1924.11.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 106Η

Παρασκευὴ 21 Νοεμβρίου 1924

(Ὥρα 5.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Ἐπιτροπὴ κατοίκων Παραλίας Ἄστρους παρακαλεῖ ὅπως ἀπαγορευθῇ ἡ ἑνωτικὴ δημοπρασία ἐλαιοδεκάτης καὶ ἀντ’ αὐτῆς γίνονται τμηματικαὶ τοιαῦται. — Ἐπιτροπὴ κατοίκων Καλυβιῶν Μεγαλοπόλεως διαμαρτύρεται ἐναντίον τοῦ ἐφοριακοῦ γραμματέως προβάντος εἰς ἐγγραφὴν ὑπερόγκων ποσῶν παραγωγῆς. — Ἡ Καπνεργατικὴ Ὁμοσπονδία Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως διαταχθῇ ἡ ἀποφυλάκισις τῶν κρατουμένων ἐργατῶν. — Ἐπιτροπὴ κατοίκων Κοινότητος Ρουσβάναγα παρακαλεῖ ὅπως ἀποσταλῇ ἐκεῖσε ἐπιθεωρητὴς καὶ ἐνεργήσῃ ἔλεγχον δηλώσεων γεωργικῆς παραγωγῆς, καθόσον ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου Μεγαλοπόλεως ὑπερεξώγκωσε τὰς ποσότητας τῆς παραγωγῆς. — Οἱ προσωρινοὶ ὑποδιδάσκαλοι Τρικκάλων ζητοῦσι τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. — Οἱ μαθηταὶ τοῦ ἐνταῦθα μονοταξίου Διδασκαλείου ζητοῦσι τὴν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν των. — Οἱ συμβολαιογράφοι Ρεθύμνου παρακαλοῦσιν ὅπως ψηφισθῇ τὸ ὑπὸ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ κ. Σταμούλη καταρτισθὲν νομοσχέδιον περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεώς των. — Ὁ καπνεργατικὸς κόσμος Ξάνθης ἀξιοῖ τὴν αὐστηρὰν τιμωρίαν τῶν ὑπευθύνων διὰ τὰ γεγονότα τῆς Καβάλλας. — Ὁ ἐν Ἡρακλείῳ πρόσφυξ Ἀναστάσιος Κυριαζίδης παραπονεῖται διὰ τὴν μὴ ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 3166. — Ὁ πληρεξούσιος Κοζάνης κ. Γ. Κακουλίδης αἰτεῖται μηνιαίαν ἄδειαν ἀπουσίας εἰς τὸ ἐξωτερικόν. (Συναινέσει τῆς Συνελεύσεως ἡ ἄδεια χορηγεῖται). — Οἱ Ὑπουργοὶ κ. κ. τῆς Δικαιοσύνης Π. Τσιτσεκλῆς καὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κ. Γκότσης ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ αὐξήσεως τῶν ὁρίων τῆς διὰ τὴν μεταρρύθμισιν τῶν ἐν Τρικκάλοις παλαιῶν στρατώνων εἰς δικαστήρια ἐγκεκριμένης πιστώσεως». Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὁ κ. Καλλιδόπουλος ἔχει τὸν λόγον, ὅπως δώσῃ ἐξηγήσεις τινάς.

§2Π. ΚΑΛΛΙΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε. Πρόεδρε, δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· μετὰ τὰς ἀναφορὰς ὁμιλεῖτε. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων Ἐπὶ ἀναφορᾶς ἰδιοκτητῶν πόλεως Τυρνάβου καὶ Μεσολογγίου ὁ κ. Βαρελᾶς, ὁ κ. Πραντούνας, ὁ κ. Μαρματάκης, ὁ κ. Σολδᾶτος, ὁ κ. Δενδρινός, ἀπόντες. Διαγράφεται. Ἐπὶ ἀναφορᾶς ἰδιοκτητῶν λιβαδίων Τρικκάλων οἱ κ. κ. Βλάχος καὶ Λεονάρδος, ἀπόντες. Διαγράφεται. Ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐφημερίων κοινότητος Κοζάνης ὁ κ. Σακελλαρίδης, ἀπών. Διαγράφεται. Ἐπὶ ἀναφορᾶς χηρῶν τῶν ἐν πολέμῳ πεσόντων οἱ κ. κ. Ζυμβρακάκης καὶ Ξηρός.

§4Ν. ΞΗΡΟΣ. Πρόκειται, κ. Πρόεδρε, περὶ τοῦ ἑξῆς: Εἰς τὸν νόμον περὶ ἀφομοιώσεως τῶν συντάξεων, ἄρθρον 3, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, διετυπώθη ὅτι ἡ διάταξις αὐτοῦ ἀφορᾷ καὶ περὶ τῶν χηρῶν τῶν πεσόντων ἐν πολέμῳ. Ἀλλὰ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, κατὰ παρερμηνείαν τῆς διατάξεως αὐτῆς ἐν συνδυασμῷ πρὸς μίαν ἄλλην κατωτέρω ἀναγραφομένην διάταξιν, δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον αὐτὸν καὶ ὡς πρὸς τὰς χήρας τῶν πεσόντων ἐν πολέμῳ. Παρακαλῶ ὅθεν νὰ δοθῇ μία ἑρμηνεία σαφεστέρα.

§5Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μοὶ ἀποστείλῃ τὴν ἀναφορὰν αὐτήν. Ἴσως ληφθῇ ἀνάγκη αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ νόμου. Ὑπάρχουσι δὲ καὶ ἄλλαι τινὲς περιπτώσεις χρήζουσαι τοιαύτης ἑρμηνείας.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δουζίνας, Μερλόπουλος, Σίδερης ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων χωρίου Δαμαλᾶ.

§7Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐντείνετε τὴν προσοχήν σας εἰς ἓν τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον ἀποστέλλεται ἀπὸ τὸ χωρίον Δαμαλᾶ. Ἡ περιφέρειά μας ἔχει τρία μεγάλα χωρία. Ταῦτα ἀπὸ ἡμερῶν ἀποστέλλουσι τηλεγραφήματα διὰ τῶν ὁποίων διαμαρτύρονται ὅτι, ἐνῷ τὸ Κράτος ἐπέτρεψε τὴν ἐπίταξιν τῶν κτημάτων καὶ οἱ διαμαρτυρόμενοι κάτοικοι τὰ ἐκαλλιέργησαν καὶ τὰ ἔσπειραν, ἤδη, συνεπείᾳ ἑνὸς τηλεγραφήματος τοῦ τέως Ὑπουργοῦ κ. Μυλωνᾶ, ἀγνοοῦντος πῶς ἔχει τὸ πρᾶγμα, ἐζητήθη τηλεγραφικῶς νὰ ἀρθῇ ἡ ἐπίταξις καὶ αἱ Ἀρχαὶ ἐμποδίζουν τοὺς χωρικοὺς νὰ καλλιεργήσουν τὸ μέρος τὸ ὁποῖον ἔσπειραν. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν βλέπετε ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν ὅλων τῶν Ὑπουργῶν, ἀτυχῶς ὅμως φαίνεται ὅτι ὑπάρχει ἀντίδρασις ἐκ μέρους τῶν Ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι συστηματικῶς δεικνύουσι φιλοσυντηρητικὴν πολιτικὴν καὶ ἀντιδρῶσι συστηματικῶς. Οὕτω βλέπετε ὅτι καὶ εἰς Ὑπουργὸν τῆς περιωπῆς τοῦ κ. Μυλωνᾶ κατώρθωσαν νὰ ὑποβάλουν λάθρα τὸ ἔγγραφον καὶ ἐπιτύχωσι τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐπιτάξεως. Τώρα παραμένει ἐκεῖ στρατιωτικὴ δύναμις καὶ ἐμποδίζει τοὺς χωρικοὺς νὰ καλλιεργήσωσι. Τὸ ζήτημα ἔχει μεγάλην σπουδαιότητα καὶ πρέπει νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἐφαρμοσθῇ εἰς ὁλόκληρον τὴν Πελοπόννησον ὁ ἀγροτικὸς νόμος, πάντως νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως ἐφαρμοσθῇ εἰς αὐτὸ τὸ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον αὐτὴ ἡ Ἐπανάστασις προεκάλεσε διὰ νομοθετήματος τὴν κατάστασιν αὐτήν. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ παρίδῃ τὰ τηλεγραφήματα αὐτά. Εἶναι προειδοποίησις γεγονότων τὰ ὁποῖα ἐνδέχεται νὰ συμβῶσιν ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ληφθῇ ἡ προσήκουσα μέριμνα, νομίζω δὲ ὅτι περὶ τούτου εἶναι ἱκανὴ προειδοποίησις καὶ ἡ ἰδική μου φωνή.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ι. Μαρματάκης καὶ Σ. Γεωργιλαδάκης ἐπὶ ὑποβληθέντος ψηφίσματος κατοίκων Ἀσῆ Γωνιᾶς.

§9Σ. ΓΕΩΡΓΙΛΑΔΑΚΗΣ. Οἱ κάτοικοι τῆς Ἀσῆ Γωνιᾶς παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως μεριμνήσῃ καὶ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰ δίκαια παράπονά των, διότι, ὄντες πολὺ ἀπομεμακρυσμένοι ἀπὸ τὸ κέντρον, ὑποφέρουσι πολὺ λόγῳ ἐλλείψεως συγκοινωνίας.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαρματάκης, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν κατοίκων Σελίνου, ἀπών. Διαγράφεται. Οἱ κ. κ. Β. Καραπάνος, Ι. Χριστοδουλιᾶς, Ι. Τσιγκόλης, Γ. Τσακανίκας καὶ Ν. Καλέλλης ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Καρπενισίου καὶ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ἀγρινίου, ἀπόντες. Διαγράφεται. Οἱ κ. κ. Γ. Ροδόπουλος καὶ Ι. Λάμπρου ἐπὶ ἀναφορᾶς γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ χωρίου Γιάννουλη καὶ ὁμοίας Συνεταιρισμοῦ Ὀσμὰν Τσιφλίκι.

§11Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας.

§12Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀφήνετε νὰ ἀναβληθῇ; Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο καλύτερον.

§13Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς ἀναβληθῇ, διὰ νὰ εἶναι παρὼν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λουπινᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς κτηματιῶν Κριεκουκίου.

§15Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Οἱ κάτοικοι Κριεκουκίου, κ. Ὑπουργέ, παραπονοῦνται ὅτι ἠδικήθησαν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ μέτρον τῆς ἀναλογίας ὑπῆρξεν ἄστοχον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἀναλογία νὰ συμβιβασθῇ μὲ τὴν ἄμεσον καὶ ταχεῖαν παραλαβήν, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐξυπηρετεῖτο ὁ σκοπὸς τῆς ἀμέσου ἀφαιρέσεως τοῦ συναλλάγματος· ἀλλ’ ἀφοῦ ἅπαξ ἐγένετο, ἔπρεπε καθ’ ἕνα τρόπον νὰ καθορισθῇ νὰ παραληφθῇ τὸ ἀναλογοῦν εἰς ἕκαστον χωρίον ποσόν. Τοῦτο ὅμως δὲν ἐγένετο καὶ δίκαιον εἶναι νὰ ἐπανορθωθῇ τὸ ἄδικον αὐτό, τὸ ὁποῖον δὲν ἐγένετο μόνον εἰς τὸ Κριεκούκιον, ἀλλ’ ἐγένετο καὶ εἰς ἄλλα χωρία, εἰς τὰ Φιλιατρά, εἰς τοὺς Γαργαλιάνους. Ἐπὶ τούτου σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐπιστήσετε τὴν προσοχὴν τῆς Ἁρμοδίας Ὑπηρεσίας.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δενδρινὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς Συνδέσμου Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν Κερκύρας.

§17Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσέξῃ: Ἐδῶ πρόκειται περὶ μιᾶς ἀναφορᾶς ἑνὸς ὑπαξιωματικοῦ Ἀρμένη. Εἶναι τὸ λάθος μεταξὺ Ἀρμένη καὶ Ἀρμένη. Ὁ ἀξιωματικὸς βεβαίως εἶναι ἄξιος ἐμπιστοσύνης καὶ βεβαίως δὲν ὑπάρχει καμμία ὑπόνοια ὅτι δολίως ἐνήργησεν. Οὐχ ἧττον ὅμως ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς πράγματι ἀδικεῖται.

§18Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐκ τῆς ὁμωνυμίας. Παρακαλῶ νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουκουρίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Δημαρχίας Χίου, ἀπών. Οἱ κ. κ. Α. Πρωτοπαπᾶς, Α. Κωνσταντιλιέρης, Σ. Ζερβός, Ε. Ἐμμανουηλίδης, Π. Καραπάνος καὶ Κ. Βουδούρης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐν τῇ πλατείᾳ Θεμιστοκλέους ἐν Πειραιεῖ ἐγκατεστημένων προσφύγων.

§20Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω καὶ ἐγὼ ὑπ’ ὄψιν ἀντίγραφον τῆς ὑποβληθείσης ἀναφορᾶς καὶ ἀναγνωρίζω τὸ δίκαιον τῶν ἀναφερομένων. Κατορθώσαντες, λέγουν, νὰ ἐξοικονομήσουν ἓν τεμάχιον γῆς ὑπὸ τύπον πάντοτε προσωρινότητος ἐπὶ τῆς πλατείας Θεμιστοκλέους ἐγκατεστήσαμεν διάφορα πρατήρια πρὸς πορισμὸν τῶν τῆς ζωῆς. Ἀσχέτως πρὸς τὴν οὐσίαν, ἐπειδὴ ἡ ἀπόφασις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Πειραιῶς χαρακτηρίζεται ὡς παράνομος, καὶ κατ’ ἐμὲ εἶναι παράνομος, ἵνα μὴ ἀπασχολῆται ἡ Συνέλευσις, θὰ ἤμην τῆς γνώμης, ὅπως παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐπιτετραμμένος ὄχι μόνον τὴν ἐποπτείαν, ἀλλὰ καὶ τὴν ρύθμισιν τῆς Δημοτικῆς Ὑπηρεσίας, ὁσάκις μάλιστα ἐκτρέπεται τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς, μὲ τὴν μόνην σύστασιν ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως μετὰ τῆς διακρινούσης αὐτὸν πάντοτε εὐθυκρισίας, ἀλλὰ καὶ συμπαθείας πρὸς τὰ θύματα αὐτὰ τῆς ἐθνικῆς συμφορᾶς, μὲ τὴν προσθήκην ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν θὰ ἦτο ἀρκετὴ ἡ συμπάθεια μόνον, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ ἐκδηλωθῇ καὶ ἐνδιαφέρον κάπως ζωηρότερον, καθόσον ἀντιμέτωπος πρὸς τὰ θύματα ταῦτα τῆς ἐθνικῆς συμφορᾶς εἶναι ὁ κολοσσιαῖος ὄγκος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§21Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ἐνδιαφέροντος ζητήματος: Καταγγέλλουσιν οἱ πρόσφυγες Πειραιῶς, οἱ εὑρισκόμενοι ἐν τῇ πλατείᾳ Θεμιστοκλέους, ὅτι κατόπιν τῆς πωλήσεως τῆς πλατείας ταύτης εἰς ὡρισμένον τραπεζιτικὸν ἵδρυμα, εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ φύγωσιν ἐκεῖθεν, διότι οὕτως ἡ πλατεῖα Θεμιστοκλέους θὰ γίνῃ οἰκόπεδον καὶ θὰ οἰκοδομηθῇ. Δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο καὶ τὰ οὑτωσὶ καταγγελλόμενα ὑπὸ τῶν προσφύγων Πειραιῶς. Ἄν εἶναι ἀληθῆ, καὶ θὰ εἶναι βεβαίως, εἶναι ζήτημα οὐχὶ κυβερνητικόν, ἀλλὰ στοιχειώδους ἠθικῆς ἂν δύναται νὰ ἐνεργηθῇ οὑτωσὶν ἀνεξελέγκτως καὶ ἀδιαμαρτυρήτως ἡ πώλησις μιᾶς πλατείας, καὶ δὴ κεντρικῆς πλατείας, τοῦ πρώτου λιμένος τοῦ Κράτους, ὡς ἁπλοῦ οἰκοπέδου. Ἄν ὅμως ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν λόγον ἐγκρίνῃ τὴν πώλησιν τῆς πλατείας Θεμιστοκλέους, ὡς οἰκοπέδου, καὶ πρόκειται βεβαίως νὰ ἐκδιωχθῶσιν ἐκεῖθεν ἀναγκαστικῶς οἱ προσωρινῶς ἐκεῖ ἐγκατεστημένοι πρόσφυγες, θὰ τὴν παρακαλέσω θερμῶς ὅπως λάβῃ τὴν εὐγενῆ καλωσύνην ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ σοβαρῶς καὶ ἐπειγόντως, προκειμένου περὶ τῆς ζωῆς τῶν προσφύγων καὶ τῶν μικρῶν αὐτῶν ἐκεῖ ξυλίνων παραπηγμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ μεταφέρωσι κατ’ ἀνάγκην εἰς ἄλλα μέρη. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῶσι μετὰ προσοχῆς ὅλα ἐκεῖνα τὰ προκαταρκτικὰ μέτρα, ὥστε, μεταφερόμενοι ἐκεῖθεν οἱ πρόσφυγες, νὰ δύνανται τοὐλάχιστον νὰ ἐξακολουθήσωσιν ἐργαζόμενοι διὰ νὰ ζήσωσιν ἑαυτοὺς καὶ τὰς οἰκογενείας των. Αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι τὸ πρῶτον καὶ κύριον ἡμῶν μέλημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θέλω νὰ ἐπιστήσω καὶ ἐφελκύω σύντονον τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἶναι ἐξαιρετικῆς σημασίας ἀπὸ ἀπόψεως κρατικῆς δράσεως καὶ εὐλαβείας πρὸς τὴν προσφυγικὴν συμφορὰν καὶ τὴν δυστυχίαν. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ δεύτερον ζήτημα, δηλονότι τὸ τῆς οἰκοπεδοποιήσεως τῆς πλατείας Θεμιστοκλέους, βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἔχῃ τὴν καλωσύνην νὰ μὴ τὸ ἐγκρίνῃ, διότι τότε νὰ μὴ παραξενευθῆτε, ἂν μίαν ὡραίαν πρωίαν ἀκούσωμεν πωληθεῖσαν καὶ τὴν πλατεῖαν Συντάγματος καὶ τὴν πλατεῖαν Ὁμονοίας, ὡς οἰκόπεδα τίς οἶδε εἰς τίνα ἑταιρείαν. Τὸ συμπέρασμά μου, κύριοι, εἶναι ὅτι ἡ μὲν πλατεῖα Θεμιστοκλέους, χαραχθεῖσα ἐπὶ ὡρισμένου σχεδίου τῆς πόλεως τοῦ Πειραιῶς, δέον νὰ παραμείνῃ ὅπου ἄριστα εὑρίσκεται, οἱ δὲ ἐκεῖ προσωρινῶς ἐγκατασταθέντες πρόσφυγες νὰ παραμείνωσιν ἀκίνητοι, μέχρις οὗ παρέλθῃ ἡ ἐθνικὴ λαῖλαψ καὶ συμφορά, ἵνα μὴ οὕτω μείνωσιν οὗτοι ἄνευ πόρου ζωῆς καὶ ἄνευ στέγης.

§22Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι ὅτι ἔγκριτοι καὶ πολιτισμένοι συνάδελφοι, ὡς οἱ ἀξιότιμοι κύριοι Ζερβὸς καὶ Πρωτοπαπᾶς, ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς ἡ ὁποία δὲν γίνεται παρὰ ὑπὸ πολιτῶν ἐγκατεστημένων πρὸ ἐτῶν εἰς τὴν πρώην πλατεῖαν Θεμιστοκλέους, ἡ ὁποία σήμερον κάθε ἄλλο παρὰ τὸν προορισμὸν πλατείας ἐκπληροῖ, ἐνῷ διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Πειραιῶς, ἡ ὁποία εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς νομαρχιακῆς Ἀρχῆς, πρόκειται τὸ μέρος ἐκεῖνο τῆς πόλεως Πειραιῶς νὰ στολισθῇ μὲ δύο μεγαλοπρεπεῖς οἰκοδομάς, μὲ τὸ Ὑποκατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ μὲ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον Πειραιῶς. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι οἱ ἐκεῖ ἀπὸ ἐτῶν ἐγκατεστημένοι μικροπωληταὶ ἔχουν δικαίωμα ἐγκαταστάσεως ἀλλαχοῦ, ἀλλ’ ἡ Δημοτικὴ Ἀρχὴ Πειραιῶς, ἐν τῇ μερίμνῃ της περὶ τῶν συμφερόντων τῶν πολιτῶν, εἶμαι πεπεισμένος ὅτι θὰ εὕρῃ μέρος νὰ τοὺς ἐγκαταστήσῃ καὶ τοιουτοτρόπως καὶ οἱ μικροπωληταὶ αὐτοὶ θὰ δύνανται νὰ συνεχίσωσι τὰς ἐργασίας των, ἀλλὰ καὶ ἡ πόλις τοῦ Πειραιῶς θὰ στολισθῇ μὲ δύο μεγαλοπρεπεῖς οἰκοδομάς.

§23Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κατόπιν τῶν λεχθέντων, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο παρὰ ὅτι συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ζερβοῦ, ὅτι ἡ Δημοτικὴ Ἀρχὴ Πειραιῶς ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ὑποδείξῃ ἄλλο μέρος εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἐγκατασταθῶσιν οἱ σήμερον ἐν τῇ πλατείᾳ Θεμιστοκλέους ἐγκατεστημένοι μικροπωληταί. Δὲν δύναται ὅμως ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸν λόγον αὐτὸν νὰ ἀπαγορεύσῃ εἰς τὸν Δῆμον Πειραιῶς νὰ πωλήσῃ τὴν παλαιὰν πλατεῖαν καὶ νὰ πάρῃ 8½ ἑκατομμύρια δραχμῶν, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀσφαλτοστρώσῃ τοὺς δρόμους.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναγνωστόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Βιτρινίτσης, ἀπών. Οἱ κ. κ. Γ. Τζώρτζης καὶ Γ. Μόδης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐφημερίων περιφερείας Φλωρίνης, ἀπόντες. Οἱ κ. κ. Α. Κοκκέβης, Ν. Μανωλόπουλος, Π. Φλέσας, Ν. Δαγρές, Γ. Λουπινᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς Μαρίας χήρας Σωτηρίου Τσικοπούλου ἢ Παπαδοπούλου.

§25Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ὁ Σωτήριος Τσικόπουλος ἀπεβίωσεν ἐν ὑπηρεσίᾳ. Ἐκεῖ προσεβλήθη ἡ καρδία του καὶ μετά τινα χρόνον ἀπεβίωσεν. Ἀποδεικνύεται διὰ τῶν πιστοποιητικῶν, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν, ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν ἰατρῶν ἐνόρκως ἐξετασθέντων ὅτι ὄντως ἔπαθεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ χορηγηθῇ μία σύνταξις εἰς τὴν χήραν του διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ συντηρήσῃ τὴν πολυμελῆ οἰκογένειάν της. Συνιστῶ τὴν αἴτησιν αὐτὴν καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§26Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, τὴν ἀναφορὰν ὡς ἐντελῶς δικαίαν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροδόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τῆς συνοικίας Κυνοσάργους.

§28Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑπόθεσις, κύριοι, φέρει γενικώτερον χαρακτῆρα καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ἀναπτύξω τὴν ἀναφορὰν ἐντὸς ὀλίγων λεπτῶν τῆς ὥρας. Εἷς βιομήχανος, μεγάλος, μεταχειρίζεται ἕνα ἀτυχέστατον νόμον ἀντιλαϊκόν, διὰ τοῦ ὁποίου δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ παίρνῃ τὴν περιουσίαν τῶν πτωχῶν ἰδιωτῶν καὶ νὰ τὴν δίδῃ εἰς τοὺς πλουσίους διὰ νὰ δημιουργῶσι κερδοσκοπικὰς ἐπιχειρήσεις, διότι τέλος πάντων ἐννοῶ νὰ γίνεται μία ἀπαλλοτρίωσις τῶν γεωργικῶν κτημάτων διὰ τὰ ὁποῖα οἱ γεωργοὶ ἐργάζονται ἐπὶ πολλὰ ἔτη καὶ νὰ ἔχωσιν ἐπ’ αὐτῶν δικαίωμα, δικαίωμα ἐγκαταστάσεως δυνάμει ἀπαλλοτριώσεως, ἀλλὰ τὸ νὰ ἀφαιρῆται ἰδιωτικὴ ἰδιοκτησία καὶ νὰ παραχωρῆται εἰς ἕνα μεγαλοεπιχειρηματίαν, ὅστις ἀποβλέπει εἰς ἰδιωτικὸν ὄφελος, νομίζω ὅτι εἶναι ἀδικώτατον καὶ ἀντιλαϊκώτατον. Αὐτὸς ὁ μεγάλος βιομήχανος, θέλων νὰ αὐξήσῃ τὸ βιομηχανικὸν ἐργοστάσιόν του τῆς ζυθοποιίας, ἥτις βιομηχανία εἶναι ἥκιστα εὐεργετικὴ διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ μᾶλλον ἐπιβλαβὴς καὶ ἐχθρικὴ πρὸς τὴν ἀμπελουργίαν (διότι ἔμαθον οἱ ἐργάται νὰ πίνωσι μπίραν καὶ νὰ σπαταλῶσι τὰ χρήματά των εἰς τὰ ζυθοπωλεῖα) ἐφόσον δὲν ὑπῆρχε πλησίον κανένα ἄλλο ἰδιωτικὸν οἰκόπεδον διὰ νὰ οἰκοδομήσῃ παραρτήματα καὶ προσαυξήματα τοῦ ἐργοστασίου του, ἐσκέφθη νὰ καταλάβῃ μίαν ὁδόν. Ὁ βιομήχανος οὗτος ἔχει ἕνα οἰκόπεδον ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος καὶ ἕνα ἀπὸ τὸ ἄλλο καὶ εἰς τὸ μέσον εἶναι ὁ δρόμος, χωρίζων τὰς ἰδιοκτησίας του εἰς τὴν συνοικίαν Κυνοσάργους (ἐκεῖ ὅπου ἐσπούδασεν ὁ Θεμιστοκλῆς) παρὰ τὸν Ἰλισσόν, ἐπεδίωξε καὶ ἐπέτυχε τὴν κατάργησιν τῆς ὁδοῦ, ἡ ὁποία διατέμνει ἐγκαρσίως τὸν Ἰλισσὸν ποταμόν, ἀρχομένη ἀπὸ τὴν συνοικίαν Γαργαρέτας καὶ συνεχιζομένη πέρα τοῦ Ἰλισσοῦ εἰς τὴν συνοικίαν Νέος Κόσμος, ὅπου, φυσικά, θὰ γίνῃ μίαν ἡμέραν γέφυρα. Σήμερον οἱ κάτοικοι κατέρχονται εἰς τὸν Ἰλισσὸν καὶ μεταβαίνουσιν εἰς τὴν συνοικίαν. Τί ἔκαμαν λοιπὸν αἱ ἁρμόδιαι Ὑπηρεσίαι διὰ νὰ ἐξυπηρετήσουν τὰ συμφέροντα τοῦ βιομηχάνου; Κατήργησαν τὴν ὁδὸν καὶ ὁ Κύριος αὐτὸς κατέλαβεν αὐθαιρέτως τὴν καταργηθεῖσαν ὁδὸν καὶ κτίζει ἐπ’ αὐτῆς. Δὲν ἐγνώριζον ὅτι θὰ γίνῃ ἀπόψε συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν διὰ νὰ πάρω τὰ ἔγγραφα, διὰ νὰ ἐβλέπετε ὅτι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Ἀθηνῶν ἀπέρριψε τὴν πρότασιν αὐτὴν περὶ καταργήσεως τῆς ὁδοῦ. Εἰς αὐτὸν τὸν Τόπον ὑπάρχουσι πολλὰ παράδοξα· ὑπάρχει καὶ μία παράδοξος Ἐπιτροπὴ προεδρευομένη ἀπὸ ἕνα Κύριον ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ δικτάτωρ τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν καὶ ὁ ὁποῖος, δὲν ἠξεύρω πῶς, χαριζόμενος εἰς τὸν κ. Φίξ, τὸν ἐθνικὸν εὐεργέτην (εἶναι δὲ οὗτος ἐθνικὸς εὐεργέτης, διότι, ὅπως ἐλέχθη ἄλλοτε, διέθεσεν ἓν φορτίον βύνης ὑπὲρ τῆς ἐπανεγκαθιδρύσεως τοῦ τέως Βασιλέως Κωνσταντίνου), χαριζόμενος, λέγω ὁ δικτάτωρ τοῦ ἀνεφαρμόστου σχεδίου τῶν Ἀθηνῶν εἰς αὐτόν, ἐπρότεινεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας—καὶ ὅπως μοῦ λέγουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ Ὑπουργὸς ὅ,τι προτείνει ὁ κ. Καλλιγᾶς νὰ τὸ δεχθῇ—νὰ καταργηθῇ ἡ ὁδὸς καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἐδημοσίευσεν ἓν Διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου κατηργήθη μία ὁδὸς χρησιμωτάτη, διακοπείσης τῆς συγκοινωνίας μεταξὺ τῶν δύο τμημάτων τῆς πόλεως καὶ ὁλόκληρος συνοικισμὸς διατελεῖ ἐν ἀναστατώσει διὰ τὸ σκάνδαλον. Χθὲς προσῆλθον ἐδῶ τεσσαράκοντα ἄνθρωποι διὰ νὰ ἐκθέσωσι τὰ τοῦ σκανδάλου τούτου εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν μὲ ὑπομνήματα καὶ ἀναφοράς.

§29Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τῆς ἰδικῆς μου καὶ ἂν μοὶ ἐπιτρέπετε, δύναμαι νὰ σᾶς δώσω πληροφορίας.

§30Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§31Γ. ΗΣΑΪΑΣ. Πραγματικῶς ἐγένετο θόρυβος καὶ ἐγὼ εὑρέθην πρὸ τῆς δυσκόλου αὐτῆς θέσεως, διότι εἶχον τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἡ ἀπαλλοτρίωσις εἶχε γίνει. Ἐν τούτοις κατώρθωσα νὰ εὕρω μίαν λύσιν, ἡ ὁποία ἐθεράπευε καὶ τὰς δύο ἀπόψεις, δηλ. διέταξα νὰ γίνῃ μία γέφυρα μεταξὺ ἐργοστασίου καὶ συνοικίας.

§32Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως προηγουμένως εἶχε γίνει ἡ μεταρρύθμισις τοῦ σχεδίου νὰ καταργηθῇ ἡ ὁδός. Ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ κ. Σπυρίδου, ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου, ἐδημοσιεύθη τὸ Διάταγμα τῆς ἀπαλλοτριώσεως, ἀλλ’ αὐτὸς ἔκτιζεν. Ἀφ’ ὅτου κατηργήθη ἡ ὁδός, ἤρχισε νὰ κτίζῃ· ἐπῆγαν οἱ κάτοικοι καὶ τὸν ἠμπόδισαν μὲ ξύλα καὶ τότε ἐσταμάτησε τὴν οἰκοδομήν, ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως κατώρθωσε νὰ πάρῃ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Διάταγμα ἀπαλλοτριώσεως καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ κτίζῃ. Διὰ τῆς καταργήσεως τῆς ὁδοῦ τὸ ἔδαφος αὐτῆς περιῆλθεν εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων. Πῶς τὸ κατέλαβεν ὁ βιομήχανος αὐτὸς χωρὶς νὰ ἀποζημιώσῃ τὸν Δῆμον; Τὸ πρᾶγμα ἔχει γενικωτέραν μορφὴν καὶ δεικνύει τὴν ἐξάρθρωσιν τῶν δημοσίων Ὑπηρεσιῶν καὶ τὴν ἐπικράτησιν ἐν παντὶ τοῦ πνεύματος τῆς θεραπείας τῶν πλουτοκρατῶν ἐπὶ σκανδαλώδει παραβιάσει παντὸς κανόνος ἠθικῆς καὶ δικαίου. Νὰ καταργῆται ἓν τμῆμα ὁδοῦ, νὰ κόπτεται εἰς τὸ μέσον ἕνας δρόμος διὰ νὰ αὐξήσῃ τὸ ἐργοστάσιόν του εἷς πλουτοκράτης ἐπιχειρηματίας, κερδίζων ἑκατομμύρια ἐτησίως εἰς βάρος τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς! Ἡ συνοικία εἶναι εἰς ἀναστάτωσιν, διότι τοὺς ἀπέκλεισαν τὴν δίοδον· λέγουσιν ὅτι εἶναι πάρα πέρα ἄλλη ὁδὸς διὰ νὰ περνοῦν οἱ κάτοικοι! Τότε ἂς κλείσουν καὶ τὴν ὁδὸν Σταδίου, ἀφοῦ ὑπάρχει πάρα πέρα ἡ ὁδὸς Πανεπιστημίου καὶ δύνανται νὰ περνοῦν οἱ διαβάται δι’ αὐτῆς. Τοὺς λέγουσι «τί τὴν θέλετε τὴν ὁδόν, ἀφοῦ πάρα πέρα εἶναι ἡ γέφυρα;» Ἐξ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ διατυπώσω πρότασιν νόμου περὶ μεταρρυθμίσεως τῆς διατάξεως «περὶ ἀπαλλοτριώσεως ἰδιωτικῶν κτημάτων χάριν τῆς βιομηχανίας», διότι νομίζω ὅτι ἀντίκειται εἰς τὴν σύγχρονον κατάστασιν, ἀντίκειται εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἰδιοκτησίας, ἀντίκειται εἰς τὴν ἰδέαν τῆς πολιτικῆς μας νὰ ἔχωμεν ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος ἀμφιβάλλω ἂν ὑπάρχει εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, νὰ ἀπαλλοτριοῦται ἡ περιουσία ἑνὸς ἀτόμου διὰ νὰ τὴν πάρῃ ἕνας ἄλλος δι’ ἰδιωτικήν του ὠφέλειαν. Ἄν τις λέγῃ ὅτι θέλει νὰ δημιουργήσῃ μίαν βιομηχανίαν καὶ δὲν ἔχῃ οἰκόπεδον ἢ εἶναι ἀνεπαρκὲς τὸ οἰκόπεδόν του ἢ θέλει νὰ αὐξήσῃ τὴν ὑπάρχουσαν βιομηχανίαν του, ἂς ἀγοράσῃ οἰκόπεδον. Τὴν τυχὸν ἐπέκτασιν ὀφείλει νὰ κάμῃ ἀπὸ τὰ μεγάλα κέρδη τὰ ὁποῖα προσεκόμισεν αὐτῷ τὸ ἐργοστάσιον τὸ ὁποῖον θέλει νὰ ἐπεκτείνῃ καὶ δέον ἐκ τῶν κερδῶν νὰ τὸ ἐπεκτείνῃ καὶ οὐχὶ εἰς βάρος τῶν γειτόνων. Τοῦ ζητοῦν πολλὰ τυχὸν οἱ γείτονες; Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐκέρδισε πολλά, ἂς ἀποζημιώσῃ μὲ πολλὰ τὸ γειτονικὸν οἰκόπεδον.

§33Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὁ ἄνθρωπος αὐτός, ἤτοι ὁ κ. Φίξ, εὑρίσκεται εἰς χρεοκοπίαν! Εἰς τοὺς πίνακας τοὺς ὁποίους ἐζήτησα, ὁ βιομήχανος περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε δὲν ἐδήλωσεν οὐδὲ ἑνὸς λεπτοῦ περιουσίαν καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀρωγὴν τῶν φιλανθρώπων! Ὡμιλήσατε περὶ κερδῶν καὶ σᾶς λέγω τοῦτο, ὅτι οἱαδήποτε τροποποίησις καὶ ἂν γίνῃ, οἱ διάφοροι Φὶξ θὰ καταπατοῦν διαρκῶς τοὺς νόμους καὶ τὰς τροποποιήσεις τῶν νόμων.

§34Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν βλέπουν ὅτι τὸ Κράτος εἶναι τυφλὸν καὶ βωβὸν καὶ δὲν γνωρίζει νὰ διαχειρισθῇ τὰ συμφέροντά του, πολὺ καλὰ κάμνουν νὰ τὸ ἐκμεταλλεύωνται οἱ διάφοροι κερδοσκόποι. Μάλιστα αὐτός, ἄνθρωπος ξένης ἐθνικότητος, ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἔκαμεν ὡς βιομήχανος ἑκατομμύρια εἰς βάρος μας ἐπωφελούμενος τῆς μωρίας μας καὶ τώρα ἐμπαίζει καὶ νόμους καὶ Ὑπηρεσίας, καταστρέφει τὸ σχέδιον τῆς πόλεως, βλάπτει ἑκατοντάδας ἰδιοκτησιῶν διὰ τῆς καταργήσεως μιᾶς ὁδοῦ, περιφρονεῖ τὰς ἀρχὰς ὁλοκλήρου συνοικίας καὶ οἱ φορολογούμενοι καὶ στρατευόμενοι πολῖται οὐδαμῶς καὶ οὐδαμοῦ εἰσακούονται, διότι δὲν εἶναι πολυεκατομμυριοῦχοι.

§35Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι πολὺ φυσικὸν ὅτι τὰ ζητήματα αὐτὰ τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως θίγουν πολλὰ ἀτομικὰ συμφέροντα καὶ γεννοῦν διαρκῶς παράπονα δίκαια καὶ ἄδικα. Ἐγὼ ἐπιλαμβάνομαι τῆς ἐξετάσεως τῶν ζητημάτων πάντοτε καὶ ζητῶ νὰ ἴδω ἂν ἔχει δίκαιον ὁ πολίτης νὰ παραπονῆται, προσπαθῶ δέ, ὅταν ἔχῃ ἄδικον, καὶ νὰ τὸν πείσω ὅτι ἔχει ἄδικον. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. συναδέλφου διὰ τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Καλλιγᾶ, ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι προσέφερεν ὑψίστας ὑπηρεσίας εἰς τὸ σχέδιον τῆς πόλεως καὶ μᾶλλον εὐχαριστίας ὀφείλομεν εἰς αὐτόν, διότι ἔχει ἀφοσιωθῆ μὲ ὅλην του τὴν ψυχὴν διὰ νὰ παρουσιάσῃ ἕνα σχέδιον πόλεως ἀντάξιον τῆς πρωτευούσης τοῦ Κράτους.

§36Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἑξῆς: Ὑπάρχει ἕνας νόμος περὶ ἐπεκτάσεως ἐργοστασίων. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ ἐζήτησε τὸ ἐργοστάσιον Φὶξ τὴν ἐπέκτασίν του. Τὸ ἐργοστάσιον Φὶξ σύγκειται ἀπὸ 3 ἢ 4 χωριστὰ κτίρια, τὰ ὁποῖα χωρίζονται ἀπὸ δρόμους καθέτους πρὸς τὴν λεωφόρον Συγγροῦ, μία τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ἡ ὁδὸς Ἀντισθένους. Ὁ νόμος ὅμως αὐτὸς προβλέπει ἐπέκτασιν κατόπιν ἀποζημιώσεως τῶν περιοίκων. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἀπέρριψε τὴν αἴτησιν τοῦ ἐργοστασίου, ἀλλὰ τὸ Συμβούλιον τὸ Τεχνικὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας ἀπεφάνθη ὅτι, ἐπειδὴ ὁ δρόμος αὐτὸς διέρχεται διὰ τοῦ Ἰλισσοῦ, δὲν ὑπάρχει δὲ γέφυρα καὶ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ διέρχωνται οἱ πολῖται, ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Δι’ αὐτὸ διαμαρτύρονται οἱ κάτοικοι καὶ ζητοῦν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ αὐτὴ ἡ ἐπέκτασις, ἡ ὁποία ζημιοῖ τὴν συγκοινωνίαν τῆς πόλεως, διότι αὔριον ἠμπορεῖ ὁ κ. Φὶξ νὰ ζητήσῃ νὰ πάρῃ καὶ τοὺς ἄλλους δρόμους διὰ νὰ κάμῃ ἕνα ἐργοστάσιον μεγαλύτερον.

§37Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Βεβαίως ὁ χρόνος τῆς Συνελεύσεως εἶναι ἐξαιρετικῶς πολύτιμος, ἀλλ’ εἶναι καὶ μερικὰ ζητήματα ἐξαιρετικῆς σημασίας κοινωνικῆς, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔλθωσιν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως διὰ νὰ σκεφθῇ αὕτη περὶ τούτων σοβαρῶς, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς σοβαρᾶς καταστάσεως. Τὸν Ἰούλιον, κύριοι, ἦλθε μία ἀναφορὰ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, διὰ τῆς ὁποίας ἀναφορᾶς αἱ τέσσαρες συνοικίαι, Κυνοσάργους, Ἀλωπεκῆς, Ἁγίου Ἰωάννου καὶ Γούβας, τουτέστιν αἱ τέσσαρες συνοικίαι αἱ πέρα τοῦ Ἰλισσοῦ, ἐζήτουν παρὰ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως νὰ μὴ ἐπιτραπῇ ἡ κατάληψις τῆς ὁδοῦ, διὰ τῆς ὁποίας οἱ κάτοικοι τῶν συνοικιῶν τούτων συγκοινωνοῦσι μετὰ τῆς ἄλλης πόλεως. Ἡ Κυβέρνησις τότε, ἡ πρώτη δημοκρατικὴ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεφέραμεν τὴν αἴτησιν αὐτὴν τῶν κατοίκων, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κ. Ἡσαΐας, εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ δηλώσῃ τότε δημοσίᾳ καὶ ἐπισήμως ὅτι θὰ ἀνασταλῇ πᾶσα καταπάτησις τῆς ὁδοῦ καὶ νὰ εἴμεθα ἥσυχοι περὶ τούτου. Ἐδήλωσεν ἐπίσης ὅτι ἡ ὁδὸς δὲν θὰ καταληφθῇ, ἀλλὰ θὰ παραμείνῃ ὡς καὶ πρότερον ὁδὸς ἐξυπηρετοῦσα τὴν συγκοινωνίαν τῶν συνοικιῶν αὐτῶν. Καὶ τῇ ἐπεμβάσει, καθὼς ἀπεκάλυψεν ὁ κ. τέως Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, τῇ ἐπεμβάσει τῆς τότε Κυβερνήσεως συνεφωνήθη νὰ γίνῃ μία στοά, μία γέφυρα, κάτωθεν τῆς ὁποίας νὰ διέρχεται ὁ κόσμος, ἄνωθεν δὲ νὰ ἐκτελέσῃ τὰς βιομηχανικάς του ἐγκαταστάσεις τὸ περὶ οὗ πρόκειται ἐργοστάσιον. Οὕτως εἶχον τὰ πράγματα, ὁπότε πρό τινος χρόνου τί νομίζετε ὅτι συνέβη; Τὸ ἐν λόγῳ ζυθοκατάστημα, τὸ ὁποῖον ἤθελε νὰ αὐξήσῃ τὴν ἔκτασίν του, οὔτε ὀλίγον οὔτε πολύ, βάζει ἕνα τοῖχον δεξιὰ καὶ ἕνα ἀριστερὰ καὶ καταλαμβάνει τὴν ὁδόν, μετατρέψαν οὕτως ἐντὸς ἐλαχίστου εἰς οἰκόπεδόν του τὴν ὁδὸν ταύτην. Τὴν παρελθοῦσαν Κυριακὴν ἔγινε μία σοβαρωτάτη συγκέντρωσις ἐπὶ τόπου, ὅπου, προσκληθείς, μετέβην καὶ εἶδον τὰ πράγματα. Ἡ ὁδὸς Ἀντισθένους, διότι περὶ ταύτης πρόκειται, εἶναι μία μεγάλη ὁδὸς ἡ ὁποία ἄρχεται ἀπὸ τὰς ὑπωρείας τοῦ λόφου τοῦ Φιλοπάππου καὶ ἐξακολουθεῖ μέχρι τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου. Ἡ ὁδὸς αὕτη κατελήφθη ὅλως αὐθαιρέτως καὶ ἐτσιθελικῶς ἀπὸ τὸ ἐν λόγῳ ζυθοκατάστημα. Τὸ πρᾶγμα δὲν θὰ εἶχεν ἴσως σημασίαν τινὰ ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ὑπῆρχεν ὁ φόβος καὶ ὁ κίνδυνος νὰ γενικευθῇ ἡ βουλιμία αὕτη καὶ νὰ ἴδωμεν καὶ πάρα κάτω, δηλαδὴ νὰ ἐπαναλάβῃ τὸ ἴδιον σκάνδαλον καὶ νὰ καταλάβῃ, δυνάμει τῆς ἀνοχῆς τοῦ κ. Σπυρίδη, νὰ καταλάβῃ, λέγω, καὶ τὴν ὁδὸν Κυνοσάργους καὶ τοιουτοτρόπως τὸ κατάστημα ἀπὸ ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκεται νὰ ἐπεκταθῇ ἕως τὸ Δέλτα τοῦ Φαλήρου. Καὶ ἤδη ἐρωτῶ: Εἶναι δυνατὸν ποτε νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Συνέλευσις μίαν τοιαύτην ἀδικίαν, ἡ Συνέλευσις ἡ ὁποία ἔβγαλε μίαν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία ἔκαμε μίαν διαμαρτυρίαν εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἡ ὁποία ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν, εἶναι, λέγω, δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ νὰ καταπατηθῶσι πάντα ταῦτα ἀπὸ ἓν ζυθεστιατόριον καὶ ζυθοποιεῖον; Εἶναι ἀπόλυτος μάλιστα ἀνάγκη, κατόπιν τῆς τεραστίας αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ τῶν δύο πόλεων, νὰ ἐπιστήσωμεν ἐξαιρετικὴν τὴν προσοχὴν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ὥστε αἱ μὲν πλατεῖαι τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς νὰ μὴ πωλῶνται ὡς οἰκόπεδα, πρὸς Θεοῦ, αἱ δὲ ὁδοὶ αὐτῶν νὰ μὴ πωλῶνται ὡς χωράφια τοῦ δήμου Παρακαμπυλίων. Ἀναγνωρίζομεν βεβαίως τὰς μεγάλας βιομηχανίας καὶ τὰς ἐπειγούσας αὐτῶν ἀνάγκας, ἀλλὰ θέλομεν τὸ κεφάλαιον ἠθικὸν καὶ τὴν βιομηχανίαν σεβομένην τοὺς νόμους καὶ προστατεύουσαν τοὺς ἐργάτας, οἵτινες ἔχουσιν ἀνάγκην πολλῶν καὶ ταχειῶν συγκοινωνιῶν διὰ νὰ μεταβαίνουν εἰς τὰς ἐργασίας των. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐπιθυμῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἔχω μίαν ἀπάντησίν σας, ἂν δηλονότι: Θὰ ἐπιτρέψετε τὴν ἀνέγερσιν ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Ἀντισθένους, διότι πρέπει νὰ σᾶς εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ πνεύματα ἐκεῖ κάτω εἰς τὰς συνοικίας ταύτας, τὰ ὁποῖα ἀντελήφθην τὴν παρελθοῦσαν Κυριακήν, πέρα τοῦ Ἰλισσοῦ, ἦσαν πολὺ ἐξηγριωμένα καὶ πολὺ δικαίως. Εἶναι ἀνάγκη νομίζω, κ. Ὑπουργέ, νὰ μεταβῆτε ἐπὶ τόπου διὰ νὰ ἴδετε τὰ πράγματα καὶ τότε θὰ μετανοήσετε διὰ τὴν ὑπογραφήν σας, διότι μανθάνω ὅτι ἐνεκρίνατε ἤδη τοῦτο, ἀγνοῶ πῶς καὶ παρὰ τίνος πεισθείς.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηκυριακοῦ ὅπως ἀναπτύξῃ ὑποβληθεῖσαν παρ’ αὐτοῦ πρότασιν νόμου.

§39Γ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ πρότασις αὕτη ἀφορᾷ τὰ κτηματόγραφα καὶ οἰκόπεδα τῆς Θεσσαλονίκης καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν ὅπως τὴν ἐγκρίνῃ.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δενδρινὸς ὅπως ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου τῆς Κερκύρας.

§41Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν του ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου τῆς Κερκύρας τὸ ὁποῖον διαμαρτύρεται καὶ συνιστᾷ ταυτοχρόνως τὴν διάσωσιν τῶν ἐπίπλων τῶν ἀνακτόρων Κερκύρας, τὰ ὁποῖα ἔχουν καὶ κάποιαν ἱστορικὴν σημασίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ζήτημα, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσέξῃ, διότι ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω ἐγγράψει καὶ ἐπερώτησιν. Πρόκειται περὶ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει ἐφαρμοσθῆ ἐν Κερκύρᾳ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰδικώτερος εἰς τὰ ζητήματα αὐτά, νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του. Δὲν εἶχεν ἐφαρμοσθῆ κἂν ὁ ἀγροτικὸς νόμος, ὅτε ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰσηγήθη Νομοθετικοῦ Διατάγματος διὰ τοῦ ὁποίου ἐπρόκειτο νὰ τροποποιήσῃ τὸν ἀγροτικὸν νόμον. Ἦλθε τὸ Διάταγμα εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐθέσαμεν τὸ ζήτημα—ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν καὶ τοῦ κ. Πρωτοσυγκέλλου—ἀπειλήσαντες ὅτι θὰ ἀπορρίψωμεν τὸ Διάταγμα. Ἐν τούτοις ἐδημοσιεύθη τοῦτο καὶ ἐκανονίζετο ἐκ μέρους ἑνὸς Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, ἀναλόγως τῶν κτημάτων, καὶ ὁ φόρος δυνάμει τοῦ ἀγροτικοῦ Διατάγματος δὲν εἶχεν ἐφαρμοσθῆ ὅμως τοῦτο ἐν Κερκύρᾳ. Ὑπεβλήθη παρὰ τῆς νέας Κυβερνήσεως νέον Διάταγμα τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου πρὸς ἔγκρισιν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τροποποιοῦν τὸ πρῶτον Νομοθ. Διάταγμα. Ἀλλ’ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ δευτέρου τούτου Νομοθετικοῦ Διατάγματος νομίζω ὅτι ἠθικῶς ἠτόνισε τὸ πρῶτον, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω τί ἐγένετο οὔτε θέλω νὰ ζητήσω εὐθύνας ἀπὸ Κυβέρνησιν ἡ ὁποία ἔπεσε τί ἐγένετο, ὥστε ὀλίγας ὥρας προτοῦ δημοσιευθῇ τὸ Ν. Διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου ἐτροποποιεῖτο τὸ πρῶτον, ἐφήρμοσε τὸ πρῶτον χωρὶς νὰ συνέλθῃ κἂν τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον οὔτε κἂν νὰ ἔχῃ ἐφαρμοσθῆ ὁ νόμος ὁ ἀγροτικὸς καὶ ἐπέβαλε τὴν φορολογίαν αὐτὴν τὴν ἀγρίαν, τὴν «βαρέλαν» δηλαδὴ 3.900.000. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ τὴν συνήθη του εὐθυκρισίαν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, διότι, ὡς εἶναι γνωστόν, ἐπεβλήθη ἡ φορολογία χωρὶς κἂν τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια οὔτε τώρα οὔτε ὅτε κατ’ ἀρχὰς κατηρτίσθησαν νὰ συνέλθουν. Θὰ παρακαλέσω δὲ πρὸς τούτοις αὐτὸν νὰ διατάξῃ νὰ ἐπιστραφῶσιν αἱ καταβληθεῖσαι ἐγγυήσεις. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐκδοθείσης σχετικῆς διαταγῆς ἐκ τοῦ Ὑπουργείου του.

§42Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ Διάταγμα αὐτὸ ἐφηρμόσθη κατόπιν ὑποβολῆς 63 αἰτήσεων. Ἐφηρμόσθη δὲ ὑπὸ τοῦ προκατόχου μου.

§43Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Αἱ αἰτήσεις ἦσαν παλαιαί· τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα ἐγένετο κατόπιν.

§44Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐδώσατε διαταγὴν νὰ ἐπιστραφοῦν τὰ χρήματα;

§45Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δίκαιον, ἐφόσον εἰσεπράχθησαν παρὰ τὸν νόμον.

§46Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθεοδώρου ἐπὶ ἀναφορᾶς οἰνοπαραγωγῶν Κύμης.

§48Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ οἰνοπαραγωγοὶ Κύμης ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν καὶ διαμαρτύρονται ὅτι ἐγκατελείφθησαν τελείως. Ἐφέτος δὲ μὲ τὴν κρίσιν τὴν ὁποίαν διῆλθον τὰ κρασιά, μείναντα ἀπώλητα, εἶναι ζήτημα, ἂν θὰ ἠμπορέσουν νὰ καλλιεργήσουν τὰ ἀμπέλια των. Δὲν εἶναι, κύριοι, μόνον ἡ σταφιδοπαραγωγὴ διὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀπασχολῆται καὶ ἡ Συνέλευσις καὶ ἡ Κυβέρνησις. Εἶναι καὶ ἡ οἰνοπαραγωγὴ καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ λάβετε καὶ δι’ αὐτὴν κάποιον μέτρον.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μέλφος, ἀπών. Οἱ κ. κ. Κούνδουρος καὶ Ζερβὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀξιωματικῶν πεζικοῦ (ὁπλαρχηγῶν).

§50Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ παρακολουθήσῃ μὲ ἰδιαιτέραν προσοχὴν τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ὁ ἠθικὸς νόμος ἐπιβάλλει νὰ ληφθῶσι διὰ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐθελοντικῶς ἐχρησιμοποιήθησαν κατὰ τοὺς ἱεροὺς ἀγῶνας τῆς Πατρίδος, ἐστρατολογήθησαν εἰς περιστάσεις καὶ στιγμὰς κρισίμους καὶ παρέσχον ὑψίστας ὑπηρεσίας καὶ διὰ τὴν παγίωσιν τῆς τάξεως καὶ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος. Ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἀπεβλήθησαν τοῦ στρατεύματος χωρὶς νὰ ἔχῃ διαρρυθμισθῇ τὸ ζήτημα τῆς συντάξεώς των, ἀναντιρρήτως δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ παρὰ ὡς σκληρὸς καὶ ἄστοργος ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὐηρεστήθη ἐν ἰδιαιτέρᾳ συζητήσει νὰ δηλώσῃ ὅτι εἶναι διατεθειμένος, δεχόμενος τροπολογίας τινὰς ἐπὶ τοῦ νομοθετήματος τὸ ὁποῖον οἴκοθεν ἔχει ὑποβάλει ἡ Κυβέρνησις, νὰ καταστήσῃ τὴν ζωὴν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ὁπωσδήποτε τοιαύτην, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ζήσωσι. Θὰ ἀναμένωμεν τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καί, ἂν δὲν τὰς κρίνωμεν ἱκανοποιητικάς, θὰ ἐπανέλθωμεν.

§51Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ὑποβάλετε τὰς τροπολογίας σας ἀπὸ τοῦδε, ἵνα μείνωμεν σύμφωνοι καὶ τὸ εἰσαγάγωμεν τάχιστα.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι οἱ λοιποὶ ἐγγεγραμμένοι θὰ παραιτηθῶσιν. Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 28 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναβάλλεται. Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 29. Οἱ κ. κ. Χαβίνης, Κούνδουρος κλπ. ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀναπήρων πολέμου ἐκτάκτων ὑπαλλήλων Τ.Τ.Τ.

§53Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας κατὰ τὴν ἀπόλυσιν τῶν ὑπαλλήλων ἀπέλυσε καὶ ἀναπήρους πολέμου. Πρὸ ἡμερῶν ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν ὑπέδειξεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν κατὰ ποῖον τρόπον πρέπει νὰ γίνωνται αἱ ἀπολύσεις τῶν ὑπαλλήλων, ἐνῷ δὲ πᾶσαι αἱ συστάσεις καὶ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ἐκτελοῦνται ἀπαρεγκλίτως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, μόνον αὐτὴ ἡ σύστασις, ἡ καὶ κυριωτέρα, δὲν ἐκτελεῖται. Ἡ σύστασις αὕτη τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν συνίσταται εἰς τὸ νὰ μὴ παύωνται οἱ τραυματίαι πολέμου, μὴ παύωνται οἱ ἀδελφοὶ φονευθέντων ἐν πολέμῳ, μὴ παύωνται οἱ ἀνάπηροι κλπ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, κύριοι πληρεξούσιοι, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Συνελεύσεως καὶ παρακαλῶ, ἂν εἶναι δυνατὸν καὶ σήμερον ἀκόμη, νὰ ἐξουσιοδοτηθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἵνα εἰς τὰς παύσεις τῶν ὑπαλλήλων λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παύωνται ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι, ἀφοῦ ἐξεπλήρωσαν τὸ ἱερὸν πρὸς τὴν Πατρίδα καθῆκον ἐπὶ ἓξ καὶ πλέον ἔτη, ἀγωνιζόμενοι συνεχῶς ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ καὶ Θρᾴκῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παύωνται αὐτοὶ καὶ νὰ μένωσι πάλιν οἱ ἀπόλεμοι, οἱ μηδέποτε ἐκπληρώσαντες τὸ πρὸς τὴν Πατρίδα καθῆκόν των.

§54Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Νὰ κάμωμεν ἓν ψήφισμα νὰ μὴ παύωνται ποτέ.

§55Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νομίζω ὅτι ἱερὰν ὑποχρέωσιν ἔχει ἡ Συνέλευσις νὰ προστατεύσῃ ἐκείνους, οἵτινες ἔλαβον μέρος εἰς ὅλους τοὺς πολέμους καὶ τοὺς ἀγῶνας, εἰς τοὺς ὁποίους ὡρισμέναι τάξεις πολιτῶν—καὶ μετὰ λύπης μου λέγω τοῦτο —δὲν προσέφεραν οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν, καθήμενοι εἰς τὰ κέντρα, ἀπολαύοντες τῆς χλιδῆς τῶν πόλεων, καὶ οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν νὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις τὰς ὁποίας ἐγκατέλειψαν, λόγῳ στρατεύσεως, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι προσέφεραν τὸ αἷμά των εἰς τὴν Πατρίδα. Ἔχομεν ἱερὰν ὑποχρέωσιν, κύριοι, ὅπως ἐξουσιοδοτήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ διατάξῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν διὰ νὰ μὴ παύωνται οἱ δυστυχεῖς ἀνάπηροι καὶ διὰ νὰ μὴ μένωσιν εἰς τὰς θέσεις αὐτῶν δεσποινίδες καὶ ἐντελῶς ἀπόλεμοι. Φρονῶ ὅτι ἐκτὸς τῶν διευθυντῶν καὶ τμηματαρχῶν τῶν Ὑπουργείων, εἰς τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπαρεγκλίτως τὸ ψήφισμα τοῦτο τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Τοιουτοτρόπως καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι προσέφεραν τόσας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα δὲν θὰ ἀναγκάζωνται νὰ ζητῶσιν ἄρτον παρὰ τῶν πληρεξουσίων καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι σύμφωνος εἰς τοῦτο καὶ θὰ ἀναθεωρήσῃ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἂν δὲ τυχὸν ἐπαύθησαν ἀνάπηροι καὶ τραυματίαι, θὰ τοὺς ἐπαναδιορίσῃ.

§56ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§57Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἐκτελῇ τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, καὶ ἂν δὲ ἀκόμη νομίζῃ ὅτι εἶναι κατά τι σφαλεραί, νὰ ἀφήνῃ ἐν τῇ πράξει νὰ ἀποδεικνύεται τὸ σφάλμα αὐτό, ὥστε νὰ ἀναθεωρῶνται κατόπιν. Ὀφείλω προσέτι νὰ εἴπω ὅτι, ὁσάκις νομίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἀπόφασίς τις δὲν εἶναι ἡ προσήκουσα ἢ προέρχεται ἐκ λάθους, ἀποτείνεται πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν καὶ τὴν παρακαλεῖ νὰ ἀναθεωρήσῃ τὴν ἀπόφασιν, μετὰ τὴν προσαγωγὴν καὶ τῶν καταλλήλων ἐπιχειρημάτων. Καὶ πολλάκις αἱ παρατηρήσεις μας ἐγένοντο δεκταί. Ἐπροτιμήθη δὲ τοῦτο διὰ νὰ μὴ φανῇ ὅτι ἡμεῖς ἀντιμαχόμεθα πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν. Κατὰ συνέπειαν θὰ παρεκάλουν τὸν κ. συνάδελφον ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν νὰ ἐξελέγξῃ τὰ κατὰ τοὺς ἀπολυθέντας ὑπαλλήλους, καὶ διὰ τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν ἀπελύθη ἀνάπηρος πολέμου ἢ καὶ πολεμιστὴς τοῦ Μετώπου νὰ ἐπιζητήσῃ ἀνάκλησιν αὐτῶν. Καὶ εἰς τὰς ξένας Χώρας—μελετῶ κατ’ αὐτὰς τὸ ζήτημα αὐτό—ἐγένετο τὸ αὐτὸ καὶ ἐθεώρησαν ὡς ἀξίους ἰδιαιτέρας προστασίας τοὺς ἐπί τινα χρόνον τοὐλάχιστον μείναντας ἐν τῷ Μετώπῳ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. συνάδελφον ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ τὸν κατάλογον καὶ νὰ ἐπαναφέρῃ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὰς τάξεις τῶν πολεμιστῶν, ἀπολύων τοὺς ἄλλους οἱ ὁποῖοι τυχὸν κατέλαβον τὰς θέσεις των. Περὶ αὐτοῦ νομίζω ὅτι θὰ εἶναι ὁμόθυμος ἡ γνώμη τῆς Συνελεύσεως.

§58ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§59Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ζήτημα τῆς προτιμήσεως τῶν ἀναπήρων πολέμου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ κανονίζεται συμφώνως πρὸς ὅσα ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἀναφέρω ὅτι σήμερον τὴν πρωίαν ἔσχον ἀφορμὴν νὰ δηλώσω πρὸς συναδέλφους πληρεξουσίους περὶ ὁδηγιῶν ἃς ἔδωκα, ἵνα προτιμῶνται εἰς τοὺς διαγωνισμοὺς οἱ ἀνάπηροι. Ἐπὶ πλέον δὲν ζητοῦνται παρ’ αὐτῶν προσόντα διὰ νὰ μετάσχουν εἰς τοὺς διαγωνισμούς.

§60Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος μοῦ δίδει ἀφορμὴν νὰ εἴπω ὅτι οἱ πολεμισταὶ προσῆλθον εἰς ἐμὲ καὶ εἶπον ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἄριστα συνεννόησις μετ’ αὐτῶν. Διὰ διαταγῆς τὴν ὁποίαν ὑπέγραψα πρὸς τὰς διαφόρους Ὑπηρεσίας, ὁσάκις αἱ Ὑπηρεσίαι μοῦ ζητοῦν τὴν συγκατάθεσιν νὰ προσλάβουν ὑπάλληλόν τινα, δίδω τὴν συγκατάθεσίν μου, ἂν αὐτὸς ἀνήκῃ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν ἐπὶ διετίαν. Αὐτὸ συμβαίνει, ἂν πρόκειται περὶ ἐκτάκτων ὑπαλλήλων. Τὸ πρόβλημα εἶναι μέγα, ἀλλ’ εἶμαι διατεθειμένος νὰ τὸ συζητήσωμεν ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι δὲν θὰ πρόκειται νὰ ἐπηρεασθοῦν τὰ δημόσια οἰκονομικά, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπέβαινεν εἰς βάρος καὶ τῶν ἐκτάκτων καὶ τῶν τακτικῶν ὑπαλλήλων καὶ ὅλου τοῦ λαοῦ.

§61Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ πεταχθοῦν μερικαὶ δεσποινίδες, αἱ ὁποῖαι δὲν κάμνουν ἐργασίαν, καὶ νὰ μποῦν τὰ κορίτσια τὰ ὁποῖα εἶναι ἀδελφαὶ πεσόντων ἐν πολέμῳ.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§63Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὅτι δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς διατηρήσεως τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν ἐν τῇ Ὑπηρεσίᾳ, ἀλλὰ πρόκειται καὶ περὶ τῆς μονιμοποιήσεως αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἐκτάκτων τῶν τραυματιῶν καὶ ἀναπήρων πολέμου. Δὲν πρόκειται νὰ διατηρήσωμεν ἐν τῇ Ὑπηρεσίᾳ τοὺς ἐκτάκτους ὡς τοιούτους, διότι αὐτοὶ δὲν θὰ ἐξακολουθήσουν ἐπὶ πολὺ παραμένοντες, κατόπιν μάλιστα τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἔλαβε τὸ Ὑπουργεῖον καθ’ ὑπόδειξιν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, προκειμένου νὰ γίνουν αἱ μονιμοποιήσεις τῶν ἐκτάκτων, νὰ προτιμηθῶσιν οἱ τραυματίαι καὶ ἀνάπηροι. Διότι, δυστυχῶς, βλέπομεν τοὺς τραυματίας καὶ ἀναπήρους πολέμου νὰ τείνωσιν ἀπέλπιδα χεῖρα εἰς τὰ διάφορα καφενεῖα. Εἶναι ἀρκετὰ ἀπελπιστικὸν αὐτὸ καὶ διὰ τοὺς μεταγενεστέρους μας, ἂν δὲν θελήσωμεν νὰ λάβωμεν ὑπὲρ αὐτῶν μέτρα προστατευτικά, καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ μέτρα πρὸ παντὸς δι’ αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι καὶ πρέπει νὰ προτιμηθῶσιν εἰς τὰς δημοσίας καὶ ἄλλας κρατικὰς Ὑπηρεσίας κατὰ τὸ δυνατόν.

§64Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι συνάδελφοι, μοὶ ἐδόθησαν τὰ συμπεράσματα τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκείνης, καταγίνομαι δὲ προσωπικῶς εἰς τὴν μελέτην τοῦ σχεδίου ἐκείνου. Τὸ σχέδιον τοῦτο εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ δώσῃ ὁ κ. Καραπαναγιώτης. Ὁμολογῶ ὅτι τὸ σχέδιον ἔχει πολλὰς ἀξιοσημειώτους διατάξεις, ἀλλὰ χρήζει συμπληρώσεώς τινος. Εὐθὺς ὡς δυνηθῶ νὰ ἀπαλλαγῶ ἀπὸ συντόνους ἀσχολίας, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς ἀποσπῶσι τὸν χρόνον μου, θὰ ἐπεξεργασθῶ τὸ νομοσχέδιον καὶ θὰ τὸ παρουσιάσω εἰς τὴν Συνέλευσιν. Μεταξὺ ἄλλων λ. χ. σκέπτομαι ὅτι ἀπὸ τὰ μέτρα ἅτινα θὰ ἔπρεπε νὰ λάβωμεν, προκειμένου περὶ διαγωνισμῶν πρὸς κατάληψιν θέσεων, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν ὅτι τὰ ⅔ τῶν θέσεων καταλαμβάνονται ἀπὸ ἀγωνιστὰς τῶν τελευταίων πολέμων, διαγωνιζομένων πρὸς ἀλλήλους, καὶ τὸ ⅓ ἀπὸ ἄλλους. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα μέτρα, ἅτινα μελετῶ.

§65Π. ΚΑΛΛΙΔΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀπασχολήσω τὴν Συνέλευσιν ἐπ’ ὀλίγον διὰ ζήτημα καθαρῶς δημοσιογραφικόν, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἐμὲ τὸν ἴδιον. Ἀπὸ χθὲς ἀναγράφεται ἐν τῷ Τύπῳ ὅτι ἔλαβον μέρος εἰς στασιαστικὸν κίνημα ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως.

§66Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ὁποία ὅμως δὲν τὸ ὑποστηρίζει.

§67Π. ΚΑΛΛΙΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ἀνηρχόμην ἐπὶ τοῦ βήματος, ἂν δὲν ἔβλεπα χθὲς εἰς τὴν «Ἑστίαν» τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπορῶ δὲ πῶς εὑρέθησαν στρατιωτικαὶ Ἀρχαὶ τόσον ἐπιπόλαιαι, ὥστε μὲ τὴν πρώτην εἴδησιν ὅτι εἰς τὸ «Ἡραῖον» ἦτο καὶ κάποιος φαλακρός, ὁ ὁποῖος ὡμοίαζε μὲ τὸν στρατηγὸν Καλλιδόπουλον, νὰ ἀπευθύνουν ἀμέσως ἔγγραφον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ζητῶσιν ὅπως δοθῇ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐγκριθῇ παρὰ τῆς Συνελεύσεως ἡ ἄδεια ὅπως καταδιωχθῶ ποινικῶς.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν Συνέλευσιν δὲν ἦλθε τοιοῦτον ἔγγραφον.

§69Π. ΚΑΛΛΙΔΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνωστόν, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι πάντοτε κατεδίκασα τὰς τοιαύτης φύσεως ἐνεργείας τῶν στρατιωτικῶν, τελευταίως δὲ καὶ εἰς τὸν Τύπον ἀκόμη ἐδημοσιογράφησα ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ἐκαυτηρίασα δριμέως τὸ στασιαστικὸν κίνημα τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, καθὼς καὶ τῶν δύο τελευταίων στρατηγῶν. Ἄλλως τε θὰ ἦτο καὶ ἀνακόλουθον εἰς ἐμὲ ὁ ὁποῖος ἔδωκα ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὰς ἀποφάσεις τῆς ὁμάδος τῶν συνεργαζομένων πληρεξουσίων Μακεδόνων νὰ ἔλθω σήμερον ὅπως ἀνατρέψω αὐτὴν ἔπειτα ἀπὸ ὀλίγας ἡμέρας δι’ ἐπαναστάσεως. Δηλῶ λοιπὸν καὶ πάλιν ὅτι καταδικάζω τελείως τὰς τοιαύτης φύσεως ἐνεργείας τῶν διαφόρων στρατιωτικῶν. Τελευταίως ὁμολογῶ ὅτι συνεζητήσαμεν μετὰ στρατιωτικῶν, ἀλλὰ μετὰ στρατιωτικῶν συναδέλφων πληρεξουσίων, συνεζητήσαμεν μάλιστα τὸ ζήτημα τῶν τελευταίων ἀποφάσεων τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἀντιστρατήγων ἐπὶ τῆς ἐπαναφορᾶς τῶν ἀποτάκτων ἀξιωματικῶν καὶ ἐλάβομεν μάλιστα τὴν ἀπόφασιν ὅπως ἔλθωμεν πρὸς ὑμᾶς καὶ ἐκθέσωμεν ταῦτα, διότι, ἐνῷ τὸ πρῶτον Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων εἶχεν ἀποφασίσει ὅπως ἐπαναφέρῃ ἕνα ἀριθμὸν ἀξιωματικῶν, ἦλθεν ἕνα δεύτερον Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀφῄρεσεν ὀγδοήκοντα, μεταξὺ δὲ αὐτῶν συμπεριλαμβάνονται ἀξιωματικοὶ ἐγνωσμένης ἱκανότητος, ὅπως ὁ συνταγματάρχης Γρηγοριάδης, ὁ πληρεξούσιος, ὁ ὁποῖος ἐζήτησε νὰ ἐπανέλθῃ, ἀξιωματικοὶ ἐγνωσμένων δημοκρατικῶν φρονημάτων καὶ καλοὶ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι μόλις πρὸ ὀλίγου ἀφῆκαν τὰ ἑδώλια τοῦ σχολείου καὶ οἱ ὁποῖοι σήμερον ριπτόμενοι εἰς τὸν δρόμον θὰ μείνουν τελείως ἀπογοητευμένοι. Μόνον αὐτὴ ἡ συζήτησις ἐγένετο μεταξὺ μας καὶ οὐδὲν ἄλλο καὶ οὐδέποτε μοῦ ἦλθεν εἰς τὸν νοῦν νὰ ἀνατρέψω τὴν Κυβέρνησιν στασιαστικῶς. (Χειροκροτήματα).

§70Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Προχθὲς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ πρὸ ὀλίγου κατελθὼν τοῦ βήματος, μὲ ἐπλησίασε καὶ μοῦ εἶπεν ἐν ἐπιφυλακτικωτάτῃ ἄλλως τε συνομιλίᾳ ὅτι μειδιῶν ἀνέγνωσε τὴν εἴδησιν ὅτι ἐνέχεται εἰς τὴν προχθὲς λαβοῦσαν χώραν πρᾶξιν. Δὲν ἐπίστευσα τὸ ἀντίθετον, διότι ἀπὸ πολλοῦ χρόνου τὸν ἐγνώρισα, ἀφ’ ἧς εἴμεθα καὶ συμμαθηταί, ὅταν ἤθελα καὶ ἐγὼ κάποτε νὰ γίνω στρατιωτικός. Τοῦ ἐδήλωσα δὲ ὅτι δὲν ἐπίστευσα τὴν εἴδησιν ἐκείνην, διότι τῷ ὄντι ἀφ’ ἧς ἐποχῆς εἰσῆλθεν εἰς τὴν πολιτικὴν ὑπῆρξε νομιμόφρων πολιτικός. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐπαναφορᾶς τῶν ἀποτάκτων ἀξιωματικῶν, εἶμαι πρόθυμος νὰ ἀκούσω τὰς γνώμας τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν ἢ ἀνῆκον εἰς τὸ στράτευμα, καὶ νὰ λάβω γνῶσιν τῶν ἀπόψεών των, διότι νομίζω ὅτι τὰ στρατιωτικὰ ζητήματα εἶναι τόσον λεπτὰ καὶ περίπλοκα, ὥστε φωτίζεταί τις ἐπὶ μᾶλλον ἀκούων τὰς διαφόρους ἀπόψεις καὶ συνεπῶς ἢ σφάλλεται ὀλιγώτερον ἢ διορθώνει τὰ σφάλματά του.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετρίδης ἔχει τὸν λόγον ὅπως, ὡς εἰσηγητὴς τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Συνελεύσεως, ἀναπτύξῃ πρότασιν ψηφίσματος «περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸν ἐν ἰσχύϊ Κανονισμόν».

§72Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ παρ’ ἡμῖν Κανονισμὸς τῆς Συνελεύσεως ἀνεπαρκῶς συντελεῖ εἰς τὴν κανονικήν, ὁμαλὴν καὶ σεμνὴν διεξαγωγὴν τῶν συζητήσεων τῆς Συνελεύσεως. Ἐκρίθη παρὰ πάντων τῶν ἐν τῇ Συνελεύσει ἐπιβεβλημένον ὅπως ἐπιληφθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Συνελεύσεως, ἐνισχυομένη καὶ δι’ ἄλλων προσώπων, τὴν τροποποίησιν καὶ ἐν γένει τὴν ἐκκαθάρισιν διαφόρων διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ, αἱ ὁποῖαι θεωροῦνται τὰ μάλιστα ἐπιβεβλημέναι. Ἡ Ἐπιτροπή, συνελθοῦσα, δὲν ἠθέλησεν εὐρύτερον νὰ ἐξετάσῃ τὰ τοῦ Κανονισμοῦ οὔτε νὰ μεταβάλῃ γενικῶς ὅλας τὰς διατάξεις. Μάλιστα ἐπ’ αὐτοῦ, ἠδύνατό τις εἰπεῖν, εἶχε δοθῆ ἡ ἐντολή. Ἐπί τινων ὅμως διατάξεων, τὰς ὁποίας ἐθεώρησεν ἐπειγούσας, ἐπελήφθη τῆς ἐξετάσεως καὶ κατέληξεν εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα. Τὰ σημεῖα κυρίως τὰ ὁποῖα ἀπησχόλησαν τὴν Ἐπιτροπὴν ἦσαν τὸ ζήτημα τῆς πληρεστέρας ἐνισχύσεως τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας τοῦ Προεδρείου ἐν σχέσει πρὸς τὴν μέχρι τοῦδε παρεχομένην πενιχρὰν καὶ σκιώδη πειθαρχικὴν ἐξουσίαν. Ἀναμφισβητήτως ἡ ἐξουσία ἡ μέχρι τοῦδε παρεχομένη ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι ἀνεπαρκεστάτη καὶ εἶναι ἄπορον πῶς ἐπὶ τόσας δεκαετηρίδας, κατὰ τὰς ὁποίας ἐφηρμόσθη ὁ Κανονισμὸς αὐτός, δὲν ἐκρίθη σκοπιμώτερον νὰ δοθῇ μείζων ἐξουσία πειθαρχικὴ εἰς τὸν Πρόεδρον, εἰς τρόπον ὥστε νὰ διεξάγωνται ὁμαλώτερον καὶ σεμνότερον αἱ συζητήσεις καὶ νὰ ἐξασφαλίζεται πλήρως ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ Σώματος. Σκιώδης εἶναι ἡ παρεχομένη σήμερον ἐξουσία. Πλὴν μιᾶς ἀνακλήσεως καὶ ἀναγραφῆς εἰς τὰ πρακτικὰ τοῦ παρεκτρεπομένου συναδέλφου, οὐδὲν ἄλλο δικαίωμα ἔχει ὁ Πρόεδρος. Ἐκ τῆς ἐρεύνης ὅλων τῶν Κανονισμῶν τῶν μάλιστα φιλελευθέρων, ἐχορηγήθη εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἡ πειθαρχικὴ ἐξουσία μεγάλη, διὰ τῆς ὁποίας ἐξουσίας ἐπιβάλλει τὸ κῦρος τὸ Προεδρεῖον ἐνεργότερον. Οἱ Κανονισμοὶ τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Ἰταλίας φθάνουσιν, ὥστε ἐν παρεκτροπῇ βουλευτοῦ νὰ ἀποβάλλεται μέχρι τριῶν μηνῶν. Ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τῷ Ἀγγλικῷ τηρεῖται πάντοτε ἀρχεῖον, παραδόξως δὲ ἐπὶ παρεκτροπῆς βουλευτοῦ τινος ἔχει δικαίωμα ὁ Πρόεδρος νὰ φθάσῃ καὶ μέχρι κρατήσεως. Ἡ δὲ κράτησις διατάσσεται καὶ ἐκτελεῖται ἐντὸς εἰδικοῦ διαμερίσματος. Ἐν τῷ Ἀγγλικῷ Κοινοβουλίῳ οὐδόλως ἐθεωρήθη ὅτι ἡ τοιαύτη εὐρεῖα τοῦ Προέδρου ἐξουσία θίγει τὰς ἐλευθερίας τὰς λαϊκὰς εἴτε τὴν θέσιν τοῦ βουλευτοῦ. Ἀπεναντίας ὁ καθορισμὸς τοῦ κύκλου τῶν δικαιωμάτων καὶ ἐλευθεριῶν ἑκάστου βουλευτοῦ, καίτοι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξικνῆται πέρα τοῦ κύκλου τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν ἐλευθεριῶν τῶν παρακαθημένων συναδέλφων, ἐπιβάλλει ἀναμφισβητήτως μίαν χορήγησιν εὐρυτέρας ἐξουσίας εἰς τὸν Πρόεδρον καὶ εἰς τοιοῦτον μέτρον ἡ Ἐπιτροπὴ κατέληξε, διαβαθμίσασα, ἀναλόγως τῶν περιστάσεων καὶ περιπτώσεων, τὰς παρεκτροπὰς τῶν βουλευτῶν εἰς ὡρισμένας ποινὰς πειθαρχικὰς καὶ ἔφθασε μέχρι τῆς μηνιαίας ἀποβολῆς. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἅπαντα τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς εὑρέθησαν σύμφωνα καὶ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι καὶ ἡ Συνέλευσις δὲν θὰ ὀκνήσῃ νὰ κυρώσῃ τὰ μέτρα ταῦτα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξησφάλιζον μίαν ὁμαλὴν καὶ ἀξιοπρεπῆ ἐργασίαν τῆς Συνελεύσεως. Ἐπίσης εἶναι κύριον σημεῖον, τοῦ ὁποίου ἐπελήφθη ἡ Ἐπιτροπή, τὸ ζήτημα τῶν συζητήσεων μεθ’ ὡρισμένας ἀγορεύσεις καὶ μετὰ πάροδον ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος. Εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια ὑπάρχει ἡ λεγομένη clôture, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔχει δικαίωμα μετὰ ὡρισμένην πάροδον χρόνου καὶ μετ’ ἀγορεύσεις ἀρκετῶν βουλευτῶν νὰ θεωρήσῃ τὴν συζήτησιν λήξασαν. Τὴν ἄποψιν ταύτην τὴν εὐρεῖαν δυστυχῶς δὲν ἠθέλησεν ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ υἱοθετήσῃ καὶ θεσπίσῃ καὶ παρ’ ἡμῖν εὐρέως, περιορισθεῖσα μόνον εἰς τὸ νὰ θεωρῆται ἡ συζήτησις, μόνον ἐπὶ νομοθετικῆς ἐργασίας τοῦ Σώματος, τερματιζομένη, ὅταν, τῇ προτάσει 20 βουλευτῶν, ὁ Πρόεδρος δύναται νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἐπαρκῶς ἐφωτίσθη ἐκ τῆς συζητήσεως. Ἄν ἡ Βουλὴ κρίνῃ ὅτι ἐφωτίσθη, τότε ὁ Πρόεδρος ὑποχρεοῦται νὰ χορηγήσῃ ἑπομένους ἐκ τοῦ καταλόγου ἀγορητάς, ἀλλ’ ὑπὸ περιορισμὸν χρόνου, καθοριζόμενον ἐν τῇ διατάξει οὐχὶ πλέον τοῦ ἑνὸς τετάρτου τῶν ἀγορευσόντων. Ὁμολογῶ ὅτι ἤμην ἀντίθετος τῆς γνώμης ταύτης, διότι καὶ τοῦτο τὸ μέτρον δὲν τὸ θεωρῶ ἐπαρκὲς νὰ ἐξασφαλίσῃ μίαν ταχεῖαν καὶ ἀπρόσκοπτον λειτουργίαν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἐπροκλήθη ἡ γνώμη τῆς πλειοψηφίας καὶ ἐτάχθη μόνον τὸ μέτρον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὁπωσδήποτε μετριάζει τὴν ἀχαλίνωτον δημοκοπίαν, ἡ ὁποία εἶναι συνήθης ἄλλως τε εἰς τὰ πολυμελῆ Σώματα. Αὐταὶ αἱ δύο διατάξεις ἐπιβάλλεται τὸ ταχύτερον νὰ ψηφισθῶσιν, ἰδίως ἡ παροχὴ μεγαλυτέρας ἐξουσίας εἰς τὸν Πρόεδρον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς Σῶμα ἐκ τριακοσίων συναδέλφων νὰ μὴ γεννῶνται ἀφορμαὶ προστριβῶν. Ἴσως τὸ μέτρον τοῦτο νὰ ὠφελήσῃ καὶ εὐχόμεθα πάντες νὰ συντελέσετε εἰς τὴν ὁμαλότητα καὶ σεμνότητα τοῦ μεγάλου ἔργου τῆς Συνελεύσεως. Ἡ Ἐπιτροπὴ ζητεῖ νὰ ψηφισθοῦν μὲ τὴν εὐχὴν ὅτι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνονται δὲν θὰ δοθῇ ἀφορμὴ νὰ ἐφαρμοσθῶσι.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφώνως πρὸς τὴν ληφθεῖσαν κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἀπόφασιν, ἄρχεται ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως ἐπὶ τῶν σκηνῶν τῆς Καβάλλας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§74Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρὶν ἢ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις, κύριοι πληρεξούσιοι, ἔχω καθῆκον ν’ ἀνακοινώσω πρὸς ὑμᾶς τὰς τελευταίας ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἔφθασαν χθὲς καὶ σήμερον, ἐπὶ τῶν γεγονότων τῆς Καβάλλας. Αἱ ἐκθέσεις αὗται εἶναι ἡ μία τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν Θράκης καὶ Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ ἡ ἄλλη τοῦ κ. Γενικοῦ Διοικητοῦ. Ἡ τοῦ Εἰσαγγελέως εἶναι αὐτή (ἀναγινώσκει): «Πρὸς τὸ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργεῖον. Ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 450 τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν συμπληρωματικῶς κλπ.».

§75Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἂν ἡ ἁρμοδιότης τῆς ἐξετάσεως τῶν καπνῶν ἀνάγεται εἰς τὰ ἔργα τοῦ Νομάρχου ἢ εἶναι ἔργον ἀποκλειστικὸν τοῦ Τελώνου καὶ τῶν πραγματογνωμόνων ἐπὶ τῶν καπνῶν. Τοῦτο δὲ διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπιρριφθῇ ὅλη ἡ εὐθύνη τῶν θλιβερῶν αὐτῶν γεγονότων εἰς τὸν Νομάρχην, ὁ ὁποῖος εἶναι διακεκριμένος ὑπάλληλος καὶ περὶ τοῦ ὁποίου πάντες μετὰ πολλῆς ἐκτιμήσεως ὁμιλοῦσι.

§76Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Θράκης ἔχει ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν).

§77Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ ἔκθεσις τὴν ὁποίαν ἀνεγνώσατε εἶναι συνέχεια δύο προηγουμένων κρυπτογραφικῶν ἐκθέσεων. Θὰ ἦτο καλὸν νὰ στείλετε εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν σας νὰ τὰς φέρετε καὶ νὰ τὰς καταθέσετε ἐπίσης.

§78Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰς ἔχω. Εἶναι ἀσήμαντοι. Εἶναι ἐκ τεσσάρων λέξεων καὶ λέγουν ὅτι ἦλθεν ἀπὸ τὸ Κίεβον ἓν πρόσωπον. Ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας.

§79Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὰς καταθέτετε, παρακαλῶ.

§80ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ τὸ τηλεγράφημα τοῦ Εἰσαγγελέως.

§81Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἔχω καταθέσει εἰς τὸ Προεδρεῖον. Εἶναι συντομώτερον ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν.

§82Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δύναται νὰ τὸ ἀναγνώσῃ ὁ Γραμματεύς, κ. Πρόεδρε. Προηγεῖται τῆς ἐκθέσεως. Εἶναι κατατεθειμένον καὶ δύναται νὰ ἀναγνωσθῇ ἀπὸ τὸν Γραμματέα ἀμέσως.

§83ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Τηλεγράφημα τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θράκης. (Ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα).

§84Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Πότε ἐλήφθη εἰς τὸ ἐδῶ τηλεγραφεῖον τὸ τηλεγράφημα αὐτό;

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔπρεπε σεῖς νὰ τὸ ἀναγνώσετε καὶ νὰ ἴδετε.

§86ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Εἰς τὰς 13 Νοεμβρίου καὶ εἰς τὰς 11 π. μ.

§87Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τοῦ τηλεγραφήματος αὐτοῦ ἔλαβον γνῶσιν ἀπόψε καὶ ἀπευθύνεται τὸ τηλεγράφημα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§88Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Εἰς τὰς 13 Νοεμβρίου 1924 εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§89Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τοῦ τηλεγραφήματος ἔλαβον γνῶσιν πρὸ μιᾶς ὥρας μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ τηλεγράφημα ἔχει ἡμερομηνίαν 13 Νοεμβρίου καὶ ὥραν 11 π.μ. καὶ ἀπευθύνεται πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§91Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθοῦν ἀπὸ τὸν Γραμματέα αἱ προηγούμεναι ἐκθέσεις τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Θράκης, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὴν τελευταίαν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§92Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰ τηλεγραφήματα τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ δὲν τὰ ἔχω μαζί μου· ἔχουσι κατατεθῆ. Σᾶς εἶπον ὅτι τὰ τηλεγραφήματα αὐτὰ ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας, εἶναι ἀσήμαντα καὶ θὰ τὰ καταθέσω. Ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἔχουσι σπουδαῖα πράγματα. Εἶναι ἡ ἔκθεσίς του, ἡ ὁποία εἶναι πλήρης ἔκθεσις γραπτή, τὸ πρωτότυπον ὑπογεγραμμένον· θὰ σᾶς τὰ φέρω, ἀλλὰ ὑποθέτω ὅτι ἡ δήλωσίς μου περὶ τοῦ ὅτι δὲν ἔχει τι τὸ ἐξαιρετικὸν σᾶς ἀρκεῖ.

§93Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἔχει μεγάλην σημασίαν. Τίνας πληροφορίας εἶχεν ὁ Γενικὸς Διοικητὴς καὶ κατὰ πόσον τὰ ἀπὸ μέρους του τηλεγραφήματα εἶναι ἄξια τῆς θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν τὸν διατηρεῖτε.

§94Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι πρέπον, κ. πληρεξούσιε, νὰ ὑβρίζετε ἕνα ἀπόντα.

§95Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὅταν θὰ ἀναλύσω τὰ ἔγγραφα, θὰ τὰ ἴδετε.

§96Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ τηλεγράφημα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς ν’ ἀναγνώσῃ τὰ τηλεγραφήματα. (Ἀναγινώσκονται ὑπὸ τοῦ κ. Γραμματέως τηλεγραφικαὶ διαταγαὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης πρὸς τὰς δικαστικὰς Ἀρχὰς Καβάλλας καὶ Κομοτηνῆς, ὡς καὶ τηλεγραφικαὶ ἀναφοραὶ τῶν αὐτῶν δικαστικῶν Ἀρχῶν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης).

§98Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μετὰ τὴν λῆψιν τῶν ἐκθέσεων αὐτῶν ἡ εὐθύνη τοῦ κ. Νομάρχου Καβάλλας ἀποδεικνύεται κατὰ τρόπον ἀναμφισβήτητον, ἡ εὐθύνη, διότι παρέβη τὸ τηλεγράφημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλὰ καὶ ἡ εὐθύνη, διότι ἔδειξεν ἐξαιρετικὸν καὶ ἀδικαιολόγητον ἐνδιαφέρον διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν καπνῶν...

§99ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἰς ἐκεῖνον δικαιολογημένον.

§100Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν).... τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ μείνωσι μέχρις ὅτου λυθῇ τελικῶς τὸ ζήτημα. Καὶ ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν ἡ εὐθύνη τοῦ κ. Νομάρχου Καβάλλας μὲ τὸ πολιτικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον συζητεῖται διὰ τὴν εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐδώσαμεν τὴν διαταγὴν νὰ καταρτισθῇ τὸ Διάταγμα ἀπολύσεως τοῦ Νομάρχου Καβάλλας. Ἂν ἡ εὐθύνη εἶναι βαρυτέρα, ὅταν περατωθῇ ἡ ἀνάκρισις, ἡ δικαστικὴ Ἐξουσία θὰ κάμῃ τὸ καθῆκόν της.

§101Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ κατετίθεντο τὰ τηλεγραφήματα καὶ αἱ ἐκθέσεις διὰ τὰς σκηνὰς Δράμας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο προγενεστέρως. (Ἀναγινώσκονται ὑπὸ τοῦ κ. Γραμματέως τηλεγραφικαὶ διαταγαὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης πρὸς τὰς δικαστικὰς Ἀρχὰς Καβάλλας καὶ Κομοτηνῆς).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νταῆς ἔχει τὸν λόγον.

§103Κ. ΝΤΑΗΣ. Αἱ λυπηραὶ σκηναὶ τῆς Καβάλλας, κύριοι πληρεξούσιοι, καὶ τὰ γεγονότα τῆς Δράμας εἶναι δύο ζητήματα κεχωρισμένα καὶ ὡς τοιαῦτα πρέπει νὰ συζητηθῶσιν. Εἰς τὴν Καβάλλαν, πόλιν κατ’ ἐξοχὴν ἐργατικήν, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ καθ’ ἣν λαμβάνουν χώραν τοιαῦται σκηναὶ ἐκ μέρους τῶν ἐργατῶν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν αἱ σκηναὶ αὗται προεκλήθησαν ἐκ μέρους τῶν ἐργατῶν πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεώς των ἢ ἐκ μέρους ὀργανώσεώς τινος ἀποβλεπούσης εἰς τὴν ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος. Εἰς τὴν Καβάλλαν ὑπάρχουν δύο ἐργατικὰ σωματεῖα, ἡ «Εὐδαιμονία» καὶ ἡ «Ἐργασία». Ἀμφότερα τὰ σωματεῖα αὐτὰ ἀριθμοῦν περὶ τὰς 10 χιλ. ἐργατῶν. Σκοπὸς τοῦ πρώτου σωματείου εἶναι ἡ ἀνατροπὴ τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος· σκοπὸς τοῦ δευτέρου σωματείου εἶναι πραγματικῶς ἡ προστασία τῶν ἐργατικῶν συμφερόντων. Τὰ σωματεῖα αὐτά, ὁσάκις πρόκειται περὶ καθαρῶς ἐργατικῶν ζητημάτων, συνεργάζονται καὶ ἀπὸ κοινοῦ προβαίνουσιν εἰς ἐνεργείας, ὁσάκις ὅμως πρόκειται ἡ «Εὐδαιμονία» νὰ ἐνεργήσῃ ταραχὰς διὰ πολιτικοὺς σκοποὺς ὄχι μόνον ἡ «Ἐργασία» δὲν τὴν ἀκολουθεῖ, ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ ἀντιδρᾷ κατὰ τῶν ἐνεργειῶν της. Ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε πληροφοριῶν καὶ ἐκ τῶν ἐκθέσεων τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν ἀποδεικνύεται ὅτι αἱ σκηναὶ προεκλήθησαν ἐκ μέρους τῶν ἐργατῶν ἀμφοτέρων τῶν σωματείων, οἵτινες, βλέποντες ὅτι ἐξήγοντο καπνὰ ἀνεπεξέργαστα, ἠθέλησαν νὰ ἐμποδίσουν τοῦτο. Εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν οἱ δύο ἐντεταλμένοι, ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν καὶ ὁ Γενικὸς Διοικητής, ἀποδίδουσι τὰς εὐθύνας εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πράγματι εἶναι ὑπεύθυνοι, οἵτινες καὶ πρέπει νὰ τιμωρηθῶσι. Θὰ παρακαλέσω ὅμως τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ σπεύσῃ ὅσον ἀφορᾷ τὸν Νομάρχην, διότι ὁ Νομάρχης Καβάλλας εἶναι εἷς ἐκ τῶν διακεκριμένων ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, εἶναι μόνιμος ὑπάλληλος καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν εἶναι πράγματι ὁ ἔνοχος, διότι ἠμπορεῖ νὰ ἔπεσε θῦμα τοῦ πραγματογνώμονος ἁρμοδίου ὑπαλλήλου.

§104Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἄλλως ἡ ἔκθεσις τοῦ Νομάρχου δὲν ἦλθεν ἀκόμη.

§105Κ. ΝΤΑΗΣ. Βεβαίως καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίᾳ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν ἀπόλυσιν τοῦ Νομάρχου, πρὶν ληφθῇ ἡ ἔκθεσίς του. Βεβαιῶ τὴν Συνέλευσιν ὅτι ὁ Νομάρχης εἶναι διακεκριμένος ὑπάλληλος.

§106Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Περιποιεῖ τιμὴν εἰς τὴν Ὑπηρεσίαν.

§107Κ. ΝΤΑΗΣ. Ὡς πρὸς τὰ γεγονότα τῆς Δράμας δὲν ἔχομεν ἀπολύτως καμμίαν ἐπίσημον πληροφορίαν. Μόνον ἓν τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον ἦλθε πρῶτον εἰς ἐμὲ ἑνὸς κ. Σινόκα ἐκ Τσατάλτζης, διὰ τοῦ ὁποίου λέγει ὅτι «ἐνεργείᾳ τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος καταδιωκόμεθα ἀδικαιολογήτως παρὰ τῆς Μεραρχίας Δράμας· πολλοὶ καπνοπαραγωγοὶ ἐτέθησαν εἰς τὰς φυλακὰς ἄνευ λόγου· παρακαλῶ ἐνεργήσατε δέοντα». Μόλις ἔλαβον τὸ τηλεγράφημα αὐτό, ἔσπευσα καὶ ἐζήτησα πληροφορίας, καίτοι ἐγνώριζον ὅτι τὸ τηλεγράφημα δὲν συνεβιβάζετο μὲ τὴν ἀλήθειαν, διότι πρὸ τριῶν ἡμερῶν ἦλθον ἐκ Δράμας καὶ ἐγνώριζον ὅτι τὸ Ἐθνικὸν Δημοκρατικὸν Κόμμα δὲν ἔχει καμμίαν ὀργάνωσιν ἄλλην παρὰ ὀργάνωσιν κομματικήν, ὅπως ὑπάρχει καὶ ἡ ὀργάνωσις τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», ὅπως ὑπῆρχε καὶ ὑπάρχει ἀκόμη τῶν Φιλελευθέρων· τοιαύτην ὀργάνωσιν ἔχει καὶ τὸ Ἐθνικὸν Δημοκρατικὸν Κόμμα καὶ ὄχι ὅπως ἐξετέθη ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου κ. Βοραζάνη.

§108Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Εἶσθε πληρεξούσιος Δράμας;

§109Κ. ΝΤΑΗΣ. Εἶμαι πληρεξούσιος Καβάλλας.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πληρεξούσιος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§111Κ. ΝΤΑΗΣ. Μόλις ἔλαβον, λέγω, τὸ τηλεγράφημα, ἐπειδὴ ἠσθένει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ἔδωσα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον καὶ διεβεβαίωσεν ὅτι ἔκνομοι ὀργανώσεις τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος δὲν ὑπάρχουσι. Παρεκάλεσα ὅμως ὅπως ζητήσουν πληροφορίας ἀπὸ τὴν Μεραρχίαν. Ἐγὼ δὲ ἐτηλεγράφησα εἰς τὴν Δράμαν νὰ μοὶ γνωρίσουν τὰ ὀνόματα τῶν συλληφθέντων καὶ τοὺς λόγους τῆς συλλήψεώς των.

§112Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Μετὰ τὸ ἐπεισόδιον ἔγιναν αὐτά;

§113Κ. ΝΤΑΗΣ. Ἔλαβον τηλεγράφημα ὅτι συνελήφθησαν πολλοὶ χωρικοὶ καὶ ἐτέθησαν εἰς τὰς φυλακάς· ἐτηλεγράφησα εἰς τὸν τηλεγραφήσαντα νὰ μοὶ τηλεγραφήσῃ τὰ ὀνόματα τῶν συλληφθέντων καὶ τοὺς λόγους τῆς συλλήψεώς των, διότι δὲν φαντάζομαι ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συλληφθῇ ἕνας ἄνθρωπος νὰ τεθῇ εἰς τὰς φυλακὰς χωρὶς νὰ τοῦ εἴπουν διατί συνελήφθη. Μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς δὲν ἔλαβον τηλεγράφημα καὶ καμμίαν πληροφορίαν ἐκ μέρους τοῦ τηλεγραφήσαντος Σινόκη, ἐξωδίκως ὅμως ἔμαθον ὅτι συνελήφθη ἕνας Πελέκης καὶ ἕνας ἄλλος. Τὰ πρόσωπα αὐτά, κύριοι πληρεξούσιοι, τὰ γνωρίζω, εἶναι κομμουνισταί. Ἡ Μεραρχία Δράμας εἶχεν εἰς χεῖρας τῆς προκηρύξεις τῶν κομμουνιστῶν, αἵτινες διενεμήθησαν εἰς τοὺς στρατῶνας καὶ αἵτινες ἔλεγον τὸ ἑξῆς: «Τὸ πρόγραμμα μας εἶναι πόλεμος κατὰ τοῦ πολέμου. Εἶναι προδότης τοῦ ἀγῶνός μας ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ὑπηρετήσῃ στρατιώτης· εἶναι προδότης τοῦ ἀγῶνός μας ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ δεχθῇ νὰ φυλάξῃ τὰ σύνορα· εἶναι προδότης τοῦ ἀγῶνός μας ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ καὶ μίαν πεντάραν διὰ πολεμικὰς παρασκευάς». Ὁ διοικητὴς τῆς Μεραρχίας, κύριοι πληρεξούσιοι, εἶχεν ἐντολὴν νὰ φυλάξῃ τὰ σύνορα. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ τώρα: Ποῖος στρατηγὸς θὰ ἦτο ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἀνελάμβανε τοιαύτην ὑποχρέωσιν, νὰ φρουρήσῃ τὰ σύνορα, καὶ πρὸς τοῦτο νὰ ἀφήσῃ ἀκαταδιώκτους ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἐνεργοῦσι διὰ τὴν διάλυσιν τοῦ στρατεύματος; Ἄλλως τε εἰς τὴν Μακεδονίαν λειτουργεῖ ὁ Στρατιωτικὸς Νόμος καὶ σύμφωνα μὲ αὐτὸν διώκονται ὡρισμένα ἀδικήματα, ὁ φόνος, ἡ ληστεία καὶ πᾶσα ἐνέργεια ἐναντίον τῆς Πατρίδος. Ἡ Μεραρχία, σύμφωνα μὲ τὸν νόμον, ἐνήργησε συλλήψεις· δὲν βλέπω ἑπομένως τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἐξηγέρθη ἡ συνείδησις δύο ἢ τριῶν πληρεξουσίων. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐθνικὰς δημοκρατικὰς ὀργανώσεις, σᾶς βεβαιῶ, κύριοι πληρεξούσιοι, ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς μου ὅτι δὲν ὑπάρχουσι τοιαῦται.

§114Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ποῦ τὸ ἠξεύρετε; Ἐπήγατε ἐκεῖ;

§115Κ. ΝΤΑΗΣ. Χθὲς ἦλθα, κ. ἀρχηγὲ τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως». Ὀργανώσεις τοιαῦται δὲν ὑπάρχουσιν. Ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκ μέρους τῶν ἀξιοτίμων πληρεξουσίων Δράμας κ. κ. Βοραζάνη καὶ Κωνσταντινίδου ὅτι οἱ ἴδιοι εἶδον ὁμάδας ὡπλισμένας καὶ ἐβεβαίωσαν ὅτι αἱ ὁμάδες αὗται ἀνῆκον εἰς τὸ Ἐθνικὸν Δημοκρατικὸν Κόμμα. Οἱ κύριοι πληρεξούσιοι ἠπατήθησαν· ἐξέλαβον τοὺς πολιτοφύλακας ὡς ὁμάδας ἐνόπλους τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος. Οἱ Λόχοι Πολιτοφυλακῆς συνεστήθησαν παρ’ ἐμοῦ, ὡς Στρατιωτικοῦ Διοικητοῦ Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, πρὸ ἑνὸς ἔτους καὶ κατόπιν διαταγῆς τοῦ Γενικοῦ Στρατηγείου.

§116Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ποῦ γίνονται αἱ πολιτοφυλακαὶ καὶ ποῦ εἶναι ἡ διαταγὴ τοῦ Γενικοῦ Στρατηγείου;

§117Κ. ΝΤΑΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω. Οἱ Λόχοι Πολιτοφυλακῆς εὑρίσκονται εἰς τὰ χωρία καὶ εἰς τὰς πόλεις.

§118Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐντὸς τῆς Δράμας ὑπάρχει διαταγὴ νὰ εἶναι πολιτοφύλακες;

§119Κ. ΝΤΑΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ εἰδικὴ διαταγή.

§120Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι διαταγὴ τοιαύτη. Διαταγὴ εἶναι νὰ μένουν εἰς τὰ σύνορα. Τοὐναντίον εἰς τὰς πόλεις ἀπαγορεύεται ὑπὸ τῆς διαταγῆς.

§121Κ. ΝΤΑΗΣ. Ὅπως σᾶς εἶπον, ἱδρύθησαν οἱ σύλλογοι, κατόπιν τῆς συστάσεώς μου καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἀπαλλαγῇ ἡ Ἀνατολικὴ Μακεδονία ἀπὸ τὰ ἐθελοντικὰ σώματα, τὰ ὁποῖα ὠργάνωσε καὶ ἀπέστειλεν ἐκεῖ ὁ τότε Ἀρχιστράτηγος τοῦ Στρατοῦ καὶ νῦν πληρεξούσιος Θεσσαλονίκης καὶ τὰ ὁποῖα παρεξέκλιναν τοῦ προορισμοῦ των καὶ ἐπεδόθησαν εἰς ληστείας. Διότι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Στρατοῦ διὰ τὴν συγκρότησιν τῶν σωμάτων αὐτῶν ἔκρινε καλὸν ν’ ἀνοίξῃ τὰς φυλακὰς τοῦ Κράτους, νὰ βγάλῃ ὅλους τοὺς ληστὰς καὶ νὰ τοὺς κατατάξῃ εἰς τὰ σώματα μὲ βαθμοὺς ἀναλόγως τῶν ἐγκλημάτων των.

§122Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Νὰ ἐπαναλάβετε, σᾶς παρακαλῶ, τὴν τελευταίαν σας φράσιν.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπομεν διακοπάς.

§124Κ. ΝΤΑΗΣ. Συνεπῶς, ἂν οἱ κύριοι πληρεξούσιοι ἐκ Δράμας, ὅπως βεβαιοῦν, εἶδον ἐνόπλους ὁμάδας, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ εἶδον τὸν Λόχον τῶν Πολιτοφυλάκων ὁ ὁποῖος ἅπαξ τοῦ μηνὸς ἐκγυμνάζεται. Οἱ λόχοι αὐτοὶ ἦσαν ὠργανωμένοι καὶ διετέλουν ὑπὸ τὰς ἀμέσους διαταγὰς ἀξιωματικῶν, τοὺς ὁποίους τὸ ἴδιον Στρατηγεῖον ἀπέστελλεν. Ὁ ἤδη ὑπηρετῶν ὀνομάζεται Βασιλάκης. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὅπως, πρὸς ἐξακρίβωσιν αὐτῶν τῶν σωμάτων τῶν ἐθνικῶν δημοκρατικῶν, καταρτίσῃ Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Πρόεδρον, ὅπως εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν συμπεριληφθῶ καὶ ἐγώ.

§125Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Δύο λέξεις ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει προσωπικὸν ζήτημα.

§127Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ πρόθεσις τοῦ κ. συναδέλφου ἦτο σαφής. Δὲν ἦτο δυνατόν ποτε προορισμὸς τῶν σωμάτων νὰ εἶναι ὁ λῃστρικός. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠνόει ἦτο ὅτι τινὲς παρεξετράπησαν εἰς πράξεις λῃστρικάς.

§128Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ὅλοι παρεκτρεπόμεθα, καὶ οἱ πληρεξούσιοι καὶ οἱ Ὑπουργοὶ καὶ ὅλοι. Ἀλλὰ θὰ εἴπω δύο λέξεις περὶ τίνος πρόκειται, ἐπειδὴ διαταγῇ μου συνεστήθησαν οἱ λόχοι. Ὅταν ὁ Στρατὸς συνεκεντρώθη, καὶ ἦτο φυσικὸν ὅτι, ἕνεκα τοῦ μήκους τῶν συγκοινωνιῶν—γνωρίζετε ὅλοι πῶς εἶναι ἡ μεθόριος—δὲν ἐπήρκει ὁ Στρατὸς δι’ ὅλας τὰς ἀνάγκας, διότι εἴχομεν 4½ κλάσσεις ὑπὸ τὰ ὅπλα καὶ εἴχομεν προορισμὸν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ἴσως περισσοτέρας δυνάμεις, ἐκρίθη ἀναγκαῖον διὰ τὰς συγκοινωνίας πρῶτον νὰ διώξωμεν μερικὰ Βουλγαρικὰ χωρία, διότι οἱ κάτοικοί των μᾶς ἀνετίνασσον τὰς γέφυρας καθημέραν· δεύτερον ἐλήφθη μέτρον νὰ ἱδρυθῶσι κατὰ μῆκος τῶν συνόρων καὶ τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Λόχοι Πολιτοφυλάκων ἐξ ἐκλεκτῶν ἀνδρῶν, ὑπὸ ἀξιωματικοὺς τοῦ Στρατοῦ καὶ ὑπὸ τὴν γενικὴν διοίκησιν τοῦ ἀνωτάτου ἀξιωματικοῦ κ. Γρηγοριάδου, ὁ ὁποῖος εἰργάσθη θαυμάσια, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὸν ἑξῆς προορισμόν. Οἱ ἄνδρες ἦσαν ἐκλεκτοί, συγκατελέγοντο δὲ μεταξὺ αὐτῶν οἰκοκυραῖοι καὶ γεωργοί, οἱ ὁποῖοι εὐχαρίστως ἀνέλαβον τὴν ὑπηρεσίαν, διότι ἐγνώριζον ὅτι προορισμός των ἦτο νὰ λαμβάνωσι τὰ ὅπλα, ὅταν εἰδοποιοῦντο ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν διηρημένοι, ἀναλόγως τῆς δυνάμεως, εἰς λόχους, τάγματα, διμοιρίας. Οὕτω κατωρθώσαμεν διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, ἐνῷ εἴχομεν 4 Μεραρχίας ἐνόπλους, νὰ συγκεντρώσωμεν 8 Μεραρχίας καὶ μίαν ἡμιτελῆ. Τοιαύτη ἦτο ἡ ὀργάνωσις καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ συγκροτήματος ἐστηρίζετο ἡ πεποίθησις τὴν ὁποίαν εἴχομεν ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀντιμετωπίσωμεν πᾶσαν κίνησιν τοῦ ἐχθροῦ. Δὲν ἦτό ποτε δυνατὸν νὰ φαντασθῶσιν οἱ ξένοι ἀξιωματικοὶ ὅτι μὲ τὴν δύναμιν αὐτὴν τὴν βοηθητικὴν τῶν 100.000 ἀνδρῶν, ἐξ ὧν 70.000 θὰ ἀπησχολοῦντο διὰ τὴν συγκοινωνίαν, δὲν ἦτο δυνατόν ποτε, λέγω, νὰ φαντασθῶσιν ὅτι θὰ μᾶς ἦτο δυνατὸν νὰ διαβῶμεν τὸν Ἕβρον δι’ 8 Μεραρχιῶν καὶ μιᾶς ἱππικοῦ. Αὐτὸν τὸν σκοπὸν εἶχον καὶ διαμαρτύρομαι, κύριοι, καὶ διὰ τοὺς ἄνδρας καὶ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ διὰ τὴν παρεξηγηθεῖσαν φράσιν τοῦ κ. πληρεξουσίου ὅτι ὠργανώθησαν διὰ λῃστείας.

§129Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶπεν ὅτι ἐξετράπησαν εἰς λῃστείας, ὁ δὲ κ. Γρηγοριάδης εἶπεν ὅτι δὲν ἐσημειώθη οὔτε μία λῃστεία.

§130Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν ἐγκατέλειψα τὴν ἀρχιστρατηγίαν δὲν ἔλαβε χώραν καμμία λῃστεία.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πασαλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§132Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἀνέβηκα εἰς τὸ βῆμα ὄχι μόνον διὰ νὰ ἐλέγξω τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰ αἱματηρὰ γεγονότα τῆς Καβάλλας οὔτε θέλω νὰ ῥίψω ἀστραπὰς ἐπιθέσεως, ἵνα πέσῃ ὁ «κεραυνός», ἀλλὰ διὰ νὰ ἐρευνήσω βαθύτερα τὰ ἐλατήρια καὶ τὰ αἴτια τῶν γεγονότων τὰ ὁποῖα διεδραματίσθησαν εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν. Αἱ συγκρούσεις ποὺ τελευταῖα ἄρχισαν εἰς τὴν Μακεδονίαν μεταξὺ προσφύγων καὶ γηγενῶν, μεταξὺ προσφύγων τῆς ἰδίας οἰκογενείας καὶ ἡ τελευταία σύρραξις μεταξὺ τῆς ἐργατικῆς τάξεως καὶ τῶν καπνεμπόρων, ὅλαι αὐταὶ αἱ συγκρούσεις ἀποδεικνύουν ὅτι ἡ Μακεδονία διέρχεται μίαν ἐσωτερικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς ὁδηγεῖ σὲ νέες συγκρούσεις. Στὴν Μακεδονία, σ’ αὐτὴν τὴν ἐπαρχία τῆς Ἑλλάδος, ἐδημιουργήθησαν πολύπλοκες καὶ ποικιλόμορφες συνθῆκες καὶ ἀντιθέσεις ποὺ τελευταῖα ἐκδηλώνονται σὲ πιὸ ὀξεῖα μορφή, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ διαρκὴς κίνδυνος νέων συγκρούσεων. Καὶ ὁ διαρκὴς αὐτὸς κίνδυνος τῶν συγκρούσεων πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ ὄχι μόνον τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ τὴν Συνέλευσιν. Καὶ πρέπει νὰ προλάβωμεν διὰ νὰ μὴ θρηνήσωμεν κατόπιν μεγαλύτερες συμφορές. Δι’ ἡμᾶς τοὺς σοσιαλιστὰς εἶναι πασίγνωστον ὅτι τὰ γεγονότα αὐτὰ τῆς Καβάλλας καὶ αἱ συγκρούσεις μεταξὺ τῶν προσφύγων καὶ γηγενῶν προέρχονται ἀπὸ κοινωνικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα καὶ ἄλλοτε εἴχαμεν ἐκθέσει ἀπὸ τὸ βῆμα αὐτό. Ἀλλὰ διὰ νὰ εἶμαι καὶ ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ, διότι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περὶ πολλοῦ ποιεῖται τὸν Κανονισμόν, θὰ περιορισθῶ εἰς δύο ζητήματα. Καὶ πρῶτον θὰ ἀποδείξω, ἂν πράγματι εἰς τὴν Καβάλλαν καὶ εἰς τὴν Δράμαν ἐπεστρατεύθησαν φασιστικαὶ συμμορίαι καὶ ἂν αὐταὶ αἱ συμμορίαι ἔλαβον μέρος εἰς τὰ γεγονότα τῆς Καβάλλας. Καὶ δεύτερον κατὰ πόσον τὸ ἐπίσημον Κομμουνιστικὸν Κόμμα τῆς Ἑλλάδος εἶναι ὑπεύθυνον διὰ τὰ γεγονότα αὐτά.

§133Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Σοσιαλισμὸς καὶ κομμουνισμὸς εἶναι τὸ ἴδιον;

§134Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι ἕνας πληρεξούσιος πρέπει νὰ γνωρίζῃ τί εἶναι σοσιαλισμὸς καὶ τί θὰ πῇ κομμουνισμός. Δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἐξηγήσω τώρα τί εἶναι σοσιαλισμὸς καὶ τί κομμουνισμός. Ἄλλως τε πρέπει νὰ εἶμαι καὶ ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὕστερα ἀπὸ τὰ γεγονότα τῆς Καβάλλας ἐδήλωσεν ἐπισήμως εἰς τὸν Τύπον ὅτι προβλέπει κομμουνιστικὰς ταραχὰς εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§135Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι ὅτι προβλέπω.

§136Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσεν ἐπισήμως ἀπὸ τὸ βῆμα ὅτι εἶχε πληροφορίας ὅτι κάποια κομμουνιστικὴ ἑταιρεία ἀπὸ τὴν Βιέννην διέταξε νὰ γίνουν ταραχαὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως: Ἀπὸ ποίαν πηγὴν εἶχεν αὐτὰς τὰς πληροφορίας; Καὶ ἂν δὲν ἀπαντήσῃ, θὰ ἀπαντήσω ἐγώ.

§137Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§138Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἂν καὶ αὐτὸ τὸ θεωρῆτε ὑψηλὴν πολιτικήν, τότε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μᾶς τὸ πῆτε. Θὰ ἀπαντήσω ἐγώ. Εἶναι, φαίνεται, ἀπὸ ἐκείνην τὴν πηγὴν ἡ ὁποία ἐγνώριζε καὶ ἔδωσε πληροφορίας εἰς τὴν κομμουνιστικὴν ἑταιρείαν ὅτι εἰς τὰς 10 τρέχοντος μηνὸς θὰ ἐξαγάγῃ παρανόμως ὁ κ. Γρηγοριάδης τὰ καπνά του ἀπὸ τὴν Καβάλλαν. Καὶ ὁ κ. Ἐφέσιος, αὐτὸς ὁ ἥρως, αὐτὸς ὁ ἀπαίσιος, στὰς 9 τρέχοντος μηνὸς κατέφθασεν εἰς τὴν Καβάλλαν ἐφωδιασμένος ἀπὸ τὸν στρατηγὸν Ξύδην μὲ τὰ ἀναγκαῖα συστατικὰ εἰς τὸν καπνέμπορον Γρηγοριάδην. Αὐτὸς ὁ Ἐφέσιος εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἴσως νὰ ἔπαιξε καὶ ἕνα ρόλον αἱματηρὸν εἰς τὰ γεγονότα τῆς Καβάλλας. Ἡ ἰδική μου συνείδησις μοῦ ὑπαγορεύει ὅτι, ἂν ἔπεσεν ὁ ἀξιωματικὸς Σταματάκης, ἔπεσεν ἴσως ἀπὸ τὸ βόλι τοῦ Ἐφεσίου, λωποδύτου ἀπὸ τὸ πάνθεον τῶν λωποδυτῶν. Αὐτὸς εἶναι ἐκεῖνος ποὺ δίδει πληροφορίας περὶ τῶν κινήσεων τῶν κομμουνιστῶν, αὐτὸς εἶναι τὸ δεξὶ χέρι τοῦ Ξύδη, ὁ ὁποῖος ἐδημιούργησε τὰ ἐθνικὰ σωματεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὰ ἄλλα σωματεῖα τῶν πολιτοφυλάκων, τῶν ὁποίων προορισμὸς εἶναι ἡ ἀσφάλεια τῶν συνόρων. Τὰ φασιστικὰ αὐτὰ σωματεῖα τὰ ὠργάνωσεν ὁ Ξύδης. Καὶ θὰ σᾶς ἀναγνώσω ὅτι ὁ στρατηγὸς Ξύδης, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνετέθη νὰ φυλάξῃ τὰ σύνορα τῆς Ἑλλάδος, ἀντὶ νὰ φυλάξῃ τὰ σύνορα, καταγίνεται μὲ ὀργανώσεις πολιτικὰς ἐναντίον τῶν κειμένων νόμων τοῦ Κράτους. Καὶ νομίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς ἕνα στρατηγὸν νὰ καταγίνεται μὲ τοιαῦτα ζητήματα οἰκονομικῆς φύσεως καὶ μὲ ζητήματα σχέσεων μεταξὺ κεφαλαίου καὶ ἐργασίας; Ἀλλοίμονον εἰς τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον ζητήματα κεφαλαίου καὶ ἐργασίας ἀναθέτει εἰς τὰ χέρια διαφόρων στρατιωτικῶν παραγόντων. Ἀφεύκτως θὰ ἔχωμεν σὰν ἐκεῖνα τὰ αἱματηρὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα ἔγιναν εἰς τὴν Καβάλλαν. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ θὰ πεισθῆτε ὅτι ὁ στρατηγὸς Ξύδης ἀνεκηρύχθη ἐπίτιμος πρόεδρος τῶν ἐθνικῶν σωματείων Δράμας. Τὸ ὁμολογοῦν οἱ ἴδιοι οἱ ἐθνικισταί. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος ἐπὶ Κυβερνήσεως Σοφούλη, ὄπισθεν τῆς ὁποίας βεβαίως ἐστέκετο, ἔκαμε περιοδείαν εἰς Μακεδονίαν χωρὶς βεβαίως νὰ εἴπῃ νὰ γίνουν τοιαῦται συμμορίαι, ἀλλὰ ἔδωσε μίαν ἐθνικὴν ἰδέαν, ἡ ὁποία ἐτόνωσε τὸ πατριωτικὸν αἴσθημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τῆς Δράμας.

§139ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Αἱ προκηρύξεις;

§140Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Τὸ ὅτι τοιαῦται προκηρύξεις γίνονται, τὸ γνωρίζει πρὸ πολλοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὄχι μόνον εἰς τὴν Δράμαν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἐπίσημον ὄργανον τοῦ Κόμματος, τὸν «Ριζοσπάστην». Λοιπὸν θὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν περικοπὴν ἀπὸ τὴν «Ἐθνικὴν Ἰδέαν».

§141ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποῖος τὴν βγάζει αὐτὴν τὴν ἐφημερίδα;

§142Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Αὐτὸς ὁ Ἐφέσιος, ὁ ὁποῖος παίζει τὸν κυριώτερον ρόλον καὶ εἶναι τὸ στήριγμα τῶν ἐθνικῶν σωματείων στὴ Δράμα (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἐθνικὴ ἐργατικὴ ὁμοσπονδία κλπ.».

§143Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ὁ Ξύδης ὑποστηρίζει τὴν πατριωτικὴν ἰδέαν.

§144Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Θὰ σᾶς ἀποδείξω ἐγὼ ποίαν Πατρίδα ὑποστηρίζει καὶ τότε θὰ σᾶς ἀπαντήσω ὅτι τὴν Πατρίδα τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε σεῖς δὲν τὴν ὑπερασπίζομεν ἡμεῖς οὔτε ὁ ἐργατικὸς λαὸς οὔτε καὶ ἡ Συνέλευσις, διότι ὁ πατριωτισμὸς συνίστατο εἰς τὸ νὰ φάγῃ ὁ κ. Γρηγοριάδης τὸ ψωμὶ τῶν ἐργατῶν. Καὶ ἔρχεται σήμερον ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη καὶ ἀντὶ νὰ πιάσῃ αὐτὸν τὸν Γρηγοριάδην καὶ νὰ τὸν βάλῃ στὴ φυλακή, παραπέμπει τοὺς ἐργάτας εἰς τὸ Στρατοδικεῖον. Τοιοῦτον Κράτος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀντιμέτωπον πρὸς τὰς λαϊκὰς μάζας, τοιοῦτον Κράτος δὲν μπορεῖ κανεὶς ἀπὸ μᾶς νὰ ὑποστηρίξῃ.

§145Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Γνωρίζετε ὅτι ὁ κ. Γρηγοριάδης ἐν Καβάλλᾳ συνεργάζεται μὲ τὰ κομμουνιστικὰ σωματεῖα;

§146Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἄν πιστεύετε αὐτό, καταντᾷ ἡ συζήτησις ἀστεία. Ἀλλ’ ἐδῶ εἶναι σοβαρὰ τὰ ζητήματα. Εἶναι καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ μέλη τῶν ἐθνικῶν φασιστικῶν σωματείων. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἂν ἐπιτρέπεται κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, στρατηγοὶ καὶ ἀξιωματικοὶ νὰ λαμβάνουν μέρος εἰς τοιαύτας ὀργανώσεις ἐθνικιστικὰς φασιστικάς;

§147ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἢ κομμουνιστικάς.

§148Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἄλλο ζήτημα αὐτό. Ἐγὼ ἐρωτῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐπειδὴ εἰς τὴν Μακεδονίαν, καθὼς σᾶς εἶπον, ὑπάρχει ἄκρα ὄξυνσις τῶν κοινωνικῶν τάξεων, ἐκεῖ καὶ ὠργάνωσαν βεβαίως αὐτὰ τὰ φασιστικὰ σωματεῖα διὰ νὰ ὑπερασπίσουν τοὺς καπιταλιστάς. Ἐδῶ εἶναι πραγματικῶς ὁ κόμβος ὅλης τῆς συρράξεως. Ὁ κ. Ἐφέσιος, ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν φασιστικῶν αὐτῶν σωματείων, τὸ δεξὶ χέρι τοῦ στρατηγοῦ Ξύδη, κατέρχεται καὶ συλλαμβάνει ὄχι μόνον πολίτας, ἀλλὰ πηγαίνει καὶ εἰς τὰ ἐργοστάσια καὶ διώχνει τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον ἐργάτην. Εἰς δὲ τοὺς πρόσφυγας λέγει «ἐλᾶτε μαζί μας εἰς τὰ σωματεῖα τὰ ἐθνικὰ καὶ θὰ σᾶς δώσωμεν ἀπόδειξιν διὰ νὰ εὕρετε ἐργασίαν». Ὅταν σᾶς ἔλεγα ὅτι τὸ προσφυγικὸν πρόβλημα δὲν εἶναι ζήτημα πολιτικὸν ἀλλ’ εἶναι ζήτημα ἐργατοαγροτικόν, δὲν μὲ ἐπιστεύατε, ἐγὼ ὅμως προέβλεπα συρράξεις εἰς τὴν Μακεδονίαν. Κύριοι συνάδελφοι, μὴ νομίζετε ὅτι ἀνέβηκα στὸ βῆμα διὰ νὰ ρίξω τὴν Κυβέρνησιν· αὐτὸ δὲν μ’ ἐνδιαφέρει διόλου, διότι ὁποιοσδήποτε καὶ ἂν κάθεται εἰς τὰ ἑδώλια αὐτὰ (δεικνύει τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια) αὐτὰ εἶναι γιὰ μένα ἑδώλια κατηγορουμένων. Ἐγὼ ἀναλύω μόνον τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦν μεταρρυθμίσεις καὶ κοινωνικὲς μεταβολὲς διὰ τὴν εὐημερίαν τοῦ λαοῦ. Λοιπὸν νὰ σᾶς διαβάσω τὰ ὀνόματα ἐκείνων τῶν κυριωτέρων παραγόντων, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ στρατηγοῦ Ξύδη καὶ θὰ ἴδετε ὅτι οἱ περισσότεροι δυστυχῶς εἶναι πρόσφυγες. Ἐδῶ μάλιστα ἔγκειται τὸ χάσμα τὸ δημιουργηθὲν μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων. Λοιπὸν αὐτὰ τὰ σωματεῖα πρέπει ἀμέσως νὰ διαλυθοῦν (Ἀναγινώσκει): «Εἰδοποίησις· ἐπίσημον ἀνακοινωθὲν κλπ.». Ἐλέχθη ἐδῶ ὅτι τὰ ἐθνικὰ αὐτὰ σωματεῖα εἶναι ἡ πολιτοφυλακή. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι εἶναι πολιτοφυλακή, κατήντησαν νὰ εἶναι πολιτοφυλακὴ τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος καὶ ἀλλοίμονον εἰς τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον γίνεται παράρτημα ἑνὸς κόμματος.

§149Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, εἴπετε νὰ καταργηθοῦν τὰ σωματεῖα εἰς τὴν Μακεδονίαν τὰ ὡπλισμένα. Ἐγὼ συμφωνῶ καὶ θὰ εἶναι τὸ καλύτερον νὰ καταργήσωμεν ὅλα τὰ σωματεῖα διὰ νὰ πᾶμε μπροστά· δέχεσθε; Νὰ μὴ μείνῃ κανένα σωματεῖον.

§150Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ νομομαθής, θὰ ξεύρῃ ποῖα εἶναι νόμιμα καὶ ποῖα παράνομα σωματεῖα. Καὶ αὐτὰ τὰ ἐθνικὰ σωματεῖα τὰ ὡπλισμένα μὲ ὅπλα παρμένα ἀπὸ τὸ φρουραρχεῖον παραβιάζουν τὰ νόμιμα ἐργατικὰ σωματεῖα εἰς τὴν Δράμαν καὶ κατέστρεψαν μάλιστα τὰ γραφεῖα ἐργατικοῦ σωματείου ἀνεγνωρισμένου καὶ ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς ἀστικοὺς νόμους. Καὶ ἀντὶ αἱ κρατικαὶ Ἀρχαὶ τῆς Δράμας νὰ συλλάβουν τοὺς αὐτουργούς, συνέλαβον τοὺς ἡγέτας τοῦ νομίμου σωματείου καὶ τοὺς παρέπεμψαν εἰς τὸ δικαστήριον τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης εἰς τὴν Καβάλλαν. Ἐρωτῶ τώρα: Ποῖα σωματεῖα ἀπὸ ἀπόψεως ἀστικοῦ νόμου εἶναι παράνομα; Βεβαίως παράνομα εἶναι τὰ ἐθνικὰ ὡπλισμένα σωματεῖα. Καὶ ἐρωτῶ τώρα τὴν Κυβέρνησιν: Ἀπὸ ποῦ ἔπαιρναν τὰ ὅπλα καὶ ποῖος μισθοδοτεῖ αὐτὴν τὴν πολιτοφυλακὴν τῶν ἐθνικῶν σωματείων; Σᾶς ἐρωτῶ, ἀπὸ ποῦ ἐμισθοδοτοῦντο αὐτοὶ οἱ κύριοι; Θὰ μοῦ εἴπετε ὅτι αὐτὰ τὰ ἐθνικὰ σωματεῖα ἐμισθοδοτοῦντο διότι ὑπάρχει ἓν κονδύλιον καταπολεμήσεως τοῦ κομμουνισμοῦ. Λοιπὸν τὸ Κράτος τὸ σημερινὸν παίρνει ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ὅπου εἰσφέρουν τὸν ὀβολόν των ὅλοι οἱ πολῖται τῆς Ἑλλάδος καὶ πρὸ πάντων ὁ ἐργαζόμενος λαός, τὸ Κράτος, λέγω, αὐτὸ τὸ ἐπίσημον, δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις λαμβάνει καὶ μισθοδοτεῖ παράνομον σωματεῖον διὰ νὰ καταπολεμήσῃ τὰς ἄλλας τάξεις. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ξέρει πολὺ καλὰ ὅτι αὐτὸ λέγεται φασισμός.

§151Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ ἠρωτήσατε, κ. συνάδελφε, καὶ ὀφείλω νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀμέσως. Πρῶτον θὰ φροντίσω καὶ ἤδη ἔδωσα διαταγὰς νὰ γίνουν ἀνακρίσεις, ὅπως δὲ συνηθίζω, ζητῶ ἀνακρίσεις ἀπὸ δύο ἢ τρεῖς Ἀρχάς, ὥστε ἐκ τῆς συμπαραβολῆς αὐτῶν νὰ εὑρίσκεται κατὰ τὸ δυνατὸν ἡ πληρεστέρα ἀκρίβεια, ἂν εἰς σωματεῖα ἐργατικὰ συντηρητικὰ συμμετέχουν, ὡς λέγετε, ἀξιωματικοί, διότι αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ. Δεύτερον σᾶς λέγω ὅτι, καθ’ ὃν τρόπον οἱ κομμουνισταὶ ἢ οἱ σοσιαλισταὶ ἢ οἱοιδήποτε ἄλλοι «ισταὶ» ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἱδρύουν σωματεῖα, καθ’ ὅμοιον τρόπον ἔχουν καὶ οἱ ἐθνικισταὶ ἐργάται τὸ δικαίωμα νὰ ἱδρύουν σωματεῖα. Δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι οἱ τείνοντες πρὸς βελτίωσιν, κατὰ τὴν ἀντίληψίν σας, εἰς τὴν ἀνατροπήν, κατὰ τὴν ἰδικήν μας, τοῦ καθεστῶτος πρέπει νὰ θάλπωνται εἰς τὴν ἵδρυσιν τῶν σωματείων των μᾶλλον παρὰ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι φρονοῦν ὅτι τὸ νῦν καθεστὼς παρέχει σχετικήν τινα εὐδαιμονίαν, ἀνωτέραν ἐκείνης ἣν ὑπόσχεται τὸ ἰδικόν σας. Τρίτον σᾶς λέγω ὅ,τι ἴσως δὲν σᾶς εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1911 συνέπεσα εἰς τὴν ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ νῦν εὑρισκόμενοι εἰς τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα τῆς Συνελεύσεως, καὶ ὑπεστήριξα διὰ μακρᾶς ἀγορεύσεως τὴν ἀντίληψιν ταύτην ἀπὸ τοῦ βήματος, διατί τὰ σωματεῖα δὲν πρέπει νὰ διαλύωνται. Τὰ σωματεῖα δὲν δύνανται νὰ διαλύωνται ἀπὸ τὴν Διοίκησιν, ἡ ὁποία δύναται νὰ εἶναι πολλάκις αὐθαίρετος, ἀλλ’ ἂν παραβιάζουν τοὺς νόμους, ἀπὸ τὴν δικαστικὴν Ἐξουσίαν, ἡ ὁποία πολλάκις, ἂν μὴ πάντοτε, καθ’ ἡμᾶς ἔδωκε δείγματα ἱκανοποιητικῆς κρίσεως καὶ ἔχετε παραδείγματα πρόσφατα. Προσθέτω ὅτι εἰσάγων τὸν νόμον τῷ 1913 ἔθεσα διάταξιν, καθ’ ἣν ἡ ἀπεργία δὲν εἶναι λόγος διαλύσεως τῶν σωματείων. Ἀλλ’ ἀπ’ ἐκεῖ ἀρχίζει ὁ νόμος τῆς ἐλευθερίας. Ἔχετε δικαίωμα ὑμεῖς νὰ ἀπεργήσετε, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς νὰ ἐργασθῶμεν. Δυστυχῶς ἐπεκράτησε μία παρερμηνεία, μία παραφορὰ τῇ ἀρχῆς ταύτης, διότι μεταξύ τινων ἐργατῶν διεδόθη ἡ ἀντίληψις ὅτι ἔχουσι δικαίωμα ἀπεργίας διὰ νὰ βελτιώσωσι τὴν θέσιν των καὶ ὅτι, ἂν ὁ ἐργοδότης προσλάβῃ ἄλλους ἐργάτας, ἔχουν δικαίωμα οἱ ἀπεργήσαντες νὰ ἀπαιτήσουν τὴν ἐκδίωξιν τῶν προσληφθέντων, διότι τοῦτο εἶναι ἀπόρροια τοῦ δικαιώματος τῆς ἀπεργίας. Ἐπειδὴ δὲ συζητεῖται, βλέπω, γενικώτερον τὸ θέμα τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, μὲ ἀναγκάζετε νὰ θίξω γενικά τινα σημεῖα αὐτῆς. Καθ’ ὃν τρόπον ἔχουν δικαίωμα οἱ ἐργάται νὰ ἐγκαταλείψουν τὴν ἐργασίαν, ἔχουν δικαίωμα καὶ οἱ ἐργοδόται νὰ ἐπιδιώξουν τὴν ἐξεύρεσιν ἐργατῶν, καὶ ἂν προσλάβῃ ὁ ἐργοδότης ἄλλους ἐργάτας, δὲν δύνανται οἱ ἀπεργήσαντες νὰ ζητοῦν νὰ ἀποδιωχθῶσιν οἱ προσληφθέντες. Γνωρίζω ὅτι ἔχετε ἄλλας ἰδέας. Ἂν ποτε ἐπικρατήσουν αἱ ἰδικαί σας ἰδέαι, θὰ μᾶς ἐπιβάλετε τοὺς νόμους τοὺς ἰδικούς σας, ἀλλ’ ἐφόσον ἐπικρατοῦσιν αἱ ἰδικαί μας ἰδέαι, θὰ ἐπικρατήσωσι καὶ οἱ νόμοι οἱ ἰδικοί μας. Θέλω δὲ νὰ προσθέσω ὅτι οἱ ἐργατικοὶ νόμοι οἱ ἰσχύοντες δὲν εἶναι ποσῶς νόμοι ὀπισθοδρομικοί. Εἰς τὰ 1919 ἢ 1920, νομίζω εἰς τὰ 1919, ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς τῆς Γαλλίας καὶ ἀρχηγὸς τοῦ ῥιζοσπαστικοῦ σοσιαλιστικοῦ κόμματος ἔλεγεν εἰς γεῦμα ἐπίσημον παρατεθὲν εἰς Ἐπιτροπὴν τῆς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύω ἐν Λυών, ἔλεγεν: «Ἐμελέτησα τώρα τελευταίως τοὺς νόμους τοὺς ἐργατικοὺς τῆς Ἑλλάδος καὶ εἶδον ὅτι εἶναι μεταξὺ τῶν πλέον προηγμένων νόμων τῆς Εὐρώπης». Καὶ ἐφόσον τοιούτους νόμους ἔχομεν, πρέπει νὰ τοὺς σεβασθῶμεν ὅλοι. Σᾶς δηλώνω ὅτι, ἂν ἀξιωματικοὶ εἶναι μέλη σωματείων ἐργατικῶν, θὰ τιμωρηθῶσι. Σᾶς δηλῶ ἐπίσης κατηγορηματικῶς ὅτι, ἄν, ὅπως λέγετε καὶ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω, ἐργατικὰ σωματεῖα ἔλαβον ὅπλα ἀπὸ ἀξιωματικούς, αὐτοὶ θὰ παραπεμφθῶσιν εἰς Στρατοδικεῖον, ὡς διαθέτοντες ὅπλα τοῦ Δημοσίου εἰς ἐργατικὰς ὀργανώσεις. Ἄν τὰ ὅπλα ἐλήφθησαν ἄλλοθεν καὶ ἠνέχθησαν ἐπεμβάσεις ἐνόπλους αἱ Ἀρχαί, θὰ τιμωρηθῶσιν αἱ Ἀρχαὶ ἐξ ἴσου, ὅπως θὰ ἐτιμωροῦντο, ἂν ἠνείχοντο, τὰ κομμουνιστικά, θέλοντα τυχὸν διὰ τῆς βίας νὰ ἐπιβάλουν τὰς θελήσεις των. Βλέπετε ὅτι ἐκδίδονται ἐν Ἑλλάδι τόσαι ἐφημερίδες κομμουνιστικαὶ καὶ κυκλοφοροῦν ἐλευθέρως. Καθημερινῶς ἔχομεν παράπονα, διότι ἀφήνομεν ἐλευθέραν τὴν γινομένην προπαγάνδαν. Ἀλλὰ δὲν φοβοῦμαι διόλου τὴν νόμιμον προπαγάνδαν. Δὲν εἴμεθα μωροί, ὥστε νὰ θελήσωμεν νὰ συσφίγξωμεν τὴν προπαγάνδαν διὰ κλοιῶν ἐκβιαστικῶν, ἵνα, καταπνιγομένη, ἀνδρωθῇ. Βλέπετε διαρκῶς εἰς τὰς προθήκας τῶν βιβλιοπωλείων ἐλευθέρως ἐκτεθειμένας μεταφράσεις κομμουνιστικῶν βιβλίων. Τὰ ἀφήνομεν ἐλεύθερα, ἀρκεῖ νὰ μὴ προτρέπουν εἰς βιαίας πράξεις. Διότι φρονοῦμεν ὅτι μόνον διὰ τῆς ἐλευθέρας συζητήσεως θὰ ἐξευρεθῇ καὶ θὰ ἐπικρατήσῃ ἡ ἀλήθεια. (Χειροκροτήματα).

§152Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἤθελα νὰ φέρω τὸ θέμα εἰς ἀκαδημαϊκὸν ἐπίπεδον, ἐγὼ σᾶς ἐρωτῶ μόνον ἀπὸ ἀπόψεως τῶν κειμένων νόμων: Ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Κράτος νὰ ὁπλίσῃ αὐτὰ τὰ ἐθνικὰ σωματεῖα; (Θόρυβος). Διατί ἡ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον δὲν ἔλαβε μέτρα; Ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει διὰ ποίους λόγους δὲν ἔλαβε μέτρα. (Θόρυβος). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι εἶναι ὑπὲρ τῆς ἰσότητος. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔπρεπε νὰ ἐπιτρέψῃ καὶ εἰς τὰ ἐργατικὰ σωματεῖα νὰ ὁπλισθοῦν. Καὶ ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἰσότητος. Ἐρωτῶ ὅμως τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως: Ἄν τὰ ἐργατικὰ σωματεῖα, οὐχὶ τὰ ἐθνικὰ φασιστικά, ἐλάμβανον ὅπλα καὶ ἐπετίθεντο ἐναντίον τῶν ἐθνικῶν σωματείων, ποῖοι θὰ ἦσαν εἰς τὰς φυλακάς; Πάλιν οἱ ἐργάται καὶ ὄχι τὰ ὄργανα οἱ μισθοφόροι τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος. Λοιπὸν ἡμεῖς θέτομεν τὰ ζητήματα καθαρὰ ἀπὸ ἀπόψεως τῶν κειμένων νόμων. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ φέρω καὶ ἄλλην ἀπόδειξιν ὅτι ἀξιωματικοὶ ἀνεμιγνύοντο εἰς αὐτὰς τὰς ὀργανώσεις. Καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἦλθεν εἰς Θεσσαλονίκην, ὅπου ἤμην ἐγώ, μὲ ἔγγραφον ἀπὸ τὸ Φρουραρχεῖον διὰ νὰ συστήσῃ τοιαῦτα ἐθνικὰ σωματεῖα εἰς τὸ Κιλκὶς καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Λοιπὸν ποῖος ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς στρατιωτικοὺς νὰ δημιουργοῦν ἀντεργατικὰ σωματεῖα; Δὲν ὑπάρχουν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Σύνταγμα τοιοῦτοι νόμοι, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται καὶ οὐχὶ περὶ συζητήσεως ἀκαδημαϊκῆς. Πρόκειται δηλαδὴ περὶ ἐνεργειῶν τοῦ Κράτους ἐντὸς τῶν κειμένων νόμων. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἂν θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουσιν εἰς μίαν μερίδα, εἰς ἓν κόμμα, νὰ δημιουργήσουν αὐτὰς τὰς φασιστικὰς ὀργανώσεις;

§153Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἤκουσα χθὲς ἐδῶ ὅτι πρὸ μηνῶν ἐγένετο λόγος περὶ ἐπικειμένης ἀπεργίας μεγάλης, καὶ ὅτι εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ τότε Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν ἦτο ἰδική μου, νὰ φροντίσῃ πρὸς καταπολέμησιν τῆς ἀπειλουμένης ἀπεργίας, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ βλάψῃ σπουδαῖα οἰκονομικὰ καὶ ἐθνικὰ συμφέροντα, καὶ πρὸς τοῦτο διέταξε, κατὰ συνεννόησιν τῶν στρατιωτικῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν πολιτικῶν Ἀρχῶν, νὰ γίνῃ κάποια ἐνίσχυσις συντηρητικῶν ἐπαγγελματικῶν σωματείων, τὰ ὁποῖα σκοπὸν εἶχον νὰ βοηθήσουν, ὥστε νὰ ἐπιτραπῇ ἐν καιρῷ ἡ ἀποσόβησις τῆς ἀπεργίας. Τὰ δεύτερα ταῦτα σωματεῖα δύνασθε σεῖς νὰ τὰ ὀνομάζετε ἀντεργατικά, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης σωματεῖα ὁποῖα ἔχουσιν ἐπίσης τὰ αὐτὰ δικαιώματα μὲ τὰ ἰδικά σας. Ἡ ἰδική μας Κυβέρνησις δὲν προέβη εἰς παρομοίας ἀποφάσεις· τοὐναντίον δὲν ἠθέλησε νὰ ἐνισχύσῃ ὑλικῶς οἱουδήποτε εἴδους σωματεῖα δι’ οἱονδήποτε σκοπόν.

§154Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Καὶ ὅμως τὰ σωματεῖα τὰ ἰδικά μας δὲν ἔτυχον οὐδεμιᾶς ὑποστηρίξεως.

§155Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἓν ἄλλο, ὅτι ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἰδικῆς μου οὐδέποτε τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἠσχολήθη μὲ χρηματικὴν ἐνίσχυσιν τοιούτων σωματείων. Θὰ τὸ ἐσκεπτόμην πολύ, ἂν θὰ ἔπρεπε νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον.

§156Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπειδὴ εἶσθε καλῆς πίστεως ἄνθρωπος, θὰ σᾶς κάμω μίαν ἐρώτησιν: Τὸ γνωρίζετε ὁ ἴδιος ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ὅτι ὡπλίσθη καὶ ἕνας ἐργάτης; Τὸ γνωρίζετε αὐτό;

§157Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Μάλιστα. Καὶ ἠξεύρω καὶ τὸ ὄνομά του καὶ ποῦ τὸν ἐπῆγαν νὰ ψαρέψῃ κομμουνιστὰς ἐργάτας, ἀλλὰ δὲν ἀναφέρω τὸ ὄνομά του, διότι δὲν ἔχω ἐμπιστοσύνη στὶς τοπικὲς Ἀρχές.

§158Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ἂν ὡπλίσθη;

§159Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Δὲν φοβᾶμαι νὰ λέω τὴν ἀλήθεια, φοβᾶμαι μόνον τὸ ψέμμα, ἀλλὰ δὲν ἀπαντῶ εἰς σᾶς, κ. πληρεξούσιε· εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπαντῶ.

§160Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πασαλίδη, θὰ μᾶς κάμετε ἕνα σημείωμα, νὰ μᾶς εἴπετε τὸ ὄνομά του, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν καὶ ἡμεῖς νὰ εὕρωμεν μίαν σειράν, διότι ἀγνοοῦμεν αὐτὰ τὰ πράγματα.

§161Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐδῶ κατηγγέλθη καὶ μοῦ τὸ εἶπον προσωπικῶς καὶ ὁ κ. Μπακάλμπασης καὶ ὁ κ. Βοραζάνης καὶ ὁ κ. Κωνσταντινίδης ὅτι εἰς τὴν Δράμαν περιφέρονται ὄχι εἷς, ἀλλ’ ἑκατὸν ἐργάται ὡπλισμένοι μὲ μίαν κοκάρδαν «ἐθνικὸς δημοκρατικός», οἱ ὁποῖοι συλλαμβάνουν ἀνθρώπους, πηγαίνουν εἰς ἐργοστάσια ὄχι νὰ προστατεύσουν ἐργάτας ἐναντίον ἀπεργῶν, ἀλλὰ νὰ ἐκδιώξουν ἐργαζομένους ἐργάτας καὶ νὰ τοποθετήσουν ἰδικούς των φίλους καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπὶ πλέον ἐφορολόγουν καὶ φορολογοῦν τὸν πληθυσμὸν λέγοντες ὅτι εἶναι ὀργανώσεις πρὸς προστασίαν τῆς ἐθνικῆς τάξεως.

§162Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ θὰ ἐξετασθῇ κ. συνάδελφε, διότι τώρα τὸ πρῶτον καταγγέλλεται.

§163ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ χθές.

§164Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Χθές.

§165Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἀπὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος μηνὸς ἐγνώριζον αὐτὰ τὰ πράγματα οἱ κύριοι πληρεξούσιοι καὶ δὲν τὰ κατήγγελλον;

§166Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τώρα καταγγέλλονται. Δὲν νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι εἶναι ἀξιοκατάκριτοι οἱ πληρεξούσιοι, διότι δὲν τὰ κατήγγειλαν ἐνωρίτερον, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις καὶ δὴ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος τὰ ἀγνοεῖ ἀκόμη.

§167ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὰ γνωρίζει πολὺ καλά.

§168Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἠμπορεῖ νὰ γνωρίζῃ ἀνύπαρκτα πράγματα.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Πασαλίδη.

§170Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Λοιπόν, κύριοι πληρεξούσιοι, δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ γεγονότα, φαίνεται, ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή, ἡ ὁποία διευθύνει τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, δὲν εἶχε καμμίαν γνῶσιν. Δὲν εἶχε γνῶσιν ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἰς τὰς 11 ἐλήφθη καὶ τὸ τηλεγράφημα τοῦ Εἰσαγγελέως, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ὅτι διὰ τὰ αἱματηρὰ γεγονότα τῆς Καβάλλας δὲν ἦσαν ὑπεύθυνοι οἱ κομμουνισταί, ἀλλὰ κάποιο τηλεγράφημα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸ ὁποῖον παρεξήγησεν ὁ καϋμένος ὁ Νομάρχης, εἰς τὴν ράχιν τοῦ ὁποίου θέλουν νὰ ρίξουν τώρα ὅλην τὴν εὐθύνην τῶν γεγονότων τῆς Καβάλλας. Λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον δὲν εἶχε γνῶσιν τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ Εἰσαγγελέως, τὸ ὁποῖον τόσον καιρὸν ἐχρειάσθη διὰ νὰ περάσῃ ἀπὸ τὸ ἓν Ὑπουργεῖον εἰς τὸ ἄλλο καὶ νὰ φθάσῃ ἐπὶ τέλους στὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, γιὰ νὰ μάθῃ ποῖος ἦτο πραγματικῶς ὑπεύθυνος διὰ τὰ αἱματηρὰ γεγονότα τῆς Καβάλλας. Καὶ ἐρωτῶ, κύριοι πληρεξούσιοι, ποίαν εὐθύνην θὰ ἔχῃ ἡ Συνέλευσις, ἂν ὑποστηρίξῃ μίαν τέτοιαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δὲν ἔχει γνῶσιν τῶν γεγονότων καὶ τὰ θεωρεῖ ὡς μικροεπεισόδια;

§171ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός.

§172ΑΛΛΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Θέλετε νὰ φέρετε τὸν Παπαναστασίου;

§173Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ φέρωμεν τὸν Παπαναστασίου, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις τότε μόνον θὰ ὀνομασθῇ ἀληθινὴ Ἐθνοσυνέλευσις, ἂν κρίνῃ τὰ γεγονότα αὐτὰ ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως καὶ λάβῃ μέτρα διὰ νὰ μὴ ἐπέλθουν μεγαλύτερες καὶ γενικώτερες συμφορές. Ἂς ἐκλέξῃ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις μεταξὺ τῆς πολιτικῆς τῆς τελείας ἀγνοίας τῶν πραγμάτων ἐν Μακεδονίᾳ καὶ τῆς καταψηφίσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον δὲν ἀπησχολήθη καθόλου μὲ τὸ τί γίνεται εἰς τὴν Μακεδονίαν. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἠξεύρει ὅτι ὁ στρατηγὸς Ξύδης δημιουργεῖ αὐτὰ τὰ ἐθνικὰ σωματεῖα, τὰ ὁποῖα κάμνουν ἐπιδρομὰς ἐναντίον τῶν ἐργατικῶν σωματείων. Δὲν ἠξεύρει ἡ Κυβέρνησις, διότι ἡ πηγὴ ἀπὸ τὴν ὁποίαν λαμβάνει τὰς πληροφορίας της εἶναι ὁ κ. Ἐφέσιος, ὁ ὁποῖος εἶναι στίγμα τῆς ἐθνικῆς ἰδέας καὶ ὁ ὁποῖος ἄλλοτε εἰς τὴν Σμύρνην, ὅταν ἤθελαν νὰ τὸν στρατολογήσουν, ἔλεγε «νὸ Γκρέκο, Ἰταλιάνο». Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, σᾶς ἐδῶ, οἱ ὁποῖοι θέλετε νὰ σώσετε τὴν Ἑλληνικὴν Πατρίδα: Ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ τὴν σώσουν; Μήπως οἱ «νὸ Γκρέκο, Ἰταλιάνο»; Καὶ αὐτοὶ εἶναι ὁ Ἐφέσιος καὶ ὅλοι οἱ ὅμοιοί του, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν Πατρίδα, τὴν ὁποίαν ἐκμεταλλεύονται. Μήπως εἰς τὰ γεγονότα τῆς Καβάλλας ἐπρόκειτο περὶ Πατρίδος; Σᾶς ἐρωτῶ. Καὶ μήπως ἦτο ἀνάγκη νὰ χρησιμοποιοῦν ἐκεῖ τὸν Ἑλληνικὸν Στρατόν; Διὰ νὰ ὑπερασπίζεται τίνα; Τὸν καπνέμπορον κ. Γρηγοριάδην.

§174ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸν λαθρέμπορον.

§175Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Τὸν λαθρέμπορον Γρηγοριάδην νὰ ὑποστηρίξῃ ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς ἐναντίον τῶν ἐργατικῶν λαϊκῶν μαζῶν. Ναί, θέλει ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταχειρισθῇ τὸν Ἑλληνικὸν Στρατὸν εἰς τὸν ἀγῶνα μεταξὺ κεφαλαίου καὶ ἐργασίας. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι αὐτὴ ἡ κατάστασις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ. Ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς πρέπει νὰ εἶναι διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ τὰ σύνορα. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγουν οἱ σοσιαλισταὶ «κάτω τὰ σύνορα», δὲν τὸ λέγουν ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως. Ὅταν λέγουν «κάτω τὰ σύνορα», δὲν λέγουν κάτω τὰ σύνορα τῆς Ἑλλάδος· λέγουν κάτω τὰ σύνορα ὅλων τῶν Κρατῶν. Καὶ ἂν ἔλθῃ ὁ Τσαγκώφ, μὲ τὸν ὁποῖον ἐρωτοτροπεῖ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἐργατικὴ τάξις θὰ τὸν πολεμήσῃ περισσότερον. Ἀλλ’ ἡ ἐργατικὴ τάξις πολεμᾷ καὶ τὴν στρατοκρατίαν, ἡ ὁποία τὴν Πατρίδα τὴν ἔχει ὡς ὄργανον ἐκμεταλλεύσεως. Ἰδοὺ ἡ διαφορὰ τῆς ἰδεολογίας μας καὶ τῆς ἰδεολογίας τῆς ἀστικῆς ἀντιπροσωπείας. Ἠμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις, ἂν θέλῃ, ἢ μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ λέγῃ «ὅτι δὲν γνωρίζω τὸν κύριον αὐτὸν «νὸ Γκρέκο, Ἰταλιάνο»· ἀλλ’ ἐρωτῶ, δὲν γνωρίζει ἕνα κάποιον Λέγκαν, ὁ ὁποῖος τὸν κατήγγειλεν εἰς μίαν ἐφημερίδα τῆς Θεσσαλονίκης; Καὶ ἓν μικρὸν περιστατικὸν σᾶς βεβαιῶ ὅτι θὰ σᾶς δείξῃ πῶς ἐδημιουργήθη ὅλη αὐτὴ ἡ κατάστασις εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν. Αὐτὸς ὁ κ. Ἐφέσιος ἐδῶ εἰς τὴν Καταδίωξιν, ἡ ὁποία εὑρίσκεται βεβαίως εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, κάποτε ἐκρατεῖτο ὑπὸ τοῦ ἀξιωματικοῦ Σταματάκη, ὁ ὁποῖος ἔπεσε βεβαίως θῦμα τῆς κεφαλαιοκρατίας. Καὶ ὅταν αὐτὸς ὁ Ἐφέσιος ἐπῆγεν εἰς τὴν Καβάλλαν, τὸν ἀνεγνώρισε.

§176Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὁ Σταματάκης εἶχε μεταβῆ πρὸ 6 ἡμερῶν εἰς τὴν Καβάλλαν.

§177Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Εἰς τὰς 9 ἦτο ὁ Ἐφέσιος.

§178Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Ἀπὸ τὴν Κρήτην ἦλθε καὶ ἐπῆγε κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὴν Καβάλλαν.

§179Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Τότε, ἂν ὁ κ. συνάδελφος θέλῃ νὰ μὲ διαψεύσῃ, ἠμποροῦμε νὰ ἐρωτήσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν ὁ ἀνθυπομοίραρχος Σταματάκης ἐστάλη ἀπὸ τὰς Ἀθήνας ἐκεῖ ἢ ἀπὸ τὴν Κρήτην. Ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς λέγω γεγονότα. Ὁ Σταματάκης τὸν ἀνεγνώρισε ἐκεῖ καὶ τοῦ εἶπε: «Εἰς τὰς Ἀθήνας εἶχες κάποτε κάποιες μικροδουλειές».

§180ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὁ Ἐφέσιος ὀνομάζεται Μανουσάκης καὶ ἐπανειλημμένως ἔχει καταδικασθῆ ἐπὶ καταχρήσει καὶ κλοπῇ.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πασαλίδης δὲν ἔχει ἀνάγκην συνηγόρου.

§182Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριοι, ἂν ὁ κ. Ἐφέσιος ἀντιπροσωπεύῃ τοιαύτην ἐθνικὴν ἰδεολογίαν καὶ ὑποστηρίζεται ἐπισήμως ἀπὸ ἕνα κόμμα, τὸ ὁποῖον θέλει ὅλους νὰ κάμῃ νὰ ἔχωσι τὴν ἰδεολογίαν του, ἂς σκεφθῇ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἡ Συνέλευσις καὶ ἂς ἐκλέξῃ μεταξὺ τῆς ἰδεολογίας τοῦ Ἐφεσίου καὶ τῆς νέας καταστάσεως διὰ νὰ εἰσέλθῃ ἡ Χώρα μας εἰς ὁμαλὴν περίοδον.

§183ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποίαν;

§184Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω.

§185Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Οἱ κομμουνισταὶ πολεμοῦσι κατὰ τοῦ πολέμου.

§186Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Θ’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε νὰ τονώσῃ τὴν ἑλληνικὴν ψυχήν. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν θὰ τὴν τονώσῃ μὲ τὴν ψυχὴν τοῦ Ἐφεσίου.

§187ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Προσβάλλει τὴν Κρήτην.

§188Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Δὲν ἔχει σχέσιν ὁ Ἐφέσιος μὲ τὴν Κρήτην. Καὶ ὅταν ὁ ἐργάτης, ὅταν ὅλοι οἱ βιοπαλαισταὶ βλέπουν ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις παίρνει ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον χρήματα καὶ μισθοδοτεῖ τέτοιους σημαιοφόρους τῆς ἐθνικῆς ἰδεολογίας, πῶς θέλετε τότε ὁ ἀγρότης νὰ πληρώσῃ τοὺς φόρους; Ὁ ἀγρότης καὶ ὁ βιοπαλαιστὴς φορολογεῖται, ἐνῷ οἱ πλουτοκράται δὲν φορολογοῦνται. Τέτοιος πατριωτισμὸς δὲν πιστεύω νὰ τονώσῃ τὸ αἴσθημα τοῦ ἀγρότη. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἔχει ὅλας τὰς εὐθύνας τῆς δημιουργηθείσης καταστάσεως. Ἡ ἄγνοια τὴν ὁποίαν δεικνύει ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν τὴν ἀπαλλάσσει ἀπὸ τὰς εὐθύνας τὰς ὁποίας φέρει διὰ τὸ αἷμα τὸ ὁποῖον ἐχύθη εἰς τοὺς δρόμους τῆς Καβάλλας. Ἐκλέξατε τώρα. Μὲ τὴν σημερινὴν πολιτικὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὀξύνεται ὁ ἀγώνας τῶν τάξεων.

§189Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἀπειλεῖτε.

§190Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Δὲν ἀπειλῶ. Γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι δὲν εἴμεθα συμμορῖται διὰ νὰ ἐπιτεθῶμεν. Ἡμεῖς ἀναλύομεν τὰ γεγονότα. Ἐκλέξατε· δώσατε τὰ τσιφλίκια, πρὶν σᾶς τὰ πάρουν οἱ ἀγρόται. Δώσατε εἰς τὰς ἐργατικὰς τάξεις δικαιώματα πρὶν σᾶς τὰ πάρουν οἱ ἴδιοι. Καὶ μὴ νομίζετε ὅτι ἡ ἀπελευθέρωσις τῆς ἐργατικῆς τάξεως ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὶς δικές μας ἀγορεύσεις. Ἡ ἀπελευθέρωσις τῆς ἐργατικῆς τάξεως εἶναι ἔργον αὐτῆς τῆς ἰδίας τάξεως.

§191Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ μίαν διακοπήν, κ. Πρόεδρε, πέντε λεπτῶν.

§192Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ πέντε λεπτά, μάλιστα.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ πέντε λεπτά. (Ὥρα 8,25′ μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 8,35′ μ.μ.).

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Κοντολέων ἔχει τὸν λόγον.

§195Ν. ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Δὲν εἶχον οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅταν διέκοπτον προχθὲς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, διὰ νὰ ἐρωτήσω αὐτὸν κατὰ πόσον οἱ ἐργάται, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὡς ἀντιπάλους τῶν κομμουνιστῶν, συμμετέσχον εἰς τὰς σκηνὰς τῆς Καβάλλας, δὲν εἶχον οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν, λέγω, ὅτι ἡ ἐντύπωσις ἐκ τῶν λόγων τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀποδίδοντος εἰς κομμουνιστικὰς προσπαθείας τὰς σκηνὰς ἐκείνας, δὲν θὰ διήρκει πέρα τοῦ χρονικοῦ ὁρίου κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ κατεῖχε τὸ βῆμα. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ζήτημα τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν, καθαρῶς ἐπαγγελματικὸν ζήτημα ἀφορῶν ἅπαντας τοὺς ἐργάτας, ἀνεξαρτήτως πολιτικῆς ἀποχρώσεως καὶ κοινωνικῆς δοξασίας, προεκάλεσε, θὰ εἶχε προκαλέσει καὶ τὴν ἐξέγερσιν ἐκείνην, ὅπως ἀλλεπαλλήλως καθ’ ὅλον τὸ χρονικὸν διάστημα τῶν τελευταίων ἐτῶν προεκάλεσε παρομοίας ἐξεγέρσεις. Πρὸ ἐλαχίστου ἔτι χρονικοῦ διαστήματος, πρὸ τριῶν μηνῶν, εἰς τὴν Θεσσαλονίκην κατὰ τὴν ἐκφόρτωσιν τῶν καπνῶν τοῦ καπνεμπόρου Μισίου, ὅπως ἀνέφερε καὶ ὁ ἐκ Καβάλλας συνάδελφος, προηγήθησαν ἀνάλογοι σκηναί. Τὸ ζήτημα τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν εἶναι ζήτημα ἀφορῶν τὰς ἀποδοχὰς τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου, ἐπιτεῖνον ἐν τῇ περιπτώσει τῆς ἐξαγωγῆς αὐτῶν τὴν ἀνεργίαν καὶ συνεπῶς, κατὰ κοινὴν λογικήν, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ συνάγεται ὅτι ἀφορᾷ ἁπάσας τὰς ἐργατικὰς τάξεις. Θὰ ἦτο ἀφελὴς ἡ σκέψις ἐπ’ ἀναλόγου ζητήματος, ὅπως π. χ. τοῦ ζητήματος τῶν ὑπαλληλικῶν ἀποδοχῶν, τὸ νὰ νομίσῃ τις ὅτι μία μόνον τάξις ὑπαλλήλων, ἀνήκουσα εἰς ἓν ὡρισμένον πολιτικὸν κόμμα, ἐζήτει τὰς ἀποδοχὰς ἐκείνας. Δὲν εἶναι δὲ μόνον τοῦτο. Ἀλλὰ τὴν εὐθύνην τὴν κυβερνητικὴν ἐκ τῆς ἀνεπαρκείας τῆς δράσεως τῶν τοπικῶν Ἀρχῶν τῆς Καβάλλας καὶ τὴν γενικωτέραν εὐθύνην τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἐζήτησε νὰ τὴν συγκαλύψῃ διὰ τοῦ παραπετάσματος περὶ δῆθεν κομμουνιστικῆς ὑποκινήσεως. Κατὰ τὸ τελευταῖον χρονικὸν διάστημα εἰς τὴν ἐν γένει κίνησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ τῆς διαφορᾶς ἡ ὁποία προέκυψε μεταξὺ καπνεργατῶν καὶ καπνεμπόρων δὲν προεξῆρχον οἱ ἐργάται τοῦ σοσιαλιστικοῦ ἐργατικοῦ κέντρου, τουτέστι τοῦ κομμουνιστικοῦ, ἀλλὰ προεξῆρχον οἱ ἐργάται τῆς «Ἐργασίας». Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου, ἐπειδὴ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἔχῃ προκύψει σύγχυσίς τις εἰς τὰς ἀντιλήψεις τῶν κυρίων πληρεξουσίων περὶ τῶν γεγονότων, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαλευκάνω ἓν σημεῖον ἀπαντῶν καὶ εἰς σχετικὴν ἐρώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου Εὐρυτανίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε χθές. Ἀπὸ τεσσάρων ἐτῶν, κύριοι πληρεξούσιοι, ἐπὶ τοῦ προηγουμένου καθεστῶτος καὶ συγκεκριμένως ὅτε διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας Θεσσαλονίκης ἦτο ὁ τότε συνταγματάρχης Παπακωνσταντίνου, ἱδρύθη τὸ πρῶτον ἐθνικὸν ἐργατικὸν σωματεῖον «Ἐργασία». Τὸ σωματεῖον αὐτὸ εἶχεν ἱδρυθῆ παρὰ καπνεργατῶν, τὴν ἵδρυσιν δὲ τούτου ἐπηκολούθησεν ἡ ἵδρυσις καὶ ἀναλόγων σωματείων ἄλλων κατηγοριῶν· ἅπαντα δὲ ταῦτα συνεπτύχθησαν εἰς τὸ Ἐθνικὸν Ἐργατικὸν Κέντρον Θεσσαλονίκης. Οἱ ἐργάται αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀνέκαθεν διεξήγαγον λυσσώδη πόλεμον κατὰ τοῦ κομμουνιστικοῦ κέντρου, ὁσάκις δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἐπαγγελματικῆς φύσεως ἐργατικῶν ζητημάτων, ἀλλὰ περὶ πολιτικῆς ὑποκινήσεως ἢ κοινωνιστικῶν σκοπῶν. Συνάμα ὀφείλω νὰ διαλευκάνω καὶ ἕτερον σημεῖον. Εἰς τὴν Μακεδονίαν ἀμέσως μετὰ τὴν ἐθνικὴν καταστροφὴν καὶ συγκεκριμένως εἰς τὴν παραμεθόριον ἱδρύθησαν πολιτοφυλακαὶ ἀποτελούμεναι κατὰ τὸ πλεῖστον ἐκ προσφύγων, οἱ ὁποῖοι ἐσχηματίσθησαν εἰς ὀργανικὰ τμήματα, τουτέστι λόχους καὶ διμοιρίας, ἑδρεύοντα κυρίως εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα τῶν συνόρων εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ ἄμεσος καὶ ἔγκαιρος παρέμβασις στρατιωτικῆς δυνάμεως. Αἱ πολιτοφυλακαὶ αὐταὶ διῳκοῦντο ἀνέκαθεν καὶ διοικοῦνται παρὰ μαχίμων ἀξιωματικῶν τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ στρατεύματος, ὑπάγονται δὲ εἰς τὰς διαταγὰς τῶν «ταγμάτων προκαλύψεως» τῆς μεθορίου καὶ τῶν μεγαλυτέρων μονάδων τοῦ στρατεύματος. Συνεπῶς πάντα τὰ λεχθέντα ὅτι διὰ τὰ γεγονότα τῆς Καβάλλας, διὰ τὰς ἐκτρόπους σκηνὰς καὶ ἐνεργείας τῆς Δράμας ἐνέχεται πολιτοφυλακὴ ἐκ τῶν πολιτοφυλακῶν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται παρὰ τὰ σύνορα εἶναι ἀπολύτως ἀβάσιμοι. Εἰς τὴν Δράμαν ἀπὸ μηνὸς ἐνεφανίσθη ὁ περίφημος αὐτὸς Ἐφέσιος, ὁ ὁποῖος συνεκέντρωσεν ἐν τῷ προσώπῳ αὐτοῦ τρεῖς ἰδιότητας: Τὴν ἰδιότητα τοῦ συμβούλου τοῦ πολιτικοῦ συλλόγου τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος καὶ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα αὐτὴν προέβαινε δημοσίᾳ εἰς ἱδρύσεις καὶ ἄλλων παρομοίων πολιτικῶν συλλόγων τοῦ αὐτοῦ κόμματος· δεύτερον τὴν ἰδιότητα ἀρχηγοῦ πολιτοφυλακῆς, ἀνυπάρκτου οὔσης τῆς ἀνάγκης πρὸς ὕπαρξιν διμοιρίας πολιτοφυλακῆς ἐντὸς τῆς πόλεως Δράμας, διότι ἐκεῖ εἶναι γνωστὸν ὅτι εἶναι ἕδρα ὁλοκλήρου Μεραρχίας, καὶ τρίτον τὴν ἰδιότητα τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν ἐθνικοφρόνων ἐργατῶν. Ὑπὸ τὰς τρεῖς αὐτὰς ἰδιότητας, ἐνῷ ἀνεμιγνύετο σκανδαλωδῶς εἰς κομματισμοὺς καὶ εἶναι ὄργανον πολιτικοῦ κόμματος, ταυτοχρόνως, χρώμερος τὴν δευτέραν αὐτοῦ ἰδιότητα, προέβαινεν εἰς παντοίους ἐξοπλισμοὺς τῶν μελῶν τοῦ κόμματος αὐτοῦ καὶ εἰς παντοίας διαπράξεις ἐκνόμων πράξεων. Πρὸ ἐλαχίστου χρόνου εἶχεν ἐκβιάσει μεγάλην Ἀμερικανικὴν Ἑταιρείαν, ὅπως ἀπολύσῃ πάντας τοὺς ἐργάτας αὐτῆς, διὰ νὰ τοὺς ἀντικαταστήσῃ δι’ ἰδίων αὐτοῦ ὀργάνων. Ἡ Ἑταιρεία αὐτή, διευθυνομένη παρ’ Ἀμερικανοῦ, ὅστις εἶναι ἐμπεποτισμένος μὲ τὴν ἀρχὴν τῆς μὴ ὑποκύψεως εἰς ἐκνόμους ἀπαιτήσεις, ἔκλεισεν ἐπ’ ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα τὰς πύλας αὐτῆς διὰ νὰ μὴ ὑποχωρήσῃ εἰς τὴν ἀξίωσίν του. Ὄχι δὲ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τὴν παραμονὴν τῶν γεγονότων τῆς Καβάλλας εὑρέθη ἔνοπλος εἰς τὴν Καβάλλαν καὶ συμμετέσχεν ἐνεργῶς, τίς οἶδε κατὰ τίνα τρόπον, τῶν σκηνῶν αἱ ὁποῖαι ἐπηκολούθησαν ἐκεῖ. Εἶναι γνωστὸν εἰς ἡμᾶς ἀπὸ μακροῦ χρόνου τὸ ὑποκείμενον αὐτό, ἰδίως ἐν Σμύρνῃ. Ἔχομεν τὴν βιογραφίαν αὐτοῦ γεγραμμένην παρὰ ἐνωμοτάρχου τῆς χωροφυλακῆς Σμύρνης, ὅστις ἀλλεπαλλήλως τὸν συνέλαβε καὶ ἀλλεπαλλήλως ἠσχολήθη μὲ τὸ ὑποκείμενον τοῦτο. Σύζυγος ἱεροδούλου καὶ ἐκμεταλλευτὴς γυναικῶν, τρὶς λιποτακτήσας ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ ἐν Σμύρνῃ, παρουσιαζόμενος πάντοτε, ἵνα διαφεύγῃ τὴν στράτευσιν, μὲ ἔγγραφα ξένης ὑπηκοότητος, καὶ ὄργανον ξένης προπαγάνδας, ἥτις ἐπρωτοστάτησεν ἐν Σμύρνῃ εἰς τὴν κατάρρευσιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ.

§196ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποία ἡ σχέσις αὐτοῦ μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν;

§197Ν. ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Θέλετε νὰ τὸ ἐπαναλάβω; Ἀπὸ τῆς τελευταίας περιοδείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς διελεύσεως αὐτοῦ ἐκ Δράμας ὁ Ἐφέσιος ἀνέλαβε τὴν ὀργάνωσιν τῶν πολιτικῶν συλλόγων τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος. Δὲν γνωρίζω, ἂν κατ’ ἐντολὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ ἄνευ ἐντολῆς.

§198Σ. ΞΥΔΗΣ. Σεῖς τί πιστεύετε; Διότι ὅλοι οἱ ἀγορεύσαντες δὲν εἶχον τὸ θάρρος νὰ καταλογίσουν εὐθύνας εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§199Ν. ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Δὲν γνωρίζω, ἂν κατ’ ἐντολὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ· τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἀπὸ μηνὸς καὶ πλέον προέβαινεν εἰς τὴν ἵδρυσιν τῶν ὀργανώσεων αὐτῶν. Καὶ προέβαινεν εἰς τὴν ὀργάνωσιν αὐτῶν οὐχὶ ἱεροκρυφίως, ἀλλὰ δημοσίᾳ καὶ διὰ τῶν ἐφημερίδων καὶ σεῖς ἔρχεσθε καὶ μὲ ἐρωτᾶτε τίνα εὐθύνει φέρει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν!

§200Σ. ΞΥΔΗΣ. Κατηγορεῖτε.

§201Ν. ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Δὲν κατηγορῶ, μόνον γεγονότα ἀναφέρω. Τὸ ἄτομον αὐτὸ εἶναι ὁ κυριώτερος μέτοχος, ὁ κυριώτερος ὀργανωτὴς τῶν σκηνῶν ἐκείνων καὶ προεκάλεσεν ὅλην τὴν ἔκτροπον κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρίσκεται ἐπ’ ἐσχάτων ὁλόκληρος ἡ περιοχὴ ἐκείνη. Ἐναπόκειται εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ κρίνῃ τὴν εὐθύνην ἑκάστου, ἐναπόκειται ὅμως καὶ εἰς ἐμέ, ὡς πληρεξούσιον, νὰ εἴπω ὅτι ἀνάλογα ἔκτροπα ἦσαν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπέφεραν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ Ἑλληνισμοῦ τὴν 1ην Νοεμβρίου καὶ ἡμεῖς μὲν περιήλθομεν εἰς τὴν κατάστασιν εἰς ἣν ὡς πρόσφυγες περιήλθομεν, ἐναπόκειται δὲ εἰς ὑμᾶς νὰ προσέξετε μήπως ἐπαναφέρετε μίαν ἑτέραν 1ην Νοεμβρίου.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνδρεάδης ἔχει τὸν λόγον.

§203Δ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, προκειμένου μὲν περὶ Καβάλλας, δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε, διότι τὸ ζήτημα διελευκάνθη τελείως ἀπὸ τὰς δύο ἐκθέσεις, τὴν διοικητικὴν καὶ τὴν δικαστικήν. Προκειμένου ὅμως περὶ τῆς Δράμας, εἰς τὴν ὁποίαν πολιτεύομαι, ἐκ τῆς ὅλης συζητήσεως προέκυψαν δύο λυπηρὰ συμπεράσματα· πρῶτον τὸ ἀμφίβολον τῆς χρησιμότητος τοῦ θεσμοῦ τῆς πολιτοφυλακῆς εἰς τὴν περιοχὴν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἀρχικῶς βεβαίως εἶχεν ἐθνωφελῆ καὶ πρακτικὴν κατεύθυνσιν. Παρηκολούθησα καὶ ἐγὼ ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὴν ἀρχικήν της δρᾶσιν καὶ δὲν ἔχω παρὰ νὰ ἀποτείνω ἐπαίνους εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὴν ὠργάνωσαν. Δεύτερον συμπέρασμα εἶναι ἡ εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην λειτουργία μερικῶν ἀνευθύνων ἐθνικιστικῶν ὀργανώσεων, αἱ ὁποῖαι, ἔχουσαι ἀρχικῶς ὡς πρόγραμμα τὴν ἄμυναν κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ, ἐξεφυλίσθησαν συγχεόμεναι καὶ συμφυρόμεναι μετὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς πολιτοφυλακῆς. Τὰ διάφορα αὐτὰ πολιτικὰ ἢ συντηρητικὰ σωματεῖα ἐπέφεραν αὐτὸν τὸν κυκεῶνα, τὸν τραγέλαφον τῶν ἁρμοδιοτήτων, τῶν προορισμῶν καὶ τῶν κατευθύνσεων. Ἡ πολιτοφυλακὴ εἶναι γνωστὸν πῶς ὠργανώθη. Ἡ κοινωνία τῆς περιφερείας ἐκείνης εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν παρακολουθεῖ μετὰ μεγάλης συμπαθείας τὰς διαφόρους αὐτὰς ἐνόπλους ὀργανώσεις τῆς πολιτοφυλακῆς, ἔχουσα πικρὰν πεῖραν τῆς δράσεως τοιούτων σωμάτων ἐν τῷ παρελθόντι. Παρέστην καὶ ἐγὼ πρὸ μηνῶν ὁλοκλήρων εἰς τὴν παρέλασιν ἑνὸς λόχου πολιτοφυλακῆς ἐνόπλου διὰ μέσου τῶν τριόδων τῆς Δράμας καὶ ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἀπεκόμισα πολὺ ἀγαθὰς καὶ εὐαρέστους ἐντυπώσεις ἀπὸ τὸ θέαμα τῆς παρελάσεως τοιούτων ἐνόπλων ἀνδρῶν, μὲ μωσαϊκὸν ἀμφιέσεως, ὁπλισμοῦ καὶ γλωσσικοῦ ἰδιώματος ἀκόμη.

§204ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὴν παρέλασιν πότε τὴν εἴδετε;

§205Δ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Πρὸ τριῶν ἴσως μηνῶν. Ἐφόσον γεννᾶται ζήτημα ἐπιτυχίας ἢ ἀποτυχίας τοῦ θεσμοῦ τῆς πολιτοφυλακῆς, ἐναπόκειται εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἂν μὲν νομίζῃ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαναφέρῃ τὸν θεσμὸν τῆς πολιτοφυλακῆς εἰς τὴν ἀρχικήν του τροχιὰν καὶ νὰ προσδώσῃ εἰς αὐτὸν πρακτικωτέραν καὶ ἠθικωτέραν βάσιν καὶ κατεύθυνσιν, δὲν ἔχει παρὰ νὰ τὴν ὀργανώσῃ καταλλήλως· εἰ δὲ μή, ἂν πρόκειται νὰ λειτουργῇ, ὅπως λειτουργεῖ σήμερον, νομίζω ὅτι εἶναι προτιμοτέρα ἡ κατάργησίς του, ἐκτὸς ἂν τὸ Κράτος νομίζῃ ὅτι ἡ ὑπάρχουσα στρατιωτικὴ καὶ ἀστυνομικὴ δύναμις εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ἐπαρκῇ διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας εἰς τὴν μεθόριον ζώνην. Ὡς πρὸς τὰς ἄλλας ἀνευθύνους ὀργανώσεις, νομίζω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ κανεὶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὁ ὁποῖος νὰ μὴ συμφωνῇ ὅτι ἡ ἄμεσος διάλυσις αὐτῶν δὲν εἶναι ἡ ἐνδεδειγμένη. Ἐπὶ τοῦ ἀληθοῦς ὅμως χαρακτῆρος αὐτῶν σᾶς ὁμολογῶ ὅτι, ἐγὼ τουλάχιστον, δὲν ἔχω σχηματίσει σαφῆ γνώμην. Νομίζω ὅτι διὰ νὰ καταλογίσωμεν εὐθύνας εἶναι ἐνδεδειγμένον, ὅπως ὁ κ. Νταῆς, πληρεξούσιος Καβάλλας, εἶπε, νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου Κοινοβουλευτικὴ Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία, μελετῶσα τὸ ζήτημα ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, νὰ καταλογίσῃ τὰς εὐθύνας ἑνὶ ἑκάστῳ. Γενικώτερον νομίζω ὅτι αὐταὶ αἱ ὀργανώσεις, ἂν φέρουν χαρακτῆρα ἀντικομμουνιστικόν, δὲν εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι θὰ παραγάγουν τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ποθοῦν ὅλοι οἱ ὀπαδοὶ τοῦ σημερινοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Ἀντὶ νὰ συντελέσουν εἰς τὴν κατάπνιξιν τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου, νομίζω ἀπεναντίας ὅτι θὰ ἀναρριπίσουν τὰ πάθη καὶ θὰ προκαλέσωσι τὴν ἀντίδρασιν ὄχι μόνον τῶν κομμουνιστικῶν ὀργανώσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δὰ καὶ τόσον σοβαραί, ἰδίως ἐντὸς τῆς πόλεως τῆς Δράμας, ἀλλὰ θὰ προκαλέσωσι καὶ τὴν ἀντίδρασιν τῶν συντηρητικῶν καὶ ἐργατικῶν τάξεων, αἱ ὁποῖαι ἀσφαλῶς θὰ ἐξεγερθοῦν, ὅταν τοιαῦται ὀργανώσεις διοικῶνται ἀπὸ διαφόρους Ἐφεσίους. Προτιμῶ λοιπὸν τὴν ἄμεσον διάλυσιν τῶν ἀνευθύνων αὐτῶν ὀργανώσεων, ἐκτὸς ἂν ἡ Κυβέρνησις φρονῇ ὅτι ὁ κομμουνιστικὸς κίνδυνος εἶναι τόσον σοβαρός, ὥστε νὰ μὴ θεωρῇ ἐπαρκῆ τὴν στρατιωτικὴν καὶ ἀστυνομικὴν δύναμιν, ἀλλ’ ὡς ἐνδεδειγμένην μίαν γενικωτέραν ὀργάνωσιν τῶν ἀστικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας ἐναντίον τοῦ κινδύνου αὐτοῦ. (Χειροκροτήματα).

§206Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἔχω ἐξώδικον πληροφορίαν ὅτι ἀφίχθη ἔκθεσις τοῦ Νομάρχου Καβάλλας, εἰκοσασέλιδος μάλιστα. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ κατατεθῇ διὰ νὰ λάβωμεν γνῶσιν.

§207Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὴν ἔχομεν ἐδῶ.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωτοπαπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§209Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣ. Ἂν ἡ προκληθεῖσα συζήτησις περιωρίζετο ἐπὶ τῶν θλιβερῶν γεγονότων τῆς Καβάλλας, ἂν ἡ ἐπερώτησις ἀπέβλεπε μόνον εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐξακριβωθῇ ὁ βαθμὸς τῆς ἐνοχῆς αὐτῆς (ἂν φυσικὰ πρόκειται νὰ καταλογισθῇ τοιαύτη) καὶ ζητηθῇ ἡ αὐστηρὰ καὶ παραδειγματικὴ τιμωρία ὀργάνων τινῶν τῆς Πολιτείας, ἅτινα ἢ παρημέλησαν τὸ καθῆκόν των ἢ ἔκαμαν κακὴν χρῆσιν αὐτοῦ ἐν δεδομένῃ στιγμῇ ἢ περιπτώσει, βεβαίως ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ αὕτη μεταξὺ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῶν ἐγγύτερον προσκειμένων καὶ ἀμεσώτερον ἐνδιαφερομένων πρὸς τὰ γεγονότα ταῦτα ἀπὸ καθαρῶς πλέον τοπικῆς ἀπόψεως. Ἡ συζήτησις ὅμως, ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς ἐξευρέσεως τῶν βαθυτέρων ἀφορμῶν καὶ αἰτιῶν, αἵτινες ἐπροκάλεσαν τὰς ταραχάς, ἐπεξετάθη εἰς εὐρύτερον ἔλεγχον τῆς ἐργατικῆς πλέον πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ προσωπικὴ ἐπίθεσις κατὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπεξετάθη καὶ κατὰ τοῦ συναδέλφου του τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλὰ καὶ κατ’ αὐτοῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Διετυπώθη μάλιστα καὶ ὑπεστηρίχθη ἡ κατηγορία ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον ἀνέχεται καὶ δὲν προλαμβάνει τὰς τοιαύτης φύσεως ἐκδηλώσεις, ἀλλὰ τοὐναντίον τὰς παρασκευάζει καὶ τὰς προκαλεῖ διὰ νὰ τῆς παρέχεται ἡ ἀφορμὴ ἐπεμβάσεως, καθ’ ὃν μάλιστα σκληρόν, ἀπάνθρωπον καὶ δολοφονικὸν τρόπον, ὅπως θέλουν νὰ τὴν ἐγκαλέσουν. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης καὶ μόνης, τοῦ ἐλέγχου δηλονότι τῆς εὐρυτέρας ἐργατικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἀπασχολήσω καὶ ἐγὼ ὑμᾶς ἐπ’ ὀλίγα μόνον λεπτά, ὑπείκων εἰς καθῆκον καὶ ἀπέναντι τῆς συνειδήσεώς μου, ἀλλὰ καὶ ἀπέναντι τῆς πόλεως, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ ἐνταῦθα. Θὰ ἦτο μάλιστα ἀσύγγνωστος καὶ ἀδικαιολόγητος ἡ παράλειψις, ἄν, συζητουμένων τόσον εὐρέως ἐργατικῶν ζητημάτων, δὲν ἠκούετο ἔστω καὶ ἡ φωνὴ ἑνὸς πληρεξουσίου τοῦ κυριωτέρου καὶ σημαντικωτέρου κέντρου, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἐξελίσσεται καὶ προάγεται ἡ ὅλη ἐργατικὴ ζωὴ τοῦ Ἔθνους. Ὀφείλω πρὸς τούτοις νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ πρὸς τὰς ταλαιπωρουμένας ἐν γένει τάξεις συμπάθειά μου ἐκυριάρχει τῆς σκέψεώς μου καὶ ἐρρύθμιζε τὴν ὅλην μου πολιτείαν. Δὲν παρέλειπον πρὸς τούτοις οὐδὲν εἴτε εἰς συμβουλὰς εἴτε εἰς κόπους εἴτε εἰς ὑπηρεσίας εἴτε εἰς θυσίας, ὅπως ἐπιτευχθῇ καὶ ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰσχωρήσῃ τὸ νέον ἐκπολιτιστικὸν πνεῦμα, ὅπερ ἐκυριάρχει παντοῦ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου, καὶ ὅταν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνεφανίζετο τὸ πρῶτον ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἔθετε τὰς βάσεις μιᾶς ἐργατικῆς πολιτικῆς διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως καὶ ἐφαρμογῆς τῶν ἐργατικῶν αὐτοῦ νόμων, ἔδιδε δὲ οὕτω τὴν κυριωτέραν ὤθησιν πρὸς θετικωτέραν καὶ συστηματικωτέραν ὀργάνωσιν τῶν ἐργατικῶν τάξεων, ἤμην ἐκ τῶν πρώτων οἵτινες ἐπεδοκίμασαν καὶ ἐχειροκρότησαν τὴν τοιαύτην πολιτικήν. Ἔκτοτε ἡ ἐργατικὴ αὐθυπαρξία ἁλματωδῶς εἰσεχώρει εἰς ὅλας τὰς κοινωνικὰς τάξεις, εἰς ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ ἐπαγγέλματα, ἀνατρέψασα καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν συγκρότησιν τῆς κοινωνίας, ὥστε νὰ ἐμφανίζεται αὕτη ὑπὸ ὅλως διάφορον μορφὴν τῆς συνήθους. Ἡ φιλοπονία, ἡ φιλεργία, τὸ δημιουργικόν, τὸ ἐπιχειρηματικόν, ἀλλὰ καὶ κατ’ ἐξοχὴν τὸ οἰκονομικὸν πνεῦμα τοῦ ἐργαζομένου Ἕλληνος καὶ ὄχι τοῦ νεοέλληνος, ὅπως θέλουν μερικοὶ νὰ εἰρωνεύωνται, ἐπετέλεσε θαύματα, ἅμα ὡς ἐδόθη ἡ εὐρυτέρα ἔκτασις πρὸς δρᾶσιν δι’ ἰδίαν ἀνάπτυξιν καὶ ὠφέλειαν, ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος ἔφερε τὸ μέγα ὄφελος. Καὶ βλέπομεν ἐντὸς ὀλίγου χρόνου ὁ ἐργάτης, ποὺ εἴχομεν συνηθίσει νὰ τὸν βλέπωμεν ἀνυπόδητον, ξεσχισμένον, ξεκαπέλλωτον, ξεμανίκωτον, νὰ ἐμφανίζεται εὐπρεπῶς ἐνδεδυμένος καὶ αὐτός, νὰ συναναστρέφεται καὶ νὰ συχνάζῃ εἰς κέντρα κοσμικὰ καὶ ἐπίσημα καὶ νὰ μὴ βλέπῃ ἀπὸ μακρυά, ὅπως ἄλλοτε, τὰς διαφόρους κοινωνικὰς τέρψεις καὶ ἀπολαύσεις, αἵτινες ἦσαν ἀποκλειστικῶς ἐνδιαίτημα μεγαλοπλούτων κληρονόμων. Ἐξ ἄλλου ὁ βαρκάρης καὶ ὁ μοῦτσος ἐξειλίσσοντο εἰς πλοιοκτήτας καὶ ἐφοπλιστάς. Ὁ μικρὸς ὑπηρέτης τοῦ παντοπωλείου, ὁ σύρων ὅλην τὴν ἡμέραν τὸ καρροτσάκι καὶ μεταφέρων τὰ ψώνια εἰς μεγαλέμπορον ἀποικιακῶν, ὁ ὑπάλληλος ὁ μεταφέρων τὰ τσίτια ἐπ’ ὤμου εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ πελάτου εἰς ἔμπορον τῆς ὁδοῦ Ἑρμοῦ, ὁ σιδηρουργός, κοινῶς «γύφτος», εἰς βιομήχανον καὶ μυρία ἄλλα παραδείγματα δυνάμεθα νὰ παρουσιάσωμεν. Ἡ τοιαύτη ἁλματικὴ καὶ ἀπότομος ἐξέλιξις καὶ διαμόρφωσις τῆς κοινωνίας ἐδημιούργησεν, ὡς ἦτο ἑπόμενον, νέας ἰδέας καὶ κοινωνικὰ προβλήματα βαθυτέρας σημασίας. Ἀλλὰ καὶ τοὺς χαρακτῆρας καὶ τὰς διαθέσεις τῶν ἀνθρώπων καθ’ ὁλοκληρίαν μετέβαλεν. Ὁ παλαιὸς ἄρχοντας, ὁ προϊστάμενος, τὸ «ἀφεντικό», ἂν δὲν ἦτο ἀγαπητός, ἀπελάμβανεν ὅμως σεβασμοῦ καὶ ὑπολήψεως· ἐθεωρεῖτο ὡς εὐεργέτης τῆς κοινωνίας. Σήμερον εἶναι μισητὸς καὶ ἐχθρὸς αὐτῆς. Διότι, ἐνῷ ἕως χθὲς τὸν ἔβλεπεν ὡς συνάδελφον ἐν τῇ δυστυχίᾳ, δὲν τὸν ἀνέχεται σήμερον εὐδοκιμήσαντα καὶ προαχθέντα. Τοιουτοτρόπως ὁ φθόνος, ὅστις ὡς σκιὰ παρακολουθεῖ πᾶσαν εὐγενῆ καὶ ὡραίαν προσπάθειαν, ἡ ζηλοτυπία, ἡ κακεντρέχεια, ἡ μοχθηρία, ἀλλὰ καὶ ἡ χρηστὴ καὶ ἐνάρετος ἅμιλλα ἔλαβον τὴν μεγαλυτέραν ἔντασιν. Κολοσσιαῖα συμφέροντα καὶ ἐπιχειρήσεις στηριζόμεναι ἐπὶ ἄλλης ἀρχῆς ἐκμεταλλεύσεως ἠναγκάσθησαν, διὰ νὰ σταθοῦν, νὰ ἑδραιωθῶσιν ἐπὶ νέων βάσεων. Ἀλλὰ καὶ ἡ πολιτικὴ ἰδεολογία, εὑροῦσα ἔδαφος γόνιμον πρὸς ἐκμετάλλευσιν τὴν τοιαύτην κοινωνικὴν σύνθεσιν, ἐνεφανίσθη κατὰ τρόπον καθαρὸν πλέον καὶ ἄνευ προσχημάτων. Διατί καὶ σεῖς νὰ μὴ ἐπιδιώξετε τὴν καλυτέρευσιν τοῦ βίου σας καὶ μάλιστα ὀλιγώτερον κοπιάζοντες καὶ ὀλιγώτερον μοχθοῦντες; Καὶ οὕτως ἤρχισαν νὰ ἐμφανίζωνται ζωηρότερον διάφοροι ἐκδηλώσεις εἴτε μεμονωμένως ἀπὸ διάφορα ἄτομα εἴτε συνολικῶς εἰς συγκροτήσεις ὡρισμένων τάξεων καὶ ἐπαγγελμάτων πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεώς μας. Ὁσάκις δὲ ἤθελον παρουσιασθῆ τοιούτου εἴδους ἐκδηλώσεις, δημιουργεῖται ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς εἴτε ἐξ ἀγνοίας εἴτε σκοπίμως σύγχυσις περὶ τῶν ἀφορμῶν, αἵτινες προεκάλεσαν τὴν τοιαύτην ἐξέγερσιν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀπὸ τοὺς ἔχοντας ἴδιον καὶ ἀτομικὸν συμφέρον νὰ ἐπέλθῃ σύγχυσις, ἀπὸ τοὺς ἔχοντας πολιτικὸν τοιοῦτον νὰ γίνῃ ἀνάλογος ἐκμετάλλευσις, ἐνῷ συνήθως δὲν πρόκειται παρὰ περὶ μιᾶς ἐντονωτέρας προσπαθείας πρὸς βελτίωσιν τῶν συνθηκῶν τοῦ βίου διὰ νὰ καλυτερεύσῃ ἡ ζωή, νὰ ἀποκτήσουν νέας δυνάμεις, ἵνα ἀντιμετωπισθοῦν πάλιν δυσχέρειαι νέων ἀναγκῶν, αἵτινες δημιουργοῦνται καὶ ἀναφαίνονται ἀνὰ πᾶν βῆμα εἰς τὴν διηνεκῆ αὐτήν, τὴν ἀτελείωτον καὶ αἰωνίαν βιοπάλην διὰ τὸν περὶ ὑπάρξεως ἀγῶνα. Τὰ θλιβερὰ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν γεγονότα τῆς Καβάλλας, ὅπως ἄλλως τε ἐξετέθησαν αἱ λεπτομέρειαι παρὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἀλλὰ καὶ ὅπως ἀναφέρουν αἱ σήμερον ἀναγνωσθεῖσαι ἐκθέσεις, συγκεντρώνουν ὅλας αὐτὰς τὰς ἰδιότητας. Οἱ ἐργάται ἐπεζήτησαν νὰ παρεμποδίσουν τὴν φόρτωσιν τῶν καπνῶν οὐχὶ ὅπως ἐπιτύχουν βελτίωσιν τῶν ὅρων τῆς ζωῆς των, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν αὐτὴν ταύτην. Διότι, ὡς ἐξετέθη, ἡ ἐξαγωγὴ τῶν καπνῶν τῆς Καβάλλας εἶναι ζήτημα ὑπάρξεως πλέον διὰ τοὺς ἐργάτας. Ὁ ἔμπορος διὰ νὰ ἐπιτύχῃ δραστηριωτέραν τὴν ἐπέμβασιν τῆς Πολιτείας διὰ τῶν ὀργάνων της εἶχε συμφέρον νὰ δημιουργήσῃ σύγχυσιν καὶ νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς κομμουνιστικὴν τὴν τοιαύτην ἐξέγερσιν. Ἡ πολιτικὴ δηλαδὴ ἡ κομμουνιστικὴ ἐπωφεληθεῖσα τῆς συγχύσεως καὶ τῆς κρατικῆς ἐπεμβάσεως ἐπεζήτησε νὰ τὴν ἐκμεταλλευθῇ πρὸς ἴδιον ὄφελος. Τὰ ἐπακόλουθα ἦσαν μοιραῖαι συνέπειαι ἀποστερήσασαι τὴν ζωὴν δύο γενναίων ἀξιωματικῶν. Αὕτη, κατ’ ἐμέ, εἶναι ἡ ἁπλουστέρα καὶ φυσικωτέρα ἐξήγησις τῶν γεγονότων. Τώρα ποία ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰ λαβόντα χώραν γεγονότα καὶ ποῖον τὸ ὄφελος εἰς τὸ νὰ δημιουργήσῃ μάλιστα αὐτά, δὲν κατώρθωσαν νὰ μὲ διαφωτίσουν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι οἱ μετὰ τόσης ὁρμητικότητος προαγορεύσαντες. Κύριοι, ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα ἀπολύτως εἰλικρινεῖς καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ὑποστηρίζωμεν μετὰ παρρησίας καὶ θάρρους τὰς πολιτικὰς ἡμῶν ἀρχὰς καὶ πεποιθήσεις, ἀκόμη καὶ ἂν συνταυτίζωνται αὗται μετὰ τῆς κομμουνιστικῆς ἰδεολογίας. Τοιουτοτρόπως ἐξυπηρετεῖται τὸ κοινωνικὸν συμφέρον ἀποτελεσματικώτερον παρὰ διὰ τῆς συγχύσεως τῶν πραγμάτων ὑπὸ τὸ πρόσχημα μιᾶς προσωπικῆς ἐπιθέσεως ἐναντίον τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ δημιουργῆται δὲ ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἐλέγχεται ἡ Κυβέρνησις διὰ πολιτικὴν πρὸς τὴν ὁποίαν συμφωνοῦμεν πάντες· πολιτικὴν δηλαδὴ ἐκπροσωποῦσαν τὸ σημερινὸν κοινωνικὸν καθεστὼς καὶ ἐμφανιζομένην διὰ μιᾶς κρατικῆς δυνάμεως ὑπὸ οἱανδήποτε Κυβέρνησιν, ὑποχρεουμένην ὅμως νὰ ὑπεραμύνεται καὶ νὰ ἐξασφαλίζῃ τὴν διατήρησιν αὐτοῦ. Θὰ ἐδικαιολογεῖτο μία ἐκδήλωσις συμπαθείας πρὸς τὰς ἐργαζομένας τάξεις τῆς κοινωνίας, πρὸς ὅλα τὰ μέλη, εἰς ὅλας τὰς μορφὰς ποὺ παρουσιάζεται αὕτη, τόσον διὰ τοὺς ἐργάτας τοῦ πνεύματος, ὅσον καὶ διὰ τοὺς ἐργάτας τοὺς ἐπιβαλλομένους εἰς τὰ μᾶλλον σκληρὰ καὶ ἐπίμονα κοινωνικὰ στρώματα, εἰς πάντα ἀνεξαιρέτως τὰ ἐπαγγέλματα. Τὸ πολὺ δὲ καὶ μία σύστασις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως, ὁσάκις ἐμφανίζονται τοιαύτης φύσεως κοινωνικαὶ ἐκδηλώσεις, ἐφιστᾶται ἐξαιρετικῶς ἡ προσοχὴ τῶν ὀργάνων τῆς Πολιτείας, ὅπως μὴ γεννᾶται σύγχυσις περὶ τοῦ χαρακτηρισμοῦ αὐτῶν, ἥτις θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν τὴν ἐκμετάλλευσιν ὡρισμένων πολιτικῶν ἀρχῶν.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§211Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἀνέρχομαι τὸ βῆμα, κύριοι πληρεξούσιοι, κυρίως διὰ νὰ ἐπανορθώσω μίαν ἀδικίαν τὴν ὁποίαν διέπραξα κατὰ τῶν ἐργατῶν, ἀλλὰ τὴν διέπραξα ἀπολύτως δεδικαιολογημένως· ὁπωσδήποτε ὅμως εἶναι ἀδικία καὶ πρέπει νὰ ἐπανορθωθῇ, τόσον περισσότερον, καθόσον εἶμαι ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι δι’ ἐμέ, μαζὶ μὲ τοὺς ἀγρότας, ἀποτελοῦν τὴν ὑγιεστέραν μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, μετὰ τοῦ ὁποίου συνηγωνίσθην καὶ συνυπέφερα. Τὸ ἔπαθα δὲ ὡς ἑξῆς: Εἰς τὴν ἐπερώτησιν εἶχεν ἐγγραφῆ ὁ κ. Κιαγιᾶς, ἐγὼ δὲ ἤμην ἀπών· δὲν ἤξευρα πῶς ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις. Ὕστερα ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος διὰ τῶν δηλώσεών του ἀνῄρεσε τοὺς ἰσχυρισμοὺς ἐκείνου, ἀλλ’ ἀνέγνωσε καὶ μίαν ἔκθεσιν περὶ τῆς συγκρούσεως μεταξὺ ἐνόπλων δυνάμεων καὶ λαοῦ καὶ ἐγὼ ἐνόμισα ὅτι ἡ ἔκθεσις θὰ ἦτο ἑνὸς ἀνωτέρου στρατιωτικοῦ. Ἐξ ἄλλου ἡ ἔκθεσις περὶ τῆς συγκρούσεως μεταξὺ ἐνόπλου δυνάμεως καὶ λαοῦ ἀνέφερε θύματα μεταξὺ τῶν στρατιωτικῶν· ἐζήτησα διασαφήσεις ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἂν ὑπῆρχον θύματα μεταξὺ τῶν ἐργατῶν, καὶ μοῦ εἶπεν ὄχι, κανεὶς δὲ ἐκ τῶν ἀγορευσάντων δὲν εἶπε τέτοιο πρᾶγμα. Καὶ παρεπλανήθην ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν συγκρούσεων μεταξὺ δυνάμεων ἐνόπλων καὶ θυμάτων στρατιωτικῶν καὶ εἶπον ὅτι οἱ ἐργάται πταίουν καὶ μάλιστα εἶπον ὅτι θὰ ἔκαμνα καὶ ἐπερώτησιν διατί δὲν ἐτιμωρήθησαν τὰ ὄργανα τῆς ἐνόπλου δυνάμεως, τὰ ὁποῖα δὲν ἀντέστησαν. Ἀλλ’ ὅταν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα τόσοι ρήτορες καὶ ἀνεγνώσθησαν ἔγγραφα ἐπίσημα, εἶδον καὶ ἐπείσθην ὅτι οἱ ἐργάται δὲν ἔχουν καμμίαν εὐθύνην. Διότι, κύριοι πληρεξούσιοι, προέκυψε 1ον ὅτι τὰ καπνὰ δὲν ἦσαν ἐξαγώγιμα, 2ον ὑπῆρχε διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ μὴ ἐξαχθοῦν προσωρινῶς καπνά, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω ἂν αἱ τοπικαὶ Ἀρχαὶ εἶχον ἁρμοδιότητα τοπικὴν νὰ ἀποφαίνωνται, ὅμως ἡ διαταγὴ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, δὲν ἠξεύρω ποία, ἦτο ἀνωτέρα. Ἀλλ’ ἂς παραδεχθῶμεν ὅτι αἱ τοπικαὶ Ἀρχαὶ ἔχουν ἀπὸ τυπικῆς ἀπόψεως δίκαιον, οὐσιαστικῶς ὅμως παρανόμως ἐπέτρεψαν τὴν ἐξαγωγὴν καπνῶν τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν ἐξαγώγιμα κατὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ Καπνεμπορικοῦ Συλλόγου. Οἱ ἐργάται εἶχον δίκαιον νὰ συγκρουσθοῦν καὶ συνεκρούσθησαν· ὑπῆρχε πληρέστατα ἡ κατάστασις τῆς ἀνάγκης, περὶ ἧς προνοεῖ ὁ Ποινικὸς Νόμος· διότι οἱ ἐργάται δέν εἶναι κεφαλαιοῦχοι. Τοῖς ἀφῃρεῖτο ἡ ἐργασία των, τὸ μόνον μέσον τῆς ζωῆς των, ἐκινδύνευον νὰ ἀποθάνωσιν ἐκ πείνης. Εὑρίσκοντο λοιπὸν εἰς κατάστασιν ἀνάγκης ὑπὸ ὅρους, ἧς ἕνεκα, κατὰ τὸν Ποινικὸν Νόμον, εἶχον δικαίωμα ν’ ἀμυνθοῦν καὶ ἂν διέπραττον ἀξιόποινόν τινα πρᾶξιν δὲν θὰ ὑπέκειντο εἰς τιμωρίαν. Ἡ εὐθύνη λοιπὸν βαρύνει τὰς ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔλαβον μέτρα διὰ νὰ προλάβουν τὰς συγκρούσεις, ἕνεκα δὲ τούτου ὅλως παρανόμως οἱ ἐργάται εὑρίσκονται εἰς τὰς φυλακὰς καὶ ἀπορῶ διατί ὁ κ. Εἰσαγγελεύς, ἀφοῦ ἀποδίδεται ἡ αἰτία τῶν συγκρούσεων εἰς τοὺς ἐμπόρους, κρατεῖ ἀκόμη εἰς τὰς φυλακὰς τοὺς ἐργάτας καὶ δὲν ἔχουν τεθῆ ὑπὸ περιορισμὸν αἱ ὑπαίτιοι Ἀρχαί.

§212Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς, ὅτι κατὰ τὸν νόμον ὑπάρχει κάποιος ἐμπειρογνώμων ὁ ὁποῖος ἀποφαίνεται περὶ τοῦ ἐξαγωγίμου ἢ μὴ τῶν καπνῶν· ὁ ἐμπειρογνώμων εἶπεν ὅτι τὰ καπνὰ δύνανται νὰ ἐξαχθοῦν. Ὁ Καπνεμπορικὸς Σύλλογος ἀπεδοκίμασε τὴν ἑπομένην ἡμέραν, ὄχι ὅταν ἐξήτασε τὰ καπνά, καὶ εἶπεν ὅτι τὰ καπνὰ δὲν ἔπρεπε νὰ ἐξαχθοῦν, ἀλλ’ ἀπεδοκίμασε τὴν στάσιν τῶν δύο καπνεμπόρων ἀπέναντι τῶν ἐργατῶν. Δὲν ἔκρινεν ὁ Καπνεμπορικὸς Σύλλογος ἂν εἶναι ἐξακτέα τὰ καπνὰ ἢ ὄχι.

§213Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ κατάστασις ἀνάγκης, ὑπῆρχε μία πλάνη περὶ τὴν ὕπαρξιν τῆς καταστάσεως ἀνάγκης, διότι αἱ Ἀρχαὶ εἶχον ἐπιτρέψει νὰ ἐξαχθοῦν καπνὰ μὴ ἐξαγώγιμα· ὅταν λοιπὸν αἱ Ἀρχαὶ εἶχον ἐπιτρέψει ἐξαγωγὴν καπνῶν, οἱ ἐργάται εὑρίσκοντο ἐν πλάνῃ δικαιολογημένῃ. Ἑπομένως πάλιν τὰ ἐλαφρυντικά, ἂν ὄχι τὰ ἀναιρετικὰ τῆς εὐθύνης τῆς ποινικῆς, ὑπῆρχον διὰ τοὺς ἐργάτας. Ἀντιθέτως ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων ὅτι οἱ ἄλλοι ἔπρεπε νὰ εἶναι εἰς τὰς φυλακὰς καὶ ὅμως ἐξακολουθοῦν αὐτοὶ νὰ διαφωτίζουν τὴν Κυβέρνησιν. Πρέπει λοιπὸν ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐπιδείξετε πᾶσαν ἐπιείκειαν εἰς τοὺς ἐργάτας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἐκτοπισθῶσιν αἱ ἐκεῖ Ἀρχαὶ καὶ νὰ γίνουν ἀνακρίσεις τακτικαὶ καὶ αὐστηραί. Αὐτὴν τὴν ἐπανόρθωσιν ἤθελα νὰ κάμω. Διὰ τὸ ζήτημα τῆς Δράμας δὲν θὰ ὁμιλήσω, καὶ δὲν θὰ ὁμιλήσω, διότι προέχει ἓν ἄλλο ζήτημα μεγαλύτερον, ἓν ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω καὶ ἀργότερον. Τὸ ζήτημα ὅτι δύο παράγοντες πολιτικοὶ τῆς Συνελεύσεως ἀμοιβαίως καταγγέλλονται ἐπὶ δικτατορισμῷ. Ἐγὼ δὲν ἀποδίδω οὔτε εἰς τὸν ἕνα οὔτε εἰς τὸν ἄλλον τοιαύτας διαθέσεις, τοὐναντίον τὰς ἀμφισβητῶ· ἀποτέλεσμα ὅμως τῶν ἀμοιβαίων αὐτῶν κατηγοριῶν εἶναι τόσα καὶ τόσα κακά. Ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι αὐτὴ ἡ κατάστασις θὰ παύσῃ ἀνεπιστρεπτὶ καὶ μὲ τὴν ἐλπίδα αὐτὴν δὲν λέγω τίποτε περισσότερον. Ἂν παύσῃ ἄλλως τε αὐτὴ ἡ κατάστασις θὰ εἶναι ὠφελιμώτερον πρὸ παντὸς διὰ τοὺς παράγοντας αὐτούς. Καὶ ἤδη ἔρχομαι νὰ κάμω δύο συστάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν: Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι συντηρητικός, ὄχι πολὺ μάλιστα.

§214Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ ὅλοι κάμνουν τὸν μὴ συντηρητικόν, εἶναι ἀνάγκη νὰ εὑρεθῶσι καὶ συντηρητικοί.

§215Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἡ σύστασίς μου εἶναι νὰ ἐξετασθῇ μήπως αἱ τοπικαὶ Ἀρχαὶ ἐνόμισαν ὅτι συντηρητισμὸς σημαίνει ἀντεργατισμός, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι καὶ τὰ συντηρητικώτερα κόμματα ἔχουσιν ἐργασθῆ ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν, ὅπως ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ Γερμανίᾳ. Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν πλάνην ὅτι οἱ συντηρητικοὶ πρέπει νὰ εἶναι κατὰ τῶν ἐργατῶν. Ἔπειτα ἔχομεν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀντικομμουνιστής. Ἐγὼ οὔτε κομμουνιστὴς εἶμαι οὔτε σοσιαλιστής, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὁ κομμουνισμὸς καὶ ὁ σοσιαλισμὸς εἶναι ἓν ἰδανικὸν χριστιανικὸν τῆς ἀνθρωπότητος, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἔφθασέ ποτε οὔτε θὰ φθάσῃ, ἀλλὰ θ’ ἀρχίσῃ κάπως νὰ προσεγγίζῃ ὅταν περάσουν αἰῶνες πολλοί.

§216Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Δέκα μῆνες.

§217Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Χρόνια πολλὰ πρέπει νὰ περάσουν, διότι πρέπει πρῶτον νὰ διαπαιδαγωγηθῇ ὁ ἐργάτης. Τέλος πάντων, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ἀντικομμουνιστής, ἔχει δίκαιον, δικαίωμά του εἶναι. Ἂν ἐπίσης ἀντιστρατεύεται κατὰ τῶν κομμουνιστῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἐπιβάλουν τὴν θέλησίν των διὰ τῆς βίας ἐπὶ τῆς πλειονοψηφίας, εἶναι καθῆκόν του καὶ ὀφείλει, ἂν τοῦτο συμβαίνῃ, νὰ κτυπήσῃ τοὺς τοιούτους κομμουνιστάς.

§218Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Λέγεται ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ἀντικομμουνιστὴς καὶ τοῦ δίδετε τὸ δικαίωμα νὰ κτυπήσῃ τοὺς κομμουνιστάς;

§219Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν εἶπον αὐτό· εἶπον καὶ φαντάζομαι ὅτι καὶ σεῖς δὲν θέλετε διὰ τῆς βίας νὰ ἐπιβάλετε τὴν θέλησίν σας εἰς τὴν πλειονοψηφίαν.

§220Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἅμα ὀργανωθῇ ἡ ἐργατικὴ τάξις καὶ ἑνωθοῦν ὅλοι οἱ ἐργάται καὶ οἱ βιοπαλαισταί, βεβαίως καὶ ἀναμφισβητήτως θὰ ἐπιβάλῃ τὸ πρόγραμμά της.

§221Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Βεβαίως, ὅταν γίνῃ πλειονοψηφία. Πρὶν ὅμως γίνῃ καὶ ἐφόσον χρησιμοποιεῖται ἡ βία, ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀντιστρατεύεται κατὰ τῶν κομμουνιστῶν καὶ νὰ κτυπᾷ αὐτούς. Ἐκείνους ἐξ αὐτῶν δὲ ποὺ ὑποσκάπτουν τὴν ἰδέαν τῆς Πατρίδος ὀφείλει νὰ τοὺς τυφεκίζῃ· διότι, κύριοι κομμουνισταί, ἡ ὑπόσκαψις τῆς ἰδέας τῆς Πατρίδος δὲν φέρει μόνον κίνδυνον ἀνατροπῆς τοῦ Κράτους τοῦ ἀστικοῦ, ἀλλὰ φέρει κίνδυνον καὶ ἠμπορεῖ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐξαφάνισιν καὶ τῆς φυλῆς μας τῆς Ἑλληνικῆς ἀκόμη. (Ἐπιδοκιμασίαι). Ἀπὸ τοὺς κομμουνιστὰς αὐτοὺς τοὺς κακοὺς ἦσαν ἐκεῖνοι ποὺ συνετέλεσαν τὰ μέγιστα ἐπιβλαβῶς κατὰ τὸν πόλεμον καὶ εἰς τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφήν. Ὁ Πετσόπουλος ἔγραφεν ἄρθρα ἀντεθνικά, ἀδιάφορον ἂν μεταγενεστέρως ἀπεδοκιμάσθη ἀπὸ τοὺς ἄλλους κομμουνιστάς, ἔγραφεν ἄρθρα τὰ ὁποῖα παρελάμβανεν ὁ Κεμάλ, τὰ ἀνετύπωνε καὶ μᾶς τὰ ἔρριπτεν εἰς τὰς προφυλακὰς διὰ νὰ κλονίζῃ τὰς τάξεις μας.

§222Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὑπῆρχον καὶ ἐφημερίδες τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος, αἱ ὁποῖαι συνετέλεσαν εἰς τὴν κατάρρευσιν τοῦ Μετώπου.

§223ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὄχι τοῦ ἀστικοῦ, τοῦ βασιλικοῦ.

§224Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Βεβαίως ἐπιτρέπονται σωματεῖα κομμουνιστικὰ καὶ σοσιαλιστικά, ἀλλὰ σωματεῖα ἀντεθνικὰ δὲν ἐπιτρέπονται καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν ἔκαμεν αὐτὴν τὴν διάκρισιν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος εἶναι τόσον συντηρητικός. Ἂν λοιπὸν μεταξὺ τῶν κομμουνιστῶν τῶν ἀξίων σεβασμοῦ, τῶν καλῶν κομμουνιστῶν, εὑρίσκωνται καὶ στοιχεῖα κακά, πρέπει εἰς τὰς ἄνω ἀντεθνικάς των πράξεις νὰ τοὺς κτυπήσῃ ἀμειλίκτως ἡ Κυβέρνησις, ὀφείλει ὅμως νὰ προστατεύσῃ ἢ νὰ ἀνεχθῇ τοὺς πρώτους εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῶν ἰδεῶν των. Καὶ περὶ ὅλων αὐτῶν ὀφείλει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διαφωτίζῃ τὰς ὑφισταμένας του Ἀρχὰς ἵνα μὴ αὗται καταδιώκωσι «χλωρὰ καὶ ξηρά», ὅπως λένε.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης, ὁ κ. Πάγκαλος, ὁ κ. Μαμάης, ὁ κ. Κωνσταντινίδης, ὁ κ. Μαρσέλος, ὁ κ. Μπακάλμπασης, ὁ κ. Ν. Γρηγοριάδης. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἄλλος ἐγγεγραμμένος.

§226Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ἔχω τὸν λόγον ἐγώ. Ἐνόμιζον ὅτι θὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις.

§227Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχομεν τρεῖς ἡμέρας μίαν ἐπερώτησιν. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§228Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν νὰ τελειώσωμεν καὶ ἀπόψε, ἀλλὰ οἱ κύριοι πληρεξούσιοι εἶχον ὑπ’ ὄψιν των μίαν συνεννόησιν μεθ’ ὑμῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ διεκόπτετο ἡ συνεδρίασις εἰς τὰς 9 καὶ ½ διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ εἰς τὰς 11., ὅπως συζητηθῇ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα.

§229Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν δι’ αὐτό· ἀλλ’ εἶπον νὰ συνεχίσωμεν ἕως τὰς 10 διὰ νὰ ἐξαντληθῇ ἡ συζήτησις, διότι νομίζω ὅτι ἀπέκαμεν ἡ Συνέλευσις ἀκούουσα ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας τὴν αὐτὴν ἐπερώτησιν. Νομίζω δὲ ὅτι δὲν θὰ εἶμαι ὑπερβολικός, ἂν πάλιν εἴπω ὅτι δυσφορεῖ ἡ δημοσία γνώμη βλέπουσα διαρκῶς παρατεινομένας τὰς συζητήσεις.

§230Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, παρατηρῶ ὅτι εἶναι ὀκτὼ οἱ ἐγγεγραμμένοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνήκουν εἰς τὴν πτέρυγα αὐτήν. Εἶναι ὁ κ. Μαρσέλος, εἶναι ὁ κ. Μαμάης.

§231Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποτίθεται ὅτι παραιτοῦνται αὐτοί, ὅταν δὲν εἶναι παρόντες.

§232Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄλλως τε ὑποθέτω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν φαντάζεσθε ὅτι εἶναι πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπιθυμητὸν νὰ σταματήσῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ συζήτησις.

§233Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Ὁρίστε νὰ ὁμιλήσετε. Ὅταν μάθουν ὅτι ὁμιλεῖτε σεῖς, σᾶς βεβαιῶ ὅτι θὰ ἔλθουν ὅλοι.

§234Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐνόμιζον, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ συνεχισθῇ αὔριον ἡ συζήτησις.

§235Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον νὰ συνεχίσωμεν ἕως τὰς 10 διὰ νὰ ἐξαντληθῇ ἡ σειρὰ τῶν ἀγορητῶν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξακολουθῇ μία ἐπερώτησις ἐπὶ τέσσαρας ἡμέρας. Τώρα, ἂν θέλετε νὰ εἴπετε ὅτι σᾶς ἐμποδίζομεν τὸν λόγον.....

§236Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παράτασιν τῆς συζητήσεως, νομίζω ὅτι αὐτὴ δὲν εὐθύνει τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ δὲν εὐθύνει τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἀφ’ ἑνὸς διὰ τὴν ἔλλειψιν πληροφοριῶν τῆς Κυβερνήσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἠνάγκασε πολλοὺς πληρεξουσίους νὰ ἀνέλθουν εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ πληροφορήσουν τὴν Συνέλευσιν, ἀφ’ ἑτέρου αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις καὶ χθὲς καὶ προχθὲς ἐζήτησε νὰ μὴ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, ἀλλὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τὴν ἑπομένην. Ἀλλὰ καὶ σήμερον, ὅταν ἦλθον αἱ πληροφορίαι, ὑμεῖς εἴπετε ὅτι δέχεσθε νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις διὰ νὰ συνεχισθῇ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Ἀφοῦ λοιπὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀπεχώρησαν οἱ ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι εὐπρεπὲς νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις. Ἂν θέλετε νὰ ὁμιλήσετε, θὰ ἀπαντήσετε εἰς δέκα ἀγορητάς.

§237Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι δά. Θὰ ἀκούσω καὶ τὴν ἰδικήν σας ἀγόρευσιν.

§238Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐγγεγραμμένος.

§239Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ ἂν ἐπιθυμοῦμεν νὰ ὁμιλήσωμεν, καὶ σᾶς λέγω ὅτι ἐπιθυμοῦμεν νὰ ὁμιλήσωμεν, πρέπει νὰ μελετήσωμεν τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα μὲ τὸ σταγονόμετρον μᾶς δίδετε τὴν τελευταίαν στιγμήν.

§240Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μόλις ἐλαμβάνομεν τὰ ἔγγραφα τὰ κατεθέτομεν, ἀλλὰ σεῖς συζητεῖτε ἄνευ ἐγγράφων. Εἴπετε ὅτι ἔχετε ἰδικάς σας πληροφορίας. Ὥστε νομίζετε ὅτι πρέπει ἀναλόγως τῶν κατατιθεμένων ἑκάστοτε ἐγγράφων νὰ ἐπιμηκύνεται καὶ ἡ συζήτησις; Ἀλλοίμονον τότε.

§241Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§242Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πρόκειται ἀκριβῶς περὶ αὐτοῦ, κ. ἀρχηγὲ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§243Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅτι ἡμεῖς θέλομεν νὰ παρατείνωμεν τὴν συζήτησιν;

§244Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§245Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καθόλου· διότι, σᾶς ἐπαναλαμβάνω, καὶ χθὲς καὶ προχθὲς ἡ συζήτησις διεκόπη κατόπιν παρακλήσεως τῆς Κυβερνήσεως.

§246Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι· διεκόπη κατόπιν ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως. Ἐγὼ δὲν παρεκάλεσα κανένα· ἀφίεμαι εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Συνελεύσεως. Ἐπειδὴ δὲ ἅπαξ μόνον ἀπεπειράθημεν μετὰ διακοπὴν νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν καὶ εἴδετε πόσον ἠρεθισμένα ἦσαν τὰ πνεύματα, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν αὐτὸν τὸν ἐρεθισμόν, σᾶς παρεκάλεσα προχθὲς νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ρητόρων καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν πέρας.

§247Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, δὲν ἐξετάζω τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα σᾶς ἤγαγον νὰ ζητήσετε τὴν διακοπήν. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἀπὸ ὑμᾶς προῆλθεν ἡ πρότασις τῆς διακοπῆς, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἀπεδέχθημεν. Τώρα ἔρχεσθε καὶ λέγετε ποῦ εἶναι οἱ ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν.

§248Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέπετε δύο λέξεις; Ἄν πρόκειται νὰ ὁμιλήσουν ἄλλοι πλὴν τῶν ἐγγεγραμμένων, ἠδύνατο νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις, ἂν ὅμως ἐξηντλήθη ὁ κατάλογος τῶν ἐγγεγραμμένων καὶ πρόκειται νὰ ὁμιλήσῃ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» καὶ ἄλλοι τινὲς ἀρχηγοί, τότε νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ τελειωτικὴ αὐτὴ συζήτησις. Ἠμπορεῖ μάλιστα νὰ ληφθῇ ἀπόφασις νὰ μὴ ὁμιλήσουν ἄλλοι.

§249Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ δέχομαι ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη καὶ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», ὥστε νὰ ἴδωμεν καὶ ποῖον ζήτημα τίθεται.

§250Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, παρήλασαν δέκα πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι ἤλεγξαν ἰδιαιτέρως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§251Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δέχεσθε νὰ συνεχίσωμεν αὔριον ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ὁμιλήσετε σεῖς;

§252Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τοὺς φίλους μου δέχομαι νὰ ὑποχωρήσουν καὶ νὰ ὁμιλήσω ἐγὼ αὔριον κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως καὶ νὰ ἀπαντήσετε σεῖς.

§253Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§254Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἀλλὰ δὲν ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην διὰ τὸν κ. Πάγκαλον. Σᾶς τὸ λέγω εἰλικρινῶς. Ἦτο ἐδῶ καὶ ἀνεχώρησε, κατόπιν τῆς πληροφορίας ὅτι δὲν θὰ ἐσυνεχίζετο ἡ συζήτησις.

§255Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. Ἐπειδὴ εἶναι ἐντὸς καὶ ἐκτός, δέχομαι νὰ ὁμιλήσῃ καὶ ὁ κ. Πάγκαλος καὶ σεῖς.

§256Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ ἠξεύρετε ὅτι ἡ ἐπιθυμία ἡμῶν ἦτο νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις τὸ ταχύτερον. Προχθὲς ἤλθομεν ἐδῶ μὲ τὸν σκοπὸν νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις.

§257Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς 11 παρὰ τέταρτον διὰ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὰς 11 παρὰ τέταρτον. (Ὥρα 10 μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11,25′ μ.μ.).

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Γκότσης καταθέτει τεῦχος μεταβολῶν τοῦ ὑπὸ ψήφισιν τελοῦντος Προϋπολογισμοῦ χρήσεως 1924–1925, συνολικοῦ ποσοῦ 289,408,824 δραχ. Ὁ κ. Γιαμούζης ἔχει τὸν λόγον.

§260Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν, ὅπως, ἐπειδὴ ὑπάρχει ψήφισμα κατατεθειμένον καὶ φέρον ἀριθμὸν 6 ἐν τῇ Νομοθετικῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, προταχθῇ τοῦτο· εἶναι τὸ «περὶ ἐπανεξεταστέων μαθητῶν, τῶν ἀπορριφθέντων». Ἡ Κυβέρνησις εἶναι σύμφωνος.

§261ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§262Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Βλέπω ὅτι τὸ ψήφισμα προκαλεῖ ἀντιρρήσεις, ἐπειδὴ δὲ ἤλθομεν νὰ συζητήσωμεν τὸ σταφιδικόν, νὰ προχωρήσωμεν εἰς αὐτό.

§263Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν.

§264Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Ἐφόσον ἡ Συνέλευσις δέχεται νὰ τὴν διευθύνῃ ὁ κ. Βουδούρης, εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ τὸ δεχθῶμεν.

§265Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἠξίωσα ποτὲ νὰ διευθύνω τὰς ἐργασίας τῆς Συνελεύσεως.

§266Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Τὸ ἀδίκημα τὸ ὁποῖον προσγίνεται εἰς τοὺς μαθητὰς τούτους δὲν προῆλθεν ἐξ ὑπαιτιότητος τῶν μαθητῶν, ἀλλ’ αὐτοῦ τοῦ Κράτους, δεδομένου ὅτι τὰ πλεῖστα τῶν σχολείων εἶχον ἐπιταχθῆ, οἱ δὲ διδάσκαλοι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ παραδίδωσι μαθήματα. Εἰς οὐδεμίαν ἐπαρχίαν ὑπάρχει συμπεπληρωμένον τὸ προσωπικὸν καὶ συνεπῶς τὸ ἀδίκημα ἀφορᾷ τὸ Κράτος αὐτό, αἱ δὲ ἐκ περιτροπῆς Κυβερνήσεις καὶ οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Παιδείας ὑπεσχέθησαν εἰς τοὺς μαθητὰς ὅτι θὰ ἐπανεξετασθῶσιν. Ἔχομεν 600 μαθητὰς ἐκτεθειμένους εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν, διατρέχει δὲ ἡ νεολαία τὸν κίνδυνον νὰ καταστραφῇ καὶ τὴν εὐθύνην τῆς καταστροφῆς θὰ ἔχῃ τὸ Κράτος καὶ ἡ Συνέλευσις. Ἀπορῶ πῶς εὑρέθησαν συνάδελφοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ φέρωσιν ἀντιρρήσεις καὶ νὰ εἴπωσιν ὅτι θὰ ὁμιλήσουν ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπικαλοῦμαι τὴν γνώμην καὶ εὐθυδικίαν τῆς Συνελεύσεως.

§267Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἠρώτησα τὴν Συνέλευσιν ἐπὶ τῇ βεβαιώσει ὅτι τὸ ψήφισμα δὲν θὰ προξενήσῃ ἀντίρρησιν, ἐπειδὴ δὲ ἦλθον διὰ τὸ σταφιδικόν, δὲν πρέπει νὰ ἀπασχολήσωμεν τὴν Συνέλευσιν μὲ ἄλλο νομοθέτημα.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὸ τῆς Κωπαΐδος νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις.

§269Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, ἂς ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§270ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πρόκειται περὶ ψηφίσματος. Ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιτρέπεται τὰ ψηφίσματα νὰ συζητῶνται μετὰ τὴν διακοπήν. Ἰσχύει τὸ ψήφισμα καὶ ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ συζητήσωμεν οὔτε τώρα οὔτε εἰς τὸ μέλλον.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Αὐγούστου 1924 Ν. Δ. περὶ προστασίας τῆς παραγωγῆς. τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος». Ὁ κ. Λουπινᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§272Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ὅπως, κύριοι συνάδελφοι, τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα τοῦ Αὐγούστου τοῦ 1924 περὶ περαιτέρω προστασίας τῆς σταφίδος ἀπετέλεσε μίαν προσωρινὴν πρόνοιαν περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, κατὰ παρόμοιον τρόπον καὶ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιζητεῖται ἡ κύρωσις τοῦ Νομοθετικοῦ αὐτοῦ Διατάγματος ἀπαραιτήτως ἔδει νὰ περιορισθῇ εἰς τὰ ὅρια τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος.

§273Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἡσυχίαν.

§275Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Καὶ ἴσως μόνον πρὸς συμπλήρωσιν αὐτοῦ, χωρὶς νὰ ἐξέλθωμεν ποσῶς καὶ τῶν βασικῶν ὁρίων τῶν θεσπισθέντων ὑπὸ τοῦ Διατάγματος. Ἄν ἠθέλαμεν, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ τὰ ἀνατρέψωμεν εἰς τὸ μέσον τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους, δὲν θὰ ἠδυνάμεθα δὲ νὰ τὰ ἀνατρέψωμεν, διότι καὶ τὸ πολὺ τοῦ πράγματος ἔχει ἐξέλθει ἢ ἱκανὸν μέρος αὐτοῦ ἐκ τῶν χειρῶν τῆς παραγωγῆς καὶ ἐξήχθη εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἄλλο εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τοῦ ἐμπορίου. Διότι ὅμως κατὰ τὴν προηγηθεῖσαν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν ἐξηνέχθησαν γνῶμαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπηρεάσουν τινὰς ἐκ τῶν ἀξιοτίμων πληρεξουσίων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἤθελον ἔχει ἐκ τοῦ ἐγγὺς παρακολουθήσει τὸ ζήτημα τοῦτο, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ, ἐξερχόμενος καὶ ἐγὼ τῶν ὁρίων τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος, νὰ ἀποκρούσω τὰς γνώμας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι θὰ ἀντιτίθενται, ἐπηρεάζουσαι τοὺς κυρίους πληρεξουσίους εἰς τὴν προταθησομένην βελτίωσιν τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος. Ὑπὸ τοῦ προαγορεύσαντος πληρεξουσίου ἐκ Τυρνάβου προεβλήθησαν τέσσαρες κύριοι λόγοι ἀντιτιθέμενοι δῆθεν κατὰ τῶν μέτρων τῶν προστατευτικῶν τῆς σταφίδος. Εἷς ἐκ τῶν λόγων εἶναι ὅτι ἡ παραγωγὴ τῆς σταφίδος εἶναι μεγαλυτέρα τῆς καταναλώσεως καὶ ὅτι ἐκ τούτου μέρος θὰ ἔδει νὰ αὐτοπεριορισθῇ διὰ τῆς καταστροφῆς τῶν ἀδυνατωτέρων παραγωγῶν, ἵνα ἐπέλθῃ ἀφ’ ἑαυτῆς ἡ μείωσις. Ἕτερος λόγος προβληθεὶς εἶναι ὅτι τόσον τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως ὅσον καὶ τὰ ἄλλα μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιζητεῖται ἑκάστοτε ἡ ἄρσις τῶν πλεονασμάτων τῆς σταφίδος ἀποβαίνει ἐπιζημία εἰς τὴν οἰνοπαραγωγήν. Τρίτος λόγος προβληθεὶς εἶναι ὅτι διὰ τῶν μέτρων τούτων ἐπιζητεῖται ἡ κατανάλωσις. Καὶ ἕτερος λόγος, ἂν καλῶς ἐνθυμοῦμαι ὅλα τὰ τότε λεχθέντα, εἶναι ὅτι τὰ μέτρα ταῦτα ἀποβαίνουν ἐξυπηρετικὰ τῶν κεφαλαιοκρατῶν καὶ οὐχὶ τῶν παραγωγῶν. Ἐπειδὴ οἱ λόγοι οὗτοι ἢ τινὲς ἐξ αὐτῶν ἦτο ἐνδεχόμενον ἢ εἶναι ἐνδεχόμενον τινὰς νὰ πλανήσωσι, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ παρακολουθήσετε εἰς τὴν ἐξέτασιν αὐτῶν, ἵνα ἴδωμεν κατὰ πόσον ἔχουν βασιμότητα. Ἐκ τῆς στατιστικῆς τῆς παραγωγῆς, διὰ νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸν πρῶτον λόγον, τῆς τελευταίας τριετίας ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ὅτι κατὰ μόνον τὸ σταφιδικὸν ἔτος 1922–1923 παρήχθησαν 240.000.000 καὶ κατὰ τὸ 1923–1924 παρήχθησαν 210.009 000 καὶ κατὰ τὸ 1924–1925 καθ’ ὅλους τοὺς ὑπολογισμοὺς εἶχον παραχθῆ 320.000.000.

§276Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. 10.000.000.

§277Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Τέλος πάντων, λαμβάνω ὡς βάσιν 320 ἑκατομμύρια. Κατὰ συνέπειαν κατὰ τὴν τριετίαν αὐτὴν ἔχομεν μέσην παραγωγὴν 257.000.000. Καὶ ἤδη ἂς ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ κατανάλωσις. Λέγοντες κατανάλωσιν ἀσφαλῶς ἐννοοῦμεν καὶ τὴν κατανάλωσιν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καὶ τὴν βεβαίαν κατανάλωσιν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ. Λοιπὸν ἔχομεν παραγωγὴν μέσην κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν 257.000.000 καὶ ἔχομεν κατανάλωσιν 185.000.000 εἰς τὸ ἐξωτερικόν· κατὰ τὰς βεβαιώσεις δὲ τὰς ὁποίας παρέσχον οἱ οἰνοπνευματοβιομήχανοι, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν προσελθόντες, εἶναι δυνατὴ ἡ κατεργασία πρὸς οἰνοπνευματοποίησιν 100 ἑκατομμυρίων κατ’ ἔτος. Κατὰ συνέπειαν θὰ εὑρισκόμεθα ἐν ἰσότητι παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως, ἂν εἴχομεν μέσην παραγωγὴν 285 ἑκατομμυρίων κατ’ ἔτος. Ἀλλ’ ἀτυχῶς, καὶ τὸ τονίζω καὶ τὸ λέγω, ἔχομεν παραγωγὴν μέσην μόνον 257 ἑκατομμυρίων. Κατὰ συνέπειαν ὁ λόγος ἐκ τοῦ ὁποίου ὡρμήθη ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ἵνα ἀχθῇ εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ διὰ τοῦ θανάτου τῶν ἀδυνάτων ἡ παραγωγὴ, δὲν εἶναι λόγος στηριζόμενος ἐπὶ τῆς ἀληθείας. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ πείσω αὐτόν, ὅπως καὶ πάντας τοὺς ἔχοντας ἐναντίαν γνώμην. Λέγων τοῦτο δὲν ἀξιῶ τι παρ’ οὐδενός,

§278Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὑποστηρίζετε τὴν τροπολογίαν τῶν 60 ἑκατομμυρίων;

§279Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἐκεῖ θὰ καταλήξω.

§280Ν. ΞΗΡΟΣ. Καλά· διὰ νὰ ἠξεύρωμεν καὶ ἡμεῖς οἱ καπνοπαραγωγοὶ τί κάμνομεν.

§281Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Τὸ κυριώτερον ὅμως, κύριοι, αἴτιον τῆς σχετικῆς ἀποτυχίας τῶν ληφθέντων μέτρων εἶναι ἡ πλάνη περὶ τὴν παραγωγὴν ἡ ὁποία μᾶς ὤθησεν εἰς τὸ σφαλερὸν συμπέρασμα τοῦ πλεονάσματος καὶ τῆς ἀφαιρέσεως συνεπῶς 30 ἑκατομμυρίων. Πιθανῶς, διότι τὸ μέτρον αὐτὸ δὲν ἐφῃρμόσθη ἀμέσως, νὰ ἐζημίωσε καὶ ἡ ἐπιβάρυνσις τῶν 600 δραχ. κατὰ χιλιόλιτρον· ὄχι ὅμως τοῦτο, διότι αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ παρημπόδισε τὴν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος, διότι εἶναι ἐξηκριβωμένον ὅτι ἔχει ἐξαχθῆ περισσότερον ἐφέτος παρὰ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἀλλὰ διότι διὰ τῆς βραδύτητος αὐτῆς παρεσχέθησαν τὰ μέσα τῆς διαβολῆς καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν· καὶ εἰς μὲν τὸ ἐσωτερικὸν διὰ τῆς διαδόσεως περὶ παραγωγῆς 340 ἑκατομμυρίων λιτρῶν, εἰς δὲ τὸ ἐξωτερικὸν διὰ τῆς διαδόσεως τῆς καταπτώσεως προσεχῶς τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος. Ἐξεταστέον εἶναι κατὰ τί εἶναι δυνατόν, συμπληρώνοντες τὰ ληφθέντα μέτρα, νὰ βελτιώσωμεν τὴν κατάστασιν, διότι μεταξὺ τῆς τιμῆς τῶν 3000 δραχμῶν, εἰς ἣν ἠγόρασε τὸ Κράτος, καὶ τῆς τιμῆς τῆς ἀγορᾶς ὑπάρχει ἀπόστασις 900 δραχμῶν. Δεδομένου ὅτι τὸ κυριώτερον αἴτιον τῆς σχετικῆς ἀποτυχίας τῶν ληφθέντων μέτρων εἶναι τὸ σφάλμα περὶ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ πλεονάσματος, καὶ δεδομένου ὅτι τὰ μέτρα τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ θίξωμεν, διότι ἔχει χωρήσει ἡ ἐφαρμογή των καὶ ἔχει ἐξαχθῆ ἱκανὸν ποσόν, ἀλλὰ καὶ τὸ ποσὸν τὸ ἐκ τῆς ἐπιβαρύνσεως ὑπολογισθὲν ἔχει εἰσπραχθῆ. Ἔχει χρησιμοποιηθῆ κατὰ πολὺ καὶ χρησιμοποιηθήσεται καὶ κατὰ τὸ ὑπόλοιπον, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν κανεὶς λόγος νὰ γίνῃ περὶ ἄλλων μέτρων, παρὰ μόνον περὶ τοῦ πλεονάσματος, περὶ τοῦ πῶς θὰ δυνηθῶμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάζοντος μεγαλυτέρου ποσοῦ, ἀφοῦ ἐκάμομεν τὸ σφάλμα ὑπολογίζοντες αὐτὸ πολὺ ὀλιγώτερον. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ διαδόχου τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας Ὀργανισμοῦ καὶ τοῦ ἐμπορίου, νῦν καὶ τῆς παραγωγῆς, ἡ παραγωγὴ κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος ἀνέρχεται εἰς 320 ἑκατομμύρια λιτρῶν. Ὑπολογίζοντες, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐξαγωγῆς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἐξαγωγὴν εἰς 185–190 ἑκατομμύρια λιτρῶν, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν μέτρων, διὰ τῶν ὁποίων θὰ εἶναι δυνατὸν τὸ ὑπόλοιπον τῆς παραγωγῆς, ἀνερχόμενον εἰς 130–135 ἑκατομμύρια, νὰ τὸ ἀφαιρέσωμεν διὰ τοῦ παρακρατήματος 35% τῶν ἀγορασθέντων καὶ ἀγορασθησομένων πλεονασμάτων. Ἐκ τῆς παραγωγῆς 185–190 ἑκατομμύρια εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα βασίμως ὑπολογίζομεν ὅτι θὰ ἐξαχθοῦν· μέχρι τῶν 320 μᾶς μένουν 135 ἑκατομμύρια καὶ ἑπομένως 40–65 ἑκατομ. εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν παρακρατηθῆ ἢ παρακρατηθήσονται· κατὰ συνέπειαν ἔχομεν ἄλλα 65 ἑκατομμύρια, περὶ τῆς ἀγορᾶς τῶν ὁποίων πρέπει νὰ προνοήσωμεν, ἢ τοὐλάχιστον ἄλλα 60 ἑκατομμύρια περὶ τῆς ἀγορᾶς τῶν ὁποίων πρέπει νὰ προνοήσωμεν. Διότι μικρὸν ἀπόθεμα 5.000.000, μεταβιβαζόμενον ἐτησίως ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἔτους εἰς τὸ ἄλλο, δὲν πρόκειται ν’ ἀσκήσῃ ἀσφαλῶς ἐπιρροὴν ἐπὶ τῶν τιμῶν. Ἔχοντες προνοήσει περὶ τῶν 30 ἑκατομμυρίων ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη εἶναι νὰ προνοήσωμεν περισσοτέρων 30 ἑκατομμυρίων. Λέγοντες ὅμως τοῦτο δὲν τὸ λέγομεν στηριζόμενοι εἰς ἐλπίδας ἢ εἰς προσδοκίας ἐπικουρίας τοῦ Κράτους, ἀλλὰ λέγοντες τοῦτο τὸ λέγομεν στηριζόμενοι ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τὰ ὁποῖα μᾶς παρέχει αὐτὸς ὁ μηχανισμὸς τοῦ εἴδους, εἰς τὰ μέσα τὰ ὁποῖα παρέχει ὁ μηχανισμὸς τοῦ εἴδους, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ ἑτέρων 30 ἑκατομ. Ἐκ τοῦ παρακρατήματος ἔχομεν ἐφέτος ἀσφαλῶς 65–70 ἑκατομ. λιτρῶν, τὰ ὁποῖα ὅμως φέρουν τὸ βάρος τῆς ἐξαγορᾶς τοῦ προνομίου τῆς Ἑνιαίας, φέρουν τὸ βάρος τῆς ἐξοφλήσεως τοῦ ὑπολοίπου τοῦ δανείου τῆς ἐκριζώσεως καὶ φέρουν τὸ βάρος τοῦ δημοσίου φόρου. Τὰ βάρη αὐτά, μὲ τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐπιβαρυνθῆ τὰ 65 ἑκατομμύρια, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς οἱ ὁποῖοι ἔχουσι γίνει καὶ οἱ ὁποῖοι προσήχθησαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ, ὅτε συνεζητεῖτο καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀγορᾶς τῆς Προνομιούχου καὶ ἠρευνᾶτο τὸ σύμφορον ἢ ἀσύμφορον τῆς ἐξαγορᾶς ἐκείνης, ἀνήρχοντο εἰς 21.000.000 δρ. Ἐκτὸς τοῦ ποσοῦ τῶν 65 ἑκατομμυρίων, τὸ τίμημα τοῦτο θὰ τὸ σχετίσωμεν μὲ τὸ ζήτημα τῶν ὑπολοίπων ποσῶν, θὰ ὁρίσωμεν τουτέστι τὸν μέσον ὅρον. Ἔχομεν τοιουτοτρόπως τὸ ποσὸν τῶν ἀγορασθέντων καὶ ἀγοραζομένων 30 ἑκατομμυρίων· ἔχομεν ἐπίσης τὸ ποσὸν τῶν προτεινομένων πρὸς ἀγοράν, ἕτερα δηλαδὴ 30 ἑκατομ. δραχμῶν. Κατὰ συνέπειαν ἀναβιβάζομεν τὴν βιομηχανικὴν ἀξίαν τῶν 60 ἑκατομμυρίων, δηλαδὴ ἡ βιομηχανικὴ ἀξία ἀνέρχεται ἐν τῷ συνόλῳ εἰς 125 ἑκατομμύρια. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐκ τῶν οἰνοπνευματοποιῶν ἄλλοι ἀγοράζουν τὴν σταφίδα δι’ οἰνοπνευματοποίησιν πρὸς πόσιν μὲ δραχμὰς 900 κατὰ χιλιόλιτρον καὶ ἄλλοι ἀγοράζουν αὐτὴν δι’ οἰνόπνευμα πρὸς φωτισμὸν ἀντὶ 600 δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον.

§282Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὅταν αἱ προσφοραὶ εἶναι μεγαλύτεραι, φρονεῖτε ὅτι αἱ τιμαὶ θὰ παραμείνωσιν αἱ αὐταί;

§283Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἀπὸ τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς τοὺς προσελθόντας εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἦσθε καὶ σεῖς, ἐπληροφορήθημεν ὅτι ἐτησίως τὸ εἶδος τὸ δυνάμενον νὰ μετουσιωθῇ ἀνέρχεται εἰς 100 ἑκατομμύρια. Τοὺς οἰνοπνευματοπαραγωγοὺς δὲν τοὺς ἐνδιαφέρει ἡ ἑκάστοτε τιμὴ τῆς σταφίδος, διὰ τὸν λόγον ὅτι τὴν τιμὴν τὴν ρυθμίζει ἡ τιμὴ τοῦ οἰνοπνεύματος, τὴν δὲ τιμὴν αὐτὴν ἐπηρεάζει ὁ φόρος τοῦ Κράτους.

§284Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν ὑπολογίζετε καὶ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν.

§285Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὴν τιμὴν τοῦ οἰνοπνεύματος μὲ τὰς σημερινὰς τιμὰς τὰς ὁποίας καθορίζουν οἱ οἰνοπνευματοποιοί· ἐδήλωσα δὲ ὅτι δυνατὸν νὰ ἀγοράζουν εἰς τὰς τιμὰς αὐτάς. Ὥστε ἐπὶ τῆς τιμῆς αὐτῆς, ὡς ἐλαχίστου ὅρου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γεννηθῇ ἀμφισβήτησις. Καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ μοὶ ἐπιτρέψετε νὰ βγάλω τὸ κονδύλιον διὰ νὰ βγάλω τὸν μέσον ὅρον τῶν 600–900 ἴσον 750. Ἑπομένως 93.750.000· ἀφαιρουμένων ἐκ τούτων τῶν 21.000.000 ἢ 21.500.000, ἔχομεν 72,950.000. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, κύριοι, ἔχομεν μίαν διαφορὰν εἰσέτι ἐκ τοῦ ποσοῦ τῆς εἰσπράξεως, τὸ ὁποῖον θ’ ἀνέλθῃ ἐπὶ τῶν 190.000.000 τῆς ἐξαγωγῆς εἰς 108 ἑκατομμύρια, ἂν τὸ ποσὸν τὸ διατεθὲν πρὸς ἀγορὰν τῶν 30 ἑκατομμυρίων ἐπὶ ὡρισμένας τιμὰς ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 193.000, ὥστε ἔχομεν ἄλλα 1.500,000. Κατὰ συνέπειαν ἔχομεν 72+15=87.000.000, ὑποθέτω δὲ ὅτι καὶ ἐκ τῶν 87 ἑκ. θὰ ἔχωμεν νὰ δώσωμεν εἰς τὸ Κράτος κάποιον ὑπόλοιπον, τὸ ὁποῖον θὰ μείνωμεν νὰ ὀφείλεται εἰς τὸ Κράτος. Ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς τιμῆς τῶν 27.000.000 πρὸς τὸ ὑπὸ τοῦ Κράτους διατεθὲν μένει καὶ τοῦ χορηγεῖται ὡς παρακρατουμένου. Ἴσως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ ἔχῃ εἴδησιν περὶ τῶν ἀριθμῶν αὐτῶν.

§286Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Βεβαίως, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ τοὺς ἔχω προχείρους οὔτε καὶ δὲν ἀξιῶ ὑπὲρ τῆς παραγωγῆς τίποτε ἀπὸ τὸ Κράτος, ἀλλ’ ἔχω τὸ δικαίωμα, ὡς παραγωγός, ὡς ἀντιπρόσωπος τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, νὰ ἀξιώσω ὅπως, ἐν τῇ ἀσκήσει τῶν μέτρων τῆς προστασίας τοῦ εἴδους, παρασχεθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ εἶχεν ἀφ’ ἑαυτῆς ἡ παραγωγή, ἂν εἶχεν ἕνα ἑνιαῖον ὀργανισμόν, τὸν ὁποῖον θὰ εἶχε, διότι ἀτυχῶς ἐν Ἑλλάδι ἀκόμη δὲν προήχθη ἡ ἰδέα τῶν τοιούτων γενικῶν ἑνώσεων, ὡς ἔχει προαχθῆ εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, τὰ ὁποῖα παράγουσι καὶ αὐτὰ καρποὺς ἔν τινι μέτρῳ ἀνταγωνιζομένους τοὺς καρποὺς ἡμῶν. Αὐτὸς ἦτο ὁ πρῶτος λόγος. Ἐρχόμεθα εἰς τὸν ἕτερον λόγον, ὅτι τὰ μέτρα τοῦ παρακρατήματος καὶ τῆς ἀγορᾶς τῶν πλεονασμάτων βλάπτουσιν, ἐπηρεάζουσιν ἐπιζημίως τὴν οἰνοπαραγωγήν. Εἶναι μία πλάνη. Θὰ πεισθῆτε δὲ πάντες, καὶ ἐκεῖνοι ἐκ τῶν οἰνοπαραγωγῶν οἱ ὁποῖοι ὡς εὐχερεστέραν ἐκδοχὴν καλλιεργοῦσι τὴν πλάνην ταύτην, ὅτι οὐδεμία σχέσις εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ μεταξὺ τῶν μέτρων τῆς προστασίας τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ τῆς κρίσεως τῶν οἴνων. Ἡ οἰνοποίησις τῆς σταφίδος, τοῦ παρακρατήματος, εἶναι ἀπηγορευμένη ἀπὸ τοῦ 1905 διὰ τῆς συμβάσεως τῆς Προνομιούχου. Ἴσως νὰ νομίζουν τινὲς ὅτι κατὰ τὸ διατρέξαν τοῦτο διάστημα αἱ συνθῆκαι τῆς ἐπιτηρήσεως δὲν ὑπῆρξαν οἷαι ἔδει νὰ ὑπάρχουν, ὅπως ἡ ἀπαγόρευσις τοῦ νόμου ἐπιτύχῃ ἀσφαλῶς καὶ τελείως. Ἐκ τῶν πληροφοριῶν ὅμως, κύριοι, τὰς ὁποίας μᾶς ἔδωσεν ἡ διεύθυνσις τοῦ Χημικοῦ Ἐργαστηρίου καὶ ἐκ τῆς μελέτης τῶν σχετικῶν νόμων προκύπτει ὅτι εἶναι ἐπακριβῶς δεδομένον δι’ ἕκαστον χιλιόλιτρον σταφίδος παρακρατήματος ποῖον πλεόνασμα εἰς οἰνόπνευμα ἀποδίδει. Εἶναι ἐπίσης βεβαιωμένον ὅτι ἐκ τοῦ οἰνοπνεύματος τούτου τὸ Κράτος εἰσπράττει φόρον μεγάλον καὶ ὅτι ἔχει συμφέρον μέγιστον νὰ παρακολουθῇ τοῦτο ἐν τῇ ἀποστάξει τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ ἐκ τοῦ παρακρατήματος τοῦ πλεονάσματος. Κατὰ συνέπειαν οἱονδήποτε ποσὸν καρποῦ παραδιδόμενον εἰς τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος ὀφείλουσι νὰ τὸ ἐμφανίζωσιν εἰς οἰνόπνευμα φορολογητόν. Κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε σπυρὶ ἐκ τοῦ καρποῦ τούτου νὰ διαφύγῃ τὸν ἔλεγχον τοῦ Κράτους. Ἂν δὲ ἐν τῷ παρελθόντι ὑπῆρχεν ἀμφιβολία τις περὶ τούτου τοῦ ζητήματος, διότι ἐν τῇ διαχειρίσει τοῦ δευτέρου ζητήματος ἦτο ἐμπεπλεγμένη καὶ τρίτη τις Ἀρχή, ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία, νῦν, ὁπότε τὸ προνόμιον τῆς Ἑταιρείας ἔχει ἐξαγορασθῆ ὑπὸ τοῦ Κράτους, ἡ τρίτη αὕτη Ἀρχὴ ἐξέλιπεν. Ἂν δὲ ἤθελε προβληθῆ ὅτι ὁ φόβος δὲν εἶναι ἐκ τοῦ καρποῦ τοῦ παρακρατήματος καὶ ἐκ τοῦ καρποῦ τοῦ πλεονάσματος, ἀλλ’ εἶναι ἐκ τοῦ καρποῦ τῆς ἐλευθέρας ἐμπορίας, ἔχω ν’ ἀντείπω εἰς τοὺς ταῦτα τυχὸν ὑποστηρίζοντας ὅτι ἡ οἰνοποίησις τοῦ καρποῦ τῆς ἐλευθέρας ἐμπορίας δὲν ἀπαγορεύεται, ἀλλοίμονον δὲ ἄν, ἄνευ τῶν μέτρων τούτων, ἐδημιουργεῖτο κατάστασις ἡ ὁποία θὰ κατέρριπτε τὴν τιμὴν τοῦ καρποῦ τῆς ἐλευθέρας ἐμπορίας εἰς ἐπίπεδον χαμηλόν, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ οἶνος θὰ κατέπιπτεν ἐκ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τῆς σταφίδος. Ὥστε ἡ οἰνοπαραγωγὴ ἔχει συμφέρον καὶ συμφέρον προφανὲς νὰ ὑπάρχωσι τὰ μέτρα ταῦτα, τὰ ὁποῖα διατηροῦσιν ἐν ἀποστάσει τὸν καρπὸν τοῦ πλεονάσματος ἀπὸ τὸν καρπὸν τῆς ἐλευθέρας ἐμπορίας. Ἀλλ’ ἐνῷ οἱ οἰνοπαραγωγοὶ δὲν ἔχουσι ζημίαν, ἔχω δεδομένον, ἔχω πληροφορίας, ὅτι ἡ σταφὶς αὐτὴ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ γίνεται πρόξενος ὠφελείας εἰς τὴν οἰνοπαραγωγήν. Ἐπικαλοῦμαι ἐν τούτῳ τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λευκάδος συναδέλφου κ. Σολδάτου, ὁ ὁποῖος, ἐνθυμοῦμαι, εἶπεν ὅτι ἄνευ τῆς σταφίδος τοῦ παρακρατήματος δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἐξαγωγὴ τῶν οἴνων τῆς πατρίδος αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἔχω νὰ προσθέσω καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἐξαγωγὴ τῶν οἴνων τῆς πατρίδος μας εἰς τὸ ἐξωτερικόν, δὲν εἶναι δὲ δυνατὴ διότι οἱ εὐρωπαϊκοὶ εἶναι πολὺ εὐθηνότεροι τῶν ἑλληνικῶν. Εἰς τοὺς Παρισίους ἐπὶ παραδείγματι, χωρὶς νὰ ἔχω μεταβῆ, ἔχω πληροφορίας ὅτι ἡ μπίρα ἔχει ἕνα φράγκον ἰδικόν μας τὸ ποτῆρι καὶ τὸ κρασὶ ἔχει τὸ ἥμισυ ἢ τὸ ἓν τρίτον τῆς δραχμῆς μας. Πῶς θέλετε εἰς Παρισίους νὰ ἀνταγωνισθοῦν οἱ ἑλληνικοὶ οἶνοι τοὺς γαλλικούς, ἀφοῦ οἱ γαλλικοὶ ἔχουσι 30 ἢ 50 λεπτὰ τὸ ποτῆρι καὶ οἱ ἰδικοί μας πλέον τῆς δραχμῆς; Πῶς θέλετε νὰ ἀνταγωνισθοῦν τοὺς γαλλικοὺς οἴνους, ὅταν ἐδῶ τοὺς ὑποσκελίζει ὁ ζῦθος παρ’ ὅλην τὴν βαρυτάτην φορολογίαν τὴν ὁποίαν ἔχει; Κατὰ συνέπειαν νομίζω ὅτι ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ σοβαρὸς ὑπολογισμὸς πρὸς ἀπόκρουσιν τῶν μέτρων αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν λογικῶς νὰ ἐννοηθῇ.

§287Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Οἱ ἱσπανικοὶ οἶνοι ἀνταγωνίζονται τοὺς ἑλληνικούς, διότι εἰσάγονται μὲ ὀλιγώτερον δασμὸν εἰς τὴν Γαλλίαν.

§288Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἐγὼ ἀναφέρω τοὺς γαλλικούς, διότι μόνον περὶ αὐτῶν ἔτυχε νὰ λάβω πληροφορίας. Ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι καὶ μὲ ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἔχω κάτι θὰ ἠδυνάμην νὰ προσφέρω εἰς τὴν Συνέλευσιν, προκειμένου νὰ συζητηθῇ τὸ μέτρον τοῦτο. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τὸ ἄλλο, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ περιορίζει τὴν κατανάλωσιν. Βάσις τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος εἶναι ἡ ἀγγλικὴ ἀγορά. Ἡ κατανάλωσις τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ παραμένει σταθερὰ εἰς 60.000 τόννους ἀπὸ μακροτάτων ἐτῶν, καὶ ἡ κατανάλωσις ἦτο τόση, ὅταν ἡ σταφὶς προπολεμικῶς ἐτιμᾶτο ἐκεῖ 20 σελλίνια, ἡ κατανάλωσις δὲ παραμένει ἡ αὐτὴ ὁπότε αἱ τιμαὶ ἔχουν κατέλθει λόγῳ τῆς ἀσταθείας τῶν τιμῶν εἰς τὰ 35. Ἔχει παρατηρηθῆ ἐν Ἀγγλίᾳ, ἡ ὁποία εἶναι σταθερὸς καταναλωτὴς τῆς σταφίδος μας, ὅτι αἱ τιμαὶ κυμαίνονται πρὸς τὰ κάτω, ὅταν ἔχωμεν ἀστάθειαν τιμῶν. Ἔχομεν δὲ ἀστάθειαν τιμῶν, ὅταν δὲν ἔχωμεν διακανονίσει τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ προσφέρωμεν ἐκεῖ. Καὶ δὲν ἔχομεν διακανονίσει τοῦτο, ὅταν ὁ κρατικὸς μηχανισμὸς δὲν δυνηθῇ ἐγκαίρως νὰ ἔλθῃ ἐπίκουρος εἰς τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν ἐπρόκειτο νὰ ζημιώσουν τὸ Κράτος, διότι ἐρείσματα καὶ πόροι πρὸς κάλυψιν αὐτῶν λαμβάνονται ἐκ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Διότι ἡ τιμὴ ἐν Ἀγγλίᾳ καταρρίπτεται, ὅταν ἐνταῦθα ἔχωμεν ἀστάθειαν, καὶ ἡ τιμὴ σταθεροποιεῖται, ὅταν ἐνταῦθα ἔχωμεν σταθερότητα καταστάσεως. Προεβλήθη δὲ καὶ ἕνας ἄλλος λόγος, ὁ ὁποῖος μὲ ἐνδιαφέρει καὶ ἀτομικῶς, διότι δὲν εἶχον ποτὲ καμμίαν σχέσιν, δὲν ἐλπίζω δὲ καὶ νὰ ἔχω ποτὲ τοιαύτην, μὲ τὴν κεφαλαιοκρατίαν, ὅτι τὰ μέτρα ταῦτα ἐνισχύουν δῆθεν τὴν κεφαλαιοκρατίαν. Ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου συνάδελφος, ὁ ὁποῖος εἶπε ταῦτα, νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ μοῦ δώσῃ τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων θὰ δυνηθῶ νὰ ἀγνοήσω τὴν κεφαλαιοκρατίαν, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ κερδοσκοπήσῃ ἐπὶ 10 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ κατέχῃ, διὰ νὰ μὴ ἐπηρεάζωμαι ἀπὸ τὰ 100– 150 ἑκατομμύρια τῆς παραγωγῆς, τὰ ὁποῖα ἐπιτακτικῶς μοῦ παραγγέλλουν νὰ προνοήσω περὶ αὐτῶν. Τὸν βεβαιῶ ὅτι, ἂν ἠδύνατο ἐν τούτῳ νὰ μοῦ χρησιμεύσῃ, θὰ μοῦ ἐξυπηρέτει μίαν ἐσωτέραν ψυχικὴν διάθεσιν, μὲ τὴν ὁποίαν εἶμαι ἀείποτε ἐκ νηπιακῆς ἡλικίας παρεσκευασμένος.

§289Α. ΔΑΡΓΕΝΤΑΣ. Σᾶς τὴν εἶπε: Ξερίζωμα.

§290Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ λύσεως τοῦ παρόντος, ἐνῷ τὸ ξερίζωμα ἀφορᾷ ἄλλο τι. Τίνες θὰ ἐκριζώσουν; Οἱ ἀδυνατώτεροι ὡμίλησεν ὅτι ἀποκλείονται, διότι δὲν ἔχουν διαφορὰν παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως. Ἐν τίνι δικαίῳ θὰ ἠδύνατο τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα νὰ ἀρνηθῇ εἰς τὰς ἑκατοντάδας χιλιάδων τῶν σταφιδοπαραγωγῶν τὴν προστασίαν τῆς σταφίδος, τὴν ὁποίαν ζητοῦν ὄχι διὰ δαπάνης ἐτησίας τοῦ Κράτους, ἀλλὰ διὰ τῶν ἰδίων μέσων, μὲ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι «κοντὰ σὲ σᾶς θὰ τύχῃ νὰ σωθοῦν εἴτε ἀποφύγουν τὰς ζημίας εἴτε καὶ ἀποκτήσουν κέρδη τινὲς ἐκ τῶν ἐμπορευομένων τὸ εἶδος»; Καὶ τὴν μοχθηρίαν θὰ τὴν ἐθεώρουν δικαιολογημένην εἰς τὴν σημερινὴν ἔντασιν τῆς διαπάλης τῶν τάξεων, ἀλλὰ τὴν μοχθηρίαν ἡ ὁποία ἄγει εἰς τὴν καταστροφὴν τῶν πολλῶν πρὸς ἀποφυγὴν τῆς ζημίας τῶν ὀλίγων δὲν θεωρῶ ὑπὸ οὐδενὸς λόγου δικαιολογημένην.

§291Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ.....

§292Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἄλλη περίπτωσις εἶναι ἡ ἰδική σας, ἐνῷ ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ περὶ αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐπὶ τῆς περιπτώσεως τῆς ἰδικῆς σας λέγω ὅτι, ὅταν αἱ τιμαὶ τῶν κατωτέρων ποιοτήτων πίπτουν, αἱ τιμαὶ τῶν ἀνωτέρων δὲν ἀνθίστανται καὶ μάλιστα τώρα ἐσχάτως ἐπληροφορήθην ὅτι αἱ τιμαὶ τοῦ Αἰγίου ἀπώλεσαν αἰφνιδιαστικῶς 10 σελλίνια ἐντὸς ἡμερῶν, διότι ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις μεταξὺ τῶν τιμῶν τῶν ἀνωτέρων ποιοτήτων καὶ τῆς κατωτέρας. Ὥστε οὔτε ἐν τούτῳ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνεύρῃ τις ἐπιχείρημα πολεμικῆς κατὰ τῶν μέτρων τῶν ζητουμένων. Θὰ εἰσέλθω, κύριοι συνάδελφοι, νομίζων ὅτι δὲν πρέπει πλειότερον εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα τὰ ἐξερχόμενα τῶν ὁρίων τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος νὰ ἀπασχολήσω τὸ Σῶμα, εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος καὶ τῆς ἀνάγκης τῆς συμπληρώσεως αὐτοῦ. Πρὸ τῆς λήψεως τοῦ μέτρου τοῦ Αὐγούστου 1924 ἐλήφθη ἓν προσωρινὸν κατὰ μῆνα Ἰούλιον. Αἱ συνθῆκαι αἱ σταφιδικαὶ τῆς σταφίδος κατὰ τὸ τέλος τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους 1923–1924, λόγῳ τῆς βεβαιωθείσης ἀσφαλείας τῆς παραγωγῆς ὡς πλουσίας τοῦ ἐπερχομένου ἔτους 1924– 1925, ἤρχισαν νὰ καθίστανται δυσμενεῖς τόσον εἰς τὴν τάξιν τῶν παραγωγῶν, ὅσον καὶ εἰς τὴν τάξιν τῶν ἐμπορευομένων τὸ εἶδος. Ὑπῆρχε δὲ προφανὴς κίνδυνος ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης νὰ ὑποστῶμεν κατάρρευσιν τῶν τιμῶν, αἱ ὁποῖαι νὰ μὴ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπανορθωθῶσι κατόπιν, διότι εἶναι γνωστὸν ὁποῖον ἐπηρεασμὸν ἐξασκεῖ καὶ τὸ ἐλάχιστον πλεόνασμα ἐπὶ τοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος. Ἐξασκεῖ ἐπιρροὴν πολλαπλασίως δυσμενεστέραν καὶ φέρει ἔκπτωσιν πολλαπλασίως μεγαλυτέραν τοῦ μικροῦ πλεονάσματος, τὸ ὁποῖον ἑκάστοτε ἀπομένει. Εὐτυχῶς κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, τῇ προτάσει τῶν βουλευτῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ τοῦ Γʹ Ἀγροτικοῦ Συνεδρίου τὸ ὁποῖον εἶχε συνέλθει ἐνταῦθα, ἡ τότε Κυβέρνησις ἀπεδέχθη τὴν ἄποψιν τὴν ὑποδειχθεῖσαν εἰς αὐτὴν καὶ ἔσπευσε, προλαμβάνουσα τὸν κίνδυνον, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν 10 ἑκατομμυρίων λιτρῶν. Τὰ μέτρα αὐτά, ἐφόσον μάλιστα ὁλονὲν καθίστατο ἐμφανέστερον ὅτι ἡ παραγωγὴ τοῦ 1924–1925 θὰ ἦτο μείζων κατὰ πολὺ ἐκείνης ἡ ὁποία ὑπελογίζετο κατὰ τὸν Ἰούνιον καὶ Ἰούλιον, ἔπρεπε νὰ συμπληρωθοῦν καὶ ἡ κατάστασις ἔπρεπε νὰ ἀντικρυσθῇ σθεναρώτερον, διότι ἡ κρίσις, ἡ ὁποία ἠπειλεῖτο, δὲν ἦτο ἐκ τῶν συνήθων, ὅπως ἀφήνετο τὸ ζήτημα τοῦτο χωρὶς νὰ ἀντικρυσθῇ ὑπὸ κανενὸς μέτρου. Ἠπειλεῖτο μία ραγδαία κατάπτωσις τῶν τιμῶν ἀρχομένου τοῦ νέου ἔτους, τόση ὥστε, ἂν νῦν τὴν καθορίσω, λόγῳ τοῦ ὅτι ἔχομεν διαφόρους τιμάς, τὸ πρᾶγμα νὰ μὴ γίνεται πιστευτόν, τὸ παρελθὸν ὅμως τῆς σταφίδος, ἀποτόμως πιπτούσης ἀπὸ τὰς 250 δραχ. εἰς τὰς 40, ὅπως καὶ ἄλλων προϊόντων, μᾶς πείθει ὅτι θὰ εὑρισκόμεθα ἀκριβῶς πρὸ πτώσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ἐθρηνοῦμεν γενικὴν πτώχευσιν τῶν παραγωγῶν, τῶν μικρεμπόρων καὶ ὅλων τῶν Συνεταιρισμῶν, ἀλλὰ θὰ ἠπειλεῖτο καὶ αὐτὴ ἡ συναλλαγματικὴ οἰκονομία τῆς Χώρας, διότι θὰ εἰσήγοντο 2½ ἑκατομ. λιρῶν ἐπὶ ἔλαττον ἐκ σταφιδικοῦ συναλλάγματος, μὴ νομίζετε δὲ ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν ἀσκεῖ ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς συναλλαγματικῆς καταστάσεως τῆς Χώρας. Ὑπὸ τὸ κράτος τῶν ἐντυπώσεων αὐτῶν κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν τῆς Συνελεύσεως πρὸ τοῦ θέρους κατενοήθη, εἰσηγουμένου μάλιστα τοῦ ἀξιοτίμου νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Συνέλευσις ἐξουσιοδότησε τὴν Κυβέρνησιν τότε τοῦ κ. Σοφούλη νὰ ἀντικρύσῃ τὴν κατάστασιν διὰ λήψεως περαιτέρω προστατευτικῶν ὑπὲρ τῆς σταφίδος μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐξουσιοδοτήθη ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη νὰ λάβῃ μετὰ γνώμην τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ μετέχω εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐκείνην καὶ ἐκ τῶν πληροφοριῶν αἱ ὁποῖαι παρεσχέθησαν ὑφ’ ὅλων τῶν ἁρμοδίων ἐσχηματίσαμεν τὴν γνώμην ὅτι ἐπρόκειτο περὶ παραγωγῆς 280–290 ἑκατομμυρίων· ἐκ τῶν ὑστέρων ἐδείχθη ὅτι αἱ πληροφορίαι αἱ ὁποῖαι μᾶς εἶχον παρασχεθῆ ἦσαν πεπλανημέναι, μολονότι δὲ τότε εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προτείνω γενναιότερα κάπως μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ἔν τινι μέτρῳ ἀποτελεσματικώτερον θὰ ἀντίκρυζον τὴν κρίσιν, ἐν τούτοις ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι καὶ τὰ μέτρα τὰ ληφθέντα ὑπὸ τοῦ Ν. Διατάγματος ἀπέβησαν ὠφελιμώτατα εἰς τὴν παραγωγήν, διότι, ἂν δὲν ἠδυνήθησαν νὰ κρατήσουν τὰς τιμὰς ἐκεῖ ὅπου εἶχε τὸ πρᾶγμα προϋπολογισθῆ, ἀσφαλῶς ὅμως ἀπέτρεψαν τὴν μεγαλυτέραν κατάρρευσιν τῶν τιμῶν. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, πρὸ τῆς λήψεως τῶν μέτρων, τὸ σταφιδεμπόριον, σφυγμομετροῦν τὴν ψυχολογικὴν κατάστασιν καὶ ὑπολογίζον τὴν παραγωγὴν καὶ ἀφῆνον ἓν εὐρὺ περιθώριον κέρδους, εἶχε προπωλήσει 15 ὅλα ἑκατομμύρια εἰς τιμὴν 2189 δραχ. ἐπὶ ἀτμοπλοίου εἰς Πάτρας, μὲ τὸν ὑπολογισμὸν βεβαίως νὰ ἀγοράσῃ εἰς τὰς ὑπαρχούσας 1600 δραχ. Ἀσφαλῶς δὲ τάχιστα θὰ εὑρισκόμεθα εἰς τὰς χιλίας δραχμάς, ἂν ἡ προσδοκία τῶν μέτρων δὲν ἔφερε τὴν μείζονα κατάρρευσιν, διότι τὰ ληφθέντα μέτρα διὰ νὰ ἀπέβαινον ἀποτελεσματικώτερα ἔπρεπε, καθὼς τότε ὑπεδείχθη εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ ἐφαρμοσθοῦν ἐν τῷ ἅμα. Ἀτυχῶς ἐπὶ μακρὸν διάστημα χρόνου, ὑποθέτω δὲ ὅτι καὶ σήμερον ἀκόμη μένει πρᾶγμα ἐκ τῶν 30 ἑκατ. μὴ παραληφθέν, τὰ μέτρα αὐτὰ παρέσχον μόνον προσδοκίαν καὶ δὲν ἐπέφερον τὴν ἐλάττωσιν τοῦ πλεονάσματος. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ ἀντικρύσωμεν, κύριοι, ἦσαν δύο: Ἦτο τὸ πλεόνασμα, τὸ ὁποῖον ἤσκει ἐπιρροὴν δυσμενεστάτην καὶ προκαλεῖ πανικόν, τὸ ὁποῖον ἀπ’ ἀρχῆς ἐφαίνετο ὅτι δὲν θὰ ὑπερέβαινε τὰ 30–40 ἑκατομμύρια, καὶ ἦτο ὁ πανικὸς ὁ ὁποῖος ἐπῆλθε, διότι δὲν ἐπίστευσαν εἰς τὴν ἄμεσον ἐφαρμογὴν καὶ ἠστόχησαν ἐν τούτῳ. Σκοπὸς τῆς ἀγορᾶς τῆς ἀποφασισθείσης δὲν ἦτο νὰ ἀγοράσῃ τὸ Κράτος ἢ ὁ διάδοχος ὀργανισμὸς τῆς Προνομιούχου διὰ τῶν μέσων τῶν παρασχεθέντων εἰς αὐτόν, ἀλλ’ ἦτο νὰ ἐνισχύσουν τὸν σκοπὸν τῆς παραγωγῆς, νὰ ἀφαιρέσουν τὸ πλεόνασμα καὶ νὰ διατηρήσουν διὰ τοῦ ἐπηρεασμοῦ αὐτὴν τὴν τιμὴν ὁλοκλήρου τῆς παραγωγῆς εἰς τὴν τιμὴν τὴν καθορισθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Κράτους. Καὶ διὰ τοῦτο λέγω ὅτι ὁ σκοπὸς αὐτὸς ἠστόχησε, δὲν ἀπέτυχεν ἐν ὅλῳ, ἀλλ’ ἐν ἱκανῷ μέρει, δὲν ἀπέτυχεν ἐντελῶς, διότι συνεκράτησε τὰς τιμὰς ἀπὸ ἐκεῖ ὅπου θὰ κατήρχοντο ἄνευ τοῦ μέτρου αὐτοῦ. Ἔρχομαι τώρα νὰ ἐξετάσω: Εὑρισκόμεθα πρὸ τῶν μέτρων αὐτῶν τὰ ὁποῖα εἶναι εἰλημμένα καὶ εἶναι ἐφηρμοσμένα τῶν 30 ἑκατομμυρίων; Δὲν γνωρίζω, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας γνωρίζει νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἂν ἔχουν ἐξ ὁλοκλήρου ἀγορασθῆ.

§293Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σχεδόν.

§294Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἡ βραδύτης αὐτὴ πόθεν προέρχεται; νὰ τοὺς ἐνθυμηθῶ.

§295Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἔχετε δίκαιον. Ἀλλὰ τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν εἶναι ὑπέρτερον, νομίζω, τῶν 7.000.000 δραχμῶν. Κατὰ συνέπειαν ἔχομεν πάντοτε ὑπὲρ τὰ 75.000.000 μὲ τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ ἀγοράσωμεν 30 ἑκατομμύρια λιτρῶν ἐπὶ τιμῇ δραχμῶν 2500.

§296Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Πόθεν θὰ τὰ εὕρετε τὰ ποσὰ αὐτά;

§297Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἐδῶ εἶναι ἡ δυσκολία. Τὰ χρήματα αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἔχωμεν ἀπὸ τοῦδε, ἀλλὰ θὰ τὰ ἔχωμεν ἀσφαλῶς ἐντὸς τοῦ 1925. Τοῦτο δὲ τὸ γνωρίζω ἀπὸ τοὺς αὐτοὺς βιομηχάνους, οἱ ὁποῖοι ἔλεγον ὅτι ἀπαγορευομένης τῆς εἰσαγωγῆς τῆς μελάσης, ἡ ὁποία ἔχει ἀπαγορευθῆ, θὰ ἴδωμεν ὅτι τὰ οἰνοπνευματοποιεῖα ἔχουν ἀνάγκην νὰ κατεργασθῶσιν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν αὐτό. Δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὴν αὐτὴν τιμὴν κατὰ τὸν Ὀκτώβριον, καθόσον ἡ Προνομιοῦχος ἐδήλωσεν ὅτι, ἂν ἀφεθῇ ἐλευθέρα ἡ ἐξαγωγὴ μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1925, τὰ οἰνοπνευματοποιεῖα μέχρι τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1925 θὰ εἶναι εἰς θέσιν καὶ ἔχουν ἀνάγκην νὰ ἐκμεταλλευθῶσιν ὅλα τὰ ποσὰ αὐτά. Ἀλλὰ θὰ μοῦ εἴπετε ὅτι, προκειμένου νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον τοῦτο, ἔχομεν ἀνάγκην ἀμέσως τῶν 75.000.000 δραχ. Ἀλλὰ λέγω, κύριοι, ἔχοντες εἰς χεῖρας ἡμῶν τὴν ἀξίαν τῶν 80.000.000, θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπιτύχωμεν σύμβασιν, ἐπὶ ἐγγυήσει τοῦ ποσοῦ, μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐνῷ τὸ ἐναντίον θὰ περιαγάγῃ εἰς κίνδυνον τὴν σταφιδοπαραγωγὴν καὶ θὰ φέρῃ δυσχέρειαν εἰς τὴν ὅλην τὴν Χώρας οἰκονομίαν. Διότι θὰ φέρῃ δυσχέρειαν καὶ ἐπὶ τῆς συναλλαγματικῆς καταστάσεως ἡμῶν. Ἀλλὰ τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα θὰ ἔχωμεν ὄχι μόνον διὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη. Εἶναι γνωστὸν ὅτι «πᾶν ὅ,τι ἀπόλλυται δὲν ἀνακτᾶται εὐχερῶς». Καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἀπωλέσαμεν τὴν καλὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν ἐπὶ ἑπτὰ ἔτη εἶχεν ἡ σταφίς, δὲν θὰ εἶναι εὔκολον ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ἀνάκτησιν τῆς τιμῆς αὐτῆς. Ἂν ἀφήσωμεν λοιπόν, διὰ τῆς καταρρεύσεως τῶν τιμῶν ἐνταῦθα, νὰ ἀπολέσωσιν ἐν Ἀγγλίᾳ αἱ σταφίδες τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν ἔχουν, ἀσφαλῶς γινόμεθα αἴτιοι μὴ εἰσαγωγῆς συναλλάγματος 2½ ἑκατομμυρίων, φέρομεν δὲ τὴν δυστυχίαν εἰς ὁλοκλήρους πληθυσμοὺς ἐπαρχιῶν, ἐπικουροῦντος τοῦ Κράτους ὑπὲρ πάντα ἄλλον, φέρομεν δὲ ἄμεσον κρίσιν εἰς τὸ ἐμπόριον ἑνὸς μεγάλου πλούτου τῆς Χώρας. Δὲν ὑποθέτω ὅτι ἡ Συνέλευσις, προκειμένου περὶ μέτρου κατ’ οὐσίαν ἀζημίου, προκειμένου περὶ μέτρου τὸ ὁποῖον ἁπλῶς πρόκειται νὰ ἀναπληρώσῃ, ὅπως εἶπον, τὴν ἐλευθέραν διαχείρισιν τοῦ εἴδους ἐκ μέρους τῶν παραγωγῶν, νὰ μὴ ἐπικουρήσῃ διὰ τῆς παραδοχῆς μιᾶς προτάσεως, ἀναπληρούσης τὰ ἐλλείποντα μέτρα κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἄμεσον ἀγορὰν 30 ἑκατομμυρίων λιτρῶν. Συνιστῶν ὅμως τὴν ἀγορὰν τῶν 30 ἑκατομμυρίων λιτρῶν δὲν ἐννοῶ τὰς μεθόδους τῆς ἀναλογίας, δὲν ὑφίστανται ἄλλως τε καὶ οἱ ὅροι, οἱ ὁποῖοι τότε ἐνέβαλον τὴν σκέψιν τῆς ἀναλογικῆς παραλαβῆς· διότι νῦν εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ ἀγορὰ καὶ τῶν ἄλλων 30 ἑκατομμυρίων θὰ ἀσφαλίσῃ εἰς τὸ εἶδος τιμὴν ἀνωτέραν ἀσφαλῶς τῶν 2½ χιλιάδων δραχμῶν. Εἶναι μάλιστα ἐνδεχόμενον ἡ ἀναθάρρησις τῶν παραγωγῶν, ἡ ὕψωσις τοῦ ἠθικοῦ αὐτῶν νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀγορὰν τῶν 30 ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν βλάπτει ποσῶς τοὺς ὑπολογισμοὺς ἡμῶν, διότι, ἂν καὶ ἐφόσον ἤθελον προσενεχθῆ τὰ 30 ἑκατομμύρια, ἐπὶ τοσοῦτον θὰ ὑπῆρχε καὶ ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἀγορᾶς. Ἂν αἱ τιμαὶ ἀνέλθουν εἰς τὸ ὅριον, ὥστε κανεὶς νὰ μὴ προσφέρῃ, τὸ πρᾶγμα θὰ ἀπέβαινε διὰ τοὺς παραγωγοὺς καλὸν καὶ διὰ τὸ Κράτος ἀνενόχλητον. Ἀλλ’ ἂν πρόκειται νὰ ὠφεληθῇ τὸ Κράτος διὰ συνάψεως μιᾶς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, δὲν ὑποθέτω ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις προέρχεται ἐκ τοῦ κέντρου τῆς Πελοποννήσου, ἐκ τοῦ κέντρου τοῦ σταφιδεμπορίου, ὁ ὁποῖος καὶ γνωρίζει τὸ εἶδος καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Ἀγγλίᾳ, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν μόνην πελάτιδα τοῦ εἴδους τούτου, δὲν πιστεύω ποτὲ ὅτι ἤθελεν αἰσθανθῆ δυσχέρειαν εἰς τὸ νὰ ἐξεύρῃ, νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν διευκόλυνσιν τῆς δανειακῆς συμβάσεως, διότι κατὰ τὰ ἄλλα δὲν ἔχει νὰ ὀχλήσῃ οὔτε τὸ Κράτος οὔτε κανένα, ὥστε νὰ ἔχῃ δικαίωμα ἡ Συνέλευσις ἢ ἄλλος τις ἢ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντείπῃ εἰς τὰ προτεινόμενα μέτρα. Ἐπὶ τούτῳ τῷ λόγῳ λοιπὸν προτείνω τροπολογίαν τοῦ νομοσχεδίου. Τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους πρὸς ἀγορὰν 30 ἄλλων ἑκατομμυρίων, τὴν σχετικὴν τροπολογίαν, ἐπαφίνω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§298Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλετε καὶ τὴν ἰδικήν σας τροπολογίαν. Ὅσαι τροπολογίαι ὑπάρχουν νὰ ὑποβληθῶσι διὰ νὰ τὰς μελετήσῃ ἡ Κυβέρνησις.

§299ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μίαν ἐρώτησιν: Εἴπετε προηγουμένως ὅτι ἐν συνόλῳ ἡ ἐφετεινὴ παραγωγὴ τῆς σταφίδος ἀνῆλθεν εἰς 320 ἑκατομμύρια. Δὲν μοῦ λέγετε, σᾶς παρακαλῶ, ποία ἡ διαφορὰ τῆς περυσινῆς καὶ ἐφετεινῆς παραγωγῆς;

§300Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. 100 ἑκατομμύρια.

§301Ο ΑΥΤΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἡ παραγωγὴ αὐτὴ ἡ ἐπὶ πλέον ὀφείλεται εἰς εὐνοϊκὰς καιρικὰς περιστάσεις ἢ ὀφείλεται εἰς ἐπιστημονικὴν βελτίωσιν τῶν ὅρων τῆς καλλιεργείας, διότι κατέστησαν π. χ. εὔποροι περισσότερον οἱ παραγωγοί; Διότι ἡ αὔξησις αὐτὴ τῆς παραγωγῆς δὲν ὑπάρχει μόνον εἰς τὴν σταφίδα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐν γένει παραγωγὴν καὶ εἰς τὴν οἰνοποιίαν. Πρὸ ἐτῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου συνέβη τὸ ἑξῆς: Πρό τινων ἐτῶν ἡ παραγωγὴ δὲν ἦτο καλή· ἤδη ἀπό τινων ἐτῶν παρατηρεῖται βελτίωσις ἐξαιρετική. Μὲ ὅλας δὲ τὰς δυσχερεῖς συνθήκας ἐφέτος ἡ οἰνοπαραγωγὴ ἔφθασεν εἰς ὑπερβολικὸν σημεῖον. Εἰς τὴν Καλαμπάκαν ἔφθασεν εἰς 1 ἑκατομμύριον ὀκάδας, τοῦτο δὲ ὀφείλεται εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς καλλιεργείας. Θέλω νὰ φθάσω εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ὀφείλεται εἰς τὴν ἐξαιρετικὴν καλλιέργειαν, τότε θὰ ἔχωμεν μίαν σταθερὰν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς μετά τινα ἔτη. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐνῷ σήμερον ἔχομεν μίαν διαφορὰν μεταξὺ τῆς ἐφετεινῆς καὶ περυσινῆς 100 ἑκατομμυρίων, τὸ ἑπόμενον ἔτος εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιασθῇ διαφορὰ 200 ἑκατομμυρίων, ὥστε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιωθῇ τὸ πρᾶγμα.

§302Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Αἱ πληροφορίαι μου εἶναι αἱ ἑξῆς· ὅτι ἡ ὑπερπαραγωγὴ ἐφέτος παρουσιάσθη μόνον εἰς τὰ μέρη τὰ ἄγονα. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου περιφερείας σταφιδικὰς ἐπιμελῶς καλλιεργουμένας, ὅπως τὴν περιφέρειαν Γαργαλιάνων, εἰς τὴν ὁποίαν ἔκαμα παρατήρησιν. Ἐκεῖ ὅλοι οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ εἶναι συνεταιρισμένοι καὶ διὰ τοῦ Συνεταιρισμοῦ ὅλοι εἶχον προμηθευθῆ χημικὰ λιπάσματα. Τοὺς ἠρώτησα λοιπόν, διατί συμβαίνει νὰ ἔχουν κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἔτους τὸν καρπὸν ἀποταμιευμένον εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν Συνεταιρισμῶν, καὶ μοὶ ἀνέφεραν ὅτι κατὰ μὲν τὸ παρελθὸν ἔτος ἐξήγαγον 9½ ἑκατομμύρια, ἐφέτος δὲ ἐξήγαγον 12–13 ἑκατομμύρια. Ἡ διαφορὰ ἐπὶ πλέον παρουσιάσθη εἰς τὰς ἐπιμελῶς ἐκεῖ καλλιεργηθείσας περιφερείας, ὡς παρουσιάσθη καὶ εἰς τὰς ἀμελῶς καλλιεργηθείσας τοιαύτας. Ἐκ τούτου συνάγω ὅτι ὀφείλεται εἰς τὰς καιρικὰς συνθήκας παρὰ εἰς τὴν χρῆσιν τῶν λιπασμάτων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου τὰ μέτρα εἰς τὰ ὁποῖα ἀποβλέπομεν, εἶναι μέτρα τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν προσωρινὴν ἐντὸς τοῦ ἔτους τούτου ρύθμισιν τοῦ ζητήματος. Προκειμένου περὶ τῆς παγίας ρυθμίσεως τοῦ εἴδους, κατ’ ἀνάγκην θὰ ληφθῇ ἄλλο μέτρον, μὲ τὸ ὁποῖον μέτρον ὑποθέτω ὅτι, σύμφωνα μὲ μίαν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, θὰ καταστῇ δυνατὸν ν’ ἀπαλλαγῶμεν, καὶ ἡ Συνέλευσις νὰ ἀσχολῆται μὲ τὴν σταφίδα καὶ τοιουτοτρόπως θὰ δύνανται μόνοι των οἱ παραγωγοί, καταλλήλως διευθετοῦντες τὰ τῆς καλλιεργείας καὶ διαχειρίσεως τοῦ εἴδους, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦν σήμερον διὰ τῆς ἐπεμβάσεως τῆς Νομοθετικῆς Ἀρχῆς νὰ τὸ ἐπιτυγχάνουν διὰ τῆς ἐλευθέρας διαχειρίσεως μιᾶς ἑνώσεως τῶν σταφιδοκτημόνων.

§303Χ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ. Μίαν διασάφησιν, κ. συνάδελφε: Τὰ τριάκοντα ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἀγορασθοῦν θὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὴν ποσότητα τοῦ παρακρατήματος;

§304Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ὄχι. Θὰ διατεθοῦν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν· δὲν θὰ ἐξαχθοῦν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Εἶναι διαφορὰ τοῦ παρακρατήματος κατὰ τοῦτο, ὅτι τὸ μὲν παρακράτημα ἐπιβαρύνει τὴν ἐξαγωγήν, ἐνῷ αὐτὸ τὸ ποσὸν δὲν θὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν ἐξαγωγήν, ἀλλὰ θὰ ἐπιβαρύνῃ ἡμᾶς διὰ τῶν κεφαλαίων τῶν ὑφ’ ἡμῶν εἰσφερομένων, μὲ τὰ ὁποῖα καὶ θὰ ἀγορασθῇ.

§305Χ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ. Θὰ διατεθῇ ἡ ποσότης ὁλόκληρος εἰς τὸ ἐσωτερικόν;

§306Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Βεβαίως.

§307Χ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ. Κατὰ τίνα τρόπον; Διότι εἴπετε προηγουμένως ὅτι ἡ οἰνοπνευματοβιομηχανία καταναλίσκει ὡρισμένον ποσόν.

§308Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. 110 ἑκατομμύρια τὸ ἔτος. Λοιπὸν ἡ οἰνοπνευματοβιομηχανία ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν δὲν εἶχε τόσην σταφίδα νὰ μεταχειρισθῇ καὶ ἔκαμνε χρῆσιν τῆς μελάσης. Ἡ εἰσαγωγὴ τῆς μελάσης ἀπηγορεύθη. Λοιπόν, ἂν ἡ οἰνοπνευματοβιομηχανία κατεργάζεται ἐτησίως 100–110 ἑκατομμύρια, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐτησίως νὰ ἔχωμεν ἀπὸ τὰ 110 ἑκατομμύρια πλεονάσματα τοῦ παρακρατήματος, ὁσονδήποτε εὔνουν παραγωγὴν καὶ ἂν ἔχωμεν. Διότι ἡ παραγωγὴ τῶν 320 ἑκατομμυρίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι παραγωγὴ ἐν πάσῃ περιπτώσει. Ἀλλά, ὅπως σᾶς εἶπον, ἡ παραγωγὴ ἡ μέση κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν εἶναι 257 ἑκατομμύρια. Ἄλλα 190 καὶ 110 τὸ ὅλον 300 ἑκατομμύρια ἔχουν ἀσφαλῆ τὴν κατανάλωσιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν πάντοτε 300 ἑκατομμύρια καὶ νὰ ἔχωμεν καὶ ἐκ τοῦ παρελθόντος ἀποθέματα, τὰ ὁποῖα, κακῶς πράξαντες, δὲν τὰ ἐξεποιήσαμεν ἐνωρίτερον διὰ τὴν οἰνοπνευματοβιομηχανίαν καὶ δὲν ἀπηγορεύσαμεν ἐνωρίτερον τὴν εἰσαγωγὴν τῆς μελάσης, ἵνα ἔχῃ καὶ ἄλλο ποσὸν ἐκ τοῦ εἴδους τούτου μεταχειρισθῇ.

§309Χ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ. Μίαν ἐρώτησιν ἀκόμη, κ. συνάδελφε.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, δὲν ἀφήνετε τὰς ἐρωτήσεις;

§311Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Σεῖς ὑποστηρίζετε ὅτι εἶναι χρησιμοποιήσιμον τὸ πλεόνασμα· δι’ οἰνοπνευματοποιΐαν δὲν θὰ ἔχωμεν πλεόνασμα, ἀλλὰ διὰ νὰ τὸ καταναλίσκωμεν εἰς ἄλλην χρῆσιν.

§312Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Βεβαίως, βεβαιότατα. Ἔχει ἀπαγορευθῇ νὰ γίνῃ χρῆσις αὐτοῦ εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Γνωρίζετε ὅτι εἶναι ἀπηγορευμένον ἀπολύτως διὰ τῆς συμβάσεως καὶ διὰ τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος, τὴν τήρησιν τοῦ ὁποίου τὸ νομοσχέδιον ἐπιδιώκει.

§313Χ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ. Μίαν ἐρώτησιν: Ἄλλοτε ἐξηγάγομεν τοιαύτην σταφίδα;

§314Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Μάλιστα.

§315Χ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ. Πότε;

§316Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Τῷ 1923.

§317Χ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ. Πέρυσι καὶ προπέρυσιν ἔγινεν ἐξαγωγή;

§318Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἔγινε.

§319Χ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ. Ἔμεινε ποσὸν ἀπώλητον.

§320Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Μέχρι τοῦ Αὐγούστου εἰσήγετο μέλασα, διότι ἡ οἰνοπνευματοβιομηχανία δὲν ἐθεώρει τὰ ποσὰ τὰ ὑπάρχοντα ἐπαρκῆ διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτήν.

§321Χ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ. Ὥστε σεῖς ὑποθέτετε.

§322Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ὄχι· εἶμαι βέβαιος.

§323Χ. ΦΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, εἰσήγετο καὶ οἰνόπνευμα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ διὰ τὴν ἀνάμιξιν τῶν οἴνων;

§324Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Βεβαίως εἰσήγετο καὶ οἰνόπνευμα πρὸς ἀνάμιξιν. Ἐγὼ ἐπεράτωσα, κύριοι.

§325Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν; Ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ εἴπετε ποῖον ἔγγειον φόρον πληρώνει ἡ σταφὶς καὶ ποῖον ὁ καπνὸς καὶ τὸ λᾶδι; Διὰ νὰ ἔχωμεν μίαν σύγκρισιν. Ἔγγειον φόρον δὲν πληρώνει τίποτε· τὸ λᾶδι πληρώνει εἴκοσι.

§326Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Θὰ σᾶς εἴπω. Δύνασθε νὰ ἐρωτήσετε, ἂν τὸ οἰνόπνευμα θὰ εἶχε τὸν φόρον αὐτόν, πόσον συμφέρον εἶχεν ἡ οἰνοπνευματοβιομηχανία νὰ ἀγοράσῃ σταφίδα. 160 ἑκατομμύρια πληρώνει διὰ φόρον οἰνοπνεύματος.

§327ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσιμπίρης ἔχει τὸν λόγον.

§328Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σεῖς εἶσθε ὑπέρ.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ κληθῇ ἀντιλέγων, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως;

§330Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§332Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Φρονῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ συζήτησις τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν θὰ ὀφείλεται ἀσφαλῶς εἰς ἀτυχῆ ἔμπνευσιν, διότι συζήτησις ἐπὶ τόσον σοβαροῦ ζητήματος δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνῃ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἑδώλια τῆς Συνελεύσεως εἶναι κενά, μεταξὺ δὲ τῶν παρισταμένων πληρεξουσίων δὲν καταλέγονται τοὐλάχιστον οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, τῶν ὁποίων ἡ γνώμη θὰ ἦτο διαφωτιστική. Τὴν παρατήρησιν ἄλλως τε ταύτην περιέμενον ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος, ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει καὶ τὴν μεγαλυτέραν εὐθύνην διὰ τὴν ὀρθὴν ἢ ἐσφαλμένην λύσιν τοῦ ζητήματος, εὐθύνην ἥτις δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ τὸν παρακολουθῇ ἀναλόγως τῆς λύσεώς του εἰς τὸ παθητικὸν ἢ εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τῆς πολιτικῆς του ζωῆς. Ἀσφαλῶς, κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ γνώμη τῶν ἀντιπροσώπων τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν εἶναι ἡ ἐγκυροτέρα διὰ τὴν ὀρθὴν ρύθμισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν ζητήματος καὶ διότι ἔχουν ἐνδιαφέρον μεγαλύτερον ἡμῶν καὶ διότι κατέχουν καλύτερον τὸ ζήτημα τοῦτο, τοῦ ὁποίου ἡ ὀρθὴ ἢ ἐσφαλμένη λύσις δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχῃ ἀνάλογον ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς εὐημερίας τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν καὶ ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς ὁλοκλήρου τῆς Χώρας. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα τοῦτο συνδέεται, ὄχι μόνον συνδέεται ἀλλὰ καὶ πιέζει ἕτερον κλάδον τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, τὴν οἰνοπαραγωγήν, ἡ παρέμβασις ἡμῶν τῶν μὴ καταγομένων ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν εἶναι καὶ φυσικὴ καὶ ἐπιβεβλημένη. Γνωρίζετε, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι ἡ σταφὶς ἀποτελεῖ τὸ κυριώτερον προϊὸν τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἡμῶν ἐμπορίου. Μέχρι τινός, μέχρι πρὸ δύο ἐτῶν, κατεῖχε τὴν πρώτην θέσιν, τὴν ὁποίαν παρεχώρησεν εἰς τὸν καπνόν. Εἰς μίαν δὲ τελευταίαν ἔκθεσιν τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν, περιέχουσαν ἀρκετὰ χρησίμους πληροφορίας, παρετήρησα τὰ ἑξῆς, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ ἐνδιαφέρουν τὴν Συνέλευσιν. Τὸ ἐξαγωγικὸν ἡμῶν ἐμπόριον κατὰ τὸ 1923 ἀνῆλθεν εἰς 2,545,111,000 δραχμάς. Ἡ ἐξαγωγὴ σταφίδος ἀνῆλθε κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο εἰς 102.688 τόννους, ἀξίας 709,145,768 δραχ., τοῦ δὲ καπνοῦ εἰς 19,045 484 κιλὰ ἀξίας 910.431,463 δραχ. Ἤτοι ἡ σταφίς, ἥτις μεταξὺ τῶν προϊόντων τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου τὴν δευτέραν θέσιν κατέχει, ἀντεπροσώπευσε κατὰ τὸ ἔτος 1923 περισσότερον τοῦ ἑνὸς τετάρτου τοῦ ὅλου ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου.

§333ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τίνος ἔτους εἶναι;

§334Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τοῦ 1923.

§335Ν. ΞΗΡΟΣ. Καὶ τί φόρος θὰ εἰσπραχθῇ ἐξ αὐτοῦ;

§336Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω, κ. συνάδελφε. Εἶναι λυπηρόν, ἀλλ’ ἀληθέστατον, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐμφανίσεώς του τὸ σταφιδικὸν ζήτημα δὲν ἔτυχε τῆς προσηκούσης προσοχῆς, αἱ δὲ δοθεῖσαι εἰς αὐτὸ λύσεις ἦσαν λύσεις προσωριναὶ καὶ σπασμωδικαί. Καὶ λέγων λύσεις ἐννοῶ τὴν λύσιν τὴν δοθεῖσαν διὰ τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας, ἥτις, ἐκτὸς τῆς ἰδιότητός της ταύτης, παρουσίαζε καὶ τὸ χαρακτηριστικὸν ὅτι παρέδωσε τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν μιᾶς πλουτοκρατικῆς ὀλιγαρχίας, ἥτις ἐπὶ μακρὸν χρονικὸν διάστημα ἄλλοτε μὲν ἀφῄρει τὸν ἱδρῶτα τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν, ἄλλοτε δέ, ἐπικροτοῦντος τοῦ ἐπισήμου Κράτους, ἐσφετερίζετο τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος θὰ εἰσέπραττεν ἐκ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος. Δὲν πρέπει νὰ ἐκπλήσσεται ἡ Συνέλευσις, διότι καὶ τοῦτο οὐδὲν ἕτερον εἶναι ἢ ἓν σημεῖον τῆς κεφαλαιοκρατικῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ὅλαι αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Κράτους ἠκολούθησαν, καὶ ἡ ὁποία κεφαλαιοκρατικὴ πολιτικὴ ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἀρνῆται τὰ φυσικὰ καὶ ἀναφαίρετα δικαιώματα τῶν μεγάλων λαϊκῶν μαζῶν, τῆς ἐργατικῆς καὶ τῆς γεωργικῆς, ἐπὶ μιᾶς ζωῆς ὑποφερτῆς, χάριν τῶν ἀθεμίτων ὠφελημάτων εὐαρίθμων ἀνθρώπων. Καὶ μὴ νομίσῃ τις ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῆς πολιτικῆς ταύτης δὲν ἦσαν ὀλέθρια διὰ τὴν Χώραν. Διότι εἰς τὴν κεφαλαιοκρατικὴν αὐτὴν πολιτικὴν ὀφείλεται κατὰ μέγα μέρος ἡ ἔλλειψις πολιτικῆς ἀνατροφῆς, ἀνεξαρτησίας τοῦ χαρακτῆρος, ἥτις ἔλλειψις ἀποτελεῖ τὸ μεγαλύτερον ἐλάττωμα τῆς φυλῆς μας καὶ εἰς τὴν ὁποίαν, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἀποδίδω κατὰ μέγα μέρος τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφήν. Διότι ἡ οἰκονομικὴ δυσπραγία τῶν μεγάλων μαζῶν ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν πολιτικὴν ὑποδούλωσιν. Οἰκονομικὴ ὑποδούλωσις, ὡς γνωρίζετε, εἶναι ταυτόσημος πρὸς πολιτικὴν ὑποδούλωσιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ἐχαρακτήρισε τὴν δοθεῖσαν λύσιν ὡς κομπογιανιτισμόν.

§337Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι· δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§338Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νὰ μὴ μὲ διαψεύδετε. Πᾶν ὅ,τι λέγω ἀπὸ τοῦ βήματος εἶναι ἀκριβές. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ὅτι προτιμᾷ νὰ ζήσῃ μὲ τὸν κομπογιανιτισμὸν παρὰ νὰ ἀποθάνῃ μὲ τὴν ἐπιστήμην.

§339Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς παρατήρησιν τοῦ κ. συναδέλφου τὸ εἶπον· ὅτι προτιμότερον νὰ ζήσῃ μὲ τὸν κομπογιανιτισμὸν παρὰ νὰ ἀποθάνῃ μὲ τὴν ἐπιστήμην. Θὰ σᾶς εἴπω δὲ ἂν ὁ κομπογιανιτισμὸς εἶναι προτιμότερος ἢ ὄχι, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ ἀγορεύσω.

§340Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Βλέπετε ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι, κ. Πρόεδρε. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ λύσις αὕτη εἶχε καὶ ἄλλην τινὰ ἰδιότητα. Εἶχε τὴν ἰδιότητα τῆς παραδόσεως δεσμίων καὶ τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν καὶ τοῦ Κράτους εἰς τὴν πλουτοκρατικὴν ἐκείνην ὀλιγαρχίαν, ἥτις συνέστησε τὴν Προνομιοῦχον Ἑταιρείαν. Δὲν θὰ ἐνδιατρίψω ἐπὶ μακρόν, κύριοι, εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, τὴν ὁποίαν γνωρίζετε ὅλοι. Θὰ περιορισθῶ νὰ εἴπω ὅτι τὴν σύστασιν τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας πρὸ 20ετίας περίπου κατέστησεν ἀναγκαίαν ἡ δημιουργία σταφιδικῶν κρίσεων, ὀφειλομένων εἰς τὴν ἀνωμαλίαν τὴν παρατηρηθεῖσαν εἰς τὸν νόμον τῆς προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, ἀνωμαλίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ζήτησις ὑπελείπετο τῆς προσφορᾶς. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία ἐστηρίχθη ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ παρακρατήματος ἐπὶ εὐρυτέρων βάσεων πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἀφαιρέσεως ἐκ τῆς παραγωγῆς ὡρισμένου ποσοῦ, διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἰσορροπία τῆς προσφορᾶς καὶ ζητήσεως. Κατὰ τὴν καταρτισθεῖσαν σύμβασιν, κύριοι συνάδελφοι, οἱ ἐξαγωγεῖς ὑπεχρεοῦντο νὰ παραδίδωσιν εἰς τὴν Προνομιοῦχον ἐκ τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου 20% λόγῳ εἰσφορᾶς καὶ 15% λόγῳ ἐγγείου φόρου. Μάλιστα τὸ ποσὸν τοῦ ἐγγείου φόρου, κατὰ τὸ ἄρθρον 9 τῆς συμβάσεως, καθωρίσθη, οὕτως εἰπεῖν, κατ’ ἀποκοπήν. Ἡ Ἑταιρεία, ἀντὶ τοῦ σταφιδοκάρπου τὸν ὁποῖον ἐλάμβανε....

§341ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἰς χρῆμα;

§342Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὄχι· ὑπεχρεοῦτο νὰ καταβάλλῃ εἰς τὸ Δημόσιον ποσὸν 4 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, εἰς περίπτωσιν δὲ καθ’ ἣν τὰ κέρδη αὐτῆς παρουσίαζον πλεόνασμα, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον ἀπῃτεῖτο διὰ τὴν πληρωμὴν τόκου 6% ἐπὶ τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου. Ὑποχρεοῦται ἐπίσης νὰ δίδῃ εἰς τὸ Δημόσιον καὶ πρόσθετον φόρον 500.000 δραχ. Ἡ Προνομιοῦχος δηλονότι Ἑταιρεία ὑπεχρεοῦτο νὰ δίδῃ κατ’ ἔτος εἰς τὸ Δημόσιον 4½ ἑκατομμύρια δραχμῶν, ὡς ἔγγειον φόρον, εἰσέπραττε δὲ παρὰ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν 15% ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου. Ἡ τιμὴ ὅμως τῶν 4½ ἑκατομμυρίων, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς θὰ εἶχεν ὁρισθῆ τότε κατὰ τρόπον μὴ ἐξυπηρετοῦντα τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ τῆς Ἑταιρείας — διότι ὅλα τὰ ζητήματα ἔχουσι λυθῆ ἐν τῇ συμβάσει ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας καὶ διότι ὁ μελετῶν τὴν σύμβασιν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως τὸ Κράτος παραδίδει δεσμίους τοὺς σταφιδοπαραγωγούς....

§343Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ὅτε ὡρίσθη ὁ φόρος εἰς 4½ ἑκατομμύρια, ἐγένετο ὑπολογισμὸς ὅτι θὰ εἰσέπραττε τὸ Κράτος ἀπὸ τὴν εἰσαγωγὴν τῆς σταφίδος, πρὶν συσταθῇ ἡ Ἑνιαία, 4½ ἑκατομμύρια δραχμῶν· συνεπῶς δὲν ἐζημιώθη.

§344Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἄν δὲν δυσκολεύεσθε νὰ καταφύγετε εἰς μερικοὺς λογαριασμούς, τῶν ὁποίων τὰ στοιχεῖα θὰ σᾶς εἴπω, θὰ βγάλετε συμπέρασμα τὸ ὁποῖον δὲν σᾶς δικαιώνει! Διότι, ὅταν ὡρίσθη τὸ ποσὸν τῶν 4½ ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος ἦτο κατὰ ἑνετικὸν χιλιόλιτρον τῆς πρώτης ποιότητος, ἤτοι τῶν πέντε ἐπαρχιῶν Αἰγιαλείας, Κορινθίας, Πατρῶν, Ναυπακτίας καὶ Δωρίδος, πρὸς 145 δραχ. τῆς δευτέρας κατηγορίας πρὸς 130 δραχ. καὶ τῆς τρίτης κατηγορίας πρὸς 115 δραχμάς. Ἄν δεχθῆτε ὅτι βάσις εἶχεν ὁρισθῆ ὅτι τὸ ποσὸν τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου ἔπρεπε νὰ εἶναι 250 ἑκατομμύρια, πολλαπλασιάσατε τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει ὁ ἔγγειος φόρος 15% ἐπὶ τὴν ἀξίαν καὶ θὰ εὕρετε ὅτι τὸ ποσὸν ἀνήρχετο εἰς 6½ ἑκατομμύρια.

§345Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ἰδοὺ τί συμβαίνει. Τὸ 15% ὡρίσθη ὡς ἔγγειος φόρος, ὡς μία δικαιολογία ἀπέναντι τῶν ἀντιρρήσεων τὰς ὁποίας θὰ ἔφερεν ἡ Ἀγγλία, ἂν ὡρίζετο πρὸς 35% τὸ παρακράτημα.

§346Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὸ ὁποῖον δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν σήμερον, ὅτε τὸ παρακράτημα ἀνέρχεται εἰς μεγαλύτερον ποσόν.

§347Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον, πρέπει νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὸ ἑξῆς· ὅτι πλὴν τῆς Κεφαλληνίας καὶ τῆς Ζακύνθου, αἱ ὁποῖαι ἔχουν διαφορετικὸν δασμολόγιον καὶ πληρώνουν φόρον ἐπὶ τῆς ἀξίας τῆς σταφίδος 18%, ἡ λοιπὴ Ἑλλὰς ἐπλήρωνεν ὡρισμένον ποσοστὸν 10 δραχ. τὴν χιλιάδα καὶ ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ ἐξαγωγὴ κυμαίνεται περὶ τὰ 160 ἑκατομμύρια, τότε θὰ ἴδετε ὅτι ὁ φόρος ὁ ὁποῖος πληρώνεται ὑπὸ τῆς Ἑνιαίας εἶναι μεγαλύτερος. Θέλω νὰ καταλήξω ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἐζημιώθη.

§348Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐζημιώθη πολλὰ ἑκατομμύρια καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω.

§349Ν. ΞΗΡΟΣ. Γνωρίζετε τί ὀφείλει ἡ Ἑνιαία πρὸς τὸ Κράτος;

§350Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὄχι, δὲν γνωρίζω τί ὀφείλει εἰς τὸ Κράτος, ἀλλὰ γνωρίζω τί ἐσφετερίσθη ἀπὸ τὸ Κράτος ἐκ τοῦ φόρου.

§351Ν. ΞΗΡΟΣ. Τί ἐσφετερίσθη;

§352Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κατὰ τὸ 1923 30 ἑκατομμύρια.

§353Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ἀφ’ ἧς συνεστήθη ἡ Ἑταιρεία, ἀπὸ 18 ἐτῶν τοὐλάχιστον, ἂν ὄχι 10 ἐτῶν καὶ πλέον, ἡ ἀξία τοῦ παρακρατήματος, τὸ ὁποῖον ἐπώλει ἡ Ἑνιαία εἰς τὴν βιομηχανίαν τὴν ἐγχώριον τῆς οἰνοπνευματοποιίας, δὲν ἀνῆλθε ποτὲ τὰς 115 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον. Μάλιστα κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη ἐπώλει πρὸς 80 δραχμάς. Κάμετε ἕνα λογαριασμόν· δὲν πρέπει νὰ παραχθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι ζητοῦμεν νὰ ζημιωθῇ ἀπὸ τὴν σταφιδοπαραγωγὴν τὸ Κράτος.

§354Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὅλοι οἱ ὅροι εἶναι πλεονεκτικοὶ ὑπὲρ τῆς Ἑνιαίας. Ἐγὼ δὲν θὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι ἡ ὠφέλεια αὕτη ἐκ τοῦ φόρου προῆλθεν ἀπὸ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς ἱδρύσεως τῆς Ἑνιαίας· θὰ ἰσχυρισθῶ — ἄλλως τε ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἔχουν εὐθύνην δι’ αὐτό ....

§355ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ σεῖς ἔχετε εὐθύνην.

§356Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω εὐθύνην τινά, ἂν θέλετε, διὰ τὸ τρίμηνον χρονικὸν διάστημα καθ’ ὃ διετέλεσα Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἀλλ’ ἡ εὐθύνη μου εἶναι τυπική, διότι εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ δὲν εἶχον τὸν καιρὸν οὔτε νὰ μελετήσω τὴν σύμβασιν. Ἄλλως τε μετ’ ὀλίγους μῆνας ἔληγεν ἡ εἰκοσαετία δι’ ἣν συνεστήθη ἡ σύμβασις, καὶ ἑπομένως ἡ ἐπέμβασίς μου δὲν ἠδύνατο πλέον νὰ ὠφελήσῃ. Ὥστε οὐσιαστικῶς δὲν ἔχω εὐθύνην. Καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ κύριον θέμα. Ἐφόσον ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος ἦτο χαμηλή, τὸ ποσὸν τῶν 4½ ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον κατέβαλλεν ἡ Ἑταιρεία εἰς τὸ Δημόσιον, ἦτο λογικόν. Ἀφ’ ἧς ὅμως στιγμῆς ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος ὑψώθη εἴτε ἕνεκα μεγαλυτέρας ζητήσεως, διαρκοῦντος τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, εἴτε ἕνεκεν ὑποτιμήσεως τοῦ ἐθνικοῦ μας νομίσματος, ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία ἐκ τοῦ φόρου τούτου εἰσέπραξε ποσὸν τὸ ὁποῖον κατὰ πρόχειρον ὑπολογισμόν, τοὐλάχιστον κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος 1923, ἂν μὲν ὑπολογίσωμεν τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος κατὰ ἑνετικὸν χιλιόλιτρον πρὸς 2.500 δραχ., ἀνέρχεται εἰς 90 ἑκατ., ἂν δὲ ὑπολογίσωμεν μόνον τὴν τιμὴν εἰς τὴν ὁποίαν παραδίδει τὸ παρακράτημα αὐτὸ εἰς τὴν Ἑταιρείαν Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων, δηλαδὴ εἰς τὴν τιμὴν τῶν 900 δραχ., τότε ἡ Ἑταιρεία ἐκ τῆς εἰσπράξεως τοῦ ἐγγείου φόρου 15%, ἀντὶ τοῦ ὁποίου δίδει εἰς τὸ Δημόσιον 4½ ἑκατομ., ὠφελήθη 30 –35 ἑκατομμύρια. Τὸ ποσὸν αὐτὸ καταβάλλουν οἱ κάτοικοι τῶν σταφιδοπαραγωγῶν μερῶν χωρὶς τοὐλάχιστον νὰ περιέρχεται εἰς τὸ Δημόσιον! Ἀνέλυσα μόνον τὸ σημεῖον τοῦτο τῆς συμβάσεως διὰ νὰ πεισθῆτε ὅτι ἡ σύμβασις ἐκείνη τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας, τὴν ὁποίαν ἴσως ἐδικαιολόγει ἡ ψυχολογικὴ κατάστασις εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκοντο οἱ ἐκπροσωποῦντες τὸ Δημόσιον καὶ τῶν ὁποίων τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ἡ σύμβασις, λέγω, αὕτη κάθε ἄλλο ἦτο παρὰ ἐξυπηρετικὴ τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν. Ἀπό τινος χρόνου, κύριοι συνάδελφοι, ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν ἕτερον σύστημα. Τὸ σύστημα τῆς ἀγορᾶς σταφιδοκάρπου ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους. Τὸ σύστημα τοῦτο ἐφηρμόσθη τὸ πρῶτον ὑπὸ τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως, ἡ δὲ πρώτη σύμβασις περὶ ἀγορᾶς 20 ἑκατομμυρίων σταφιδοκάρπου ἐγένετο τὴν 20 Ἰανουαρίου 1923. Διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης ἠγοράζετο ποσὸν 20 ἑκατομμυρίων ἐνετικῶν λιτρῶν εἰς τὴν τιμὴν τῶν 3.000 δραχμῶν διὰ τὴν πρώτην ποιότητα, τῶν 2.900 διὰ τὴν δευτέραν καὶ 2.800 διὰ τὴν τρίτην. Τὸ πρῶτον ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον βεβαίως προβάλλει, ἐφόσον τὸ ἀγοραζόμενον ποσὸν δὲν ἐπετρέπετο νὰ ἐξαχθῇ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἰμὴ ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις, αἵτινες οὐδέποτε συνέτρεξαν, οὔτε νὰ διατεθῇ εἰς τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον τῆς ἐσωτερικῆς ἀγορᾶς, τὸ πρῶτον ἐρώτημα, λέγω, τὸ ὁποῖον προβάλλει εἶναι τοῦτο: Ποῖον ἐβάρυνεν ἡ διαφορὰ ἡ μεταξὺ τῆς τιμῆς τῆς ἀγορᾶς, ἀνερχομένης κατὰ μέσον ὅρον εἰς 2.900 δραχ., καὶ τῆς τιμῆς τῆς πωλήσεως, ποικιλλούσης ἀπὸ 600–900 δραχμάς; Θὰ ἠδύνατό τις ἐκ πρώτης ὄψεως νὰ σχηματίσῃ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ διαφορὰ αὕτη ἐβάρυνε τὸ Δημόσιον, ἀναγινώσκων ὅμως τὴν σχετικὴν σύμβασιν εὑρίσκει ὅτι ἡ διαφορὰ αὕτη θὰ ἐβάρυνε τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, ἀφοῦ θὰ καλύπτεται ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐκ δραχ. 20 κατὰ ἀγγλικὴν λίραν, μεταβιβαζομένην εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἀπὸ 10 Δεκεμβρίου 1922 μέχρι 10 Αὐγούστου 1923 ἐκ τοῦ τιμήματος πωλήσεως εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, καὶ δεύτερον ἐκ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον θὰ ἀπέδιδεν ὁ ἀγορασθεὶς σταφιδόκαρπος, πωλούμενος εἰς τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν ὁρίζει ἡ σχετικὴ σύμβασις. Κατὰ τὴν σύμβασιν ὁ λογαριασμὸς θὰ ὤφειλε νὰ κανονισθῇ, νομίζω, τὸν Αὔγουστον τοῦ 1923. Καὶ ἂν μὲν τὸ Δημόσιον ἐφαίνετο ὀφειλέτης, θὰ ἐχρεοῦτο εἰς τὸν ἀλληλόχρεον λογαριασμὸν μεταξὺ Δημοσίου καὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἂν δὲ ἦτο πιστωτής, θὰ ἐπιστώνετο διὰ τὸν ἴδιον λογαριασμόν. Δυστυχῶς ἐντὸς τῆς προθεσμίας ταύτης δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ κανονισθῇ ὁ σχετικὸς λογαριασμὸς καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἐζήτει νὰ καταλήξῃ εἰς ἀσφαλὲς συμπέρασμα, ἂν ἐκ τῆς συμβάσεως ταύτης ἐπῆλθε ζημία ἢ ὄχι εἰς τὸ Δημόσιον, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἀνεύρῃ τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ τῷ ἔδιδον τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο.

§357Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ἔχω σημείωμα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὅτι διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν 19.885.000 σταφιδοκάρπου ἐπλήρωσε 57.931.000 δραχ., εἰσέπραξε δέ, κατὰ τὸ αὐτὸ σημείωμα, ἀπὸ τὸν φόρον τὸν πρόσθετον ἀνὰ 20 δραχ. κατὰ λίραν Ἀγγλίας ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου εἰς τὸ Κράτος σταφιδικοῦ συναλλάγματος 52.273.000. Μένει ἓν ὑπόλοιπον ἀπὸ 4.500.000, τὸ ὁποῖον μετεφέρθη εἰς τὸν ἄλλον λογαριασμόν, ὁ ὁποῖος ἤνοιξε κατόπιν μὲ τὴν ἀγορὰν τῶν 10.000.000. Δηλαδὴ θέλω τοῦτο νὰ τονίσω, ὅτι ὑπολείπεται νὰ πληρώσωμεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν 7.000.000 δραχμῶν.

§358Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ τοὺς σχετικοὺς λογαριασμοὺς διὰ νὰ δύναται ἡ Συνέλευσις νὰ ἀντιληφθῇ, ἂν τὸ σύστημα τοῦτο, τοῦ ὁποίου τὸ μεγαλύτερον μειονέκτημα δὲν θεωρῶ τὴν ζημίαν τὴν γενομένην εἰς τὸ Δημόσιον, ἄν, λέγω, τὸ σύστημα τοῦτο πρόκειται νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους καὶ ποῖον ποσόν, διότι ἐν καταφατικῇ περιπτώσει θὰ καταστῇ δυσκολώτερον τὸ ἔργον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ἀποβλέπον εἰς τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἔργον, διὰ τὸ ὁποῖον, ὁμολογουμένως, ἐπιδεικνύει ἀδιάπτωτον ἐνδιαφέρον. Παρέχω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν ἐξώδικον πληροφορίαν ὅτι ἐκ τῶν δύο πρώτων συμβάσεων, τῆς συμβάσεως τῶν 20.000.000 καὶ τῶν 10.000.000, ἐπῆλθεν εἰς τὸ Δημόσιον ζημία 8.000.000 δραχμῶν, ἀλλά, σᾶς εἶπον, δὲν ἀποδίδω πολλὴν σημασίαν εἰς τὴν ζημίαν, ὅσον εἰς τὰ ἄλλα μειονεκτήματα. Δεύτερον ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον γεννᾶται, εἶναι νὰ ἐξετασθῇ, ἂν τὸ καθιερωθὲν σύστημα τῆς ἀγορᾶς σταφιδοκάρπου εἶναι ὀρθὸν ἀπὸ ἐπιστημονικῆς οἰκονομικῆς ἀπόψεως. Ἄν, κύριοι συνάδελφοι, ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος ἦτο δυνατὸν νὰ κανονισθῇ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, φέρ’ εἰπεῖν ἐν τῇ ἀγορᾷ Πατρῶν, βεβαίως ἡ προσπάθεια αὕτη, τοῦ νὰ διατηρηθῇ ἡ σταφὶς εἰς ὑψηλὰς τιμάς, δὲν θὰ ἦτο ἐπικίνδυνος. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διὰ τίνα λόγον νὰ καταφύγῃ τὸ Δημόσιον εἰς τὴν διαδικασίαν αὐτὴν τὴν πολυποίκιλον; Θὰ ἦτο ἁπλούστερον νὰ συνήρχοντο οἱ ἔμποροι καὶ οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ μεταξύ των, ἵνα ὁρίσουν τὰς μεγαλυτέρας τιμάς!

§359Κ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ. Ὑπάρχει παραγωγὴ 300.000.000.

§360Ν. ΞΗΡΟΣ. 280.000.000.

§361Κ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ. 320.000.000 μάλιστα.

§362Ν. ΞΗΡΟΣ. Μὲ τὴν προσθήκην τῶν δελτίων.

§363Κ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ. Κατανάλωσις 190.000.000. Πάντως ἀφέτος δὲν θὰ αὐξηθῇ ἡ κατανάλωσις ἄνω τῶν 190.000.000· περισσεύουν λοιπὸν 130.000.000.

§364Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἂς μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τί λέγει ἡ στατιστική.

§365Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπιτρέπετε νὰ δώσω τὴν πληροφορίαν; Ἰδοὺ τί συμβαίνει: Ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον καὶ νὰ προσδιορισθῇ καὶ τὸ παρακράτημα, ἐζητήθησαν πληροφορίαι διὰ τὴν παραγωγήν. Τοῦτο ἐγίνετο ἄλλως τε κατ’ ἔτος, ἀφ’ ἧς λειτουργεῖ ὁ μηχανισμὸς τοῦ παρακρατήματος, λειτουργεῖ δὲ περίπου ἀπὸ 30 ἐτῶν, πολὺ πρὸ τῆς Προνομιούχου. Διὰ νὰ προσδιορισθῇ δηλαδὴ τὸ παρακράτημα, ἐζητοῦντο πληροφορίαι. Ἄλλοτε ἐλαμβάνοντο αὗται διὰ δύο πτερύγων, διὰ τῆς Ὑπηρεσίας τῆς Προνομιούχου καὶ διὰ τῶν δημοσίων καὶ δημοτικῶν Ἀρχῶν, οἰκονομικῶν ἐφόρων, παρέδρων κλπ. Ἐζητήθησαν καὶ ἐφέτος πληροφορίαι· αἱ πληροφορίαι αἱ ὁποῖαι παρεσχέθησαν ἦσαν ὅτι προβλέπεται ἐσοδεία 269 ἑκατομμυρίων. Παλαιότερον, εἰδικώτερον δὲ ἐνθυμοῦμαι εἰς τὰ 1912, ὁπότε ἔγινε καὶ μία δίκη μεταξὺ τῆς τότε Κυβερνήσεως καὶ τῆς Προνομιούχου ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου, αἱ πληροφορίαι αἱ ὁποῖαι ἐδίδοντο, ἐπὶ σειρὰν τοὐλάχιστον ἐτῶν, δὲν διέφερον ἀπὸ τὴν πραγματικότητα, τὴν ἐξακριβουμένην μετὰ δύο ἢ τρεῖς μῆνας, παρὰ κατὰ 2 ἢ 3%. Ἐνομίσθη λοιπὸν ὅτι ἡ ἐσοδεία δὲν θὰ ἦτο παραπάνω ἀπὸ 280–285 ἑκατομμύρια, ἀλλ’ εἴτε διότι ἤλλαξαν ἐν τῷ μεταξὺ αἱ Ἀρχαὶ εἴτε διότι ἔλειψεν ἡ συνήθεια τοῦ νὰ ἐκτιμᾶται ἐπακριβῶς ἡ μέλλουσα ἐσοδεία, αἱ πληροφορίαι αἱ πρὸ τῆς συγκομιδῆς διεψεύσθησαν, ἀπεδείχθη δὲ ἡ παραγωγὴ εἰς 320 ἑκατομ. ἀνερχομένη.

§366Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος, κύριοι, δὲν κανονίζεται ἀπὸ τὴν ἀγορὰν τοῦ ἐσωτερικοῦ· κανονίζεται ἐκ τοῦ νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, ἡ δὲ ζήτησις κανονίζεται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Εἰς καμμίαν Κυβέρνησιν δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παραγνωρίζῃ τὴν θεμελιώδη ταύτην ἀρχὴν τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης, διότι προσπάθεια διατηρήσεως τιμῶν ὑψηλῶν ἑνὸς προϊόντος ἐξαγομένου ἀποτελεῖ δίστομον μάχαιραν· καὶ ἂν πρὸς στιγμὴν παρέχῃ πλεονεκτήματα, τῶν ὁποίων δὲν ἀπολαύουν πάντως ὅλοι οἱ παραγωγοί, τὰ μειονεκτήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπέλθουν ταχύτατα, θὰ εἶναι τοιαῦτα, ὥστε εἶμαι βέβαιος ὅτι οἱ εἰσηγηταὶ τῆς τακτικῆς ταύτης δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ μετανοήσουν. Δὲν εἶναι ὀρθόν, δὲν εἶναι συμφέρον νὰ ἐπιχειρῆτε νὰ διατηρῆτε τὴν σταφίδα εἰς ὑψηλὰς τιμάς, ἐφόσον, πλὴν τοῦ λόγου τούτου, ὑπάρχει καὶ ὁ μέγας κίνδυνος ἀνταγωνισμοῦ τῆς Ἑλληνικῆς σταφίδος ἐκ τῆς σταφίδος τῆς Καλιφορνίας καὶ τῆς Αὐστραλίας. Ἡ ποιότης μάλιστα τῆς σταφίδος τῆς Αὐστραλίας, καθὼς λέγουν οἱ εἰδικοί, εἶναι ἀνωτέρα τῆς ἰδικῆς μας σταφίδος.

§367Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τόσον μέγας εἶναι ὁ φόβος τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τῆς Αὐστραλιανῆς σταφίδος, ὥστε διὰ 10 τόννους, τοὺς ὁποίους κάμνουν, ἐκ τῶν ὁποίων 6 ἢ 7 καταναλίσκονται εἰς τὸν τόπον καὶ τὸ ὑπόλοιπον τὸ στέλλουν εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἔδωσαν ἐφέτος ἓν ποσὸν κολοσσιαῖον, 150 χιλ. λίρας, εἰς τοὺς Αὐστραλιανοὺς ὡς prime διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἐξακολουθήσουν τὴν καλλιέργειαν. Τόσον μέγας εἶναι ὁ φόβος.

§368Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ διαφωνῶ εἰς αὐτὸ καὶ φοβοῦμαι ὅτι τὰ πράγματα θὰ δικαιώσουν τὰς προβλέψεις μου. Φρονῶ ὅτι ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ παρίδῃ τὸν κίνδυνον αὐτόν, ὅταν μάλιστα ἡ ποιότης τῆς σταφίδος ἐκείνης, κατὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν, εἶναι ἀνωτέρα τῆς Ἑλληνικῆς σταφίδος.

§369Κ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ. Τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον Ἀθηνῶν πόθεν γνωρίζει τὴν ποιότητα τῆς σταφίδος;

§370Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Προχθὲς ἀκόμη ἔγινε τὸ Πανεμπορικὸν Συνέδριον, εἰς τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι μετέσχετε καὶ σεῖς.

§371Κ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ. Δὲν μετέσχον, ἀλλὰ δὲν φαντάζομαι ποτὲ ὅτι τὸ Πανεμπορικὸν Συνέδριον εἶπεν ὅτι ἡ ποιότης τῆς Αὐστραλιανῆς σταφίδος εἶναι καλυτέρα τῆς Ἑλληνικῆς.

§372Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὸ λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου. Ὁπωσδήποτε ὁ κίνδυνος ἐκ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ εἶναι μέγιστος. Καὶ θὰ παρουσιάζετο ὑπὸ ἀπειλητικωτέραν μορφήν, ἂν ἡ παραγωγὴ τῆς Αὐστραλιανῆς σταφίδος ἦτο μεγαλυτέρα. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς πάντοτε τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου ἀνῆλθε κατὰ τὸ περυσινὸν ἔτος εἰς 20–25,000 τόννους. Ἀλλὰ τὸ γεγονὸς ὅτι τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἡ παραγωγὴ τῆς Αὐστραλιανῆς σταφίδος εἶναι μικρὰ δὲν εἶναι γεγονὸς δυνάμενον νὰ μᾶς κάμῃ νὰ ἀποστρέψωμεν τὸ πρόσωπον ἀπὸ τοῦ κινδύνου ὁ ὁποῖος προέρχεται ἐκεῖθεν. Γνωρίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καλύτερον ἀπὸ ἐμὲ ὅτι αἱ πρόοδοι τῆς γεωργικῆς ἐπιστήμης σημειοῦνται μὲ βῆμα γοργὸν εἰς τὰς ἀποικίας τῆς Ἀγγλίας καὶ ποίαν προσοχὴν δίδουν ἐκεῖ αἱ Κυβερνήσεις διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, κατ’ ἀντίθεσιν μὲ τὴν εἰκόνα, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει τὸ ἰδικόν μας Κράτος, ὅπου τὰ ζητήματα τῆς ἐνισχύσεως τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς ἔχουν ἀφεθῆ εἰς τὴν τύχην των. Ὅτε γνωρίζει ταῦτα ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ συμφωνήσῃ μετ’ ἐμοῦ ὅτι πολὺ ταχέως, ἴσως ἐντὸς ἔτους, ἡ παραγωγὴ τῆς Αὐστραλιανῆς σταφίδος θ’ αὐξήσῃ ἁλματωδῶς. Διότι σήμερον ὅλα τὰ Κράτη ἔχουν θέσει ὡς βάσιν τοῦ οἰκονομικοῦ των προγράμματος νὰ ἐξασφαλίζουν εὐνοϊκὸν ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον. Πληροφορίαι ἄλλως τε τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου λέγουν ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τῆς παραγωγῆς τῆς σταφίδος ἡ Αὐστραλιανὴ Κυβέρνησις ἀποδίδει ἐξαιρετικὴν σημασίαν. Ὁ κίνδυνος τοῦ ἀνταγωνισμοῦ, ὁ ὁποῖος προβάλλει ἐκ τοῦ λόγου τούτου, εἶναι ἀκόμη μεγαλύτερος τὴν στιγμὴν ταύτην, μετὰ τὴν θριαμβευτικὴν ἐπιτυχίαν εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ἐν Ἀγγλίᾳ τοῦ Συντηρητικοῦ Κόμματος τοῦ κ. Μπάλντουϊν, τοῦ ὁποίου τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα ἔχει βάσιν τὴν ἐπιβολὴν προστατευτικῶν δασμῶν. Καθ’ ἣν δὲ στιγμὴν σήμερον ὅλα τὰ Κράτη πρόγραμμα τῆς οἰκονομικῆς των πολιτικῆς ἔχουν θέσει τὸ εὐνοϊκὸν ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ συμφωνῇ εἰς τὰ ἀνωτέρω. Ὁ κίνδυνος ἐκ τῆς Αὐστραλιανῆς σταφίδος δὲν προέρχεται μόνον ἐκ τοῦ γεγονότος τῆς λείας συσκευασίας οὔτε ἐκ τοῦ γεγονότος τῆς ταχείας αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς, ἀλλ’ ἀπειλούμεθα ὑπὸ μεγαλυτέρου κινδύνου· ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν σταφίδα, πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς ἐν Αὐστραλίᾳ, νὰ ἐπιβληθῇ εἰσαγωγικὸς δασμός. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παραγνωρίζῃ τὰς ἀπόψεις ταύτας. Ἡ προσπάθεια αὐτῆς νὰ διατηρῇ τεχνητῶς ὑψηλὰς τιμὰς σταφίδος παραβιάζει τὸν κεφαλαιώδη νόμον τῆς προσφορᾶς καὶ ζητήσεως. Καὶ ἡ παραβίασις αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἐπιφέρῃ τὴν τιμωρίαν. Ἐπίσης ἡ προσπάθεια αὕτη τῆς διατηρήσεως εἰς ὑψηλὰς τεχνητὰς τιμὰς ἑνὸς προϊόντος, ἐξαγομένου εὐρέως εἰς τὴν Ἀγγλικὴν ἀγοράν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἑρμηνευθῇ καὶ ὡς πρᾶξις ἐχθρότητος ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Γνωρίζει δὲ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ποίαν σημασίαν ἀποδίδουν αἱ Κυβερνήσεις, προκειμένου νὰ ἐξασφαλίσωσιν ἢ νὰ προστατεύσωσιν οἰκονομικὰ συμφέροντα ὑπηκόων των. Ἀλλὰ τὸ μεγαλύτερον μειονέκτημα, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ καθιερωθὲν σύστημα τῆς ἀγορᾶς σταφιδοκάρπου, εἶναι τοῦτο· ὅτι συνεχίζει τὸ Κράτος τὴν μοιρολατρικὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἐπὶ ὁλόκληρον εἰκοσαετίαν ἠκολούθησεν ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία καὶ οὐχὶ ἀδίκως. Δὲν ἀδικῶ τὴν Προνομιοῦχον, διότι τὸ συμφέρον της ἀντέκειτο πρὸς τὴν προσπάθειαν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς παραγωγῆς τῆς σταφίδος. Ἡ Ἑταιρεία αὕτη μόνον κατ’ εὐφημισμὸν ὀνομάζεται Προνομιοῦχος Ἑταιρεία πρὸς προστασίαν τῆς ἐμπορίας καὶ τῆς παραγωγῆς τῆς σταφίδος. Τὸ μεγαλύτερον, λέγω, ἄτοπον τοῦ συστήματος εἶναι ὅτι ἀφήνει τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς εἰς τὴν μοιρολατρείαν, πρὸς τὴν ὁποίαν τοὺς ὤθησεν ἡ Προνομιοῦχος ἐπὶ ὁλόκληρον εἰκοσαετίαν, καὶ ἀφαιρεῖ τὴν ἀτομικὴν πρωτοβουλίαν, ἥτις μόνη δύναται νὰ ὁδηγήσῃ καὶ εἰς ἐπιστημονικωτέραν καλλιέργειαν τῆς σταφίδος καὶ εἰς τὴν τελειοτέραν συσκευασίαν αὐτῆς. Τὸν ἐκ τούτου κίνδυνον εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐννοεῖ καλῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Πρέπει νὰ ἐννοήσουν οἱ πληθυσμοὶ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν μερῶν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τοιούτων μεθόδων νὰ ἐξακολουθήσωσι νὰ διαθέτωσι τὸ προϊόντων καὶ ὅτι μόνον, ἂν ἀκολουθήσωσιν ὑγιεῖς οἰκονομικὰς ἀρχὰς συνισταμένας ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς τὴν ἐπιστημονικωτέραν καλλιέργειαν καὶ εἰς τελειοτέραν συσκευασίαν, δύνανται νὰ εἶναι ἥσυχοι περὶ τῆς οἰκονομικῆς των εὐημερίας. Μόνον ἂν ἐννοήσωμεν τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν καὶ μόνον ἂν τὸ Κράτος ἀκολουθήσῃ ὀρθὴν πολιτικὴν συνισταμένην εἰς τὴν ἐφαρμογὴν προγράμματος διαδόσεως τοῦ προϊόντος τούτου διὰ διαφημίσεως ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, διὰ τῆς συνάψεως εὐνοϊκῶν συμβάσεων, τότε μόνον δύνανται νὰ εἶναι ἥσυχοι οἱ κάτοικοι τῶν σταφιδοπαραγωγῶν μερῶν ὅτι οὐδεὶς κίνδυνος προσεχὴς ἢ ἀπώτερος δύναται νὰ διαταράξῃ τὴν οἰκονομικήν των θέσιν. Ἡ παραγνώρισις τῆς ἀρχῆς ἐπὶ ὁλόκληρον εἰκοσαετίαν, ἥτις ἐξακολουθεῖ καὶ σήμερον ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ὁ μεγαλύτερος κίνδυνος. Ἡ Κυβέρνησις, ἐφόσον μάλιστα ταύτης προεδρεύει πολιτικὸν πρόσωπον καταγόμενον ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, νομίζω ὅτι θὰ εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο κατὰ τρόπον ἐξασφαλίζοντα ὀρθὴν λύσιν· διότι, ἂν μὴ ἐπήρχοντο αἱ ἐξαιρετικαὶ οἰκονομικαὶ συνθῆκαι, ὀφειλόμεναι εἰς τὸ τυχαῖον γεγονὸς τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος, ἡ κρίσις ἡ σταφιδικὴ θὰ ἐξερρηγνύετο ἐξαιρετικῶς ἐπικίνδυνος. Ἀλλ’ εἶναι ἐξεταστέα καὶ ἡ ἄλλη ἄποψις τοῦ ζητήματος, ἂν δηλαδὴ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις σήμερον καθιεροῖ....

§373Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ καθιεροῖ· δὲν εἶναι μέτρον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως· εἶναι νόμος τὸν ὁποῖον αὕτη εὗρεν ἐν ἐκτελέσει.

§374ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Σεῖς, κ. συνάδελφε, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐφηρμόσατε τὸ προκείμενα μέτρον.

§375Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νόμος ὁ ὁποῖος τροποποιεῖται. Ἀλλ’ εἶναι ἐξεταστέα καὶ ἄλλη ἄποψις: Ἂν τὸ καθιερωθὲν σύστημα ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἢ τῶν σταφιδεμπόρων. Διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ ἔχω ἀσφαλεστέρας πληροφορίας ἀπὸ τοὺς κυρίους συναδέλφους τοὺς καταγομένους ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ἐνθυμοῦμαι μόνον ὅτι πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων μηνῶν ἔλαβον τηλεγραφήματα ἐκ διαφόρων μερῶν τῆς Πελοποννήσου, διὰ τῶν ὁποίων μὲ παρεκάλουν νὰ καταπολεμήσω τὸ σύστημα αὐτό.

§376ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὰ τηλεγραφήματα αὐτὰ βεβαίως δὲν προήρχοντο ἐκ μέρους τῶν σταφιδοπαραγωγῶν.

§377ΑΛΛΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Οἱ ἔμποροι μόνον ἠδύναντο νὰ ζητήσωσι τοιοῦτόν τι.

§378Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐν τῇ συμβάσει, εἰς ὅλας μάλιστα τὰς συμβάσεις, περιέχονται διατάξεις, ὅπως τὰ πλεονεκτήματα ἀποβοῦν εἰς ὄφελος τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, οὐδεὶς ὅμως δύναται νὰ βεβαιώσῃ ὅτι διὰ τῶν διατάξεων τούτων ἐξασφαλίζεται ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου καὶ ὅτι αἱ συμβάσεις αὐταί, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο χάριν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἐξυπηρέτησαν ἢ ἐξυπηρετοῦν τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν πληθυσμῶν, διὰ τοὺς ὁποίους ἐνδιαφερόμεθα, ἢ τοὐναντίον ἐξυπηρέτησαν τὰ συμφέροντα ὡρισμένων σταφιδεμπόρων. Δὲν γνωρίζω, κύριοι, τὰς ἰδιαιτέρας συνθήκας τοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος ἐν Πελοποννήσῳ, ἂν ὅμως αἱ συνθῆκαι εἶναι ὅμοιαι πρὸς τὰς ἐν Κρήτῃ συνθήκας, πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ἡ σύμβασις ἡ γενομένη κατὰ τὴν 27ην Ἰουνίου 1923 ἐξυπηρέτησε μᾶλλον τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδεμπόρων καὶ οὐχὶ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν· διότι φαντάζομαι ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν εἶναι πολὺ δυσχερὲς πρᾶγμα νὰ εὑρίσκετο ἡ σταφὶς τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ ἀγοράσῃ τὸ Δημόσιον εἰς τιμὰς τόσον ὑψηλὰς εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν.

§379Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἀποκλείεται αὐτό.

§380Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν ἀποκλείεται. Εἶναι εὔκολον πρᾶγμα νὰ προσαγάγῃ εἷς ἔμπορος πιστοποιητικὰ τῆς ποιότητος καὶ νὰ πωλήσῃ εἰς τὸ Δημόσιον τὴν σταφίδα τὴν ὁποίαν ἔχει, ὡς ἀνήκουσαν εἰς παραγωγούς. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη ἐξυπηρέτησε μᾶλλον τὰ συμφέροντα ὡρισμένων σταφιδεμπόρων. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ σταφιδικὸν ἔτος ἀρχίζει τὴν 22 Αὐγούστου. Γνωρίζετε ὅτι ἡ ἐξαγωγὴ κατὰ τὸ ἔτος 1923 ἦτο τελείως κανονική, διότι τὸ ἐξαχθὲν ποσόν, κατ’ ἀναλογίαν, ἦτο ἀνώτερον τοῦ προηγουμένου ἔτους. Δὲν φαντάζομαι ποτὲ ὅτι οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωσιν εἰς τὰς ἀποθήκας σταφιδόκαρπον, καὶ δὲν τὸ φαντάζομαι τοῦτο, διότι, ἐνῷ ἡ σύμβασις καθώριζεν ὅτι τὸ ἀγορασθησόμενον ποσὸν θὰ ἀνήρχετο εἰς 10 ἑκατομμύρια ἑνετικὰς λίτρας, τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν προσεφέρθη.

§381Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σεῖς εἴχετε κάμει τὰς διαπραγματεύσεις τῆς συμβάσεως.

§382Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὄχι.

§383Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε τὴν καλωσύνην ν’ ἀναγνώσετε τὸ Διάταγμα, διότι τὰ ἑκατομμύρια τὰ....

§384Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ τὸ εἶπον πρῶτος, ὅτι κατὰ τὴν σύμβασιν ἡ σταφὶς θὰ ἠγοράζετο οὐχὶ ἀπὸ σταφιδεμπόρους, ἀλλὰ ἀπὸ σταφιδοπαραγωγοὺς ἢ ἀπὸ Συνεταιρισμοὺς σταφιδοπαραγωγῶν εἴτε ἀπὸ ἑνώσεις σταφιδικῶν Συνεταιρισμῶν καὶ ὅτι κατὰ τὴν ἀγορὰν ἔπρεπε νὰ προσάγεται πιστοποιητικὸν κοινότητος ὅτι ὁ ἀγοραζόμενος σταφιδόκαρπος ἀνήκει εἰς σταφιδοπαραγωγοὺς ἢ εἰς Συνεταιρισμοὺς σταφιδοπαραγωγῶν. Οὐδὲν εὐκολώτερον τῆς προσαγωγῆς τοιούτων ψευδῶν πιστοποιητικῶν καὶ τῆς καταστρατηγήσεως τῶν ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν τεθεισῶν διατάξεων.

§385Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἐνῷ δὲν ὑπάρχει. Οὔτε οἱ πληρεξούσιοι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν δὲν ἐζήτησαν τοιαῦτα πράγματα.

§386Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι θὰ ἔγινα ἀντιληπτός.

§387Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Αἱ τιμαὶ κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην ἀνῆλθον εἰς 3400 δραχμάς, ὥστε δὲν συνέφερεν ἡ παράδοσις.

§388Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἔχει κακὰς πληροφορίας ὁ κ. συνάδελφος.

§389Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἦτο ἀπόθεμα εἰς τὸ ἐσωτερικῶν 28 ἑκατομμυρίων.

§390Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐν τούτοις δὲν προσεφέρθη. Διατί δὲν προσεφέρθη;

§391Χ. ΛΥΚΟΤΟΜΑΡΟΣ. Κατὰ τὴν βεβαίωσιν τὴν ἰδικήν σας, ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸ ἀπόθεμα εἰς τὸ ἐσωτερικὸν ἦτο 28.000.000. Λοιπὸν λέγετε ὅτι δὲν προσεφέρθη, διότι κατηναλώθη εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διότι ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος ἦτο 3400 καὶ ἐξηγοράζετο. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς συζητοῦμεν. Ἐγὼ δὲ ἰδιαιτέρως σᾶς ἐτόνισα τότε τὸ ἑξῆς: ὅτι, ἂν ληφθῇ πρόνοια καὶ ἐξαγορασθοῦν τὰ 28.000.000, δὲν θὰ ἐξαγορασθοῦν οὐδὲ 2.000.000, διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐζητοῦμεν ἦτο νὰ σταθεροποιηθοῦν αἱ τιμαί. Καὶ μάλιστα, ἂν τὸ ἐκάμνετε ἐγκαίρως, δὲν θὰ παρουσιάζετο....

§392Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου πείθομαι ἀδιστάκτως ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν εὑρίσκετο εἰς χεῖρας τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἀλλ’ εἰς χεῖρας ἐμπόρων, καὶ ἂν μὲν εἶχον ἀγοράσει πρὸς 2500 δραχ., πωλοῦντες εἰς τὴν τιμὴν τῶν 3200 ἐπραγματοποίουν κέρδος 700 δραχμῶν.

§393Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ τιμαὶ ἤρχισαν ἀπὸ 4300 καὶ ἔφθασαν εἰς τὰς 3400. Λοιπὸν ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ματαίως ἀγορεύετε διὰ νὰ πείσετε τὴν Συνέλευσιν, ὅτι, ἂν αὐτοὶ ἠγόρασαν εἰς 2500 δρ., ἐκέρδισαν 500 δραχμάς, διότι ἡ ἀγορὰ οὐδέποτε ἔφθασεν εἰς τὰς 3500 οὔτε εἰς τὰς 3000.

§394Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὅπως καὶ σήμερον, αἱ τιμαὶ εἶχον ἐκπέσει.

§395Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κάτω τῶν 3000 δραχμῶν εἶχον ἐκπέσει; Θὰ σᾶς φέρω λοιπὸν τὰς ἐφημερίδας διὰ νὰ ἴδετε ὅτι δὲν εἶχον ἐκπέσει.

§396Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νὰ φέρετε τὰς ἐφημερίδας, νὰ ἀγορεύσετε καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἀρχικῶς εἶχεν ὁρισθῆ ἡ τιμὴ τῶν 3000 δραχμῶν καὶ κατόπιν ἤλθομεν εἰς τὴν τιμὴν τῶν 3200. Εἶναι λοιπὸν ἐξεταστέον, ἂν αἱ συμβάσεις αὐταὶ ἐξυπηρετοῦν τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν καὶ οὐχὶ τῶν ἐμπόρων. Ἐφόσον ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν τὸ σύστημα τοῦτο, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ παρατηρηθοῦν διακυμάνσεις τιμῶν εἰς ἑκάστην νέαν ἀγορὰν σταφιδοκάρπου ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, ἐκ τῶν διακυμάνσεων δὲ αὐτῶν ἀσφαλῶς θὰ ὠφεληθοῦν οἱ ἔμποροι εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι καὶ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος θὰ εἶναι ὑπερτέρα τῶν 3000 δραχμῶν.

§397Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§398Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐκ τῶν διακυμάνσεων τούτων ἀσφαλῶς δὲν πρόκειται νὰ ὠφεληθοῦν οἱ σταφιδοπαραγωγοί, ἀλλὰ οἱ διαθέτοντες πάντοτε τὰ μεγαλύτερα κεφάλαια. Ἐγὼ τουλάχιστον ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ σύμβασις ἡ ὁποία ἔγινε κατὰ τὸν Ἰούνιον τοῦ 1923 καὶ ἡ σύμβασις ἡ ὁποία ἔγινε κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1922, ἐπὶ τῆς Ἐπαναστάσεως, ἐξυπηρέτησε τὰ συμφέροντα ὡρισμένων σταφιδεμπόρων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ σύστημα τοῦτο θεωρῶ ὡς δυνάμενον νὰ ὁδηγήσῃ εἰς νέαν ἐκμετάλλευσιν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν· διότι πρῶτοι οἱ σταφιδέμποροι πληροφοροῦνται τὴν εἴδησιν τοῦ καταρτισμοῦ τῶν συμβάσεων καὶ αὐτοὶ θὰ ὠφεληθοῦν ἐκ τῶν διακυμάνσεων. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἄποψις, τὴν ὁποίαν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐξετάσωμεν. Ἡ ἄποψις ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ σύστημα τοῦτο δὲν δύναται παρὰ νὰ ἀσκήσῃ ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς οἰνοπαραγωγῆς. Ἄν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὸ σύστημα τοῦτο ἐφαρμοσθῇ μὲ τὴν κτηθεῖσαν μάλιστα ταχύτητα μὲ τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ τὸ ἐφαρμόσετε, ὥστε, ἐνῷ τὴν 3ην Σεπτεμβρίου ἠγοράσατε 30 ἑκατομμύρια ἑνετικὰς λίτρας, σήμερον, μετὰ πάροδον τεσσαράκοντα ἡμερῶν, θέλετε νὰ ἀγοράσετε ἕτερα 30 ἑκατομμύρια, καὶ ὁ ἀγορασθεὶς σταφιδόκαρπος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαχθῇ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀλλὰ κατ’ ἀνάγκην πρέπει νὰ διατεθῇ εἰς οἰνοπνευματοποιούς, πολὺ φοβοῦμαι μὴ οἱ κάτοχοι τῶν οἰνοπνευματοποιείων εὑρεθῶσιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παραβιάσωσι τοὺς νόμους, τοὺς ἀπαγορεύοντας τὴν πώλησιν οἴνων ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, παραγομένων ἐκ σταφίδος. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς οἰνοπαραγωγῆς, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ σᾶς πείσω περὶ τοῦ κινδύνου τούτου. Καὶ τοιουτοτρόπως τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, διαρρυθμισθὲν διὰ τῶν μεθόδων τὰς ὁποίας ἐπεζήτει ἡ Κυβέρνησις, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀσκήσῃ ἐπιβλαβεῖς συνεπείας διὰ τὴν οἰνοπαραγωγήν, ἥτις ἀποτελεῖ σπουδαῖον κλάδον τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, ὅστις, ἂν δὲν δύναται νὰ ἀξιώσῃ ὅπως τύχῃ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἰδιαιτέρου ἐνδιαφέροντος τοῦ ὁποίου ἀπολαύει ἡ σταφίς, πάντως δικαιοῦται καὶ αὐτὸς νὰ ἔχῃ ὑπὸ τὸν ἥλιον τὴν θέσιν ἡ ὁποία τοῦ ἀνήκει. Πολὺ φοβοῦμαι, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον καθιεροῦται διὰ πρώτην φορὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγήσῃ εἰς καταστροφήν.

§399Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἰσχύει ἀπὸ μιᾶς εἰκοσαετίας.

§400Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς ἀγορᾶς σταφιδοκάρπου, κ. Πρόεδρε, ἰσχύει διὰ πρώτην φοράν.

§401Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω τώρα, ὅταν θὰ ὁμιλήσετε.

§402Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ὑπάρχει διάταξις εἰς τὴν Ἑνιαίαν, κ. Μητσοτάκη.

§403Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ποία διάταξις, κ. Ἀλεβιζάτε;

§404Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ὅταν ἐξέπιπτον αἱ τιμαὶ πέρα ὡρισμένου ὁρίου ἦτο ὑποχρεωμένη ἡ Ἑνιαία νὰ ἀγοράσῃ πάλιν μέχρι ὡρισμένου σημείου.

§405Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Γνωρίζω τὴν διάταξιν αὐτήν, κ. Ἀλεβιζάτε, ἀλλ’ ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἐντελῶς διάφορος ἀπὸ τὸ σύστημα τὸ καθιερούμενον διὰ τῆς ἀγορᾶς σταφιδοκάρπου. Ἀλλοίμονον ἂν διὰ τοιούτων ἐπιχειρημάτων, κ. Πρόεδρε, θὰ ὑποστηρίξετε τὴν σύμβασιν!

§406Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπιτρέψατε καὶ εἰς ἡμᾶς νὰ ἔχωμεν σοβαρὰ ἐπιχειρήματα καὶ ὄχι μόνον σεῖς.

§407Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο ἐγκλείει πολλοὺς κινδύνους. Ἀλλὰ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ οἰνοπαραγωγῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἂν τὸ σύστημα τοῦτο ἐφαρμοσθῇ εἰς τοιοῦτον ἐκτεταμένον πεδίον, πολὺ φοβοῦμαι ἢ μᾶλλον εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ νέα κρίσις, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ βαρύνῃ τὴν οἰνοπαραγωγήν, δὲν θὰ εἶναι ἴσως ὀλιγώτερον σοβαρὰ τῆς κρίσεως τὴν ὁποίαν ἄλλοτε, εἰς παλαιοτέρους χρόνους, διέτρεξεν ἡ σταφίς. Εἶναι ἐξεταστέον ὅμως πρὸς τούτοις, ἂν ἐκ τῆς νέας ταύτης συμβάσεως ἐπέρχεται ζημία εἰς τὸ Δημόσιον ἢ εἶναι ἀκριβὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζονται οἱ πληρεξούσιοι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὅτι δὲν ζητοῦσι τίποτε ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου εἰμὴ μόνον τὴν ἄδειαν νὰ ἱδρύσουν ἓν ταμεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ προικοδοτηθῇ ἐκ τῶν χρημάτων τοῦ ἰδίου των προϊόντος. Ἐμελέτησα μετὰ προσοχῆς, κύριοι συνάδελφοι, τὴν τελευταίαν σύμβασιν καὶ δὲν ἠδυνήθην νὰ πεισθῶ ὅτι οἱ ἰσχυρισμοὶ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων εἶναι ἀκριβεῖς. Παρετήρησα, ἂν ὁ ἀγοραζόμενος σταφιδόκαρπος καὶ ὁ ἐξαγόμενος καταβάλλει φόρον τινά, καὶ οὐδαμοῦ ἀνεῦρον τοιοῦτον φόρον. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἔχῃ ἑτοίμην τὴν τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ὁρίσῃ τὸν φόρον ὁ ὁποῖος θὰ βαρύνῃ τὴν σταφίδα.

§408Χ. ΦΑΚΗΣ. Ὁ ἐξαγωγικὸς φόρος πληρώνει.

§409Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τοιοῦτόν τι δὲν εἶδον, ἐγὼ τουλάχιστον, οὔτε ἐν τῇ συμβάσει οὔτε ἐν τῷ Ν. Διατάγματι. Δὲν ἠξεύρω ἂν ὑπάρχει ἄλλο Ν. Διάταγμα, ἀλλ’ ἐξ ὅλων τῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, οὐδόλως ἐξάγεται τοιοῦτόν τι. Νομίζω, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦ φόρου τῶν 4.000.000 δραχ. ἰσοδυναμεῖ πρὸς πλήρη φορολογικὴν ἀσυδοσίαν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος ἀνέρχεται εἰς 15% καὶ ὅτι, ἂν ὑπολογίσωμεν τὴν ἀξίαν τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου εἰς τὸ ποσὸν τῶν 700.000.000 δραχμῶν, ὁ ἔγγειος φόρος 15% ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 105.000.000 δραχ., ἀπέναντι δὲ τοῦ φόρου τούτου ἡ σύμβασις τὴν ὁποίαν ὑποβάλλετε ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν ὁρίζει ὡς πληρωτέον φόρον 4.000.000 δραχμῶν. Ἄν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀκολουθῆτε οἰκονομικὴν πολιτικὴν καὶ θέλετε πράγματι νὰ ἐπιτύχετε τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἄν, παρὰ τὴν πανταχόθεν παρατηρουμένην ἐξέγερσιν, ἠθελήσατε νὰ αὐξήσετε τὸν φόρον τῶν ἀμβύκων, ἀποδίδοντα μηδαμινὰ ποσά, πῶς εἶναι δυνατὸν ἄνευ λόγου φόρον ἀποδίδοντα ἑκατομμύρια νὰ τὸν ἀγνοήσετε ἢ μᾶλλον νὰ τὸν περιορίσετε εἰς 4.000.000 δραχμῶν; Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου θὰ ἤθελον νὰ εἶχον σαφῆ ἀπάντησιν ὑμῶν. Δὲν φαντάζομαι ποτὲ ὅτι ἡ Συνέλευσις, ἡ ὁποία προέβη εἰς τὴν μεγάλην θυσίαν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, ἐκ τῆς ὁποίας δὲν πρόκειται νὰ ἐπέλθωσιν οἰκονομίαι ἄξιαι λόγου, δὲν φαντάζομαι, λέγω, ποτὲ ὅτι ἡ Συνέλευσις εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς ψήφου της νὰ κυρώσῃ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐξασφαλίζει φορολογικὴν ἀσυδοσίαν εἰς ὡρισμένα διαμερίσματα. Ὅταν προσπαθοῦμεν δι’ αὐστηροτάτων οἰκονομιῶν, αἵτινες μᾶς καθιστῶσιν ἀντιλαϊκοὺς καὶ ἀντιδημοτικοὺς εἰς μεγάλας ὁμάδας ὄχι νὰ καλύψωμεν τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ νὰ ἐλαττώσωμεν αὐτό, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς προσεχὲς μέλλον εἰς ἐξυγίανσιν τῶν οἰκονομικῶν καὶ ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἶναι ἀδύνατον ἡ Συνέλευσις νὰ ψηφίσῃ τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν αὐτῆς ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον στερεῖ τὸ Δημόσιον θαυμασίου ἐσόδου, ἀνερχομένου εἰς ἑκατὸν ἑκατομμύρια. Καὶ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις παρουσίᾳ 30 πληρεξουσίων νὰ ζητήσῃ νὰ ἐπιψηφίσῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον, διότι καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως οὐχὶ ἅπαξ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατηγόρησε τὴν Κυβέρνησιν τῆς ὁποίας ἡγεῖτο ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας πολιτευτὴς διὰ τοιαύτην ἀταξίαν. Θὰ ἦτο πρωτοφανὴς πολιτικὸς ὁ ὁποῖος ἔχει ἐνώπιόν του εὐρυτέρους πολιτικοὺς ὁρίζοντας νὰ θελήσῃ νὰ ὑφαρπάσῃ τὴν στιγμὴν ταύτην τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως παρουσίᾳ μόνον τῶν ἀντιπροσώπων τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πράξῃ τοῦτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι θ’ ἀντέκειτο πρὸς τὴν πολιτικὴν εὐθιξίαν, διὰ τῆς ὁποίας καὶ μόνης οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες δύνανται πραγματικῶς νὰ ἐπιβληθοῦν καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ εἰς τὴν Κοινὴν Γνώμην. Δὲν θὰ προτείνω, κύριοι, νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ ἡ σύμβασις τῆς ἀγορᾶς τῶν 30 ἑκατομμυρίων, ἀποκρούω ὅμως κατηγορηματικῶς τὴν σύμβασιν τῆς ἀγορᾶς καὶ ἄλλων 30 ἑκατομμυρίων. Εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ θελήσῃ νὰ καταθέσῃ τροπολογίαν, ἡ ὁποία νὰ καθορίζῃ τὸ ποσὸν τοῦ φόρου, ἀναλόγως πρὸς τὸν φόρον τὸν ὁποῖον καταβάλλουν ὅλοι οἱ Ἕλληνες. Μόνον ὑπὸ τοιαύτην προϋπόθεσιν θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Θὰ προτείνω μάλιστα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ παραπέμψῃ τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία πραγματικῶς νὰ μελετήσῃ τοῦτο ἀπὸ εὐρυτέρας ἐπιστημονικῆς ἀπόψεως καὶ νὰ καταλήξῃ εἰς ὁριστικὰ καὶ ὀρθὰ πορίσματα. Διότι, ἂν ἐξακολουθήσωμεν τὴν μοιρολατρικὴν αὐτὴν πολιτικήν, ταχύτατα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ εὑρεθῇ πρὸ καταστάσεως, ἐναντίον τῆς ὁποίας ματαίως θὰ προσπαθῇ νὰ ἀντεπεξέλθῃ. (Χειροκροτήματα).

§410Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἐνῷ δὲν ὑπάρχει. Οὔτε οἱ πληρεξούσιοι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἐζήτησαν τοιαῦτα πράγματα.

§411Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἔγινα ἀντιληπτός.

§412Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Αἱ τιμαὶ κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην ἀνῆλθον εἰς 3200 δραχμάς, ὥστε δὲν συνέφερεν οὔτε ἀπὸ τοὺς ἐμπόρους οὔτε ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς νὰ προσφερθῶσι.

§413ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§414Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν πρώτοις, κύριοι, ὀφείλω νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. συνάδελφον διὰ τὴν καθηκοντολογίαν, τὴν ὁποίαν μὲ ἐδίδαξε, καὶ δεύτερον νὰ ὑπομνήσω ὅτι ἐγὼ δὲν συνέπεσε νὰ κατηγορήσω κανένα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὑπέκλεψεν ἢ ὑφήρπασε νομοσχέδιον. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ ἐμέ, φροντίζω πάντοτε νὰ προλέγω ποῖον νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ, ὥστε μόνον οἱ μὴ ἐνδιαφερόμενοι δύνανται νὰ ἀπόσχωσι τῶν συζητήσεων τοῦ νομοσχεδίου. Ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέρος τῆς ἰδεολογίας. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ καθ’ ἑαυτό, θὰ μοὶ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγων, διότι πολλοὶ νομίζουν ὅτι γνωρίζουν τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, ἀλλὰ δὲν τὸ γνωρίζουσιν, εἶναι δὲ ἴσως ἕνας ἀπὸ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους περιπλέκεται ἡ συζήτησις· παρουσιάζονται πολλοὶ ἰατροὶ διὰ τὴν νόσον, χωρὶς νὰ τὴν γνωρίζουν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ παραγωγὴ τῆς σταφίδος ἀφ’ ἑαυτῆς, διὰ τῶν προσπαθειῶν τῶν παραγωγῶν, ἀνέβη ἀπὸ 10.000.000 ποὺ παρῆγεν, ὅταν ἀπηλευθερώθη ἡ Ἑλλάς, εἰς 400.000.000 καί, ὡς ὁ κ. Βουδούρης πρὸ ὀλίγου ὑπέμνησε, κατὰ τὸ 1908 εἶχεν ὑπερβῆ τὰ 405.000.000. Μέχρι τοῦ 1892 δὲν παρουσιάζετο καμμία δυσχέρεια, διότι ὑπῆρχε κατανάλωσις μεγάλη, ἰδίᾳ ἐν Γαλλίᾳ. Ἀφ’ ἧς ὅμως κατωρθώθη νὰ φυτευθῶσιν ἐκεῖ Ἀμερικανικαὶ ἄμπελοι καὶ νὰ καταπολεμηθῇ ἐκεῖ ἡ φυλλοξήρα, ἐτέθη ἀπαγορευτικὸς δασμὸς εἰς τὴν σταφίδα· ἐγεννήθη τότε μέγα ζήτημα ἀνισότητος προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, τὸ ὁποῖον τόσον εὐλόγως ἀνέπτυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Τότε ἀνεφάνησαν δύο θεωρίαι: Ἡ μία εἶχεν ὀπαδοὺς ὅπως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὀπαδοὺς ἀκολουθοῦντας ὅ,τι λέγει ἡ ὀρθόδοξος οἰκονομικὴ ἐπιστήμη· πρέπει νὰ ἀφήτετε, ἔλεγαν, τὴν σταφίδα εἰς ἑαυτήν, καὶ νὰ παλαίσῃ μόνη της διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἀνοίξῃ νέας ἀγορὰς καὶ νὰ ἐπιβληθῇ. Οἱ ἀσθενεῖς θὰ ὑποκύψουν, οἱ ἰσχυροὶ θὰ διασωθοῦν. Ἀλλά, ὡς εἶναι γνωστόν, ἡ σχολὴ αὕτη θεωρεῖται σήμερον καὶ ἐθεωρεῖτο καὶ πρὸ 30 ἐτῶν ἀρκετὰ πεπαλαιωμένη. Ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἐπικρατεῖ ἡ ἀντίθετος ἀντίληψις, ὅτι τὸ Κράτος δὲν πρέπει νὰ μένῃ ἀπαθὴς θεατὴς τῆς πάλης πρὸς οἰκονομικὴν ἐπικράτησιν μεταξὺ τῶν ἰσχυρῶν, ἀκόμη καὶ τῶν ἀσθενῶν, τῶν ἰσχυρῶν οἰκονομικῶν ὀργανώσεων καὶ τῶν ἀσθενῶν οἰκονομικῶν ὀργανώσεων. Πρέπει νὰ ἐπεμβαίνῃ πρὸς θεραπείαν τῶν δεινῶν. Καὶ ταῦτα μὲν θεωρητικῶς. Ἔγιναν συνέδρια σταφιδικὰ πολλά, ὑπῆρξαν δὲ καὶ ἄνθρωποι πρακτικοὶ οἱ ὁποῖοι ἀνέλυσαν τὸ ζήτημα κατὰ τὰς πλέον ἁπτάς του σχέσεις καὶ ἀναφοράς. Ὁ κ. συνάδελφος, ὁ ὁποῖος τόσα ὡμίλησε περὶ οἰκονομικῶν θεωριῶν, δὲν θὰ ἔπρεπε ν’ ἀγνοῇ ἕνα παλαιόν, ἀλλ’ ἀδάμαστον καὶ ἀλύγιστον οἰκονομικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ὀνομάζεται νόμος τοῦ Κίνα καὶ ὁ ὁποῖος λέγει τάδε: Ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἀγορά τις ἔχει ἀνάγκην ἑνὸς ποσοῦ προϊόντων, παρισταμένου διὰ τοῦ ἀριθμοῦ 100 καὶ ὅτι ἡ προσφορὰ ἡ ὁποία γίνεται δὲν εἶναι 100, ἀλλὰ 130, ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς τιμῆς εἰς τὴν ὁποίαν θὰ πωληθοῦν τὰ 130 καὶ τῆς τιμῆς εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἐπωλοῦντο τὰ 100, ὧν ἔχει ἀνάγκην ἡ ἀγορά, δὲν εἶναι δυστυχῶς 30%, ἀλλ’ εἶναι πολλαπλάσιον αὐτοῦ, πενταπλάσιον περίπου. Πῶς συνήγαγον τὸν νόμον τοῦτον; Εἶπον καὶ ἄλλοτε ὅτι οἱ οἰκονομικοὶ νόμοι συνάγονται ὅπως οἱ φυσικοὶ νόμοι. Παρατηροῦμεν τὰ φαινόμενα τὰ οἰκονομικὰ καί, ὅταν βλέπωμεν ὅτι ἐπαναλαμβάνονται ὅμοια, ἐξάγομεν τὸν νόμον, ὅστις τὰ διέπει. Ἐσκέφθησαν λοιπὸν τότε, ὅσοι εἶχαν ἀρκετὰ πρακτικὸν νοῦν, ὅτι πρόκειται περὶ ἐμπορίου ἢ παραγωγῆς, ὡς ἑξῆς: Οἱ Ἄγγλοι καὶ οἱ Ὁλλανδοὶ καὶ οἱ λοιποὶ καταναλωταὶ τῆς σταφίδος δὲν θέλουν νὰ πάρουν παραπάνω ἀπὸ 180 ἑκατομμύρια λίτρας. Ὅταν τοῖς προσφέρωμεν 380, μᾶς τὸ πληρώνουν 40 δρ. τὴν χιλιάδα. Δὲν εἶναι καλύτερον νὰ κρατήσωμεν τὰ 200 ἑκατομ. καὶ νὰ τοῖς δώσωμεν τὰ 180 εἰς τὴν τιμὴν τῶν 150 δραχμῶν; Αὐτὸ τὸ ἐκατάλαβαν ὅλοι. Εἶχε φθάσει τῷ ὄντι ἡ σταφὶς εἰς τὴν τιμὴν τῶν 40 δραχ. κατὰ χιλιόλιτρον. Ἀλλὰ κατόπιν τί θὰ τὰ κάμωμεν αὐτὰ τὰ 200 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θὰ περισσεύουν; Ἀπὸ τοὺς διαφόρους ἰατροὺς ὁ ἕνας ἔλεγε νὰ διατεθοῦν εἰς χοιροτροφίαν, ὁ ἄλλος ἔλεγε νὰ ριφθοῦν εἰς τὴν θάλασσαν. Ἀλλὰ ἐπεκράτησεν ἡ γνώμη ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ μήπως τὰ ἑκατομμύρια αὐτὰ σταφίδος θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ τὰ βιομηχανίσωμεν εἰς τὸν Τόπον καὶ οὕτως νὰ ἔχωμεν καὶ φόρους ἐκ τῆς σταφίδος ἐμμέσως πολὺ περισσοτέρους ἀπὸ ὅσους θὰ εἴχομεν, ἂν ἐξήγετο ἡ σταφίς. Ἔκαμαν τότε σχετικὰς μελέτας, δυστυχῶς ὅμως ἡ Ἑλλὰς δὲν ἦτο ἐπαρκὴς διὰ νὰ παράσχῃ βιομηχανίαν ἀξιόλογον οἰνοποιίας καὶ οἰνοπνευματοποιίας. Ἡ βιομηχανία ἐκείνη εὑρίσκετο εἰς τὰ σπάργανα. Εἶχον ἱδρυθῆ διάφοροι ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι ἐναυάγησαν, μέχρις ὅτου ἱδρύθησαν μεγάλοι ὀργανισμοί, τοὺς ὁποίους ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, τῷ 1913, ὠνόμασεν εὐεργετικοὺς διὰ τὸν Τόπον, διὰ τὴν βιομηχάνισιν τῆς σταφίδος. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Λουπινᾶς εἶπεν ἕνα πολὺ ὀρθὸν πρᾶγμα. Ἄν, εἶπεν, ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχουν οἱ παραγωγοὶ ὅλα τὰ κέρδη, χωρὶς νὰ λαμβάνουν ἕνα μέρος οἱ μεγάλοι βιομηχανικοὶ ὀργανισμοί, θὰ ἦσαν πολὺ εὐτυχεῖς. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν φαίνεται δυνατὸν νὰ γίνῃ τὸ πρᾶγμα ἀλλέως, ἀφοῦ διὰ νὰ κερδίσω ἐγὼ ὁ παραγωγός, πρέπει νὰ κερδίσῃ καὶ ὁ βιομήχανος, θὰ ἦτο ἀνόητος ἡ παραγωγή, ἂν δὲν ἄφηνε νὰ κερδίσῃ καὶ ἐκεῖνος. Σημειώσατε ὅτι, ἂν κατωρθώθη νὰ εὐοδωθῶσιν αἱ βιομηχανίαι αὐταί, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι τὰς ἀνέλαβον ὀργανισμοὶ μὲ κεφάλαια μεγάλα. Προηγουμένως, πρὸ 20 καὶ πλέον ἐτῶν, εἶχε γίνει μία ἑταιρεία, εἰς τὴν ὁποίαν μετεῖχον τὰ ἴδια πρόσωπα τὰ ὁποῖα καὶ σήμερον μετέχουν εἰς τοὺς μεγάλους ὀργανισμούς. Εἶχεν ἱδρυθῆ ἐν Καλάμαις μὲ 300.000 δραχμὰς κεφάλαια, ἂν δὲν ἀπατῶμαι. Εἶχεν ἀγοράσει καρπὸν ἀπὸ τὸ παρακράτημα μὲ 30 δραχμάς. Ἡ ἑταιρεία ἰσχυρίζετο ὅτι καὶ μὲ τιμὴν 30 δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον θὰ ἐχρεοκόπει. Καὶ διὰ νὰ μὴ χρεοκοπήσῃ ἡ ἑταιρεία ἐκείνη, ὁπότε ἡ σταφὶς δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ πωληθῇ, ἠναγκάσθη ἡ τότε Σταφιδικὴ Τράπεζα νὰ συμβιβασθῇ. Θέλω διὰ τούτου νὰ τονίσω ὅτι ἀσθενεῖς οἰκονομικοὶ ὀργανισμοὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φέρωσιν εἰς πέρας τὸ ἔργον τῆς βιομηχανοποιήσεως τοῦ περισσεύοντος σταφιδοκάρπου. Ἀληθῶς ὁ ὀργανισμὸς τῆς Προνομιούχου, ὅπως παρουσιάσθη, εἶχε κεφάλαια ἀρκετά, παραπλεύρως δὲ ἱδρύθησαν ἑταιρεῖαι βιομηχανίας ἐπίσης μὲ κεφάλαια ἰσχυρά, ὥστε νὰ δυνηθοῦν οἱ ὀργανισμοὶ οὗτοι νὰ διέρχωνται τὰς ἐποχὰς τῶν ἰσχνῶν ἀγελάδων, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι κατὰ τὰς ἐποχὰς τῶν παχειῶν ἀγελάδων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναπληρώσουν τὰς ζημίας των. Ἂς εἴπω ὅτι, προτοῦ γίνῃ ὁ ὀργανισμὸς τῆς Προνομιούχου, ὁ ὑποφαινόμενος εἶχον καταγίνει εἰς μελέτην τινά, δι’ ἣν εἶχε δημοσιευθῆ καὶ φυλλάδιον περὶ τῆς λύσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Ἄν τις τὸ μελετήσῃ, θὰ ἴδῃ ὅτι δὲν ἀπεῖχε πολὺ ἡ κατόπιν ἐμφανισθεῖσα ἰδέα τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας. Ἐπῆλθεν ἆρά γε βλάβη ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου τούτου; Ὀφείλω νὰ ὑπομνήσω ὅτι πρὸ τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας ὑφίστατο ἤδη τὸ παρακράτημα, ἐνασκηθὲν τὸ πρῶτον ὑπὸ τοῦ Δημοσίου καὶ ἔπειτα ὑπὸ μιᾶς Σταφιδικῆς κληθείσης Τραπέζης, ἡ ὁποία δὲν ἦτο τίποτε ἄλλο παρὰ συνεταιρισμὸς καταναγκαστικὸς ὅλων τῶν παραγωγῶν διὰ νόμου ἱδρυθείς. Ἀπέτυχεν οἰκτρῶς, κύριοι. Διατί; Διότι συνεταιρισμὸς καταναγκαστικὸς εἶναι πρᾶγμα περιέχον ἀντίφασιν ἐν ἑαυτῷ, καὶ μοιραίως γίνεται κρατικὸς σχεδὸν ὀργανισμὸς ἢ ἡμικρατικός. Εἰσῆλθεν εἰς τὴν διοίκησιν αὐτοῦ ἡ μικροπολιτικὴ καταχρήσεις ἐπὶ καταχρήσεων, πλαστὰ δελτία ἐπὶ πλαστῶν δελτίων. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι δύο ἔτη μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς δικηγορίας μου ἔγινε μία μεγάλη δίκη εἰς τὰς Πάτρας, εἰς τὴν ὁποίαν παρουσιάσθησαν μόνον ἐκ Πύργου 50 περίπου κατηγορούμενοι διὰ καταχρήσεις σταφιδικάς. Ὁ κόσμος ἀπηλπίσθη. Ὅταν ἀνέλαβεν ἡ ἰδιωτικὴ ἑταιρεία, καίτοι ἐλειτούργει σχεδὸν μὲ τὰ ἴδια πρόσωπα καὶ μὲ τὰς ἰδίας ἀποθήκας, δὲν ἐσημειώθησαν εἰμὴ ἐλάχισται καταχρήσεις.

§415Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἔγινεν ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπή.

§416Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔγινεν εἰς τὸ 1911 ἔρευνα· ἡ τότε Κυβέρνησις τοῦ κ. Βενιζέλου ἐξήτασε τὸ ζήτημα καὶ ἐνήγαγε τὴν ἑταιρείαν εἰς τὸ 1912, ἀλλὰ δι’ ἄλλας ἀφορμὰς καὶ δὲν ἐζήτησε νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι αἱ ἑταιρεῖαι ἐκεῖναι δὲν ἀπησχολοῦντο κυρίως μὲ τὸ συμφέρον των. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις νὰ τὰς θέσωσιν εἰς τὴν θέσιν τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ὑποχρεώσεών των.

§417Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐνθυμοῦμαι τὰ πορίσματα τῆς ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς.

§418Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὰ πορίσματα δὲν φανερώνουσι τοιαῦτα πράγματα, παρὰ ὅτι εἰς τὴν Ἀγουλινίτσαν εἷς λογιστὴς κατεχράσθη 10.000 δραχμάς.

§419Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡσυχάσατε, κύριοι. Δὲν θὰ κάμω τὸ ἐγκώμιον τῆς μακαρίτιδος Προνομιούχου. Ἔχω νὰ πληροφορήσω τὸν κ. συνάδελφον ὅτι τρέχομεν κινδύνους νὰ ἐπέλθουν ἀνωμαλίαι εἰς τὸ μέλλον, διὰ τὰς ὁποίας θὰ ἔχωμεν ἡμεῖς εὐθύνην, ἐγὼ δὲ μάλιστα ἰδιαιτέρως, ἂν δὲν ἀποβλέψωμεν ὀλίγον καὶ εἰς τὸ παρελθόν, διότι τὸ παρελθὸν μᾶς διδάσκει ὅτι, ὅταν ἡ σταφὶς ἐτιμᾶτο πρὸς 40 δρ. τὸ χιλιόλιτρον, εἰσήγοντο εἰς τὸν Τόπον 120.000.000 δραχ., ἀφ’ ἧς δὲ ἐποχῆς ἔγινε τὸ σύστημα τῆς παρακρατήσεως, δηλαδὴ ἐπὶ μίαν τριακονταετίαν, εἰσάγεται σταθερῶς πολὺ περισσότερον ποσὸν ξένου χρήματος. Δὲν ἔχει τις ἢ νὰ κάμῃ ἕνα πρόχειρον ὑπολογισμόν. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν....

§420Ν. ΞΗΡΟΣ. Τί ποσόν;

§421Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν ὑπολογίσετε πόσον ἀπέδιδον 200 ἕως 250 ἑκατομ. ἀντὶ 40 δραχ. καὶ πόσον πρὸς 130 δραχ. τὰ 180 ἑκατομμύρια λιτρῶν· ἂν ὑπολογίσετε πόσον ἐπωλεῖτο ἐκ σταφίδος οἰνόπνευμα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ πρὸς πόσον, τί ἐκέρδιζε τὸ Κράτος ἀπὸ φόρον οἰνοπνεύματος, εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ κρίνετε τὸ ὠφέλιμον ἢ μὴ τοῦ θεσμοῦ.

§422Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἶναι ἡ διαφορὰ τοῦ νομίσματος.

§423Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς εἴπω περὶ τούτου. Τὸ ποσὸν σταφιδοκάρπου, ὅσον θὰ ἐξήγετο εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἔστω καὶ 300 ἑκατομμύρια λιτρῶν, ὅπερ ἀδύνατον, δὲν θὰ ἀπέδιδε φόρον παρὰ 10 ἕως 12%. Μέρος τοῦ σταφιδοκάρπου τὸ κρατοῦμεν καὶ τὸ κάμνομεν οἰνόπνευμα, τὸ δὲ οἰνόπνευμα σήμερον δίδει 200.000.000 δραχμῶν μὲ τὴν νέαν φορολογίαν. Δύναταί τις ὅμως νὰ ἀντιτάξῃ ὅτι, ἂν δὲν ἐφηρμόζετο τὸ σύστημα τῆς παρακρατήσεως, τὸ ἀνυψῶνον τὰς τιμάς, θὰ ἐπωλεῖτο εὐθηνὰ ἡ σταφὶς καὶ θὰ ἐξηπλοῦτο εἰς περισσοτέρας Χώρας, καὶ ἂν τὸ Κράτος θὰ ἐκέρδιζεν ὀλιγώτερα....

§424Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὸν φόρον ὅμως τοῦ οἰνοπνεύματος τὸν πληρώνομεν ὅλοι ἡμεῖς.

§425Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτό, φίλε κύριε συνάδελφε, ἰσχύει εἰς κάθε φόρον καταναλώσεως. Δὲν τὸν ἀποδίδει ἡ σταφὶς ἀμέσως, ἀλλ’ ἐμμέσως προκύπτει κατὰ τὸ πλεῖστον ἕνεκεν αὐτῆς. Τὸν καπνὸν δὲν δυνάμεθα νὰ στείλωμεν ἐν μέρει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἐν μέρει νὰ κρατήσωμεν ἐδῶ, ἵνα βιομηχανίσωμεν αὐτὸν καὶ ἐντεῦθεν κερδίσωμεν νέους φόρους. Ὑπάρχει κώλυμα πρὸς τοῦτο, ὅτι ὁ καπνὸς ἔχει παρὰ πολλοὺς ἀνταγωνιστάς, λαοὺς πλείστους παράγοντας ὅμοιον καπνόν, ἐνῷ διὰ τὴν σταφίδα δὲν συμβαίνει τὸ ἴδιον. Ὡμίλησαν διὰ τὴν Αὐστραλιανὴν σταφίδα καὶ μᾶς παρέπεμψαν νὰ διαβάσωμεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν. Ἀμφιβάλλω ἂν οἱ ἔμποροι τοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν ἔχουσι γνῶσιν ὅλοι τῆς καλλιεργείας καὶ τῶν συνθηκῶν ἐμπορίου τῆς σταφίδος.

§426Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἐδιάβασα τὴν ἔκθεσιν καὶ ἐδιάβασα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοῦ ἦτο ἀναγκαῖον διὰ νὰ μορφώσω γνώμην. Καὶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε, ὅτι ὠφελεῖται τὸ Δημόσιον, αὐτὴ εἶναι ὠφέλεια τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ καὶ ἂν δὲν ἦτο ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία. Τὴν στιγμὴν δὲ ποὺ θὰ ἦτο εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς, θὰ ἐδίδετο εἰς μικροτέρας τιμάς, τὴν στιγμὴν ποὺ ἐπιτρέπεται νὰ ἐξάγεται.

§427Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐρωτᾶται, ἂν θὰ ἐπαίρναμεν τὸν φόρον ἢ ὄχι.

§428Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἂν ἐπήρχετο διάδοσις τῆς σταφίδος, θὰ ἐξήγετο περισσοτέρα σταφίς.

§429Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς εἴπω καὶ περὶ τῆς διαδόσεως, περὶ τῆς ὁποίας φαίνεται ὅτι ὁμιλεῖ ἡ ἔκθεσις τοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐξετάσετε νὰ μάθετε ποία ἦτο ἡ διάδοσις τῆς σταφίδος, ποία ἦτο ἡ κατανάλωσις τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ προτοῦ εἰσαχθῇ ἡ Προνομιοῦχος καὶ ποία ἡ κατανάλωσις ἀφοῦ εἰσήχθη ἡ Προνομιοῦχος ἢ ἀκριβέστερον τὸ σύστημα τῆς παρακρατήσεως....

§430Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐγένετο διαφήμισις μεγάλη.

§431Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγένετο μικρά, καὶ εἷς ἀπὸ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους παραπονοῦνται οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι τῶν ἐπαρχιῶν, εἶναι ὅτι σήμερον οὔτε ἡ Προνομιοῦχος οὔτε τὸ ἐμπόριον — διὰ τοῦτο δὲ δύναταί τις νὰ κατηγορήσῃ τὸ σταφιδεμπόριον — ἐφρόντισαν νὰ κάμωσι διαφήμισιν τῆς σταφίδος εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Οἱ σταφιδοπαραγωγοί, κύριοι, μόνοι των ἔκαμαν ὅ,τι ἔκαμαν. Ὑπῆρξεν ἐποχὴ καθ’ ἣν εἶχεν ἀναφανῆ ἡ ἀσθένεια τοῦ περινοσπόρου καὶ τὸ Κράτος δὲν ἠδυνήθη νὰ ὑποδείξῃ τί νὰ κάμουν, καὶ μόνοι των ἐφρόντισαν νὰ διδαχθοῦν....

§432Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐν τούτοις πληρώνει σοβαρὰ ποσὰ διὰ διαφημίσεις.

§433Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία εἶχε συμφέρον νὰ μὴ διαδοθῇ ἡ σταφίς.

§434Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν συζητῶ αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἐγένετο ἡ Προνομιοῦχος. Τὸ ζήτημα ἔχει πλέον ἱστορικὴν ἀξίαν. Σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον δὲν ἐδίστασα πάντοτε νὰ εἴπω: Ὁ μακαρίτης Ράλλης, ὁ ὁποῖος συνέταξε τὴν σύμβασιν τῆς Προνομιούχου καὶ ἐπέτυχε τὴν ψήφισίν της, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην συνέταξε σύμβασιν ἀληθῶς, διὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἀπὸ πάσης ἀπόψεως θαυμασίαν. Παράδειγμα εἶναι ὅτι αἱ ἐπελθοῦσαι Κυβερνήσεις, ἐν αἷς καὶ ἡ Κυβέρνησις Φιλελευθέρων, ἐβελτίωσαν τοὺς ὅρους ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας, δὲν ἐπεβάρυναν αὐτὴν περισσότερον, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει ὅτι, ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῇ τότε ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν, ἐλήφθη. Μεταξὺ δὲ τῶν ἄλλων εἶναι καὶ τοῦτο, ὅτι, ἐνῷ ἦτο περὶ τὰ 3–4 ἑκατομμύρια εἰς τὰς πλέον εὐτυχεῖς ἐποχὰς ὁ φόρος τοῦ Δημοσίου, ἡ Ἑταιρεία ὑπεχρεοῦτο νὰ καταβάλλῃ 4½ ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος· ἂν δὲ τὸ ἔτος ἦτο εὐτυχές, καὶ 5 ἑκατομ. Εἶχεν ἡ Ἑταιρεία τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀγοράζῃ καὶ πᾶν πλεόνασμα. Ἦτο ἓν ἀντάλλαγμα σοβαρώτατον. Ὅ,τι ἐπερίσσευεν ἐκ τῆς καταναλώσεως, ἡ Ἑταιρεία ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ τὸ ἀγοράζῃ, ἀπὸ μὲν τῆς ἀρχῆς τοῦ ἔτους μέχρι τῆς 10ης Ἰουνίου πρὸς τὴν τιμὴν τῶν 115 δραχ. κατὰ χιλιόλιτρον, ἀπὸ δὲ τῆς 10ης Ἰουλίου, ἡ ὁποία κατόπιν δι’ ἄλλης συμβάσεως ἔγινε 1η Μαΐου, πρὸς μείζονα τιμήν. Ἔμενε λοιπὸν ὁ παραγωγὸς τελείως ἥσυχος, διότι ἐγνώριζεν ὅτι, ὅπως καὶ ἂν ἔλθουν τὰ πράγματα, θὰ ἠμπορέσῃ νὰ πωλήσῃ τὴν σταφίδα του εἰς καλὴν τιμήν. Ὅλον δὲ τοῦτο τὸ σύστημα πραγματοποιεῖται, χωρὶς νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ Κράτος μὲ τὴν παραμικρὰν ζημίαν· τοὐναντίον ἠσφάλιζε 4 ἑκατομ. φόρον καὶ ἐνίοτε 5 ἑκατομ. χωρὶς νὰ ὑπολογισθῇ ὁ φόρος, ὁ ὁποῖος προκύπτει πλαγίως ἐκ τοῦ οἰνοπνεύματος. Εἰσήχθη λοιπὸν εἰς τὸν Τόπον ἀναμφισβητήτως συνάλλαγμα καὶ χρυσὸς πολὺ περισσότερος. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω τοῦτο, ὅτι ἡ ἐπίβλεψις τοῦ Κράτους ἐπὶ τῆς λειτουργίας τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας καὶ τῶν σχέσεων αὐτῆς μετὰ τῶν παραπλεύρων ἑταιρειῶν δὲν ὑπῆρξε πάντοτε οἷα ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ, ὅτι ἔγιναν καταχρήσεις εἰς βάρος τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας ἀπὸ παραπλεύρους ὀργανισμούς, τοιαῦται δὲ καταχρήσεις, ὥστε ἠναγκάσθη ὁ τότε ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων νὰ ὁμολογήσῃ εἰς τοὺς μετόχους ἐν Λονδίνῳ, ὅτι τὸ Κράτος ὑπῆρξεν ἐν πλημμελείᾳ ἐν τῇ ἐνασκήσει τῆς ἐποπτείας του, καὶ νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον, διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ὁποίου τοῖς ἐξησφάλιζε 4% ἐπὶ τῆς μετοχῆς των χωρὶς τὸ Κράτος νὰ εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ τὸ δώσῃ. Τότε ἐγὼ εἶχον ἀναλάβει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Διωρίσαμεν δύο ἢ τρία πρόσωπα θελήσεως, ἱκανότητος καὶ ἐπιβολῆς, καὶ τοιουτοτρόπως κατωρθώθη ἡ ἐξυγίανσις τῶν σχέσεων τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας μετὰ τῶν πλαγίων συναφῶν ἑταιρειῶν, ὧν μία ἦτο καὶ ἡ Τράπεζα Ἀθηνῶν, ἥτις εὑρίσκετο τότε εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Εἶχε δὲ συνάψει ἡ Προνομιοῦχος τὸ δάνειον ἐκριζώσεως καὶ τὸ εἶχε καταθέσει εἰς τὴν Τράπεζαν Ἀθηνῶν μὲ 1% μόνον, διὰ νὰ ἔχῃ ἡ Τράπεζα Ἀθηνῶν χρήματα. Ἀλλ’ αἱ ἀνωμαλίαι αὗται ἐτακτοποιήθησαν εὐθὺς ὡς ἤρχισε τὸ Κράτος νὰ ἐνασκῇ αὐστηρὰν ἐπίβλεψιν.

§435Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τί τακτοποίησις ἐγένετο; Νομίζω ὅτι τὰ ὀφείλει ἀκόμη ἡ Τράπεζα.

§436Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπεχρεώσαμεν τὴν Τράπεζαν Ἀθηνῶν νὰ μὴ πληρώνῃ 1%, ἀλλὰ 4 ἢ 4½%. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς σχέσεις τῆς Προνομιούχου μετὰ τῶν ἄλλων ἑταιρειῶν, τῶν οἰνοποιητικῶν καὶ οἰνοπνευματοποιητικῶν, αὗται εἶχον συνάψει συμβόλαιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἠγόραζον εἰς τιμὴν πολὺ χαμηλὴν τὴν σταφίδα τοῦ παρακρατήματος. Ἐζημιοῦτο οὕτω προφανῶς ἡ Προνομιοῦχος καὶ τὸ Κράτος. Ἐφροντίσαμεν τὰς τιμὰς ταύτας νὰ αὐξήσωμεν, διὰ νὰ εἶναι ἰσχυρότερον ὡπλισμένη ἡ Προνομιοῦχος καὶ νὰ δύναται νὰ ἀντιμετωπίζῃ τὰς ἐσοδείας τῆς ὑπερπαραγωγῆς, τὰς λίαν δυσκόλους δι’ αὐτήν, λόγῳ τῆς ὑποχρεώσεως πρὸς ἀγορὰν τῆς πλεοναζούσης—μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς ἐξαγομένης πρὸς κατανάλωσιν— ποσότητος.

§437Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Δὲν ἐτακτοποιήθησαν αἱ σχέσεις μὲ τὸ Κράτος.

§438Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ σχέσεις αὗται ἦσαν διηνεκεῖς σχέσεις «δοῦναι καὶ λαβεῖν» καὶ ἔχρῃζον διηνεκοῦς ἐποπτείας τοῦ Κράτους. Ἐγὼ θέλω νὰ ἐξιστορήσω ὅτι ὁ ὀργανισμὸς οὗτος, προωρισμένος νὰ εἶναι ἰσχυρός, ἀφῃμάσσετο ἔνθεν κἀκεῖθεν καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετῇ τὴν παραγωγὴν τελεσφόρως. Ἀλλ’ ὑπῆρξεν ἄλλη παράλειψις, βαρυτάτη, τοῦ Κράτους. Ἀπὸ τοῦ 1920 καὶ 1921 ἡ τιμὴ τῆς δραχμῆς ἐξέπιπτε, παράλειψις τοῦ νὰ μὴ ἐξαναγκασθῇ ἡ Προνομιοῦχος νὰ προσαρμόσῃ τὰς τιμὰς καὶ τὰς συνθήκας τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως πρὸς τὴν νέαν κατάστασιν τῶν πραγμάτων. Τί ἔκαμαν αἱ Κυβερνήσεις; Ἀφῆκαν τὴν Προνομιοῦχον νὰ στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως καὶ νὰ λέγῃ: Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς δίδω 4½ ἑκατομ. δραχμὰς τὸν χρόνον καὶ νὰ ἀγοράζω σταφίδα πρὸς 115 δραχ. καὶ τὸν Μάϊον πρὸς 140 δραχ., ἐνῷ αὐτὴ αὕτη ἡ Προνομιοῦχος ἐξηνάγκασε τὰς βιομηχανικὰς ἑταιρείας, πρὸς τὰς ὁποίας εἶχεν ἀρχικὰς συμβάσεις ὑποχρεούσας αὐτὴν νὰ πωλῇ τὴν σταφίδα ἀντὶ 60 ἢ 70 δραχ., νὰ ἀφομοιώσουν τὰς 60 ἢ 70 δραχμὰς πρὸς τὴν τιμὴν τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος καὶ νὰ πληρώνουν 600 δραχμὰς τὴν χιλιάδα λιτρῶν. Ὤφειλε τὸ Κράτος, καὶ εἶχε τὰ μέσα, διότι προβλέπει ἡ σύμβασις περὶ διαιτησίας καὶ δίκης ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου, νὰ ἀφομοιώσῃ τὰς τιμὰς πρὸς τὴν νέαν κατάστασιν τοῦ νομίσματος. Αἱ 115 δραχμαὶ τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως ἦσαν ὑγιεῖς δραχμαί, θὰ ἦτο δὲ ἀστεία ἐξυπηρέτησις πρὸς τὴν σταφίδα νὰ δέχεται ἡ Προνομιοῦχος νὰ ἀγοράζῃ πρὸς 115 σημερινὰς δραχμάς. Αὐτὸ εἶναι τὸ βαρὺ λάθος τοῦ Κράτους. Κύριοι, ἡ ἐξαγορὰ τοῦ πλεονάσματος, ὅπως βλέπετε, δὲν εἶναι ἓν νέον σύστημα, τὸ ὁποῖον καθιεροῦμεν ἡμεῖς ἐξ εὐνοίας πρὸς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, σύστημα τὸ ὁποῖον τὸν κατέπληξε καὶ τὸν ἐφόβισεν ὅτι θὰ καταστρέψῃ τὸν Τόπον καὶ τὴν σταφίδα. Εἶναι σύστημα ἐφαρμοζόμενον ἀπὸ τριακονταετίας, τὸ ὁποῖον ἀπέδωκεν ἀγαθοὺς καρποὺς καὶ διὰ τὴν σταφιδοπαραγωγὴν καὶ διὰ τὴν καθόλου ἐθνικὴν καὶ τὴν δημοσίαν οἰκονομίαν, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνῃ ποσῶς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ὅπερ, τοὐναντίον, εὐημερούσης τῆς σταφίδος, εἰσέπραττε περισσότερα ἀπὸ ἀμέσους καὶ ἐμμέσους φόρους. Τώρα προβάλλεται ἄλλος ἰσχυρισμός, ὅτι ἐπέρχεται βλάβη τῆς οἰνοπαραγωγῆς. Κύριοι, δὲν ὑπάρχει καμμία βλάβη τῆς οἰνοπαραγωγῆς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Λουπινᾶς εἶναι ἀκριβέστατον. Οἱ γαλλικοὶ οἶνοι κοστίζουν πολὺ ὀλιγώτερον ἀπὸ τοὺς ἑλληνικούς, ἐπειδὴ δὲ ἔχουν τὴν οἰνοποιητικὴν τέχνην ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν μᾶλλον ἀνεπτυγμένην, κάμνουν ἐκεῖ καλύτερα κρασιὰ ἀπὸ τὰ ἰδικά μας, εἶναι φυσικὸν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταγωνισθοῦν τὰ γαλλικὰ κρασιὰ καὶ διὰ τὸν αὐτὸν λόγον οὔτε τὰ ἰταλικὰ κρασιά. Καὶ θὰ συναντήσετε τὸ κιάντι τὸ ἰταλικὸν πανταχοῦ τῆς Εὐρώπης πωλούμενον, ἀλλὰ σπανίως θὰ συναντήσετε ἑλληνικὸ κρασί.

§439Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Γερμανίαν;

§440Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Γερμανία εἰσήγαγε ξηρὰν σταφίδα καὶ κατεσκεύαζεν ἀπὸ ξηρὰν σταφίδα κρασί, διότι, ἀντὶ νὰ εἰσαγάγῃ κρασὶ ἑλληνικόν, θὰ ἦτο προτιμότερον δι’ αὐτὴν νὰ εἰσαγάγῃ γαλλικὸν ἢ ἰταλικόν, τὸ ὁποῖον ἐστοίχιζεν εὐθηνότερον καὶ ἦτο καλύτερον. Εἰς τὴν Ἀλσατίαν καὶ Λωρραίνην μετέβην, ὅταν ἔγινε γαλλική, διὰ νὰ προσπαθήσω νὰ διατηρήσωμεν τὸ παλαιὸν καθεστώς, ἀλλ’ οἱ Γάλλοι ἦσαν ἄτεγκτοι. Εἰς τὴν Γερμανίαν ὑπῆρχε, κατὰ τὸ πρὸ τοῦ 1914 καθεστώς, νόμος ἐπιτρέπων νὰ ὀνομάζεται ὁ οἶνος ἐκ τῆς πλειονότητος τῆς πρώτης ὕλης. Μῖγμα οἴνου 51% Ρήνου καὶ 49% σταφίδος ἠδύνατο νὰ ἀποκαλῆται οἶνος Ρήνου, τοῦθ’ ὅπερ διηυκόλυνε πολὺ τὴν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος. Ἀλλὰ μετὰ τὴν γαλλικὴν ἀνάκτησιν κατηργήθη ὁ νόμος οὗτος. Ἐφέτος δέ, κύριοι, ἐπειδὴ ἀκριβῶς ἔγινε λόγος ὅτι ἐγένετο κατάχρησις καὶ ὅτι ἐπωλεῖτο παρακράτημα εἰς οἰνοποιητικὰς ἑταιρείας, ἔλαβε μέτρα ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὅπως γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, διὰ νὰ προστατεύσῃ καὶ τὴν οἰνοπαραγωγὴν διὰ τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπεται εἴς τινα Ἑταιρείαν νὰ ἀγοράζῃ πλεόνασμα καὶ νὰ ἐξάγῃ οἶνον, ἀλλ’ ὄχι σταφίδα παρακρατήματος. Αὐτὰ δὲ τὰ μέτρα δὲν ἦσαν παρὰ ἐπανάληψις μέτρων τοῦ παρελθόντος, καὶ ὁ ἴδιος ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὡμολόγησε σήμερον ὅτι δὲν θὰ ἐτόλμα νὰ ἐπανέλθῃ, ἂν ἠδύνατο νὰ νομοθετήσῃ καὶ νὰ καταργήσῃ μέτρα τὰ ὁποῖα εἴχομεν ἐν τῷ παρελθόντι. Ὁ κ. συνάδελφος εἶπέ τινα καὶ περὶ Αὐστραλιανῆς σταφίδος. Κύριοι, ἐπειδὴ συνέπεσε νὰ ἤμην μέχρι πρὸ ὀλίγων ἐτῶν σταφιδοκτηματίας—δὲν εἶμαι πλέον—ἔχω καταγίνει ὄχι μόνον ὡς πολιτευόμενος τοῦ τόπου μου, ἀλλὰ καὶ ὡς ἀσθενῶν ἐκ τῶν κρίσεων τῶν σταφιδικῶν, μὲ τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος. Ἐλέχθη διὰ τὴν Αὐστραλιανὴν σταφίδα ὅτι δὲν παράγει ἡ Αὐστραλία μεγάλας ποσότητας. Ἐλέχθη πρὸς τούτοις ὅτι ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις Μπάλντουϊν, ἥτις θὰ φροντίσῃ νὰ βάλῃ φόρον. Ἐξ ὅσων ἀνέγνωσα εἰς τὰς Ἀγγλικὰς ἐφημερίδας, κατὰ τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν ὁ κ. Μπάλντουϊν ἐβεβαίωσε τὰς λαϊκὰς τάξεις ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβάλῃ φορολογίαν μεγάλην εἰς τὴν κατανάλωσιν.

§441Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἀνέγνωσα τὸ ἀντίθετον.

§442Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἴσως δὲν ἔχετε πεποίθησιν εἰς τοὺς λόγους τοῦ κ. Μπάλντουϊν· ἐγὼ ἔχω. Ὁμιλεῖτε μὲ σειρὰν συλλογισμῶν, καὶ ἐγὼ ὁμιλῶ μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας.

§443Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἀνέγνωσα τὸ ἀντίθετον, κ. Πρόεδρε.

§444Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν ἔχετε ὀλίγην ὑπομονήν, θὰ σᾶς εἴπω τί ἀνεγνώσατε. Ἀνεγνώσατε ὅτι θὰ κάμῃ μίαν προτιμητικήν, οὕτως εἰπεῖν, φορολογίαν διὰ τὴν σταφίδα τῆς Αὐστραλίας. Ἐν ἄλλοις λόγοις, ἂν ἡ σταφὶς ἡ ξηρὰ κατὰ τὸ γενικὸν δασμολόγιον πληρώνῃ δύο σελλίνια τὸ καντάρι, ὅπως πληρώνει τώρα, θὰ φορολογῇ 1½ σελλίνιον ἢ 1 σελλίνιον τὴν Αὐστραλιανὴν σταφίδα. Σᾶς λέγω ὅμως ὅτι εἶναι τόσον δυσχερεῖς αἱ συνθῆκαι τῆς παραγωγῆς εἰς τὴν Αὐστραλίαν, ὥστε ἡ Κυβέρνησις ἡ Αὐστραλιανὴ ἠναγκάσθη ἐφέτος νὰ δώσῃ ἕνα ποσόν, περὶ τὰς 150 χιλιάδας λίρας, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς τοὺς παραγωγοὺς διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἀνθέξουν. Θὰ σᾶς εἴπω δὲ καὶ ἓν ἄλλο· εἰς τὴν Αὐστραλιανὴν σταφίδα συμβαίνει ὅτι, μετὰ δύο ἢ τρία χρόνια, ὅλα τὰ κλήματα ἀρχίζουν νὰ παράγουν σταφίδα μὲ κουκούτσι. Ἂν δὲ ἡ ἰδική μας σταφὶς ἔχει θέσιν προνομιακήν, ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι δὲν ἔχει κουκούτσι· δι’ αὐτὸ τὴν ἀγαποῦν πολὺ οἱ Ἄγγλοι καὶ τὴν προτιμοῦν εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν κέϊκ. Δὲν λέγω ἐγὼ ὅτι πρέπει νὰ περιφρονήσωμεν τὴν ἀπειλὴν τοῦ ἀνταγωνισμοῦ οὔτε τὴν περιφρονοῦμεν. Ἐγὼ καὶ ὡς Κυβέρνησις καὶ πρότερον, ὁσάκις μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ σκεφθῶ ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, εἶχον τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ μεριμνήσωμεν, ὥστε νὰ συσκευάζεται καλύτερον ἡ σταφίς. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶμαι ἥκιστα εὐμενῶς διατεθειμένος διὰ τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον, κύριοι, ἀφ’ ἧς ἤμην μικρὸ παιδὶ ἐνεργεῖ τὴν συσκευὴν σχεδὸν κατὰ τὸν ἴδιον πρωτόγονον τρόπον. Ὑπάρχει σχεδὸν ἀσυνειδησία περὶ τὴν συσκευὴν καὶ περὶ τὸ ποιὸν τῆς σταφίδος. Μεταβὰς κάποτε εἰς σταφιδικὸν γραφεῖον ἐν Ἀγγλίᾳ εἶδον ἓν μῖγμα ἄθλιον, ἀποτρόπαιον, τὸ ὁποῖον προσωμοίαζε μᾶλλον πρὸς ἀπορρίμματα ζώων παρὰ πρὸς τὴν σταφίδα ἣν ἡμεῖς γνωρίζομεν. Καὶ τὸ μῖγμα τοῦτο ἐπωλεῖτο ὡς σταφίς. Πρώτη μέριμνα καὶ μεγαλυτέρα πρέπει νὰ εἶναι αὕτη. Πῶς θὰ λάβωμεν τὴν μέριμναν ταύτην; Ἀφήνοντες πλήρη ἐλευθερίαν εἰς τὸ ἐμπόριον, ὅπως ἔχει ἕως σήμερον; Νομίζω ὅτι τὸ πρῶτον μέτρον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λάβωμεν εἶναι τὸ μέτρον περὶ τοῦ ἐλέγχου ποιότητος τῆς ἐξαγομένης σταφίδος. Ἂν δὲν ἐγίνοντο οἱ εὐτυχεῖς πόλεμοι τοῦ 1912, οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν νὰ αὐξηθῇ ἡ κατανάλωσις τῶν ἐκ τῆς σταφίδος βιομηχανικῶν προϊόντων, θὰ εἶχε χρεοκοπήσει ἡ Προνομιοῦχος ἀσφαλῶς. Λάθος ὑπῆρξε, κατ’ ἐμέ, ὅτι ἀπηγορεύθη εἰς αὐτὴν ὁλοσχερῶς ἡ ἐμπορία τῆς σταφίδος. Ἐνῷ, ἂν ἐπετρέπετο ἡ ἐμπορία, ἂν ἡ Προνομιοῦχος ἐπεσκεύαζε τὸ προϊόν ἐπιμελῶς, θὰ ἐξηνάγκαζε καὶ τὰ ἐμπορευόμενα ἄτομα νὰ ἀκολουθήσουν τὴν αὐτὴν ὁδόν· ἂν ἐπετρέπετο ἓν μέρος τοῦ παρακρατήματος νὰ διαθέσῃ εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, εἰς Ἀμερικήν, θὰ ἠδύνατο νὰ εὑρύνῃ τὴν κατανάλωσιν ἐκεῖ. Εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ προκαλέσωμεν νέας ἀγορὰς καταναλώσεως. Ὀρθότατα ἐλέχθη, καὶ τὸ παραδέχομαι τελείως, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἐφρόντισε μέχρι τοῦδε νὰ συνάψῃ συμφερούσας ἐμπορικὰς συμβάσεις. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα: Εἰς τὴν Ἑλβετίαν ἡ μὲν ἰδική μας σταφὶς ἐπλήρωνε 55 φράγκα τὸ κουιντάλι, ἡ δὲ ἱσπανικὴ μόνον 5 εἰσαγωγικὸν δασμόν. Εἰς τὴν Ἑλβετίαν μεταβὰς δι’ ἀποστολὴν σχετικὴν ἠρώτησα, διατί ἐγένετο αὐτό; Ἡμεῖς, εἶπον, σᾶς ἐδώσαμεν ἐκπτώσεις ἐπὶ προϊόντων διαφόρων ἐρχομένων ἐξ Ἑλβετίας, τυροῦ, γάλακτος κλπ. Ναί, μοὶ ἀπήντησαν, ἀλλὰ τὰ ἐκάματε δι’ ἐσωτερικοὺς λόγους. Αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι οὐδέποτε τὰ Κράτη πρέπει νὰ προβαίνουν εἰς μειώσεις δασμῶν, τοὺς ὁποίους σκοποῦν νὰ κάμουν, ἂν προηγουμένως δὲν προσπαθήσουν νὰ τὰς χρησιμοποιήσουν ὡς ἀνταλλάγματα πρὸς ἐπιτυχίαν ἐπωφελῶν συμβάσεων. Ἡ πολιτική μας πρέπει νὰ τείνῃ εἰς σύναψιν ἐπωφελῶν συμβάσεων. Εἰς τὸ θέμα δὲ τοῦτο ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις πρέπει νὰ ἀπασχολῶνται. Δὲν πρόκειται ἁπλῶς περὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἰδικῆς μας, ἀλλὰ περὶ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων.

§445ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ.......

§446Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ ἄλλο παράδειγμα: Οἱ Αὐστριακοὶ εἶχον εἰσαγωγικὸν δασμὸν ὑπὲρ τὰς 50 κορώνας κατὰ κουιντάλιον. Ὅταν ἦλθον ἐν τούτοις ἐνταῦθα οἱ Αὐστριακοὶ τῷ 1913 νὰ συζητήσωμεν διὰ τὴν σύναψιν νέας συμβάσεως, κατωρθώσαμεν νὰ μειώσωμεν τὸν δασμὸν εἰς 17 κορώνας καὶ νὰ δεχθοῦν οἱ Αὐστριακοὶ νὰ κάμουν ἰδιαιτέραν κλάσσιν τοῦ δασμολογίου των διὰ τὸ εἶδος τῆς Κρήτης, τὸ «κουρουταχτά», καὶ τοῦτο ἵνα μὴ ὠφεληθῇ ἡ Τουρκία, δυνάμει τῆς ρήτρας τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους, ἧς ἀπήλαυεν ἐν τῇ ἐμπορικῇ αὑτῆς συμβάσει μετὰ τῆς Αὐστρίας. Τελευταίως ἀκόμη συνήφθη προσωρινὴ σύμβασις μὲ τὴν Γερμανίαν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι πταίει ὁ τότε Ὑπουργὸς κ. Ρέντης, ὁ ὁποῖος συνῆψε τὴν σύμβασιν. Πρέπει νὰ φροντίζουν ὠργανωμέναι Ὑπηρεσίαι νὰ παρακολουθοῦν ὅλα τὰ ζητήματα τὰ σχετικὰ μὲ τὰς συμβάσεις. Ἡ Γερμανία ἔχει δύο κλάσσεις ἐν τῷ δασμολογίῳ της, μίαν κλάσσιν διὰ τὴν κορινθιακὴν σταφίδα καὶ ἄλλην κλάσσιν διὰ τὰς λοιπὰς σταφίδας. Ἡ Γερμανία ἔδωσεν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν ρήτραν τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὅμως δὲν ἔχομεν νὰ ὠφεληθῶμεν τίποτε, διότι κανὲν Κράτος δὲν ἔχει κορινθιακὴν σταφίδα. Μᾶς ὠφελεῖ μόνον διὰ τὴν ὀλίγην σουλτανίναν, ἣν παράγομεν. Ἡ Κυβέρνησις καταβάλλει πᾶσαν μέριμναν πρὸς σύναψιν ἐμπορικῶν συμβάσεων μὲ τὴν Τσεχοσλοβακίαν, Οὑγγαρίαν, Πολωνίαν, Αὐστρίαν καὶ ἄλλας Χώρας. Τὸ μέτρον, κύριοι, ὅπερ συζητεῖται, εἶναι προσωρινόν. Ἀλλ’ ἀφοῦ τὸ Κράτος ἐπὶ τριάκοντα ἔτη ἠκολούθησε μίαν πολιτικὴν προστατευτικὴν διὰ τὴν παραγωγὴν καὶ τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος, εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ τὴν ἐξακολουθήσῃ, διότι ἄλλως θὰ ἐπήρχοντο πτωχεύσεις καὶ τῶν Συνεταιρισμῶν καὶ τῶν παραγωγῶν καὶ τῶν ἐμπόρων, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι εἰς βλάβην καὶ τῶν εἰσπράξεων τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ τῆς καθόλου ἐθνικῆς οἰκονομίας. Εἴμεθα λοιπὸν ὑποχρεωμένοι, ἀφοῦ δὲν ἐπιβαρύνομεν τὸ Δημόσιον, νὰ ἀγοράσωμεν καὶ ἐφέτος ἓν ποσὸν σταφίδος οὐχὶ βεβαίως πρὸς τὴν τιμὴν ἥτις ἐπιζητεῖται, ἀλλὰ πρὸς τὴν τρέχουσαν τιμήν. Αὐτὸ ἐπρότεινα ἤδη καὶ πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ὁ πόλεμος ὁ οἰκονομικός, ὁ ὁποῖος γίνεται σήμερον μεταξὺ τῶν διαφόρων Κρατῶν, ἀπαιτεῖ ἰσχυροὺς ὀργανισμούς. Ἂν δὲν κάμωμεν ἕνα πανίσχυρον οἰκονομικὸν ὀργανισμὸν διὰ τὴν σταφίδα, δὲν εἶναι δυνατόν, κατ’ ἐμέ, νὰ τὴν σώσωμεν. Ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς πρέπει νὰ ἐναγκαλισθῇ τήν τε βιομηχανίαν τοῦ οἴνου καὶ τὴν τοῦ οἰνοπνεύματος, ἐν συνεργασίᾳ δὲ μετὰ τῶν Συνεταιρισμῶν τῶν παραγωγῶν θὰ δύναται νὰ ἀντιπαλαίσῃ κατὰ τῆς γενικῆς οἰκονομικῆς δυσπραγίας, ἡ ὁποία ἄλλως εὐρύτερον τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν οἰκονομίαν θὰ κατακλύσῃ. Νομίζω δὲ ὅτι εἰς τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν πρέπει ἀναμφισβητήτως νὰ λάβουν μέρος καὶ οἱ Συνεταιρισμοί. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὑποβάλω εἰς μίαν Ἐπιτροπὴν τὸ σχέδιον τοῦτο, διὰ νὰ τὸ παρουσιάσω κατόπιν εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ νὰ παραπεμφθῇ κατόπιν, ἂν γίνῃ δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Εἶμαι ὅμως, ἐγὼ τοὐλάχιστον προσωπικῶς, ἐναντίον τῆς ἰδέας ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ πάρουν ἀπὸ ταύτης τῆς στιγμῆς οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ εἰς τὰς χεῖράς των ὁλόκληρον τὴν διαχείρισιν...

§447Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ἀλλοίμονον!

§448Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω μόνον ὀλίγα, διὰ νὰ μὴ προκαλέσωμεν συζήτησιν ταύτην τὴν στιγμὴν περὶ τοῦ τί μέλλει νὰ γίνῃ. Ἀπαραιτήτως πρέπει νὰ μετέχουν οἱ Συνεταιρισμοὶ εἰς τὸν ὀργανισμὸν αὐτόν, ἀλλὰ μετὰ μίαν ὡρισμένην ἐξυπηρέτησιν τοῦ κεφαλαίου ἐκ τοῦ κέρδους, ἓν πολὺ μεγαλύτερον ποσὸν κέρδους θὰ περιέρχεται εἰς τὴν ἕνωσιν τῶν Συνεταιρισμῶν καὶ διὰ τῶν Συνεταιρισμῶν εἰς τοὺς παραγωγούς, καὶ δικαίως, ἀφοῦ ἐξ αὐτῶν ἐκπορεύεται, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον ποσὸν κέρδους θὰ περιέρχεται εἰς τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον κυρίως θὰ εἶναι ἓν κεφάλαιον χρήσιμον μόνον διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ πολυτίμου τούτου εἴδους. Βλέπετε λοιπόν, κύριοι, ὅτι ἡ ἀνάλυσις τῆς ὅλης ἱστορίας τῆς σταφίδος μᾶς πείθει ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ ἀφήσωμεν νὰ λειτουργήσῃ, ὅπως ἐλέχθη, ἐλευθέρως καὶ καθαρῶς ὁ νόμος τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως. Θὰ κατελήγομεν ἀμέσως εἰς μίαν πτῶσιν τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος ἀφάνταστον. Ἡ σταφὶς ἀπὸ 2400 δραχμάς, ὡς πωλεῖται σήμερον, ἤθελε φθάσει εἰς τὰς 600, εἰς τὰς 800 δραχμάς, θὰ παρηκολούθει ἡ Ἀγγλικὴ ἀγορὰ εἰς τοῦτο, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο ὅτι θὰ εἰσήγετο εἰς τὸν Τόπον πολὺ ὀλιγώτερον συνάλλαγμα ἀπὸ ὅ,τι εἰσάγεται σήμερον. Ἄν καὶ ἐφόσον λοιπὸν εἶναι δυνατὸν νὰ ἱδρύσωμεν ἕνα ἰσχυρὸν οἰκονομικὸν ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος καὶ εἰς τὸν παραγωγὸν θὰ ἦτο ὠφέλιμος καὶ συνάλλαγμα θὰ εἰσῆγε περισσότερον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, δὲν θὰ ἐπεβάρυνεν ὑπὸ ἄλλην μορφὴν λαμβανομένης τῆς φορολογίας, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διὰ τίνα λόγον, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ θύσωμεν εἰς τὸν βωμὸν τῆς παλαιᾶς ὀρθοδόξου ἐπιστήμης, θὰ ἐσπεύδαμεν νὰ καταργήσωμεν ὅ,τι ἀπέδωκε καλοὺς καρποὺς ἐπὶ μίαν τριακονταετίαν. Ἄλλως τε, ἐπειδὴ ἐμνημονεύσατε τὴν Καλιφορνίαν, θὰ γνωρίζετε ὅτι εἰς μέρος τὸ ὁποῖον ἀπέχει πολὺ ὀλιγώτερον ἀπὸ τὴν Καλιφορνίαν παρὰ ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ἐφήρμοσαν ὅμοιον σύστημα παρακρατήσεως. Τὸ ἐφήρμοσαν εἰς τὴν Βραζιλίαν διὰ τὸν καφέν....

§449ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν διὰ τὸ οἰνόπνευμα ἀπὸ πατάτες.

§450Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν Γερμανίαν διὰ τὸ οἰνόπνευμα ἀπὸ πατάτες....

§451Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐννοήσωμεν εἶναι, διατί νὰ μὴ πληρώνῃ ἡ σταφὶς ἕνα ἔγγειον φόρον. Αὐτὸ μᾶς λέγουν οἱ ἐκλογεῖς μας· διατί νὰ μὴ πληρώνῃ καὶ ἡ Πελοπόννησος; Πρέπει νὰ ἱκανοποιηθῇ ἡ Κοινὴ Γνώμη. Δὲν πρόκειται δι’ ἡμᾶς.

§452Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως χάριτες ἐδῶ δὲν πρόκειται νὰ γίνουν.

§453Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Ἐνδιαφερόμεθα καὶ ἡμεῖς, ὅπως καὶ σεῖς.

§454Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀκούσατε. Μέχρι τοῦδε ἦτο δεσμευμένον τὸ Κράτος διὰ τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν δὲν ἐφρόντισεν ἐγκαίρως, ὡς εἶπον, νὰ προσαρμόσῃ τὰς διατάξεις πρὸς τὰς παρούσας χρηματικὰς συνθήκας. Φόρος ἀπελαμβάνετο περισσότερος ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ οἰνοπνεύματος, ὅστις κατὰ τὸ πλεῖστον θὰ ἔλειπεν, ἂν δὲν ὑπῆρχεν ὅλον αὐτὸ τὸ οἰκοδόμημα τῆς συμβάσεως τῆς Προνομιούχου. Εἶναι ζήτημα, ἂν τὸν ἔγγειον φόρον τὸν πληρώνει ὁ παραγωγὸς ἢ ὁ καταναλωτής. Ὀφείλω ὅμως νὰ εἴπω εἰλικρινῶς ὅτι εἰς τὸν ὀργανισμὸν τὸν ὁποῖον θὰ παρουσιάσωμεν προσεχῶς εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἂν εἴμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, πρέπει νὰ λαμβάνεται πρόνοια, ὥστε τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐπληρώνετο νὰ πληρώνεται ἐν τῷ μέλλοντι εἰς χρυσὸν ἀπὸ τὸν ὀργανισμὸν αὐτόν· διότι συνομολογῶ καὶ ἐγὼ ὅτι ὑπῆρξε κατάχρησις ἐκ μέρους τῆς Ἑταιρείας νὰ πληρώνῃ μόνον 5.000.000 δραχμὰς χαρτίνας ἀπὸ τοῦ 1920 καὶ ἐντεῦθεν, ὅτι εἶναι εὐλογωτάτη ἡ ἀξίωσις, ἵνα πληρώνεται τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς χρυσόν, ὥστε, ἐκτὸς τοῦ πληρωνομένου φόρου ἀπὸ τοῦ οἰνοπνεύματος, νὰ πληρώνῃ ἡ σταφὶς καὶ 50.000.000 περίπου δραχμὰς δι’ ἔγγειον φόρον, κατὰ ποσοστόν, ὅπερ πληρώνουν περίπου καὶ τὰ ἄλλα εἴδη τῆς παραγωγῆς.

§455Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἠξεύρετε βεβαίως ποῖον φόρον θὰ καταβάλῃ ὁ σταφιδόκαρπος μέχρι τοῦ 1925. Κατὰ τὴν σύμβασιν ὁ πληρωθησόμενος φόρος εἰς τὸ Δημόσιον θὰ ἀνέλθῃ εἰς 5.000.000 δραχ., ἐνῷ, ἂν ἐτηρεῖτο τὸ μέτρον τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον τηρεῖται μέχρι τοῦδε καὶ ὁ φόρος εἰσεπράττετο, 15%, ὅπως εἰσεπράττετο μέχρι τῆς καταργήσεως....

§456Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἰσεπράττετο 15%. Ἡ Προνομιοῦχος ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ δίδῃ μόνον 4½ ἕως 5 ἑκατομμύρια δραχ. κατ’ ἔτος εἰς τὸ Δημόσιον, λόγῳ φόρου.

§457Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Καὶ εἰσέπραττε πόσα;

§458Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφόσον ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ ἀγοράζῃ τὸ πλεόνασμα, ἴσως δὲν θὰ ἐκέρδαινε τίποτε ἐνίοτε....

§459Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν μοῦ φαίνεται, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς φορολογίας τοῦ ἐγγείου φόρου ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία ἐλάμβανεν ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου ποσοῦ 15%. Ποίαν ἀξίαν εἶχε τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 15%, ἂν ὑπολογίσωμεν τὸν σταφιδόκαρπον εἰς 250.000.000;

§460Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Πρὸς πόσον;

§461Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πρὸς 900 δραχμάς.

§462Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Διὰ νὰ ἐξακριβώσετε πόσον ἀξίζει τὸ 15% πρέπει νὰ μάθετε εἰς ποίας τιμὰς ἐπώλησεν εἰς τὴν βιομηχανίαν.

§463Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. 200 ἕως 600 δραχμάς.

§464Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι σαφές. Τὰ 4 ἕως 5 ἑκατομμύρια ὑπολογίζονται, ὅταν ὑπῆρχεν ἰσοτιμία, ὅταν ἐξέπεσεν ἡ δραχμή, ὑπῆρχεν ὑποχρέωσις πρὸς τὴν Προνομιοῦχον, τώρα ποὺ κατηργήθη ἡ Προνομιοῦχος, ὑπάρχει μία κρίσις ἐπείγουσα, ἡ ὁποία ἐμποδίζει.

§465Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἀντελήφθην καλῶς ὅτι κατὰ τὸ 1908 ἐπλήρωνε φόρον εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐπιθυμῶ νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ εἰς ἄλλην συζήτησιν διὰ νὰ ἴδετε ὅτι ἀφήνετε ἀφορολόγητον τὴν σταφίδα, ἐὰν δὲ ἀκολουθήσετε αὐτὴν τὴν ἀρχήν, ὅλα τὰ ἄλλα μέρη θὰ ζητήσωσιν ἐλάττωσιν φορολογίας.

§466ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις. Κατὰ τὴν ἀπογευματινὴν συνεδρίασιν θὰ ὑπάρχῃ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, δηλαδὴ συνέχισις τῶν ἐπερωτήσεων περὶ τῶν γεγονότων τῆς Καβάλλας καὶ λοιπῶν ἐπερωτήσεων· κατὰ τὰ λοιπὰ θὰ εἶναι ἡ νομοθετικὴ ἐργασία τῆς σημερινῆς διατάξεως καὶ ἡ προσθήκη τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐλευθέρας ζώνης Θεσσαλονίκης καὶ περὶ στρατιωτικῶν εἰσφορῶν.

§467Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Παρακαλῶ, νὰ προηγηθῇ τὸ περὶ δισκῶν.

§468Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Κάμετέ το φυλετικὸν τὸ ζήτημα καὶ θὰ ἴδετε.

§469ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τὴν 5ην ἀπογευματινὴν τῆς σήμερον. (Ὥρα 3 π. μ.)