1924.10.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 90Η

Πέμπτη 16 Ὀκτωβρίου 1924.

Προεδρία Κ. Ἀλαβάνου

(Ὥρα 5.30′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ ἱερατικοῦ Συνδέσμου Χίου αἰτεῖται τὴν οἰκονομικὴν ὑποστήριξιν τοῦ κλήρου. — Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Κερκύρας ὑποβάλλει ὑπόμνημα παρακαλῶν ὅπως ἐξετασθῇ δεόντως ἡ ὑπόθεσις τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ Ἀρμένη Νικολάου. — Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Σονιαμέρης παρακαλοῦσιν ὅπως παραχωρηθῇ τὸ ἐν τῇ περιφερείᾳ των καὲν δάσος πρὸς κτηνοτροφίαν. — Τὸ Σωματεῖον Λαχανοπωλῶν καὶ Κηπουρῶν Τρικκάλων ζητεῖ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ ἐπὶ τῶν λαχανοκήπων. — Ἐπιτροπὴ κατοίκων Βόλου παρακαλεῖ ὅπως ματαιωθῇ ἡ κατασκευὴ τῆς γραμμῆς τοῦ Ἀδριατικοῦ σιδηροδρόμου καὶ παρακαλεῖ ὅπως ἡ γραμμὴ αὕτη διέλθῃ διὰ τῆς Θεσσαλίας. — Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Πατρῶν ὑποβάλλει ψήφισμα περὶ αὐστηρᾶς τιμωρίας τῶν καταχραστῶν. — Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Ραψάνης αἰτεῖται τὴν μείωσιν τῆς φορολογίας τῶν ἀμβύκων. — Κάτοικοι Ναούσης παρακαλοῦσιν ὅπως τὸ τρίτον τοῦ διαπραγματευομένου πρὸς πώλησιν κτήματος Σελίου περιέλθῃ εἰς τὸν Δῆμόν των. — Οἱ πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων Παραμυθίας ζητοῦσι τὴν ἀκύρωσιν τῆς δημοπρασίας διὰ τὴν ἐνοικίασιν πρὸς ὑλοτομίαν τοῦ δάσους Πολὺ–Νερὸ Βανέλες Λιβαδάκι. — Ὁ Βορειοηπειρωτικὸς Σύλλογος διαμαρτύρεται διὰ τὴν ὑπὸ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τῆς Χωροφυλακῆς ἀπαγόρευσιν τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τοῦ Συλλόγου. — Ὁ προσφυγικὸς Συνεταιρισμὸς Ὀλυμπιάδος αἰτεῖται τὴν ἀναστολὴν τῶν διαταγῶν τῶν ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων διακανονισθέντων ὁρίων. — Ὁ Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Συντεχνιῶν Κοζάνης παρακαλεῖ ὅπως ἐλαττωθῇ ὁ φόρος τῶν ἀμβύκων. — Ἡ Ἕνωσις τῶν παλαιῶν πολεμιστῶν Ξάνθης ὑποβάλλει ψήφισμα περὶ ἀμέσου ἀποφυλακίσεως τῶν φυλακισθέντων στρατιωτῶν καὶ ἐργατικῶν. — Οἱ Ἐμπορικοὶ Σύλλογοι Καρδίτσης καὶ Λαρίσης παρακαλοῦσιν ὅπως ματαιωθῇ ἡ μελετωμένη κατασκευὴ σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Ἰωαννίνων–Ἀγρινίου καὶ ἐγκριθῇ ἡ ἐπισκευὴ γραμμῆς Βόλου–Καλαμπάκας–Ἰωαννίνων. — Ἐπιτροπὴ ἀποφοίτων ἐμπορικῶν Σχολῶν ζητεῖ ὅπως τοῖς ἐπιτραπῇ νὰ εἰσάγωνται εἰς τὴν Νομικὴν Σχολὴν τοῦ Πανεπιστημίου. — Οἱ ὑπάλληλοι τῆς Γεν. Διευθύνσεως Ἀνταλλαγῆς τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα περὶ ρυθμίσεως τῶν ἀποδοχῶν των ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Ν. Δ. τῆς 25 Σεπτεμβρίου 1924. — Ὁ Δημ. Λαμπρόπουλος κλπ. παρακαλοῦσιν ὅπως τοῖς ἀποδοθῶσι τὰ ὀφειλόμενα ἐκ στρατιωτικῶν συντάξεων. — Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ ἀνακλήσεως εἰς τὴν ἐνεργὸν μόνιμον ὑπηρεσίαν τοῦ Π. Ναυτικοῦ ἀποστρατευθέντων καὶ παραιτηθέντων ἀξιωματικῶν καὶ ἀπαλλαγῆς αὐτῶν ἀπὸ πάσης περαιτέρω ποινικῆς διώξεως». 2) «Περὶ δικαιώματος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ὅπως ἀπαλλάξῃ τῆς περαιτέρω ποινικῆς διώξεως διαφόρους ναυτικοὺς». 3) «Περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ἀπὸ 16 Αὐγούστου 1924 Ν. Δ. «περὶ ἀνακλήσεως εἰς τὴν ἐνεργὸν μόνιμον ὑπηρεσίαν τοῦ Π. Ν. ἀποστρατευθέντων καὶ παραιτηθέντων ἀξιωματικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». — Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διαβιβάζει ἔγγραφον τοῦ Εἰσαγγελέως Πρωτοδικῶν περὶ χορηγίας ἀδείας πρὸς ποινικὴν δίωξιν τῶν πληρεξουσίων Γ. Βοραζάνη, Χρ. Πανταζίδου, Κ. Νταῆ, Σ. Κρεμεζῆ, Δ. Πάζη. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπήν). — Ἐπιτροπὴ Ἀγροτικῆς Ἑνώσεως Παραμυθίας διαμαρτύρεται διὰ τὴν παραβίασιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 110750 διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Πλωμαρίου αἰτεῖται τὴν ἐπέκτασιν τοῦ νόμου 184 εἰς τοὺς Ἐμπορικοὺς Συλλόγους. — Τὸ Σωματεῖον Προσφύγων Θρᾴκης διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀπόλυσιν τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων. — Ὁ Πέτρος Βασιλαράκος ἐξ Ἄργους παρακαλεῖ ὅπως αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐν τῇ Σχολῇ τῶν Εὐελπίδων ἀσκήσεων μαθητῶν. — Ὁ Μητροπολίτης Χίου παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τὸ ὑπόμνημα τοῦ Γεν. Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου. — Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον Ἄρτης αἰτεῖται τὴν ἀνάκλησιν τοῦ Διατάγματος περὶ καταργήσεως τοῦ γραφείου ἐποικισμοῦ Ἄρτης. — Ὁ Ἰωάννης Καλλιγιάννης αἰτεῖται τὴν ἀπονομὴν συντάξεως. — Ὁ Σύλλογος εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ Πατρῶν ζητεῖ τὴν συγκρότησιν δικαστηρίου ἀπὸ ἀνωτέρους τακτικοὺς δικαστὰς πρὸς ἐκδίκασιν τῶν καταχρήσεων. — Ὁ Ἱερὸς Σύνδεσμος Παροναξίας ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ μισθοδοσίας τοῦ Κλήρου. — Κάτοικοι Ζακύνθου διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ δημοσίευσιν τοῦ περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἤδη ἰσχύοντος συστήματος τῆς φορολογίας ἐλαίου διὰ τοῦ σχετικοῦ Ν. Διατάγματος. — Ὁ πρόεδρος τοῦ Συνδέσμου φιλελευθέρων Κοζάνης ζητεῖ τὴν διενέργειαν ἐκλογῶν. — Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Κ. Σταμούλης καὶ Ε. Γουλιανὸς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Σεπτεμβρίου 1924 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν διατάξεων». Ὁ Ὑπουργὸς Ὑγιεινῆς, Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως κ. Ὀρφανίδης ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Σεπτεμβρίου 1924 Ν. Δ. «περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν Ἐθνικῶν Ὀρφανοτροφείων καὶ Οἰκοτροφείων τῶν προσφύγων». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Σεπτεμβρίου 1924 Ν. Δ. περὶ παρατάσεως τῶν διὰ τοῦ ἀπὸ 15 Νοεμβρίου π. ἔ. Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ἀπὸ 19 Ὀκτωβρίου 1922 Ν. Δ. περὶ ἀσκήσεως ἰατρικῶν ἐπαγγελμάτων ἐν Ἑλλάδι παρὰ προσφύγων καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ἀπὸ 29 Δεκεμβρίου 1923 Ν. Δ. περὶ ἱδρύσεως φαρμακείων κλπ. τασσομένων προθεσμιῶν καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ἀπὸ 18 Ὀκτωβρίου 1923 Ν. Δ. περὶ χορηγήσεως ἀδειῶν συστάσεως φαρμακείων εἰς πρόσφυγας». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Σεπτεμβρίου 1924 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως, τροποποιήσεως καὶ ἑρμηνείας τοῦ ἀπὸ 22 Ἀπριλίου 1924 Ν. Δ. περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως γηπέδων παρὰ τὴν λεωφόρον Συγγροῦ». 4) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Σεπτεμβρίου 1924 Ν. Δ. περὶ παραχωρήσεως κτημάτων τοῦ Δημοσίου ὑπὲρ οἰκοδομικῶν συνεταιρισμῶν ἀστῶν προσφύγων πρὸς ἀνέγερσιν ἰδίαις δαπάναις ἀστικῶν συνοικισμῶν δι’ ἰδίαν αὐτῶν χρῆσιν». 5) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Σεπτεμβρίου 1924 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Νοεμβρίου 1922 Ν. Δ. περὶ συστάσεως ταμείου περιθάλψεως προσφύγων ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη διὰ μεταγενεστέρων Ν. Διαταγμάτων». 6) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Σεπτεμβρίου 1924 Ν. Δ. περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τῶν διατάξεων τῶν ἀπὸ 18 Ὀκτωβρίου καὶ 18 Νοεμβρίου 1922 Ν. Δ. καὶ κατὰ τὸ σχολικὸν ἔτος 1924–1925». 7) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Σεπτεμβρίου 1924 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 15ης Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. περὶ παρατάσεως τῶν διὰ τοῦ ἀπὸ 15 Σεπτεμβρίου π. ἔ. Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 καὶ ἀπὸ 19 Ὀκτωβρίου 1922 Ν. Δ. περὶ ἀσκήσεως τῶν ἰατρικῶν ἐπαγγελμάτων παρὰ προσφύγων καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ἀπὸ 29 Δεκεμβρίου 1923 Ν. Δ. περὶ ἱδρύσεως φαρμακείων κλπ.» 8) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. Ν. Δ. περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου δικαιώματος ἐπὶ πάντων τῶν εἰς τοὺς λιμένας Μυτιλήνης καὶ Βόλου ἐκφορτωνομένων ἐμπορευμάτων». 9) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. Ν. Δ. περὶ ἀναγνωρίσεως ὡς νομικοῦ προσώπου τοῦ Νοσοκομείου Ἀθηνῶν». — Ὁ πληρεξούσιος Ἡρακλείου κ. Ν. Ζουδιανὸς αἰτεῖται τριῶν μηνῶν ἀπουσίας ἄδειαν διὰ τὸ ἐξωτερικόν. (Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως ἡ ἄδεια χορηγεῖται). Ἡ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Συνελεύσεως ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος περὶ μεταρρυθμίσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ εἰδικοῦ Κανονισμοῦ τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως».

§2Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποθέτω ὅτι ἡ Συνέλευσις θὰ εἶναι σύμφωνος νὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις καὶ νὰ διανεμηθῇ, ὥστε αὔριον νὰ συζητηθῇ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ζητήσω τὴν ἄδειαν τῆς Συνελεύσεως ὅπως συμπληρωθῇ ἡ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπή. Ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι δὲν προσέρχονται· παρακαλῶ νὰ δηλώτωσιν ἂν κωλύματα ἀνώτερα τοὺς ἐμποδίζουν νὰ προσέρχωνται, ἵνα τοὺς ἀντικαταστήσωμεν. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω, οἱ τέως Ὑπουργοὶ ἂν δέχωνται νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν. Ἐπίσης παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν ὄχι μόνον ν’ ἀντικαταστήσῃ τοὺς ἀπουσιάζοντας, ἀλλὰ καὶ νὰ συμπληρώσῃ τὴν Ἐπιτροπὴν μὲ 10 ἀκόμη μέλη, διὰ νὰ γίνεται ἡ ἐργασία καλυτέρα.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πεῖρα, τὴν ὁποίαν ἔλαβα ἀπὸ τὰς συζητήσεις τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς μοὶ ἐπιβάλλει νὰ ὑποδείξω ὅτι θὰ εἶναι προτιμότερον νὰ προσληφθῶσι νέα 10 μέλη καὶ νὰ κανονισθῇ ὁ τρόπος τῆς συγκροτήσεως ἀπαρτίας οὕτως ὥστε καὶ 9 μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ δύνανται νὰ συγκροτήσωσιν ἀπαρτίαν, ἄλλως θὰ εἶναι ἐξαιρετικὰ δυσχερὴς ἡ ἐξακολούθησις τῶν συνεδριάσεων.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζερβὸς ἔχει τὸν λόγον.

§7ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Χθὲς εἴχετε τὴν καλωσύνην νὰ ἀναγνώσητε τὸ ψήφισμα τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἀνέγερσιν σχολικῶν κτιρίων ἐν ταῖς Ν. Χώραις καὶ τὴν ἵδρυσιν τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Θεσσαλονίκης. Τὸ ψήφισμα ἐγένετο ἐνθουσιωδῶς ἀποδεκτόν. Νομίζω ὅμως ὅτι ὡς πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκείνης δικαιοῦμαι νὰ ὑποβάλω θερμοτάτην παράκλησιν τόσον εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅσον καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅπως λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ ὁρίσῃ μίαν ἡμέραν κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ὡς λ. χ. τὴν προσεχῆ Δευτέραν, ἐπειδὴ σήμερον δὲν εἶμαι ἐγγεγραμμένος εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὁπότε νὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀπασχολήσωμεν τὴν Συνέλευσιν ἐπὶ ἡμίσειαν ἕως μίαν ὥραν τὸ πολὺ μὲ τὸ σπουδαιότατον ζήτημα τῶν κληροδοτημάτων. Ἐγὼ εἶμαι ἕτοιμος καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ν’ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα τῶν κληροδοτημάτων ὑπὸ μορφὴν ἐπερωτήσεως, ἀλλὰ δὲν εἶμαι ἐγγεγραμμένος μεταξὺ τῶν ἐπερωτώντων καὶ θέλω νὰ εἶμαι ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ. Θὰ παρακαλέσω ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἐπειδὴ παρῆλθε μηνιαῖον ὅλον χρονικὸν διάστημα, χωρὶς ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία νὰ μοὶ δώσῃ τὰ σχετικὰ μὲ τὰ κληροδοτήματα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησα παρ’ αὐτῆς ἐπισήμως, νὰ διατάξῃ αὐτήν, ὅπως τὸ ταχύτερον μοὶ παράσχῃ τὰς ζητηθείσας πληροφορίας. Κάθε ἡμέραν μοῦ ὑπόσχεται ὅτι θέλει μοὶ παράσχῃ τὰς πληροφορίας αὐτάς, ἀλλ’ εἰς μάτην. Μοὶ ὑπόσχεται πάντοτε, χωρὶς ὅμως καὶ νὰ ἐκτελῇ τὴν ὑπόσχεσίν της. Καὶ ἔχομεν κληροδοτήματα κινητά, κληροδοτήματα ἀκίνητα, κληροδοτήματα εἰς μετρητὰ ἢ χρεόγραφα, καὶ πρέπει τέλος πάντων νὰ μοὶ παράσχῃ τὰ ἐπίσημα αὐτῆς ἔγγραφα αὐτὰ διὰ νὰ μάθωμεν τέλος πάντων ἐπισήμως τί ἀκριβῶς ἔχομεν. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Μαρῆν ὡς Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ λάβῃ τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ διατάξῃ νὰ μοὶ δοθῇ καὶ ὁ κατάλογος τῶν κληροδοτημάτων, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας.

§8Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπάρχει ὁ κατάλογος πρὸ τριμήνου· αἱ δὲ δοθεῖσαι πληροφορίαι ἀπὸ τὸν κατάλογον ἐκεῖνον προέρχονται.

§9ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὸν ἔλαβον καὶ παρακαλῶ νὰ διατάξητε νὰ μοὶ δοθῇ. Τρίτον, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ἢ μᾶλλον δὲν τὸν παρακαλῶ, διότι σήμερον τὴν πρωΐαν ἐνώπιόν του ὁ ἁρμόδιος ὑπάλληλος μοὶ ὑπεσχέθη νὰ μοὶ δώσῃ τὰς σχετικὰς πληροφορίας καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ ἔχω ταύτας ἐγκαίρως. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ λάβῃ τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ ὑπενθυμίσῃ τὰς ἑαυτῶν ὑποχρεώσεις εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Τραπέζας. Πρὸ παντὸς παρακαλῶ τὸν κ. Σπυρίδην νὰ διατάξῃ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ μοὶ δώσῃ ἐπὶ τέλους κατάλογον ὅλων τῶν κληροδοτημάτων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται κατατεθειμένα εἰς αὐτήν, διότι ἐπανειλημμένως μὲν μᾶς ὑπεσχέθη ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τῆς Τραπέζης μὲ ὅλα τὰ μειδιάματα καὶ μὲ ὅλην τὴν εὐγένειαν, ἀλλ’ ὅμως καὶ δὲν μᾶς ἔδωσε τοὺς καταλόγους τῶν ἐθνικῶν κληροδοτημάτων, ἅτινα εὑρίσκονται ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μοὶ δοθῶσι τάχιστα οἱ πίνακες τῶν κληροδοτημάτων καὶ ὅλαι αἱ σχετικαὶ πληροφορίαι. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐξαιρετικῆς σημασίας καὶ σοβαρότητος ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. Ἂν δὲ ὁρισθῇ συζήτησις τὴν προσεχῆ Δευτέραν, θ’ ἀκούσῃ ἡ Συνέλευσις λεπτομερῶς πῶς ἔχει τὸ ζήτημα τῶν κληροδοτημάτων, πῶς ἔχει ἡ ἱστορία του καὶ ποίας ἀξίας τυγχάνει τοῦτο.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. συνάδελφον νὰ ἐγγράψῃ ἐπερώτησιν καὶ νὰ ζητήσῃ ὡς ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει ταῦτα τὰ ὁποῖα ἐζήτησε προφορικῶς παρὰ τῶν Ὑπουργῶν νὰ τὰ ζητήσῃ ἐγγράφως διὰ τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς καὶ ὅλα αὐτὰ θὰ κατατεθῶσιν. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. συνάδελφον νὰ ἐγγράψῃ τὴν ἐπερώτησιν καὶ κατόπιν νὰ ζητήσῃ τὴν πρόταξιν αὐτῆς, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν ἡμέραν ἀπὸ σήμερον, διότι τὴν προσεχῆ Δευτέραν δὲν θὰ ἔχωμεν ἡμέραν κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, διότι μεταβάλλονται αἱ ἡμέραι τῶν συζητήσεων δυνάμει τοῦ νέου Κανονισμοῦ.

§11Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Χθὲς συνεστήθη Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν πραγμάτων αὐτῶν. Ἄλλο Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἡ ἐπεξεργαζομένη τὰ νομοσχέδια καὶ ἄλλο ἡ ἀνακριτικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπή. Ἡ δευτέρα, ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπή, κατὰ νόμον παλαιὸν ἰσχύοντα ἀπὸ τὸ 1911, εἶναι ὡπλισμένη μὲ δικαιώματα ὡς αἱ ἀνακριτικαὶ ἀρχαί, κατὰ συνέπειαν ὄχι μόνον θὰ δικαιοῦσθε νὰ ζητήσητε πληροφορίας ἀπὸ τὰς ἀρχάς, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ ἀπὸ ἰδιωτικὰ ἱδρύματα, ἀπὸ Τραπέζας κτλ. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο λυσιτελέστερον νὰ ἐξετάσητε, δυνάμει τῶν δικαιωμάτων τὰ ὁποῖα θὰ ἔχητε καὶ ἅτινα θὰ σᾶς ἐπιτρέπουν καὶ νὰ ὁρκίσητε ἀκόμη μάρτυρας, ἀφοῦ θὰ ἐξετάσητε τὸ σύνολον τῶν ἐκκρεμῶν ἢ μὴ ἐκκρεμῶν κληροδοτημάτων, τῶν κρυπτομένων ἢ μὴ κρυπτομένων, τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἕκαστον λειτουργεῖ ἢ δὲν λειτουργεῖ, τὴν ματαίωσιν τοῦ σκοποῦ, ἀφοῦ ἐξετάσητε ὅλα αὐτὰ θὰ ἔχητε τέλος ἕτοιμον τὸ ὑλικὸν καὶ ἐξηκριβωμένον κατὰ τρόπον κρείσσονα καὶ τότε θὰ δυνάμεθα νὰ προέλθωμεν εἰς ἓν ὁριστικὸν συμπέρασμα.

§12ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Μὲ ὅλον τὸν σεβασμὸν τὸν ὁποῖον ἔχω πρὸς τὸ πρόσωπον καὶ τὸ ἀξίωμά σας, ἀξιότιμε κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλοῦν καὶ ἀνάξιον προσοχῆς, ἀλλ’ εἶναι ἐξαιρετικῆς σημασίας ζήτημα διὰ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν. Ἡ Συνέλευσις ἀπασχολεῖται, ὡς γνωστόν, πολλάκις διὰ ζητήματα δευτέρας, τρίτης καὶ πέμπτης ἐνίοτε σημασίας, διαθέτουσα ὁλοκλήρους διὰ ταῦτα ὥρας καὶ πολύτιμον χρόνον. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δυνάμεθα νὰ παρουσιάσωμεν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως ἰδιαιτέρως ἓν τοιαύτης ἀξίας ζήτημα καὶ νὰ τὴν ἀπασχολήσωμεν περὶ τὴν ἡμίσειαν, τὸ πολὺ μίαν ὥραν, ἔχοντες εἰς χεῖρας τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα ὅλων τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν καὶ Ὑπουργείων. Νομίζω μάλιστα ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ν’ ἀκούσητε πρῶτον τὴν εἰσήγησίν μας καὶ ἀφοῦ σχηματίσητε σαφῆ περὶ τοῦ ζητήματος γνώμην, τότε νὰ ὁρίσητε μίαν Εἰδικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἀναλόγως τῶν συμπερασμάτων τῆς συζητήσεως νὰ ἀποτελῆται ἀπὸ εἰδικότητας ὡρισμένας καὶ εἰδικὰς προσωπικότητας τοιαύτας ἢ τοιαύτας.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκτελῶν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως κατήρτισα Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς ἐξακριβώσεως τῶν κληροδοτημάτων. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποτελεῖται ἀπὸ τοὺς κ. κ. πληρεξουσίους: Σκ. Ζερβόν, Ν. Ξηρόν, Κ. Γόντικαν, Κ. Σταματόπουλον, Γ. Φραγκούδην, Ν. Καλέλλην, Ι. Βαρβαγιάννην, Α. Δενδρινόν, Α. Πρέκαν, Ι. Λυμπερόπουλον, Ρ. Λιβαθηνόπουλον, Κ. Φίλανδρον, Δ. Θεολογίτην, Σ. Ξύδην, Β. Χατζηλίαν καὶ Β. Ἀρτεμιάδην. Ὑπεβλήθη πρότασις 10 πληρεξουσίων, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ δηλώσῃ ποῖα μέτρα συμπληρωματικὰ προτίθεται νὰ λάβῃ πρὸς σταθεροποίησιν τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος. Ἀποτελεῖ καθ’ ἡμᾶς θέμα ἐπερωτήσεως ἢ συστάσεως καὶ δύναται νὰ ἐγγραφῇ, δύναται ὅμως καὶ νὰ συζητηθῇ ἂν ἡ Κυβέρνησις εἶναι παρεσκευασμένη.

§14Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις θὰ παρεκάλει αὔριον, ὅταν θὰ κατατεθῇ καὶ θὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὸ σχέδιον νόμου περὶ κυρώσεως τοῦ Διατάγματος τοῦ ἐκδοθέντος συνεπείᾳ ἀποφάσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς συσταθείσης διὰ τὸ διάστημα τοῦ θέρους, νὰ συζητηθῇ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα καὶ ἂν στέργῃ ἡ Συνέλευσις δεχόμεθα καὶ νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν πρῶτον.

§15ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Γ. Φραγκούδης ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πῶς σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν περὶ Χρηματιστηρίου ἐμπορευμάτων νόμον καὶ διατί δὲν σπεύδει νὰ καταργήσῃ τὸν νόμον τοῦτον μέλλοντα νὰ αὐξήσῃ τὰ δεινὰ τῆς κερδοσκοπίας.

§17Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Τὰ Χρηματιστήρια, κύριοι συνάδελφοι, ἱδρύθησαν ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ἡ νεωτέρα κοινωνία τοῦ χρηματιστηριακοῦ κόσμου νὰ εὑρίσκωνται εἰς ἐπαφὴν ἄμεσον οἱ πωληταὶ χρεογράφων μὲ τοὺς ἀγοραστάς. Ὅλοι γνωρίζομεν ὁποίων καταστροφῶν αἴτια ἔγιναν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη τὰ Χρηματιστήρια, τὰ ὁποῖα κατέληξαν εἰς ἀχαλίνωτον κυβείαν, κυβείαν ἡ ὁποία εἶναι βλάβη τῆς κοινωνίας καὶ ἰδίᾳ τοῦ πτωχοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος θυσιάζεται καὶ στραγγαλίζεται ἀπὸ τοὺς μεγάλους καὶ τοὺς ἐπιτηδείους. Ὁ νεωτερισμὸς οὗτος εἰσαχθεὶς καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔφερε καταστροφὰς περισσοτέρας ἢ ὠφελείας· ἤδη ὁ θεσμὸς ἐπεξετάθη καὶ εἰς τὰ ἐμπορεύματα διὰ νὰ ἐπιδεινωθῇ ἡ κατάστασις τῆς κερδοσκοπίας καὶ τῆς ἀπάτης τῶν μεγάλων κερδοσκόπων. Γνωρίζω, κύριοι, ὅτι εἰς τὴν Αἴγυπτον καὶ εἰς πολλὰ ἄλλα μέρη ὑπάρχουν Χρηματιστήρια ἐμπορευμάτων—Bourses de marchandises—ἀλλὰ νομίζω ὅτι οὐδεμία ἀνάγκη ὅπως νεωτερίσωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐπεκτείνωμεν τὴν ἀθλιότητα τῆς ὁδοῦ Σοφοκλέους καὶ εἰς ἕνα ἄλλο μέρος, εἰς τὸν Πειραιᾶ. Ποία εἶναι ἡ ἀνάγκη αὕτη προκειμένου περὶ ἐμπορευμάτων; Μήπως ἔχομεν Χρηματιστήριον προκειμένου περὶ ἀγορᾶς κτημάτων; Τί ἐπιζητεῖται; Ἐπιζητεῖται ὅπως ὁ καπνός, ὅπως ἡ σταφίς, τὰ ἐθνικὰ προϊόντα, γίνωνται ἀντικείμενον τῆς ἀχαλινώτου κερδοσκοπίας, ἡ ὁποία τὰ ἀναβιβάζει καὶ τὰ καταβιβάζει. Ἤκουσα ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρόκειται ν’ ἀφαιρέσῃ αὐτὰ τὰ δύο προϊόντα ἀπὸ τὴν κυβείαν. Ἀλλὰ διατί, ἂν τὸ Χρηματιστήριον εἶναι ἐπωφελές; Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἰσηγήθη αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐνόμισα ὅτι μία Κυβέρνησις πραγματικῶς ἀνακαινιστικὴ ἔπρεπε νὰ καταργήσῃ αὐτὸν τὸν νόμον καὶ οὐχὶ νὰ τὸν ἐφαρμόσῃ. Ἤθελα οἱοσδήποτε ἐκ τῶν οἰκονομολόγων ἢ ἄλλος τις νὰ μᾶς εἴπῃ τὸν δικαιολογητικὸν λόγον τῆς ὑπάρξεως τοῦ Χρηματιστηρίου τῶν ἐμπορευμάτων. Γνωρίζετε δὲ ὅλοι πῶς γίνεται τὸ προπώλημα χωρὶς νὰ ὑπάρχουν ἐμπορεύματα. Ὁ μέγας οἶκος Ράλλη τῶν βαμβακερῶν οὐδέποτε ἐπέτρεψεν εἰς τὰ Χρηματιστήρια νὰ παίζουν ἐπὶ τῶν βαμβάκων καὶ οὕτω κατώρθωσε νὰ μὴ χρεοκοπήσῃ ποτέ, κατώρθωσε προσέτι νὰ κρατήσῃ τὸ παγκόσμιον ἐμπόριον στὰ χέρια του, διότι ἡ κερδοσκοπία καταλήγει πάντα εἰς τὴν καταστροφήν. Δὲν ὑπάρχει ἕνας ἄνθρωπος εἰς τὸ Χρηματιστήριον, ὁ ὁποῖος ὁσονδήποτε καὶ ἂν ὑπῆρξε τυχηρὸς νὰ μὴ κατεστράφη εἰς τὸ τέλος, διότι ἡ κυβεία εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θέλγει τὴν πρώτην ἡμέραν, ἀλλ’ ἔχει τρομερὰν ἐπαύριον καὶ τρομερὰς ἀπογοητεύσεις. Ἀλλὰ δὲν μὲ ἐνδιαφέρουν οἱ μεγάλοι, μὲ ἐνδιαφέρουν οἱ μικροί, αἱ γυναικοῦλες καὶ ὅλοι οἱ φτωχοί, οἱ ὁποῖοι πηγαίνουν εἰς τὰ Χρηματιστήρια διὰ νὰ παίξουν καὶ οἱ ὁποῖοι τὴν στιγμὴν τοῦ πανικοῦ στραγγαλίζονται ἀπὸ τοὺς μεγάλους καὶ καταστρέφονται. Ἀντὶ δὲ νὰ σκεφθῶμεν πῶς νὰ ἐξαλείψωμεν τὸ κακὸν αὐτό, θέλομεν νὰ τὸ ἐπεκτείνωμεν καὶ εἰς τὴν ζάκχαριν καὶ εἰς τὸν καφὲν καὶ εἰς τὰ ρεβίθια καὶ εἰς τὰ φασόλια καὶ εἰς τὰ κολοκύθια. Διότι περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Καὶ ἱδρύομεν Χρηματιστήρια ἐμπορευμάτων, διὰ τῶν ὁποίων θὰ πωλῶ σταφίδα τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἐγώ, κύριοι, ἔχω διαφορετικὰς ἀντιλήψεις διὰ τὰ ζητήματα αὐτὰ καὶ ἐπερίμενα ὅτι αἱ Κυβερνήσεις μας, αἱ ὁποῖαι ἐπηκολούθησαν τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ αἱ ὁποῖαι θεωροῦνται καὶ φαίνονται ἀνακαινιστικαί, ὅτι ἔπρεπε νὰ διαπνέωνται ἀπ’ αὐτὸ τὸ δημοκρατικὸν καὶ πράγματι ἀνακαινιστικὸν πνεῦμα ἐναντίον τῆς κερδοσκοπίας, ἐναντίον τῆς κυβείας. Δι’ αὐτὸ εἶμαι ἐναντίον τῆς ἱδρύσεως τοῦ Χρηματιστηρίου ἐμπορευμάτων καὶ καλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἀναθεωρήσῃ τὰς ἀποφάσεις, ἀποσύρῃ τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα καὶ ὄχι μόνον ἐξαιρέσῃ τὴν σταφίδα καὶ τὸν καπνόν, ἀλλὰ καταργήσῃ ἐν γένει τὸ μελετώμενον Χρηματιστήριον ἐμπορευμάτων εἰς τὸν Πειραιᾶ.

§18Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριοι συνάδελφοι, ὡς γνωστόν, τὸ Χρηματιστήριον ἐμπορευμάτων διὰ Ν. Διατάγματος τῆς Ἐπαναστάσεως ἱδρύθη κατόπιν ἀπαιτήσεως, κατόπιν ἀξιώσεως, κατόπιν διαμαρτυριῶν ὅλου τοῦ ἐμπορικοῦ κόσμου καὶ τῶν Ἐπιμελητηρίων τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐπρυτάνευσαν ἄλλοτε διάφοροι γνῶμαι, ὅπως ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν διηρμήνευσε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἀλλὰ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι σήμερον ὁ λόγος τῆς ὑπάρξεως τῶν Χρηματιστηρίων ἐμπορευμάτων εἶναι τόσον καταφανής, ὥστε ἡ συζήτησις, κατὰ τὴν γνώμην μου, σήμερον μόνον ἀκαδημαϊκὴν ἀξίαν δύναται νὰ ἔχῃ. Τὰ Χρηματιστήρια ἐμπορευμάτων λειτουργοῦν εἰς ὅλα τὰ κέντρα ὅπου ὑπάρχει πρόοδος καὶ ἐμπόριον. Καὶ τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ παρουσιάσῃ κάθε ἵδρυμα, εἶναι πολὺ μεγαλύτερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ τὰ ὁποῖα φυσικῷ τῷ λόγῳ θὰ προσπαθήσωμεν ν’ ἀποφύγωμεν. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία σχέσις μεταξὺ τῆς κυβείας τῶν ἀξιῶν καὶ αὐτοῦ. Εἴπατε ὅτι αἱ πτωχαὶ γυναικοῦλες θὰ παίζουν καφὲ καὶ ζάκχαριν. Δὲν φαντάζομαι ὅτι θὰ πλησιάσουν εἰς τὸ Χρηματιστήριον τῶν ἐμπορευμάτων διὰ ν’ ἀγοράσουν ἐμπορεύματα. Δύναμαι μάλιστα νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. συνάδελφον ὅτι ἓν ἀπὸ τὰ πλεονεκτήματα εἶναι ὅτι θέτει μίαν βάσιν ἀγοροπωλησίας σοβαρωτέραν, διότι ὅλαι αἱ ἀγοροπωλησίαι, αἱ ὁποῖαι θὰ γίνωνται ἐν τῷ Χρηματιστηρίῳ τῶν ἐμπορευμάτων ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς τίτλου ἐμπορευμάτων Standard καὶ δὲν θὰ γίνωνται οἱ ἀγοροπωλησίαι καὶ αἱ διενέξεις καὶ αἱ δίκαι, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουν χώραν εἰς τὰ Χρηματιστήρια, γίνονται ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων τίτλων. Δύναμαι νὰ προσθέσω ὅτι περιορίζεται ἐπωφελῶς ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐμπορευομένων, αἱ διαπραγματεύσεις αὐταὶ θὰ διεξάγωνται μεταξὺ ἐμπόρων χονδρικῇ πωλήσει καὶ οὐχὶ μεταξὺ ἀνθρώπων μὴ ἐμπόρων καὶ ἑπομένως δημιουργούντων οὕτω μίαν ἀτμόσφαιραν ἀσφαλείας πολὺ μεγαλυτέραν. Δύναμαι νὰ προσθέσω ἀκόμη καὶ ἕτερον πλεονέκτημα, ὅτι ὅλαι αἱ ἀγοροπωλησίαι θὰ γίνωνται ἐπὶ τῇ βάσει συμβολαίων καὶ τύπων ἐκ τῶν προτέρων γνωστῶν, συμφώνως μὲ τοὺς νόμους. Θέλετε νὰ προσθέσω καὶ ἓν ἕτερον πλεονέκτημα; Τὸ Χρηματιστήριον τῶν ἀξιῶν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐμποδίζει τὰς ραγδαίας κρίσεις καὶ πτώσεις τῶν ἐμπορευμάτων, διότι τὸ Χρηματιστήριον παρεμποδίζει τὰς ἀνόδους καὶ καθόδους τῶν τιμῶν· δὲν εὑρέθησαν δὲ ποτὲ ἔμποροι νὰ περιῆλθον εἰς κατάστασιν χρεοκοπίας, δύναμαι ν’ ἀναφέρω αὐτὸν τὸν τελευταῖον ὑψωμὸν τοῦ σίτου καὶ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, ἂν ἐλειτούργει αὐτὸ τὸ Χρηματιστήριον, δὲν θὰ ἐγίνετο αὐτὴ ἡ προσφορὰ καὶ ἡ ζήτησις· διὰ τοῦ Χρηματιστηρίου τῶν ἐμπορευμάτων θὰ ἐγίνετο καλυτέρα. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔχει βεβαίως καὶ τὰς ἀπόψεις του τὰς κακάς, ἀλλ’ εἶναι τόσον πολλὰ τὰ πλεονεκτήματα καὶ ἡ πεῖρα, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, τῆς μακρᾶς αὐτοῦ λειτουργίας ἐν Εὐρώπῃ, ὥστε φαντάζομαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις καλῶς ἔπραξε μὴ προβᾶσα εἰς τὴν ἀνάκλησιν τοῦ Ν. Διατάγματος. Θὰ προσθέσω καὶ κἄτι τι ἀκόμη: Ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκοπεῖ ἐν τῷ Διατάγματι νὰ παρακολουθήσῃ τὴν πρώτην αὐτοῦ λειτουργίαν κατὰ τὰ πρῶτα αὐτοῦ βήματα δι’ ἑνὸς παρατηρητοῦ, καὶ ἂν ἴδῃ πράγματι ὅτι διαπράττονται ἀδικίαι, θὰ λάβῃ τὰ δέοντα μέτρα. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. συνάδελφος εἶναι ἱκανοποιημένος.

§19Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐγὼ ἤθελον νὰ ἐκθέσω μίαν γνώμην, γνώμην δημοκρατικήν· ἂν σεῖς ἔχετε ἄλλην γνώμην, ἐγὼ θὰ ὑποβάλω τὴν γνώμην ταύτην εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Φραγκούδης ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν διατί ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπροτίμησε νὰ πάρῃ ἀπὸ τὴν Γερμανίαν ἄχρηστα πλοῖα ἀντὶ ἀποζημιώσεως καὶ ἐρωτᾷ: 1) Πόσα Γερμανικὰ πλοῖα ἔλαβεν ἡ Ἑλλὰς ἀντὶ ἀποζημιώσεως· 2) πόσα δαπανᾷ διὰ τὴν συντήρησίν των· 3) εἰς τί τὰ χρησιμοποιεῖ· 4) τί προτίθεται νὰ τὰ κάμῃ καὶ 5) ὁποία εἶναι ἡ σημερινὴ ἀξία των.

§21Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Αὐτὴ ἡ ἐπερώτησις εἶναι παλαιὰ καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ δώσητε σχετικὰς πληροφορίας.

§22Γ. ΡΟΥΣΣΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν ἔχω τώρα πληροφορίας σχετικάς, κύριε συνάδελφε.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Φραγκούδης ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἂν προτίθεται νὰ λάβῃ μέτρα ἀναδιοργανώσεως τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης καὶ νὰ δηλώσῃ ἂν εἶναι ἀληθὲς ὅτι χιλιάδες τόμοι κλέπτονται κατ’ ἔτος. Νὰ καταθέσῃ συγχρόνως εἰς τὴν Συνέλευσιν ἔγγραφον σημείωσιν τῶν φυλλαδίων, βιβλίων καὶ χειρογράφων, τὰ ὁποῖα φέρονται ὡς ἐλλείποντα ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τῆς Βιβλιοθήκης. Συνιστᾷ δὲ συγχρόνως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ν’ ἀπαγορεύσῃ τὸν δανεισμὸν τῶν βιβλίων καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, γνωστοῦ ὄντος ὅτι ὁ νεοέλλην οὐδέποτε ἐπιστρέφει βιβλία.

§24Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς λαφυραγωγίας τῆς Πινακοθήκης ἐνεθυμήθην μίαν ἐπερώτησιν παλαιάν, ἡ ὁποία τώρα ἦλθεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν περὶ τῶν κλοπῶν ποὺ γίνονται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην, διότι ὀφείλω νὰ εἴπω, πρὸς τιμὴν τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ὅτι χάρις εἰς τὸν διοργανωτὴν αὐτῆς κ. Καλογερόπουλον εἶναι ὑπόδειγμα Βιβλιοθήκης, ὅσον ἀφορᾷ τουλάχιστον τὴν ἀσφάλειαν. Ἐδημοσιεύθη στατιστικὴ πέρυσι κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχον κλαπῆ ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου 40.000 βιβλία ἀπὸ τοὺς δανειζομένους, καθηγητὰς ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, διότι οὐδεὶς ἐπιστρέφει τὰ βιβλία κατὰ τὸ γνωστὸν ὅτι Ἕλλην δανειζόμενος βιβλίον δὲν θεωρεῖ κλοπὴν νὰ τὸ κρατήσῃ. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἰδιωτικὰ βιβλία καθένας ἐξ ἡμῶν γνωρίζει ὅτι δὲν πρέπει νὰ δανείζῃ εἰς τὸν φίλον του βιβλίον· ἀλλὰ τὰ ἐθνικὰ βιβλία τὰ ἀφίνουν καὶ χάνονται. Ὁλόκληρος θησαυρὸς ἐχάθη κατὰ τὰ τελευταῖα 60 χρόνια. Μοῦ εἶπον ὅτι ἴσως ὑπερβαίνουν τὰ 100.000 τὰ κλαπέντα βιβλία. Διὰ τὴν σημερινὴν κλοπὴν τῶν μαθητικῶν ἔργων τῆς Σχολῆς τῶν Καλῶν Τεχνῶν, γνωρίζω ὅτι δὲν ἦτο τόσον σπουδαία ἡ κλοπή, ὡς παρεστάθη, ἀλλὰ πάντως ἐκλάπησαν πίνακες τῶν μαθητῶν τῆς τελευταίας εἰκοσαετίας. Ἂν ἐζητοῦμεν ἀπὸ τοὺς προϊσταμένους τῶν ὑπηρεσιῶν εὐθύνας τῶν πραγμάτων αὐτῶν, δὲν θὰ ἐφθάναμεν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξασκήσῃ ἔλεγχον ἐφ’ ὅλων αὐτῶν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην παρακαλῶ νὰ μᾶς εἴπῃ ποῖα μέτρα ἔλαβε διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν ἐν αὐτῇ βιβλίων.

§25Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριε συνάδελφε, ὑπάρχει νομοσχέδιον κατατεθειμένον ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως περὶ διοργανώσεως τῆς Βιβλιοθήκης. Τοῦτο θὰ μελετηθῇ καὶ ἐν ἀνάγκῃ θὰ συμπληρωθῇ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς κλοπάς, τὰς ὁποίας καταγγέλλετε, ἐζήτησα ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς σημερινῆς ἐπερωτήσεώς σας κατάλογον ἀκριβῆ καὶ διέταξα νὰ γίνῃ ἔλεγχος ἀκριβὴς εἰς τρόπον ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ σᾶς πληροφορήσωμεν ἐν καιρῷ περὶ τῆς πραγματικῆς καταστάσεως.

§26Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Νὰ καταργηθῇ, κύριε Ὑπουργέ, ὁ δανεισμὸς τῶν βιβλίων τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης, ἀφοῦ γίνεται κατάχρησις.

§27Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ θὰ παρακαλέσω νὰ ἐξετάσητε διὰ τὴν βιβλιοθήκην τοῦ Ἀλεξάνδρου Σούτσου, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὰ ὑπόγεια τῆς Βιβλιοθήκης ἐντὸς κιβωτίων.

§28Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ ὑπάρχει μεγάλη ἀταξία.

§29Ι. ΛΙΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει νομοσχέδιον κατατεθειμένον καὶ ἐψηφισμένον εἰς δύο ἀναγνώσεις.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 13 ἀναβάλλεται· ἐζήτησεν ὁ ἴδιος κ. Βουδούρης τὴν ἀναβολήν.

§31Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μαζὶ μὲ τὴν ἀναβολὴν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ θέσῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τὰ ἀνταλλαγέντα μεταξὺ Ὑπουργείων Κοινωνικῆς Προνοίας καὶ Οἰκονομικῶν καὶ Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Σχετικῶς μὲ τὴν ἐπερώτησιν θέλω νὰ ἐξηγήσω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ζητῶ τὴν ἀναβολήν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμόν, ἀπουσιάζοντος τοῦ κ. πληρεξουσίου, διαγράφεται ἡ ἐπερώτησις, ἐκτὸς ἂν ἡ Συνέλευσις ἐπιτρέψῃ νὰ ἐπαναλάβωμεν αὐτήν.

§33Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφόσον ἐπανῆλθεν ὁ πληρεξούσιος καὶ ἔχομεν ἡμέραν ἐπερωτήσεων, νομίζω ὅτι δύναται νὰ ὁμιλήσῃ.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν διαγράφεται, ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις ἔχει δικαίωμα νὰ δώσῃ τὸν λόγον.

§35Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ναί, ἀλλὰ θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ ἐπαναλαμβάνεται αὐτό. Ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος πιθανὸν νὰ μὴ ἐγνώριζε τὴν διάταξιν αὐτὴν γίνεται ἐξαίρεσις.

§36Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἐπεθύμουν, διὰ νὰ εἴμεθα ἐν τάξει, νὰ τηρηθῇ ἡ ἑξῆς ἀρχή, ἂν συμφωνῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις: Νὰ διαγράφωνται αἱ ἐπερωτήσεις ἐφόσον κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐπερωτήσεων δὲν παρίστανται οἱ ἐγγεγραμμένοι. Ἂν κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς σειρᾶς τυχὸν ἀπουσιάζῃ κανεὶς καὶ εἶναι ἐκτὸς τῆς αἰθούσης, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διαγράφεται.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ μεταβάλωμεν τὸ ἄρθρον τὸ σχετικὸν τοῦ Κανονισμοῦ.

§38Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι μία συμφωνία.

§39Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναται νὰ γίνῃ συμφωνία ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλοῦν· ὁ ἀπουσιάζων συνάδελφος ἠμπορεῖ νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναβολήν. Ἢ τὸν ἔχομεν τὸν Κανονισμὸν διὰ νὰ τὸν τηρῶμεν ἢ θὰ ἀφήσωμεν τὸν Κανονισμὸν καὶ θὰ κάμωμεν συμφωνίας ἀμοιβαίας.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις δέχεται;

§41ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 4. Ὁ κ. Δ. Λεονάρδος ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τίνα λόγον δὲν προβαίνει εἰς τὴν ἀπομάκρυνσιν ἐκ τοῦ Στρατεύματος τῶν ἐχόντων εὐθύνην διὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν ἀξιωματικῶν, οἵτινες δέον νὰ παραπεμφθοῦν ἐνώπιον τοῦ Στρατοδικείου, κατὰ τὸν νόμον, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἵνα τιμωρηθῶσιν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἵνα χυθῇ φῶς εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην.

§43Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. συνάδελφον ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἐπερώτησις αὕτη, διότι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὴν συζητήσω σήμερον.

§44Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Πολὺ καλά· τὴν Δευτέραν.

§45Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν πρώτην συνεδρίασιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωμεν ἐπερωτήσεις τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπ’ ἀριθ. 5. Ὁ κ. Λεονάρδος ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, διατί, ἐφόσον ὁ ἐργολάβος ὁ ἀναλαβὼν τὴν μεταφορὰν τοῦ μεγάλου ἐκσκαφέως τοῦ Δημοσίου ἀπὸ Πατρῶν εἰς Ἀγγελόκαστρον δὲν ἐξεπλήρωσε τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, δὲν κηρύσσεται ἔκπτωτος.

§47Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Πρὸ καιροῦ, πρὸ ἔτους, εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Σακελλαρόπουλον ἵνα ἐπιτρέψῃ καὶ μεταφερθῇ εἷς ἐκσκαφεύς, ὁ ὁποῖος εὑρίσκετο τότε ἐπὶ τῆς παραλίας Πατρῶν καὶ ὁ ὁποῖος εἶχε μεταφερθῆ εἰς τὴν Ἑλλάδα συνεπείᾳ ἀποζημιώσεως πολεμικῆς ἐκ μέρους τῆς Γερμανίας κατὰ τὸ 1918 εἰς τὸν ἰδικόν μας τόπον μὲ σκοπὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν τῆς Τριχωνίας. Παρεκάλεσα τὸν κ. Σακελλαρόπουλον, καθὼς καὶ τὴν Ἐπαναστατικὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐνέκρινε τὴν μεταφορὰν τοῦ ἐκσκαφέως· συνωμολογήθη τότε μία συμφωνία μεταξὺ ἑνὸς ἐργολάβου, ὁ ὁποῖος ὑπεχρεοῦτο νὰ τὸν μεταφέρῃ καὶ νὰ τὸν συνδέσῃ, ἔλεγε δὲ ἡ σύμβασις ὅτι μετὰ πάροδον τριῶν μηνῶν ὑποχρεοῦται νὰ τὸν μεταφέρῃ καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν σύνδεσιν. Τὸ μηχάνημα αὐτὸ στοιχίζει πέρα τῶν 4,000,000· εἶναι ἓν τεράστιον μηχάνημα, τὸ ὁποῖον καὶ χρήσιμον εἶναι καὶ ἀπόδοσιν ἔχει μεγάλην. Τὸ μηχάνημα αὐτὸ μετεφέρθη, ἀλλὰ καίτοι παρῆλθεν ἓν ἔτος ἡ σύνδεσις δὲν ἔγινεν. Ἐπανέλαβον τὰς ἐνεργείας μου, ἀλλ’ οὐδεμίαν οὐδέποτε ἀπάντησιν ἔλαβον συγκεκριμένην. Τὸ μηχάνημα κατάκειται εἰς τὸ Ἀγγελόκαστρον ἔναντι τοῦ σταθμοῦ καὶ εἶναι ἐκτεθειμένον εἰς τὴν βροχὴν καὶ εἰς ὅλας τὰς καιρικὰς μεταβολάς. Ἀπετάθην ἐκ νέου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ παρεκάλεσα τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν ὅπως συστήσῃ εἰς τὸν μηχανικὸν καὶ κάμῃ ἓν παράπηγμα πρὸς προφύλαξιν τοῦ μηχανήματος. Θέλω νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως διὰ τὴν ἀκηδίαν, διὰ τὴν ἀφροντισίαν τῶν ἁρμοδίων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Καὶ ἐρωτῶ: Εἶναι λογικὸν ἕνα τοιοῦτον μηχάνημα τὸ ὁποῖον στοιχίζει 4.000.000 νὰ κεῖται ἐκτεθειμένον;

§48Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι ἀληθὲς ὅτι πράγματι αἰτήσει τοῦ κ. πληρεξουσίου ὁ ἕτερος τῶν ἐκσκαφέων, τοὺς ὁποίους παρηγγείλαμεν εἰς Γερμανίαν, ἀπεστάλη εἰς Ἀγγελόκαστρον καὶ συνήφθη τότε μία σύμβασις μὲ ἕνα ἐργολάβον, ἀναλαβόντα νὰ τὸν μεταφέρῃ ἐκ Πατρῶν εἰς Ἀγγελόκαστρον καὶ ἐκεῖθεν εἰς ὡρισμένον μέρος, ὅπου θὰ ἐγίνετο μία δοκιμαστικὴ ἐκσκαφή, διότι εἶναι τόσον κολοσσιαῖος ὁ ἐκσκαφεύς, ὥστε μόνον ἂν πρόκειται νὰ γίνῃ ἐκσκαφὴ 5.000.000 τοὐλάχιστον κυβικῶν μέτρων πρέπει νὰ γίνῃ, διότι, ἂν δὲν γίνῃ τοιαύτη ἐκσκαφή, ἡ μεταφορὰ τοῦ ἐκσκαφέως καθιστᾷ τὴν ἐκσκαφὴν ἀκριβωτέραν. Λοιπὸν ἔγινεν ἡ σύμβασις αὐτή, ὁ ἐργολάβος μετέφερε τὸν ἐκσκαφέα ἀπὸ τὸν λιμένα Πατρῶν εἰς τὸν σταθμὸν Ἀγγελοκάστρου. Διὰ τῆς μέχρι τοῦδε συμβάσεως ὅμως δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ γίνῃ δοκιμή. Ὁ κ. συνάδελφος ἐπερωτᾷ: Διατί πρῶτον δὲν κηρύσσεται ἔκπτωτος ὁ ἐργολάβος καὶ δεύτερον διατί ἐγκαταλείπεται ἔκθετος. Κατὰ τὴν σύμβασιν καὶ ἐμὴν ἀντίληψιν, ὁ ἐργολάβος δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος, διότι ἀνέλαβεν καὶ τὸ Δημόσιον ἐνίας ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τοῦ ἐργολάβου καὶ συγκεκριμένως νὰ τοῦ παραδώσῃ τὰς τροχιὰς καὶ σχεδιαγράμματα. Ταῦτα ὅμως δὲν ἠδυνήθη νὰ παραδώσῃ ἐντὸς τῆς ὡρισμένης χρονικῆς περιόδου, διότι μόλις τὸν παρελθόντα μῆνα ἀφίχθησαν ταῦτα. Ἑπομένως δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παραπονηθῇ, διότι καὶ τὸ μέρος τῆς ἐκλογῆς εἶναι τὸ εὐκολώτερον, ἀλλὰ τῆς ἐκτελέσεως τὸ σπουδαιότερον, ἐστάλη ἐκεῖ ἐπὶ τῇ προβλέψει ὅτι ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἐκσκαφή. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν παραμονὴν τοῦ ἐκσκαφέως εἰς τόπον ὅπου διατρέχει κίνδυνον, τὸ Ὑπουργεῖον ἔχει ἤδη μεριμνήσει ἀπὸ τῆς 30ῆς Σεπτεμβρίου, διατάξαν τὸν ἐργολάβον νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν φύλαξιν αὐτοῦ καὶ καθιστᾷ αὐτὸν ὑπεύθυνον διὰ πᾶσαν βλάβην, καὶ ἐγὼ τέλος ἔδωκα ἐντολὴν νὰ ἐξετασθῇ ἂν ὄντως φυλάσσεται.

§49Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας προσεπάθησε χωρὶς νὰ ἔχῃ κανὲν συμφέρον νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Διὰ τίνα λόγον; Σᾶς ἐρωτῶ: Ἔχετε γνῶσιν ἀκριβῆ;

§50Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ὁ ἐκσκαφεὺς πῶς ἦλθε; Κατόπιν παραγγελίας ἢ μηχανικὸς τὸν ἔφερεν; Ὥστε δὲν εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δώσῃ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ ἐκσκαφέως ὅταν τὸν ἔφεραν; Ὅταν λοιπὸν ἐδόθη ὁ ἐκσκαφεὺς διὰ νὰ μεταφερθῇ, παρελήφθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐν τάξει, εἰργάσθη ἢ ὄχι;

§51Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἐν τάξει, μάλιστα, ἀλλ’ αἱ δικαιολογίαι, κ. Ὑπουργέ, ὅτι δὲν παρεδόθησαν οἱ σιδηροῖ τροχοί, ὅτι δὲν παρεδόθησαν εἰς τὰ μηχανήματα σχεδιαγράμματα, δὲν εἶναι ἀρκεταὶ δικαιολογίαι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν· οἱ ὑπάλληλοι δὲν εἶπον τὴν ἀλήθειαν. Ὅταν ἐπρόκειτο νὰ μεταφερθῇ, ἐλέχθη ὅτι εἶναι τεράστιος, τὰ δὲ ὑπάρχοντα μέσα ὅτι δὲν ἦσαν ἀρκετά. Ἐπηκολούθησαν συζητήσεις ἐπιστημόνων, τὸ δὲ συμπέρασμα ἦτο ἡ Διεύθυνσις Δημοσίων Ἔργων νὰ εὑρεθῇ ἐν ἀγνοίᾳ τούτων. Καὶ οἱ ὑπάλληλοι δικαιολογοῦνται ὅτι θὰ κατορθώσωσι νὰ παραδώσωσιν εἰς τὸν μηχανικὸν τὰ σχεδιαγράμματα. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, λάβετε πρόνοιαν δι’ αὐτόν· εἶναι ἑκατομμύρια ὁλόκληρα, μὴ σᾶς λέγουν ὅτι τὸ ἔδαφος δὲν εἶναι κατάλληλον, διότι οὐδεὶς ἐπῆγε νὰ ἴδῃ. Λοιπόν, ἐπειδὴ ἐπετάξαμεν τέσσαρα ἑκατομμύρια, ἐπειδὴ ἐδώσαμεν ἄλλας 400,000 διὰ νὰ μεταφερθῇ, συντείνατε καὶ ὑμεῖς, διότι ἡ ὑπόθεσις αὕτη καὶ σκανδαλώδης εἶναι καὶ αὐτόχρημα ἡ ἀδιαφορία ἐγκληματική.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεονάρδος ἐπερωτᾷ προσέτι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, διατί δὲν προβαίνει εἰς τὴν παραπομπὴν ἐνώπιον πειθαρχικοῦ συμβουλίου τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς ἐν Μεσολογγίῳ περιφερείας δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὅστις ὑπέπεσεν εἰς ἀλλεπάλληλα παραπτώματα, γνωστὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον καὶ σκανδαλώδη διὰ τὴν κοινωνίαν, ἀλλ’ ἀφίνει τοῦτον νὰ περιφέρηται ἀνενόχλητος εἰς τὸ Μεσολόγγιον.

§53Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὁμολογῶ ὅτι ἐκ τῆς διατυπώσεως τῆς ἐπερωτήσεως δὲν βλέπω τίποτε τὸ συγκεκριμένον. Θὰ μελετήσω τὴν ἐπερώτησιν καὶ θὰ ἐξετάσω.

§54Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐκθέσω δι’ ὀλίγων τὰ ζητήματα, ἵνα διευκολύνω τὴν ἐξέτασιν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ. Πρόκειται καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου περὶ μιᾶς παλαιᾶς ἱστορίας, τὴν ὁποίαν γνωρίζει ὁ τέως Ὑπουργὸς κ. Λιμπερόπουλος. Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἐπιθεωρητοῦ, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐπὶ τῆς Ἐπαναστάσεως, ὅτε εἶχε κατηγορηθῆ ὅτι κατὰ μίαν περίστασιν ἐξήγειρεν ἐκεῖ τὸν κόσμον, ἐνήργησα νὰ μὴ ἐκτελεσθῇ ἡ ἐπικειμένη παῦσίς του. Ἡτοιμάσθη τότε ὁ Ὑπουργὸς κ. Γόντικας νὰ δώσῃ ἀπολυτήριον εἰς τὸν ἐπιθεωρητὴν αὐτόν, ἀλλὰ τῇ ἐπεμβάσει ἡμῶν κατωρθώθη νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν θέσιν του, κατόπιν πληροφοριῶν καλῶν, τὰς ὁποίας ἐλάβομεν. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ὁ κύριος οὗτος ἔκλεισεν ἓν σχολεῖον χωρὶς νὰ ἔχῃ δικαίωμα. Εἰς τὸ σχολεῖον ἐκεῖνο τοῦ χωρίου δὲν ἔστειλε διδασκάλισσαν καὶ δὲν ἠδύνατο ἑπομένως νὰ λειτουργήσῃ, ὅταν δὲ τῇ ἐπεμβάσει μου διετάχθη νὰ στείλῃ, ἔστειλεν ἐπὶ τέλους μίαν διδασκάλισσαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὅμως δὲν ἤρεσκε τὸ σχολεῖον ἐκεῖνο, καὶ ἀνέφερεν ὅτι δὲν εἶναι συμπεπληρωμένος ὁ ἀριθμός, ἀλλ’ ὅτι λείπει μία ἀκόμη μαθήτρια. Ὁ κ. ἐπιθεωρητὴς τότε ἐπιθυμῶν νὰ φανῇ εὐάρεστος εἰς τὴν διδασκάλισσαν, ἔκλεισε τὸ σχολεῖον, τὸ διέλυσε καὶ παρεχώρησε καὶ τὸ σπίτι. Περὶ αὐτοῦ νὰ σᾶς εἴπω καὶ κἄτι ἄλλο: 365 ἡμέρας ἔχει ὁ χρόνος καὶ δὲν δαπανᾷ οὔτε μίαν διὰ νὰ περιοδεύσῃ.

§55ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὅλοι οἱ ἐπιθεωρηταὶ κάμνουν τὸ αὐτό.

§56Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Διὰ ταῦτα παρεπονέθην εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκάλεσε τὸν κ. Βαχαβιόλον, ὁ ὁποῖος παρεδέχθη ὡς ὀρθὰς ὅλας τὰς αἰτιάσεις μου, ἀλλὰ μοὶ εἶπεν ὅτι ἐγὼ ὡς πολιτευόμενος δὲν ἔχω καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ Κράτος. Διερωτῶμαι ἐγώ, μήπως ὁ κύριος αὐτὸς εἶναι παραπάνω ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν; Τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι αὐτὸς καὶ τὸ ὑπόλοιπον Συμβούλιον εἶχε δώσει τὸν λόγον του. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ἐπειδὴ ὁ ἐπιθεωρητὴς δὲν ἔκαμε ρουσφέτι, πρέπει νὰ παυθῇ· ἐγὼ εἶπον περὶ παραβάσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Ἐγένετο μάλιστα καὶ ἓν ἐπεισόδιον μεταξὺ τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας κ. Λιμπεροπούλου καὶ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου.

§57ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πῶς λέγεται ὁ ἐπιθεωρητής;

§58Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τσότρας. Ὄνομα καὶ πρᾶγμα.

§59Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ ὑπόθεσις εἶναι πολὺ παλαιά. Ὑπάρχει καταγγελία τοῦ κ. πληρεξουσίου καὶ σᾶς ὑπόσχομαι ὅτι αὔριον θὰ διατάξω ἀνακρίσεις.

§60ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν σᾶς λαμβάνουν ὑπ’ ὄψει.

§61Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ προσπαθήσω νὰ μὲ λάβουν ὑπ’ ὄψιν.

§62Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὅταν ἐπληροφορήθη ὁ ἐπιθεωρητὴς ὅτι ἀνεφέρθη εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον καὶ εἰς τὸν Ὑπουργόν, ἐμάζευσε τοὺς διδασκάλους καὶ ἔκαμε προνουντσιαμέντο· ταυτοχρόνως ἐστάλη ἓν ἔγγραφον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ὅτι ἡμεῖς οἱ διδάσκαλοι δὲν δεχόμεθα νὰ μετατεθῇ ὁ ἐπιθεωρητής.

§63Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ διατάξω ἀνακρίσεις δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. συνάδελφος καὶ θὰ προσπαθήσω νὰ διαψεύσω τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν εἶχε.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Φραγκούδης συνιστᾷ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅπως τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα χρησιμοποιηθοῦν τὸ μὲν ὡς Μουσεῖον Ἐθνολογικὸν καὶ τῶν Πολέμων, τὸ δὲ ὡς Μέγαρον δι’ ἐκτάκτους περιστάσεις, δι’ ἐθνικὰς ἢ διεθνεῖς συνεδρίας, φιλοξενίαν ἐπισήμων προσώπων κλπ., ὅπως γίνεται εἰς ὅλα τὰ μέρη μὲ τὰ παλαιὰ Παλάτια. Διὰ τὴν καλυτέραν χρησιμοποίησιν τῶν Ἀνακτόρων παρακαλεῖ νὰ συσταθῇ μία Ἐπιτροπὴ ἐκ πληρεξουσίων καὶ ἄλλων εἰδικῶν προσώπων, ἡ ὁποία νὰ φροντίσῃ καὶ διὰ τὴν συντήρησιν καὶ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ κτιρίου.

§65Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπασχολήσω, κύριοι, δι’ ὀλίγον μὲ τὸ τρελλοκομεῖον τῶν Τζιτζιφιῶν. Τὸ λέγω τρελλοκομεῖον, διότι εἶναι ἐντροπὴ νὰ τὸ ὀνομάσωμεν φρενοκομεῖον. Μοὶ ἐπεστήθη ἡ προσοχὴ ἐπὶ τῆς φρικώδους καὶ μεσαιωνικῆς καταστάσεως τοῦ φρενοκομείου τούτου. Μετέβην εἰς ἐπίσκεψίν του καὶ μὲ ὑπεδέχθη εἰς τὴν εἴσοδον ἕνας, ὁ ὁποῖος ὀνομάζεται πρόεδρος καὶ ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι εἶναι ἕτοιμος νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν. Ἐφαιδρύνθην μὲ τὴν ἰδέαν αὐτήν, ἀλλ’ ὅταν εἰσῆλθον εἰς τὸ τρελλοκομεῖον κατελήφθην ἀπὸ φρίκην, διότι ἡ κατάστασίς του καταισχύνει καὶ τὰς ὑπηρεσίας καὶ τὸ Κράτος καὶ τὸν πολιτισμόν μας. Ἐκεῖ εἶναι 160 ἄνθρωποι εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν κοιμώμενοι ἐπὶ ἀκαθάρτου πατώματος, κατάστασιν ἡ ὁποία ἐνθυμίζει τὸν Μεσαίωνα. Ἕνας Ὑπουργὸς ἐπισκεπτόμενος αὐτὸ τὸ φρενοκομεῖον θὰ σκεφθῇ ἂν πρέπει νὰ μείνῃ ἐπὶ πολὺν καιρὸν Ὑπουργὸς δίχως νὰ ὑπέχῃ εὐθύνας, διότι σήμερον δὲν ἐπιτρέπονται τοιαῦται φρικαλεότητες καθ’ ἣν στιγμὴν λειτουργοῦσι τόσα καλὰ φιλανθρωπικὰ καταστήματα... Ἂν τὸ Κράτος εἶναι ἀνίκανον νὰ κηδεμονεύσῃ αὐτοὺς τοὺς δυστυχεῖς ἀνθρώπους, ὀφείλει νὰ παραδώσῃ τὸ κατάστημα αὐτὸ εἰς μίαν Ἐπιτροπὴν κυριῶν καὶ φιλανθρώπων, διὰ ν’ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τὸ αἶσχος, διότι τὸ Κράτος ἀπεδείχθη ἀνίκανον νὰ ἔχῃ τοιαῦτα καταστήματα ὑπὸ τὸν ἄμεσον ἔλεγχόν του, πανταχοῦ θὰ ὑπάρχῃ κατάχρησις καὶ διαφθορά. Προτείνω λοιπὸν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα ὁ κύριος Ὑπουργὸς καὶ νὰ καλέσῃ τὰς κυρίας τῆς συνοικίας καὶ ἄλλους ὅπως ἀναλάβωσι τὸ ἔργον.

§66Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διατί κυρίαι καὶ ὄχι κύριοι;

§67Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Διότι αἱ κυρίαι ἀσχολοῦνται περισσότερον εἰς τὴν φιλανθρωπίαν.

§68Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Αὐτὸ εἶναι ἄσυλον, εἰς τὸ ὁποῖον εἰσέρχονται ὅσους συλλαμβάνει ἡ ἀστυνομία· τὴν μίαν ἡμέραν εἰσέρχονται τριάκοντα καὶ τὴν ἄλλην εἴκοσι. Τὸ Κράτος ἐφρόντισε νὰ στείλῃ καὶ ὑλικὸν καὶ ἰατροὺς καὶ προσωπικόν, ἀλλὰ χρειάζεται κάποια ἐπέκτασις τοῦ κτιρίου. Ἐπὶ τῆς ἄλλης Κυβερνήσεως ὑπάρχει ἔκθεσις περὶ ἐπεκτάσεως, ὅπως ἐφαρμοσθῇ τὸ ἰσχύον ἀλλαχοῦ σύστημα.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 10. Ἐπανελθόντος τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ὁ κ. Δ. Λεονάρδος τὸν ἐπερωτᾷ διατί δὲν προβαίνει εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ κτήματος Μουστιάνα, ἐπιταχθέντος πρὸ διετίας ὑπὲρ τοῦ ὁμωνύμου συνεταιρισμοῦ τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, συμφώνως ἄλλως τε τῷ τελευταίῳ Ν. Διατάγματι.

§70Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι κάθηνται εἰς τὸ χωρίον Μουστιάνα, ἐπὶ πολὺν χρόνον ἦσαν εἵλωτες εἰς κάποιον ὁμογενῆ, κατώρθωσαν δὲ διὰ τῆς Ἐπαναστάσεως ν’ ἀπαλλαγῶσι τῆς πιέσεως τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ. Καὶ τῷ ὄντι οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου τούτου εὐγνωμονοῦσι τὴν Ἐπανάστασιν διὰ τὴν χειρονομίαν αὐτήν, ὅπως τοῖς δοθῇ τὸ κτῆμα. Ἐπὶ χρόνον ἀρκετὸν παρεκάλουν τοὺς ἑκάστοτε Ὑπουργοὺς τῆς Γεωργίας διὰ νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν, διότι ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ κτήματος, διὰ νὰ παρεμβάλῃ δυσχερείας, ἄλλοτε προβάλλει ψευδῆ χαρτιὰ ὅτι εἶχε προπωλήσει, ἄλλοτε διαδίδει ψευδεῖς εἰδήσεις καὶ ἄλλοτε ὅτι πληρώνει ἐνοίκιον ὑπερηυξημένον, καὶ ἐν γένει ἐξασκεῖ διαφόρων εἰδῶν πιέσεις. Ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοὶ εἴπῃ τί ἆρά γε εἶναι τὸ κώλυμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ κτήματος αὐτοῦ.

§71Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ κτῆμα ἔχει ἀπαλλοτριωθῆ, ἀλλ’ ἐπῆλθε τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα τῆς Ἐπαναστάσεως καὶ τὸ κτῆμα αὐτὸ περιελήφθη εἰς τὰ κτήματα, διὰ τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ διαδικασία τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Τὸ κτῆμα αὐτὸ εὑρίσκεται ὑπὸ ἐπίταξιν, οἱ δὲ καλλιεργηταί, οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ ἐγκατασταθῶσιν ἐκεῖ, εἶναι ἐγκατεστημένοι. Οὐδὲν λοιπὸν κώλυμα ὑπάρχει πλέον νὰ ἀπαλλοτριωθῇ τὸ κτῆμα αὐτό, ἀλλ’ ὑπάρχει κώλυμα ἐκ τῆς ἐλλείψεως προσωπικοῦ, διότι, ὅπως γνωρίζετε καὶ ὅπως θὰ ἐμάθετε παρὰ τῶν προκατόχων μου, ἡ ἔλλειψις προσωπικοῦ εἶναι μεγάλη ἐν σχέσει μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν κτημάτων, ὁ ὁποῖος ἔχει κηρυχθῆ ἀπαλλοτριωτέος. Εὐθὺς ὡς ἡ δυσχέρεια ἤθελε καταστῆ δυνατὸν νὰ ἀποφευχθῇ εἰς τὸ κτῆμα αὐτό, θὰ προχωρήσῃ ἡ διαδικασία τῆς ἀπαλλοτριώσεως.

§72Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἤθελα μόνον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τί προσωπικὸν χρειάζεται.

§73Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν πρόκειται περὶ ἑνὸς κτήματος, διότι ἔχομεν ἑκατοντάδας κτημάτων.

§74Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Διὰ τὸν Νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας, κύριε Ὑπουργέ, ὅπου μόνον αὐτὸ εἶναι.

§75Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅταν ὑπάρχουν ἑκατοντάδες κτημάτων, δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε: διατί δι’ ἓν κτῆμα δὲν ἐγένετο;

§76Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὑπάρχει ὁ ἑξῆς εἰδικὸς λόγος: Βλέπετε ὅτι εἶναι τὸ μόνον κτῆμα, τὸ ὁποῖον ἐπετάχθη, καὶ διὰ νὰ προβῇ ἡ Ἐπανάστασις εἰς τὴν ἐνέργειαν αὐτήν...

§77Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι τὸ μόνον κτῆμα, τὸ ὁποῖον ἐπετάχθη δι’ ἀποφάσεως τῆς Ἐπαναστάσεως, ἀλλ’ εἶναι ἀπὸ τὰς ἑκατοντάδας τῶν κτημάτων, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ διαδικασία τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Ἑπομένως δὲν δύνασθε νὰ λέγητε δι’ ἓν κτῆμα εἰδικῶς, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις προσωπικοῦ καὶ εἰς ἑκατοντάδας πολλὰς κτημάτων δὲν ἔχει προχωρήσει ἡ διαδικασία.

§78Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Εἰδικῶς, ἐπαναλαμβάνω, διὰ τὸ κτῆμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐπετάχθη καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι μόνον εἰς τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν, ἐπιτεταγμένον δὲ ἀπὸ χρόνων. Γνωρίζετε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ὑπάρχει ἐκεῖ ὁλόκληρον Πρωτοδικεῖον, Συμβούλιον Ἐποικισμοῦ, καὶ κόσμος ὁλόκληρος, γεωπόνοι, καὶ γνωρίζω ὅτι ἡ Ὑπηρεσία δὲν προβαίνει εἰς τὰς ἐργασίας τῆς ἀπαλλοτριώσεως, διότι θέλει νὰ δικαιολογῇ τὸν σκοπόν της, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ κἄτι τι.

§79Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ δὲν γνωρίζω τοιοῦτόν τι, ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπῆρχε τοιαύτη διάθεσις τῆς Ὑπηρεσίας, παρακαλῶ νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι δὲν θὰ ἰσχύσῃ.

§80Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὑπάρχουν, κύριε Ὑπουργέ, γεωπόνοι, δύο μάλιστα· ὁ ἕνας ἐργάζεται καὶ ὁ ἄλλος παίζει χαρτιά.

§81Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ δικαιολογία τῆς ἐλλείψεως ὑπαλλήλων εἶναι ἡ αἰωνία δικαιολογία, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν γίνεται καὶ δὲν θὰ γίνῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις διὰ δέκα χρόνια. Ἂν δὲν πάρουν ὑπαλλήλους ἀπὸ τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα, δὲν θὰ γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις. Προχθὲς κατήργησαν καὶ τὸ Γραφεῖον Ἐποικισμοῦ Ἄρτης. Μὴ νομίζετε ὅτι χρειάζεται εἰδικότης. Μόνον ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ἐποικισμοῦ πρέπει νὰ εἶναι γεωπόνος· οἱ ἄλλοι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι γεωπόνοι. Συμβαίνει δὲ καὶ τὸ ἑξῆς: Τοποθετοῦν εἰς τὰ Γραφεῖα τοῦ Ἐποικισμοῦ παιδιὰ 18 ἐτῶν, τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζουν κἂν νὰ μετρήσουν τὰ στρέμματα. Ὑπέδειξα καὶ εἰς τὸν κ. Μυλωνᾶν καὶ εἰς τὸν κ. νῦν Ὑπουργὸν νὰ προσλάβουν ἀπὸ τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα ὑπαλλήλους καὶ νὰ καταρτισθοῦν Ἐπιτροπαὶ ἀπαλλοτριώσεως καθ’ ὅλον τὸ Κράτος.

§82Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ζήτημα τῆς προσλήψεως ὑπαλλήλων ἀπὸ τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζομεν καὶ πόσοι ὑπάλληλοι πλεονάζουν.

§83Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐφόσον, κύριε Ὑπουργέ, δέχεσθε ὅτι δύνασθε νὰ προσλάβητε ὑπαλλήλους ἀπὸ τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα, τὸ κώλυμα αὐτὸ παρακάμπτεται ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως.

§84Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι τόσον εὐθύς, ὥστε, ἐπειδὴ δὲν δύναται νὰ κάμῃ ἀπαλλοτριώσεις εἰς ὅλον τὸ Κράτος, δὲν κάμνει καὶ ἐκεῖ ὅπου εὗρε τοὺς ὑπαλλήλους. Συμβαίνει δηλαδὴ τὸ ἑξῆς: «Ἐπειδὴ δὲν συνέπεσε νὰ μάθω πολλὰ πράγματα, δὲν πρέπει νὰ μάθω καὶ τίποτε».

§85Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μόλις κανονισθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἐλλείψεως προσωπικοῦ, θὰ κανονισθοῦν καὶ αἱ ἀπαλλοτριώσεις.

§86Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, κύριοι συνάδελφοι, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλου ὅτι θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἀπόσπασιν ἄλλων ὑπαλλήλων.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Ι. Παπαθεοδώρου καὶ Ν. Σταματιάδης παρακαλοῦν τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι δι’ οὓς ἡ φορολογία τοῦ ἐλαίου δὲν εἶναι ὁμοιόμορφος.

§88Ν. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, μίαν ἐρώτησιν, παρακαλῶ. Διατί ὑπάρχει διαφορὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν τοῦ ἐλαίου μεταξὺ μιᾶς ἐπαρχίας καὶ ἄλλης;

§89Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω αὔριον.

§90Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Ἐρωτῶ, κύριε Ὑπουργέ, ἂν θὰ ὑποβληθῇ πρὸς ψήφισιν σχέδιον νόμου, καὶ ἂν ὁ νόμος οὗτος θὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο.

§91Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ζητεῖτε μίαν πληροφορίαν; Θὰ σᾶς ἀπαντήσω αὔριον.

§92Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Ἐρωτῶ, κύριε Ὑπουργέ, ἂν πρόκειται νὰ ὑποβάλητε νομοσχέδιον. Καὶ ἂν ναί, τότε νὰ σπεύσητε, ὥστε νὰ ἰσχύσῃ καὶ διὰ τὸ τρέχον ἔτος. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ ὑποδείξωμεν ὅτι ὁ ἀνομοιόμορφος τρόπος τῆς φορολογίας τοῦ ἐλαίου δὲν εἶναι δίκαιος, διότι δημιουργεῖ προνομιούχους ὡρισμένας περιφερείας τοῦ Κράτους, ὅταν εἰς ἄλλας μὲν περιφερείας πληρώνεται φόρος 8% καὶ εἰς ἄλλας κατὰ πολὺ ὀλιγώτερος· καὶ ὄχι μόνον δὲν πληρώνουν ἴσον ποσὸν μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐν ἀναλογίᾳ ἔπρεπε νὰ πληρώνουν, ἀλλ’ ἀπαλλάσσονται καὶ τοῦ φόρου τοῦ καταναλισκομένου ὑπὸ τῶν ἰδίων ἐλαίου. Ἐκτὸς αὐτοῦ, κύριοι, τὸ Κράτος δὲν εἰσπράττει οὔτε τὸ ἓν τρίτον τῶν ὅσων ἔπρεπε νὰ εἰσπράξῃ. Καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τούτου ἀναφέρω τὸ ἑξῆς: Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπάρχει ἔκθεσις οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ ἀποσταλέντος εἰς Μυτιλήνην δι’ ἐνέργειαν ἀνακρίσεων διὰ καταγγελθείσας λαθρεμπορίας ἐλαίου, καὶ ἐν τῇ ὁποίᾳ οὗτος λέγει ὅτι τοιαῦται ἐγένοντο κατ’ ἐπανάληψιν, καὶ καταλήγει συμπερασματικῶς λέγων ὅτι, ἂν ἡ φορολογία τοῦ ἐλαίου ἦτο ὁμοιόμορφος ἐφ’ ὅλης τῆς Ἑλλάδος, τὸ Κράτος θὰ ἠδύνατο νὰ εἰσπράττῃ πολὺ περισσότερα, καὶ τὸν φόρον θὰ ἠδύνατο νὰ ἐλαττώσῃ εἰς 6%. Καθιστῶ ἐπίσης γνωστὸν εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις δι’ ἁπλοῦ Διατάγματος ἐπεξέτεινε τὸ ἄδικον τοῦτο μέτρον καὶ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα τοῦ πρώην Πρωθυπουργοῦ, εἰς Σάμον, ὡς καὶ εἰς τὴν Χίον. Κατόπιν τούτου διαμαρτύρομαι διὰ τὴν ἀδικίαν, ἡ ὁποία προσγίνεται εἰς ὡρισμένας τοῦ Κράτους περιφερείας διὰ τῆς τοιαύτης ἀνομοιομορφίας ἐν τῇ φορολογίᾳ τοῦ ἐλαίου, νομίζω δὲ ὅτι εἶναι πρωτάκουστον διὰ δημοκρατικὸν πολίτευμα μέτρον, δι’ οὗ καθιεροῦται διάκρισις ἐν τῇ φορολογίᾳ μεταξὺ τῶν πολιτῶν. Θέλω νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου μοὶ ἐδήλωσαν ὅτι θὰ ἀρνηθῶσι τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου, ἐὰν δὲν φορολογηθῶσιν ἐξ ἴσου πᾶσαι αἱ περιφέρειαι τοῦ Κράτους, διότι εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα θὰ πληρώσουν ἐφέτος 15% μὲ τὸν ἐπιβληθέντα πρόσθετον φόρον 3% διὰ τὴν καταπολέμησιν τοῦ δάκου.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Βουδούρης ἐπερωτᾷ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τίνα λόγον δὲν ἔφερεν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως τὸ Ν. Διάταγμα «περὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων πολιτικῶν ὑπαλλήλων, ὑπηρετῶν καὶ ἐργατῶν», ὅπερ εἶναι ἄκυρον, ὡς ἐκδοθὲν παρὰ τὴν γνώμην τῆς εἰδικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, συμφώνως πρὸς τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως, δι’ οὗ ἐδόθη πρὸς τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν ἐξουσιοδότησις πρὸς ἔκδοσιν Νομοθετικῶν Διαταγμάτων. Ἐπίσης διὰ τίνα λόγον δὲν προέβη εἰς τὴν παραδειγματικὴν τιμωρίαν τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων, οἵτινες κατὰ τὴν νύκτα τῆς 24ης Σεπτεμβρίου ἠπείλησαν τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν ὅτι θὰ ἐκήρυσσον ἀπεργίαν, ἂν αὕτη δὲν παρέμενε καθ’ ὅλην τὴν νύκτα ἐν ἐπιφυλακῇ, ὅπως προβῇ αὐθωρεὶ εἰς τὴν ἔγκρισιν καὶ δημοσίευσιν τοῦ συζητουμένου ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Διατάγματος.

§94Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐπερώτησις μέχρις ὅτου κατατεθοῦν ὡρισμένοι πίνακες, τοὺς ὁποίους ἐζήτησα ἀπὸ διάφορα Ὑπουργεῖα. Φρονῶ ὅμως ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠμποροῦσε νὰ ὁρίσῃ ἡμέραν συνεδριάσεως, καθ’ ἣν θὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα περὶ ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ συζητηθῇ καὶ ἡ ἐπερώτησίς μου.

§95Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§96Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νὰ ἔλθῃ ὅμως τάχιστα, διότι τὸ Διάταγμα δὲν εἶναι μόνον ἄκυρον, ἀλλὰ καὶ πλαστόν.

§97Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ὁρισθῇ ἡ συζήτησις καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην της ἐν γένει ἐπὶ τῶν γενομένων αὐξήσεων.

§98Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ νὰ καταθέσωσιν οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ τοὺς ζητηθέντας πίνακας.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῶν Ἐπερωτήσεων ἐξηντλήθη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Σεπτεμβρίου 1924 Ν. Διατάγματος περὶ ἀπαγορεύσεως δικαιοπραξιῶν ἐπὶ ἀκινήτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Σεπτεμβρίου 1924 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ἐκτάκτων ὑλοτομιῶν ὑπὸ τῶν προσφύγων εἰς τὰ παραμεθόρια δάση». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Σεπτεμβρίου 1924 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῶν νόμων τοῦ Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Σεπτεμβρίου 1924 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 17 Αὐγούστου 1924 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ἀποκαταστάσεως τῆς ρυθμίσεως τῶν σχέσεων ἐπὶ τῶν κτημάτων Μανωλάδος». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Σεπτεμβρίου 1924 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 17 Αὐγούστου 1924 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν». Ὁ κ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§100Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὅταν ἐδόθη ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκδίδῃ Νομοθετικὰ Διατάγματα, τὸ ψήφισμα ἔλεγεν ὅτι θὰ ἐκδίδῃ Νομοθετικὰ Διατάγματα μετὰ σύμφωνον γνώμην τῆς εἰδικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Ἀγροτικοῦ, τῆς ὁποίας ἤμην μέλος, ἐδέχθη κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν αὐτῆς μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης συνάδελφος κ. Καλέλλης εἴχομεν ὑποβάλει, τροποποιοῦσαν τὰ τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν. Κατὰ τὴν τροπολογίαν ἐκείνην, ἐφόσον βεβαιωθῇ ἐκ τῶν ἐκθέσεων τοῦ Γραφείου Ἐποικισμοῦ ὅτι ὑπάρχει ἀνεπάρκεια καλλιεργησίμου γῆς εἰς μίαν περιφέρειαν, αἴρεται αὐτοδικαίως τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν. Ἡ τροπολογία ἐγένετο παμψηφεὶ δεκτή, ἀπουσιάζοντος τὴν ἡμέραν ἐκείνην κατὰ σύμπτωσιν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας κ. Μυλωνᾶ. Ὅταν μετά τινας ἡμέρας μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας νὰ ἐρωτήσω ἂν ἐτυπώθη τὸ σύνολον τῶν νομοσχεδίων, ὁ κ. Μυλωνᾶς μᾶς εἶπεν ὅτι δὲν δύναται νὰ κάμῃ δεκτὴν τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Ἀλλ’ ἐνῷ ὁ κ. Μυλωνᾶς δὲν ἔκαμε δεκτὴν τὴν τροπολογίαν μου ταύτην, τὴν παμψηφεὶ γενομένην δεκτὴν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, τοὐναντίον ἔκαμε δεκτὴν μίαν τροπολογίαν, ἣν ὑπέβαλεν ὁ πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς κ. Σίδερης συνεπείᾳ τῆς ἀποδοχῆς τῆς ἰδικῆς μου. Ἡ τροπολογία εἶναι ἡ ἑξῆς: Εἶναι τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 1 (ἀναγινώσκει): «Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως οἱ ἐν τοῖς ἐξαιρουμέναις ἐκτάσεσι κτηνοτρόφοι παραμένουν ἐν ταύταις μέχρι τέλους τῆς κτηνοτροφικῆς περιόδου, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὁποίας ἐγένετο ἡ ἐξαίρεσις». Τοιουτοτρόπως ἀντὶ νὰ ἐπέλθῃ ἡ βελτίωσις εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν, τουτέστι νὰ αἴρεται τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν εὐκολώτερον, παρεμβάλλεται καὶ ἄλλη δυσχέρεια. Ὁ κ. Μυλωνᾶς ἐνήργησεν οὕτω παρὰ τὸ ψήφισμα, διότι ἢ ἔπρεπε νὰ κάμῃ δεκτὴν τὴν τροπολογίαν, ἣν ἔκαμε δεκτὴν ἡ Ἐπιτροπή, ἢ νὰ μὴ δημοσιεύσῃ τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα. Κύριοι πληρεξούσιοι, καὶ ἄλλοτε ὅταν ἐπὶ τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος εἶχον τὴν τιμὴν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ἐξέφερα τὴν γνώμην μου καὶ εἶπον ὅτι, ἐφόσον ὑπάρχει ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν καὶ ἐφόσον παρεμβάλλονται αἱ γνωσταὶ δυσκολίαι εἰς τὴν ἄρσιν αὐτοῦ, δυσκολίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν γνωρίζω πόθεν ἔχουν τὴν προέλευσίν των, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀποκατάστασις ἀκτημόνων ἀγροτῶν, τοὐλάχιστον εἰς τὸν Νομὸν Πρεβέζης. Διότι ὅλα τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα πρόκειται ν’ ἀπαλλοτριωθῶσιν εἶναι λιβάδια γενόμενα τοιαῦτα ἰδίως μετὰ τὸν ἀτυχῆ πόλεμον τοῦ 1897, ὅταν οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων ἐκείνων συνεπείᾳ τῆς ἀτυχοῦς ἐκβάσεως αὐτοῦ ἀναγκασθέντες νὰ μεταναστεύσωσιν εἰς τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα, ἐγκατέλειψαν τὰ κτήματά των, ἅτινα διηρπάγησαν καὶ κατελήφθησαν ὑπὸ τῶν Τούρκων. Εἶναι δὲ διακεκριμένα ἀκόμη καθαρῶς τὰ ὅρια τῶν ἀγρῶν ἑνὸς ἑκάστου. Ἔκτοτε τὰ κτήματα αὐτὰ μετεβλήθησαν εἰς λιβάδια. Τὰ λιβάδια ταῦτα ἔχουσιν ἐνοικιασθῆ ἔκτοτε ἀντὶ μικροτάτης τιμῆς ὑπὸ τῶν κτηνοτρόφων πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, ἐξακολουθοῦσι δὲ νὰ ὦσιν ἐνοικιασμένα ἀκόμη μὲ τὴν αὐτὴν εὐτελῆ τιμήν. Ἐπὶ πλέον δὲ ἡ ἔκτασις τῶν πλείστων ἐξ αὐτῶν εἶναι τετραπλασία καὶ πλέον τῆς ἀπαιτουμένης διὰ τὴν βοσκὴν τῶν ἐν αὐτοῖς διατρεφομένων ζῴων, οἱ δὲ κτηνοτρόφοι, οἵτινες πρὸ τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν εἶχον 100 ἢ 300 πρόβατα ἕκαστος, σήμερον ἔχουσι 1500–2000 περίπου, ἐξακολουθοῦντες ἐν τούτοις νὰ πωλῶσι τὰ κτηνοτροφικὰ προϊόντα (γάλα, τυρόν, μαλλιά, κρέας) εἰς τιμὰς μεγάλας, ὡς νὰ μὴ ὑπῆρχε τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν. Συνεπείᾳ τούτου οἱ κτηνοτρόφοι τοὐλάχιστον εἰς τὴν Ἤπειρον ἔγιναν πλουσιώτατοι, καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων εἶναι πάμπτωχοι ἔχοντες ἐντελῶς ἀνεπαρκῆ ἔκτασιν πρὸς καλλιέργειαν, ἀναγκαζόμενοι οὕτω νὰ ἐνοικιάζωσι πρὸς καλλιέργειαν τὴν πλεονάζουσαν ἔκτασιν τῶν λιβαδίων ἐξ αὐτῶν τούτων τῶν κτηνοτρόφων. Ἐπὶ πλέον δὲ συμβαίνει καὶ τὸ ἑξῆς ἄνισον καὶ ἄδικον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Συνελεύσεως. Ἐνῷ διὰ τοὺς πρόσφυγας αἴρεται τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν ἀπὸ τὰ ἐπιταχθέντα δι’ αὐτοὺς λιβάδια ἐφόσον προχωρεῖ ἡ καλλιέργεια, διὰ τοὺς δυστυχεῖς ἀγρότας οὔτε αὐτὸ γίνεται, εὑρισκομένους οὕτως εἰς ἥσσονα μοῖραν. Εἰς τοιαύτην τραγικὴν θέσιν εὑρίσκονται ἐν τῷ Νομῷ Πρεβέζης οἱ ἀγρόται, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ βλέπωσι τοὺς κτηνοτρόφους πλουτοῦντας ἐντὸς τῶν λιβαδίων, ἅτινα ἦσαν ἀγροὶ ἰδικοί των πρὸ τοῦ 1897, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ βλέπωσι παραπλεύρως τοὺς πρόσφυγας καλλιεργοῦντας ἐντὸς τῶν ἐπιταχθέντων λιβαδίων, καθ’ ἣν στιγμὴν αὐτοὶ στεροῦνται σχεδὸν παντελῶς καλλιεργησίμου γῆς. Τοιαύτην ἀνισότητα καὶ ἀδικίαν δὲν πιστεύω ὅτι εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ ἡ Συνέλευσις. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ γίνῃ διὰ τοὺς ἀγρότας ὅ,τι γίνεται καὶ διὰ τοὺς πρόσφυγας, ἤτοι νὰ αἴρεται τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν εἰς τὰ ἀπαλλοτριούμενα κτήματα ἐφόσον προχωρεῖ ἡ καλλιέργεια, ἵνα ἀρθῇ οὕτω καὶ μία ἀνισότης δυναμένη νὰ φέρῃ προστριβὰς μεταξὺ γηγεννῶν καὶ προσφύγων. Δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι παρευρεθεὶς εἰς τὸ συγκροτηθὲν ἐν Ἄρτῃ πρὸ μηνὸς ἀγροτικὸν συνέδριον ἑκατὸν περίπου Συνεταιρισμῶν εὑρέθην πρὸ τῶν ἀγροτῶν διατελούντων ἐν ἀγανακτήσει διὰ τὴν μὴ πρόοδον τῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ τὴν πληροφορίαν τῆς καταργήσεως τοῦ Γραφείου Ἐποικισμοῦ Ἄρτης διὰ τὴν ἔλλειψιν δῆθεν ὑπαλλήλων, καὶ ἀπειλούντων νὰ καταλάβωσι διὰ τῆς βίας τοὺς ἀγρούς. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἠδυνήθην, δὲν εἶχον τὴν ψυχικὴν δύναμιν νὰ τοῖς δώσω συμβουλήν τινα οὔτε σύστασιν ὅπως μὴ διαταράξωσι τὴν τάξιν, διότι εὕρισκον δικαίαν τὴν ἀγανάκτησίν των. Ἐπειδὴ δὲ εἰς δικαιολογίαν τῆς καταργήσεως τοῦ Γραφείου Ἐποικισμοῦ Ἄρτης καὶ τῆς μὴ συγκροτήσεως γενικῶς τῶν Ἐπιτροπῶν Ἀπαλλοτριώσεως φέρουσι πάντοτε οἱ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Γεωργίας τὴν ἔλλειψιν εἰδικῶν ὑπαλλήλων, ὑποβάλλω τὴν γνώμην, ἣν καὶ εἰς τὸν τέως Ὑπουργὸν κ. Μυλωνᾶν καὶ εἰς τὸν νέον Ὑπουργὸν προφορικῶς ὑπέβαλον, ὅπως ἀποσπασθῶσιν ἐκ τῶν ἄλλων Ὑπουργείων ὑπάλληλοι καὶ εἰ δυνατὸν ἐκ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν ἀρκετοὶ διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν Γραφείων Ἐποικισμοῦ. Διότι ἐκτὸς τῶν Διευθυντῶν τῶν Γραφείων, οἵτινες πρέπει νὰ εἶναι γεωπόνοι, ἀρκεῖ νὰ εἶναι πεπειραμένοι ὑπάλληλοι, δυνάμενοι νὰ ἐκτελέσωσιν ὅλας τὰς βοηθητικὰς ἐργασίας τῶν Γραφείων. Διότι, ἂν ἀναμείνωμεν νὰ τελειώσωσι τὰς σπουδάς των εἰς τὰς διαφόρους Γεωπονικὰς Σχολὰς τοῦ Κράτους, ὡς ἄλλοτε ἐδήλωσεν ὁ κ. Μυλωνᾶς, τὰ διάφορα παιδάκια, ἅτινα οὐδεμίαν πεῖραν ἔχουσιν, ἡ ἀπαλλοτρίωσις δὲν θὰ τελειώσῃ ποτέ. Συνεπῶς, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ ἀκολουθήσῃ ἀγροτικὴν πολιτικὴν καὶ θέλει νὰ προχωρήσῃ ταχέως ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ τῶν προσφύγων, πρέπει νὰ κάμῃ δεκτὰς τὰς δύο ταύτας προτάσεις μου, ἤτοι τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν ἐφόσον προχωρεῖ ἡ καλλιέργεια καὶ τὴν ἀπόσπασιν ὑπαλλήλων ἐκ τῶν ἄλλων Ὑπουργείων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἱδρυθῶσι τάχιστα καθ’ ὅλον τὸ Κράτος τὰ Γραφεῖα Ἐποικισμοῦ. Μόνον τοιουτοτρόπως ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ προσφύγων θὰ γίνῃ πραγματικότης καὶ ὄχι κωμῳδία. Προτοῦ κατέλθω τοῦ βήματος, θὰ ἐπεθύμουν ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας προβῇ εἰς δηλώσεις ἂν δέχεται τὰς προτάσεις μου ταύτας.

§101Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου, ὅτι δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροπολογία ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ, ἔχω νὰ εἴπω ὅτι δικαίωμα τοῦ τότε ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ ἦτο νὰ μὴ δεχθῇ ὡρισμένην τροποποίησιν προτεινομένην ἐκ μέρους τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν εἶχε καμμίαν ὑποχρέωσιν, ἐπαναλαμβάνω, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἐφόσον δὲν δέχεται ὡρισμένην τροποποίησιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, νὰ τὴν περιλάβῃ ἐν τῷ Νομοθετικῷ Διατάγματι, διότι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν ἦτο Συνέλευσις ψηφίζουσα νόμους, ἀλλ’ ἦτο Ἐπιτροπὴ γνωμοδοτοῦσα ἐπὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα εἰσηγεῖται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Δὲν θὰ ἠδύνατο δηλαδὴ νὰ ἔχῃ τὴν ὑποχρέωσιν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ περιλάβῃ ἐν τῷ Νομοθετικῷ Διατάγματι πᾶσαν τυχὸν διάταξιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἀπεδέχετο ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ Κοινοβουλευτική, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν ἐκεῖνος θ’ ἀπέκρουεν.

§102ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐὰν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ διεφώνει;

§103Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν δύναται νὰ περιλάβῃ διατάξεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων διαφωνεῖ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἀλλὰ καὶ δὲν ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ περιλάβῃ ἐν τῷ Ν. Δ. καὶ νὰ δημοσιεύσῃ ὅσας διατάξεις ἤθελεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου, στηριζομένη ἐπὶ τοῦ προορισμοῦ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς· ἀλλὰ τὸ ζήτημα δὲν ἔχει πρακτικὴν σημασίαν.

§104Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔχει μεγάλην πρακτικὴν σημασίαν.

§105Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐὰν τὴν τροποποίησιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν προτείνομεν ἡμεῖς, δεχθῇ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἐὰν ἡ τροποποίησις ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν γνώμην τῆς Συνελεύσεως, δὲν ἔχετε παρὰ νὰ τὴν ὑποβάλητε καὶ νὰ τὴν διατυπώσητε διὰ νὰ συζητηθῇ καὶ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως.

§106Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, λυποῦμαι ὅτι εὑρίσκομαι εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ὅτι τουτέστιν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῇ τὸ πόρισμα τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ, κύριε Ὑπουργέ, εἶναι ἐκπρόσωπος τῆς Συνελεύσεως καὶ ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Συνελεύσεως νομοθετεῖ. Ἂν δὲν ἐνομοθέτει, δὲν ὑπῆρχε λόγος Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἂν ὁ Ὑπουργὸς ἠδύνατο νὰ δεχθῇ μόνον τροπολογίας ἃς αὐτὸς ἤθελε, δὲν ὑπῆρχεν οὐδεὶς λόγος νὰ συνεδριάζῃ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Μίαν ὑποχρέωσιν ἔχει ὁ Ὑπουργός, ἂν δὲν δέχεται τροπολογίας, νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Λυποῦμαι πολὺ διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει μίαν τόσον ἐσφαλμένην γνώμην δι’ ἕνα ζήτημα καθαρώτατον.

§107Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Εἰς τὸ ζήτημα περὶ μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων ἀπεδέχθη ἡ Κυβέρνησις τὸ πόρισμα τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς;

§108Π. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔθεσε σαφῶς τὸ ζήτημα τὸ ἀναγόμενον εἰς τὴν παράλειψιν προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου Πρεβέζης, γενομένης μὲν δεκτῆς ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν, ἀλλὰ πρότασιν ὅμως, τὴν ὁποίαν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, εἰσηγουμένου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, δὲν ἐνέκρινε. Δὲν θὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἔχω ὅμως νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, τὰ ἑξῆς: Ἐκ μέρους τοῦ συναδέλφου Πρεβέζης εἶχεν ὑποβληθῆ τροπολογία, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ κοινοτικὰ Συμβούλια δύνανται δι’ ἀποφάσεώς των ὑποχρεωτικῆς διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ αἴρωσι τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν. Καὶ μὴ σᾶς ἐκπλήσσῃ τοῦτο ἀκόμη, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη ἐκ μέρους τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, συγκεκροτημένης τὴν τελευταίαν ἡμέραν καθ’ ὃν τρόπον εἶχε συγκροτηθῆ, ἡ πρότασις αὕτη ἐγένετο δεκτὴ καὶ ἦτο ἑπόμενον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος ἀπουσίαζε τὴν ἑσπέραν αὐτήν, νὰ εἰσηγηθῇ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην τὴν ἀπάλειψιν.

§109Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Οὐδέποτε ὑπεβλήθη τροπολογία καὶ οὐδέποτε συνεπῶς ἐγένετο δεκτὸν ὅτι ὅ,τι ἀποφασίζουν τὰ κοινοτικὰ Συμβούλια εἶναι ὑποχρεωτικόν. Ἡ διατύπωσις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐγώ, εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἐφόσον ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ Ἐπόπτου τῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ἐποικισμοῦ βεβαιοῦντος τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπεκτάσεως τῆς καλλιεργείας, αἴρεται εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἡ ὑποχρέωσις διὰ τὸν Ὑπουργόν, ὄχι ὅμως διὰ τὰ δημοτικὰ Συμβούλια.

§110Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ τροπολογία ἦτο ἀκριβῶς κατὰ λέξιν ὅπως τὴν διετύπωσεν ὁ κ. Σίδερης, διότι αὐτὸς τὴν διετύπωσε.

§111Π. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀληθές, κύριοι, ὅτι διὰ τῆς ἀλλεπαλλήλου ἐπιτάξεως ἡ Γεωργία διέρχεται κρίσιν, ἡ ὁποία θὰ στοιχίσῃ πολὺ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν. Ἐγὼ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν ὅπως, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς δυσχερεῖς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, καθὼς ἐπίσης ὅτι εἴμεθα εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ χειμῶνος, ἀπορρίψῃ τὴν σχετικὴν πρότασιν τοῦ κ. Χαβίνη περὶ προσθήκης τῆς τροπολογίας ἐκείνης, ἡ ὁποία ἐγένετο δεκτὴ ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς.

§112Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, βεβαίως εἰς πάντας εἶναι γνωστὸν — καὶ ἂν ἤθελον νὰ ἀποκρύψω τοῦτο δὲν θὰ ἠδυνάμην — ὅτι καὶ ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν τὰ ἑδώλια τῶν κ. Ὑπουργῶν νὰ κατείχοντο ἀπὸ ἀντιπροσώπους τῆς Ἀριστερᾶς. Ἀλλ’ ἐφόσον τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν, ὁμολογῶ ὅτι εἶμαι εὐτυχὴς διότι κατελήφθησαν ἀπὸ τὴν ἄκραν Δεξιάν, διὰ νὰ ἐννοήσουν καὶ πολλοὶ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἀκόμη ἴσως δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐννοήσωσιν εἰς ποίαν ἐπιβάλλεται θέσιν νὰ κάθηνται. Ποία εἶναι ἡ πραγματική των θέσις ἀναλόγως τῶν ἐκλογέων τοὺς ὁποίους ἀντιπροσωπεύουν; Ἐφόσον ἔχει σχηματισθῆ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἔχῃ καθωρισμένον πρόγραμμα μὲ τὴν συνήθειαν ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ἑκάστης Κυβερνήσεως νὰ καταβάλλεται σαφὴς προσπάθεια ὅπως ὅλαι αἱ τάξεις ὦσιν εὐχαριστημέναι, βεβαίως δὲν ἀδικῶ τοὺς πληρεξουσίους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, ἀποβλέποντες εἰς τὸ μέχρι σήμερον κοινωνικὸν καθεστώς, κάθηνται αἴφνης εἰς θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν, ἂν ἐξήταζον τὰ πράγματα, βεβαίως δὲν θὰ ἐκάθηντο. Δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι ηὐχόμην ὅπως τὰ ἑδώλια τῶν Ὑπουργῶν κατέχωνται ἀπὸ τὴν ἄκραν Δεξιάν. Τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως προΐσταται πολιτευτὴς ὁ ὁποῖος ἔδωκε τεκμήρια ὅτι ἔχει τὸ θάρρος, ἂν ὄχι εἰς ἄλλα ζητήματα, τοὐλάχιστον εἰς τὸ ζήτημα τῶν τάξεων, νὰ ἔχῃ δεδηλωμένην γνώμην καὶ νὰ λέγῃ ὅτι εἶναι ἀρχηγὸς τοῦ Συντηρητικοῦ κόμματος, τοῦ κόμματος ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐννοεῖ νὰ θεωρῇ τὴν περιουσίαν ἀπαραβίαστον, ἔστω καὶ ἂν πρόκειται νὰ ἀποθάνωσι χιλιάδες κόσμου, ἵνα μὴ ἀδικηθῶσι δέκα ἢ ἑκατὸν προνομιοῦχοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἰδιαίτερα δικαιώματα ἐπὶ τῆς κοινωνίας. Ἠθέλομεν προτείνει νὰ γίνῃ Ἐπιτροπὴ διὰ νὰ παύσῃ ἡ πρόφασις ὅτι δὲν ὑπάρχει προσωπικὸν διὰ νὰ προβῶμεν εἰς ἀπαλλοτρίωσιν καὶ διὰ νὰ παύσῃ ἡ συκοφαντία ὅτι ὅλα αὐτὰ γίνονται, ὅπερ ἐγὼ δὲν παραδέχομαι ὡς ἀληθές, διὰ νὰ χρηματίζωνται οἱ ἁρμόδιοι. Αὐτὴ ἡ συκοφαντία ἐλέχθη καὶ ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ προστατεύσῃ τὴν Ὑπηρεσίαν, νὰ μὴ ἀφήσῃ αὐτὴν νὰ διασύρεται. Ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτή, ἡ ὁποία γίνεται καὶ εἰς βάρος τῶν πολιτευομένων καὶ εἰς βάρος τῶν Ὑπηρεσιῶν, πρέπει νὰ παύσῃ, καὶ τότε θὰ ἀποδείξητε ὅτι αἱ γνῶμαί μου εἶναι ἐσφαλμέναι ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρόγραμμα τὸ ὀπισθοδρομικὸν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐφόσον ἔχομεν τὴν αἰωνίαν αὐτὴν δικαιολογίαν, δὲν θὰ γίνῃ καμμία ἀπαλλοτρίωσις, θὰ ἐπεθύμουν δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ δηλώσῃ τέλος πάντων ποῖον ἔχει πρόγραμμα, ἂν θὰ γίνῃ πραγματικῶς ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῶν κτημάτων ἢ ὄχι, ἢ θὰ κοροϊδεύωμεν, διότι, ὡς εἶπον καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, οὐδεὶς ἐπεδίωξεν ἔργοις ὅ,τι πιστεύει ὡς ἀρχήν, ὅτι ἡ γῆ ἀνήκει εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος τὴν ποτίζει μὲ τὸν ἱδρῶτά του, διότι ἐὰν τὸ ἐπίστευε δὲν θὰ συνεδριάζομεν εἰς παννυχίδας, οὔτε ἡ Κυβέρνησις τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» θὰ εἶχε πέσει καὶ οὔτε σήμερον θὰ συνεζητοῦμεν περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, τὸ ὁποῖον καὶ διαχειρίζεται ὁ ὁμιλῶν, διὰ νὰ μὴ γίνῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἐνδιαφερομένων τῆς Κυβερνήσεως. Κατόπιν τοῦ σκανδάλου τὸ ὁποῖον δημιουργεῖται καὶ εἰς βάρος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ εἰς βάρος τῆς Ὑπηρεσίας, νομίζω ὅτι ὀφείλει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως — καὶ ἐπὶ τέλους διὰ νὰ καθορίσουν οἱ πληρεξούσιοι ὅλοι τὴν θέσιν των — ὀφείλει νὰ καθορίσῃ καὶ νὰ εἴπῃ ποῖα εἶναι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ διὰ νὰ τελειώσῃ τὸ ζήτημα αὐτό. Ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα, ὅτι παρορᾶται τὸ ζήτημα τὸ Ἀγροτικὸν καὶ πᾶν ἄλλο νομοσχέδιον συναφὲς διὰ νὰ ἔλθῃ τὸ περίφημον ἄρθρον τοῦ Συντάγματος περὶ ἰδιοκτησίας καὶ νὰ δικαιολογοῦνται ὅτι ἐμποδίζουν τὸ 16ον ἄρθρον. Ἡ Συνέλευσις θ’ ἀντισταθῇ καὶ θὰ ματαιώσῃ πᾶσαν τοιαύτην προσπάθειαν καὶ δι’ αὐτὸ ἀναμένει τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ εἴπῃ τί σκέπτεται περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ προσωπικοῦ, πῶς δύναται νὰ τὸ ἐξοικονομήσῃ ἡ Κυβέρνησις.

§113Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ποῖον ζήτημα;

§114Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ προσωπικοῦ.

§115Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ συνάδελφος κ. Μαρῆς ἀνέλαβεν ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα.

§116Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἶναι σύμφωνος ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ νὰ καταρτισθοῦν εἰς ὅλα τὰ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ γίνουν ἀπαλλοτριώσεις, Ἐπιτροπαί, καὶ ὁ Ὑπουργὸς νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τὰς σχηματίσῃ;

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας συνεννοήσεως.

§118Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Τώρα ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον, ὑποστηρίζω τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς διετύπωσε καὶ εἶναι πρότασις τοῦ ἐκ Πρεβέζης πληρεξουσίου καὶ τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθημεν ἡμεῖς παμψηφεί, διότι εἶμαι καὶ μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ κακῶς δὲν ἐκτελεῖται αὕτη, διότι δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας νὰ μὴ ἐκτελέσῃ ἀποφάσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§119Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νομίζω ὅτι, ἐφόσον εἶναι ἀπὼν ὁ κ. τέως Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας, δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκταθῆτε εἰς κρίσεις. Θ’ ἀπαντήσω εἰς τὸ γεγονός, εἰς τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἀπαντῶ. Τί συνέβη μεταξὺ ὑμῶν καὶ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἠξεύρω.

§120Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ νὰ εἶναι παρών. (Πολλοὶ πληρεξούσιοι ζητοῦσι τὴν ἀναβολήν).

§121Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἐζήτει ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀναβολήν, θὰ ἐλέγετε ὅτι κωλυσιεργεῖ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν.

§122Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἂς ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσίνας ἔχει τὸν λόγον.

§124Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἐγὼ ἴσως δὲν θὰ φανῶ εὐάρεστος εἰς τοὺς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὑπεραπολογητάς, τοὺς κηδεμονεύοντας τὴν δῆθεν δεινοπαθοῦσαν τάξιν τῶν κτηνοτρόφων. Δὲν διστάζω νὰ δηλώσω ὅτι εἶμαι διαθέσεων συντηρητικῶν καὶ συγχαίρω τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις καὶ διὰ τὸν σεβασμὸν μὲ τὸν ὁποῖον περιβάλλει τὴν ἰδιοκτησίαν, σεβασμὸν ἐν ἁρμονίᾳ μὲ τὰς σημερινὰς ἀντιλήψεις τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν, καὶ θὰ ὑπέβαλλον μίαν παράκλησιν εἰς τοὺς κ.κ. πληρεξουσίους, ὅπως καταργηθῇ τελείως τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν. Τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν ἐθεσπίσθη μὲ τὸν ἀντικειμενικὸν σκοπὸν ὅτι θὰ ἐπέλθῃ ὑποτίμησις τῶν κτηνοτροφικῶν προϊόντων ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς κοινωνίας, ἀλλ’ ἂν ὑπάρχῃ νομοθέτημα καθ’ ὃ ἡ «ratio legis», ὁ «δικαιολογητικὸς λόγος» δηλαδή, ἐχρεοκόπησε κατὰ τρόπον πρωτοφανῆ, εἶναι τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα περὶ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν. Εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν ἡ λίρα εἶχε 450 δραχμὰς τὰ κτηνοτροφικὰ εἴδη ἐπωλοῦντο εἰς τὸ ἥμισυ τῆς σημερινῆς των τιμῆς, ἐνῷ σήμερον μὲ τιμὴν συναλλάγματος 250 δραχμὰς ἐδιπλασιάσθησαν αἱ τιμαὶ τῶν προϊόντων, ὄχι διότι αἱ δαπάναι τῶν κτηνοτρόφων εἶναι ὑπερβολικαί, ἀλλὰ διότι οὗτοι, ἐπωφελούμενοι τῆς δυσαναλογίας τῆς προσφορᾶς πρὸς τὴν ζήτησιν, ἐπλούτησαν καὶ ἐθησαύρισαν εἰς βάρος τῆς κοινωνίας. Ἐφόσον δὲ εἰκοσαπλασιάσθησαν αἱ τιμαὶ τῶν προϊόντων δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν βοσκῶν νὰ εἰσπράξουν οὔτε τὸ πενταπλάσιον τοῦ προπολεμικοῦ ἐνοικίου, ὁλόκληρον δὲ τὸ ὑπερβάλλον μίσθωμα ἐνθυλακώνουν, χωρὶς νὰ προσφέρουν κανὲν ἀντιστάθμισμα εἰς τὴν κοινωνίαν, ὡς ὁ νομοθέτης ἠξίου. Ἔχω δὲ πολλὰς αἰτήσεις ἀπὸ κτηνοτρόφους, ὅπως καταργηθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν, διότι παρακωλύει τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κτηνοτροφίας, ἐμποδίζον τοὺς νέους κτηνοτρόφους, ὑποχρεωμένους νὰ καταβάλλωσιν ὑπερβολικὰ μισθώματα εἰς τοὺς τσελιγγάδες ὡς σμίκται, οἱ δὲ κτηνοτρόφοι οὔτε τὸν νόμον γνωρίζουν ὅπως καταβάλουν τὸ νόμιμον ὑπομίσθωμα εἰς τὸν ἀρχικὸν μισθωτήν, παρὰ πληρώνουν εἰς τὸν τσέλιγγαν φόρον ὑποτελείας, τὸν ὁποῖον οὗτος ὡς ἀρχαῖος μισθωτὴς ἰδιοποιεῖται ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην. Καὶ ἐρωτῶ ἂν πρέπει νὰ παραταθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, δεσμευτικὰς τῆς ἰδιοκτησίας.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλέλλης ἔχει τὸν λόγον.

§126Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Δὲν ἔχω, κύριοι συνάδελφοι, καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι ἡ Συνέλευσις τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν αὐτῆς τεθὲν σχέδιον νόμου θέλει ὑπερψηφίσει. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις διαπνέεται ἀπὸ τὰ αἰσθήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μόνον κατὰ ποσότητα διαφέρουν ἀπὸ τὰ αἰσθήματα ἐκεῖνα ὑπὲρ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, τὰ ὁποῖα ἐνέπνευσαν καὶ τὴν εἰς αὐτὴν ὑποβολὴν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Δὲν εἶναι τοῦτο εἰμὴ πρόδρομος τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, ἥτις, ὡς δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ὁμολογήσῃ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργός, δὲν εἶναι εὐχερής, δι’ ἔλλειψιν προσωπικοῦ, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ δι’ ἔλλειψιν τῆς προθυμίας ἐκείνης, τὴν ὁποίαν πᾶς τις ἐξ ἡμῶν θὰ ἀνέμενεν, ἵνα διέπῃ τὰς κεντρικὰς Ὑπηρεσίας. Δὲν φαντάζομαι ὅτι θὰ εὕρω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸν ἀντιμέτωπον εἰς τὴν ἀντίληψιν ταύτην. Τί πράττει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο; Ὅ,τι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν τσιφλικίων ἔχει παγίως ἀποφασίσει. Ἐγκαθιστᾷ προσωρινῶς ἐν τῇ νομῇ, ἐν τῇ καλλιεργείᾳ καὶ τῇ βοσκῇ, διὰ νὰ εἶμαι ἀκριβέστερος, τοὺς γεωργοὺς μετὰ τῶν ζώων ἑκάστου Συνεταιρισμοῦ καλλιεργητῶν. Τὴν αὔριον, δηλαδὴ μετὰ 2, 10, 20 ἔτη, ὅπως βαδίζει ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας — διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι οὐδὲ οἱ νεώτεροι ἐξ ἡμῶν ἐν Ἠπείρῳ θὰ ἴδωμεν πραγματούμενον τὸν νόμον περὶ ἀποκαταστάσεως κολλήγων — οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν σήμερον ν’ ἀποκτήσουν τὴν νομὴν ὡρισμένης ἐκτάσεως, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ μεθαύριον θὰ γίνωσιν οἱ ἰδιοκτῆται τῆς γῆς ταύτης. Ἂν ὑπῆρχεν Ὑπηρεσία ἀμερικανικῆς ταχύτητος, ἡ ὁποία νὰ ἐφήρμοζε τὸν ἀγροτικὸν νόμον, θὰ παρεῖλκε τελείως ἡ ἀπασχόλησις ἡμῶν διὰ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Δυστυχῶς δὲν ὑπάρχει τοιαύτη. Καὶ ἐνῷ, ὅπως καὶ ἄλλοτε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω πρὸς τὴν Συνέλευσιν, ἐνῷ ἡμεῖς ἀκούομεν ἀπὸ τοῦ 1917, ὅτε ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἐκδώσει ἐν Θεσσαλονίκῃ τὸ νεωτεριστικώτατον ἐκεῖνο Νομοθετικὸν Διάταγμα, τὸ ριζοσπαστικώτατον, ἐνῷ, λέγω, ἀκούομεν καθ’ ἑκάστην ἔκτοτε ὅτι λύεται τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν, ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, οὐδὲ μίαν περίπτωσιν ἀποκαταστάσεως κολλήγων.

§127Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ ἀμφισβητήσητε ὅτι ἔγιναν εἰς ἄλλας περιφερείας σπουδαῖαι πρόοδοι.

§128Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Οὐδὲ σεῖς θὰ ἀμφισβητήσητε ὅτι δὲν ἰσχυρίσθην τὸ ἐναντίον.

§129Π. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀκτήμων γεωργός, ὁ ὁποῖος νὰ κατέβαλε τὸ γεώμορον. Ὁ θόρυβος αὐτὸς τὸν ὁποῖον κάμνετε εἶναι θόρυβος ἄνευ σημασίας.

§130Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Γνωρίζετε ὅτι δὲν εἶμαι πληρεξούσιος τῶν ἀγροτῶν, ἀλλὰ τοῦ Ἔθνους. Ἐνδιαφέρομαι λοιπὸν ὑπὲρ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ἐκείνης, ἀπὸ τῆς ὁποίας πᾶς τις ἐξ ἡμῶν ἔχει καθῆκον νὰ ἐνδιαφέρεται, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἐξετάζουσα καὶ αὐτὴ ἡ συντηρητικωτάτη χαρακτηριζομένη σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ ἐν ταῖς προγραμματικαῖς αὐτῆς δηλώσεσι νὰ διαβεβαιώσῃ τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἔχει σκοπὸν ἀπαρέγκλιτον, ἵνα πράξῃ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Ὑπὲρ ταύτης τῆς ἰδέας μάχομαι καὶ ἐνδιαφέρομαι πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ὁμαλῆς σχέσεως τῶν τάξεων τῶν ἐν τῇ κοινωνίᾳ ἀντιμαχομένων ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν καλλιεργητῶν.

§131Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διατί κάμνετε τὴν διαστολὴν ὅτι δὲν εἶσθε ἀντιπρόσωπος τῶν ἀγροτῶν;

§132Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ἦσθε παρὼν κατὰ τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν διεκόπησαν αἱ ἐργασίαι τῆς Συνελεύσεως, ὅτε ἠξιώθη ἐν τῇ Συνελεύσει ἵνα μεταξὺ τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς συσταθείσης ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως περιληφθῶσι καὶ πρόσωπα ἐκπροσωποῦντα τοὺς κτηνοτρόφους. Ὡς τοιοῦτοι δὲ συμπεριελήφθησαν ὡρισμένοι πληρεξούσιοι ὡς ἀντιπρόσωποι τῶν συμφερόντων τῶν κτηνοτρόφων. Νομίζω ὅτι ἡ ἀπάντησις, ἡ ὁποία σᾶς ἐδόθη, εἶναι ἀρκετή.

§133Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Συνεπῶς ἡ Ἐπιτροπὴ κατηρτίσθη ὑπὸ τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον λέγετε σεῖς καὶ ὄχι καθ’ ὃν τρόπον ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κοζάνης συνάδελφος, διότι συνεπληρώθη ἀπὸ εἴκοσι μέλη, τὰ ὁποῖα ἦσαν ὑπὲρ τῆς ἀπαλλοτριώσεως.

§134Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἀλλὰ κατὰ τί βλάπτονται τὰ συμφέροντα τῶν κτηνοτρόφων διὰ τοῦ νομοσχεδίου; Μήπως κατὰ τὸν ἀγροτικὸν νόμον αἱ ἐκτάσεις τῶν ὁποίων ἡ παραχώρησις τῆς νομῆς τοῦ εἰσοδήματος διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου πρόκειται νὰ γίνῃ πρὸς τοὺς Συνεταιρισμούς, μήπως διὰ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου δὲν θὰ παραχωρηθοῦν εἰς αὐτούς; Καὶ ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον κ. ἐκ Κοζάνης συνάδελφον· μήπως ἐννοεῖ ἢ μήπως εὔχεται ὅπως μὴ πραγματοποιηθῇ ὁ ἀγροτικὸς νόμος, ὅπως μὴ ἐκτελεσθῇ ὁ ἀγροτικὸς νόμος;

§135Π. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀπαντῶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν, ἐφόσον διαρκεῖ ἡ καλλιέργεια, ἐφόσον δὲν ἐκανονίσθη ὁ κλῆρος ἑκάστου, διότι ἀκόμη δὲν ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ δικαστηρίου ἡ κλήρωσις ὅπως κανονισθῶσιν οἱ κλῆροι ἑκάστου κληρούχου. Ἐφόσον τοῦτο δὲν γίνεται δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καλλιεργῶσιν οἱ γεωργοὶ τὰ εὐφορώτερα μέρη καὶ νὰ καταστῶσιν ἄχρηστα τὰ ἄλλα.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σίδερης ἔχει τὸν λόγον.

§137Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Πρέπει ν’ ἀποσαφηνισθοῦν τὰ πράγματα διὰ νὰ διαφωτισθῇ ἡ Συνέλευσις. Σήμερον ὑπάρχει διάταξις — δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως, ἀλλὰ περὶ τῆς ἄλλης νομοθεσίας — ὑπάρχει διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν, ὅταν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀπαλλοτριώσεως ἀποφασίσῃ ὅτι τμῆμα τοῦ Α χωρίου πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὸν ἀγροτικὸν Συνεταιρισμόν, τὸ τμῆμα αὐτὸ παραδίδεται εἰς τὸν Συνεταιρισμόν, ἐκτὸς μόνον ἂν ἐπ’ αὐτοῦ ἰσχύῃ ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν, ὅτε ὅμως πάλιν δικαιοῦται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, κατόπιν ὡρισμένης διαδικασίας, νὰ ἄρῃ τὸ ἐνοικιοστάσιον ἐπὶ τῷ σκοπῷ εἴτε νὰ τὸ καλλιεργήσουν οἱ χωρικοί, εἰς τοὺς ὁποίους ἔλαχε διὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀπαλλοτριώσεως, εἴτε νὰ τὸ χρησιμοποιήσουν διὰ τὴν βοσκὴν τῶν ζώων. Διὰ τῶν τροποποιήσεων τοῦ Ν. Διατάγματος ἐπῆλθεν ἀρκετὴ βελτίωσις πρὸς τὸ μέρος τοῦτο. Ἐνῷ μέχρι τῆς ἐκδόσεως τοῦ Διατάγματος ἀπῃτεῖτο νὰ ἔχῃ ἐκδοθῇ ἀπόφασις ἀπαλλοτριώσεως μεταβιβάζουσα τὸ ὑπὸ ἐνοικιοστάσιον τμῆμα καὶ νὰ ἐπακολουθήσῃ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, διὰ τῆς εἰσαχθείσης μεταρρυθμίσεως διὰ τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ πρὸ τῆς ἐκδόσεως ἀποφάσεως νὰ ἄρῃ τὸ ἐνοικιοστάσιον ἐπὶ ἑνὸς κτήματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐθεωρεῖτο κατάλληλον εἴτε πρὸς καλλιέργειαν εἴτε πρὸς βοσκήν. Ἡ διάταξις δὲ λέγει ὅτι ἡ ἄρσις τοῦ ἐνοικιοστασίου δύναται νὰ γίνῃ εἴτε πρὸ τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀπαλλοτριώσεως εἴτε μετ’ αὐτὴν καὶ πάντοτε δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ. Τὸ ἐπίμαχον λοιπὸν θέμα εἶναι τοῦτο: Τί θὰ γίνωσιν αἱ ἑκατοντάδες χωρίων τῆς Ἠπείρου καὶ τῆς Μακεδονίας, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ ἀπαλλοτρίωσις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβῇ ταχέως ἢ ὑπάρχουν ἄλλα κωλύματα, καὶ ἑπομένως πότε θὰ ἀπελευθερωθοῦν οἱ κάτοικοι τούτων καθιστάμενοι κύριοι τοῦ κτήματος, τὸ ὁποῖον ὡρίσθη εἴτε δι’ ἐπέκτασιν καλλιεργείας εἴτε διὰ βοσκήν; Ἕνα ἀπὸ τὰ δύο: Ἢ θὰ πρέπῃ νὰ περιμένωμεν νὰ προχωρήσῃ τὸ ἔργον τῆς ἀπαλλοτριώσεως, νὰ ἐκδοθῶσιν αἱ ἀποφάσεις καὶ τότε νὰ δοθῶσιν αἱ ἐκτάσεις πρὸς καλλιέργειαν ἢ βοσκὴν καὶ νὰ καταδικάσωμεν εἰς ἀσφυξίαν ἓν χωρίον, ἢ θὰ πρέπῃ ἀπὸ τοῦδε νὰ παραδώσωμεν τὰς γαίας εἰς τὸ στερούμενον χωρίον. Αὐτὴ εἶναι ἡ δυσκολία τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ τὴν ὁποίαν ἐζήτησε νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ Ν. Διάταγμα. Ἐκρίθη δὲ ὅτι ἀντιμετωπίζεται κατὰ δύο τρόπους. Ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος ἐγένετο δεκτὸς ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὁ καὶ συντηρητικώτερος, ἀφίνει εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ ἄρῃ ἢ νὰ μὴ ἄρῃ τὸ ἐνοικιοστάσιον· ὁ δεύτερος εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ὑπεδείχθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τῇ εἰσηγήσει τῶν κ.κ. Χαβίνη καὶ Καλέλλη, τοῦ νὰ μὴ ἀφεθῇ δηλαδὴ ἐλεύθερος ὁ Ὑπουργὸς νὰ αἴρῃ ἢ μὴ τὰς ὑφισταμένας ἀπαγορεύσεις, ἀλλὰ νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὑπουργὸν ἡ ἄρσις τοῦ ἐνοικιοστασίου, ἐφόσον δι’ ἐπισήμου ἐγγράφου βεβαιοῦται ὅτι ὡρισμένα χωρία δὲν ἔχουσιν ἐπαρκεῖς ἐκτάσεις πρὸς καλλιέργειαν ἢ βοσκήν. Τὴν δευτέραν ταύτην λύσιν ἐδέχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Προσέκρουσεν ὅμως, ὡς μοὶ ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Μυλωνᾶς, ἡ ἀποδοχὴ τῆς τροπολογίας αὐτῆς εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι οὗτος ἐθεώρει μειονεκτικὸν τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ καθορίζεται ὅτι μία ἔκθεσις τοῦ γεωπόνου τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τοῦτον. Θὰ ἦτο σκόπιμον ν’ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου διὰ νὰ παρίσταται καὶ ὁ μὴ δεχθεὶς τὴν τροπολογίαν κ. Μυλωνᾶς καὶ ἀκουσθοῦν οἱ λόγοι δι’ οὓς ἀπέρριψε τὴν τροπολογίαν. Νομίζω ὅτι δυνάμεθα βραδύτερον νὰ ἐπανέλθωμεν, ψηφίζοντες σήμερον κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον, ἐφόσον δὲν ἤθελε γενικευθῆ ἡ συζήτησις περὶ τῆς κατ’ ἀρχὴν ἐξακολουθήσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν καὶ ν’ ἀναβληθῇ.

§139Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Σπανίως, κύριοι συνάδελφοι, ρήτωρ εὗρε διακόπτην τόσον πολύτιμον οἷον εὗρον ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ κ. ἐκ Καρδίτσης συναδέλφου. Ὁμολογῶ ὅτι μὲ ἀπήλλαξε πάσης ἀναπτύξεως τῶν ἐπιχειρημάτων, διότι ἀπέδειξεν ὅτι ἐκεῖνοι ὑπὲρ τῶν ὁποίων μάχεται ὁ κ. Καλαντζόπουλος δὲν πλεονεκτοῦσι παρὰ ἀπὸ τὴν πλευρὰν τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Σίδερης, διότι ἔκτοτε καὶ ἤδη δὲν ἐπρόκειτο οὔτε πρόκειται νὰ δοθῶσιν εἰμὴ ἐγκαίρως αἱ χορηγηθεῖσαι εἰς αὐτοὺς προθεσμίαι, κατὰ τὰς ὁποίας ἠδύναντο καὶ δύνανται αὐτοὶ νὰ εὕρωσιν ἕτερα λιβάδια. Βεβαίως δὲν πρόκειται ἐνταῦθα νὰ εὐεργετήσωμεν μίαν τάξιν, τὴν τάξιν τῶν κτηνοτρόφων. Μήπως οἱ κτηνοτρόφοι, οἱ ὁποῖοι μένουσιν εἰς τὰ λιβάδια, πωλοῦσι τὰ προϊόντα των εἰς εὐθηνὴν τιμὴν πρὸς τὸ κοινόν; Ἐὰν κανεὶς ἀνέφερεν ἓν παράδειγμα, ὁμολογῶ ὅτι θὰ ἐκηρυσσόμην ὑπὲρ αὐτῶν, διότι θὰ ἐξυπηρέτουν τὴν κοινωνίαν. Τοιοῦτον παράδειγμα δὲν ἀνέφερε κανείς.

§140ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κατεστράφη ἡ κτηνοτροφία.

§141Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἀφοῦ κατεστράφη ἡ κτηνοτροφία, διατί νὰ ἀγωνιζώμεθα ὑπὲρ μὴ ὑφισταμένης κτηνοτροφίας; Ὀφείλομεν νὰ γνωρίζωμεν ὅτι εἰς πᾶσαν διάταξιν ἀφορῶσαν ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, εἰς πᾶσαν διάταξιν νόμου, εἰς πάντα νόμον τὸν ὁποῖον θεσπίζομεν καὶ ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ ἀγροτικὴν ἀπαλλοτρίωσιν κτημάτων εἴτε ἰδιωτικῶν εἴτε μοναστηριακῶν, εὑρίσκομεν καθ’ ἑκάστην ἀντιμετώπους πότε τοὺς κολλήγους, οἱ ὁποῖοι ἐγκυμονοῦσι πᾶσαν μηχανορραφίαν, πότε τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ πότε αὐτὴν τὴν Ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Εἶναι αὐτὰ γεγονότα, διὰ τὰ ὁποῖα, καίτοι μόλις ὀλίγας ἡμέρας ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸν ὑπουργικὸν θῶκον, ἐν τούτοις διὰ τὴν ἀκρίβειάν των ἔχει ἁπτάς, ἐγγράφους καὶ ἀναμφισβητήτους ἀποδείξεις. Κατὰ τοιούτων λοιπὸν μηχανορραφιῶν ὀφείλομεν ἡμεῖς νὰ ἀμυνθῶμεν πάσῃ θυσίᾳ ὁπλίζοντες τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐναντίον τούτων καὶ ἐξασφαλίζοντες ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡμεῖς νομίζομεν εὔλογα νὰ παράσχωμεν εἰς τὴν ἀγροτικὴν τάξιν.

§142Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν ἐσχημάτισα πλήρη πεποίθησιν περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ ὑπὸ κύρωσιν Νομοθετικοῦ Διατάγματος. Ἀλλ’ ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν φαίνεται ὅτι ἐπιζητεῖται ἡ ὁπωσδήποτε ὑποχρέωσις τοῦ Ὑπουργοῦ πρὸς ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου ἐπὶ τῶν κτημάτων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἤθελον κηρυχθῆ ἀπαλλοτριωτέα. Ἀλλ’ ὀφείλει νὰ σημειωθῇ ὅτι ὑφίσταται ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν ἐπὶ τῶν κτημάτων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀπηλλοτριώθησαν δυνάμει ἀποφάσεων, ὡρίσθησαν οἱ κλῆροι οἱ γεωργικοὶ ἢ συνεταιρικοί, παρεχωρήθησαν οὗτοι πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν κολλήγων καὶ ἐν τούτοις ὑφίσταται ἐπ’ αὐτῶν ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν.

§143Π. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι περισσεύουσα ἔκτασις.

§144Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ περισσεύουσα ἔκτασις, ὅτε δι’ ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀπαλλιτριώσεως καὶ πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν κολλήγων καθωρίσθη ἡ ἀναγκαιοῦσα εἰς ἕκαστον Συνεταιρισμὸν ἔκτασις διὰ τοὺς γεωργικοὺς κλήρους καὶ τὸν συνεταιρικὸν κλῆρον. Δὲν δύναται, κύριοι, νὰ θεωρηθῇ ἀποκατάστασις ἀκτημόνων καὶ ν’ ἀναγνωρισθῇ τοιαύτη, ἐφόσον μαζὶ μὲ τὴν ἔκτασιν, ἡ ὁποία χρειάζεται νὰ καλλιεργηθῇ, δὲν παρασχεθῇ καὶ ἀνάλογος ἔκτασις διὰ τὴν συνήθη μικρὰν κτηνοτροφίαν τῶν γεωργῶν. Δὲν δύναται κατ’ ἀκολουθίαν νὰ νοηθῇ ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν ἐπὶ ἀπαλλοτριωθέντων καὶ παραδοθέντων κτημάτων εἰς τοὺς Συνεταιρισμούς, ὡς συμβαίνει εἰς πλεῖστα κτήματα τῆς Θεσσαλίας, τὰ ὁποῖα παρεχωρήθησαν εἰς συνεταιρισμούς. Διότι οὕτω δυσχεραίνεται ἀπολύτως ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀγροτῶν. Ἐρχόμεθα δὲ διὰ φωνῶν καὶ ὁμιλοῦμεν περὶ ἀποκαταστάσεως ἀγροτῶν, ὅταν διατηροῦμεν τὸ ἐνοικιοστάσιον ἐπὶ ἐκτάσεων αἱ ὁποῖαι ἔπρεπεν, ἅπαξ παραχωρηθεῖσαι, νὰ ἀφεθῶσιν ἐλεύθεραι παντὸς περιορισμοῦ. Φρονῶ ὅτι ἡ Συνέλευσις εἰς τοῦτο εἶναι σύμφωνος καὶ δὲν φαντάζομαι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν ἐπὶ τοιαύτης τροπολογίας, δηλαδὴ καταργήσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν ἐπὶ κτημάτων τὰ ὁποῖα ὁριστικῶς ἐξεδικάσθησαν καὶ παρεχωρήθησαν εἰς τοὺς Συνεταιρισμούς.

§145Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὴν τροπολογίαν αὐτὴν θὰ τὴν συζητήσω, ἀλλ’ ἤθελα νὰ μάθω διατί καταφέρεσθε κατὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, ἡ ὁποία δὲν εἶναι νέα.

§146Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐνισχύω ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Καρδίτσης, ἀλλ’ ἀπορῶ πῶς ἡ ἀντίληψις αὐτὴ ἡ τόσον δικαία καθ’ ἣν ἐποχὴν διετέλει μέλος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔγινεν ἀποδεκτὴ ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, εἰς τὸν ὁποῖον πολλάκις παρέστησα ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ μείνουν αἱ ἐκτάσεις αὐταὶ χωρὶς νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς χωρικούς, διότι τοῖς εἶναι ἀναγκαῖαι διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῆς καλλιεργείας των. Σᾶς φέρω τὸ παράδειγμα τοῦ χωρίου Σοφάδων, τὸ ὁποῖον ζητεῖ νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν καλλιέργειαν, ἀλλὰ δὲν δύναται. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ τότε Ὑπουργὸς κ. Μπακάλμπασης ἔτεινεν ἀρχικῶς νὰ λύσῃ δι’ ἰδίας ἀποφάσεως τὸ ζήτημα, ἀλλὰ κατόπιν τὸ παρέπεμψεν εἰς τὴν Διεύθυνσιν Ἐποικισμοῦ Θεσσαλίας, ὅπου ἀπετελματώθη. Εἰς αὐτὸ λοιπὸν εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος νὰ τεθῇ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ ἄρσις τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, ἐφόσον παρεχωρήθησαν εἰς τοὺς Συνεταιρισμούς.

§147Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Φρονῶ ὅτι, ὅταν σκοπεύωμεν ν’ ἀποφασίσωμεν ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, δὲν δυνάμεθα νὰ προστατεύωμεν τὴν μίαν τάξιν καὶ ν’ ἀφίνωμεν τὴν ἄλλην ἔξω, χωρὶς νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀνάγκας καὶ τῶν δύο τάξεων. Διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, ὡς προβάλλεται ὑπὸ τῶν κ. κ. προαγορευσάντων, προσβάλλονται καιρίως οἱ κτηνοτρόφοι, οἱ ὁποῖοι μέχρι σήμερον ὑπὸ τῆς Πολιτείας οὐδεμιᾶς ἔτυχον προστασίας, ἐκτὸς τῆς ἀπό τινων ἐτῶν διὰ τοῦ ἐνοικιοστασίου. Ἐρχόμεθα δὲ καὶ λέγομεν ὑπερβολάς. Τὰ πράγματα ὅμως ἔχουν ὡς ἑξῆς: Ὄντως ἐγένετο ἀπαλλοτρίωσις κτημάτων εἰς τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον καὶ λιβάδια ἀνέκαθεν βοσκόμενα. Διὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς ἀπαλλοτριώσεως παρεχωρήθησαν καὶ αὐταὶ εἰς τοὺς Συνεταιρισμοὺς καὶ ἀμέσως προεβλήθη ἡ ἀξίωσις ἐκ μέρους τῶν ἀγροτῶν νὰ παραλάβουν καὶ τὰ λιβάδια, ἀλλ’ ἂν τὰ παρελάμβανον, τί θὰ ἐγίνετο ἡ κτηνοτροφία, ἐφόσον ἰσχύει τὸ ἐνοικιοστάσιον καὶ δὲν δύνανται νὰ μεταβοῦν εἰς ἄλλα λιβάδια; Θὰ ἦτο ἀνάγκη λοιπὸν νὰ πωλήσουν τὰ πρόβατά των, διότι εἶναι γεγονὸς ὅτι ἐν Θεσσαλίᾳ δὲν εὑρίσκεται οὔτε ἓν λιβάδιον διαθέσιμον, καὶ ἂν ἀρθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον, θὰ καταστραφοῦν τελείως. Εἶναι λογικὸν νὰ καταστραφῇ μία τάξις τῶν κτηνοτρόφων δι’ αὐτοῦ τοῦ μέσου; Πρέπει νὰ γνωσθῇ ὅτι εἰς πολλοὺς Συνεταιρισμοὺς παρεχωρήθησαν λιβάδια, τὰ ὁποῖα δὲν ἐχρησιμοποιήθησαν πρὸς βοσκήν, ἀλλὰ τὰ ἐνοικίασαν. Ὀφείλομεν ὅμως νὰ δηλώσωμεν ὅτι εἰς πολλοὺς Συνεταιρισμοὺς, ὅπου παρεχωρήθησαν ἐκτάσεις — τοῦτο εἶναι τὸ σοβαρώτερον — αἱ ὁποῖαι διετέλουν ἐν ἀγραναπαύσει, οἱ γεωργοί, οἱ ὁποῖοι παρέλαβον τὰς ἐκτάσεις, δὲν ἠδύναντο νὰ τὰς καλλιεργήσουν. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι εἶναι ὀρθότατα διατυπωμένον εἰς τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα, καὶ δὲν βλέπω ἄλλως τε διατί νὰ δυσπιστῶμεν εἰς τὰς Ὑπηρεσίας. Ὁσάκις ἀπαλλοτριωθῇ ἓν κτῆμα, δύναται ὁ Συνεταιρισμὸς νὰ ζητήσῃ τὴν ἐξαίρεσιν καὶ ἡ ἁρμοδία Ὑπηρεσία θὰ ἐξετάσῃ κατὰ πόσον εἶναι ἀνάγκη τὰ λιβάδια αὐτὰ νὰ παραχωρηθοῦν εἰς τὸν Συνεταιρισμόν. Δὲν ἔχομεν δὲ παράδειγμα — καὶ πιστεύω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ τὸ γνωρίζῃ — δὲν ἔχομεν παράδειγμα νὰ προτείνῃ ἡ Ὑπηρεσία τὴν ἐξαίρεσιν ἑνὸς λιβαδιοῦ καὶ ὁ Ὑπουργὸς νὰ μὴ τὴν δεχθῇ. Τοὐλάχιστον ἡμεῖς διὰ τὴν Διεύθυνσιν Βόλου ἔχομεν πεποίθησιν, διότι μᾶς ἐδικαίωσαν τὰ πράγματα.

§148Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν καὶ εἴπῃ ὅτι αὐτὸ τὸ λιβάδι πρέπει νὰ τὸ πάρῃ ὁ Συνεταιρισμός, τί χρειάζεται νέα γνωμοδότησις; Εἶναι πλέον δεδικασμένον, ἐφόσον εἰς τὸ Ν. Διάταγμα ἀναγράφεται ὅτι δὲν θὰ φύγουν οἱ κτηνοτρόφοι πρὸ τῆς λήξεως τῆς γεωργικῆς συνόδου.

§149Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι σοφώτατον τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα ὡς ἔχει. Νὰ ἀφήσωμεν τὴν Ὑπηρεσίαν βαθμηδόν, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν, νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως ὑπὸ δέκα πληρεξουσίων ὑπογεγραμμένη.

§151Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ὑπάρχει μία πρότασις ἀπωτέρα, ἡ ἰδική μου, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετήσῃ, περὶ ἄρσεως ὁλοσχεροῦς τοῦ ἐνοικιοστασίου, διότι διὰ τὰς οἰκίας δὲν εἶναι τὸ ἴδιον, ἐπειδὴ παρὰ τῶν ἐνοικιαστῶν ἠμπορεῖτε νὰ λάβητε τὴν ἀπάντησιν «οὐκ ἂν λάβοις παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος». Καὶ τὰ ἄλλα Κράτη ἄλλως τε τὸ ἐφήρμοσαν τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν Συνέλευσιν ὁλόκληρον: Ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν ἐφηρμόσθη εἰς ἄλλα Κράτη; Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ τεθῇ εἰς ψήφισιν ἡ πρότασις ἡ ἰδική μου, ἥτις εἶναι ἡ ἀπωτέρα, διότι ζητῶ νὰ ἀτονήσῃ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν.

§152ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§153Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι δύναμαι νὰ συμφωνήσω εἰς τοῦτο, ὅτι δὲν πρόκειται σήμερον περὶ συζητήσεως καὶ τροπολογίας. Πρόκειται περὶ τῆς ἐπιψηφίσεως κατ’ ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ τροπολογία δύναται νὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς πρώτης ἢ καὶ δευτέρας ἀναγνώσεως.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κατσίνα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη.

§155Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει δίκαιον. Πρόκειται περὶ μιᾶς τροπολογίας. Κατὰ συνέπειαν τὸ νομοσχέδιον δέον νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§156Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶναι ἄσχετον τὸ ζήτημα τὸ συζητούμενον μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κατσίνα. Τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν καὶ αἱ τροπολογίαι νὰ ἔλθωσιν αὔριον. Ἂν ὁ κ. Κατσίνας θέλῃ νὰ ἀτονήσῃ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν, ἂς ὑποβάλῃ πρότασιν νόμου.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροδόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§158Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἀνακινηθὲν ἤδη ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν ἔχει μεγάλην σχέσιν μὲ τὴν λεγομένην κοινῶς ἀκρίβιαν τοῦ βίου· εἶναι ἀλληλένδετον. Αἱ τόσον συγκεχυμέναι καὶ συγκρουόμεναι γνῶμαι περὶ τῶν γεννησάντων καὶ γεννώντων τὴν ἀκρίβειαν τοῦ βίου αἰτίων ὑπενθυμίζει τὸ ἀτελεύτητον καὶ ἄλυτον λαϊκὸν πρόβλημα «ἂν πρῶτα ἔγινε τὸ αὐγὸ καὶ παρήγαγε τὴν κότταν ἢ πρῶτον ἐδημιουργήθη ἡ κόττα καὶ ἐγέννησε τὸ αὐγό». Ἡ κτηνοτροφία παράγει μαλλιά, τυρί, βούτυρον, γάλα καὶ κρέας — πέντε προϊόντα πρώτης ἀνάγκης. Εἶναι γνωστὸς εἰς οἰκονομικὸς νόμος, τὸν ὁποῖον οἱ Γάλλοι λέγουν «loi de la repercussion», δηλαδὴ «νόμος τῆς ἀντανακλάσεως». Ἂν ἓν ἀντικείμενον τοῦ βίου ἢ μία παροχὴ ἐργασίας ἢ ὑπηρεσίας ἀκριβαίνῃ, ἀκριβαίνουν ἄλλα δύο ἢ ἄλλα τρία ἀναλόγου χρησιμότητος ἀντικείμενα. Ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως πάλιν δύο ἢ τριῶν εἰδῶν τοῦ βίου ἢ παροχῶν ἐργασίας ἀκριβαίνουν ἀντανακλαστικῶς ἄλλα ἕξ καὶ ἂν ἀκριβαίνουν ἄλλα ἓξ ἀκριβαίνουν ἄλλα τριάκοντα ἕξ, καὶ οὕτως ἀπὸ ἀντανακλάσεως εἰς ἀντανάκλασιν δημιουργεῖται ἡ καθολικὴ ὑπερτίμησις ὅλων τῶν πρὸς ζωάρκειαν τοῦ ἀνθρώπου ἀναγκαίων εἰδῶν καὶ δημιουργεῖται ἡ κοινῶς λεγομένη «ἀκρίβια τοῦ βίου». Ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ αἰσχροκερδῶν, ὅταν λαμβάνωμεν μέτρα κατὰ τῆς αἰσχροκερδείας, ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν καὶ πλήττομεν τὸν κρεοπώλην, τὸν γαλακτοπώλην, τὸν παντοπώλην, τοὺς ἐπαγγελματίας ἐν γένει τῆς λιανικῆς πωλήσεως, οἱ ὁποῖοι πωλοῦν τὸ τυρί, τὸ κρέας, τὸ γάλα, τὸ βούτυρον κλπ. Λέγομεν εἰς τὸν κρεοπώλην, εἰς τὸν παντοπώλην: «Αἰσχροκερδεῖς! πωλεῖτε τὸ τυρὶ ἀκριβά, πωλεῖτε τὸ κρέας ἀκριβά». Ὁ χασάπης, ὑψῶν τοὺς ὤμους, ἀπαντᾷ: «Ἀκριβὰ ἠγόρασα ἀπὸ τὸν κτηνοτρόφον, ἀκριβὰ πωλῶ· ἰδοὺ πόσον μοῦ στοιχίζει, ἰδοὺ ποῖον εἶναι τὸ κέρδος μου· εἶμαι αἰσχροκερδής; Ἀποταθῆτε, κύριοι, εἰς τοὺς ἐμπόρους». Μεταβαίνεις εἰς τὸν ζωέμπορον καὶ τὸν ἐρωτᾷς: «Διατί πωλεῖτε τὰ ζῷα εἰς τόσον ὑψηλὴν τιμήν; Δὲν δικαιολογεῖται ἡ τόση ὑπερτίμησις». Καὶ ὁ ζωέμπορος σοῦ ἀπαντᾷ: «Πηγαίνετε νὰ ἐρωτήσετε τοὺς κτηνοτρόφους· ἀκριβὰ ἀγοράζομεν, ἀκριβὰ πωλοῦμεν». Καὶ ἐξακολουθοῦντες τὴν ὀδύσσειαν μεταβαίνετε εἰς τοὺς κτηνοτρόφους. Ὁ κτηνοτρόφος, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς ἔγινεν ἓν νέον εἶδος ταχυπλούτου, μὲ τὴν μεγαλυτέραν ἀφέλειαν τοῦ κόσμου ἰσχυρίζεται ὅτι, ἀφοῦ εἰκοσαπλασιάσθησαν τὰ μισθώματα τῶν λιβαδίων, ἀφοῦ οἱ μισθοὶ τῶν ὑπηρετῶν, τὰ τρόφιμα κατέστησαν ἀκριβώτατα καὶ ὁ βίος δαπανηρότατος, τί ἠμποροῦμε νὰ κάμωμεν ἡμεῖς; Ἡ κυρία αἰτία, λέγουν, εἶναι ἡ ὑπερτίμησις τῶν μισθωμάτων τῶν λιβαδίων. Ταῦτα ἰσχυρίζοντο καὶ αὐτὰ βεβαίως ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ἡ πολιτικὴ ὅταν ἐνομοθέτει ἐνοικιοστάσιον τῶν λιβαδίων καὶ περιώριζε τὰ μισθώματα αὐτῶν. Ἰδοὺ ὁ ἱστορικὸς λόγος τῆς νομοθεσίας περὶ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν. Διὰ νὰ σταματήσῃ τὴν ὑπερτίμησιν τῶν ἄνω πέντε εἰδῶν τροφίμων ἐδημιουργήθη τὸ περίφημον αὐτὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὀρθὴ ἀντίληψις περὶ τῶν αἰτίων καὶ τοῦ σκοποῦ τῆς νομοθεσίας ταύτης καὶ νομίζω ὅτι εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι. Ἔρχεται τώρα ὁ κ. ἐκ Θηβῶν πολιτευτὴς καὶ σᾶς λέγει ὅτι, μολονότι ἐγένετο αὐτὴ ἡ προστασία τῶν κτηνοτρόφων, μολονότι τὰ μισθώματα τῶν βοσκῶν δὲν ἠκολούθησαν τὸν ροῦν τῶν ὑπερτιμήσεων τῶν ἄλλων ἀντικειμένων καὶ δὲν ἐξισώθησαν μὲ τὴν ἔκπτωσιν τῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως τοῦ νομίσματός μας, ἐν τούτοις τὰ κτηνοτροφικὰ εἴδη δὲν ὑπετιμήθησαν, δὲν ἔμειναν κἂν στάσιμα, ἀλλ’ ὑπερετιμήθησαν εἰς ἀδικαιολόγητον μέτρον καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ ὑπερτιμῶνται, καὶ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἐνέχει πολλὴν τὴν ἀλήθειαν ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. συναδέλφου. Τώρα θὰ μοὶ εἴπητε: Πῶς συμβαίνει αὐτὸ καὶ ποῦ ὀφείλεται ἡ τοιαύτη αὐξομανία; Ἡ ἀνικανότης τῆς Πολιτείας, τὸ ἀνοργάνωτον τῶν δημοσίων Ὑπηρεσιῶν, τὸ συγκεχυμένον τῶν ἐνεργειῶν τῶν διαφόρων κρατικῶν ὀργάνων καὶ ἡ ἀκαταστασία καὶ ἡ ἀναρχία ἐν τῇ Πολιτείᾳ, ἡ ὁποία μᾶς διέπει, ἰδοὺ τὰ αἴτια τῆς τοιαύτης ἀντιλαϊκῆς καὶ ἀντικοινωνικῆς καταστάσεως ἡ ὁποία μᾶς παραδέρνει. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν νομοθεσίαν αὐτήν, τὴν ὁποίαν διαρκῶς ἀνακινοῦμεν, περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, καὶ βλέπομεν ἕνα κυκεῶνα, τὸν ὁποῖον ἂν παρακολουθήσωμεν, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἡ νομοθεσία παραπαίει καὶ παραπαίουσα καὶ παρελκομένη ἀπὸ συμφεροντολόγους ἑκάστοτε εἰσηγήσεις περιπλέκει τὸ ζήτημα ἀντὶ νὰ τὸ τακτοποιήσῃ. Ἐψηφίσθη ἐν ἀρχῇ ἓν νομοθέτημα περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, κατηργήθη κατόπιν, ἔπειτα ἐπανεφάνη μὲ ἄλλους ὅρους ἀντιοικονομικοὺς καὶ χωρὶς συσχέτισιν μὲ τὴν κατάστασιν καὶ χωρὶς ἀναλογισμὸν τῶν μισθωμάτων μὲ σταθερὰς διατιμήσεις, ἐφαρμοζομένας ὅμως, τῶν εἰδῶν τῆς κτηνοτροφίας. Διότι, ἀφοῦ σταθερὰ μισθώματα βοσκῶν καθωρίσθησαν, καὶ σταθεραὶ διατιμήσεις τῶν κτηνοτροφικῶν προϊόντων ἐπιβάλλονται, σήμερον εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς κυκεῶνος, τοῦ ὁποίου οὐδεὶς δύναται νὰ εὕρῃ τὴν σύνθεσιν, πρὸ μιᾶς περιπλόκου καταστάσεως, τῆς ὁποίας δὲν διαφαίνεται ἡ λύσις, καὶ εὑρίσκω ὅτι ἔχουν δίκαιον οἱ παραπονούμενοι διὰ τὴν παράτασιν τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν, καὶ ἔχουν δίκαιον καὶ οἱ ζητοῦντες τὴν συνέχισιν. Διατί τοῦτο; Διότι κανὲν μέτρον καθ’ ἑαυτὸ καὶ ἀπολύτως δὲν εἶναι καλὸν ἢ ἀπολύτως κακόν. Εἶναι καλὸν ὅταν ἐφαρμόζεται καλῶς καὶ συσχετίζεται μὲ ἄλλα μέτρα καὶ ἐκπληροῖ τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἔγινεν· ἐν ἐναντίᾳ δὲ περιπτώσει εἶναι ἄστοχον καὶ ἐπιβλαβές. Δυστυχῶς δὲν ὑπάρχει παρ’ ἡμῖν εὐκρινὴς ἡ ἀντίληψις ὅτι αὐτὰ τὰ ζητήματα εἶναι ζητήματα οἰκονομικά, ὅτι εἶναι θέματα ἐθνικῆς οἰκονομίας, ὅτι εἶναι ἀντικείμενα τοῦ κύκλου τῆς κοινωνικῆς οἰκονομίας, ὧν ἡ ἔρευνα, ἡ μελέτη καὶ ἡ διαρρύθμισις ἐπιβάλλεται σήμερον νὰ διέπεται ὑπὸ τῶν ἀρχῶν κοινωνιολογικῆς οἰκονομίας, τὴν ὁποίαν οἱ Γάλλοι ὀνομάζουν sociale politique. Ὅπως εἰς τὴν διαρρύθμισιν τῆς φορολογίας μονομερῶς, τυφλῶς, ἀντιεπιστημονικῶς ἀκολουθοῦμεν δημοσιονομικὴν πολιτικὴν ἀπηρχαιωμένην, ἄδικον, καταδεδικασμένην ὑπὸ τῶν νέων ἰδεῶν καὶ αὐξάνομεν τοὺς φόρους εἰς τὰ στραβά, ἐπιβαρύνοντες διὰ τῆς αὐξήσεώς των τὰς ἀπόρους ἢ βιοπαλαιστικὰς μεσαίας τάξεις, ἐνῷ οἱ πλούσιοι διαφεύγουν τὴν δικαίαν καὶ ἀνάλογον πρὸς τὰ εἰσοδήματά των εἰσφορὰν ἀπὸ μυρίας θύρας καὶ παράθυρα, τὸ ἴδιον κάμνομεν καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐνοικιοστασίων καὶ τῶν διατιμήσεων, καὶ δὲν λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀρχὰς τῆς κοινωνικῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἥτις θὰ μᾶς ἦγεν εἰς ἄλλον δρόμον καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον καὶ μὲ ἄλλας μεθόδους θὰ ἐχειριζόμεθα τὸ ζήτημα τῆς καταπολεμήσεως τῆς αἰσχροκερδείας, ἡ ὁποία λυμαίνεται τὸν Τόπον. Ἐπὶ ἄλλων βάσεων θὰ ἐνομοθετοῦμεν; ἐν σχέσει μὲ τὰς τιμὰς τῶν ἐγχωρίων προϊόντων θὰ ἐκανονίζομεν τὰς τιμὰς τῆς παραγωγῆς εἰς τὴν πηγήν των. Διότι ἀπὸ ἐκεῖ πηγάζει καὶ ἐκρέει ἡ ἀκρίβια τοῦ βίου. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι τὰ προϊόντα τὰ ἐγχώρια, καθὼς καὶ τὰ ξένα, πωλοῦνται εἰς τιμὰς μὴ δικαιολογουμένας ἐν σχέσει μὲ τὴν ἐλάττωσιν τῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως τῆς δραχμῆς. Ἀφοῦ τὸ νόμισμά μας ἔχει ἀγοραστικὴν δύναμιν τὸ ⅒ περίπου τῆς ὀνομαστικῆς του τιμῆς, ὡς δεικνύει ἡ ἐν σχέσει μὲ τὸν χρυσὸν ἰσοτιμία του, διατί οἱ τιμάριθμοι τοῦ βίου κυμαίνονται μεταξὺ 1–13 ἢ 14, ἤτοι ὁ βίος νὰ στοιχίζῃ κατὰ 3/10 ἐπὶ πλέον τοῦ κανονικοῦ ἐπιπέδου; Ἄγομαι, κύριοι, ἐκ τῶν σκέψεων τούτων εἰς τὸ ἑξῆς συμπέρασμα ἐν σχέσει μὲ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν: Φρονῶ ὅτι, ὡς καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνέπτυξα, τὰ οἰκονομικῆς φύσεως μέτρα ἀποτελοῦσιν ἓν σύνολον, un bloc, καὶ ὅτι ἡ μεμονωμένη διαρρύθμισις ἀσχέτως ἀπὸ τὴν ὅλην οἰκονομικὴν πολιτικὴν τοῦ Κράτους ἑνὸς θέματος συγχύζει ἔτι πλέον τὴν κατάστασιν· δι’ ὃ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει κατ’ ἀρχὴν νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τοῦ ἐν σπουδῇ ψηφισθέντος καὶ τόσας ἀντιρρήσεις προκαλοῦντος Ν. Διατάγματος τῆς Ἀγροτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, τοῦ ὁποίου τὴν ἐξαίρετον νοημοσύνην καὶ ἀντίληψιν ἔχω λόγους νὰ ἐκτιμῶ, ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις εἶναι κάτοχος τῶν θεμάτων τῶν ὁποίων ὑπηνιξάμην καὶ ἐγκρατὴς μελετητὴς τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς συγχρόνου ἐποχῆς καὶ τῆς κοινωνικῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, καὶ ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ προσέχῃ εἰς τὰ λεγόμενά μου ἀντὶ νὰ ὑπογράφῃ...

§159Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὰ μὲ ἀναπληροῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§160Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεκαλέσθην καὶ τὴν ἰδικήν σας συνεργασίαν· δὲν δύναται σᾶς νὰ σᾶς ἀναπληρώσῃ ἄλλος· εἶσθε δυσαναπλήρωτος.

§161Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ ἀφοπλίζετε.

§162Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. ... νὰ προβῇ, λέγω, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας εἰς σύνταξιν νέου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐν ἁρμονίᾳ καὶ συνδυασμῷ μὲ ὅλα τὰ οἰκονομικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ εἰσηγηθῇ ἡ Κυβέρνησις, καὶ τὰ ὁποῖα ἀναμένομεν, τὰ σκοποῦντα τὴν ἐνίσχυσιν τῆς πίστεως τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ τὴν διαρρύθμισιν ὅλων τῶν ἀποβλεπόντων εἰς τὴν ἄρσιν τῶν ἀνωμαλιῶν αἱ ὁποῖαι σοβοῦσι περὶ τὴν ἐσωτερικὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν καὶ διαταράσσουν τὴν οἰκονομικὴν κοινωνικὴν ἁρμονίαν. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα εἶναι ἓν bloc. Τίποτε δὲν εἶναι μεμονωμένον· ὅταν θίξῃ τις ἓν οἰκονομικὸν ζήτημα, θίγονται δέκα· εἶναι πλάνη νὰ νομίζῃ τις ὅτι δύναται νὰ κανονίσῃ μίαν τιμὴν ἑνὸς ἀντικειμένου, νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν εἰσαγωγὴν ἑνὸς προϊόντος, νὰ αὐξήσῃ τὰ τελωνιακὰ τέλη ἑνὸς ἄλλου χωρὶς νὰ ἐπέλθῃ γενικὸς ἐπηρεασμὸς ἐφ’ ὅλης τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τῆς Χώρας. Μᾶς λείπει σύστημα οἰκονομικόν, μέθοδος οἰκονομική, προϋπολογισμὸς στηριζόμενος ἐπὶ μιᾶς ἐπιστημονικῆς βάσεως, διότι οὐδέποτε μέχρι τοῦδε συνετάχθη προϋπολογισμὸς ἐπὶ συστηματικῆς καὶ ἐπιστημονικῆς βάσεως, ἐπὶ ὡρισμένου προγράμματος οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Δὲν εἶναι ἄσχετον τὸ θέμα τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν, καθὼς καὶ τὸ θέμα τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ αὔριον ἢ μεθαύριον, τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, μὲ τὴν ὅλην οἰκονομικὴν διαρρύθμισιν τῆς ζωῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους καὶ τῆς Χώρας προβάλλει ἕν σύνολον ζητημάτων δημοσιονομικῆς καὶ κοινωνικῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ὁμιλήσω προσεχῶς διὰ μακρῶν, διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τούτου, ὅτι οἱ ἀπειλοῦντες τὴν κοινωνικὴν τάξιν κίνδυνοι δὲν προέρχονται μόνον ἀπὸ κακὰς εἰσηγήσεις ἐκμεταλλευτῶν τῆς λαϊκῆς δυσφορίας ἢ ἀπὸ ἐξημμένας ἀντιλήψεις περὶ τῆς ὑφισταμένης κοινωνικῆς ἀνισότητος· ἡ τάσις ἡ ἐσχάτως παρατηρηθεῖσα δυστυχῶς καὶ μεταξὺ τῶν ἀγροτικῶν τάξεων πρὸς τὰς ἀναρχικὰς καὶ κομμουνιστικὰς ἀρχὰς δὲν προέρχεται μόνον ἀπὸ τὴν δυσφορίαν, τῆς ὁποίας γίνεται ἐκμετάλλευσις κακοήθης, ἢ δι’ ὡρισμένους λόγους, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐπίτασιν τῶν κινδύνων τούτων καὶ εἰς τὴν δυσφορίαν ἡ ὁποία ἐνισχύει τὰς κομμουνιστικὰς τάσεις συντελοῦμεν καὶ ἡμεῖς διὰ τῆς σφαλερᾶς, ἀμεθόδου, ἀψυχολογήτου, ἀναχρονιστικῆς καὶ ἀντιλαϊκῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς μας.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κούτρας ἔχει τὸν λόγον.

§164Α. ΚΟΥΤΡΑΣ. Ἐφόσον, κύριοι πληρεξούσιοι, πρόκειται περὶ λεπτομερείας ὡς πρὸς τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν, περὶ τῆς τροποποιήσεως δηλονότι τὴν ὁποίαν εἰσηγήθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Πρεβέζης, τὸ πρᾶγμα ἐπιδέχεται συζήτησιν. Δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν ἂν ἡ τροπολογία αὕτη εἶναι ὀρθὴ ἢ ὄχι. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἀντίληψιν, καὶ θὰ τὴν ὑποστηρίξω ἐν καιρῷ, ὅτι ἡ προκειμένη τροπολογία δὲν εἶναι ὀρθή· ἄλλοι ἴσως ἐκ τῶν κ.κ. συναδέλφων εἶναι ὑπὲρ αὐτῆς. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τὸ πρᾶγμα διαφέρει. Δὲν δυνάμεθα, κύριοι, νὰ ἀγνοήσωμεν μίαν τάξιν ἀγροτῶν καὶ τούτων, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὰ 40% τοῦ ὅλου ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος, καθ’ ὃν χρόνον ἐφροντίσαμεν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ ἀκόμη διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν μὴ προερχομένων ἐκ τῆς Ἑλλάδος, τοὺς ὁποίους ὅμως ἡμεῖς ἐφέραμεν ἐδῶ, τῶν ὁμογενῶν δηλαδὴ αὐτῶν τοὺς ὁποίους κακὴ τύχη τοῦ ὅλου Ἔθνους παρὰ τὴν θέλησίν των ὡδήγησεν εἰς τὸ ἐλεύθερον Κράτος, καὶ διὰ τοὺς ὁποίους — διότι σὺν τοῖς ἄλλοις δὲν ἦσαν καὶ ἄξιοι τῆς καταδρομῆς αὐτῆς τῆς τύχης — πρέπει νὰ λάβωμεν πᾶσαν πρόνοιαν καὶ νὰ μοιράσωμεν μετ’ αὐτῶν τὰ ὑπάρχοντά μας. Πλὴν ἐφόσον ταῦτα δεδικαιολογημένως, ἐπαναλαμβάνω, οὕτως ἐνεργοῦμεν, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀγνοήσωμεν καὶ μίαν ἄλλην τάξιν, Ἑλλήνων πολιτῶν τούτων, ἡ ὁποία συνεισφέρει εἰς ὅλα τὰ δημόσια βάρη, ἡ ὁποία στρατεύεται καὶ πληρώνει ἀνέκαθεν φόρους, ἡ ὁποία εἶναι γηγενής, ἡ ὁποία ὁμιλεῖ μόνον τὴν Ἑλληνικήν, ἡ ὁποία — διὰ νὰ καταλήγω — πρέπει νὰ ἔχῃ πᾶν ἐν γένει δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχει οἱοσδήποτε ἄλλος Ἕλλην πολίτης. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς κρίνων τὸ πρᾶγμα νομίζω ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀγνοήσωμεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι δὲν δυνάμεθα καὶ ν’ ἀρκεσθῶμεν ἁπλῶς εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν. Δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί νὰ ἐγκαταστήσωμεν τοὺς καλλιεργητὰς καὶ νὰ μὴ φροντίσωμεν νὰ συνδυάσωμεν πρὸς τὴν ἐγκατάστασιν αὐτὴν καὶ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν κτηνοτρόφων, ἢ τὴν εἰς αὐτοὺς παραχώρησιν λιβαδίων. Δὲν ἀρνοῦμαι καὶ ἰσχυρότερον ἴσως δικαίωμα τῶν καλλιεργητῶν πρὸς ἐγκατάστασιν, ἰδίως δὲ ἐκείνων ἐκ τούτων ὅσοι εἰργάσθησαν ἐπὶ πολὺ ἐν τῷ κτήματι καὶ συνεδέθησαν μὲ αὐτό. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐκπρόσωπος ὡρισμένης τάξεως, τῆς τῶν κτηνοτρόφων. Εἶμαι ἐκπρόσωπος καὶ τῶν ἄλλων τάξεων, καὶ δὴ τῆς τῶν γεωργῶν. Ἀλλὰ θέλω νὰ εἶμαι καὶ εἶμαι δίκαιος ἀπέναντι ὅλων. Διὰ τοῦτο δὲ ἤθελον νὰ συνδυασθοῦν καὶ ἐκ παραλλήλου νὰ ἐξετασθοῦν τὰ δικαιώματα τῶν διαφόρων τάξεων καὶ ἐν προκειμένῳ τῶν καλλιεργητῶν καὶ κτηνοτρόφων. Δὲν πρέπει, κύριοι, νὰ σᾶς ἐπηρεάσῃ ἐν τέλει καὶ ἡ σκέψις ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι καὶ μεταξὺ τῶν κτηνοτρόφων, καὶ δὴ ὡρισμένοι τσελιγγάδες, οἱ ὁποῖοι ἴσως ἐκμεταλλεύονται τοὺς λοιπούς. Δυνάμεθα τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτὴν νὰ τὴν προλάβωμεν καὶ νὰ τὴν πατάξωμεν. Ἄλλο ἐπίσης εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀκριβίας τῶν κτηνοτροφικῶν εἰδῶν. Καὶ ὡς πρὸς αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀμφιβάλλω ἂν πρέπει ν’ ἀποδοθῇ ἀποκλειστικῶς εἰς τοὺς κτηνοτρόφους καὶ ὄχι εἰς τοὺς ἐκμεταλλευτὰς ἐμπόρους ἰδίως, ὡς ἐγὼ φρονῶ, ἐπίσης δυνάμεθα νὰ λάβωμεν μέτρα διὰ τοῦ νόμου περὶ αἰσχροκερδείας καὶ ἄλλως, ὅπως προλάβωμεν καὶ πατάξωμεν τὰ ἄτοπα. Τὸ δικαίωμα ὅμως τοῦ νὰ βόσκουν οἱ κτηνοτρόφοι τὰ κτήνη των εἰς τὰς βοσκὰς ἐκείνας τοὐλάχιστον αἱ ὁποῖαι δὲν χρησιμοποιοῦνται ὑπὸ τῶν καλλιεργητῶν νομίζω ὅτι δὲν ἐπιδέχεται καμμίαν ἀμφιβολίαν. Καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι ἀνεπιφυλάκτως ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ δὲν βλέπω πῶς δύναται νὰ ὑπάρξῃ λογικὴ ἀντίρρησις κατ’ αὐτῆς.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Σεπτεμβρίου 1924 Ν. Δ. περὶ μεταβιβάσεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ἐπὶ ἀστικῶν συνοικισμῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Σεπτεμβρίου 1924 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2026 περὶ ὀργανώσεως τῆς ἐξωτερικῆς Ὑπηρεσίας Ἐποικισμοῦ καὶ τοῦ Ν. Δ. τῆς 20 Δεκεμβρίου 1923 περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Ὑπηρεσίας Ἐποικισμοῦ Μακεδονίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§166Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ὡς διετυπώθη τὸ νομοσχέδιον ὑπ’ ἀριθμὸν 10 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατήρτισεν ἡ Ἐπιτροπή.

§167Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἂν ἀντιλαμβάνωμαι καλῶς, ἡ Βουλὴ θὰ ψηφίζῃ τὰ ἄρθρα τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος, ἢ θὰ ψηφίζῃ τὸ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον κρίνει τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα;

§168Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον κρίνει κατ’ ἀρχήν.

§169Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀλλ’ ἐφόσον ὁ κ. πληρεξούσιος ἔρχεται καὶ λέγει ὅτι τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Ἐπιτροπὴ προσβάλλει κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον λέγων ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐψήφισεν ἄλλο.

§170Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ κρίνωμεν τὰ τελεσθέντα. Δὲν ἔχει σήμερον λόγον ἡ ἐπέκτασις τῆς συζητήσεως, διότι αὐτὰ εἶναι ζητήματα εὐθύνης. Ἀνεξαρτήτως τούτου, ἀφοῦ πρόκειται νὰ γίνουν ἄλλαι δύο ἀναγνώσεις ἤδη τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἔχει γίνει ἡ ἐπεξεργασία εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ τὸ συζητήσωμεν ἀπόψε κατ’ ἀρχὴν καὶ ἀκόμη εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, ὑποβαλλομένων τῶν τροπολογιῶν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν.

§172Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὔριον θὰ ἀσχοληθῶμεν μὲ τὴν πρότασιν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ταυτοχρόνως θὰ τροποποιηθῇ ὁ Κανονισμός, ἐδόθη δὲ ἐντολὴ εἰς τὸ Τυπογραφεῖον, καὶ σήμερον θὰ διανεμηθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς τρόπον ὥστε θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν καὶ τὴν εἰσήγησιν τοῦ κ. Παπανδρέου, ὥστε τροποποιουμένου τοῦ Κανονισμοῦ θὰ δυνηθῶμεν τὴν Δευτέραν νὰ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος. Θὰ παρατείνωμεν δὲ τὰς συνεδριάσεις ἐν ἀνάγκῃ μέχρι τῆς 12ης.

§173Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸ ἑξῆς: Ἐπειδὴ εἴμεθα εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς περιόδου αὐτῆς, δὲν πρέπει νὰ κουρασθῶμεν καὶ νὰ ἀρχίσωμεν ὁλονυκτίας.

§174Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ ἀρχίσωμεν ὁλονυκτίας. Θὰ ἀρχίζωμεν ἀπὸ τὰς 4 καὶ θὰ ἐξακολουθῶμεν, ἂν θέλετε, μέχρι τῆς 10½. Διότι, ἂν διακόπτωμεν εἰς τὰς 8½, δὲν κάμνομεν τίποτε.

§175Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπανερχώμεθα μετὰ τὴν διακοπήν...

§176Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πεῖρα μᾶς ἔχει ἀποδείξει τὸ ἑξῆς: Ὅταν λέγωμεν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς 9, ἐρχόμεθα εἰς τὰς 11· δι’ αὐτὸ λέγω νὰ ἀρχίζουν αἱ συνεδριάσεις εἰς τὰς 4 τὸ ἀπόγευμα.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἀδύνατον εἰς τὰς 4, διότι δὲν προφθάνει τὸ Τυπογραφεῖον.

§178Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τότε εἰς τὰς 5 μ.μ.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον 5 μ.μ. (Ὥρα 8.45′ μ.μ.).