες τὸ σχέδιον νόμου ἀποβλέπομεν εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ εἰς τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον γίνεται ἐκ τῆς παραδοχῆς τῆς τοιαύτης ἀρχῆς. Δὲν εἶναι μυστικὸν ὅτι τὰ τῆς Παιδείας δὲν βαίνουσι καλῶς. Δὲν ἔβαινον καλῶς καὶ προηγουμένως, δὲν βαίνουσι καλῶς καὶ σήμερον. Πολλοὶ καὶ ποικίλοι εἶναι οἱ λόγοι. Ἀλλὰ διότι δὲν βαίνουσι καλῶς πρέπει νὰ τὰ μετατρέψωμεν ἐπὶ τὰ χείρω; Πρέπει νὰ δημιουργήσωμεν μίαν κατάστασιν τοιαύτην, ὥστε τὴν μὴ καλῶς ἔχουσαν Παιδείαν νὰ τὴν καταστρέψωμεν; Ἔγινε μία πρᾶξις ἀρχῆς. Ἄν, κύριοι, θέσητε ὡς ἀρχὴν εἰς τὴν ψυχὴν καὶ εἰς τὴν πεποίθησιν τῶν μαθητῶν ὅτι εἶναι δυνατὸν ὅλον τὸ ἔτος μὴ μελετῶντες, μὴ παρακολουθοῦντες τὰ μαθήματα, μὴ προσερχόμενοι εἰς τὰς ἐξετάσεις ἢ ἀποτυγχάνοντες, ὅτι δύνανται κατόπιν διαρκῶς διὰ τῶν Βουλῶν εἴτε διὰ Διαταγμάτων ὑπουργικῶν, ἂν εἶχον τοιαύτην εὐχέρειαν οἱ Ὑπουργοί, νὰ ἐπανεξετασθῶσι, μὴ περιμένετε πλέον Παιδείαν. Εἶναι προτιμότερον νὰ ἀφήσετε ἐλευθέραν τὴν παιδείαν τῶν μαθητῶν καὶ τῶν πολιτῶν, νὰ κλείσετε τὰ Γυμνάσια καὶ τὰ σχολεῖα, νὰ ἀφήσετε εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν τὴν μάθησιν. Εἶναι περιττὸν νὰ δημιουργῶμεν σχολεῖα καὶ νὰ ἔχωμεν δαπάνας. Ἀφήσατε τὴν Παιδείαν ἐλευθέραν εἰς ἰδιωτικοὺς Συλλόγους. Ἀπαλλάξατε τὴν Παιδείαν καὶ τὴν μόρφωσιν ἀπὸ τῆς κηδεμονίας σας, ἀπὸ τῆς προστασίας σας καὶ ἔστε βέβαιοι ὅτι τὰ ἀποτελέσματα θὰ εἶναι ἐντελῶς καλύτερα. Τὸ πρᾶγμα τὸ ὁποῖον γίνεται ἢ ζητεῖται μᾶλλον νὰ γίνῃ διὰ τοῦ ψηφίσματος τούτου δὲν εἶναι πρωτότυπον. Δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπον ὅτι ὀλίγα πράγματα ἱστορικῶς μόνον θὰ σᾶς εἴπω. Κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἕνεκα τῆς ἀνωμάλου καταστάσεως καὶ ἰδίως ἕνεκα τῆς στρατεύσεως ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἡ Βουλὴ ἀκόμη ἀπεφάσισαν καὶ ὁμολογουμένως παρέσχον ὑπὸ τὸ ὄνομα «εὐκολίας» εἰς τὴν μαθητιῶσαν νεολαίαν αἱ δὲ εὐκολίαι αὐταὶ ἦσαν βλάβη, ζημία καὶ καταστροφὴ τῆς Παιδείας. Ὀνομάζονται «εὐκολίαι», διότι παρέσχον τὴν εὐχέρειαν τῶν ἐπανειλημμένων ἐξετάσεων. Κατὰ τὰ 1920 εἶχε χορηγηθῆ πράγματι μία μεγάλη εὐκολία καὶ προστασία εἰς τὴν μαθητιῶσαν νεολαίαν, ἀλλ’ ἐγένετο καὶ εἰς τὴν ὅλην Παιδείαν ὑπὸ ἕνα τύπον ὁμολογουμένως γλυκυτάτου θανάτου. Διότι οἱ τότε διευθύνοντες τὰ τῆς Παιδείας ἐκτὸς τῶν ἄλλων μεγίστων καλῶν τὰ ὁποῖα ἔκαμαν εἰς τὴν Παιδείαν, ἔκαμαν καὶ ἓν ἔτι μεγαλύτερον, τὸ ὁποῖον ἐφάνη εὐάρεστον εἰς τὴν Κοινωνίαν καὶ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ κόσμου. Ἐπολλαπλασίασε, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἐδιπλασίασε, τὰ σχολεῖα τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως. Ἂν πάρετε στατιστικὴν τοῦ 1921–1922 θὰ ἴδητε διπλασιασμὸν τῶν σχολείων τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως καὶ ἰδίως τῶν σχολείων τῶν λεγομένων Ἑλληνικῶν Σχολείων, καὶ Γυμνασίων κατόπιν. Ὁ τρόπος οὗτος, κύριοι, ὁ ὁποῖος ἐφάνη ἐπαγωγός, ὁ ὁποῖος ἐφάνη ὀρθός, ὁ ὁποῖος ἐφάνη εὐπρόσδεκτος εἰς τοὺς αἰτοῦντας διὰ τὸν Τόπον σχολεῖα, ὑπῆρξεν ὁ θάνατος τῆς Παιδείας, διότι συνέπεσε διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ τὸ προσωπικὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μόλις ἐπήρκει δι’ ἓν σχολεῖον νὰ διχοτομηθῇ καὶ νὰ μὴ ἐπαρκῇ πλέον ὄχι διὰ δύο, ἀλλ’ οὔτε δι’ ἕν.

§120Π. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῆς ἀπορρίψεως τῶν μαθητῶν θὰ ἐβελτιώνετο ὁ τρόπος τῆς ἐκπαιδεύσεως;

§121Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀσφαλῶς.

§122Π. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τίνα τρόπον;

§123Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἔχετε ὑπομονὴν νὰ ἀκούσετε. Δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν ὅτι αἱ γνῶμαί μου αὗται εἶναι καὶ αἱ ὀρθότεραι. Ἐγὼ ἀναφέρω τὰ γεγονότα καὶ καθένας θὰ ἀποφασίσῃ κατὰ τὴν κρίσιν του, καὶ εὔχομαι νὰ πλανῶμαι ἐγὼ καὶ νὰ εἶναι ὀρθότεραι αἱ γνῶμαι τῶν ἄλλων. Λέγω μόνον ὅ,τι περιέπεσεν εἰς τὴν ἀντίληψιν τόσον ἐμοῦ ὅσον καὶ ὅλων ὑμῶν. Διδακτικὸν προσωπικόν, κύριοι, εἶναι γνωστὸν ὅτι δὲν ἔχομεν εἰς τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν κατωτέραν ἀκόμη ἐκπαίδευσιν εἶναι ἀνεπαρκές. Ὁ πολλαπλασιασμὸς τῶν σχολείων συνετέλεσεν ὥστε νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὸ ἓν σχολεῖον μέρος τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ διὰ νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ ἄλλο. Ἀποτέλεσμα ἦτο νὰ καταστραφοῦν καὶ τὰ δύο. Ἄλλας τινὰς εὐκολίας παρέσχεν ἡ Διοίκησις τῆς Παιδείας κατὰ τὸ 1921–1922. Κύριοι, ὅταν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀναλάβω τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, εὗρον μίαν κατάστασιν ἰσχύουσαν, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ ἀκούσετε, διότι ὀλίγας ἀκόμη λέξεις θὰ εἴπω καὶ θὰ σᾶς ἀπαλλάξω τῆς ὀχληρότητος νὰ μὲ ἀκούετε. Εὗρον μίαν κατάστασιν, τὴν ἑξῆς: Ἠδύνατο, κατ’ ἰσχύοντα νόμον, μαθητὴς ἐμφανιζόμενος τὴν 1ην Σεπτεμβρίου εἰς τὸν Σύλλογον τῶν Καθηγητῶν νὰ προσαγάγῃ τὸ πιστοποιητικόν, νὰ ἐγγραφῇ εἰς μίαν τάξιν τὴν ὁποίαν ὥριζε τὸ πτυχίον, νὰ χαιρετίσῃ τοὺς καθηγητάς, τὸν Σύλλογον τῶν Καθηγητῶν μὲ ἕνα «Καλημέρα σας», νὰ μὴ τοὺς ἴδῃ πλέον καθ’ ὅλον τὸ ἔτος καὶ νὰ ἐπανέλθῃ τὴν 1ην Ἰουνίου νὰ τοῖς εἴπῃ: «Παρακαλῶ νὰ μὲ ἐξετάσετε, διότι εἶμαι μαθητής». «Ποῦ σὲ εἴδαμε;» «Ψάξετε εἰς τὸ μαθητολόγιόν σας· ἐνεγράφην τὴν 1ην Σεπτεμβρίου καὶ δικαιοῦμαι τὴν 1ην Ἰουνίου νὰ δώσω ἐξετάσεις». Εὗρον δηλαδὴ ἓν Διάταγμα κατὰ τὸ ὁποῖον αἱ ἀπουσίαι τῶν μαθητῶν δὲν λαμβάνονται καθόλου ὑπ’ ὄψιν, ὁσασδήποτε καὶ ἂν εἶχεν ὁ μαθητής. Λαμβάνεται μόνον ὑπ’ ὄψιν ἡ ἐξέτασις τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ ὁ μαθητὴς αὐτὸς εἰσήρχετο ὅπως εἰσήρχετο καὶ ἔπαιρνε τὰ διπλώματα καὶ τὰ πτυχία ὅπως τὰ ἔπαιρνεν. Τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον ἐγίνετο δὲν εἶναι μόνον διὰ τοὺς μαθητάς. Οἱ μαθηταὶ αὐτοὶ μίαν ἡμέραν θὰ ζητήσουν λόγον καὶ θὰ διαμαρτυρηθοῦν κατὰ τῶν ἰθυνόντων τὴν Ἐκπαίδευσιν καὶ κατὰ τῆς Βουλῆς ἡ ὁποία τοῖς παρέσχε τὰς εὐκολίας αὐτὰς καὶ τοιουτοτρόπως ἐδημιούργησαν τὴν ἀμάθειαν. Τὴν κατάστασιν αὐτὴν τὴν ὑφίσταται ἡ Κοινωνία ὁλόκληρος. Παρατηρήσατε τοὺς ἀπὸ δεκαετίας καὶ ἐντεῦθεν δημοσίους ὑπαλλήλους, ὅσοι δὲν ἔτυχον ἐξαιρετικῆς μορφώσεως ἢ ἐξαιρετικῆς ἐπιδόσεως ἰδιωτικῆς. Εἰσέλθετε εἰς τὰς δημοσίας Ὑπηρεσίας καὶ θὰ ἴδητε τί γίνεται καὶ ἂν ἔχετε ὑπαλλήλους καὶ ἀνθρώπους. Παρατηρήσατε εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον καὶ θὰ ἴδητε Εἰρηνοδίκας, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι καὶ πτυχία Νομικῆς ληφθέντα μετὰ τὸ 1912, νὰ μὴ εἶναι εἰς θέσιν νὰ συντάξωσι μίαν ἔκθεσιν καὶ νὰ μὴ ἔχωσι νομικὰς γνώσεις. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῆς Κοινωνίας. Πρὸ τοιαύτης καταστάσεως εὑρεθεὶς εἰσηγήθην Διάταγμα κανονισμοῦ τῶν ἐξετάσεων. Διὰ τοῦ Διατάγματος ἐκείνου παρέσχον τὰς εὐκολίας εἰς τοὺς μαθητὰς διὰ νὰ μὴ ἔλθῃ ἀπότομον τὸ πρᾶγμα καὶ εἶπον ὅτι τὸν Ἰούνιον οἱ μαθηταὶ θὰ ἐξετασθῶσιν εἰς τὰ μαθήματα τὰ ὁποῖα ἐδιδάχθησαν, καὶ ἂν μὲν ἐπιτύχουν εἰς τὰ διδαχθέντα μαθήματα θὰ προαχθῶσιν, ἂν δὲ ἀποτύχουν δὲν θὰ προαχθῶσιν. Οἱ πλεῖστοι ἔμειναν στάσιμοι, ἤρχισε δὲ ὁ θόρυβος, ὁ ὁποῖος γίνεται καὶ σήμερον, νὰ ἐπιτραπῇ ὅπως ἐπανεξετασθῶσιν οἱ ἀπορριφθέντες. Διατί νὰ τοῖς ἐπιτρέψω τοῦτο; Τὸ Διάταγμα τοὺς ἔδωσεν ὅλας τὰς εὐκολίας νὰ ἐξετασθῶσιν ἐπὶ τῆς διδαχθείσης ὕλης. Ἐχάλασεν ὁ κόσμος, ἤρχισαν αἱ διαμαρτυρίαι, φωναί, πιέσεις κλπ. Εἶπον ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ἓν τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν· ἐὰν δὲν τεθῇ τώρα, δὲν θὰ τεθῇ ποτέ. Ἐτέθη τὸ τέρμα καὶ δὲν ἐδέχθην οὔτε νὰ εἰσηγηθῶ τὴν ἔκδοσιν ἄλλου Νομοθετικοῦ Διατάγματος καὶ ἤρχισε μία κανονικὴ λειτουργία. Ἐφέτος συνέπεσε νὰ μὴ προβιβασθῶσιν ὅλοι ἀπὸ τὰς τάξεις· τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι σπάνιον. Καὶ μερικοὶ ἀπὸ ἡμᾶς θὰ ἔμειναν στάσιμοι εἰς καμμίαν τάξιν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔμεινα. Ἐρχόμεθα τώρα νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ καταστρατηγηθῇ μία ἀρχὴ ἡ ὁποία καλῶς ἐτέθη, μία ἀρχὴ τὴν ὁποίαν ἐσυνήθισαν ἡ Κοινωνία καὶ ἡ μαθητιῶσα νεολαία, ἵνα ἐπανέλθωμεν εἰς μίαν κατάστασιν ἡ ὁποία δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ καταλήξῃ. Μὴ νομίζετε ὅτι, ἂν ἡμεῖς σήμερον κάμωμεν αὐτό, ἡ ἑπομένη Βουλὴ τοῦ χρόνου θὰ σκεφθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον. Θὰ εἰπῇ ὅτι, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἐκείνη ἐπροβίβασε τοὺς ἰδικούς της, ἂς προβιβάσω καὶ ἐγὼ τοὺς ἰδικούς μου. Ἡ προαγωγὴ τῶν μαθητῶν, κύριοι, γίνεται καὶ ἐκ τῆς ἐπιδόσεως καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν καὶ οἱ τριμηνιαῖοι καὶ ἑξαμηνιαῖοι διαγωνισμοί, εἶχον δὲ δικαίωμα εἰς ὡρισμένα μαθήματα, ἂν δὲν εἶχον βαθμόν, νὰ μείνουν ἐπανεξεταστέοι. Ἔμειναν τὸν Ἰούνιον ἐπανεξεταστέοι, ἀπερρίφθησαν τὸν Σεπτέμβριον καὶ τώρα ἔρχεσθε καὶ λέγετε νὰ ἐπανεξετασθοῦν. Ἐκ τροπολογίας τινὸς δὲ εἶδον ὅτι ζητεῖται μονονουχὶ ἐπανεξέτασις καὶ μαθητῶν οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν εἰσιτηρίους ἐξετάσεις διὰ τὸ Πολυτεχνεῖον.

§124Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁμολογουμένως ἡ ὁμιλία σας εἶναι πολὺ ἐνδιαφέρουσα καὶ σᾶς ὀφείλω χάριτας, ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς διακόψω. Δὲν θέλω νὰ δείξω τὴν παραμικρὰν ὀλιγωρίαν πρὸς ὅσα εἴπετε διὰ τὸ συνταγματικὸν μέρος τοῦ ψηφίσματος, ἀλλ’ εἶμαι πρόθυμος καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ στέρξῃ ὅπως τὸ νομοσχέδιον παραπεμφθῇ εἰς μίαν Ἐπιτροπήν.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς Ἐπιτροπήν. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξετάσεων τῶν κατ’ ἰδίαν διδαχθέντων μαθητῶν». Ὁ κ. Πετρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§126Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ ὑπὸ τύπον νομοσχεδίου νὰ εἰσάγεται γενικὴ ἀνατροπὴ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ ἡμῶν συστήματος. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον εἶναι παρόμοιον πρὸς τὸ ἀποσυρθέν. Ζητεῖται δι’ αὐτοῦ ὅπως ὅλοι οἱ μαθηταὶ οἱ ὁποῖοι ἀπέκρουσαν τὴν δημοσίαν ἐκπαίδευσιν καὶ δὲν ὑπεβλήθησαν εἰς τοὺς νόμους τῆς Πολιτείας καὶ τὰ προγράμματα αὐτῆς καὶ τὰς προϋποθέσεις τὰς ὁποίας ἡ ἐκπαιδευτικὴ νομοθεσία ἠξίωσεν ἀπὸ τοὺς μαθητὰς τῆς Ἑλλάδος, ζητεῖται ὅπως ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐδιδάχθησαν κατ’ ἰδίαν πληρώνοντες καὶ σπουδάζοντες κατ’ ἴδιον τρόπον καὶ σύστημα δι’ ἰδιωτικῶν διδασκάλων νὰ ἔλθωσι σήμερον κατὰ τρόπον ἀνοίκειον, ἀνατρέποντες ὅλους τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς νόμους, νὰ λάβωσιν ἓν ἀπολυτήριον Γυμνασίου καὶ γενικῆς ἀποφοιτήσεως ἐκ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ ἱδρύματος τοῦ Τόπου. Αὐτὸ τὸ θεωρῶ ἐντελῶς ἀπρεπές.

§127Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Πρόκειται περὶ ἐξαιρετικοῦ μέτρου ἐφάπαξ λαμβανομένου. Εἶχεν ἐκδοθῆ Ν. Διάταγμα εἰς τὸ 1923. Εἰς τὸ μέλλον ἀπαγορεύεται ἡ κατ’ οἶκον διδασκαλία καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐδιδάχθησαν κατ’ οἶκον πρέπει εἰς τὴν Δʹ Γυμνασίου νὰ φοιτήσουν. Ἐπειδὴ ὅμως πολλοὶ δὲν ἔλαβον ἐγκαίρως γνῶσιν τοῦ Νομοθετικοῦ τούτου Διατάγματος, λαμβάνεται τὸ μέτρον αὐτό.

§128Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ τὸ ἀποκρούω κατὰ βάσιν, διότι εἶναι ἐντελῶς ἀντίθετον πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἂν θέλωμεν κατὰ τοιοῦτον τρόπον νὰ θέσωμεν νέας ἐκπαιδευτικὰς βάσεις, νομίζω ὅτι ὀπισθοδρομοῦμεν καὶ καταστρέφομεν τὸ ἤδη ὑπάρχον ἐκπαιδευτικὸν σύστημα. Ἂν πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ ὁ τρόπος αὐτός, καλύτερον εἶναι νὰ καταργήσητε τὴν δημοσίαν ἐκπαίδευσιν καὶ νὰ καθιερώσητε ἰδιωτικὴν τοιαύτην, ὅπως εἶναι εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ εἰς ἄλλα Κράτη, καὶ νὰ ἀφήσετε ὥστε οἱ μαθηταὶ ἐξερχόμενοι ἐξ ἰδιωτικῶν σχολῶν νὰ ὑφίστανται μίαν δοκιμασίαν, ἂν εἶναι ἐπαρκῶς παρεσκευασμένοι. Θέλετε τὴν ἐκπαίδευσιν δημοσίαν; Πρέπει νὰ ἀξιώσετε ὅπως ὅλοι οἱ Ἑλληνόπαιδες ὑφίστανται ὅλας τὰς βαθμίδας τὰς ὁποίας οἱ νόμοι ἐπιβάλλουσι. Τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον καθιερώνετε εἶναι σύστημα τὸ ὁποῖον ἀνατρέπει τὴν Ἐκπαίδευσιν καὶ ἀπορῶ πῶς σεῖς τὸ ἀμφισβητεῖτε.

§129Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Σᾶς εἶπα περὶ τίνος πρόκειται. Τολμῶ δὲ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι πρόκειται περὶ μέτρου ληφθέντος διὰ τοὺς πρόσφυγας.

§130Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τοὺς πρόσφυγας.

§131Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Κάμετέ το μόνον διὰ τοὺς πρόσφυγας.

§132Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἀπορῶ πῶς ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ὁποίου γνωρίζω τὰς ὀρθὰς ἐκπαιδευτικὰς γνώμας, τὰς ὁποίας τοῦ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἀναπτύξῃ καὶ ἐν τῇ Συνταγματικῇ Ἐπιτροπῇ μετὰ τόσης σαφηνείας — καὶ εἶμαι ἀρκούντως ἐξ αὐτῶν ἱκανοποιημένος καὶ ἀναμένω νὰ τὰς ἐφαρμόσῃ — ἀπορῶ πῶς ἐπέτρεψε νὰ ὑποβληθῇ τοιοῦτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀνατρέπει ἄρδην ὅλον τὸ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα, διότι ἐπιζητεῖται δι’ αὐτοῦ ὅπως ὅλα τὰ παιδιὰ πάρουν ἕνα συγχωροχάρτι.

§133Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἔρχεται ἁπλῶς νὰ θεραπεύσῃ ἓν ἄτοπον προηγουμένου νόμου, ὁ ὁποῖος ἔθεσε μικρὰν διορίαν.

§134Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον καθιεροῖ διάταξιν τὴν ὁποίαν θεωρῶ ἐντελῶς ἀσύμφορον καὶ ἀντιεκπαιδευτικήν.

§135Σ. ΞΥΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, μοῦ φαίνεται ὅτι εἶναι ἀδικαιολόγητος ἡ ἐπίθεσις κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, διότι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον δὲν ὑπεβλήθη παρὰ τοῦ νῦν ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Εἶναι δὲ παράδοξον πῶς ταράσσεται ἡ ἀριστερὰ πτέρυξ, ἡ ὁποία δὶς ἔχει ψηφίσει τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§136ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν ταρασσόμεθα.

§137Σ. ΞΥΔΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ δημιουργηθῇ κατάστασις διὰ τὸ μέλλον· πρόκειται νὰ ρυθμισθῇ μία κατάστασις τοῦ παρελθόντος, τὴν ὁποίαν κατάστασιν ἐρρύθμιζεν ἓν Νομοθετικὸν Διάταγμα, τοῦ ὁποίου ἡ ἐφαρμογὴ ἔληξε, διδομένης τῆς ἀδείας εἰς τοὺς μὴ ὑποβληθέντας εἰς τὴν ἐξέτασιν καὶ κατ’ ἰδίαν διδαχθέντας νὰ τὴν ὑποστῶσι νῦν. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο σκόπιμον, εἰς ὀλίγους μαθητὰς οἱ ὁποῖοι ἔμειναν μετεξεταστέοι εἰς ἐπικουρικὰ μαθήματα καὶ οἱ ὁποῖοι ἐξ ἀνωτέρας βίας δὲν ἠδυνήθησαν νὰ προσέλθωσιν εἰς ἐξετάσεις κατὰ τὴν 27 Σεπτεμβρίου, ἡ Συνέλευσις νὰ παράσχῃ τὴν ἄδειαν νὰ προσέλθωσιν εἰς ἐξέτασιν. Πρόκειται περὶ 4–5 μαθητῶν, οἱ ὁποῖοι ταξιδεύσαντες εἰς Εὐρώπην ἕνεκεν ἀνωτέρας βίας δὲν ἠδυνήθησαν νὰ προσέλθωσι. Διὰ τοῦτο ὑπέβαλα τὴν ἑξῆς προσθήκην. (Ἀναγινώσκει τὴν προσθήκην). Νομίζω ὅτι εἶναι δικαία ἡ τροπολογία καὶ παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτή.

§138Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ὅσον καὶ ἂν ἐκφράζω τὴν χαράν μου διότι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἀναγνωρίσας τὸ βάσιμον τῶν γενομένων παραστάσεων, ἐζήτησε νὰ παραπεμφθῇ τὸ ὑπὸ τύπον ψηφίσματος κατατεθὲν περὶ ἐπανεξετάσεως τῶν μαθητῶν νομοσχέδιον, τόσον ἐκφράζω τὴν ἀπορίαν μου διότι ἐπιμένει ὥστε τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον νὰ μὴ λάβῃ τὴν αὐτὴν τύχην.

§139Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν ἐπιμένω καθόλου. Μόνον ἐπειδὴ εἶχε ψηφισθῆ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§140Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ μοῦ ἀρέσει νὰ ἀνατρέχω ὀλίγον εἰς τὸ παρελθόν, πληροφορῶ τὴν Συνέλευσιν ὅτι τοιοῦτόν τι πρώτην φορὰν ἐγένετο δεκτὸν παρὰ τῆς Βουλῆς εἰς τὰ 1920, νὰ ἐπανεξετασθοῦν δηλαδὴ μαθηταὶ ὡς υἱοὶ παθόντων ψυχικὴν ὀδύνην. Παρακαλῶ θερμῶς ὅπως μὴ ἀντιγράφωμεν κακοζήλως τοιαῦτα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς κατηγορήσαμεν, διότι οὕτω βραβεύομεν τὴν ἀμάθειαν.

§141Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Γνωρίζετε ἂν ἔχει παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν;

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεπέμφθη.

§143Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπεφάνθη ἡ Ἐπιτροπή;

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§145Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τότε νὰ ἀναμείνωμεν τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§146Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἤθελα νὰ γνωρίζῃ ἡ Συνέλευσις τὴν θέσιν τῶν μαθητῶν αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τὸ κράτος μιᾶς ἄλλης νομοθεσίας ἀπέβλεπον εἰς τὸ δυνατὸν νὰ παρουσιασθοῦν εἰς οἱανδήποτε τάξιν καὶ νὰ ἐξετασθοῦν καὶ ἐξακολουθήσουν τὰς σπουδάς των εἰς τὸ Γυμνάσιον. Ποία θὰ εἶναι ἡ θέσις αὐτῶν τῶν μαθητῶν;

§147Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἠρωτήσατε ποῖοι εἶναι αὐτοί; Θὰ εἶναι τίποτε τεμπέληδες. Αὐτοὶ οἱ νόμοι δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ὑποθάλπουν τὴν ὀκνηρίαν καὶ τὴν ἀμάθειαν. Πρέπει νὰ ἀπορριφθῇ καὶ αὐτὸ καὶ τὸ ἄλλο, δὲν πειράζει δὲ ἂν 5 ἢ 10 ἀδικηθοῦν· θὰ κερδίσῃ ἡ ἐκπαίδευσις τοῦ συνόλου.

§148Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ νόμος αὐτὸς ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ποὺ ἦσθε καὶ σεῖς Ὑπουργός.

§149Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔχει παραπεμφθῆ εἰς Ἐπιτροπὴν ἢ ὄχι;

§150Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν γνωρίζω ὑπὸ ποίας συνθήκας ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν Παπαναστασίου, γνωρίζω ὅμως ὅτι εὑρέθη πρὸ ἑνὸς νόμου ἐψηφισμένου ἀπὸ τὴν πρώην Κυβέρνησιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δέχομαι νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἀναβάλλεται μέχρι τῆς ὑποβολῆς τῆς ἐκθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτά. (Ὥρᾳ 7.50 μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρᾳ 8 μ.μ.).

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Γιωτόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§153Π. ΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια, τὸ πρῶτον προσαχθὲν ὑπὸ τύπον ψηφίσματος, τὸ ἄλλο ἀρχικῶς ὑπὸ τύπον σχεδίου νόμου, κατόπιν δὲ ἐνσωματωθέντα ἀμφότερα ἐν ψηφίσματι, λόγῳ διχογνωμιῶν αἱ ὁποῖαι ἐξεδηλώθησαν ἐν τῇ Συνελεύσει, ἀπεφασίσθη νὰ σταλῶσιν εἰς Ἐπιτροπάς. Ἐπειδὴ αἱ διατάξεις τοῦ περιεχομένου εἶναι χαρακτῆρος ἐπείγοντος καὶ ἐπειδὴ πολλάκις τὰ νομοσχέδια παραμένουν ἐν ταῖς Ἐπιτροπαῖς ἐπὶ πολὺν χρόνον, ὑποβάλλω τὴν πρότασιν, ὅπως ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία θὰ ἐπεξεργασθῇ τὸ ἐν λόγῳ σχέδιον τὸ ἀφορῶν τὰς ἐκπαιδευτικὰς αὐτὰς διατάξεις παρακληθῇ νὰ ὑποβάλῃ τὸ πόρισμα τῆς ἐρεύνης της μετὰ τῆς ἐκθέσεώς της ἐντὸς 3 ἢ 5 ἡμερῶν, ἄλλως κινδυνεύει τὸ ζήτημα νὰ διαιωνισθῇ.

§154Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ὀρθὴ ἡ ἀντίληψις τοῦ κ. συναδέλφου.

§155Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ παρακληθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἵνα χορηγήσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς μαθητὰς αὐτοὺς νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὰ δημόσια σχολεῖα.

§156Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὀρθὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Γιωτοπούλου νὰ παρακληθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ὑποβάλῃ τὴν γνωμάτευσίν της συντόμως.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διαβιβάσω τὴν σύστασιν ταύτην πρὸς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπήν.

§158Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως σχέδιον ψηφίσματος διὰ τὴν διόρθωσιν τῶν ἐλαττωμάτων τὰ ὁποῖα παρουσιάσθησαν εἰς τὸν νόμον «περὶ ἀπονομῆς πολιτικῶν συντάξεων εἰς τοὺς ἐκ τοῦ πολέμου παθόντας». Ὑποθέτω ὅτι ἡ Συνέλευσις συγκατατίθεται νὰ ὑποβληθῇ ὑπὸ τύπον ψηφίσματος.

§159ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 26 Αὐγούστου 1924 περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων». Ὁ κ. Ἡσαΐας ἔχει τὸν λόγον.

§161Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Ἦτο μοιραῖον, κύριοι πληρεξούσιοι, ν’ ἀκουσθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατὰ τὴν πρὸ ἡμερῶν γενομένην σχετικὴν συζήτησιν ὅτι εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον δὲν ἐπετρέπετο νὰ ζητήσω τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ «περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων» νομοσχεδίου ἢ μᾶλλον ὅτι οὐδὲ τὸν λόγον ἐπετρέπετο νὰ λάβω, λόγῳ τῆς ἰδιότητός μου ὡς βιομηχάνου οἰνοπνευματοποιοῦ. Ἰσχυρίζομαι ὅτι ζητήσας τὴν ἀναβολὴν ἐν πλήρει τάξει ἤμην, καθόσον ἐγένετο συζήτησις παρὰ τὸν Κανονισμόν, ἐπιβάλλοντα τὴν τύπωσιν καὶ διανομὴν τῶν ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίων 24ωρον πρὸ ταύτης. Ἀφ’ ἑτέρου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι ἀφ’ ἧς διὰ τῆς ψήφου τοῦ λαοῦ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρακάθημαι ἐνταῦθα, ἀπέβαλον πᾶσαν ἄλλην ἰδιότητα καὶ ἀπέβλεψα, ὡς καὶ πάντες ὑμεῖς, εἰς ἓν καὶ μόνον, τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Μὴ ὢν ἀπὸ χαρακτῆρος συνηθισμένος νὰ περιαυτολογῶ ἓν καὶ μόνον παράδειγμα θέλω ἀναφέρει πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου τούτου, σχετικὸν μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα καὶ μὲ τὸ ψηφισθὲν ἤδη σταφιδικὸν νομοσχέδιον. Ὅταν ἡ ὑπὸ τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον Προσωρινὴ Κυβέρνησις τῆς Θεσσαλονίκης ἐγκαθιδρύθη ἐν Ἀθήναις, ἀπὸ τῆς πρώτης ἑβδομάδος ὑπέβαλον ὑπόμνημα εἰς τριπλοῦν, ἓν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἕτερον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τρίτον εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς τότε Κυβερνήσεως κ. Ε. Βενιζέλον. Διὰ τοῦ ὑπομνήματος τούτου ὑπεδείκνυον, καταφανῶς πρὸς βλάβην τῶν συμφερόντων μου ὡς βιομηχάνου, τὴν ἐξαγορὰν τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ μονοπώλιον τοῦ οἰνοπνεύματος, ἐξαγορὰν δυναμένην νὰ πραγματοποιηθῇ δι’ ἀποζημιώσεως οὐχὶ ἀνωτέρας τῶν 2 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ὁλοκλήρου τοῦ τότε ἀθίκτου δανείου τῆς ἐκριζώσεως κατακυρουμένου ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἦτο ὁ καὶ νῦν ἀξιότιμος κ. Σπυρίδης, λυποῦμαι δὲ διότι τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν παρίσταται ἐνταῦθα ἵνα βεβαιώσῃ τὰ ὅσα καθιστῶ γνωστὰ ὑμῖν, ἀναζητῶν ὅμως εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ Ὑπουργείου του ἀσφαλῶς θέλει εὕρει τὸ ὑπόμνημα τοῦτο μὲ τὴν κάτωθι ἰδιόχειρον σημείωσιν τοῦ τότε Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κ. Βενιζέλου: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀφοῦ μελετήσῃ τὸ ὑπόμνημα τοῦτο, νὰ φέρῃ τὸ πόρισμα τῆς μελέτης του εἰς τὸ πρῶτον Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, διότι εὑρίσκω τοῦτο λίαν συζητήσιμον». Τρεῖς ἡμέρας μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ ὑπομνήματός μου τούτου ἐλάμβανον πρόσκλησιν παρὰ τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου καὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. Ε. Βενιζέλου, ὅστις μοὶ κατέστησε γνωστὰ τὰ ἀνωτέρω μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως τὸ παρακολουθήσω. Κατόπιν τῆς ἐντολῆς ταύτης, παρουσιάσθην μετ’ ὀλίγας ἡμέρας εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἵνα ἴδω τὴν τύχην τοῦ ὑπομνήματός μου, ὅστις καὶ μὲ παρέπεμψεν εἰς τὸν Γεν. Γραμματέα. Παρουσιασθείς, κύριοι πληρεξούσιοι, εἰς τὸν Γεν. Γραμματέα ἐδέχθην τὰ εἰρωνικὰ αὐτοῦ μειδιάματα καὶ τὴν ἐρώτησιν «σεῖς ἐγράψατε τὸ ὑπόμνημα τοῦτο;» Πρὸ τῆς παραδόξου καὶ ἀνελπίστου ταύτης ὑποδοχῆς, ἐνῷ, ὑποδεικνύων εἰς τὸ Κράτος ἔσοδον ἐτήσιον 40–50 ἑκατομμυρίων ἀρτίων δραχμῶν, ἐθυσίαζον τὰ συμφέροντά μου, ἀπήντησα καὶ ἐγὼ καταλλήλως εἰς τὸν κ. Γεν. Γραμματέα, διακόψας δὲ πᾶσαν μετ’ αὐτοῦ συζήτησιν, παρουσιάσθην ἐκ νέου ἀμέσως εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§162ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ποῖος ἦτο τότε Γενικὸς Γραμματεύς;

§163Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Ὁ κ. Σοφιανόπουλος. Ὁ κ. Ὑπουργός, εἰς ὃν διεμαρτυρήθην διὰ τὴν ἧς ἔτυχον ὑποδοχὴν παρὰ τοῦ κ. Γραμματέως, μὲ καθησύχασεν, ὑποσχεθεὶς ὅτι μόνος του ἤθελε μελετήσει τὸ ὑπόμνημα τοῦτο, ἐπιφυλασσόμενος νὰ μὲ καλέσῃ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, ἵνα μοὶ γνωρίσῃ τὰς ἀπόψεις του. Ἐννοεῖται, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι ἑβδομάδες παρῆλθον χωρὶς οὐδεμίαν νὰ λάβω πρόσκλησιν. Ἐσκέφθην νὰ παρουσιασθῶ ἐκ νέου εἰς τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἦτο τόσον ἀπησχολημένος μὲ τὰ ἐθνικὰ ζητήματα, ἀπουσιάζων συχνὰ εἰς Θεσσαλονίκην καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὥστε δὲν ἐτόλμησα νὰ τὸν ἐνοχλήσω καὶ πάλιν. Οὕτω, κύριοι πληρεξούσιοι, τὸ Κράτος ἀπώλεσε περὶ τὰ πεντακόσια ἑκατομμύρια χρυσῶν δραχμῶν, ἤτοι 2–3 δισεκατομμύρια σημερινῶν, ἐξηγόρασε δὲ τὴν Προνομιοῦχον Ἑταιρείαν μόλις τὴν παραμονὴν τῆς λήξεως τοῦ προνομίου της. Ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ὁ ἀξιότιμος καὶ ἰδιαιτέρως εἰς ἐμὲ συμπαθὴς πληρεξούσιος Λασηθίου κ. Κούνδουρος ἐχαρακτήρισε τὸν ἐπιβαλλόμενον δι’ αὐτοῦ φόρον ὡς ἐπαχθῆ. Ὑπῆρξε δίκαιος ὁ χαρακτηρισμός του· πλειοδοτῶν ἐγὼ λέγω ὅτι ὁ φόρος οὗτος, ὡς καὶ ὁ τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ ὅλοι οἱ φόροι, εἶναι ἐπαχθεῖς, ἐπαχθέστατοι. Ἀλλὰ δυστυχῶς παρὰ τὴν ἐπάχθειάν των εἶναι ἀναγκαῖοι. Συνεχίζων ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος εἶπεν ὅτι οἱ συμπολῖταί του διεζεύχθησαν τὸν φόρον τοῦτον λόγῳ ἀσυμβιβάστου τοῦ χαρακτῆρος. Ὁμολογῶ ὅτι, ἂν καὶ μὴ ἔχων εἰδικότητα, ἀνέτρεξα ὁλόκληρον τὸν τροποποιοῦντα τὰς περὶ διαζυγίου διατάξεις νόμον τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λαμίας πληρεξουσίου καὶ οὐδαμοῦ ἀνεῦρον τοιαύτην περίπτωσιν διαζυγίου. Τὴν παρέκβασιν ταύτην εἰς ζήτημα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τῆς εἰδικότητός μου ἐλπίζω ὅτι θὰ μοὶ ἐπιτρέψωσιν οἱ συνάδελφοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐν θορύβῳ διεμαρτυρήθησαν διὰ τὴν ἀνάμιξίν μου εἰς ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον εἶμαι εἰδικός. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λασηθίου συνάδελφος ὅτι ὁ φόρος οὗτος εἶναι συνδεδεμένος μὲ ὁλόκληρον συγκρότημα δι’ ἑνὸς στερεοῦ, σιδηροῦ κρίκου. Οἱανδήποτε δὲ κοπτερὴν λίμαν καὶ ἂν ἤθελε μεταχειρισθῆ, εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸν θραύσῃ. Ἂν δέ, παρ’ ἐλπίδα, ἤθελε κατορθώσει τοῦτο, τότε θὰ ἴδῃ ὁλόκληρον τὸ συγκρότημα νὰ καταρρεύσῃ εἰς ἐρείπια. Τὸ συγκρότημα δὲ τοῦτο, κύριοι πληρεξούσιοι, ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸ σταφιδικὸν καὶ οἰνικὸν ζήτημα καὶ ἀπὸ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Καὶ ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, κατόπιν μάλιστα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς τελευταίας, δυνάμει τῶν ὁποίων πρέπει τὸ ταχύτερον νὰ ψηφισθῇ ὁ Καταστατικὸς Χάρτης τῆς Χώρας ἵνα τὸ ταχύτερον δι’ ἐκλογῶν εἰσέλθωμεν εἰς ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον: Ἔχομεν καιρὸν νὰ ἀναζητήσωμεν τὰς προσωρινῶς ἔστω δοθείσας λύσεις εἰς τὸ σταφιδικὸν καὶ οἰνολογικὸν ζήτημα; Ἔχομεν καιρὸν νὰ καταρτίσωμεν νέας Ἐπιτροπὰς πρὸς ἀνασυζήτησιν αὐτῶν ἢ πρέπει νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὰς προσωρινὰς αὐτὰς λύσεις; Τοῦτο εἶναι ζήτημα κυβερνητικόν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπεμβῶμεν. Ἂν, κύριοι συνάδελφοι, τὸ καθαρὸν οἰνόπνευμα, τὸ παρ’ οἰνοπνευματοποιῶν βʹ κατηγορίας παραγόμενον, ἐφορολογεῖτο μόνον κατὰ 18–20 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον ἀνύδρου, βεβαίως ἡ φορολογικὴ κλῖμαξ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου θὰ ἦτο ἐν πλήρει ἁρμονίᾳ πρὸς τὴν φορολογικὴν ἰσότητα. Ἀλλ’ ὅταν, ὡς γνωστόν, τὸ πόσιμον οἰνόπνευμα φορολογεῖται πρὸς δραχμὰς 27 καὶ 50/00 κατὰ χιλιόγραμμον, πλέον 60/00 τῆς δραχμῆς ἀναγκαστικοῦ, πλέον δραχ. 7 καὶ 50/00 νέα πρόσθετος φορολογία ἐσχάτως ἐπιβληθεῖσα, δὲν δύναται εἰμὴ ὡς λίαν ἐπιεικὴς νὰ θεωρηθῇ ἡ φορολογικὴ κλῖμαξ ἣν καθορίζει τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα, τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ κύρωσις. Φθάνω μάλιστα, κύριοι πληρεξούσιοι, μέχρι τοῦ σημείου νὰ εἴπω ὅτι, ἂν δὲν ἐπενεχθοῦν αἱ ἀναγκαῖαι τροπολογίαι, τάσσομαι καὶ ἐγὼ μὲ τοὺς ἀμβυκιστὰς καὶ προτείνω τὴν πλήρη ἀτέλειαν. Τὸ ζήτημα εἶναι σαφές. Ἂν μελετήσετε τὸν πίνακα τοῦτον, θὰ ἴδετε ὅτι τὸ ἐξ ἀμβύκων παραγόμενον οἰνόπνευμα φορολογεῖται μὲ τὰ 2/6 τοῦ φόρου τοῦ καθαροῦ οἰνοπνεύματος, ἡ δὲ στατιστικὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν παρουσίαζε παραγωγὴν τοιούτου στεμφυλοπνεύματος διὰ τὸ λῆξαν ἔτος ἀνερχομένην εἰς χιλιόγραμμα 1.300.000, ἐξ ἧς ἡ προκύψασα ζημία τοῦ Δημοσίου, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τότε ἰσχύοντος φόρου, ἀνῆλθεν ἐκ διαφορᾶς φόρου εἰς δραχ. 15.000.000. Ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ φορολογία τοῦ οἰνοπνεύματος, ἥτις εἶναι μεγαλυτέρα τῆς τοῦ 1923, ἡ παραγωγὴ οἴνων, ἧς συνέπεια ἡ ὑφισταμένη οἰνικὴ κρίσις, διπλασία σχεδὸν τῆς περυσινῆς, ἡ προϊοῦσα αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀμβύκων, ὁ διπλάσιος χρόνος τῆς λειτουργίας τούτων, ὁ ὑπὸ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου θεσπιζόμενος, ἡ βεβαιότης τῆς ἀποστάξεως, ἐκτὸς τῶν στεμφύλων, οἴνων, σταφίδων καὶ χαρουπίων ἔτι, θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀσφαλὲς συμπέρασμα ὅτι δι’ ἐφέτος τοὐλάχιστον ἡ παραγωγὴ στεμφυλοπνεύματος θέλει τριπλασιασθῆ, ἂν μὴ τετραπλασιασθῇ, ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου θὰ ὑπερβῇ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα τὰ 50 ἑκατομμύρια καὶ ἡ ὑγεία τῶν καταναλωτῶν, τροφοδοτηθησομένων μὲ στεμφυλόπνευμα ἀντὶ ποτῶν ἐκ καθαροῦ οἰνοπνεύματος, θὰ διατρέξῃ κίνδυνον. Προσθέσατε εἰς ταῦτα ὅτι ἡ παρακολούθησις παρὰ τῶν δημοσίων Ἀρχῶν τῆς κανονικῆς λειτουργίας τῶν ὑφισταμένων καὶ διαρκῶς δημιουργουμένων ἀμβύκων εἶναι δυσχερεστάτη, ὥστε νὰ πεισθῆτε ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ αὔξησις καὶ οὐχὶ ἡ μείωσις τῆς φορολογίας. Τούτων οὕτως ἐχόντων, λαμβάνω τὴν τιμήν, πρὸς ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, νὰ προτείνω τὰ ἑξῆς, ἐπιφυλασσόμενος, ἂν παραστῇ ἀνάγκη, νὰ ὑποβάλω καὶ τροπολογίαν: 1) Ἢ τὸν διπλασιασμὸν τῆς φορολογίας τῶν ἀμβύκων, ἵνα ἐξισωθῇ αὕτη πρὸς τὴν φορολογίαν τοῦ οἰνοπνεύματος, ἢ τὴν πλήρη ἀτέλειαν, διότι, ἂν μείνῃ ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, οὐδὲν ἐξυπηρετεῖ. 2) Τὴν πλήρη ἀτέλειαν τῶν ἀμβύκων τῆς χωρητικότητος τῶν 20 χιλιογράμμων, μὲ ὑποχρέωσιν τῶν παραγωγῶν, ὅπως μὴ διαθέτωσι τὸ στεμφυλόπνευμα τοῦτο πρὸς ἐμπορίαν, ἀλλὰ μόνον πρὸς οἰκιακήν των χρῆσιν, ὡς τοῦτο ἐφαρμόζεται ἐν Γαλλίᾳ. Ἐπὶ δὲ τῶν πάσης ἄλλης χωρητικότητος ἀμβύκων νὰ ἐπιβληθῇ ἡ ὑποχρέωσις τῆς παραδόσεως τοῦ οὕτω παραγομένου στεμφυλοπνεύματος εἰς οἰνοπνευματοποιοὺς βʹ κατηγορίας πρὸς παραγωγὴν καθαροῦ οἰνοπνεύματος ἤ, ἐν περιπτώσει διαθέσεως τούτου αὐτουσίου εἰς τὴν κατανάλωσιν, τὴν ὑποχρέωσιν τῆς καταβολῆς τοῦ ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος ἰσχύοντος φόρου, ὡς τοῦτο γίνεται ἐν Γαλλίᾳ. 3) Τὴν παραγωγὴν ἐκ τῶν στεμφύλων, ἀντὶ στεμφυλοπνεύματος (σούμας), στεμφυλίτου οἴνου, ἐπιτρεπομένης τῆς παραγωγῆς τούτου καὶ ἐν Γαλλίᾳ ἀκόμη πρὸς οἰκιακὴν χρῆσιν. 4) Τὴν ἀνάπτυξιν εἰς τοὺς Ἕλληνας παραγωγοὺς τοῦ συμφέροντος, ὅπερ θὰ εἶχον, καταργοῦντες τὸν ἀπηρχαιωμένον τρόπον τῆς διὰ τῶν ποδῶν ἐκθλίψεως, ὅστις κατὰ τὸν μέγαν Γάλλον οἰνολόγον G. Jaquemin πολὺ ὀλίγον ἀνταποκρίνεται πρὸς τοὺς κανόνας τῆς οἰνολογικῆς ὑγιεινῆς, τοῦ μέσου τούτου ὄντος λίαν εὐνοϊκοῦ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν παθογόνων ὀργανισμῶν, ἐξ αἰτίας τῆς ἐλλείψεως πάσης προσοχῆς καθαριότητος ἐκ μέρους τῶν ἐργατῶν, ἀλλὰ καὶ διότι, ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν μηχανικὴν ἔκθλιψιν, παρέχει πολὺ ὀλιγωτέραν ἀπόδοσιν καὶ στοιχίζει πολὺ περισσότερον εἰς ἐργατικά. Καθιερουμένου τούτου ἐρωτῶ· ὁποίαν σημασίαν θὰ ἔχῃ ἡ ἀπόσταξις στεμφύλων πτωχοτάτων εἰς οἰνόπνευμα, ἐνῷ ἡ τελειοποίησις τῶν μέσων τῆς ἐκθλίψεως, αὐξάνουσα κατὰ 15–20 τοῖς ἑκατὸν τὴν εἰς οἶνον ἀπόδοσιν, θὰ προσπορίσῃ εἰς τοὺς παραγωγοὺς πολὺ περισσότερον κέρδος ἢ ἡ ἀπόσταξις τῶν στεμφύλων, τὰ ὁποῖα, χρησιμοποιούμενα πλέον ὡς λίπασμα δι’ αὐτὰς ταύτας τὰς ἀμπέλους, θὰ ἔχουν μεγαλυτέραν ἀξίαν ἢ ἀποσταζόμενα; 5) Τὴν σύστασιν Συνεταιρισμῶν κατὰ τόπους, κατὰ τὰ ἐν Γαλλίᾳ ἰσχύοντα, οἵτινες προβαίνοντες εἰς τὰς ἀπαραιτήτους ἐγκαταστάσεις ἀποστακτικῶν μηχανημάτων νὰ συγκεντρώνουν τὰ στέμφυλα τῆς περιφερείας των, ἀποστάζοντες ταῦτα ἐπὶ τῇ παραγωγῇ eau de vie, ὅπερ θὰ ὑποβάλλεται εἰς τὴν ἰσχύουσαν φορολογίαν καταναλώσεως. 6) Φορολογίαν τοῦ ζύθου ἀνάλογον πρὸς τὴν φορολογίαν τοῦ οἰνοπνεύματος, δεδομένου ὅτι τὸ τελευταῖον τοῦτο εἶναι προϊὸν ἐθνικῆς βιομηχανίας, ἐνῷ ὁ ζῦθος παράγεται ἐκ πρώτης ὕλης προμηθευομένης ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Κατερχόμενος, κύριοι πληρεξούσιοι, τοῦ βήματος εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου, διότι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πικροὶ λόγοι ἐλέχθησαν κατὰ τῆς βιομηχανίας τοῦ οἰνοπνεύματος, ἀποτελούσης ἐν Ἑλλάδι πηγὴν πλούτου διὰ τὸ Κράτος καὶ ἐξυπηρετούσης διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως πρώτης ὕλης ἐγχωρίου τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν τοῦ Τόπου.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυχρονίδης ἔχει τὸν λόγον.

§165Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται νὰ ἀπασχολήσω διὰ μακρῶν τὴν Συνέλευσιν, διότι ἔχω ἀντιληφθῆ ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἐψηφίζετε τὸ ψήφισμα διὰ τοῦ ὁποίου ἐξουσιοδοτεῖτε τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκδώσῃ Νομοθετικὸν Διάταγμα περὶ τῆς φορολογίας τῶν ἀμβύκων, ὁμόφωνος ἦτο ἡ γνώμη τῆς Συνελεύσεως ὅτι πρέπει νὰ διαρρυθμισθῇ ἡ φορολογία τῶν ἀμβύκων κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος νὰ τὴν καθιστᾷ ὀλιγώτερον καταθλιπτικὴν εἰς τὸν λαόν. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐξέδωκε Νομοθετικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον, μολονότι εἰσάγει πολλὰς καινοτομίας, ἐν τούτοις διπλασιάζει τὸν φόρον. Τοσαύτη ἦτο ἡ ἐξέγερσις ἡ παρατηρηθεῖσα εἰς διάφορα μέρη ἐκ τούτου, ὥστε πολλοὶ ἤνοιξαν διὰ τῆς βίας τοὺς ἄμβυκας. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἀνταποκρινομένη εἰς τὰ αἰσθήματα τῶν παραγωγῶν αὐτῶν, ἐτροποποίησε τὸ Διάταγμα, κατόπιν συνεννοήσεως μετὰ πληρεξουσίων τῶν διαφόρων παραγωγῶν μερῶν. Θὰ περιορισθῶ νὰ ὁμιλήσω, κύριοι, μόνον διὰ τὴν Κρήτην. Ἐζητήσαμεν ὁμοθύμως πάντες οἱ πληρεξούσιοι, ὅπως ἐν Κρήτῃ παύσωσιν οἱ περιορισμοὶ οἱ ὑφιστάμενοι μέχρι σήμερον καὶ νὰ ἐπιβληθῇ φορολογία ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον θὰ ἐξάγεται. Ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις ὀρθῶς ἔλαβε τὸ μέτρον τοῦτο, θὰ προσθέσω ὅτι θὰ ἦτο ἀναγκαῖον, ἀφοῦ δὲν θὰ εἰσπράττεται φόρος καταναλώσεως ἐπὶ τῶν ἀμβύκων, νὰ καταργηθῇ καὶ ἡ σφράγισις καὶ ἀποσφράγισις αὐτῶν. Ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὸ δεχθῇ· δὲν ἔχει οὐδεμίαν οὐσιαστικὴν σημασίαν.

§166Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ὑποβάλετε τροπολογίαν.

§167Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Ἔχω νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο, ὅτι πρέπει διὰ τροπολογίας νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ παράγραφος 13 τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος ἄρχεται ἀπὸ τῆς νέας φορολογικῆς περιόδου, ἀπὸ 1 Αὐγούστου 1925.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καταφυγιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§169Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Μετὰ τὰς γενομένας δεκτὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας συνεζητήσαμεν μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν ἔχομεν νὰ εἴπωμεν πολλὰ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐπὶ Ἐπαναστάσεως ἐπεβλήθησαν φόροι οἱ ὁποῖοι ἐθεωρήθησαν ἐπαχθεῖς ὑπὸ τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῦ ὁ λαὸς ἔχει ὑπ’ ὄψιν του ὅτι αὐτὸς ἐγένετο ἀφορμὴ νὰ ἐπέλθῃ ἡ καταστροφὴ αὐτὴ καὶ νὰ ἐπιβληθῶσι φόροι. Δὲν ἐφώναζον τότε, ὅταν ὅμως ἐγένοντο ἐκλογαὶ καὶ ἐγένετο Δημοκρατία, ἤρχισαν πανταχόθεν φωναὶ κατὰ τῆς Δημοκρατίας. Καὶ ὅταν ἐν τῇ Συνελεύσει φωνάζωμεν περὶ θελήσεως καὶ κυριαρχίας τοῦ λαοῦ, πρέπει πρὸ παντὸς εἰς τὰ φορολογικὰ μέτρα νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν θέλησιν καὶ τὴν κυριαρχίαν τοῦ λαοῦ. Βεβαίως δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ διδάξωμεν τὸν λαὸν οὔτε προεκλογικῶς ὑπεσχέθημεν τοιοῦτόν τι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ πληρώνωσι φόρον. Ἀλλ’ εἴχομεν εἴπει ὅτι ἐκεῖνοι οἱ φόροι οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀπὸ τὴν Ἐπανάστασιν καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπληρώθησαν πέρυσι δὲν θὰ ηὐξάνοντο ποτέ. Δὲν ὑπεσχέθημεν κατάργησιν τῶν φόρων, ὑπεσχέθημεν διατήρησιν αὐτῶν τῶν φόρων, ἄνευ αὐξήσεως καὶ διαρρυθμίσεως φορολογικῆς, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἡ βεβαίωσις αὐτῶν νὰ μὴ γεννᾷ δυσφορίαν εἰς τὸν λαόν. Βεβαίως εὐκταῖον θὰ ἦτο, κ. Ὑπουργέ, νὰ μὴ αὐξήσετε τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ἦσαν πέρυσι, ἐπειδὴ δὲ ἐφαρμόζεται τὸ πρῶτον ὁ νόμος αὐτός, ἂν ἦτο δυνατόν, νὰ δεχθῆτε τὰς βάσεις τὰς ὁποίας εἶχε πέρυσι διὰ νὰ μὴ εἶναι ἐκτεθειμένη ἡ Δημοκρατία ὅτι ἦλθε διὰ νὰ αὐξήσῃ τοὺς φόρους.

§170Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὔριον ἡ Δημοκρατία θὰ ὑποβοηθήσῃ τὸν φόρον τοῦ καπνοῦ καὶ τότε ὁ λαὸς θὰ εἴπῃ ὅτι ἡ Δημοκρατία δὲν ἦλθε διὰ νὰ αὐξήσῃ, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐλαττώσῃ τοὺς φόρους.

§171Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Εἰς τὴν Θεσσαλίαν ἡ φορολογία τῶν ἀμβύκων καὶ τοῦ καπνοῦ ἔκαμε τοὺς ἀνθρώπους, ὥστε ἡμᾶς τοὺς δημοκρατικοὺς νὰ μὴ μᾶς ἀνέχωνται πλέον, μᾶς ἔκαμαν διαζύγιον καὶ παρακαλῶ νὰ λάβετε μέτρα καὶ περὶ ἀμβύκων καὶ περὶ καπνοῦ, μέτρα εὐεργετικά. Κύριε Ὑπουργέ, παρακαλῶ νὰ ρυθμίσετε ταχέως καὶ τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ, διότι ἔχομεν τηλεγραφήματα καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐγράφη ὅτι τὴν παρελθοῦσαν Τετάρτην οἱ καπνεργάται ἦλθον εἰς σύγκρουσιν μὲ ἄλλα στοιχεῖα καὶ εἴχομεν σκηνὰς καὶ θὰ ἔχωμεν, ἐφόσον δὲν λύεται τὸ ζήτημα τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ καπνοῦ. Εἴχομεν τὰς σκηνὰς τῆς Καβάλλας καὶ προχθὲς εἴχομεν τὰς αἱματηρὰς σκηνὰς τῆς Καρδίτσης. Δὲν πρέπει νὰ λησμονήσετε αὐτὸ τὸ ζήτημα, διότι γινόμεθα ἀφορμὴ νὰ ἀγανακτῇ ὁ λαὸς ἐναντίον μας.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γρηγορίου ἔχει τὸν λόγον.

§173Σ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ φορολογία τῶν ἀμβύκων ἐγέννησεν ἀσφαλῶς μεγάλην δυσφορίαν, δυσφορίαν τὴν ὁποίαν ἐτόνισαν οἱ προλαλήσαντες καὶ σήμερον καὶ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν. Ἡ δυσφορία αὐτὴ ἐπιβάλλει ὅπως ἐξετασθῶσιν οἱ λόγοι οἵτινες ἐγέννησαν αὐτήν, ὡς καὶ τὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιωθῇ ἡ περὶ ἧς πρόκειται φορολογία. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία συνεζήτησε τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι τὸ Ν. Διάταγμα τὸ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκείνης ἐγκριθὲν προεκάλεσε τὴν συζήτησιν, ἀνεπτύχθησαν αἱ διάφοροι γνῶμαι αἱ ἀφορῶσαι τὴν φορολογίαν αὐτὴν τὴν περίφημον τῶν ἀμβύκων, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν φορολογίαν τοῦ οἰνοπνεύματος. Καὶ ὁμολογῶ ὅτι σαφὴς ἐξεδηλώθη τότε ἡ τάσις ἀφ’ ἑνὸς τῶν ἀντιπροσώπων τῶν σταφιδοπαραγωγῶν μερῶν πρὸς καταπολέμησιν τῆς διὰ τῶν ἀμβύκων παραγωγῆς ἐνύδρου οἰνοπνεύματος καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ τάσις τῶν ἀντιπροσώπων τῶν διαφόρων ἄλλων ἐπαρχιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ὑπάρχουσιν ἄμβυκες, ὑπὲρ τῆς ἐλαττώσεως τῆς φορολογίας ταύτης. Κύριοι συνάδελφοι, ἂν τὸ ζήτημα ἐκρίνετο ἀπὸ καθαρᾶς ἐπιστημονικῆς ἀπόψεως, ἀναμφισβητήτως θὰ ἔδει ἀπὸ τοῦδε νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀσφαλὲς συμπέρασμα ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ κατάργησις τῶν ἀμβύκων, διότι ἡ ὕπαρξις τῆς φορολογίας τῶν ἀμβύκων, φορολογίας ἐξαιρετικῆς παραπλεύρως πρὸς τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν δευτέρας κατηγορίας, τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος φορολογεῖ βαρύτερον, ἀσφαλῶς δημιουργεῖ ἀνισότητα φορολογικὴν καὶ ἀσφαλῶς ἡ ὕπαρξις ἀμβύκων ἀποτελεῖ ἐξαίρεσιν, ἡ ὁποία ἀντίκειται εἰς τὴν ἀρχήν, ὅτι διὰ νὰ ἐπιβληθῇ φόρος δίκαιος, πρέπει νὰ πλήττῃ ἐξ ἴσου ὅλους τοὺς πολίτας καὶ οὐχὶ νὰ δημιουργῇ ἐξαιρέσεις ὑπὲρ ὡρισμένης κατηγορίας φορολογουμένων, ὡς συμβαίνει διὰ τοὺς καταναλίσκοντας ἔνυδρον οἰνόπνευμα, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τοὺς πολίτας οἵτινες ἀγοράζουσιν ἄνυδρον οἰνόπνευμα, φορολογούμενον βαρύτατα. Ἂν κρίνωμεν ἀπὸ τοὺς θεωρητικοὺς αὐτοὺς λόγους, θὰ ἐλέγομεν ὅτι τὸ Κράτος εἰσπράττει 200 ἑκατομμύρια ἐκ τοῦ φόρου οἰνοπνεύματος. Ἀναμφισβητήτως ἡ ὕπαρξις τῶν ἀμβύκων, οἱ ὁποῖοι ἐπηρεάζουν τὴν κατανάλωσιν τοῦ ἀνύδρου οἰνοπνεύματος, εἰς οὐδὲν ἄλλο συμβάλλει παρὰ νὰ ἐλαττώνῃ τὸν φόρον τοῦ οἰνοπνεύματος βʹ κατηγορίας. Μὲ ἄλλους λόγους αὐτὸς ὁ γαλακτοφόρος μαστὸς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅπως ἀπεδείχθη εἰς ὅλα τὰ σύγχρονα Κράτη ὅτι εἶναι ὁ φόρος τοῦ οἰνοπνεύματος, ἔχει μίαν ἀχίλλειον πτέρναν καὶ αὐτὴ εἶναι οἱ τρομεροὶ ἄμβυκες. Κατὰ βάσιν λοιπὸν θεωρητικὴν ἡ ἄποψις τῶν Ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου ποία ἦτο; Ἡ ἐξεύρεσις τῶν μέσων ὅπως βγάλουν ἀπὸ τὴν μέσην τοὺς ἄμβυκας. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη θεωρία, θεωρία ὀρθοτάτη ἀναμφισβητήτως, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἄμβυκες εἶναι παράρτημα τῆς γεωργικῆς βιομηχανίας καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ τύχουν ὑποστηρίξεως. Ἐγὼ δέχομαι τὴν ἀκροτέραν, τὴν χειροτέραν θεωρίαν, ἂν θέλετε, διὰ νὰ καταλήξω καὶ μὲ αὐτὴν τὴν ἐκδοχὴν εἰς τὸ συμπέρασμα ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον θέλω νὰ καταλήξω. Εἰσπράττονται ὅθεν 200 ἑκατομμύρια ἀπὸ τὸν φόρον τοῦ οἰνοπνεύματος. Ἡ παρουσία τῶν ἀμβύκων δημιουργεῖ ἀναμφισβητήτως ἐλάττωσιν καὶ θὰ ὁμιλήσω εἰς πόσα ἑκατομμύρια ἀκριβῶς ἀνέρχεται ὁ διαφεύγων ἑκάστοτε φόρος λόγῳ τῆς παρουσίας τῶν ἀμβύκων. Ἑπομένως δέον ἢ νὰ καταργήσωμεν τοὺς ἄμβυκας ἢ νὰ φορολογηθοῦν βαρύτατα. Εἶναι ἡ τάσις πρὸς τὴν ὁποίαν τείνουν ὅλα τὰ Κράτη τὰ σύγχρονα, πρὸς ἣν τείνομεν καὶ ἡμεῖς. Κάποτε κατήργησε προσωρινῶς τοὺς ἄμβυκας καὶ ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης διὰ νὰ τοὺς ἐπαναφέρῃ ἀμέσως, διότι ἡ ὕπαρξις τῶν ἀμβύκων ἀπετέλει ἔθιμον ἰσχυρὸν καὶ ἰσχυρῶς ἐρριζωμένον εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ χωρικοῦ, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς νόμος δύναται νὰ τὸ καταργήσῃ. Θὰ ἤθελον καὶ ἐγώ, κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ εἶχον τὴν δύναμιν νὰ εἴπω εἰς τὸν χωρικόν: Νὰ κάψῃς τὸ καζάνι σου, δὲν θὰ πίνῃς τοῦ λοιποῦ οὖζον, διότι τὸ συμφέρον τῆς Πατρίδος σου τὸ ἀπαιτεῖ καὶ ἀφοῦ ἐστρατεύθης καὶ ζῇς τόσον στενόχωρον ζωὴν ὑπὸ τὸ νέον πολίτευμα, ἔχεις τὴν ὑποχρέωσιν διὰ παντὸς μέσου νὰ μεριμνήσῃς ὥστε νὰ μὴ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος τοῦ οἰνοπνεύματος, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ μίαν πλουτοφόρον πηγήν, ἐκ τῆς ὁποίας δέον νὰ ἀντλήσωμεν ἔσοδα, διότι τὸ Κράτος μας ἀντιμετωπίζει μεγίστας δυσχερείας. Ἀλλὰ θὰ τοῦ ἔλεγον ἀκόμη, ἂν θέλετε, ὅτι οἱ βαθμοὶ τοῦ οἰνοπνεύματος οἱ ὁποῖοι περιέχονται μέσα εἰς τὸ οὖζον τὸ ὁποῖον πίνεις εἶναι ἐλάχιστοι, ὡς καὶ ὅτι τὸ ἔνυδρον οἰνόπνευμα ἔχει ἀποδείξει ἡ ἐπιστήμη ὅτι εἶναι πολὺ βλαβερὸν εἰς τὴν ὑγείαν. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι, κύριοι συνάδελφοι, νὰ τηρήσω τὴν γλῶσσαν ταύτην, διότι γνωρίζω ὅτι ὁ χωρικὸς θὰ μοῦ ἔστρεφε τὰ νῶτα μετ’ ἀγανακτήσεως ἴσης πρὸς τὴν ἀγανάκτησιν ἐκείνην ἣν θὰ ἐδοκίμαζεν ἂν τοῦ ἔλεγον ὅτι δὲν θὰ τρώγῃ κρέας τὴν ἡμέραν τοῦ Πάσχα οὔτε θὰ μεταβαίνῃ τὴν Κυριακὴν εἰς τὴν ἐκκλησίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, κύριοι. Πρὸ τῆς τοιαύτης καταστάσεως δέον νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν πραγματικότητα καὶ νὰ ἀτενίζωμεν τὴν πραγματικότητα αὐτὴν ὁσάκις πρόκειται νὰ κανονίσωμεν τοιαῦτα ζητήματα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀδήριτος ἀνάγκη. Δὲν δυνάμεθα τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ καταργήσωμεν τοὺς ἄμβυκας. Τώρα τί θὰ κάμωμεν, πῶς θὰ συμπεριφερθῶμεν ἀπέναντι τῆς καταστάσεως αὐτῆς; Ἐδῶ ἀρχίζει ἡ τρομερὰ πάλη. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ πολὺ ὀρθῶς ἀπὸ θεωρητικῆς πάντοτε ἀπόψεως ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφοῦ δέχεται τὴν ἀνάγκην τῶν ἀμβύκων, τοῦ ἐχθροῦ αὐτοῦ τῶν οἰνοπνευματοποιείων βʹ κατηγορίας, ἐπιδιώκει διὰ παντὸς μέσου τὴν καταπολέμησιν αὐτῶν. Καὶ ἐδῶ ἀρχίζει ὁ πόλεμος. Κατὰ τίνα τρόπον θὰ περιορισθῇ ἡ χρῆσις τῶν ἀμβύκων; Κατὰ τίνα τρόπον θὰ φορολογηθῇ ὁ ἄμβυξ; Καὶ καθιερώθη ἡ ἀρχὴ ἡ ὁποία ἐπεκράτησεν ἀπὸ τοῦ 1917, ὅτι ἡ φορολογία τῶν ἀμβύκων ἔδει νὰ παρακολουθῇ τὴν φορολογίαν τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ ἐφόσον αὐξάνει ἡ φορολογία τοῦ οἰνοπνεύματος δέον νὰ αὐξάνεται καὶ ἡ φορολογία τῶν ἀμβύκων. Θεωρητικὴ ἀρχὴ ἀρίστη· ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ξεμπλέξωμεν ἀπὸ τοὺς ἄμβυκας, νὰ δημιουργήσωμεν μίαν ἀναλογίαν τῆς φορολογίας διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὸν κίνδυνον τὸν μέγαν τὸν ὁποῖον διατρέχομεν, νὰ βλέπωμεν ὁλονὲν ἐντεινομένην τὴν κατανάλωσιν τοῦ οἰνοπνεύματος τοῦ ἐνύδρου εἰς βάρος τοῦ ἀνύδρου καὶ συνεπῶς ν’ ἀποφύγωμεν τὴν μείωσιν τῆς παραγωγῆς τοῦ οἰνοπνεύματος τοῦ ἐκ τῆς βιομηχανίας τῶν οἰνοπνευματοποιείων βʹ κατηγορίας, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐνισχύσωμεν. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἀντιθέτως λόγος γεωργικὸς νὰ ἐνισχύσωμεν τοὺς ἄμβυκας; Ἀναμφιβόλως ὑπάρχει καὶ θὰ εἰσηρχόμην εἰς τὸ θέμα τοῦτο, ἂν ὁ χρόνος μοὶ τὸ ἐπέτρεπεν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ ἡ ἐπὶ τοῦ ἐνύδρου οἰνοπνεύματος φορολογία ν’ ἀποφέρῃ τόσον ὅσον τὸ ἄνυδρον οἰνόπνευμα. Καὶ ἀκούσατε, κύριοι· ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὸ ἑξῆς: Ὅταν τῷ 1917 ἐφηρμόσθη ὁ φόρος τοῦ οἰνοπνεύματος, τότε ἐφορολογεῖτο τὸ οἰνόπνευμα μὲ 3 δραχ. κατὰ χιλιόγραμμον καὶ οἱ ἄμβυκες τῶν 40 χιλιογράμμων μὲ 10 δραχ. κατὰ τριήμερον. Ἐδεκαπλασιάσθη τῷ 1922 ἡ φορολογία τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ ἡ φορολογία τῶν ἀμβύκων ἐδεκαπλασιάσθη ἐπίσης· ἐδεκαπενταπλασιάσθη ἡ τοῦ οἰνοπνεύματος τῷ 1924, ἐδεκαπενταπλασιάσθη ἐπίσης καὶ ἡ φορολογία τῶν ἀμβύκων. Ἰσχυρίζομαι ἐν τούτοις, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι, ἂν ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν πραγματικότητα, θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἐσφαλμένη ἡ θεωρητικὴ βάσις εἰς τὴν ὁποίαν στηρίζονται διὰ νὰ θέλουν νὰ συσχετίσουν τὸν φόρον τοῦ οἰνοπνεύματος μὲ τὴν φορολογίαν τῶν ἀμβύκων· διότι ὁ φόρος τῶν ἀμβύκων δὲν ἔχει οὔτε τὸ προσὸν τῆς ψυχολογικότητος, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ φόρος τοῦ οἰνοπνεύματος, οὔτε τὸ προσὸν τῆς ἐλαστικότητος οὔτε τὴν εὐκολίαν τῆς εἰσπράξεως, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπεισέλθῃ εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ χωρικοῦ ἡ ἀντίληψις κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἐσκέφθη νὰ παραβιάσῃ τὸ ἄσυλον τῆς κατοικίας του καὶ νὰ ὑποβάλῃ αὐτὸν εἰς παντὸς εἴδους ἀπεχθεῖς καταπιέσεις, ἵνα φορολογήσῃ τὸ ὀλίγον ἔνυδρον οἰνόπνευμα τὸ ὁποῖον παράγει. Εἶναι κάτι τι ἐρριζωμένον εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ χωρικοῦ καὶ εἶναι ἔθιμον τὸ οὖζον τὸ ὁποῖον παράγει ὁ ἀγρότης διὰ νὰ τὸ χρησιμοποιῇ ὅταν πρόκειται νὰ δεχθῇ ἐπισκέψεις, ὅταν πρόκειται νὰ ὑπάγῃ εἰς ἑορτάς, ὅταν πρόκειται νὰ διασκεδάσῃ. Δὲν ἀντιλαμβάνεται καλὰ τί εἶναι αὐτὸς ὁ φόρος τοῦ ἀνύδρου οἰνοπνεύματος. Βλέπει τὴν φορολογικὴν μάχαιραν τοῦ Κράτους εἰσερχομένην ὄχι μόνον εἰς τὰς σάρκας του, ἀλλ’ ἐγγίζουσαν τὰ ὀστᾶ του. Εὑρίσκεται συνεπῶς ἐν ἀγανακτήσει καὶ ὁ φόρος ὁ ὁποῖος δημιουργεῖ ἀγανάκτησιν εἶναι δύσκολον νὰ εἰσπραχθῇ καὶ συνεπῶς ἡ εἴσπραξις καθίσταται δυσκολωτέρα. Καὶ ἰσχυρίζομαι, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι τὸ καλύτερον προσὸν ἑνὸς φόρου εἶναι τὸ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπραχθῇ εὐκόλως. Εἶναι μία διαφορὰ τοῦτο κολοσσιαία, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς φορολογίας τῶν ἀμβύκων καὶ τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος τῆς βʹ κατηγορίας. Ὁ φόρος τῶν ἀμβύκων εἶναι ἀντιψυχολογικός, λέγω, καὶ δὲν ἔχει τὸ προσὸν τῆς ἐλαστικότητος. Ἀντιψυχολογικὴν φορολογίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ ὁ μικρὸς κτηματίας, ὁ μικρὸς κάτοχος ἐλαχίστης ποσότητος οὔζου, ὅτι δι’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα πρέπει νὰ φορολογηθῇ. Συνεπῶς ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν ἔχει θέσει ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀνέκαθεν, νὰ συσχετίσῃ τὸν φόρον τῶν ἀμβύκων πρὸς τὴν φορολογίαν τοῦ οἰνοπνεύματος, εἶναι ἀρχὴ ἡ ὁποία, καίτοι θεωρητικῶς ὀρθή, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν πραγματικότητα. Ποίας εἰσπράξεις εἴχομεν ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀμβύκων τῷ 1917; Εἴχομεν 1.000.000. Τῷ 1922–1923 ὁ φόρος τῶν ἀμβύκων ἀπὸ 10 δραχμὰς κατὰ ἄμβυκα 40 χιλιογράμμων ηὐξήθη εἰς 90 δραχμάς· κατ’ ἀνάγκην αἱ εἰσπράξεις ἔπρεπε νὰ δεκαπλασιασθοῦν. Ἐν τούτοις αἱ εἰσπράξεις τῷ 1923 δὲν ὑπερβαίνουσι τὰ 5.400 000 δραχ. Ἄρα ὑπέστη ἐλάττωσιν ὁ φόρος οὗτος κατὰ τὴν εἴσπραξιν κατὰ 40%. Σήμερον ὁ φόρος τῶν ἀμβύκων ἔχει δεκαπενταπλασιασθῆ. Ἡμεῖς ἔπρεπε νὰ εἰσπράξωμεν σήμερον ἐν ἀναλογίᾳ μὲ τὴν ἀρχικὴν φορολογίαν 15.000.000. Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναλογίαν τὴν προγενεστέραν, δηλαδὴ τὴν εἴσπραξιν τοῦ 1922–1923, δηλ. δεχθῶμεν ἐλάττωσιν 40% ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 15.000.000, ἐλάττωσιν ἡ ὁποία θὰ αὐξήσῃ, διότι, αὐξανομένου τοῦ φορολογικοῦ ὁρίου, αὐξάνεται κατ’ ἀνάγκην καὶ ἡ διαφυγὴ τοῦ φόρου, τότε θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ἑνὸς ποσοῦ 7½ ἕως 8 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον κανονικῶς θὰ ἔδει νὰ εἰσπράξωμεν ἐκ τῆς ἐπιβαλλομένης διὰ τοῦ νομοσχεδίου φορολογίας. Ὥστε, κύριοι πληρεξούσιοι, μὲ τὸν φόρον τῶν ἀμβύκων τὸν ὁποῖον εἴχομεν τῷ 1922–1923, κατὰ τὸν πρὸ τοῦ Διατάγματος τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως νόμον, εἰσεπράττομεν 6.000.000, διὰ τῆς αὐξήσεως δὲ αὐτῆς τὴν ὁποίαν κάμνομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου πρόκειται νὰ εἰσπράξωμεν 9½ ἑκατομμύρια. Αὐτὴ εἶναι ἡ θετικὴ ζημία.

§174Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Δὲν πρέπει νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου μας. Δὲν εἶναι ταμειακὸν ζήτημα. Γίνεται καθαρῶς ἵνα ἀποκλείσουν τοὺς ἄμβυκας.

§175Π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ὁ λαὸς δὲν θὰ τὸ δεχθῇ ποτέ.

§176Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς αὐτὸ ἀποβλέπει ἡ βιομηχανία εἰς τὸ νὰ μονοπωλήσῃ τὸ οἰνόπνευμα.

§177Σ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόπτετε· νὰ ἔχετε τὴν ὑπομονὴν νὰ μὲ ἀκούσετε μέχρι τέλους. Ἐγὼ ἐξετάζω τὸ καθαρῶς ταμειακὸν ζήτημα, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις ἡ ὁποία ὤθησε τὴν Ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸ νὰ αὐξήσῃ τὸν φόρον αὐτόν. Ὑπάρχει καὶ γενικωτέρα ἄποψις, ὁ κίνδυνος ὁ ὁποῖος ὑφίσταται, ἐφόσον ὑφίστανται ἄμβυκες. Ὁ κίνδυνος αὐτὸς εἶναι ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλαττωθῶσιν οἱ φόροι οἱ προερχόμενοι ἐκ τῆς βιομηχανίας τοῦ οἰνοπνεύματος τῆς βʹ κατηγορίας. Ἐγὼ ὅμως ἀφήνω κατὰ μέρος αὐτὸ καὶ ἐξετάζω τὴν τεχνικὴν ἄποψιν τῶν στοιχείων αὐτῶν καὶ λέγω ὅτι πρόκειται μόνον περὶ 2½ ἑκατομμυρίων διαφορᾶς, ἡ ὁποία ἐν τούτοις εἶναι τόσον πιεστικὴ ὥστε νὰ ἐξεγείρῃ ὁλόκληρον τὸν κόσμον καὶ ὁλόκληρον τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν, ὁ ὁποῖος χρησιμοποιεῖ τοὺς ἄμβυκας. Ὅλος αὐτὸς ὁ θόρυβος γίνεται διὰ 2½ ἑκατομμύρια καθ’ ἣν ἐποχὴν μόνον ἀπὸ τὴν Κρήτην ἔχετε ἀνείσπρακτα 1½ ἑκατομ. δραχμῶν, προερχόμενα ἐκ προστίμων ἐπιβληθέντων λόγῳ ζημιῶν. Διὰ νὰ εἰσπράξετε λοιπὸν αὐτὰ τὰ 2½ ἑκατομμύρια ἐπεβάλετε τὸν ἐπαχθῆ αὐτὸν φόρον καὶ ἐν τούτοις ἀδιαμαρτυρήτως ηὐξήσατε διαφόρους ἄλλας φορολογίας· ἐπεβάλετε ἐσχάτως ἐν Κρήτῃ αὔξησιν 6 ἑκατομμυρίων εἰς τοὺς φόρους τοὺς ἔχοντας σχέσιν μὲ τὴν ἀγροφυλακήν. Εἰσπράττετε ἀπὸ τὸ Ἡράκλειον μόνον περὶ τὰ 4 ἑκατομμύρια ὡς πρόσθετον διὰ τὴν ἀγροφυλακὴν φορολογίαν ἐπὶ τῆς ἐξαγομένης σταφίδος. Τὰ εἰσπράττετε τὰ ἑκατομμύρια αὐτὰ λόγῳ τῆς ἀγροφυλακῆς ἄνευ οὐδεμιᾶς διαμαρτυρίας, ἐνῷ ἐπεβάλετε τὸν φόρον αὐτὸν τῶν ἀμβύκων διὰ νὰ εἰσπράξετε 2½ ἑκατομμύρια ἀπὸ ὅλην τὴν Ἑλλάδα καὶ ἠκούσαμεν ὄχι μόνον διαμαρτυρίας, ἀλλ’ εὑρέθημεν πρὸ ἐξεγέρσεως, ἥτις καὶ ἠνάγκασε καὶ τοὺς συναδέλφους πληρεξουσίους τοῦ νομοῦ Χανίων νὰ διαβεβαιώσουν τοὺς ἐκλογεῖς των ὅτι θὰ ἀποφευχθῇ ὁ κίνδυνος αὐτὸς τῆς νέας φορολογίας τῶν ἀμβύκων. Ἀλλ’ ἴσως μοὶ ἀντιταχθῇ: Δὲν πρόκειται μόνον νὰ αὐξηθοῦν τὰ ἔσοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ 2½ ἑκατομμύρια· ἔχομεν ἀποθετικὴν ζημίαν ἀπὸ τὸν φόρον τῶν ἀμβύκων 30 ἑκατομ. ἀναμφισβητήτως, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσεπράττομεν ἐπὶ πλέον ἀπὸ τὸν φόρον τοῦ οἰνοπνεύματος βʹ κατηγορίας, ἂν δὲν ὑπῆρχον οἱ ἄμβυκες. Ἀλλά, κύριοι, τοῦτο δὲν μὲ ἐνδιαφέρει. Ὑφίσταται ἡ ἀποθετικὴ ζημία, διότι ὑφίστανται οἱ ἄμβυκες· καὶ ἐφόσον δὲν καταργεῖτε τοὺς ἄμβυκας, μὲ τὴν κατάστασιν αὐτήν, κατ’ ἀνάγκην θὰ ὑφίστασθε καὶ τὴν ἀποθετικὴν ζημίαν.

§178Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὲ τρομάζετε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ζημίαν ἀποθετικὴν 30 ἑκατομμυρίων.

§179Σ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Πιθανὸν νὰ πλανῶμαι. Ἐκ τῶν ἀμβύκων κανονικῶς θὰ εἰσεπράττοντο 15 ἑκατομμύρια, ἐνῷ τώρα θὰ εἰσπραχθῶσιν 7½ ἑκατομμύρια. Χάνονται λοιπὸν τὰ ἄλλα 7½ ἑκατομμύρια λόγῳ κακῆς εἰσπράξεως, ἅτινα αὐξάνουν τὴν ἀποθετικὴν ζημίαν.

§180Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Ποίαν βάσιν λαμβάνετε; Τὴν τροπολογίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν;

§181Σ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὄχι. Λέγω λοιπὸν ὅτι δυνατὸν ἢ μᾶλλον ἀσφαλῶς ὑφιστάμεθα μίαν ἀποθετικὴν ζημίαν, διότι πρέπει νὰ δεχθῶμεν μίαν ἀποθετικὴν ζημίαν ἀνερχομένην μεταξὺ 20–30 ἑκατομμυρίων. Καὶ ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ὁμιλῶ πολιτικῶς καὶ ὄχι δικηγορικῶς· δὲν θέλω νὰ ἀποκρύπτω οὐδὲν τῶν στοιχείων ἅτινα ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου.

§182Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία τοιαύτη ζημία. Ἐγὼ θὰ ἀποδείξω ὅτι οἱ ἄμβυκες πληρώνουν ὅσον καὶ τὰ ἐργοστάσια.

§183Σ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Θὰ εὑρεθῆτε εἰς διαφωνίαν μὲ τὴν Ὑπηρεσίαν τοῦ χημικοῦ ἐργαστηρίου. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ λάβω τὰ τεχνικὰ δεδομένα τῆς Ὑπηρεσίας ταύτης, ἣν ἐγὼ θεωρῶ καλῆς πίστεως, ἐπ’ αὐτῶν δὲ στηριζόμενος θὰ κάμω τὴν ἀναλογίαν μου. Ποίαν σημασίαν θὰ ἔχῃ ἄλλως τε τὸ γεγονὸς τῆς ἀποθετικῆς ζημίας; Οὐδεμίαν σημασίαν, ἂν ψαύσω τὸ ζήτημα κατ’ οὐσίαν ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς διὰ νὰ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ κρίνω ἀπὸ τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ἐγὼ τὸ θέτω. Ἡ ἄποψίς μου δὲ εἶναι ὅτι, ἐφόσον ὑπάρχουν οἱ ἄμβυκες, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ φορολογία τῶν ἀμβύκων νὰ παρακολουθήσῃ τὴν φορολογίαν τοῦ οἰνοπνεύματος. Αἱ εἰσπράξεις ἐκ τῆς φορολογίας αὐτῆς τῶν ἀμβύκων εἶναι ἐντελῶς μηδαμιναὶ καὶ ἀνάξιαι· συνεπῶς ἐπιβάλλεται ἡ ἐλάττωσις τῶν ποσοστῶν, διότι οὐδεμία σημαντικὴ ζημία δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ποσοστῶν τούτων. Φρονῶ, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι εἴτε αὐξηθῇ τὸ ποσοστὸν ἐκ τῆς φορολογίας τῶν ἀμβύκων εἴτε ἐλαττωθῇ οὐδεμίαν σημασίαν οὐσιαστικὴν ἔχει τὸ γεγονός, διότι ἐκ τῆς φορολογίας αὐτῆς ἐλάχιστα τὸ Δημόσιον ἀποκομίζει, ἐφόσον δὲ ὁ φόρος εἶναι ἀντιπαθὴς δέον νὰ ἐλαττωθῇ εἰς τὸ minimum, διότι ἡ ἀπώλεια τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῶμεν θὰ εἶναι ἐλαχίστη. Λέγω δὲ ὅτι κατὰ τὴν περίοδον τὴν ὁποίαν διερχόμεθα εἶναι ἐντελῶς ἀντιπολιτικὸν ἐκ μέρους ἡμῶν ὡς Κυβερνήσεως καὶ ὡς Συνελεύσεως, καθαρῶς δημοκρατικῶν, νὰ πλήττωμεν διὰ μεταβολῆς φορολογικῆς ἐντελῶς ἀδικαιολογήτως τὸ ψυχολογικὸν αἴσθημα πληθυσμῶν τόσον πολυπληθῶν καὶ τοσοῦτον ἐχομένων στερρῶς πρὸς τὸ πολίτευμα τοῦτο, ἀπὸ τὸ ὁποῖον βεβαίως ἐλπίζουν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως αὐτῶν. Ἂν παρακολουθήσητε καὶ ἓν ἄλλο Κράτος, τὴν Γαλλίαν, θὰ ἴδητε ὅτι τὸ Κράτος τοῦτο, εὑρεθὲν ὑπὸ ἀναλόγους συνθήκας μὲ τὰς ἰδικάς μας, ἠναγκάσθη νὰ λάβῃ παρόμοια μέτρα, διότι ὅταν τῷ 1804 ἐν Γαλλίᾳ ἤρχετο ὁ κόμης τοῦ Ἀρτουὰ διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας, ὑπεχρεώθη νὰ δημιουργήσῃ αὐτὴν τὴν φορολογικὴν ἀτέλειαν ὑπὲρ τῶν ἀμβυκοποιῶν ἐν Γαλλίᾳ. Δέον δὲ νὰ σημειωθῇ ὅτι ἐν Γαλλίᾳ ὑπάρχουν 300,000 ἄμβυκες, ὅ ἐστὶ μεθερμηνευόμενον ὅτι, ἐφόσον ἐνταῦθα ἔχομεν πληθυσμὸν ἰσούμενον μὲ τὸ πέμπτον τοῦ ἐν Γαλλίᾳ, ἔχομεν δὲ ἄμβυκας ἡμεῖς μόνον 12,000, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Ὑπηρεσίας ἤ, ἂν θέλετε, 18,000 ἢ 20,000, ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι ἀριθμὸν κατὰ πολὺ κατώτερον ἐν ἀναλογίᾳ τῶν ἐν Γαλλίᾳ ἀμβύκων, ὧν ὁ ἀριθμὸς φθάνει τοὺς 300.000, καὶ ὅπου ἔχουν ἐπίσης καὶ ἕνα φοβερὸν φόρον ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος. Ἐν τούτοις ἀπὸ τοῦ 1804 ἔχουν ἐν Γαλλίᾳ τὸ προνόμιον τῶν κατόχων τῶν ἀμβύκων (privilège des bouilleurs de cru), καθ’ ὃ ὅλοι οἱ κάτοχοι ἀμβύκων ἀπαλλάσσονται παντὸς φόρου προκειμένου περὶ ἀποστάξεως τῶν στεμφύλων προερχομένων ἐκ τῶν ἰδίων εἰσοδημάτων αὐτῶν. Καὶ ἐν τούτοις ἀπὸ τοῦ 1804 ἡ Ἐπιστήμη καὶ τὸ Κράτος καὶ ἐκεῖ ἐπεχείρησαν νὰ ἐπιφέρουν περιορισμοὺς εἰς τὸ προνόμιον τοῦτο τῶν ἀμβύκων, ἀλλὰ τῷ 1906 ὑπεχρεώθη τελειωτικῶς καὶ πάλιν τὸ Κράτος νὰ ἄρῃ πάντα περιορισμὸν εἰς τὸ προνόμιον καὶ νὰ τὸ ἀφήσῃ ἐντελῶς ἐλεύθερον, διότι, ὡς διεκήρυξεν ὁ τότε Πρωθυπουργὸς τῆς Γαλλίας Rouvier, οὐδεὶς ἐκ τῶν βουλευτῶν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντικρούσῃ τοὺς ἐκλογεῖς του — διότι ἐπρόκειτο τότε περὶ διαλύσεως τῆς Βουλῆς — ἂν ἐθίγετο ὁπωσδήποτε τὸ προνόμιον τοῦτο τῶν ἀμβύκων. Εἰς παρομοίας περιστάσεις εὑρισκόμεθα καὶ ἡμεῖς σήμερον καὶ δι’ αὐτό, καὶ ὑπὸ τὰς χειροτέρας συνθήκας, καὶ ἂν ἀκόμη ἐθεωροῦντο οἱ ἄμβυκες ὡς προνόμιον ἐξαιρετικόν, καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ὑπάρχει μία ἀποθετικὴ ζημία, ἥτις ἴσως ὑφίσταται, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πράξωμεν ἄλλως παρὰ νὰ τείνωμεν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς φορολογίας τῶν ἀμβύκων. Ὡς πρὸς τὸν περιορισμὸν τῆς χρήσεως τῶν ἀμβύκων ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι τὴν μικρὰν ἐμπορίαν εἶναι ἀδύνατον νὰ τὴν ἀπαγορεύσετε, καὶ μὴ θελήσετε νὰ τὴν ἀπαγορεύσετε, διότι θὰ δημιουργήσετε μίαν ἔκρυθμον κατάστασιν, ἀφοῦ οὔτε χωροφύλακας οὔτε ὄργανα ἔχετε διὰ νὰ ἀπαγορεύσετε τὴν πώλησιν τοῦ οὔζου. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ εἰδικὸν ζήτημα τὸ ἀφορῶν τὰ ἐν Κρήτῃ, συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὰς τροπολογίας τὰς ὑποβληθείσας ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον πληρεξούσιον Χανίων κ. Πολυχρονίδην.

§184Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Χωρὶς νὰ παρεξηγηθῶ ἀπὸ τοὺς συναδέλφους οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ὁμιλήσουν αἰσθάνομαι τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἕκαστος ἐκ τῶν ἐγγεγραμμένων θέλει νὰ εἴπῃ δύο λέξεις. Θὰ προέτεινα μόνον νὰ περιωρίζοντο αἱ ἀγορεύσεις εἰς 5 λεπτά, ὥστε μετὰ 5 ἢ 6 πεντάλεπτα νὰ τελειώσωμεν.

§185Ν. ΞΗΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ὅπως τὸ ἐκ στεμφύλων οἰνόπνευμα τὸ παραγόμενον ἀπὸ ποτοποιοὺς βʹ κατηγορίας, τὸ δι’ οἰκιακὴν χρῆσιν, ἀπαλλαγῇ πάσης φορολογίας καὶ τεθῇ εἷς φόρος καταναλώσεως. Μὴ νομίζετε ὅτι διὰ τοῦ μεγάλου φόρου θὰ εἰσπράξετε περισσότερα. Ἔχομεν παράδειγμα τὸν φόρον τῆς ζαχάρεως, καὶ τοῦτο διότι ὁ μεγάλος φόρος δίδει περιθώριον εἰς τὸ λαθρεμπόριον. Περισσότερα θὰ εἰσπράξετε ἂν μειώσετε τὸν φόρον, διότι θὰ γίνουν περισσότερα καζάνια, ἐκτὸς ἂν θέλετε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ἠσαΐας, νὰ τὰ καταργήσετε, ἀλλὰ τότε εἰπέτε το εἰλικρινῶς. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ δεχθῆτε αὐτὴν τὴν τροπολογίαν μέχρι ποσοῦ ὡρισμένων ὀκάδων.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σακελλαρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§187Χ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὁ συνάδελφος κ. Ἠσαΐας ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἰδίαν πλάνην εἰς ἣν ὑπέπεσε καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐθεώρησεν ὅτι οἱ παραγωγοὶ εἶναι ἔμποροι. Δὲν γνωρίζω κατὰ ποίαν λογικὴν ἀντίληψιν ὁ παραγωγὸς εἶναι ἔμπορος. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀπὸ τὰ βιβλία ὡς νομικὸς δὲν ἔχω σχηματίσει ἀντίληψιν ὅτι ὁ παραγωγὸς ἀγοράζων καὶ πωλῶν ἐπὶ κέρδει τὰ προϊόντα τοῦ κτήματός του εἶναι ἔμπορος. Δυστυχῶς ἠκούσθη ἐκ μέρους τοῦ κ. Σολδάτου....

§188Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἐγὼ καὶ ὁ κ. Γρηγορίου ὑπεγράψαμεν τὴν πρότασιν, δι’ ἧς ζητοῦμεν ὅπως ἡ δι’ οἰκιακὴν χρῆσιν σοῦμα εἶναι ἐλευθέρα καὶ ἐκείνη ἡ ὁποία βγαίνει πρὸς ἐμπορίαν νὰ φορολογῆται.

§189Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Αὐτὸ ὑπεστήριξα καὶ ἐγώ.

§190Χ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἰσχυρίζομαι ὅτι δὲν εἶναι ἔμπορος ὁ παραγωγὸς ὁ ἀγοράζων καὶ μεταπωλῶν ἐπὶ κέρδει.

§191Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διατί ἐπιτρέπει τὸ νομοσχέδιον τὴν ἐμπορίαν;

§192Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πώλησις τοῦ προϊόντος τοῦ κτήματος ἑνὸς ἀγρότου εἶναι ἐμπορία;

§193Χ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ. Ὄχι, διόλου. Αὐτὴ ἡ παρεξήγησις, κύριοι συνάδελφοι, ἐπεκράτησεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ σκεφθῇ ὁ κ. συνάδελφος Ἀθηνῶν Πειραιῶς ὅτι ὁ οἰνοπαραγωγὸς φορολογεῖται τρεῖς φορὰς· πρῶτον μὲ τὸν φόρον καθαρᾶς προσόδου, δεύτερον φορολογεῖται ὁ οἶνος ὅταν ἐξέρχεται ἐκ τῆς ἐπαρχίας καὶ τρίτον φορολογοῦνται τὰ στέμφυλα. Ἐλέχθη καὶ ἄλλο τι, διὰ τὸ ὁποῖον διαμαρτύρομαι, ὅτι οἱ παραγωγοὶ δὲν καταβάλλουν τοὺς φόρους. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι οἱ παραγωγοὶ οὐδέποτε ἠρνήθησαν τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων. Ἀντιθέτως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἠρνήθησαν τοὺς φόρους εἶναι αἱ βιομηχανικαὶ τάξεις, αἱ ὁποῖαι πάντοτε προσεπάθησαν διὰ πάσης θυσίας νὰ ἀποφύγουν τὸν φόρον.

§194Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Γνωρίζετε ὅτι ἐχρεοκόπησαν ὅλοι οἱ βιομήχανοι Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ τῆς Ἑλλάδος ὅλης; Οὐδεὶς πληρώνει φόρους· ὅλοι διατελοῦν ἐν χρεοκοπίᾳ.

§195Χ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω ὅτι αἱ παραγωγικαὶ τάξεις πάντοτε κατέβαλον, καὶ μάλιστα ὑπερηκόντισαν τὰς προβλέψεις τῶν Ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν στρέφονται πάντοτε πρὸς τὰς παραγωγικὰς τάξεις καὶ μεταχειρίζονται δημοσιονομικὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν μετεχειρίζοντο ἄλλοτε αἱ Κυβερνήσεις πρὸ τῆς Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως, διότι, ὅταν ἀποφασίζουν νὰ φορολογήσουν μὲ 100 ἑκατομμύρια τοὺς παραγωγούς, εἰσπράττουν 150 ἑκατομμύρια, ἐνῷ ἀπὸ τὰς βιομηχανικὰς καὶ ἐμπορικὰς τάξεις εἰσπράττουν μόλις τὸ δέκατον. Σᾶς ἐξέπληξεν ἡ εὔνοια τοῦ Κράτους ἀπέναντι τῶν παραγωγῶν, ἀλλ’ ἂν ἐσκέπτεσθε ὅτι αὐτοὶ οἱ παραγωγοὶ ζῶσιν εἰς μίαν κατάστασιν ἐλεεινήν, δὲν ἔχουν ἕνα διδάσκαλον, ἕνα ἱερέα, δὲν ἔχουν οὔτε τὴν στοιχειώδη ἀγροτικὴν ἀσφάλειαν, δὲν θὰ ἐξεπλήττεσθε. Πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι σεῖς ὡς βιομήχανος ἀπολαμβάνετε ὅλας τὰς ἀπολαυὰς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ἐνῷ οἱ παραγωγοὶ δὲν ἀπολαμβάνουν τίποτε. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ στείλῃ δέκα ἐκ τῶν ἱκανωτέρων ὑπαλλήλων εἰς τὰς δέκα πρώτας Ἐφορίας τοῦ Κράτους καὶ νὰ εἶναι βέβαιος ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς θὰ ἐπήγαινεν ἀπὸ 3½ εἰς 7 δισεκατομμύρια.

§196Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἂν εἰσπράξῃ ἡ Ἑλλὰς τὰ ὀφειλόμενα ἐκ τῶν φόρων, ξεπληρώνει τὰ χρέη της ὅλα.

§197Χ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ. Μάλιστα. Μὴ λησμονῶμεν δὲ ὅτι δὲν εἶναι βιομήχανος ὁ παραγωγὸς καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ τὰς σχετικὰς ἀπολαύσεις του. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐφόσον οἱ παραγωγοὶ μᾶς ἐξεδήλωσαν ὅτι δὲν ἐννοοῦν νὰ πληρώσουν φόρον ἀνώτερον, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τοὺς παρακολουθήσωμεν, ἄλλως νὰ εἶσθε πλέον ἢ βέβαιοι ὅτι αἱ μέλλουσαι ἐκλογαὶ δὲν θὰ εἶναι πολιτικαί, ἀλλὰ οἰκονομικαί.

§198Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Εἰς τὴν Λευκάδα θὰ γίνῃ ἐπανάστασις, ἂν δὲν ληφθοῦν μέτρα προστασίας.

§199Χ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ τοῦτο μόνον γνωρίζω νὰ εἴπω, ὅτι νόμος ὁ ὁποῖος δὲν στηρίζεται εἰς τὴν συνείδησιν τῶν ὁμάδων εἶναι νόμος ἀσυνείδητος καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ σταθῇ, καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐπέλθῃ θὰ εἶναι καμμία μεταβολὴ καὶ θὰ εἴμεθα ἡμεῖς ὑπαίτιοι αὐτῆς, διότι ἐλάβομεν μέτρον ἄστοχον καὶ ἐπιβλαβές.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δενδρινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§201Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἶναι λυπηρὸν ὅτι ζήτημα τόσον γενικοῦ ἐνδιαφέροντος λαμβάνει τροπὴν σχεδὸν προσωπικὴν ὑπό τινων ἐκ τῶν ἐνδιαφερομένων. Ὑποθέτω ὅτι εἰς ἓν μόνον πρέπει νὰ ἀποβλέπωμεν, ὅπως εἶπεν ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος κ. συνάδελφος, νὰ ἐφαρμόσωμεν τρόπον φορολογίας, ὄχι μόνον διὰ τοὺς ἄμβυκας, ἀλλὰ καὶ δι’ ὅλα τὰ ζητήματα, ὁ ὁποῖος νὰ δύναται νὰ εἶναι ἀνεκτὸς ἀπὸ τὰς μεγάλας μάζας, ἀπὸ τὰς μάζας τὰς ἐργαζομένας· τοιαῦται δὲ εἶναι κυρίως αἱ ἀγροτικαὶ μᾶζαι. Ἡ φορολογία τῶν ἀμβύκων ἐπὶ τοσοῦτον κατέστη ἐπαχθής, ὥστε σήμερον νὰ μὴ ἐργάζεται οὐδεὶς ἄμβυξ. Καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εἴπῃ ἂν σήμερον ὑπάρχει ἐν Κερκύρᾳ μικρὸς ἄμβυξ λειτουργῶν. Τὰ στέμφυλα ἀπορρίπτονται καὶ γίνονται κόπρος. Καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅταν τὰ πλεῖστα μέλη ἐξησφάλισαν τὴν προστασίαν τῆς σταφίδος, τότε πλέον δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὰ ἰδικά μας αἰτήματα. Ἀλλ’ εἶναι λυπηρὸν ἐπίσης νὰ βλέπωμεν, ἢ μᾶλλον εἶναι ἀνησυχητικὸν νὰ βλέπωμεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔχει τόσην διορατικότητα εἰς πολλὰ ζητήματα καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου, ὁμολογῶ, ἐβασίσθημεν, ἀνεξαρτήτως τῆς διαστάσεως τῶν γενικωτέρων ἀντιλήψεων τὰς ὁποίας ἔχομεν, ἀποβλέποντες εἰς τὰς πολλάς του γνώσεις, εἰς τὴν ὀξυδέρκειάν του, ἐπὶ τέλους εἰς τὸ μωραΐτικον πνεῦμά του, ὅτι θὰ ἔβλεπε τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους διατρέχομεν ἀπὸ μίαν τοιαύτην πολιτικὴν καὶ θὰ ὑπεστήριζε τὴν ἀγροτικὴν τάξιν καὶ τὰς ἄλλας πασχούσας τάξεις, εἶναι λυπηρόν, λέγω, νὰ βλέπωμεν νὰ συμβαίνῃ τὸ ἐναντίον. Διότι πρὸ ὀλίγου εἴδομεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν τῷ εἶπεν ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς ὅτι ἐπίκειται κίνδυνος ἐπαναστάσεως, νὰ λέγῃ ὅτι δὲν βλέπει ἔτσι τὰ πράγματα. Καὶ τοῦτο διότι δὲν ἔρχεται εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν λαϊκὴν ψυχήν, ἡ ὁποία εἶναι ἑτοίμη νὰ ἐκσπάσῃ διὰ πολλὰ ζητήματα καὶ ὄχι μόνον δι’ αὐτό. Ἐπωφελοῦμαι τῆς περιστάσεως διὰ νὰ εἴπω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου θὰ ἀκουσθῶσιν, ὄχι μόνον παρ’ ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ παρ’ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὡς εἶπον, λόγῳ τῆς ἐπαχθοῦς φορολογίας, διὰ νὰ ὁμιλήσω εἰδικῶς διὰ τὴν Κέρκυραν, ἔπαυσε παραγομένη ἡ σοῦμα καὶ συνεπῶς εἶναι μία ζημία ἡ ὁποία ἐπέρχεται εἰς τὸ Κράτος καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ταμειακῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς οἰκονομίας. Θὰ ἠρώτων τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ ποῖον εἶναι τὸ εἰσπραττόμενον ποσὸν ἀπὸ τοὺς λοιποὺς ἄμβυκας. Θὰ εἶναι, ὑποθέτω, περὶ τὰ 20 ἑκατομμύρια. Ἐπὶ τέλους, ἂς ἐξεύρωμεν ἕνα τρόπον νὰ μένουν ὅλοι οἱ ἄμβυκες ἀφορολόγητοι καὶ αὐτὰ τὰ 20 ἑκατομμύρια νὰ μένουν ἐντελῶς ἐλεύθερα καὶ αὐτὸ τὸ ποσὸν νὰ μένῃ. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ ἀλήθεια εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ἠσαΐας εἶπεν ἐν τῇ εἰλικρινείᾳ του, τὴν ὁποίαν ἀντὶ νὰ ἐκτιμήσωμεν καὶ νὰ ἴδωμεν τὸν ἄνθρωπον νὰ ἐξετάζῃ τὸ ζήτημα ἀντικειμενικῶς καὶ ἐπισταμένως, ὅλοι ἐπετέθημεν κατ’ αὐτοῦ. Ἡ ἀλήθεια δηλαδὴ εἶναι ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ ἀποκλείσῃ τοὺς ἄμβυκας.

§202Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Οἱ μεγαλοβιομήχανοι ζητοῦν νὰ ἀποκλείσουν τοὺς ἄμβυκας.

§203Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὸν παίρνω ὡς μεγαλοβιομήχανον. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸν παραδέχομαι ὡς πληρεξούσιον. Ἂν ὑποθέτω ὅτι ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εὑρίσκεται ἐν πλήρει συνεννοήσει, αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Πάντως ὅμως τὴν ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀποδώσωμεν δὲν πιστεύω βεβαίως νὰ ἀρνῆσθε ὅτι τὴν ὀφείλομεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου.

§204Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προτείνω νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν καὶ νὰ παραιτηθοῦν οἱ ἀναγεγραμμένοι ρήτορες, καὶ κατόπιν νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις εἰς βʹ ἀνάγνωσιν.

§205ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις γίνεται πρὸς ἐπαρχιακὴν κατανάλωσιν.

§206Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Τὰ ζητήματα, κύριε Πρόεδρε, δὲν πρέπει νὰ ἐξετάζωνται κατόπιν πιέσεως μονομεροῦς. Δὲν εἶναι ἐπαρχιακὴ κατανάλωσις τὸ νὰ ὁμιλῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος. (Θόρυβος). Καὶ διαμαρτύρομαι διότι τὸ ἐδάφιον 13 δὲν ἐπεξετάθη εἰς τὴν Λευκάδα ὑφισταμένην φοβερὰν οἰνολογικὴν κρίσιν, ἐξ ἧς ἐπίκειται διασάλευσις τῆς τάξεως.

§207Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἡμεῖς εἴμεθα ἀγρόται. Ἐννοοῦμεν αὐτὸ τὸ ἀγροτικὸν καζάνι νὰ μὴ τὸ φορολογήσωμεν βαριά.

§208Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἂν δὲν ὑπάρξῃ τάξις μεταξὺ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις. Ἅμα ἀρχίσωμεν νὰ συζητῶμεν οὕτω, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ τίποτε.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου συζήτησις. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως πρῶτον θέμα θὰ εἶναι τὸ ψήφισμα «περὶ δασμολογίου», δεύτερον τὸ σχέδιον «περὶ ἀποκεντρώσεως», τρίτον τὸ «περὶ ἐγκαταστάσεως ἀλλοδαπῶν», ἔπειτα «συζήτησις ἐπὶ τοῦ Συντάγματος» καὶ εἶτα ἡ ὑπόλοιπος ἡμερησία νομοθετικὴ ἐργασία.

§210Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἄν ἡ προσεχὴς Ἡμερησία Διάταξις κατ’ ἀξίωσιν τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἔχῃ ἀναγεγραμμένον τὸ ψήφισμα «περὶ δασμολογίου», ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ ὑπάρξῃ καιρὸς νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις καὶ συνεπῶς παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§211ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, κ. Πρόεδρε.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τῇ 4ῃ μ.μ. τῆς προσεχοῦς Δευτέρας. (Ὥρα 9.40′ μ.μ.).