1924.07.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 82Α

Τρίτη 15 Ἰουλίου 1924

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρᾳ 6.55′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§4Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἰς τὰ πρακτικά, κύριε Πρόεδρε, φέρεται ὡς ψηφισθὲν τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀποζημιώσεων κλπ.». Καίτοι ὅμως παριστάμην καθ’ ὅλην τὴν συνεδρίασιν, δὲν ἀντελήφθην τοιαύτην ψήφισιν· ἀλλ’ ἂν βεβαιώσῃ τὸ Προεδρεῖον ὅτι ὄντως ἐψηφίσθη, χωρὶς ἐγὼ νὰ τὸ ἀντιληφθῶ, δὲν δύναμαι νὰ ἐπιμείνω. Ἐν τοιαύτῃ ὅμως περιπτώσει θὰ ἔχω νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ δηλώσῃ ποία εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν. Ἐάν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ὑπολογισμὸν τῆς ἀξίας τῆς ζημίας εἰς δραχμάς, ἐννοῇ χρυσᾶς, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ θεωρηθῇ ὡς αὐθεντικὴ ἑρμηνεία τῆς Συνελεύσεως.

§5Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐγένοντο δεκταὶ παρ’ ἐμοῦ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν περιελήφθησαν κατὰ λάθος κατὰ τὴν ψήφισιν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ θεωρηθῇ ὅτι δὲν ἐψηφίσθη τὸ σύνολον, νὰ τυπωθῇ δὲ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ διανεμηθῇ ὡς ἐτροποποιήθη. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐρώτημα τοῦ κ. συναδέλφου, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον πρόκειται νὰ θέσῃ τὴν βάσιν τῆς ἀποζημιώσεως. Ὁ ὑπολογισμὸς ἔχει γίνει ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς κατὰ τὸ 1916, ἂν καὶ ἔκτοτε ἡ δραχμὴ ὑπέστη ἐκπτώσεις.

§6Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι εἰς ξένον νόμισμα;

§7Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὑπολογίζονται εἰς χρυσὸν ἢ εἰς λίρας κλπ., συμφώνως πρὸς τὰς ἀποφάσεις. (Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται).

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Οἱ Γεωργικοὶ Συνεταιρισμοὶ Μακεδονίας παρακαλοῦσιν ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ ψήφισις τοῦ ἀγροτικοῦ νομοσχεδίου. — Τὸ Σωματεῖον σιγαροποιῶν Βόλου παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ τὸ σιγαροποιητικὸν νομοσχέδιον. — Ὁ Ἐμποροϋπαλληλικὸς κόσμος Θεσσαλονίκης αἰτεῖται τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ὀκταώρου ἐργασίας καὶ διὰ τὴν τάξιν τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων. — Ὁ Θωμᾶς Καραγεώργης παρακαλεῖ ὅπως τῷ χορηγηθῇ μικρὸν βοήθημα. — Ἡ Πανελλήνιος Ὁμοσπονδία ναυτικῶν ἐργατικῶν Σωματείων παρακαλεῖ ὅπως τὸ ἐξ 25.000 λιρῶν κληροδότημα τοῦ Α. Συγγροῦ ὑπὲρ τῶν ἀποστράτων διατεθῇ συμφώνως μὲ τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Τσουδεροῦ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον. — Ὁ Νικόλαος Σκούρας, κάτοικος Ζευγολατίου, παρακαλεῖ ὅπως ματαιωθῇ ἡ κατασκευὴ καὶ δευτέρου ἐν Ζευγολατίῳ μαγαζείου. — Ἡ Ὁμοσπονδία τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Μακεδονίας αἰτεῖται τὴν διὰ τοῦ ἀγροτικοῦ νομοσχεδίου ἀποκατάστασιν τῶν γεωργῶν. — Ἡ διοικητικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ὀρφανοτροφείου ἀρρένων Πολυγώνου καταγγέλλει τὰ ἐν αὐτῷ γενόμενα. — Ὁ Γ. Καρδαρᾶς καὶ Λ. Πάτρας αἰτοῦνται ὅπως τοῖς δοθῇ ἄδεια διὰ τὸν ἐξωραϊσμὸν τοῦ κήπου τοῦ Δημοτικοῦ Θεάτρου. — Τὰ Σωματεῖα τῆς πόλεως Σερβίων αἰτοῦνται τὴν ἀνασύστασιν τῆς ὑποδιοικήσεως Σερβίων. — Τὸ Γʹ Διδασκαλικὸν Συνέδριον Κερκύρας ὑποβάλλει ψήφισμα ἐκφράζον τὴν εὐγνωμοσύνην του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰ ὑποβληθέντα ἀναμορφωτικὰ νομοσχέδια. — Οἱ ἰδιωτικοὶ ὑπάλληλοι Θεσσαλονίκης αἰτοῦνται τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. — Αἱ Κοινότητες τοῦ βορείου τμήματος Χαλκιδικῆς αἰτοῦνται τὴν ἐπέκτασιν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς μέχρι Λιαριγκόβης. — Ὁ Ἀντώνιος Μπαρῆς, βιομήχανος Θεσσαλονίκης, παρακαλεῖ ὅπως τῷ χορηγηθῇ τὸ αἰτηθὲν γήπεδον τοῦ Δημοσίου πρὸς ἐπέκτασιν τοῦ ἐργοστασίου του. — Ὁ Χρῆστος Σωτηράκης, ἀπόστρατος ἀρχιτεχνίτης, παρακαλεῖ ὅπως δοθῇ ἑρμηνεία ἐν τῷ νόμῳ 1561 «περὶ τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ στρατεύματος». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Λ. Μάρκου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Κεντρικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης νόμων καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2782». — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Ι. Μαμάης, Ἐμμ. Σοφούλης κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 971 περὶ λειτουργίας τῶν ἀμβύκων». — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Α. Χατζηκυριάκος, Στυλ. Γονατᾶς κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν ψηφίσματος «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὰς οἰκογενείας ἀξιωματικῶν παραιτηθέντων μετὰ τὴν 1ην Νοεμβρίου 1920 καὶ φονευθέντων ἢ ἐξαφανισθέντων ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κ. Α. Μπακάλμπασης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐκχωρήσεως γηπέδων εἰς ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς Θεσσαλονίκης». — Ἐπίσης ὁ αὐτὸς κ. Ὑπουργὸς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2189 περὶ ἐξαγορᾶς τῆς κυριότητος ἐμφυτευτικῶν κτημάτων, ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῶν νόμων 2926 καὶ 2927 καὶ τοῦ Ν. Διατάγματος τῆς 13 Αὐγούστου 1923», ὅπερ παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν. (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Καλέλλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἄρτης.

§10Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾷ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου Ἄρτης ἐξ ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἐπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας διὰ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὸ ταμεῖον διώρυγος Λευκάδος.

§11Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ μελετηθῇ τὸ πρᾶγμα.

§12Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Παρακαλῶ λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Οἱ κ.κ. Δ. Μαρσέλος, Φ. Μανουηλίδης, Σκ. Ζερβός, Α. Ὀρφανίδης, Δ. Πολυκράτης, Α. Κωνσταντιλιέρης καὶ Σ. Παπαγρηγοριάδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Ἀθηνᾶς καὶ Αἰόλου προσφύγων μικροπωλητῶν.

§14Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Τὴν ἑπομένην τοῦ δημοψηφίσματος ἀστυνομικὰ ὄργανα ἐξεκαθάρισαν τὴν ὁδὸν Αἰόλου ἀπὸ τοὺς μικροπωλητὰς λόγῳ τῆς ἐμφανιζομένης, ὡς ἐλέχθη, ἀσχημίας καὶ δὲν ἐσκέφθησαν ὅτι τὰ ὑπολείμματα ταῦτα τοῦ ἀστικοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ διὰ τῆς ἐργασίας των αὐτῆς ζοῦν ἀντὶ νὰ παίρνουν ἀπὸ τὸ Κράτος. Ἀκριβῶς δὲ δράττομαι τῆς εὐκαιρίας ὅπως ὁμιλήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐζήτησαν οἱ πρόσφυγες. Ἐδήλωσεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἐκ τοῦ συνοικισμοῦ τοῦ Παγκρατίου δὲν θὰ λάβῃ ἐνοίκια. Ἤδη ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως ἀπειλεῖ ἐξώσεις...

§15Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξετάσῃ μετ’ εὐμενείας τὸ ζήτημα αὐτό, ἀλλὰ μεταξὺ τῶν στεγαζομένων ὑπάρχουν καὶ οἱ σχετικῶς εὐποροῦντες, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν εὑρίσκω δίκαιον νὰ μὴ πληρώνουν.

§16Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Καὶ ἂν ὑπάρχουν τοιαῦται οἰκογένειαι δὲν εἶναι σπουδαῖον ὅτι θὰ ἤθελαν νὰ ἀφίνουν κάτι τι στὴν μπάντα. Ἔχουν καὶ κορίτσια.

§17Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Νὰ μὴ τοὺς ἐμποδίζετε ὅμως καὶ σεῖς νὰ πληρώνουν.

§18Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Σᾶς ζητοῦμεν τοὐλάχιστον δι’ ἓν ἔτος νὰ μὴ ζητηθοῦν ἐνοίκια.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σκ. Ζερβός.

§20ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ εἶναι τριμερής. Τὰ δύο μέρη εἶναι τὰ ζητήματα ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἐφελκύσωμεν τὴν προσοχὴν τῆς Συνελεύσεως. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐννόμου Τάξεως εἶχε δώσει διαταγὴν εἰς τὴν Ἀστυνομίαν νὰ μὴ ἐξωσθοῦν οἱ μικροπωληταὶ καὶ ἐν τούτοις, παρὰ τὰς διαταγὰς ταύτας, ἐξώσθησαν. Αἱ ὑπουργικαὶ διαταγαί, κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐξετελέσθησαν καὶ δὲν ἐκτελοῦνται, καὶ εἶναι δυσάρεστον αἱ κατώτεραι Ὑπηρεσίαι νὰ συζητοῦν τὰς διαταγὰς τῶν ἀνωτέρων καὶ νὰ ἐφαρμόζουν τὰς ἰδίας των ἀντιλήψεις καὶ ὄχι τὰς ἀντιλήψεις τῶν ἀνωτέρων. Δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἐκδιδομένων ἑκάστοτε διαταγῶν. Οἱ μικροπωληταὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι οἱ συνήθεις μικροπωληταὶ τοῦ δρόμου, ἀλλ’ εἶναι οἱ πρώην μεγαλέμποροι τῶν μικρασιατικῶν πόλεων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως παρουσιάζει τὸ ἑξῆς περίεργον φαινόμενον. Ὅταν ἦτο πληρεξούσιος, ἦτο πάντοτε παρών· ἀφ’ ὅτου ὅμως, κύριε Πρόεδρε, τὸν προσελάβετε ὡς Ὑπουργόν, ἀπὸ τότε δὲν φαίνεται πουθενά. Θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, θὰ συζητήσωμεν πολλὰ θέματα καὶ τότε θὰ καταφθάσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως. Ἐπὶ ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐργάζονται εἰς τοὺς δρόμους καὶ τὰ πράγματα εἶχον ἄριστα· πῶς θέλετε τώρα νὰ τὰ ἀλλάξωμεν; Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὸ τρίτον καὶ τελευταῖον ζήτημα εἶναι τὸ τοῦ ἐνοικίου. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία ἐπὶ ὡρισμένον ἀκόμη χρόνον, ὥστε νὰ δυνηθῇ ὁ προσφυγικὸς κόσμος νὰ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰς ἀνάγκας καὶ ὑποχρεώσεις του.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ξηρὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ τηλεγραφητοῦ Ἰω. Τσουκαλᾶ.

§22Ν. ΞΗΡΟΣ. Πρόκειται περὶ ἐπανορθώσεως προσγενομένης εἰς τὸν ἐν λόγῳ τηλεγραφικὸν ὑπάλληλον ἀδικίας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅπως λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ ἐξετάσῃ εὐμενῶς τὸ ζήτημα, ἐπανορθώσῃ δὲ τὴν ἀδικίαν ταύτην.

§23Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἂς σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ βλέπομεν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς κ. πληρεξούσιος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ προσωπικοῦ τῆς Διεθνοῦς Ἑταιρείας Κλιναμαξῶν.

§25Ν. ΞΗΡΟΣ. Καὶ αὐτή, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Πρόκειται, κύριε Ὑπουργέ, περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεως τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν. Συνιστῶ θερμῶς τὴν βελτίωσιν ταύτην καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ ληφθοῦν σχετικὰ μέτρα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σαράτσης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων Βόλου.

§27Δ. ΣΑΡΑΤΣΗΣ. Καταθέτω μίαν ἀναφορὰν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων Βόλου, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ δοθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς τὸ 20% τὸ ὁποῖον λαμβάνουν οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς Ἀθήνας, Πειραιᾶ καὶ Θεσσαλονίκην. Δυστυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι παρόντες διὰ νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν τὴν δικαιοτάτην αὐτὴν αἴτησιν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Σκ. Ζερβὸς καὶ Γ. Χατζηκυριακοῦ ἐπὶ ἀναφορᾶς γονέων καὶ κηδεμόνων τῶν μαθητῶν τῶν ἐν Πάτραις σχολείων.

§29ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, ἡ ἀναφορὰ τὴν ὁποίαν ἔχω ὑπ’ ὄψιν εἶναι μία ἀναφορὰ τῶν γονέων καὶ κηδεμόνων τῶν μαθητῶν Πατρῶν, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται καὶ λέγουν ὅτι ἡ γλῶσσα τὴν ὁποίαν μανθάνουν τὰ παιδιὰ μας εἰς τὸ σχολεῖον δὲν εἶναι Ἑλληνική, δὲν εἶναι ἡ γλῶσσα τὴν ὁποίαν ὁμιλοῦμεν. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὑποβάλω τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ παρακαλῶ ὅπως ἐπιστήσητε δεόντως τὴν προσοχήν σας ἐπὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον εἶναι ἐξαιρετικῆς σημασίας.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Π. Καραλῆς καὶ Χ. Σακελλαρίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀγροτῶν Μεγάλων Καλυβίων.

§31Π. ΚΑΡΑΛΗΣ. Πρόκειται διὰ τοὺς ἀγρότας ἐφέδρους Μεγάλων Καλυβίων, οἱ ὁποῖοι, ἀφοῦ ὑπηρέτησαν ἐπὶ τόσα χρόνια στρατιῶται, ἐπανῆλθον σήμερον εἰς τὰ σπίτια των χωρὶς τεμάχιον γῆς πρὸς καλλιέργειαν, διὰ νὰ διατηρήσωσι τὰς οἰκογενείας των. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς παρακαλοῦσι νὰ κηρυχθῇ ἀπαλλοτριωτέον τὸ κτῆμα Λαζαρίνας, ἵνα ἐγκατασταθῶσιν εἰς αὐτὸ μετὰ τῶν λοιπῶν ἀγροτῶν. Διὰ τὸ ἀγρόκτημα τῆς Λαζαρίνης ἐξεδόθησαν μέχρι τοῦδε ἀλληλοδιαδόχως τέσσαρα Νομοθετικὰ Διατάγματα, δι’ ὧν ἄλλοτε ἐκηρύσσετο ἀπαλλοτριωτέον πρὸς ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων ἀγροτῶν καὶ ἄλλοτε ἀναπαλλοτρίωτον, διότι ἐθεωρεῖτο ὡς ὑπόδειγμα μεγάλης καλλιεργείας. Θεωρῶ τὴν αἴτησιν τῶν ἐν λόγῳ ἀγροτῶν δικαιοτάτην, διότι σήμερον τὸ κτῆμα τῆς Λαζαρίνας μετετράπη πλέον εἰς κτηνοτροφεῖον. Θὰ ἦτο λοιπὸν προτιμότερον, ἀντὶ τῆς κτηνοτροφίας, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸ κτῆμα τοῦτο, νὰ ἐγκατασταθῶσιν ἀκτήμονες ἀγρόται. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ἀπόψε, ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀποδεχομένη τὴν μικρὰν μὲν ἀλλ’ ἀπαραίτητον τροποποίησιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, θὰ λύσῃ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ θὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς ἐν λόγῳ ἀκτήμονας γεωργούς.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Γ. Ροδόπουλος καὶ Σκ. Ζερβὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων συνοικίας Κυνοσάργους.

§33ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, ἡ συνοικία Κυνοσάργους ἔχει ὑποβάλει μίαν ἀναφορὰν εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, διὰ τῆς ὁποίας παραπονεῖται ὅτι ἡ ὁδὸς ἡ ὁποία εἶναι μέρος τῆς συνοικίας ἐκείνης ἔχει διακοπῆ διὰ κατασκευῆς διαφόρων οἰκημάτων καὶ κτισμάτων, τὰ ὁποῖα ἔγιναν καταστήματα. Τὸ ζήτημα τὸ γνωρίζετε καὶ κρίνω περιττὸν νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον. Ἐλπίζω ὅμως ὅτι θὰ λάβητε τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα.

§34Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν τῆς συνοικίας. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐτόλμησε νὰ καταργήσῃ μίαν ὁδὸν συνδέουσαν δύο συνοικίας, διὰ νὰ τὴν παραχωρήσῃ εἰς ἕνα βιομήχανον πρὸς ἐπέκτασιν τοῦ ἐργοστασίου του. Δηλαδὴ ὁ Μπολσεβικισμὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχει ἐντελῶς ἀντίθετον χαρακτῆρα. Ὁ Μπολσεβικισμὸς εἰς ἄλλα Κράτη παίρνει περιουσίαν ἀπὸ τοὺς πλουσίους καὶ τὴν κάμνει κοινήν· ἐδῶ παίρνει περιουσίαν ἀπὸ τὸν ἕνα καὶ τὴν δίδει εἰς τὸν ἄλλον· εἶναι ἄλλος τύπος. Ἐδῶ ἐξεφυλίσθη καὶ ὁ Μπολσεβικισμός. Αὐτὸς δὲ ὁ κύριος μὲ τὸ ἐργοστάσιον—ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας—ἐπεκτείνει τὴν ἰδιοκτησίαν του ἐπὶ τῶν ὄχθων τοῦ Ἰλισσοῦ, ρίπτει χώματα εἰς τὸν Ἰλισσὸν καὶ αὐξάνει τὴν ἰδιοκτησίαν του. Ἄν ζητήσητε ὅμως τοὺς τίτλους αὐτῆς, δὲν θὰ εὕρητε τίποτε. Ἐπὶ πλέον νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του ὅτι τὸν Ἰλισσὸν κατέστησεν ἑστίαν νοσηράν, ἂν καὶ ὁ Ἰλισσὸς κατέστη πλέον ἡ ἑστία παντὸς μολύσματος. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τίποτε καὶ ν’ ἀποδώσῃ τὸν δρόμον εἰς τὴν συγκοινωνίαν. Παρακαλῶ ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ ὑπάγῃ ἐπὶ τόπου καὶ νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μισυρλόγλου ἐπὶ ἀναφορᾶς προσφύγων Αἰγίνης.

§36Α. ΜΙΣΥΡΛΟΓΛΟΥ. Ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας εἶχε γίνει εὐρέως λόγος περὶ τῶν προσφύγων οἱ ὁποῖοι εἶναι συγκεντρωμένοι εἰς τὰ μεγάλα προσφυγικὰ κέντρα τῆς Ν. Ἑλλάδος καὶ τῶν Ἀθηνῶν. Ἐκεῖνοι ὅμως οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰ μικρὰ κέντρα τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος οὔτε πληρεξουσίους ἔχουν νὰ τοὺς ἀντιπροσωπεύσωσιν, οὔτε ὠργανωμένοι εἶναι. Ἐν Αἰγίνῃ λ.χ. εἶναι διεσπαρμένος ἀνὰ πᾶσαν τὴν νῆσον ἀρκετὸς ἀριθμὸς ἐξ αὐτῶν. Τελευταίως εἶχον ἀποσταλῆ δι’ αὐτοὺς 250–300 χιλιάδες δραχμῶν, ἀλλὰ μέχρι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν δὲν εἶχε διανεμηθῆ τὸ ποσὸν αὐτό. Διὰ νὰ γίνῃ προσφυγικὸς συνοικισμὸς ἐν Αἰγίνῃ δὲν χρειάζονται μεγάλα πράγματα, διότι καὶ οἰκόπεδα ὑπάρχουν καὶ γήπεδα μεγάλα εὑρίσκονται, εἶναι δὲ δυνατὸν μὲ μίαν μικρὰν χρηματικὴν βοήθειαν νὰ γίνῃ ὁ συνοικισμὸς αὐτός. Ἐπίσης εὑρίσκονται εἰς τὰς ἀποθήκας ἐγκατεστημέναι πολλαὶ οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι χωρίζουν τὰς ἐγκαταστάσεις των ἀπ’ ἀλλήλων μὲ διάφορα κουρέλια. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων. Παρακαλῶ ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ ἄνδρες τῶν περισσοτέρων ἐκ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν εἶναι, φαίνεται, αἰχμάλωτοι καὶ κατακρατοῦνται ὑπὸ τῶν Τούρκων.

§37Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἔχομεν ὄντως ἀκριβεῖς πληροφορίας ὅτι ὑπάρχουσιν ἀκόμη αἰχμάλωτοι καὶ ἔχω ζητήσει διὰ τηλεγραφημάτων ἀπὸ τὴν οἰκείαν Ἐπιτροπὴν νὰ ἐπιδιώξῃ νὰ μᾶς ἀποδοθῶσιν οἱ αἰχμάλωτοι καὶ οἱ ὅμηροι οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουσιν ἀκόμη ἐκεῖ.

§38Α. ΜΙΣΥΡΛΟΓΛΟΥ. Θὰ παρακαλέσω ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ ἀποστείλῃ ἐπιθεωρητὴν ἵνα μελετήσῃ τὰς ἀνάγκας τῶν ἐν διασπορᾷ εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα προσφύγων.

§39Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν χρειάζεται, κύριε συνάδελφε, ἐπιθεωρητής, διότι ἔχω ἰδίαν περὶ αὐτῶν γνῶσιν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Δ. Κατσίνας καὶ Ν. Σπηλιώτης, ὅπως καταθέσωσι καὶ ἀναπτύξωσιν ἀναφορὰν καπνοκαλλιεργητῶν προσφύγων ἐν Θήβαις.

§41Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Εἰς τὰς Θήβας, κύριε Πρόεδρε, ἔγινε συσσώρευσις μεγάλη προσφύγων. Συνεκεντρώθησαν ἐκεῖ περὶ τὰς 10.000 ἐξ αὐτῶν, οἵτινες καὶ ἔχουν ἐπιδοθῆ εἰς τὴν καλλιέργειαν. Ἀλλ’ οὐδεμία πρόνοια περὶ τῆς ἐγκαταστάσεώς των ἐλήφθη. Ἔχουν ἐγκατασταθῆ εἰς ἀχυρῶνας καὶ ἀποθήκας. Ἐσχάτως προεκλήθη δημοπρασία διὰ 200 οἰκίσκους τῶν ἀστικῶν τάξεων. Περὶ τῶν ἀγροτικῶν ὅμως πληθυσμῶν οὐδεμία πρόνοια ἐλήφθη.

§42Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, κύριε συνάδελφε, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιλαμβάνεται τοῦ ζητήματος τῶν Θηβῶν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Μοὶ ἐδόθησαν σχετικαὶ πληροφορίαι ἐκ μέρους τοῦ κ. Θεολογίτου, εἰς τὸν ὁποῖον συνέστησα, ἂν πρόκειται περὶ ἀνθρώπων καπνοκαλλιεργητῶν, νὰ μοὶ φέρῃ ἀκριβεῖς πληροφορίας· ἂν δηλαδὴ πρόκειται περὶ πραγματικῶν καλλιεργητῶν ἢ πρόκειται περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐνοικιάζουν χωράφια καὶ βάζουν καὶ ἄλλους ἀκόμη νὰ καλλιεργοῦν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τοῖς συνέστησα εἶναι νὰ κάμουν ἕνα συνεταιρισμὸν οἱ αὐτοκαλλιεργηταὶ καὶ τότε τὸ χρῆμα εὑρίσκεται εἰς τὴν διάθεσίν των. Διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει πρὸς τοῦτο 50 ἑκατομμύρια δραχμῶν ἐκ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐπὶ τῇ βάσει δανείου τὸ ὁποῖον συνήφθη. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀστικὰς τάξεις, τὸ ζήτημα ἀνάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Ὡς δὲ ἐδηλώσατε καὶ σεῖς ὁ ἴδιος, ἐλήφθη ἀπόφασις περὶ τῆς στεγάσεως αὐτῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ κάμῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας εἶναι νὰ κατορθώσῃ νὰ ὑποβοηθήσῃ αὐτοὺς προκειμένου περὶ παροχῆς τῶν ἀπαιτουμένων μέσων διὰ τὴν καλλιέργειαν. Καὶ σᾶς εἶπον ὅτι δὲν παρέλειψε νὰ κάμῃ πᾶν ὅ,τι ἔπρεπεν. Ἤδη περιμένω ὅλα τὰ σχετικὰ καταστατικὰ προκειμένου νὰ συσταθοῦν οἱ ἐν λόγῳ ἀγροτικοὶ συνεταιρισμοί, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ τὸ Κράτος νὰ τοὺς δώσῃ τὰς ἀναγκαίας πιστώσεις. Συνάμα περιμένω μερικὰς λεπτομερείας διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ ἐπιληφθῶ τοῦ ζητήματος τῆς ὑδρεύσεως ἑνὸς ἀγροτικοῦ συνεταιρισμοῦ.

§43Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Χαίρω διὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἐδώσατε, κύριε Ὑπουργέ. Ἐφόσον δὲν ἐλήφθη καμμία μέριμνα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ἐκ τῶν ἐνόντων τοιαύτη διὰ τὴν γεωργικὴν ἀποκατάστασιν τῶν πληθυσμῶν—διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῶσιν αἱ κατάλληλοι γαῖαι διὰ νὰ ἐντοπισθοῦν οἱ πρόσφυγες—διατί τοὺς κατηγορεῖτε ὅτι προέβησαν εἰς μισθώσεις γαιῶν καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ἔχετε ἐμπιστοσύνην ὅτι αὐτοὶ θὰ ἐντοπισθοῦν ἐκεῖ;

§44Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ δὲν ἐκατηγόρησα κανένα. Ἀλλὰ λέγω τὸ ἑξῆς. Νὰ σχηματίσουν ἕνα συνεταιρισμὸν ἀγροτικὸν ἢ μίαν προσφυγικὴν ὁμάδα, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Διατάγματος τῆς Ἐπαναστάσεως, καὶ τότε τὸ Ὑπουργεῖον εἶναι ἕτοιμον, μόλις αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ὑπακούσωσιν εἰς τὰς ὁδηγίας του, νὰ τοῖς παράσχῃ δάνειον.

§45Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Εἶναι καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα συναφές. Δὲν εἶναι παρὼν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ ἀπευθύνομαι πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ πληρώνουσι καὶ ποσοστὸν φόρου ἀπὸ τὴν καπνοφυτείαν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν προσφυγικῶν ἀναγκῶν. Αὐτοὶ οἱ δέκα χιλιάδες πρόσφυγες, εὑρόντες πρόσφορον τὸ ἔδαφος εἰς καπνοφυτείαν, ἐπεδόθησαν μετὰ ζήλου καὶ φιλοπονίας ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους εἰς τὴν καπνοκαλλιέργειαν. Καὶ πέρυσι μὲν εἶχον ἐπιτυχίαν καὶ ἐξήγαγον 600 χιλ. ὀκάδας. Κατὰ τὸ τρέχον ὅμως ἔτος ὡς ἐκ τῆς ἀνομβρίας καὶ τῆς ξηρασίας—καίτοι ὑπεβλήθησαν εἰς ὑπερβολικὰς δαπάνας ἐνοικιάζοντες γαίας μὲ 100 καὶ 200 δραχμὰς—δικαίως μετεφύτευσαν τὰ φυτώρια, μόλις δὲ σποραδικῶς ἀνεπτύχθησαν τοιαῦτα, ἀλλὰ καχεκτικά. Ἡ παραγωγὴ δὲ ἦτο τόσον πενιχρά, ὥστε μόλις ἠδυνήθησαν νὰ καλύψωσι μέρος τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἀπὸ μικρὰς οἰκονομίας τὰς ὁποίας κατώρθωσαν νὰ σώσουν ἀπὸ τοὺς Τσέτας τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔρχονται σήμερον καὶ ζητοῦσι δικαιοσύνην ἀπὸ τὸ Κράτος, δηλαδὴ νὰ μὴ ὑποβληθοῦν εἰς τὸν βαρύτατον φόρον τῆς καπνοκαλλιεργείας. Νομίζω δίκαιον νὰ τοὺς ἀπαλλάξωμεν ἀπὸ αὐτήν, διότι, ἀφοῦ διεσώθησαν ἀπὸ τὰς χεῖρας τῶν Τσετῶν, πρέπει νὰ διαφύγωσι καὶ ἀπὸ τὰς χεῖρας τῶν δημοσίων εἰσπρακτόρων.

§46Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. συνάδελφος εἶναι σημαντικόν. Διὰ τοὺς πρόσφυγας αὐτοὺς δὲν ἐλήφθη καμμία φροντὶς καὶ μέριμνα κρατική. Δὲν διετέθη διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀστῶν καὶ τῶν ἀγροτῶν οὔτε ἕνα σπίτι. Δὲν διενεμήθησαν γαῖαι παρὰ μόνον ἐλάχισται. Κατέφυγον ἐκεῖ οἱ πρόσφυγες ἐν μεγάλῳ ἀριθμῷ ἀπὸ τοῦ 1922 καὶ ἀντὶ νὰ τείνουν χεῖρα ἐπαίτιδα ἢ νὰ ἀναλυθοῦν εἰς δάκρυα Κασσάνδρας ἐπεδόθησαν εἰς τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς καὶ ἐνεφύσησαν τὴν πνοὴν τῆς ἐργατικότητός των εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα ἐπιδοθέντες εἰς τὴν καλλιέργειαν τὴν καπνικὴν καὶ ἐπιτυχόντες παραγωγὴν καλῆς ποιότητος. Ἐκ τῆς παραγωγῆς αὐτῆς ἓν μέγα ποσὸν χρημάτων εἰσήχθη εἰς τὸν τόπον καὶ ἀνεκούφισε τοὺς πρόσφυγας, κατέστη δὲ δυνατὸν εἰς τὸ Δημόσιον νὰ εἰσπράξῃ 2.000,000 δρ. φόρον. Ταῦτα πάντα ἐγένοντο ἄνευ μερίμνης τοῦ Κράτους, χωρὶς νὰ ληφθῇ φροντὶς ποτὲ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν γεωργῶν οὔτε διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀστῶν. Οἱ πρόσφυγες οὗτοι, διασώσαντες ἐλάχιστα πράγματα, τὰ ἔρριψαν εἰς τὴν γῆν καὶ ἡ ἐπιτυχία των ἡ περυσινὴ εἰς τὴν καπνοκαλλιέργειαν τοὺς ἠνάγκασεν ὥστε νὰ τετραπλασιάσουν τὴν ἐφετεινὴν καλλιέργειαν. Δυστυχῶς ἡ ἀνομβρία ὑπῆρξε τόσον τρομακτική, ὥστε μόνον τὸ ¼ τῆς καλλιεργηθείσης γῆς ἠδυνήθη νὰ ἀποδώσῃ. Ἀλλ’ ἡ παραγωγὴ τοῦ ¼ δὲν ἀντικρύζει τὰ ἔξοδα, ὁ ἔγγειος δὲ φόρος τοῦ καπνοῦ θίγει τὰ μικρὰ κεφάλαιά των. Θὰ ἦτο σκληρότατον καὶ ἀδικώτατον νὰ ζητηθῇ φόρος ἐκ τῶν κεφαλαίων τῶν προσφύγων ἢ ἐκ τῆς ἐργασίας τῶν συνεταίρων τῶν προσφύγων, ὅταν εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, ὁσάκις εἰς περιφέρειάν τινα συνέβαινε θεομηνία, τὸ Κράτος ἤρχετο ἀρωγὸν τῶν παθόντων ἐκ τῆς θεομηνίας καὶ ἔσπευδε νὰ ἀνακουφίσῃ αὐτοὺς διὰ προσωρινῆς ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου. Εἶναι ἑπομένως ἔργον στοιχειώδους δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις μέτρα καὶ νὰ τοὺς ἀπαλλάξῃ τοῦ φόρου.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Δ. Ἀνδρεάδης καὶ Λ. Μισυρλόγλου ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀρχιτεκτόνων Κωνσταντινουπόλεως.

§48Α. ΜΙΣΥΡΛΟΓΛΟΥ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, πρόκειται περὶ τῶν ἀρχιτεκτόνων τῆς Κωνσταντινουπόλεως, οἱ ὁποῖοι, ἀφοῦ ἤσκησαν ἐπὶ πολλὰ ἔτη εὐδοκίμως τὸ ἐπάγγελμα ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἐγκατεστάθησαν ἐν Θεσσαλονίκῃ, ὅπου ηὐδοκίμησαν. Φαίνεται ὅμως ὅτι τοῦτο ἐκίνησε τὸν χόλον μερικῶν ἐκ τῶν συναδέλφων των, οἱ ὁποῖοι, ἐπωφελούμενοι ἑνὸς νόμου περὶ συστάσεως τεχνικῶν Ἐπιμελητηρίων, ζητοῦσι νὰ τοῖς ἀφαιρέσωσι τὸ δικαίωμα τῆς ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματός των, λέγοντες ὅτι ἡ ἐν Κωνσταντινουπόλει Σχολὴ τῶν Καλῶν Τεχνῶν δὲν εἶναι ἰσόβαθμος μὲ τὴν ἐδῶ τοιαύτην. Τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἄδικον, διότι ὅλαι αἱ Σχολαὶ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἡ Νομική, ἡ Ἰατρική, ἡ Φαρμακευτικὴ κλπ., ἔχουσιν ἀνακηρυχθῆ ἰσόβαθμοι μὲ τὰς ἐδῶ καὶ ἔχει δοθῆ τὸ δικαίωμα τῆς ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος εἰς τοὺς ὁμογενεῖς ἐπιστήμονας. Οὕτω, προκειμένου καὶ περὶ τῶν μηχανικῶν, πρέπει οὗτοι νὰ θεωρηθῶσιν ἰσόβαθμοι μὲ τοὺς ἐδῶ, διὰ νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα τῆς ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος, διότι ἄλλως θὰ μείνουν εἰς τοὺς δρόμους. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ πολλῶν ἐπιστημόνων, ἀλλ’ οὔτε καὶ περὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον θὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι, διότι γνωρίζετε ὅτι εἰς τὰ Πανεπιστήμια τὰ Τουρκικὰ δὲν ἐπιτρέπεται πλέον ἡ φοίτησις Ἑλλήνων τὸ γένος μαθητῶν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Α. Μυλωνᾶς, Σκ. Ζερβός, Γ. Φραγκούδης, Α. Κωνσταντιλιέρης καὶ Σ. Θεοδωρόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τῶν συνοικιῶν Κολωνοῦ καὶ Ἁγίου Γεωργίου.

§50Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ζήτημα περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖ ἡ ἀναφορὰ μελετᾶται. Πάντως χρειάζεται νόμος.

§51Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται, κύριε Ὑπουργέ, διὰ τὴν περίφημον ἀνοικτὴν ὑπόνομον τῆς ὁδοῦ Ἀμαρωνείας. Ὑπεσχέθητε ἀπὸ τὸν Μάρτιον εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν συνοικιῶν ὅτι θὰ μεταβῆτε ἐπὶ τόπου διὰ νὰ ἴδητε τὸ ρεῦμα τὸ ὁποῖον σκορπίζει τὸν τῦφον καὶ τὴν ἑλονοσίαν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ στρέψητε αὐτὴν τὴν ἑβδομάδα τοὺς τροχοὺς τοῦ αὐτοκινήτου σας πρὸς τὰ ἐκεῖ· ἔχω μάλιστα ἐντολὴν νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δηλώσητε πότε θὰ πᾶτε.

§52Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἅμα παύσουν αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς.

§53ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ληφθοῦν σύντονα μέτρα, διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς ρεύματος ἀκαλύπτου πλήρους ἀκαθαρσίας καὶ βορβόρου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἑστίαν τυφοειδοῦς πυρετοῦ.

§54Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι καὶ ζήτημα Δήμου.

§55ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Ποῦ πρέπει τέλος πάντων ν’ ἀποταθῶμεν διὰ νὰ σώσωμεν αὐτὰς τὰς συνοικίας;

§56Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἤθελον καὶ ἐγώ, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, νὰ ἐπιστήσω ὅλως ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν σας καὶ τὴν προσοχὴν ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς καταστάσεως αὐτῆς. Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀληθοῦς χειμάρρου ἀνοικτοῦ ἐν μέσῳ συνοικιῶν τῶν Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι μία νοσογόνος ἑστία. Πρέπει νὰ τεθῇ ἓν τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν καὶ νὰ ληφθοῦν ὅλα τὰ δυνατὰ μέτρα διὰ νὰ ἐξαλειφθῇ ἡ ἑστία αὐτή. Γνωρίζω ὅτι ὁ Δῆμος Ἀθηναίων ἔχει ἐν ἐφαρμογῇ μέτρα τινά, πρέπει ὅμως νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἐκτέλεσις αὐτῶν καὶ νὰ ληφθοῦν καὶ ἄλλα ριζικώτερα διὰ νὰ λείψῃ αὐτὸ τὸ αἶσχος. Θὰ παρακαλέσω δὲ ἰδιαιτέρως τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ κάμῃ ἕνα περίπατον ἕως ἐκεῖ διὰ ν’ ἀντιληφθῇ περὶ τίνος πρόκειται καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἐπισπεύσῃ ἀκόμη περισσότερον τὴν λῆψιν τῶν μέτρων.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς κεκανονισμένης ὥρας, αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις ἀναβάλλονται καὶ εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§58Β. ΙΑΚΩΒΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, ἐπ’ αὐτῆς.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§60Β. ΙΑΚΩΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν εἶναι ἐγγεγραμμένον ὑπ’ ἀριθμὸν 15 τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ἀπὸ 15 Φεβρουαρίου Ν. Δ. περὶ ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν». Τὸ σχέδιον νόμου τοῦτο παρεπέμφθη πρὸς ἐπεξεργασίαν εἰς τὴν πρὸς τοῦτο σχηματισθεῖσαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἥτις, ἐπεξεργασθεῖσα αὐτό, συνέταξε καὶ κατέθηκε διὰ τοῦ προέδρου αὐτῆς ἀντισχέδιον. Καὶ ἐνῷ ἤδη εἰσάγεται πρὸς συζήτησιν τὸ ἀνωτέρω σχέδιον νόμου, δὲν διενεμήθη εἰσέτι τὸ ἀντισχέδιον, τοῦ ὁποίου ἡ διαφορὰ πρὸς τὸ σχέδιον νόμου εἶναι πολὺ μεγάλη. Ὑπὸ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως κατὰ τὴν διανομὴν τοῦ ἀντισχεδίου τούτου γνωρίσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ τὰς ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀντιλήψεις της, ἵνα κανονίσωμεν τὴν ἐν τῇ συζητήσει αὐτοῦ πορείαν μας.

§61Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, κύριε Πρόεδρε, παρεπέμφθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν χωρὶς νὰ διανεμηθῇ. Τὸν λόγον, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, θὰ φέρητε τὰς ἀντιρρήσεις σας.

§63Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὰ νομοσχέδια, ὡς γνωστόν, ψηφίζονται πρῶτον κατ’ ἀρχὴν καὶ ἔπειτα παραπέμπονται εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Κατ’ ἐξαίρεσιν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀπεστάλη ἀμέσως εἰς Ἐπιτροπήν. Ἡ Ἐπιτροπὴ κατέθηκε τὴν ἔκθεσίν της. Ἴσως δὲν διενεμήθη. Αὐτὸ δὲν ἐμποδίζει, κύριε συνάδελφε, νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον.

§64ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§65Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Γνωρίζετε ἄλλως τε ὅτι τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀπέχει πολὺ ἀπὸ τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς.

§66Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἀπέχει παρὰ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Πρόκειται περὶ διπλασιασμοῦ τῶν ἀγροκτημάτων.

§67Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ λυθῇ, ὅταν συζητηθῇ ὁ ἀγροτικὸς νόμος. Ὁπωσδήποτε, κύριε Πρόεδρε, πρὶν ἢ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ, ἥτις ἀποτελεῖ καὶ τὸ κύριον θέμα τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως, παρακαλῶ νὰ δεχθῇ ἡ Συνέλευσις νὰ ψηφίσωμεν μερικὰ νομοσχέδια τοπικῆς σημασίας.

§68Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐψηφίσθησαν τὰ σύνολα.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὰ σύνολα, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως.

§70Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, κύριε Πρόεδρε. Ἀφήσατε τὰ σύνολα εἰς τὸ τέλος. (Θόρυβος).

§71Κ. ΦΙΛΑΝΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοί φαίνεται ὅτι ἐπέρασεν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν θυμάτων πολέμου»... (Θόρυβος).

§72Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 145 τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§73Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἶναι τοπικόν, κύριε Κακουλίδη.

§74Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω.

§75Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀναβάλλεται. (Θόρυβος).

§76Κ. ΦΙΛΑΝΔΡΟΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παρακολουθήσωμεν, κύριε Πρόεδρε. Διαμαρτύρομαι ἐντόνως. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι).

§77Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, διὰ νὰ μὴ ψηφίζωμεν τὰς πρωϊνὰς ὥρας, θὰ ψηφίσωμεν τώρα ὅσα δὲν θὰ προκαλέσουν ἀντιρρήσεις.

§78Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω ἀπὸ αὔριον..... (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι).

§79Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀκούσατε, κύριοι. Ἐγὼ προτείνω νὰ ψηφισθοῦν ἐκεῖνα ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§80Α. ΑΚΡΙΔΑΣ. Πῶς ἠμποροῦμεν νὰ γνωρίζωμεν τὰ τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος, ἀφοῦ καμμία τάξις δὲν τηρεῖται; Δὲν θέλομεν τὴν ψήφισιν προσωπικῶν νομοσχεδίων. (Θόρυβος).

§81Σ. ΘΕΟΛΟΓΙΔΗΣ. Μὲ τὰς φωνάς σας διαρκῶς κωλυσιεργεῖτε.

§82Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἄς ἀρχίσωμεν ἐπὶ τέλους, κύριε Πρόεδρε.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῆς Διευθύνσεως Ἐπισιτισμοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῆς διὰ τοῦ νόμου 2620 συσταθείσης Διευθύνσεως Μεταφορῶν». Ἄρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται). Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Μαρματάκη περὶ χορηγίας μισθοῦ τριῶν μηνῶν εἰς τοὺς ἀπολυομένους ὑπαλλήλους τῆς Διευθύνσεως.

§84ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ χορηγηθῇ αὐτὸ τὸ τρίμηνον εἰς τοὺς ἔχοντας ὑπηρεσίαν τουλάχιστον ἓξ μηνῶν.

§85Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἡ παρατήρησις εἶναι ὀρθοτάτη· δὲν ἠμποροῦμεν νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δύο ἢ τριῶν μηνῶν ὑπηρεσίαν.

§86Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνεγνωρίσθη εἰς τὴν Συνέλευσιν ἡ ἀρχὴ αὐτὴ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας· αὐτὴ ἡ ἀρχὴ νὰ ἀναγνωρισθῇ καὶ ἐδῶ.

§87Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἐφόσον ὑπάρχει τὸ προηγούμενον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας, εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ ὁποίου ἐχορηγήθη ἓν δίμηνον, νὰ γίνῃ καὶ ἐδῶ αὐτό. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις.

§88Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε Πρόεδρε, δεκτὴ ἡ τροπολογία.

§89Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω. Εἶναι ἐπάναγκες, καταργουμένης τῆς Διευθύνσεως αὐτῆς, νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ἐκκρεμῶν λογαριασμῶν. Εἶναι ὑποθέσεις ἑκατομμυρίων, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ἐκκρεμεῖς εἰς τὰ χρονοντούλαπα. Νὰ συσταθῇ εἰδικὴ Ἐπιτροπή πρὸς ἐξέλεγξιν αὐτῶν.

§90Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παραπέμπω εἰς τὸ Εἰδικὸν Λογιστήριον τοὺς λογαριασμοὺς αὐτούς.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία ἡ ὁποία ὑπεβλήθη λέγει ὅτι λαμβάνουν τρίμηνον μισθὸν καὶ οἱ ἀπελθόντες μετὰ τὴν 1ην Μαΐου. Αὐτὸ βέβαια δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ δεκτόν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ τροπολογία θὰ διατυπωθῇ κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας.

§92Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐγὼ ἐδέχθην τὴν τροπολογίαν ὅπως τὴν ἐδέχθη ἡ Συνέλευσις, ἀντίστοιχον δηλ. μὲ τὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Περιθάλψεως. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2911 περὶ ἐπιχορηγήσεως ἀγαθοεργῶν ἱδρυμάτων κλπ., ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη διὰ Ν. Διατάγματος τῆς 19 Μαΐου 1923». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιβολῆς ἐφάπαξ εἰδικῆς φορολογίας διὰ τὴν κατασκευὴν νέων τροχιοδρομικῶν γραμμῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ προσθέτου αὐξήσεως τῶν ἑκάστοτε ἐν ἰσχύϊ τιμολογίων κλπ.».

§94Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω κατατεθειμένην τροπολογίαν ἐπ’ αὐτοῦ, καθ’ ἣν προτείνω ὅπως ὑποχρεωθῇ ἡ Ἑταιρεία νὰ προσθέσῃ νέας ἁμάξας.

§95Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὴν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου. Γίνεται δεκτή, κύριε Πρόεδρε. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Κτηματικῶν Τραπεζῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθέτου φορολογίας ὑπὲρ τῆς Κοινότητος Φιλιατρῶν πρὸς ἀνέγερσιν διδακτηρίου διὰ τὸ Γυμνάσιον Φιλιατρῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2633 περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νέου σχεδίου πόλεως Θεσσαλονίκης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ χρησιμοποιήσεως τοῦ κτήματος Τατοΐου».

§97Π. ΧΑΛΟΦΤΗΣ. Ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν, κύριε Πρόεδρε, τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§98Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Περιελήφθη, κύριε συνάδελφε. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων 389 καὶ 496 περὶ ἐπιστολῶν καὶ κυτίων μετὰ δεδηλωμένης ἀξίας καὶ ταχυδρομικῶν δεμάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Μαδρίτῃ τῇ 30 Νοεμβρίου 1920 (ν.ἡ.) διομολογηθείσης συμφωνίας περὶ ἐγγραφῆς συνδρομῶν εἰς ἐφημερίδας καὶ περιοδικὰ συγγράμματα καὶ τοῦ συναφοῦς αὐτῷ κανονισμοῦ ἐκτελέσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ εἰσπράξεως ἀξιῶν ὑπὸ τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατασκευῆς ταχυδρομικῶν κτιρίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2868 νόμου περὶ ὑποχρεωτικῆς ἀσφαλίσεως τῶν ἐργατῶν καὶ ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων, ὡς ἐκωδικοποιήθη οὗτος διὰ τοῦ ἀπὸ 8 Δεκεμβρίου 1923 Β. Διατάγματος».

§100Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὰ κατ’ ἀρχήν, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ κηρυχθοῦν κατεπείγοντα καὶ νὰ ψηφισθοῦν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοπογραφικῆς ὑπηρεσίας Ὑπουργείου Γεωργίας». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συντάξεως διαχειριστικῶν σχεδίων ἢ ἐκθέσεων ἰδιωτικῶν δασῶν». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως νόμων τινῶν τοῦ Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 4 Ἰουνίου 1923 Ν. Διατάγματος περὶ παραχωρήσεως δημοσίων γηπέδων καὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως τοιούτων πρὸς ἀστικὴν ἐγκατάστασιν προσφύγων». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 17 Ἰουλίου 1923 Ν. Διατάγματος περὶ ἐκποιήσεως οἰκοπέδων τοῦ Δημοσίου δι’ ἵδρυσιν κτιρίων πληρούντων εὐαγεῖς σκοπούς». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν ὑπηρεσίαν ΤΤΤ». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Ταμείου Προνοίας ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν τῆς βιομηχανίας καπνοῦ». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Ὀκτωβρίου 1923 Ν. Δ. περὶ ναυτικῆς ἐργασίας καὶ ναυτικῶν σωματείων». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως γραφείων προστασίας τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας πιστώσεως διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀπαιτουμένων ἐργασιῶν πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς ὁδοῦ Πανόρμου–Περάματος». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Σεπτεμβρίου 1922 Ν. Διατάγματος περὶ κυρώσεως συμβάσεως διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τοῦ ἕλους Λεσίνι».

§102Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δεκτόν, κύριε Πρόεδρε, ἀλλὰ νὰ μὴ κηρυχθῇ, παρακαλῶ, κατεπεῖγον· νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§103Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς καμμίαν Ἐπιτροπήν· τὸ Κράτος εἶναι ὑπαίτιον διὰ τὴν κατάστασιν. (Θόρυβος).

§104Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Νὰ παραπεμφθῇ, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἀφοῦ προηγουμένως ψηφισθῇ. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὴν ἁρμοδίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας πρὸς ἐπίλυσιν ζητημάτων ἀμφισβητουμένης ξένης ἰθαγενείας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως ἀποφάσεως τῆς ἐπὶ τῆς ἀμοιβαίας καὶ ἐθελουσίας μεταναστεύσεως τῶν Ἑλληνοβουλγαρικῶν μειονοτήτων Ἐπιτροπῆς περὶ τῶν βαρυνόντων τὰς περιουσίας τῶν ὑποψηφίων μεταναστῶν φόρων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δραχ. 62,000 διὰ τὴν καθ’ ὑπέρβασιν χορήγησιν πιστώσεως δι’ ἐπέκτασιν ἐγκαταστάσεων ἐν τῷ Λοιμοκαθαρτηρίῳ Ἁγίου Γεωργίου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως Ἐθνικῶν Ὀρφανοτροφείων καὶ Οἰκοτροφείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παραχωρήσεως τῶν ἐγκαταστάσεων τοῦ ἀεριόφωτος Θεσσαλονίκης εἰς τὸν οἰκεῖον Δῆμον». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης δραχ. 158,000 διὰ τὴν κατασκευὴν περιπτέρων ἐν τῷ περιβόλῳ τοῦ ταχυδρομικοῦ μεγάρου Ἀθηνῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 1 Νοεμβρίου 1923 Ν. Διατάγματος περὶ ἱδρύσεως Διοικητικοῦ Κέντρου ἐν Ἀθήναις». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνεγέρσεως δημοσίων κτιρίων πρὸς ἐγκατάστασιν τῶν πολιτικῶν τοῦ Κράτους Ὑπηρεσιῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ μονίμων ὁδοστρωμάτων Ἀθηνῶν κειμένων διατάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸν νόμον 2853». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου περὶ ἀφομοιώσεως τῶν συντάξεων τῶν ἀπονεμηθεισῶν ἕνεκα πολιτικῆς ὑπηρεσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑδρεύσεως τῆς πόλεως Νέας Κορίνθου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§106Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω πρὶν ἢ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἀγροτικοῦ, ἡ ὁποία θὰ καταναλώσῃ ἀσφαλῶς τὸ ὑπόλοιπον τῆς συνεδριάσεως, νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναπτύξω δι’ ὀλίγων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ καταστάσεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων», τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§108Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι πληρεξούσιοι, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Συνέλευσιν σχέδιον νόμου «περὶ καταστάσεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων τῆς Διοικήσεως». Τὸ σχέδιον τοῦτο παρεσκευάσθη κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ νόμου 964, τοῦ ὁποίου τὴν παράτασιν ζητῶ παρὰ τῆς ἐθνικῆς Συνελεύσεως διὰ τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν της ὑποβεβλημένου νομοσχεδίου. Κατόπιν δ’ ἔτυχεν ἐπεξεργασίας ὑπὸ Ἐπιτροπῆς, ἥτις συνεστήθη κατὰ τὸ ἔτος 1917. Πρόκειται περὶ τῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ἐπεξειργάσθη τὸ νομοσχέδιον περὶ διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως ἐν συνδυασμῷ μετὰ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἡ ὁποία εἶχεν ἐντολὴν νὰ ἐπεξεργασθῇ σχέδιον νόμου περὶ καταστάσεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Κατὰ τὸ 1917, μετὰ τὸν τερματισμὸν μιᾶς ἐσωτερικῆς ταραχώδους ἐποχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν παρέστη, κατὰ τὴν κρίσιν τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἀνάγκη ἐκκαθαρίσεως Ὑπηρεσιῶν, ἡ τότε Κυβέρνησις ἐπανῆλθεν εἰς τὸν νόμον τοῦ 1909 καὶ καθωρίσθη ἀρχὴ ὅπως τὰ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων κανονισθῶσι διὰ νόμου ἀποτρέποντος τὰς ἐπεμβάσεις τὰς κομματικὰς καὶ τὴν διαχείρισιν τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας καὶ ἀσφαλίζοντος εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τὴν μονιμότητα. Ἂν ταῦτα ἀνεγνωρίσθησαν κατὰ τὸ 1917, πολλῷ μᾶλλον ἐνδείκνυται ἡ ἐπάνοδος εἰς τὴν αὐτὴν ἀρχὴν μετὰ τὴν ἐγκαινίασιν τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, περὶ τοῦ ὁποίου πάντες ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐσημείωσε τὸ ὁριστικὸν τέρμα τῶν ἐσωτερικῶν ταραχῶν τὰς ὁποίας ἐδοκίμασεν ἡ Χώρα. Τὴν ἀρχὴν τῆς ἐπανόδου εἰς τὰς ἀντιλήψεις ταύτας τὴν ἐπρογραμμάτισε καὶ ἡ πρώτη Κυβέρνησις μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 16ης Δεκεμβρίου διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ τότε Προέδρου αὐτῆς, ἀναγνωρίσαντος τὴν ἀνάγκην ὅπως δοθῇ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν Διοίκησις χρηστὴ καὶ ἀφατρίαστος, τὴν ὁποίαν οὗτος διψᾷ. Διοίκησις χρηστὴ καὶ ἀφατρίαστος ἐν ἐναρμονίσει καὶ μὲ τὸν κόσμον τῶν ὑπαλλήλων, εἰς τοὺς ὁποίους εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ διαχείρισις αὐτῆς. Τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὁ ἐπιλαμβανόμενος τῆς ρυθμίσεως τῆς καταστάσεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, τῆς Διοικήσεως, εἶναι γνωστά. Διὰ νὰ ἔχωμεν καλὴν ὑπαλληλίαν χρειάζεται νὰ προσέξωμεν εἰς τὴν ἐπιλογὴν κατὰ τὴν πρώτην εἴσοδον τῶν φιλοδοξούντων νὰ προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὸ Κράτος. Χρειάζεται ἐπίσης νὰ προστατεύσωμεν τὸν ὑπάλληλον, νὰ ἀναγνωρίσωμεν εἰς τὸν ὑπάλληλον ὡρισμένα δικαιώματα ὑποκειμενικὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν προαγωγήν του, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀμετάθετον αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐκ παραλλήλου ἐπιβάλλεται νὰ προστατεύσωμεν καὶ τοὺς ἀδικουμένους ἐκ τῶν κακῶν ὑπαλλήλων διὰ τῆς καθιερώσεως ἐλέγχου, ἐλέγχου διὰ Συμβουλίων ὑπηρεσιακῶν, τὰ ὁποῖα λειτουργοῦντα ἐπιφέρουσι φυσιολογικῶς τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν κακῶν ὑπαλλήλων ἐκ τῆς οἰκογενείας τῆς ὑπαλληλικῆς. Δὲν παραγνωρίζω ὅτι διὰ τὴν ἐπιλογὴν τῶν ὑπαλλήλων ἐξ ἴσου σπουδαῖον εἶναι τὸ ζήτημα τῆς μισθοδοσίας. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀνταγωνισθῇ τὸ Κράτος προκειμένου ὅπως ἑλκύσῃ νέας δυνάμεις, πρὸς τὴν Κοινωνίαν, ἡ ὁποία δικαιότερον ἀμείβουσα τοὺς ὑπαλλήλους ἀπορροφᾷ τὰς δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι ἄλλως θὰ εἶχον τὴν φιλοδοξίαν νὰ καταταγῶσιν εἰς τὸν ὑπαλληλικὸν κλάδον. Ἐν τῇ ὀλιγομήνῳ διοικήσει τοῦ Ὑπουργείου μου εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πιστοποιήσω ὅτι ἀθρόαι ὑποβάλλονται αἱ παραιτήσεις ὑπαλλήλων, ἰδίως εἰς τοὺς κατωτέρους κλάδους. Κεναὶ θέσεις ὑπάρχουσιν ὑπαλλήλων, αἱ ὁποῖαι ἀναπληροῦνται, ἐφόσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπληρῶνται, διὰ προσωρινῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες δὲν παρέχουσι τὰ ἐφόδια τῆς ἐπαρκείας. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον καλεῖται νὰ ἀντικρύσῃ ὄχι μόνον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδιαίτατα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἀντικείμενον τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου. Ζητοῦμεν ἀφ’ ὑμῶν ὅπως τὸ κυρώσητε οὐχὶ κατόπιν προχείρου μελέτης, ἀλλ’ ἐν τῇ προσεχεῖ συνόδῳ τῆς Συνελεύσεως, δικαιολογοῦμεν τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ διάταξις αὕτη νομίζω ὅτι θέλει συντελέσει εἰς τὴν παγίωσιν καλυτέρας διοικήσεως. Τίποτε δὲν συντελεῖ εἰς τὴν παγίωσιν καλλιτέρας Διοικήσεως περισσότερον ἢ ἐξ ἴσου σπουδαῖον, ὅσον ἡ πεποίθησις τοῦ ὑπαλληλικοῦ κόσμου, ἡ πεποίθησις δηλαδὴ τῶν ἀνδρῶν οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν εἰς τὸ Κράτος, ὅτι εὐσυνείδητος ὑπ’ αὐτῶν ἐκπλήρωσις τῶν καθηκόντων τῶν ἐκτιμᾶται, ὅτι παρῆλθεν ἡ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἀπεβλέπομεν εἰς τὴν χρηστὴν ἐξυπηρέτησιν, εἰς τὴν χρηστὴν διαχείρισιν τῆς ὑπαλληλικῆς ἐξουσίας διὰ τὴν τύχην τῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ καὶ ἐκ παραλλήλου ὁ φόβος ὅτι δι’ ὑπηρεσιακῶν Συμβουλίων πειθαρχικῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξετάζουν κατὰ τοὺς ὅρους τῆς ἐγγυήσεως ἡ ὁποία παρέχεται εἰς τοὺς καλουμένους ν’ ἀπολογηθῶσι δημοσίᾳ, ἐγγυήσεις πραγματικῆς ἀνεξαρτησίας καὶ ἀμεροληψίας ἐκ μέρους τῶν δικαζόντων αὐτούς, ὁ φόβος ἐπὶ τέλους ὅτι θέλουσι καλεῖσθαι νὰ λογοδοτῶσιν ἑκάστοτε περὶ τῆς διαχειρίσεώς των καὶ αἱ τιμωρίαι αἱ ἐπιβαλλόμεναι αὐτοῖς θέλουσιν ἐμπεδώσει εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τὴν συνείδησιν τῆς τηρήσεως τῶν καθηκόντων αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς πολίτας θέλουσιν ἐμπεδώσει τὴν ἐμπιστοσύνην ἐπὶ τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι δὲν κατέστησαν ἀντικείμενον διώξεως αὐτῶν. Τὰ δημόσια ἡμῶν πράγματα ὄχι μόνον διὰ τοῦ πολιτεύματος, ὄχι μόνον διὰ τῆς ἀνυψώσεως τῶν ὅρων τοῦ κοινοβουλευτικῶς πολιτεύεσθαι, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὰ σχέδια περὶ δευτέρου πολιτικοῦ Σώματος καὶ περὶ μεταρρυθμίσεως ἐκλογικῆς, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς καθιερώσεως δι’ ὅλους τοὺς κλάδους τῶν ὑπαλλήλων πανομοιοτύπων ἀρχῶν κανονιζουσῶν τὴν κατάστασιν αὐτῶν, θέλουσι προάγεσθαι. Ἡ Ἑλληνικὴ ὑπαλληλία ὑπέστη πολλὰ τραύματα, ὅπως καὶ ἡ Πατρὶς ὑπέστη πολλὰ τραύματα καὶ ὁ πολιτικὸς κόσμος ὑπέστη πολλὰ τραύματα. Ἀλλὰ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι μεταξὺ τοὐλάχιστον τῶν Κρατῶν τὰ ὁποῖα γειτονεύουν ἡ Ἑλληνικὴ ὑπαλληλία ἔχει, χάρις εἰς τὰς παραδόσεις αὑτῆς τὰς μακράς, ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἀρετάς, διὰ τὰς ὁποίας θὰ ἠδύναντο νὰ ζηλεύουν τὴν Ἑλλάδα γειτονικὰ Κράτη. Ἄς ἐκδηλώσωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην ἡμῶν πρὸς τὸν κόσμον τὸν ὑπαλληλικὸν καὶ ἂς εἴμεθα βέβαιοι ὅτι θέλει καὶ αὐτὸς ἀποχρωματιζόμενος ἀπὸ τοὺς καθεστωτικοὺς καὶ κομματικοὺς ἀγῶνας συναισθανθῆ ὅτι εἶναι ὑπάλληλος ἑνὸς Κράτους, εἶναι ὑπάλληλος δι’ ὅλους τοὺς πολίτας, ὅτι ὑπηρετεῖ καὶ αὐτὸς εἰς τὸ γενικὸν συμφέρον καὶ οὐχὶ εἰς τὸ συμφέρον ἑνὸς κόμματος καὶ μιᾶς φατρίας. Τότε δὲ θέλουσι πραγματοποιηθῆ καὶ αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς πρώτης Κυβερνήσεως μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 16ης Δεκεμβρίου, τὰς ὁποίας ἐν τῷ συνόλῳ σήμερον ἀκολουθεῖ καὶ ἡ δευτέρα Κυβέρνησις μετὰ τὰς ἐκλογάς, καὶ τὰς ὁποίας προγραμματικὰς δηλώσεις ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ πραγματοποιεῖ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἧς ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ μέλος. (Χειροκροτήματα).

§109Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἂς εἰσέλθωμεν εἰς τὸ ἀγροτικόν.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου 2922 καὶ τοῦ νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 15 Φεβρουαρίου 1923 περὶ ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη διὰ μεταγενεστέρων Ν. Διαταγμάτων».

§111Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ὑπάρχει πρότασις ἀναβολῆς, κ. Πρόεδρε.

§112Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σίδερης ἔχει τὸν λόγον.

§114Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Διὰ τῶν τροποποιήσεων αὐτῶν κ. Πρόεδρε, δὲν εἰσάγεται νέος θεσμός, δὲν δημιουργεῖται νέα ἀγροτικὴ πολιτική, ἀλλὰ τροποποιοῦνται εἰς μερικὰ σημεῖα ὅσα ἀπὸ μιᾶς ἤδη περιόδου συνεχῶς ἔχουν θεσμοποιηθῆ εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Δι’ αὐτὸ ἐνομίζον ὅτι δὲν θὰ ὑπῆρχε κατ’ ἀρχὴν οὐδεμία ἀντίρρησις κατ’ ἑνὸς νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου σκοπὸς δὲν εἶναι ἄλλος παρὰ ἡ χρησιμοποίησις τῆς γεωργικῆς δυνάμεως τῶν ἀγροτῶν. Ὅσαι τυχὸν ἀντιρρήσεις θὰ ὑπῆρχον εἶναι δυνατὸν νὰ διατυπωθοῦν εἰς τὴν αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Δέον ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ δηλωθῇ ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑπάρξῃ οἱαδήποτε ἀντίδρασις κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, πέντε ἢ δέκα πληρεξούσιοι εἶναι διατεθειμένοι νὰ παρακολουθήσουν τὰς συζητήσεις μέχρι τῶν πρωινῶν ὡρῶν καὶ διὰ τῆς ψήφου των νὰ ἐπιβάλουν τὴν γνώμην των.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου ἔχει τὸν λόγον.

§116Α. ΜΑΡΚΟΥ. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. ἐκ Καρδίτσης συνάδελφος τὴν πρότασιν ἡμῶν, τὴν ἀπορρέουσαν ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, ἐχαρακτήρισεν ὡς πρόθεσιν ἀντιδράσεως, ἐνῷ πάντες γνωρίζουν ὅτι ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡμεῖς παρέσχομεν πᾶσαν ἡμῶν τὴν συνδρομὴν χωρὶς νὰ φέρωμεν ἀντίδρασίν τινα. Ἂν ἐζητήσαμεν τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, τὴν ἐζητήσαμεν διότι θέλομεν καὶ ἡμεῖς οἱ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ νὰ λάβωμεν γνῶσιν τῶν τροποποιήσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἐπηνέχθησαν εἰς τὸ κυβερνητικὸν σχέδιον, νὰ συνδυάσωμεν ταύτας διὰ νὰ συζητήσωμεν τοῦτο καὶ νὰ φωτίσωμεν, ἐφόσον εἶναι δυνατόν, καὶ τὴν Συνέλευσιν.

§117Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Θὰ συνομολογήσητε, ὑποθέτω, ὅτι ἐγὼ τουλάχιστον ὡς πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς καὶ πλεῖστα ἄλλα μέλη αὐτῆς, ἔδειξαν εἰς πολλὰ ἀπόψεις ἀπολύτως συμβιβαστικάς, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἀνάγκη κατὰ σχῆμα πρωθύστερον, πρὸ τῆς συζητήσεως δηλ. τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος, νὰ κάμωμεν τώρα τὴν συζήτησιν. Ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ζητεῖτε εἶναι ζητήματα τὰ ὁποῖα θὰ ἔλθουν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, δὲν ἐννοῶ ἑπομένως διατί πρέπει νὰ χάσωμεν καιρὸν συζητοῦντες ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἐνῷ τὸ νομοθέτημα ἀποτελεῖ ἀκλόνητον θεμέλιον τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς.

§118Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, πιθανὸν κατὰ τὴν πεποίθησιν τῆς πλειονότητος, κατὰ τὰς ἀντιλήψεις τῆς πλειονοψηφίας νὰ ἀποτελῇ θεμέλιον ἀκλόνητον τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς, ἀλλὰ θὰ ἐπιτραπῇ καὶ εἰς τὴν μειονοψηφίαν, συζητοῦσα τὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἐκθέσῃ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως τὰς γνώμας της, τὰς ἀντιλήψεις της, τὰ ἐπιχειρήματά της. Καὶ ἂν τὰ ἐπιχειρήματα ἀπορριφθῶσι, βεβαίως ἡ μειονοψηφία θὰ ὑποταχθῇ εἰς τὴν πλειοψηφίαν. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν μειονοψηφίαν νὰ συζητήσῃ καὶ νὰ συζητήσῃ τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς. Χωρὶς ὅμως τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς νὰ λάβωσι γνῶσιν τοῦ σχεδίου, ὡς διετυπώθη τοῦτο ἐν συνόλῳ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσωσι; Μὲ μίαν 24ωρον ἀναβολήν, τί κακὸν ἐπέρχεται;

§119Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε Μάρκου, νομίζω ὅτι ἡ ἀντίρρησις δὲν εἶναι βάσιμος διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, διότι κατ’ ἀρχὴν θὰ ψηφισθῇ τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως.

§120Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀρχὴ καὶ τοῦ σχεδίου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ σχεδίου τῆς Ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον μεταρρυθμίζει τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ συζητηθοῦν ἐν συνόλῳ. Δὲν εἶναι παρωνυχὶς τὸ ἀγροτικόν· εἶναι ζήτημα βασικόν, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε καὶ ἀνησύχησεν ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι δυνατὸν διὰ μίαν 24ωρον ἀναβολὴν νὰ χαλάσῃ ὁ κόσμος; (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι). Κύριοι, ὁ Κανονισμὸς ὁ ὁποῖος καθορίζει τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν ἐθεσπίσθη ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας Συνέλευσιν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ὅλας τὰς μέχρι τοῦδε Συνελεύσεις καὶ ἔχει κάποιον σκοπόν. (Θόρυβος). Μὴ θέλοντες, κύριοι, νὰ δεχθῆτε τὴν ἀναβολὴν ἀποδεικνύετε ὅτι δὲν ἔχετε τὸ δίκαιον μαζί σας εἰς τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζετε. Πρέπει νὰ στέρξητε εἰς τὴν ἀναβολήν. (Διαμαρτυρίαι καὶ θόρυβος).

§121Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐπιτρέψητε εἰς τὸν ρήτορα νὰ ἐκφράσῃ τὰς ἰδέας του.

§122Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἐγὼ ἐξ ὅλων τῶν ἐπιχειρημάτων δὲν κατώρθωσα νὰ πεισθῶ ὅτι διὰ μίαν 24ωρον ἀναβολὴν θὰ καταστραφῇ ἡ Ἑλλὰς ὁλόκληρος. Ζητοῦμεν δὲ ταύτην, διότι δὲν διενεμήθη τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐγὼ ἀπευθύνομαι εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν τῆς Συνελεύσεως καὶ παρακαλῶ νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει τὸν λόγον.

§124Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ κ. προλαλήσας ζητεῖ μίαν 24ωρον ἀναβολὴν διὰ τῆς κατ’ ἀρχὴν συζητήσεως ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει ὡς νομοσχέδιον εἰσάγον, κατὰ τὴν ἀντίληψίν του, νέον θεσμὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐνῷ πραγματικῶς πρὸ δεκαημέρου ἔχει ἐκτυπωθῆ τὸ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶχε, φαίνεται, τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν ὁ προλαλήσας νὰ διαφωτισθῇ καὶ νὰ πεισθῇ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ εἰσαγωγῆς ἑνὸς νέου θεσμοῦ, περὶ ἀνατροπῆς μιᾶς κοινωνικῆς ἀκριβοῦς βάσεως, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑφισταμένου ἀγροτικοῦ νόμου. Ἑπομένως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ εἶναι ἡ ἐξονύχισις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ὅλα τὰ κόμματα, κύριοι, ὅπως ἄλλως τε διεπιστώθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία κατηρτίσθη διὰ νὰ συζητήσῃ τὰς τροποποιήσεις αἱ ὁποῖαι ἐπρόκειτο νὰ ἐπενεχθοῦν εἰς τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, συνεφώνησαν νὰ ψηφισθῇ τυπικῶς τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν καὶ νὰ ἀπασχοληθῶμεν εἰδικῶς εἰς τὰς κατ’ ἄρθρον συζητήσεις μὲ ὅλην μας τὴν ἡσυχίαν.

§125ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροδόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§127Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐγὼ δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου· ἐγὼ ἀντιτίθεμαι τελείως εἰς τὸ σύστημα αὐτό. Ἀλλὰ προκειμένου νὰ θέσωμεν ἓν πέρας εἰς τὸ ἐκρεμὲς αὐτὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον συνταράσσει καὶ ἰδιοκτήτας καὶ γεωργοὺς καὶ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ κοινωνικὸν ζήτημα ἔχον ἀνάγκην ταχείας λύσεως, δὲν βλέπω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ζητεῖται ἡ ἀναβολὴ τῆς κατ’ ἀρχὴν ψηφίσεως. Ἡ ἀρχὴ εἶναι γνωστή, εἶναι γνωστὴ ἀπὸ τὸ 1917, ὅταν ὁ κ. Μιχαλακόπουλος ἔκαμε τὸν πρῶτον νόμον. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἀρχῆς βαδίζομεν. Ἡ ἀρχὴ εἶναι νὰ πάρωμεν τὰ κτήματα ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ νὰ τὰ δώσωμεν εἰς τοὺς γεωργούς. Ἄλλο ζήτημα τώρα ἂν ἐγὼ ἔχω ἄλλην ἰδέαν, πάντως πρέπει νὰ δοθῇ μία λύσις· καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν, οἱ ἐνδιαφερόμενοι ὑπὲρ τῶν γεωργῶν, οἱ ἐνδιαφερόμενοι ὑπὲρ τῆς κοινωνικῆς ἀναπτύξεως τοῦ Τόπου, οἱ ἐνδιαφερόμενοι τέλος ὑπὲρ τῆς τάξεως καὶ ἡσυχίας, ἂς συζητήσουν τὸ νομοσχέδιον ἐν ταῖς λεπτομερείαις του. Ὀφείλομεν ὅμως νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν λύσιν. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Μήπως αὔριον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συζητήσωμεν καὶ νὰ εἴπωμεν ὅ,τι θέλομεν; Παρακαλῶ καὶ τοὺς ἀντιφρονοῦντας, οἱ ὁποῖοι μάλιστα δὲν εἶναι ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας τῆς Θεσσαλίας, νὰ μὴ μᾶς παρεμβάλλουν δυσχερείας καὶ μᾶς φέρουν εἰς δύσκολον θέσιν ἀπέναντι τῶν συμπολιτῶν μας, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Συνελεύσεως καὶ νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρονται χιλιάδες γεωργῶν.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§129Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Οὐδεμία ἀμφισβήτησις εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγερθῇ ἐπὶ τοῦ γεγονότος ὅτι ἡ ἀρχὴ τῆς ἀπαλλοτριώσεως κτημάτων χρονολογεῖται ἀπὸ τοῦ 1917. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀπὸ τότε ἤρχισεν ἡ συζήτησις περὶ ἀπαλλοτριώσεως κτημάτων ὑπὲρ τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν. Ἀλλ’ ἡ ἀρχὴ ἐκείνη ἐστηρίζετο ἐπὶ τοῦ 17ου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον καθορίζει κατὰ τίνα τρόπον θέλει γίνει ἡ ἀπαλλοτρίωσις. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι θὰ γίνεται διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὅτι ἡ ἀποζημίωσις θὰ καταβάλλεται εἰς ἀκέραιον. Δυστυχῶς ὅμως ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σχεδὸν πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου αὐτοῦ ἔδειξεν ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ἐφ’ οὗ ἐστηρίζετο ὁλόκληρος ἡ ἀπὸ τοῦ 1917 γεωργικὴ πολιτικὴ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἐτηρήθη οὔτε ἀπὸ τοὺς ἑκάστοτε Ὑπουργοὺς οὔτε ἀπὸ τὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα, δεσμευθέντα ἀπὸ διατάξεις ἀντισυνταγματικάς, καθώρισαν ἀποζημίωσιν πολὺ ἀπέχουσαν ἀπὸ τὴν πραγματικὴν ἀξίαν τοῦ ἀπαλλοτριουμένου κτήματος. Τοῦτο ἔδωσεν ἀφορμήν, ὥστε καὶ ἡ νῦν Ἐπιτροπὴ τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία συνεζήτησε τελευταίως τὸ ἄρθρον 17, νὰ καταλήξῃ εἰς ἀποφάσεις, αἵτινες ἀνατρέπουσι κατὰ βάσιν τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος. Εἰδικώτερον δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συντάγματος, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν πληρεξούσιος κ. Μιχαλακόπουλος ὑπέβαλε τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο δεκτὴ σχεδὸν παμψηφεὶ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συντάγματος, καθ’ ἣν ἀναγνωρίζεται εἰδικὸς τρόπος διαδικασίας διὰ τὸν καθορισμὸν τῆς ἀποζημιώσεως.

§130Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅταν ἔλθωμεν εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα, εὐχαρίστως νὰ ἀναπτύξητε ὅλα αὐτά.

§131Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Φρονῶ ὅτι, ἐφόσον ἡ ψήφισις τοῦ γεωργικοῦ νόμου στηρίζεται ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἤδη ὑπὸ τροποποίησιν, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ κατὰ παμψηφίαν σχεδὸν ἐτροποποίησε....

§132ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὄχι κατὰ παμψηφίαν.

§133Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μὲ μικρὰν μειονοψηφίαν.... Φρονῶ, λέγω, ὅτι συζητοῦντες σοβαρῶς περὶ τῆς τοιαύτης νομοθεσίας γεωργικῆς, ὀφείλομεν νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἐφόσον θὰ συζητήσωμεν τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος. Ἂν τὸ πρᾶγμα ἐπείγῃ, καὶ ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντιρρήσεις νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν νῦν πρόνοιαν περὶ τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν. Πρὸ 8 μηνῶν ὁ ἀξιότιμος φίλος μου Ὑπουργὸς τότε τῆς Γεωργίας κ. Σίδερης ἔκαμε μίαν νέαν μεταρρύθμισιν τοῦ Γεωργικοῦ Νόμου. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ συζητήσωμεν τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται ὁλόκληρος ἡ γεωργικὴ νομοθεσία καὶ νὰ συζητήσωμεν τὰς νέας τροποποιημένας διατάξεις.

§134ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Ἐπαναστάσεως.

§135Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἡ βάσις εἶναι ὅτι ἡ ἀποζημίωσις δίδεται εἰς ἀκέραιον. Ἐφόσον τὴν διάταξιν αὐτὴν τὴν τροποποιοῦμεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσωμεν νέας θεμελιώδεις διατάξεις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει διὰ νὰ εἴμεθα ἐν τάξει, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ φέρωμεν τὸ ἄρθρον 17 ὑπὸ συζήτησιν καὶ κατόπιν νὰ συζητήσωμεν τὸ παρὸν νομοσχέδιον.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλέλλης ἔχει τὸν λόγον.

§137Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὅταν εἰσήχθη τὸ ἤδη συζητούμενον νομοσχέδιον, εἶχον τὴν πρόνοιαν νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκλεγῇ Ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ἐκπροσωπῶνται ὄχι μόνον αἱ γνῶμαι τῶν ἐπαρχιῶν τῶν ἐνδιαφερομένων διὰ τὴν λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος, ἀλλὰ καὶ ἅπασαι αἱ ἀπόψεις ἐκεῖναι, αἱ ἔχουσαι σχέσιν μὲ αὐτό. Ὄντως ἐγένετο ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἐπιτροπῆς τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ κανὲν δικαιολογημένον παράπονον ὅτι παρελείφθη τις, ὅστις θὰ ἠδύνατο νὰ εἰσφέρῃ τὰ φῶτά του διὰ τὴν σκοπιμωτέραν λύσιν τοῦ ζητήματος.

§138Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, συζητεῖται ἡ ἀναβολή;

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§140Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἀκούομεν ἀπὸ τοῦ 1917 μέχρι σήμερον ὅτι τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα λύεται καὶ λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος δὲν βλέπομεν. Ἡμεῖς τοὐλάχιστον οἱ Ἠπειρῶται δὲν εἴδομεν εἰς Ἤπειρον οὐδὲ μίαν ἀπαλλοτρίωσιν ἀγροτικοῦ κτήματος. Καὶ εἶναι ζήτημα, κύριοι συνάδελφοι—καὶ λυποῦμαι διότι τὸ λέγω—ἂν καὶ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν, ἥτις ὁπωσδήποτε θὰ γίνῃ, τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ θὰ ἴδωμεν ἐν λίαν ἐγγὺς μέλλοντι τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν ἀγροκτημάτων. Τί βλέπομεν, κύριοι συνάδελφοι, σήμερον; Βλέπομεν ἀξιοτίμους συναδέλφους τασσομένους ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, καὶ μεταξὺ τούτων τὸν ἔντιμον ἐκ Πατρῶν συνάδελφον, ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος εἴπερ τις καὶ ἄλλος εἶναι κάτοχος τοῦ ζητήματος καὶ εἰς θέσιν νὰ συζητήσῃ ἐν πάσῃ στιγμῇ τοῦτο.

§141ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§142Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ὁ κ. Μάρκου, μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ἐπεξειργάσθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Βλέπομεν ἐξ ἄλλου, κύριοι συνάδελφοι, τὸν ἔντιμον ἐκ Κορινθίας συνάδελφον κοπτόμενον ὑπὲρ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος. Μήπως, κύριοι συνάδελφοι, προχθὲς ἔτι δὲν συνεζητήσαμεν ἐνταῦθα καὶ δὲν ἐτροποποιήσαμεν τὰ ἄρθρα 88 καὶ 90 τοῦ Συντάγματος τὰ ἀφορῶντα τὴν ἰσοβιότητα τῶν δικαστῶν; Μὴ σήμερον δὲν τέμνομεν ὁδὸν διὰ νὰ θίξωμεν τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος, καίτοι, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καρδίτσης συνάδελφος καὶ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἀγροτικοῦ, ὑπάρχει τρόπος προσαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου πρὸς τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος;

§143ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἄλλως τε, ἀφοῦ εἴμεθα Συντακτικὴ Συνέλευσις, ἐξαρτώμεθα ἀπὸ τὰ ἄρθρα τοῦ Συντάγματος;

§144Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἂν μετὰ τὴν ἀνακήρυξιν τῆς Δημοκρατίας, ὑπάρχῃ ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον ἀληθῶς θὰ γεραίρεται ἡ μνήμη τῆς Δʹ ἐν Ἀθήναις Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, εἶναι ἡ ὁριστικὴ λύσις τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος. Ὅσοι κήδεσθε τῶν συμφερόντων τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν ἀγροτῶν, ὅσοι θέλετε τὴν ὁμόνοιαν μεταξὺ τῶν τάξεων αὐτῶν δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἀπορρίψετε τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς.

§145ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοντολέων ἔχει τὸν λόγον.

§147Γ. ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κορινθίας συνάδελφος ἐδήλωσεν ὅτι ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ σχεδὸν κατὰ παμψηφίαν ἀπεδέχθη τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἐκεῖνος ὑπεστήριξε. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπεδέχθη τὴν ἄποψίν του διὰ ψήφων 11 κατὰ 8 ἐπὶ συνόλου 40 μελῶν, ἀπουσιαζόντων δηλ. 21.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυλωνᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§149Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Καὶ ἐγώ, κύριοι, ἔρχομαι νὰ συνηγορήσω κατὰ τῆς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς, τὴν ὁποίαν δὲν εὑρίσκω δικαιολογημένην. Δύνανται ὅσοι θέλουν νὰ συζητήσουν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς νὰ ἀκούσωμεν τὰς γνώμας των· οὐδεὶς θὰ περιορίσῃ τὴν συζήτησιν. Ἀλλὰ φοβοῦμαι ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξουν πολλοί, διότι δὲν δύναται νὰ εὑρεθῇ γενική τις ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ συζητήσουν. Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὅπως ἐλέχθη καὶ ἀπὸ προλαλήσαντας, ἀποτελεῖται ἀπὸ λεπτομερειακὰς διατάξεις, τροποποιούσας διαφόρους διατάξεις τῆς κειμένης ἀγροτικῆς νομοθεσίας. Ἡ συζήτησις κατ’ ἀνάγκην δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιστραφῇ παρὰ μόνον κατ’ ἄρθρον. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς συνταγματικότητος καὶ τῶν ἀποζημιώσεων, ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθιξαν τινὲς τῶν προλαλησάντων — διότι μία ἐκ τῶν πολλῶν διατάξεων τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου εἶναι φυσικὰ καὶ ὁ τρόπος τοῦ καθορισμοῦ καὶ τῆς καταβολῆς τῆς ἀποζημιώσεως — θὰ γίνῃ φυσικὰ εὐρυτάτη συζήτησις καὶ θὰ ἀκούσωμεν τὰς γνώμας ἑκάστου. Δὲν κατώρθωσεν ὅμως κανεὶς ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ὁμιλησάντων νὰ μᾶς ὑποδείξῃ μίαν γενικὴν ἀρχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔδει νὰ τροποποιηθῇ ἡ κειμένη ἀγροτικὴ νομοθεσία, ἡ ὁποία εἶναι τὸ ἀποκρυστάλλωμα μιᾶς γεωργικῆς πολιτικῆς. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀκούσωμεν τὴν γνώμην ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποκαταστήσωμεν εἰς μικροϊδιοκτήτας τοὺς καλλιεργοῦντας τὴν γῆν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀκούσωμεν τὴν ἀρχὴν ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἀποκατάστασις τῶν μικροϊδιοκτητῶν δι’ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως, ἀλλὰ κατ’ ἄλλον τρόπον, ἑκούσιον. Ἀλλὰ τοιαῦτα τινὰ θέματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκούσωμεν. Ἀφοῦ δὲν ἐπεζητήθη λοιπὸν τοῦτο, ἐπὶ τίνος σημείου εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ κατ’ ἀρχὴν συζήτησις; Δὲν βλέπω ἑπομένως κανένα λόγον νὰ συντρέχῃ ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς. Θέλουν νὰ συζητήσουν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς; Ἄς ἔλθουν νὰ συζητήσουν· θὰ τοὺς ἀκούσωμεν μετὰ πάσης εὐλαβείας. Ἀλλ’ ἂς μὴ ζητῆται ἡ ἀναβολή, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀνεύρωμεν ἄλλο ἐλατήριον εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν παρὰ τὸ ἐλατήριον τῆς χρονοτριβῆς.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δενδρινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§151Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Κατόπιν τῶν λεχθέντων δὲν ἐπιτρέπεται οὐδὲ σκέψις κἂν περὶ ἀναβολῆς. Δηλῶ ὅτι διὰ τὴν Κυβέρνησιν τὴν Δημοκρατικὴν εἶναι ζήτημα τιμῆς ἡ ψήφισις τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§153Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὅλαι αἱ πολιτικαὶ μερίδες καὶ πάντες ἡμεῖς οἱ ἐν τῇ Συνελεύσει εὑρισκόμενοι πληρεξούσιοι ἐκηρύχθημεν ὑπὲρ τῆς ταχυτέρας λύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος. Δὲν βλέπω συνεπῶς τὸν λόγον τῆς ἀναβολῆς, ἀφοῦ αὕτη δὲν ἔχει νὰ συντελέσῃ εἰς τίποτε ἄλλο παρὰ μόνον εἰς τὸ νὰ παραβλάψῃ τὰ συμφέροντα ὄχι μόνον τῶν ἀγροτῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ λυθῇ τὸ ταχύτερον τὸ ζήτημα, οὕτως ὥστε καὶ οἱ ἀγρόται νὰ ἴδωσι τὴν ἀποκατάστασιν, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τόσων ἐτῶν ζητοῦσι, καὶ οἱ ἰδιοκτῆται νὰ λάβωσιν ὅ,τι πρέπει νὰ λάβωσι. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ ἀναβάλλεται ἐπὶ πλέον ἡ λύσις τοῦ ζητήματος.

§154ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτὸν κατ’ ἀρχήν.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§156ΣΤ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Οἱ ζητοῦντες τὴν ἀναβολὴν δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐνισχύουν ἕνα κίνδυνον, τὸν κίνδυνον τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἐμποδίζοντες τὴν ἀποκατάστασιν τῶν μικροϊδιοκτητῶν παρακωλύουν τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων. Καὶ ἂν ὑπάρχῃ κανεὶς λόγος, ὁ ὁποῖος ὕστερα ἀπὸ τόσας μακρὰς συζητήσεις θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν λύσιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, αὐτὸς εἶναι ὁ ἀγροτικὸς νόμος, διότι δι’ αὐτοῦ ἀποκαθίστανται ὄχι μόνον οἱ ἀκτήμονες γεωργοί, ὄχι μόνον οἱ πρόσφυγες, ἀλλὰ καὶ πλεῖστοι ἐκ τῶν πολεμιστῶν, οἱ ὁποῖοι περιμένουν νὰ εὕρουν ἓν τεμάχιον γῆς διὰ νὰ ἐργασθοῦν.

§157ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§158ΑΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὑποχρεωμένος νὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν: Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη.

§160ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι, κύριε Πρόεδρε.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ καὶ ἀντιθέτως: Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Τὸ ζήτημα ἔληξε. Διακόπτομεν διὰ τὰς 10.30′ μ.μ., διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τώρα νὰ ἀρχίσῃ συζήτησις. (Ὥρᾳ 9.30′ μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρᾳ 11.15′ μ.μ.).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἀγροτικοῦ νομοσχεδίου.

§163ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἐψηφίσθη.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἐψηφίσθη ἢ ὄχι, τὸ γνωρίζω ἐγὼ καὶ μόνον.

§165ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχήν.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Ἀπερρίφθη μόνον ἡ ἀναβολή.

§167ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§168Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ ἐγγεγραμμένοι διὰ νὰ ὁμιλήσουν δέχονται ὅπως ὁμιλήσουν ἐπὶ τῆς αʹ κατ’ ἄρθρον συζητήσεως. Συνεπῶς νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχονται οἱ ἐγγεγραμμένοι;

§170ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει καλῶς. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Ὑπάρχει πρότασις εἴκοσι πληρεξουσίων, οἱ ὁποῖοι προτείνουν νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν τὴν σύμβασιν Μαρκόνι. Δέχεται ἡ Συνέλευσις;

§172ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἑταιρείας Μαρκόνι διομολογηθείσης συμβάσεως περὶ ἐγκαταστάσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως σταθμῶν ἀσυρμάτου τηλεγράφου καὶ τηλεφώνου».

§174Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Προτοῦ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις προβῇ εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν ψήφισιν τῆς κατατεθειμένης συμβάσεως Μαρκόνι, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ δηλώσω τὰ ἑξῆς: Ὡς πάντες θὰ παρετηρήσατε, κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς συμβάσεως τῶν αὐτομάτων τηλεφώνων, ὡς καὶ τῆς ὑπὸ συζήτησιν «ἀσυρμάτου τηλεγραφίας Μαρκόνι», θὰ ἀντελήφθητε βεβαίως κοινὸν ὅρον ἐνυπάρχοντα ἐν αὐταῖς, δηλαδὴ τῆς παραχωρήσεως, κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως ἀσυρμάτου τηλεφώνου. Τὸ λάθος τοῦτο συνέβη, διότι, ὅταν διεπραγματευόμην καὶ ὑπεγράφετο ἡ σύμβασις τῶν αὐτομάτων τηλεφώνων, δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου τὴν ὑπογεγραμμένην ἤδη πρὸ ἔτους ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως σύμβασιν τοῦ ἀσυρμάτου τηλεγράφου. Εὐθὺς ὡς τὸ λάθος τοῦτο ἀπεκαλύφθη, ἐκλήθησαν παρ’ ἐμοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἀμφότεροι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν δύο συμβάσεων. Διεξήχθησαν διαπραγματεύσεις συμβιβασμοῦ καὶ κατωρθώθη νὰ καταλήξουν εἰς συμφωνίαν οἱ ἀντιπρόσωποι, οἵτινες καὶ ὑπέγραψαν πρωτόκολλον, δι’ οὗ συνεφωνήθη, ἵνα ἡ μὲν Ἑταιρεία τοῦ ἀσυρμάτου τηλεγράφου ἀναλάβῃ τὴν κατασκευὴν καὶ παραχώρησιν τῶν μηχανημάτων τοῦ ἀσυρμάτου τηλεφώνου, ἡ δὲ ἄλλη τοιαύτη τῶν αὐτομάτων τηλεφώνων τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἀσυρμάτου τηλεφώνου. Ἐπειδή, κύριοι πληρεξούσιοι, πιθανὸν ἐκ λόγων ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεως τῆς Κυβερνήσεως ἡ Ἐθνοσυνέλευσις νὰ μὴ προφθάσῃ νὰ ψηφίσῃ τὴν μίαν ἐκ τῶν δύο κατατεθεισῶν συμβάσεων, τὸ πλεονέκτημα τὸ προκύπτον ἐκ τῆς, ὡς ἐρρήθη, ἀναφερθείσης συμφωνίας δὲν θέλει μεταβιβασθῆ ὑπὲρ τῆς συμβάσεως ἐκείνης ἥτις ἤθελε ψηφισθῆ, ἀλλὰ τὸ πλεονέκτημα τοῦτο θὰ κρατῇ μόνον τὸ Κράτος δι’ ἑαυτό, ἵνα ἐν ἐνδεχομένῃ στιγμῇ χρησιμοποιήσῃ τοῦτο, εἴτε ἐκμεταλλευόμενον αὐτὸ μόνον του εἴτε παραχωροῦν τὸ πλεονέκτημα τοῦτο εἰς ἄλλην Ἑταιρείαν, μετὰ τῆς ὁποίας ἤθελεν ἐν τῷ μέλλοντι διαπραγματευθῆ. Πρὸς τοῦτο καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον τὸ ἐν λόγῳ πρωτόκολλον καὶ δηλῶ ὅτι, ἐὰν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἤθελεν ὑπερψηφίσει τὴν σύμβασιν Μαρκόνι, θέλει πάντως ὑπονοηθῆ ὅτι ἡ Ἑταιρεία αὕτη θέλει ἀναγνωρίσει τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Ἑταιρεία αὐτομάτων τηλεφώνων εἰς τὸ Κράτος ἢ εἰς ἄλλην Ἑταιρείαν ὑποδειχθησομένην ὑπ’ αὐτῆς. Θεωρῶ δὲ προσέτι ἐπάναγκες νὰ ἐπεξηγήσω ὅτι, ἐὰν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ψηφίσῃ καὶ τὰς δύο συμβάσεις, ζήτημα τοιοῦτο δὲν θέλει γεννηθῆ, καὶ ἑπομένως ἡ ἐν λόγῳ δήλωσις θέλει θεωρηθῆ ὡς μὴ γενομένη.

§175Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ παροῦσα σύμβασις εἰσήχθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν 5ην πρωινὴν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ Σαββάτου, δηλαδὴ τὴν Κυριακὴν τὸ πρωί. Τὰ ἀξιότιμα μέλη αὐτῆς εἰργάσθησαν τόσον φιλοτίμως καὶ μετὰ τόσης καταπλησσούσης ταχύτητος, ὥστε ἀμέσως τὴν Δευτέραν ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης, ἡ ὁποία παρουσιάζει 12 ὡραῖα πορίσματα ὑπὲρ τῆς συμβάσεως ταύτης! Εἶναι ἐξαιρετικὴ ἡ φιλεργία τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ συγχαρῶ τὴν Ἐπιτροπὴν ταύτην! Ἡ παροῦσα σύμβασις δίδει μονοπωλιακὸν προνόμιον διὰ 30 ἔτη τοῦ ἀσυρμάτου τηλεγράφου καὶ ἀσυρμάτου τηλεφώνου εἰς τὴν Ἑταιρείαν Marconi Wirlers and Co. Ἐν πρώτοις ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τί συμβαίνει ὅσον ἀφορᾷ τὸ προνόμιον τοῦ ἀσυρμάτου τηλεφώνου, διότι ὑπ’ ὄψιν τῆς Συνελεύσεως ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη σύμβασις, ἡ ὁποία δίδει τὸ προνόμιον μονοπωλιακῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ἀσυρμάτου τηλεφώνου διὰ 60, νομίζω, ἔτη καὶ εἰς κάποιαν ἄλλην Ἑταιρείαν.

§176Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὀφείλω νὰ δηλώσω, κ. πληρεξούσιε, ὅτι αἱ δύο αὐταὶ Ἑταιρεῖαι συνεβιβάσθησαν ἤδη καὶ συνεχωνεύθησαν, ὑπογράψασαι καὶ σχετικὸν πρωτόκολλον.

§177Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Δηλαδή, κύριε Πρόεδρε, ἀποσύρετε τὴν ἄλλην τῶν τηλεφώνων;

§178Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§179Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἔχει κατὰ τοῦτο σημασίαν, ὅτι καὶ εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην δίδεται μονοπωλιακὴ ἐκμετάλλευσις τοῦ ἀσυρμάτου τηλεφώνου.

§180Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε δίκαιον, ἀλλὰ οἱ Μαρκόνι δὲν κάμνουν ἀσύρματον τηλέφωνον, ἀλλὰ ἀσύρματον τηλέγραφον.

§181Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἐδῶ λέγετε «... ἄδειαν ἐγκαταστάσεως σταθμοῦ ἀσυρμάτου τηλεγράφου καὶ ἄλλων μικροτέρων σταθμῶν ἀσυρμάτου τηλεφώνου».

§182Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὑπὸ τοὺς ὅρους τῆς παρούσης συμβάσεως.

§183Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Καὶ τὸ ἄλλο ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους εἶναι;

§184Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Σᾶς ἐξήγησα ὅτι ὁ ὅρος αὐτὸς μὲ τὴν Ἑταιρείαν Μαρκόνι ἐτέθη διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς ἐκπομπῆς συναυλιῶν, λόγων, ἀγορεύσεων. Δι’ αὐτὸ συνεβλήθησαν αἱ δύο Ἑταιρεῖαι.

§185Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ὁπωσδήποτε νομικῶς, ἐὰν ψηφισθοῦν αὐταὶ αἱ δύο συμβάσεις, εἶναι δύο παραχωρήσεις τοῦ αὐτοῦ προνομίου.

§186Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Σᾶς εἶπον ὅτι συνεβλήθησαν.

§187Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐφόσον θὰ ψηφίσωμεν τὸ ἓν καὶ θὰ ἀποκτήσωμεν δικαίωμα, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ δεύτερον; Ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε εἰς τὸν νόμον αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε;

§188Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριε Γόντικα ἔχει πρωτόκολλον ὁ κ. Ἠσαΐας τῶν δύο αὐτῶν συμβάσεων καὶ θὰ τὸ καταθέσῃ.

§189Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Αὐτὰ δὲν λέγονται, ἀλλὰ γράφονται. Κύριοι πληρεξούσιοι, προκειμένης τῆς συμβάσεως ταύτης, ὀφείλω νὰ κάμω μίαν δήλωσιν, ὅτι, ἂν καὶ ἀναγνωρίζω πρὸς τὸ Κράτος τὸ δικαίωμα καὶ ἴσως καὶ τὸ συμφέρον τοῦ νὰ κρατῇ καὶ ἰδίᾳ τοὺς τηλεγράφους καὶ τὰ τηλέφωνα, ἐν τοσούτῳ, λόγῳ τῆς καταστάσεως εἰς τὴν ὁποίαν περιήλθομεν καὶ λόγῳ τῆς τροπῆς τὴν ὁποίαν ἔχουσι τὰ σημερινὰ Κράτη τῆς Εὐρώπης, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι τάσσομαι καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς διὰ συμβάσεως παραχωρήσεως προνομιακῶς τῶν τοιούτων συγκοινωνιῶν, ἀλλὰ πάντοτε ὑπὸ καλυτέρους ὅρους. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἐν τῇ μεγάλῃ φιλεργίᾳ αὑτοῦ διὰ τὰ ζητήματα αὐτά, παρουσίασε καὶ τὰς δύο πολιτικὰς θυγατέρας αὐτοῦ. Τὴν πρώτην, ἰδικήν του, τὴν δὲ ἄλλην ἐξ υἱοθεσίας. Τὴν μὲν ἰδικήν του ἐγκατέλειψε, διότι τὴν ἐθεώρησε πρόωρον διὰ γάμον, τὴν δὲ ἄλλην, τὴν ἐξ υἱοθεσίας, τὴν υἱοθέτησε τόσον πολύ, ὥστε νὰ τὴν δώσῃ εἰς γάμου κοινωνίαν πρὸς τὴν Συνέλευσιν χωρὶς νὰ ἀναλογισθῇ ὅτι οἱ οἰκονομικοὶ ὅροι τοῦ Κράτους εἶναι τοιοῦτοι, ὥστε νὰ καθιστοῦν καὶ τὸν γάμον τοῦτον πρόωρον καὶ ἀνέφικτον, πρὸ παντὸς δὲ καὶ μὲ τοιαύτην κολοσσιαίαν προῖκα! Τοῦτο θὰ προσπαθήσω νὰ ἀποδείξω εἰς τὴν Συνέλευσιν. Νομίζω, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι καὶ μόνον ἡ κατάθεσις τῆς παρούσης συμβάσεως εἶναι μία πολιτικὴ ἀστοχία, καὶ τοῦτο διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Ἡ παροῦσα σύμβασις κυοφορεῖται ἀπὸ τριῶν ἐτῶν· ἐπὶ Γούδα ἔγινε τὸ πρῶτον λόγος καὶ κατέληξε νὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Συνέλευσιν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου νῦν Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας.

§190Α. ΠΡΕΚΑΣ. Πότε ὑπεγράφη;

§191Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἐπὶ τοῦ Σακελλαροπούλου. Ἑπτὰ ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν!

§192Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις διὰ μόνην τὴν σύμβασιν αὐτὴν ἐκράτησε τὸ δικαίωμα νὰ τὴν παρουσιάσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§193Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Βεβαίως. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι ἐν γένει σήμερον τὴν ἐξωτερικὴν ἀλληλογραφίαν ἡ Ἑλλὰς τὴν διεξάγει κατὰ δύο τρόπους. Χερσαίως μὲν διὰ τῶν γραμμῶν αἱ ὁποῖαι διήκουν διὰ μέσου τῆς Βουλγαρίας καὶ τῆς Σερβίας, διὰ τῆς θαλάσσης δὲ διὰ τῶν καλωδίων τῆς Ἑταιρείας Ἤστερν, τῆς ὁποίας ἡ σύμβασις ἀριθμεῖται ἀπὸ 50 ἐτῶν. Ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Ἑταιρείας Ἤστερν ἔχει λήξει καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ μὴ ἀνανέωσις τῆς συμβάσεως αὐτῆς ὀφείλεται καὶ εἰς τὰς ἀνωμάλους πολιτικὰς περιστάσεις, ἃς διῆλθε κατὰ τὴν τελευταίαν ταύτην δεκαετίαν ἡ Χώρα, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ὅρους, οὓς προέβαλεν ἐπ’ ἐσχάτων ἡ Ἤστερν καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἀρκετὰ ἱκανοποιητικοὶ διὰ τὸ Κράτος. Διότι ἡ Ἑταιρεία Ἤστερν, εἶναι γνωστόν, ἢ μᾶλλον διατείνεται ὅτι ζημιοῦται καὶ διὰ τοῦτο ἔχει προτείνει εἰς τὸ Κράτος τὴν ἐξαγορὰν τῶν καλωδίων καὶ τὴν ἀνανέωσιν τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ ὑπὸ ὅρους βαρεῖς. Ἔχω τὴν ἰδέαν, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἤθελον φανῆ ὀπισθοδρομικός, ὅτι καὶ σήμερον ἔτι ἔπρεπε νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ἀνανέωσις τῆς συμβάσεως τῆς Ἤστερν, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη τοῦ κόσμου, ποὺ ἡ ραδιοτηλεγραφία παίζει σπουδαιότατον ρόλον, ἡ διὰ καλωδίων τηλεγραφία ὄχι μόνον διατηρεῖται, ἀλλὰ καὶ μεταπολεμικῶς ὄχι μόνον ἀντικατεστάθη ἡ διὰ τῶν καλωδίων συγκοινωνία, ὅσα ἐκόπησαν κατὰ τὸν παγκόσμιον πόλεμον, ἀλλὰ καὶ χιλιάδες ὅλαι χιλιομέτρων καλώδια νέων γραμμῶν κατεβυθίσθησαν διὰ τὴν συγκοινωνίαν καὶ διὰ νέων ἀκόμη γραμμῶν. Πολὺ περισσότερον λοιπὸν εἶναι ἀπαραίτητος ἡ συγκοινωνία αὕτη εἰς τὴν Ἑλλάδα, τῆς ὁποίας πλεῖσται τῶν ἐπαρχιῶν συνδέονται διὰ καλωδίων. Μὴ λησμονῶμεν πρὸ παντός, κύριοι, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι κατ’ ἐξοχὴν νησιωτικὸν Κράτος καὶ θὰ ἔπρεπε πρῶτον ἡ Κυβέρνησις νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἀνανέωσιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς καὶ κατόπιν νὰ ἐμφανίζῃ τὴν παροῦσαν σύμβασιν. Πολὺ περισσότερον δέ, διότι ἡ παροῦσα σύμβασις, πλὴν τοῦ κεντρικοῦ σταθμοῦ τῶν Ἀθηνῶν, δι’ οὐδένα ἄλλον σταθμὸν λαμβάνει πρόνοιαν. Διότι διὰ κάθε ἄλλον σταθμὸν ἀπαιτοῦνται εἰδικαὶ συμφωνίαι, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἰς τὸ πρῶτον σχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Τεχνικοῦ Συμβουλίου ὑπῆρχεν, ὅτι δηλαδὴ ἡ Ἑταιρεία αὕτη εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κάμῃ καὶ ἐσωτερικοὺς σταθμούς. Πρόκειται λοιπὸν περὶ ἑνὸς σταθμοῦ τοῦ ἀσυρμάτου καὶ οὐδενὸς ἄλλου. Πιστεύω λοιπὸν ἀπολύτως ὅτι ἡ μέριμνα τοῦ Κράτους ἔπρεπε νὰ εἶναι κατὰ πρῶτον λόγον ἡ ἐξασφάλισις τῆς ὑπαρχούσης σήμερον τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας. Διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἤστερν εἴτε παραιτηθῇ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν καλωδίων αὐτῆς—διὰ νὰ σκεφθῇ νὰ τὰ ἀγοράσῃ τὸ Κράτος δὲν εἶναι δυνατόν, διότι ταῦτα εἶναι πεπαλαιωμένα, εἶναι 50 ἐτῶν καὶ τὰ καλώδια εἶναι ἐπιστημονικῶς βεβαιωμένον ὅτι γηράσκουν μετὰ πάροδον 40 ἐτῶν—εἴτε καὶ ἂν συνεχίσῃ τὴν ἐκμετάλλευσίν των, πάντοτε θὰ εἶναι εἰς πολὺ ὑποδεεστέραν μοῖραν ὅλων τῶν κατοίκων τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος οἱ κάτοικοι τῶν νήσων.

§194Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἄν ψηφίσωμεν τὴν σύμβασιν αὐτήν, θὰ ζημιωθῶμεν;

§195Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Βεβαίως. Ἀντὶ τῶν 85 λεπτῶν θὰ πληρώνῃς 3 δραχμάς, ἢ μᾶλλον ὅσον ἤθελε κατόπιν, ἐφόσον δὲν ἔχει σύμβασιν, κανονίσει ἡ Ἤστερν, ἵνα διὰ τῶν ἐσόδων της αὐτῶν ἀντιμετωπίσῃ τὰ ἔξοδά της, ἐφόσον σήμερον διατείνεται ὅτι ζημιοῦται. Τὸ ἐρώτημα εἶναι τοῦτο, εἰς στιγμὴν καθ’ ἣν θὰ σκεφθῶμεν περὶ ραδιοτηλεγραφίας: Εἶναι σήμερον ἡ ραδιοτηλεγραφία εἰς θέσιν, ὥστε νὰ μᾶς παράσχῃ ἀπολύτως τὴν ἀντικατάστασιν τῆς διὰ σύρματος ἢ διὰ καλωδίων τηλεγραφίας; Τὰ σχετικὰ περιοδικὰ λέγουσιν ὅτι ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἔφθασεν ἡ ραδιοτηλεγραφία εἰς προηγμένον σημεῖον, δὲν δύναται κανεὶς ἀπολύτως νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς αὐτήν, καθόσον καὶ τὰ παράσιτα ρεύματα, αἱ λεγόμεναι παρεμβολαί, καὶ διάφοροι λόγοι καιρικῶν μεταβολῶν ἔχουσιν ὡς ἀποτέλεσμα, ὥστε νὰ ἔχωσι καθυστερήσεις καὶ διακοπὰς πολλάς. Ὀφείλω νὰ σᾶς γνωρίσω ὅτι ὁ πρόεδρος τῆς Ἑταιρείας Ἤστερν, ἀποτεινόμενος πρὸς τὸ συμβούλιον τῆς ἰδίας Ἑταιρείας, ἐδήλωσεν ὅτι ἐτοποθετήθησαν μετὰ τὸν πόλεμον εἰς τὰς Εὐρωπαϊκὰς Χώρας 28.000 μίλια καλωδίων νέων γραμμῶν!! Τὴν παροῦσαν σύμβασιν τὴν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός, τὸ δὲ Γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον ἀπετελεῖτο οὐχὶ ἀπὸ τὸ Γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ἀλλὰ κυρίως ἀπὸ τὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα συμβαίνει τὸ ἑξῆς παράδοξον, τὴν ραδιοτηλεγραφίαν νὰ τὴν ἔχῃ ἀκόμη μέχρι σήμερον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἐνῷ εἰς ὅλα τὰ Κράτη τοῦ Κόσμου τὴν ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἢ τῶν ΤΤΤ. Ἴσως δὲ συμβαίνει τοῦτο εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι μέχρι σήμερον ἐχρησιμοποιήθη μόνον διὰ τὸν Στρατὸν καὶ πρὸ παντὸς εἰς τὸ Ναυτικόν. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, δηλαδὴ ἐπὶ τῆς παρούσης συμβάσεως, ἠρωτήθη καὶ τὸ Τεχνικὸν Συμβούλιον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ὁποῖον, ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἀπέρριψεν ὁμοφώνως καὶ παμψηφεὶ τὴν παροῦσαν σύμβασιν. Καὶ θὰ παρακαλέσω ἐπ’ αὐτοῦ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὁσονδήποτε καὶ ἂν θέλωμεν νὰ δηλώσωμεν ὅτι τὰ μέλη τοῦ Γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου ἐκείνου εἶναι ἀμελέτητα καὶ ὅτι οἱ εἰδικοὶ εὑρίσκονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἐφόσον πρόκειται περὶ Τεχνικοῦ Συμβουλίου νομίμως συγκεκροτημένου—διότι, ἂν τοὺς ἐθεωρεῖτε ἀχρήστους καὶ ἀνικάνους, ἔπρεπε νὰ τοὺς ἀπολύσητε— θὰ παρακαλέσω, λέγω, τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ τὴν ἔκθεσιν αὐτοῦ διὰ νὰ μάθωμεν τέλος πάντων ποῦ στηρίζονται οἱ ἀπορρίπτοντες τὴν σύμβασιν.

§196Α. ΠΑΠΑΔΑΜ. Καὶ ἰδίως τὴν τελευταίαν ἔκθεσιν τοῦ προέδρου τοῦ Γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου.

§197Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν καὶ εἰς τὴν ραδιοτηλεγραφίαν ἐν Ἑλλάδι: Ἡ ραδιοτηλεγραφία ἐν Ἑλλάδι ὑφίσταται μόνον εἰς τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Πόσους νομίζετε, κύριοι, ὅτι ἔχομεν ραδιοτηλεγραφικοὺς σταθμοὺς μέχρι σήμερον; Δέκα ἐννέα! Δέκα ἐννέα ραδιοτηλεγραφικοὺς σταθμοὺς ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἐκ τῶν ὁποίων δύο εἶναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι χρησιμεύουν διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ Στόλου. Ἔρχομαι ὅμως νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὁλόκληρος ὁ Στόλος τῆς Γερμανίας ἔχει ἕνα καὶ μόνον, οἱ δὲ ἄλλοι ἀνήκουσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας.

§198Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§199Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἔχει τὸν σταθμὸν Νάουεν.

§200ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διατί ἡμεῖς 19;

§201Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Τώρα θὰ ἐρωτήσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν.

§202Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσωμεν....

§203Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Κύριε Θεοχάρη, εἶσθε πληρεξούσιος σεῖς ἐδῶ μέσα καὶ θὰ ἔλθητε ἐπὶ τοῦ βήματος. Τώρα ἐπ’ αὐτοῦ ἐρωτῶμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν καὶ παρ’ αὐτοῦ ἀναμένομεν ἀπάντησιν.

§204Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἶμαι ναυτικὸς καὶ τὰ γνωρίζω.

§205Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Θὰ τὰ εἴπητε! Ἐν Ἀθήναις λοιπὸν ἔχομεν τέσσαρας. Ἕνα ἔχομεν τὸν τοῦ Ἀστεροσκοπείου μὲ δύναμιν 10 κιλοβάτ. Αὐτὸς δὲν κατώρθωσε νὰ ἐκτελῇ τὴν συγκοινωνίαν καὶ ἔγινεν ὁ τῆς Βάρης. Ἐν τῷ μεταξύ, κύριοι, ἔγινεν ὁ μέγας, ὁ μεγαλύτερος τῶν Βαλκανικῶν Κρατῶν, ραδιοτηλεγραφικὸς σταθμὸς 60 κιλοβάτ, ὁ ἐν τῷ Βοτανικῷ Κήπῳ. Ὀφείλω, κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὁ σταθμὸς αὐτὸς ἀκόμη δὲν παρελήφθη ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ ὅμως, κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, εἶναι ἄχρηστος! Ὑπάρχει μάλιστα ἀκόμη ἐδῶ πέρα ἀπὸ ἑξαετίας ἐγκατεστημένος Ἄγγλος μηχανικὸς πληρωνόμενος 1000 δραχ. ἡμερησίως διὰ νὰ παραστῇ εἰς τὴν παράδοσιν, ἡ ὁποία δὲν ἐγένετο ἀπὸ ἑξαετίας. Εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τοῦ 1924 ὑπάρχει πίστωσις «μισθὸς καὶ ἀποζημίωσις Ἄγγλου μηχανικοῦ ἐγκαταστάσεως ἀσυρμάτου 290.000 δραχ.». Λοιπὸν οὗτος πληρώνεται διὰ νὰ παραστῇ εἰς τὴν παράδοσιν τοῦ σταθμοῦ τούτου, ἡ ὁποία δὲν ἐγένετο ἀκόμη καὶ ὁ ὁποῖος ὅμως ἐν τῷ μεταξὺ σταθμὸς ἐθεωρήθη ἄχρηστος!

§206ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀπὸ πόσου χρόνου;

§207Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἀπὸ ἑξαετίας. Κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν δὲ ἔκθεσιν, διότι εἰς τὴν σύμβασιν δὲν περιλαμβάνεται· «ἀνεξαρτήτως τῶν πλεονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος ἐξασφαλίζει διὰ τῆς συμβάσεως, ἡ Ἑταιρεία Μαρκόνι ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως, ἐν περιπτώσει ἐγκρίσεως αὐτῆς, ἀντικαταστήσῃ δι’ ἰδίων της ἐξόδων τὸν παλαιοῦ συστήματος σταθμὸν τοῦ Βοτανικοῦ διὰ τοιούτου τοῦ νεωτάτου συστήματος, καὶ ἐπὶ πλέον ἀντικαταστήσῃ δι’ ἰδίων ἄλλους παλαιοὺς σταθμοὺς τοῦ Ναυτικοῦ διὰ νέων ἀξίας 6000 λιρῶν». Αὐτὰ ὅμως εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν μόνον λέγονται, ὄχι ὅμως καὶ εἰς τὴν σύμβασιν!

§208Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μήπως ἔχει γίνει λάθος εἰς τὴν ἐκτύπωσιν, διότι εἰς τὸ πρωτότυπον τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον ἔχω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, περιλαμβάνεται.

§209Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ὁπωσδήποτε, κ. Ὑπουργέ, ἐγὼ δέχομαι ὅτι ἔγινε λάθος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι γεγονὸς εἶναι ὅτι, καὶ ἂν περιλαμβάνεται καὶ ὡς ρήτρα, δὲν εἶναι πλεονέκτημα. Ἐφόσον δὲν παρελάβετε τὸν σταθμὸν τοῦ Βοτανικοῦ τί πλεονέκτημα εἶναι;

§210Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Θὰ ἀντικατασταθῇ.

§211Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§212Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ὁ σταθμὸς τοῦ Βοτανικοῦ λειτουργεῖ μὲ πεπαλαιωμένου συστήματος μηχανήματα καὶ πρέπει νὰ μετατραπῇ. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν ἐπεισόδιον διὰ νὰ πεισθῆτε. Ὅταν ἐπρόκειτο νὰ μεταβῶ εἰς Ρωσίαν, συνέστησα εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ὅπως ἀπευθύνῃ εἰς τὸν κ. Τσιτσερὶν τὸ τηλεγράφημα διὰ τοῦ ἀσυρμάτου, διότι ἐνόμιζον καὶ ἐγὼ ὅπως ὅλος ὁ κόσμος ὅτι θὰ ἔφθανε ταχύτερον παρὰ διὰ τοῦ καλωδίου. Τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ ἐπὶ πέντε ἡμέρας κατέκειτο λιπόθυμον εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ ἀσυρμάτου, διότι ἅπαντες οἱ ἀσύρματοι τῆς Εὐρώπης ἔχουσι κηρύξει ἀπεργίαν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν ἀσύρματον, καθόσον διαταράσσει τόσον τὰ κύματα τῆς ἀτμοσφαίρας ὅταν ἐργάζεται, ὥστε δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐργασθῇ ἄλλος. Πρέπει ἐπίσης νὰ προσθέσω καὶ ἓν ἄλλο, ὅτι ἡ δαπάνη τοῦ μηχανικοῦ ὁ ὁποῖος ἐπρόκειτο νὰ εἶναι κατὰ τὴν παραλαβὴν ἐκάλυψεν ἤδη πρὸ πολλοῦ τὴν δαπάνην ἥτις θὰ ἀπητεῖτο διὰ νὰ ἀντικατασταθῇ τὸ νῦν ἐν λειτουργίᾳ σύστημα μὲ νέον. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ εἴπητε ἂν ὑπάρχει ἢ ὄχι περίπτωσις διὰ νὰ λειτουργήσῃ ὁ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νόμος.

§213Δ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὁ ἀσύρματος παρηγγέλθη τῷ 1914· τὰ μηχανήματα ἔφθασαν κατὰ τὸ ἥμισυ τῷ 1917, λόγῳ τοῦ πολέμου. Ἡ ἀνέγερσις τῶν κτιρίων, λόγῳ τῆς ἐνάρξεως τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, εἶχε διακοπῆ. Ἤρχισε πάλιν κατὰ τὸ 1918 καὶ ἐτελείωσε μόλις εἰς τὸ 1920, ὁπότε ἤρχισεν ἡ ἐγκατάστασις τῶν μηχανημάτων. Κατόπιν ὅμως τῶν γενομένων τελευταίως τελειοποιήσεων τοῦ ἀσυρμάτου ἀνετράπησαν αἱ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης συνθῆκαι καὶ κατέστησαν ἄχρηστοι οἱ παλαιοὶ σταθμοί, λόγῳ τῆς διαταράξεως τὴν ὁποίαν παρέχουσιν εἰς τοὺς ἄλλους σταθμοὺς κατὰ τὴν ὥραν τῆς ἐργασίας. Ἀλλὰ δὲν συνέβη μόνον αὐτό. Κατὰ τὴν περίοδον τοῦ 1920 –1922, ἐπὶ Κωνσταντινικοῦ καθεστῶτος, ἤρξατο ἡ δοκιμὴ τοῦ σταθμοῦ. Παρετηρήθη μία μικρὰ ὑπερθέρμανσις τοῦ κινητῆρος. Ὁ διευθυντής, κατόπιν γνωμοδοτήσεως Συμβουλίου, ἀφῄρεσε τὸν κινητῆρα καὶ τὸν ἔστειλεν εἰς τὴν Ὑποβρύχιον Ἄμυναν πρὸς ἐπιδιόρθωσιν. Ἡ ὑπηρεσία ὅμως αὕτη, μὴ ἔχουσα ἰδέαν πῶς διορθώνονται αἱ ἠλεκτρικαὶ μηχαναί, ἔβαλεν εἰς τὸν τόρνον τὰ κίνητρα καὶ τὰ... κατέστρεψε. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀφήσετε νὰ τελειώσῃ ὁ κ. Σολδάτος καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω τὴν ὅλην ὑπόθεσιν.

§214Χ. ΖΟΥΜΗΣ. Καὶ ὁ ἀσύρματος τῆς Σμύρνης κατάκειται εἰς τὰ ὑπόγεια καὶ καταστρέφεται.

§215Δ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὁ σταθμὸς τῆς Σμύρνης εἶναι ἕτοιμος εἰς τὰς ἀποθήκας νὰ τοποθετηθῇ.

§216Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἔρχομαι εἰς τὸ ἄλλο ζήτημα. Ἡ Κυβέρνησις ἄγεται εἰς τὸ νὰ κάμῃ μίαν προνομιακὴν σύμβασιν καὶ κατὰ τὸ ἄρθρον 18 τῆς συμβάσεως ἔχει τὸ δικαίωμα, ἐν περιπτώσει ἀνωμαλίας ἢ δημοσίας ἀσφαλείας ἢ πολέμου, νὰ ἐπιτάξῃ τοὺς σταθμούς, ἀλλὰ τί χρειάζονται 19 σταθμοὶ ἐν Ἑλλάδι; Εἶναι ἆρα γε τὸ Ναυτικόν μας τόσον μέγα, ὥστε καὶ ἐν καιρῷ εἰρήνης νὰ χρειαζώμεθα 19 σταθμούς; Ὁ Στρατὸς τῆς ξηρᾶς χρησιμοποιεῖ δύο μόνον σταθμούς. Θέλετε δὲ νὰ μάθετε πόσα δαπανᾷ τὸ Κράτος ἐτησίως διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ραδιοτηλεγραφικὴν τοῦ Ναυτικοῦ; (ἀναγινώσκει: «Ἔξοδα προσωπικοῦ 860.000 δραχ., ὄργανα καὶ μηχανήματα 1.000.000, ἐπισκευὴ μηχανημάτων 250.000. Ἄγγλος μηχανικὸς 290.000 δραχ. Ἐν ὅλῳ 2.400.000 δραχ. ἐτησίως», ἀνεξαρτήτως τοῦ ποσοῦ ποὺ ἐδαπάνησε διὰ τὴν κατασκευήν. Ἐκτὸς τούτου ἀπασχολεῖ (ἀναγινώσκει): «10 ἀξιωματικούς, 295 ὑπαξιωματικούς, 17 πρόσωπα συνεργείων καὶ 3 πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, ἐν ὅλῳ 325 πρόσωπα».

§217Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τί ἀποδεικνύει αὐτό; Ἀποδεικνύει δύο πράγματα, πρῶτον ὅτι αἱ ἐγκαταστάσεις μας εἶναι παλαιοῦ συστήματος καὶ δεύτερον ὅτι δὲν ἔχομεν τὰ μέσα διὰ νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν αὐτὰς τὰς ἐγκαταστάσεις.

§218Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ὁ ἀνάδοχος τοῦ Μαρκόνι εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔκαμε καὶ τὰς ἐγκαταστάσεις αὐτάς. Ἡ δὲ Ἰταλία ἡ ὁποία ἔχει τὴν τιμὴν νὰ συγκαταλέγῃ μεταξὺ τῶν τέκνων της τὸν Μαρκόνι ἀπεκήρυξε τὴν σύμβασιν καὶ ἐξελέξατο μίαν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ τοὺς εἰδικωτέρους, ἀπὸ τοὺς πράγματι ἔχοντας τὰ φῶτα περὶ τὴν ραδιοτηλεγραφίαν καὶ τοὺς ἔστειλε νὰ κάμουν περιοδείαν εἰς τὴν Εὐρώπην ἀπὸ 20 Αὐγούστου–27 Σεπτεμβρίου εἰς τὰς κυριωτέρας ραδιοτηλεγραφικὰς ἐγκαταστάσεις, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς περιοδείας αὐτῆς εἶναι τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὅσον ἀφορᾷ τὴν σχετικὴν ἀξίαν τῶν διαφόρων ραδιοτηλεγραφικῶν συστημάτων ἐκπομπῆς ἡ ὑποεπιτροπὴ οὐδὲν ἔχει νὰ προσθέσῃ εἰς ὅ,τι ἡ προγενεστέρα Τεχνικὴ Ἐπιτροπὴ ἀνέφερεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Τὸ μᾶλλον σπουδαιότερον σημεῖον εἶναι τὸ ἀφορῶν τὰς θερμινικὰς βαλβίδας. Ἡ ὑποεπιτροπὴ ἐσχημάτισε τὴν γνώμην ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο εὑρίσκεται ἀκόμη εἰς τὸ στάδιον τῶν μελετῶν καὶ ἐν τῇ ἐξελίξει του προκειμένου περὶ μεγάλων ἐγκαταστάσεων. Ὑπάρχει πάντοτε ἀβεβαιότης ἐπὶ τῆς ἰσχύος, ἡ ὁποία πρέπει νὰ καθορίζεται εἰς ἑκάστην βαλβίδα, ἀκόμη δὲ περισσότερον ἐπὶ τῶν συστατικῶν στοιχείων τῶν βαλβίδων, ἐλλείπουσι δὲ ἀπολύτως δεδομένα ἀσφαλῆ περὶ τῆς διαρκείας τῶν λαμπτήρων αὐτῶν». Αὐτὰ τὰ λέγουν σοφοὶ ἄνθρωποι καὶ ἀπολύτως εἰδικοί. Ἀλλ’ ἔρχομαι νὰ ἐρωτήσω: Εἶναι ἆρά γε μονοπώλιον ὁ Μαρκόνι εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ὡς ἀνέφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; Εἰς τὴν Ἰταλίαν εἶχε τὸ μονοπώλιον καὶ ὅταν ἐπρόκειτο νὰ λήξῃ ἡ σχετικὴ σύμβασις, ἔγινε μία συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὁ βουλευτὴς Bianchi κατ’ Ἀπρίλιον τοῦ 1922 ἔλεγεν (ἀναγινώσκει): «... ἀλλ’ ἂν ἡ παρατήρησις αὕτη τεχνικῆς φύσεως, ἡ ὁποία διετυπώθη ἀπό τινας ὑπαλλήλους τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ναυτικοῦ, ἔχῃ θέσιν προκειμένου περὶ τῶν μηχανημάτων τῆς Ἑταιρείας ἐκείνης, μετὰ τῆς ὁποίας εἴμεθα προσδεδεμένοι δι’ ἑνὸς ἀτυχοῦς μονοπωλίου ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν....» Καὶ ἀλλαχοῦ ὁ αὐτός: «Ἀλλὰ ἐγὼ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου διαφωνῶ ἐξ ὁλοκλήρου πρὸς τὴν γνώμην των καὶ δηλῶ ὅτι Χώρα ἡ ὁποία ἔδωσεν ἕνα Μαρκόνι, ἕνα Ρόγκι καὶ ἕνα Ὀνέστη ἀπεκλείσθη τοῦ πεδίου τῆς ραδιοτηλεγραφίας καὶ συνέδεσε τὸ ἅρμα τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν σύμβασιν ἐκείνην τῆς Ἑταιρείας Μαρκόνι, ἡ ὁποία πάντοτε θὰ φέρεται εἰς τὴν μνήμην μου ὡς σύμβασις ἀτυχής». Ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων Liuffrida λέγει (ἀναγινώσκει): «Νομίζω, ἀναφερόμενος εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῆς πείρας τῶν εἰδημόνων καὶ εἰς τὰς μελέτας τῶν θεωρητικῶν ὅτι ἡ ραδιοτηλεγραφία καὶ ραδιοτηλεφωνία ἔκαμον μὲν μεγάλας προόδους καὶ ὅτι αἱ πρόοδοι αὗται ὑπόσχονται πολλὰ διὰ τὸ μέλλον, ἀλλ’ ἀκόμη δὲν ἔφθασαν εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε ἡ ραδιοτηλεγραφία νὰ δύναται ἰδίᾳ διὰ τὰς μεγάλας ἀποστάσεις νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς πᾶσαν ἡμέραν καὶ εἰς πᾶσαν ὥραν τὴν ἀπαιτουμένην συνεχῆ καὶ ἀσφαλῆ ἀνταπόκρισιν». Καὶ παρακατιών: «Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ραδιοτηλεγραφίαν, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ πρὸ ὀλίγου εἶπον, ὅτι δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν ἤδη νὰ μὴ ἀνανεώσῃ τὸ προνόμιον μετὰ τῆς Ἑταιρείας Μαρκόνι, τὸ ὁποῖον ἐκπνέει τὴν 16 Φεβρουαρίου 1922».

§219Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κατὰ τί θὰ ζημιωθῇ ὁ κόσμος, ἐφόσον αἱ δαπάναι δὲν θὰ καταβληθῶσιν ἀπὸ τὸ Κράτος, ἀλλὰ ἀπὸ ἑταιρείαν καὶ ἑπομένως δὲν θὰ προτιμήσῃ ὁ κόσμος νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν διὰ καλωδίων συγκοινωνίαν;

§220Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Νὰ φέρετε πρῶτα σύμβασιν, ἡ ὁποία νὰ μᾶς ἐξασφαλίσῃ τὰ καλώδια.

§221Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Διατί πρῶτα;

§222Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Διότι ἐγὼ φοβοῦμαι ὅτι θὰ μείνωμεν χωρὶς συγκοινωνίαν.

§223Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀσχέτως πρὸς τὴν ἀνανέωσιν τῆς συμβάσεως μὲ τὴν Ἤστερν, ποὺ εὑρίσκεται εἰς πολὺ καλὸ σημεῖον, σᾶς βεβαιῶ ἐγώ....

§224ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἡ Ἑταιρεία Ἤστερν εἶναι ἑτοίμη νὰ φύγῃ μόλις ψηφισθῇ ἡ σύμβασις αὐτή. Αὐτὸ σᾶς τὸ δηλώνω κατηγορηματικῶς. (Θόρυβος).

§225Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, παρουσιάζει ἡ Συνέλευσις ἓν θέαμα οὐχὶ εὐχάριστον. Ἀναγνωρίζω ὅλας τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας παρέχει ἡ Ἤστερν εἰς τὰς νήσους. Σᾶς λέγομεν ὅτι ἡ μετ’ αὐτῆς σύμβασις καθόλου δὲν θὰ προσκόψῃ ἐπὶ τῆς ψηφίσεως τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Δὲν ἠμπορεῖ μία ἑταιρεία νὰ μᾶς ἐκβιάσῃ ἀπὸ τὴν πρόοδον. Εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ κάμωμεν οἱασδήποτε ὑποχωρήσεις λογικάς, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ, σᾶς ἐπαναλαμβάνω, μία ἑταιρεία νὰ μᾶς ἐκβιάσῃ νὰ μὴ προχωρήσωμεν εἰς τὴν πρόοδον. Σᾶς εἶπον, δὲν θὰ φύγῃ ἡ Ἤστερν ἂν φύγῃ, θὰ βάλωμεν καλώδια. Ἡμεῖς δὲν θὰ ὑποχωρήσωμεν εἰς ὅλας τὰς ἀξιώσεις αὐτῆς.

§226Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ ἡ σπουδὴ νὰ παραχωρηθοῦν τόσα προνόμια εἰς μίαν ἄγνωστον ἑταιρείαν, μὲ κίνδυνον νὰ χάσωμεν τὴν τηλεγραφίαν, μοῦ φαίνεται πολὺ παράξενος. (Θόρυβος).

§227Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι θέαμα Συνελεύσεως αὐτό, κύριοι συνάδελφοι. Νὰ ἐκβιάζεται αὐτὴ καὶ τὸ Κράτος ἀπὸ μίαν ἑταιρείαν, ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖ 3, 5 νήσους.

§228Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι δὲν δέχομαι καὶ ἐγὼ τὸ Κράτος νὰ ἐκβιάζηται ἀπὸ μίαν ἑταιρείαν· δὲν εἶμαι ἐναντίον τῆς προόδου καὶ δι’ αὐτό, ὅταν θὰ ἔλθω εἰς τὸ ζήτημα τοῦ διατί δίδεται τὸ προνόμιον εἰς τὴν Μαρκόνι, θὰ εἴπω καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τὴν γνώμην μου. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἀκριβῶς σήμερον μᾶς θέτει εἰς δίλημμα ἡ Κυβέρνησις, διότι ἠμποροῦσε νὰ διαπραγματευθῇ ἐν ὅλῃ της τῇ ἐλευθερίᾳ τὸ ζήτημα τῆς ἀνανεώσεως τῆς συμβάσεως τῆς Ἤστερν.

§229Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐξασφαλίσητε πρῶτα τὴν διεθνῆ συγκοινωνίαν τοῦ Κράτους καὶ ἔπειτα νὰ φέρητε αὐτὰ τὰ παιχνιδάκια. Δὲν ἔχει νὰ χάσῃ τίποτε τὸ Κράτος, ἂν ἡ σύμβασις αὐτὴ ἐφαρμοσθῇ μετὰ ἓν ἢ δύο ἔτη. Ἀπορῶ πῶς ἐπιμένει ἡ Κυβέρνησις νὰ γίνῃ ἐν σπουδῇ ἓν ἔργον τόσον σοβαρόν. Πρέπει πρῶτον νὰ ἔλθῃ ἡ σύμβασις ἡ σοβαρὰ ἡ ἐξασφαλίζουσα τὰ μεγάλα συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ ἔπειτα αὐτὸ τὸ παιχνιδάκι τὸ καινούργιο.

§230Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε, κ. Πρόεδρε, νὰ ὑποβάλω μίαν πρότασιν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου; Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶσθε φυσικὰ τεχνικός, εἶσθε πολιτικὸς καὶ θέλετε καὶ σεῖς, ὅπως καὶ τὰ λοιπὰ μέλη τῆς Συνελεύσεως, νὰ ἐξετάσητε τὸ πολιτικὸν μέρος τοῦ ζητήματος καὶ νὰ εἰσαγάγητε εἰς τὴν Πατρίδα μας μίαν νέαν ἐφεύρεσιν, μέλλουσαν σπουδαιότατα νὰ ἐξυπηρετήσῃ ὄχι μόνον τὰ ἐμπορικά, ἀλλὰ καὶ τὰ πολεμικὰ συμφέροντα τῆς Χώρας. Σᾶς προτείνω λοιπὸν νὰ πράξητε ὅ,τι γίνεται εἰς ὅλα τὰ Κράτη. Διατί θέλετε ἄλλως τε μὲ τοιαύτας σοβαρωτάτας συμβάσεις νὰ ἐπισύρητε, ἐξ ἀφορμῆς ἑνὸς ἀκουσίου λάθους, ἐπὶ τῆς κεφαλῆς σας ἀράς; Σᾶς προτείνω λοιπὸν νὰ ὑποβάλητε εἰς διαγωνισμὸν τὸ ζήτημα καὶ μετὰ 3 μῆνας, ὅτε θὰ ἔχουν ἐπαναληφθῇ αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος, νὰ ἔλθητε ἐδῶ καὶ ὑπὸ τὰς ἰαχὰς καὶ τὰ εὖγε τῆς Συνελεύσεως νὰ τὸ ψηφίσητε.

§231Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Θὰ ἠρχόμην εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Κακουλίδης: Διατί ἐπιβάλλετε τὴν Ἑταιρείαν Μαρκόνι ἄνευ διαγωνισμοῦ; Εἶναι ἆρά γε ἡ μόνη εἰς τὸν κόσμον; Ἐξεταστέον τὸ ζήτημα· σᾶς εἶπον ὅτι καὶ εἰς Ἰταλίαν δὲν ὑπάρχει πλέον ἡ Μαρκόνι, ἡ Γαλλία δὲν ἔχει Μαρκόνι, ἡ Ἀγγλία ἔχει παραχωρήσει μόνον μέρος ὑπερατλαντικῆς ἀνταποκρίσεως εἰς τὴν Μαρκόνι, διὰ δὲ τὰς σχέσεις τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἀγγλικῆς πρὸς τὴν Ἑταιρείαν Μαρκόνι ἡ ἔκθεσις τῶν Ἰταλῶν ἐπιστημόνων λέγει ὅτι «δὲν φαίνονται νὰ εἶναι ὑπερβολικὰ ἐγκάρδιοι». Καὶ τίθεται τὸ ἐρώτημα: Δὲν ὑπάρχει ἆρά γε ἄλλη ἑταιρεία; Καὶ διατί προτιμᾶται ἡ Μαρκόνι; Διατί δὲν κάμνομεν ἕνα διεθνῆ διαγωνισμόν, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς ἀποδώσῃ καὶ καλυτέρους ὅρους καὶ τὰ πλέον καλύτερα καὶ τελειότερα μηχανήματα; Ἀλλὰ θὰ εἶναι εἰς θέσιν ὁ ραδιοτηλεγραφικὸς αὐτὸς σταθμὸς νὰ ἐξασφαλίσῃ πᾶσαν τὴν συγκοινωνίαν τοῦ ἐσωτερικοῦ; Κύριοι, εἰς τὸ πρῶτον σχέδιον ὑπάρχει ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἑταιρείας νὰ ἐξασφαλίζῃ ὡρισμένον ἀριθμὸν λέξεων ἡμερησίως, τώρα δὲ λέγει εἰς τὸ ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκει): «Αἱ καθυστερήσεις τῶν τηλεγραφημάτων τῆς Εὐρωπαϊκῆς ἀνταποκρίσεως δέον γενικῶς νὰ μὴ εἶναι ἀνώτεραι τοῦ ἡμίσεος τῆς πρὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς παρούσης συμβάσεως ἐπιτρεπομένης εἰς τὴν διὰ σύρματος μεταβίβασιν, συμφώνως πρὸς τοὺς διεθνεῖς Κανονισμούς». Καὶ ἐνῷ ἡ διάταξις αὕτη λέγει ὅτι δέον νὰ μὴ εἶναι παρὰ τὸ ἥμισυ, ἡ ἰδία διάταξις κατόπιν λέγει: «Ἡ διάταξις αὕτη ἀφορᾶ εἰς τὰ μόνον μεταξὺ σταθμῶν ἀσυρμάτου μεταβιβαζόμενα τηλεγραφήματα, δὲν ἰσχύει δὲ ἐπὶ τῶν περιπτώσεων ἀνωτέρας βίας». Καὶ ἔρχομαι νὰ ἐρωτήσω: Ποία εἶναι ἡ ἀνωτέρα βία; Τὰ παράσιτα ρεύματα, αἱ λεγόμεναι παρεμβολαί, εἶναι ἀνωτέρα βία;

§232Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὄχι· ἀνωτέρα βία εἶναι νὰ πέσῃ κεραυνὸς καὶ νὰ ρίξῃ τὴν ἀντέννα κάτω.

§233Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Καὶ αἱ καιρικαὶ μεταβολαὶ δὲν εἶναι ἀνωτέρα βία; Ἄν δὲ παραβῇ κατὰ τὸ ἄρθρον 39 § 2, τότε τῆς ἐπιβάλλει τὸ Κράτος 10.000 δραχ. πρόστιμον! Ἀλλά, κύριοι, πῶς θὰ τηλεγραφῆτε διὰ τῆς ραδιοτηλεγραφίας; Κυρίως σᾶς εἶπον ὅτι γίνεται εἷς σταθμός, διότι περὶ τῶν ἄλλων σταθμῶν τοῦ ἐσωτερικοῦ δὲν γίνεται εἰδικὴ σύμβασις. Ξέρετε πῶς θὰ τηλεγραφῆτε; (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 12. Τὰ πρὸς μεταβίβασιν ὑπὸ τοῦ σταθμοῦ τηλεγραφήματα παραδίδονται ἐν Ἀθήναις μὲν εἰς τὸ ραδιοτηλεγραφικὸν κέντρον τῆς ἑταιρείας, ἐν ἄλλαις δὲ πόλεσι τῆς Ἑλλάδος, ἔνθα ἡ ἑταιρεία δὲν ἔχει ἰδίας ἐγκαταστάσεις, παραδίδονται εἰς τὰ τηλεγραφικὰ γραφεῖα τοῦ Κράτους, ἅτινα μεταβιβάζουσιν εἰς τὸ ἐν Ἀθήναις ραδιοτηλεγραφικὸν κέντρον τῆς ἑταιρείας κλπ.». Ὅλα θὰ μεταβιβάζωνται διὰ τῶν Ἀθηνῶν μὲ τὰ σύρματα τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἡ Σῦρος ἔχει ἀπ’ εὐθείας, ἡ Ζάκυνθος ἔχει ἀπ’ εὐθείας μὲ τὸ ἐξωτερικὸν τηλεγραφικὴν συγκοινωνίαν, αἱ Πάτραι ἔχουν ἀπ’ εὐθείας· δι’ Ἀθηνῶν ἔρχονται; Ἡμεῖς ἔχομεν ἀπ’ εὐθείας, ἡ Κέρκυρα, ἡ Λευκάς, αἱ Πάτραι καὶ αἱ Καλάμαι. Τὸ ζήτημα τῶν εἰδικῶν συμφωνιῶν ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐσωτερικὴν ἀνταπόκρισιν εἶναι ἓν ἄδηλον πρᾶγμα ἐδόθη τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ κανονίζῃ καὶ τοὺς ὅρους τοὺς οἰκονομικοὺς καὶ τὴν ἐγκατάστασιν σταθμῶν εἰς οἱονδήποτε μέρος τοῦ Κράτους, οὐσιαστικῶς ὅμως δὲν ἔχομεν κανένα ὅρον ἐγκαταστάσεως. Εἰς περίπτωσιν καθυστερήσεως τῶν τηλεγραφημάτων ἢ ἀνεπαρκείας, ξέρετε πόσον εἶναι τὸ πρόστιμον; 10.000 δραχ. κατ’ ἀνώτατον ὅριον. Εἶναι τὸ ἄρθρον 39 § 2 ποὺ λέγει τοῦτο. Φαντασθῆτε λοιπὸν νὰ ἔχωμεν τηλεγραφήματα καθυστερούμενα μεγάλων συμφερόντων καὶ τὸ πρόστιμον τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβάλλεται λόγῳ τῆς καθυστερήσεως εἰς τὴν ἑταιρείαν νὰ εἶναι 10.000 δραχμαί! Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ ἐπιμείνω, διότι δὲν θέλω ἀπόψε νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ οἰκονομικὸν μέρος τῆς συμβάσεως, καθόσον ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ νὰ ἀποσύρῃ τὴν σύμβασιν αὐτήν, εἶναι ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰσήλθομεν εἰς τὴν ὁμαλὴν ὁδὸν τοῦ πολιτικοῦ βίου νὰ ἐγκριθῇ σύμβασις μὲ διάρκειαν μονοπωλιακὴν 30 ἐτῶν, σύμβασις ἡ ὁποία ἔχει καὶ χαρακτῆρα διεθνῆ, χωρὶς νὰ ἔχωμεν προηγουμένως προκηρύξει διεθνῆ διαγωνισμόν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι καὶ σήμερον ἐν Ἀθήναις ἔχομεν ἑταιρείαν δυναμένην νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὸν διαγωνισμόν, ὑπάρχουν δὲ εἰς τὸν κόσμον ἑταιρεῖαι μὲ μέγιστα κεφάλαια, αἱ ὁποῖαι ἀναμφιβόλως θὰ μετάσχουν εἰς ἕνα τοιοῦτον διαγωνισμόν. Τοιαῦται ἑταιρεῖαι εἶναι ἡ Γαλλικὴ «Compagnie Générale de Télégraphe sans fil», εἶναι ἡ Corporation of América καὶ εἶναι καὶ ἡ Γερμανικὴ «Telefunken» καὶ ἄλλαι. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην ἑνὸς διεθνοῦς διαγωνισμοῦ δὲν δύναται ἢ νὰ ἐπέλθῃ μεγάλη ὠφέλεια εἰς τὸ Κράτος. Ἄν ἡ ἑταιρεία Μαρκόνι ἔλθῃ νὰ διαγωνισθῇ καὶ προτείνῃ τοὺς καλυτέρους ὅρους, βεβαίως ἡ ἑταιρεία αὕτη νὰ προτιμηθῇ.

§234Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐν τῇ συμβάσει θὰ ἴδητε ὅτι ἡ Ἑταιρεία Μαρκόνι εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ συστήσῃ Ἑλληνικὴν Ἑταιρείαν.

§235Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Πᾶσα ἑταιρεία ἡ ὁποία θὰ ἀναλάβῃ αὐτὴν τὴν ἐπιχείρησιν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ συστήσῃ Ἑλληνικὴν Ἑταιρείαν.

§236Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὥστε μὴ ὁμιλεῖτε περὶ ξένης ἑταιρείας. Ἐπὶ πλέον δὲ τὴν διοίκησιν τῆς ἑταιρείας ταύτης θὰ ἔχῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις.

§237Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ὅλα αὐτὰ εἶναι γνωστά, ἔχω μάλιστα ὑπ’ ὄψιν μου τὴν Ὀθωμανικὴν Ἑταιρείαν, ἡ ὁποία εἶναι Ἀγγλικὴ καὶ ἐγένετο διὰ τὴν Τουρκίαν Τουρκική. Πᾶσα ἑταιρεία, προκειμένου μάλιστα περὶ τηλεφώνων καὶ τηλεγράφων, δὲν εἶναι δυνατόν, διὰ νὰ ἐργασθῇ, ἢ νὰ συστήσῃ ἑταιρείαν τοῦ Τόπου εἰς ὃν θὰ ἐργασθῇ, καθόσον ἄλλως τε θὰ ὑπάρχῃ κράτος ἐν κράτει.

§238Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Εἶναι ζήτημα ἂν δέχεται πᾶσα ἑταιρεία νὰ σχηματισθῇ εἰς Ἑλληνικὴν Ἑταιρείαν.

§239Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Πῶς δὲν δέχεται; Παντοῦ γίνεται αὐτό. Ἐν τῇ Τουρκικῇ συμβάσει, προκειμένου περὶ ἐλέγχου ἀναφέρεται ὅτι οἱ αὐτοκρατορικοὶ ἀντιπρόσωποι ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγχουν πάντοτε δι’ ἑνὸς τρόπου διαρκοῦς τὰς ἐργασίας.

§240Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Αὐτὴ ἡ σύμβασις εἶναι σύμβασις περὶ τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας καὶ εἶναι προπολεμική. Μὲ τὴν Ἀγγλικὴν Ἑταιρείαν, ἥτις ἔχει τὰ τηλέφωνα τῆς Κωνσταντινουπόλεως, διεπραγματεύθημεν νὰ ἀναλάβῃ καὶ τὰ ἐδῶ τηλέφωνα.

§241Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως πρέπει νὰ προσέξητε εἰς τὸ οἰκονομικὸν μέρος, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ σπουδαιότερον, καὶ σᾶς λέγω ὅτι κάθε χρόνον θὰ καλύπτεται τὸ καταβληθησόμενον κεφάλαιον.

§242Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Καὶ θὰ τὰ παίρνῃ τὸ Δημόσιον.

§243Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Τὸ ἥμισυ τὸ Δημόσιον καὶ τὸ ἕτερον ἥμισυ οἱ μέτοχοι, καὶ ὅλα αὐτὰ θὰ τὰ καταβάλλῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός.

§244ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πῶς θὰ τὰ καταβάλλῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἐνῷ ἔχομεν τὸ γεγονὸς ὅτι θὰ τὰ καταβάλλῃ ἡ ἑταιρεία;

§245Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Καθόλου· αὐτὸ λέγεται, ἀλλὰ δὲν ἀναγράφεται. Σᾶς λέγω δὲ ὅτι τὰ τέλη τῶν καλωδίων θὰ τὰ ἀφαιρῇ, τὰ δημοτικὰ τέλη θὰ τὰ ἀφαιρῇ. Ἐπειδὴ ὑπεσχέθην ὅτι θὰ φεισθῶ τοῦ χρόνου τῆς Συνελεύσεως, δὲν ἐπιμένω ἤδη, ἀλλὰ λέγω ὅτι δὲν πρέπει ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις αὐτὴ καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἀποσύρῃ αὐτὴν καὶ θὰ δεχθῇ νὰ προκηρύξῃ διεθνῆ διαγωνισμὸν, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποβῇ ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ Κράτους καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ὑλικῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς, ἐπιφυλάσσομαι δέ, ἂν τυχὸν ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν, νὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἐξετάζων τοὺς οἰκονομικοὺς αὐτῆς ὅρους.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεοχάρης ἔχει τὸν λόγον.

§247Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐνόμιζον, κύριοι, ὅτι θὰ μοὶ ἐδίδετο ἡ εὐκαιρία νὰ ἐξετάσω τὴν σύμβασιν, τῆς ὁποίας γνωρίζω τὰς λεπτομερείας, ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διότι ἑβδομάδας εἰργάσθην καὶ κατέβαλον ὑπερανθρώπους προσπαθείας διὰ νὰ ὑπερασπίσω τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι τοιαύτη σύμβασις σπανίως ἔχει ὑπογραφῇ μὲ κανένα Κράτος, διότι οὐδεμία ἑταιρεία δὲν ἐτέθη ὑπὸ τόσον ἔλεγχον καὶ δὲν περιεβλήθη μὲ τόσας ὑποχρεώσεις. Εὐτυχῶς τὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Λευκάδος μὲ ἀπαλλάσσουν ἀπὸ ὅλην αὐτὴν τὴν ἀνάπτυξιν καὶ θὰ προσπαθήσω νὰ εἶμαι ὅσον τὸ δυνατὸν σύντομος διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα ἔθιξεν.

§248Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔθιξα κανὲν ζήτημα.

§249Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Διότι ἡ σύμβασις δὲν συνεζητήθη αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν, ἀλλὰ κατ’ ἀντίκλησιν. Δηλαδὴ δὲν θέλομεν τὴν σύμβασιν διότι προσβάλλει τὴν Ἑταιρείαν Ἴστερν, ἡ ὁποία φοβούμεθα ὅτι θὰ φύγῃ. Λοιπόν, κύριοι, αὐτὸ τὸ ζήτημα θὰ ἐξετάσω πρῶτον. Γνωρίζετε ὅτι ἡ Ἑταιρεία Ἴστερν εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ φύγῃ ἐκ τῆς Ἑλλάδος διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. Ἂν ἀνοίξετε ἕνα χάρτην, ὁ ὁποῖος ἔχει τὰ τηλεγραφικὰ καλώδια θὰ ἴδητε ὅτι τὰ καλώδια τὰ Ἀγγλικὰ τὰ ἐνδιαφέροντα πρωτίστως τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν διέρχονται διὰ τῶν Ἑλληνικῶν θαλασσῶν. Ἑπομένως, ἂν κοποῦν αὐτά, πρέπει νὰ ῥίξῃ ἄλλα καλώδια ἀπὸ τὴν Μάλταν, Κρήτην καὶ πέρα τῆς Κρήτης διὰ νὰ φθάσῃ μέχρι τῆς Προποντίδος. Εἶναι λοιπὸν ἀπολύτως ἀδύνατον. Δὲν ἐνδιαφέρει τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἂν θὰ φύγῃ ἡ Ἴστερν, ἀλλ’ ἐνδιαφέρει τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ οὐδὲ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν συμφέρει νὰ φύγῃ, ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διὰ νὰ ἔχῃ δύο τηλεγραφικὰς συγκοινωνίας, τὴν ἐναέριον καὶ τὴν δι’ ἀσυρμάτου. Ἀλλ’ ἡ ἑταιρεία Ἴστερν ἔχει μίαν σύμβασιν μὲ τὸ Κράτος πραγματικῶς πολὺ βαρεῖαν. Μετὰ τὸ τέλος τῶν 50 ἐτῶν ὑποχρεοῦται τὸ Κράτος νὰ ἐξαγοράσῃ τὸ παλαιὸν ὑλικὸν ὁλόκληρον. Αὐτὴ εἶναι ἡ σύμβασις τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζομεν καὶ διὰ τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ δώσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα. Διότι ἡ ἄλλη σύμβασις δὲν ζητεῖ ὄχι μόνον νὰ πάρῃ, ἀλλὰ καὶ νὰ δώσῃ εἰς τὸ Κράτος. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά. Πρόκειται περὶ δύο συμβάσεων, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ μὲν μία παίρνει, ἡ δὲ ἄλλη ὄχι μόνον δὲν παίρνει τίποτε, ἀλλὰ ἐξοδεύει κεφάλαια διὰ νὰ φτιάξῃ συγκοινωνίαν, οὕτως ὥστε οἱ ἔμποροι τῶν πόλεων νὰ δύνανται νὰ συνεννοοῦνται μὲ τὴν Ἀμερικὴν εἰς διάστημα δύο ὡρῶν καὶ πολὺ εὐθηνότερον. Καὶ ἡ σύμβασις αὕτη θεωρεῖται μὴ συμφέρουσα διὰ τὸ Δημόσιον καὶ θεωρεῖται ἡ σύμβασις μὲ τὴν Ἑταιρείαν Ἴστερν συμφέρουσα, ἡ ὁποία τόσον ἐπιβαρύνει τὸ Δημόσιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις τοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ μολαταῦτα ἡ Κυβέρνησις λέγει ὅτι εἶναι διατεθειμένη νὰ πληρώσῃ καὶ πιθανὰς ζημίας καὶ ἔδωσε τὴν ἐξήγησιν ὅτι, ἂν ἡ Ἑταιρεία πραγματοποιήσῃ ταῦτα, θὰ τὴν πληρώσῃ τὸ Κράτος. Τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡ διὰ τοῦ ἀσυρμάτου τηλεγραφία θὰ ἔχῃ πολλὰ κέρδη, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἀποκομίσῃ τὸ Κράτος, ἀλλ’ ἔχει ἀνάγκην νὰ ἔχῃ δύο γραμμάς. Νὰ παίρνῃ ἀπὸ τὴν μίαν καὶ νὰ πληρώνῃ ἀπὸ τὴν ἄλλην. Ὑποθέτω ὅμως ὅτι οὐδεμία Κυβέρνησις θὰ ἀφήσῃ νὰ φύγῃ οὔτε ἡ Ἴστερν. Ὑποθέσατε ὅτι ὑπεγράφη ἡ σύμβασις Μαρκόνι σήμερον. Διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ πρέπει νὰ γίνουν ἐγκαταστάσεις. Διὰ νὰ γίνουν ἐγκαταστάσεις θὰ περάσουν 19 μῆνες. Λοιπὸν εἰς τοὺς 19 μῆνας θὰ μείνῃ τὸ Κράτος ἄνευ οὐδεμιᾶς συγκοινωνίας τηλεγραφικῆς;

§250Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ θὰ πάθῃ τὸ Κράτος.

§251Δ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Λοιπὸν ἐγένετο κατ’ ἀντίκλησιν ἐξέτασις τῆς συμβάσεως πρὸς τὴν Ἴστερν, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος δὲν ἔχει κανὲν δικαίωμα νὰ ἐπεμβῇ ἀπολύτως οὔτε εἰς τὰς εἰσπράξεις οὔτε εἰς τὸν κανονισμὸν τοῦ προσωπικοῦ καὶ τῆς μισθοδοσίας τοῦ προσωπικοῦ αὐτῆς. Ἐν τούτοις εἰς τὴν ἑταιρείαν αὐτὴν δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι θὰ κάμῃ καὶ παραχωρήσεις διὰ νὰ τὴν κρατήσῃ.

§252Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Διατί νὰ μὴ γίνῃ διαγωνισμός;

§253Δ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω. Μὴ βιάζεσθε· δὲν ἔφθασα ἀκόμη. Ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Λευκάδος εἶπε· ποίας ἐγκαταστάσεις θὰ ἔχῃ ἡ ἑταιρεία; Τὸν πληροφορῶ ὅτι ἡ ἀντίρρησις τοῦ Κράτους ὑπῆρξε νὰ μὴ ἀναλάβῃ ἡ ἑταιρεία τὴν ἐσωτερικὴν συγκοινωνίαν, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Παπαδάμ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἀπῄτησεν ἡ ἑταιρεία αὐτὴ νὰ μὴ ἔχῃ τὴν ἐσωτερικὴν ἀνταπόκρισιν. Διὰ τοῦτο εἰς τὴν σύμβασιν ἐβάλαμεν ὅτι ὑποχρεοῦται ἡ ἑταιρεία νὰ κάμῃ καὶ ἄλλους σταθμούς, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τῆς τὸ ἀπαιτήσῃ, καὶ θὰ τὸ ἀπαιτήσῃ δι’ εἰδικῆς συμφωνίας. Ὅταν δὲν ὑπακούσῃ ἡ ἑταιρεία, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παραχωρήσῃ τὸ προνόμιον εἰς ἄλλην ἑταιρείαν. Λοιπὸν τὸ ὅτι δὲν ἔχει σταθμοὺς εἰς τὰ ἄλλα μέρη τοῦ Κράτους εἶναι διότι τὸ Κράτος δὲν θέλει. Ὥστε αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. πληρεξούσιος Λευκάδος δὲν εἶναι ἀληθές. Κατόπιν ὡμίλησε περὶ τοῦ ἀσυρμάτου ὡς μέσου συγκοινωνίας. Ὑποθέτω, κύριοι, ὅτι ἄν τις ἁπλῶς ἀναγνώσῃ τί γίνεται εἰς τὸν κόσμον θὰ μάθῃ ὅτι σήμερον ὅλα τὰ Κράτη τοῦ κόσμου ἔχουν ἐγκαταστάσεις ἀσυρμάτου, ὅτι κάθε ἡμέραν αὐξάνουν τόσον πολὺ αἱ ἐγκαταστάσεις ἀσυρμάτου, ὥστε τῶν καλωδίων ἡ ἐργασία πίπτει καταπληκτικῶς καὶ τείνει εἰς τὰς Χώρας τὰς ὑπερατλαντικὰς νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἀπολύτως. Ἀλλ’ ὡμίλησε καὶ περὶ τοῦ ἀσυρμάτου Μαρκόνι. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω μερικὰ ἔγγραφα· τὰ ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν μας τότε καὶ ἔλεγον τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει διάφορα ἔγγραφα ὑποστηρίζοντα τὰς ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας Μαρκόνι ἀπόψεις του). Ὡμίλησε περὶ τῆς βαλβῖδος, ὅτι ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις εἶπεν ὅτι εἶναι ἐν νηπιώδει καταστάσει. Πραγματικῶς κατὰ τὸ 1921 ἦτο ἐν νηπιώδει καταστάσει, εἰς δὲ τὴν Ἀγγλίαν ἔγινεν ἕνα Comité ἀσυρμάτου συγκοινωνίας, εἰς τὸ ὁποῖον προσεκλήθησαν ὅλοι οἱ τεχνικοὶ ἀντιπρόσωποι ὄχι μόνον τῆς Ἀγγλίας, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀποικιῶν καὶ ἡ ὁποία εἰς ἕνα rapport, τὸ ὁποῖον ἔχω ἐδῶ, κατέληγεν εἰς τὸ ἑξῆς συμπέρασμα: (Ἀναγινώσκει ἐν μεταφράσει ἐκ τοῦ Ἀγγλικοῦ). Ἡ Ἀγγλία πρὸ τριῶν ἐτῶν ἥνωσεν ἑαυτὴν μὲ ὅλας τὰς ἀποικίας. Πρὶν κάμῃ τοῦτο ἐκάλεσεν ἕνα συμβούλιον τὸ ὁποῖον, μετὰ ἑβδομάδων ἐξέτασιν, κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ σύστημα τῆς βαλβῖδος τῆς θερμίνης, δηλαδὴ τὸ σύστημα Μαρκόνι. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ὅμως ἐκείνης ἡ βαλβὶς ἔλαβε τοιαύτην ἔκτασιν, ὥστε νὰ ἀσφαλίζῃ δι’ οἱανδήποτε ἔκτασιν. Πράγματι πρὸ δύο ἐτῶν ἐπετεύχθη τηλεγραφικὴ συγκοινωνία ἐναέριος μεταξὺ Λονδίνου καὶ Σίδνεϋ τῆς Αὐστραλίας, δηλ. εἰς 12.000 μίλια. Σήμερον ὅλαι αἱ ἀποικίαι τῆς Ἀγγλίας ἔχουσιν ἑταιρείας ἀποικιακάς, τὰς ὁποίας ἐγκαθίδρυσεν ἡ Ἑταιρεία Μαρκόνι καὶ εἰς τὰς ὁποίας ἔδωσε τὸ προνόμιον ἐκμεταλλεύσεως ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἡ ἰδία ἐντὸς τῆς Ἀγγλίας. Καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε διὰ κάθε Κράτος μὲ τὸ ὁποῖον συμβάλλεται νὰ ἱδρύεται ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἰδιαίτερος σταθμὸς ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ διακοπὴ ἐργασίας καὶ οὔτε νὰ δύνανται τὰ ἐκ Παρισίων ἀπὸ μακρινοὺς σταθμοὺς προερχόμενα νὰ διακοποῦν εἰς μίαν θύελλαν. Αὐτὰ εἶναι ὅσον ἀφορᾷ τὴν τεχνικὴν ἄποψιν. Τώρα ποῖα εἶναι τὰ Κράτη εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Ἑταιρεία αὕτη ἔχει ἱδρύσει σταθμοὺς καὶ μὲ τὰ ὁποῖα ἀνταποκρίνεται καὶ ἀποτελοῦν τὸ διεθνὲς δίκτυον συνεννοήσεως; Εἶναι ἡ Ἀργεντινή, ἡ Αὐστραλία, αἱ Ἡνωμ. Πολιτεῖαι, τὸ Βέλγιον, ἡ Βραζιλία, ὁ Καναδᾶς. Ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν Κρατῶν αἱ Ἡνωμ. Πολιτεῖαι ἔχουν ἱδρύσει τὴν radiocorporation, ἡ ὁποία δι’ ἀνταλλαγῆς μὲ τὴν Ἑταιρείαν Μαρκόνι ἔγινε μία καὶ ἡ αὐτή. Ἐν Γαλλίᾳ παρεχωρήθη τὸ προνόμιον εἰς τὴν Ἤστερν, ἡ ὁποία ἀντήλλαξε μὲ τὴν Ἑταιρείαν Μαρκόνι καὶ ἔγινε μία καὶ ἡ αὐτὴ Ἑταιρεία. Ὅλον τὸ σημερινὸν δίκτυον τῆς παγκοσμίου ἐπικοινωνίας εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τῆς Ἑταιρείας Μαρκόνι καὶ τοῦ filcal, ὅπως filcal θὰ εἶναι καὶ ἡ ἰδική μας, ὅπως εἶναι καὶ τῆς Γαλλίας, ἡ ὁποία θὰ ἱδρυθῇ. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων Κρατῶν, Ἱσπανίας, Ἑλβετίας, Ν. Ἀμερικῆς, Νορβηγίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι καθαρῶς Ἑταιρεῖαι τοῦ Μαρκόνι, ἐδῶ ἔχομεν φέρει καὶ μίαν prospecteur.

§254Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Εἶναι Ἑταιρεία Μαρκόνι, διότι ἤλλαξε μετοχάς.

§255Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἔχουν εἰσέλθει εἰς τὸ δίκτυον τοῦ Μαρκόνι καὶ ἑπομένως ἔχουν ἀναλάβει τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ κανονισμοῦ. Δηλαδή, ἐὰν πρόκειται νὰ εἰσέλθητε εἰς τὸ δίκτυον αὐτό, πρέπει νὰ κάμητε ἰδίας συμβάσεις μὲ τὸ Group.

§256Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἔχω τῆς Γαλλικῆς Hélectrice Compagnie, ἡ ὁποία κάμνει μὲ ὅλον τὸν κόσμον συμβάσεις, ὥστε ἑκάστη Ἑταιρεία ἔχει σύμβασιν πρὸς τὰς ἄλλας.

§257Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἴπομεν ὅτι ἡ Radiographique εἶναι ἡ Ἑταιρεία, ἡ ὁποία εἶναι τοῦ Μαρκόνι. Ἑπομένως ὅ,τι δώσῃ αὐτὴ εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ δίκτυον νὰ τὸ δεχθῇ. Πρέπει νὰ θέλῃ εἰς τῶν συμβαλλομένων. Ἔχομεν τὰς προτάσεις τῆς Société Française radio.

§258Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἔχω καὶ τῆς Société Américain θὰ τὴν διαβάσω.

§259Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Θὰ τὴν διαβάσωμεν μαζί, διὰ νὰ ἐννοήσητε ὅτι ἡ Société Française λέγει: «Βάλετε παράδες διὰ νὰ εἰσπράξωμεν μαζί».

§260Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Αὐτὸ τὸ σύστημα τὸ ἔχουν κάμει ἡ Ρουμανία καὶ ἡ Σερβία.

§261Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τίνα σταθμὸν ἔχουν;

§262Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Δύο μεγάλους σταθμοὺς ἔχουν.

§263Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Οὔτε ἡ Σερβία, οὔτε ἡ Ρουμανία ἔχουν σταθμοὺς ἐκμεταλλεύσεως.

§264Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Τὸ ἂν εἶναι στρατιωτικοὶ ἢ ναυτικοὶ μοῦ εἶναι ἀδιάφορον. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει εἶναι σταθμὸς ραδιοτηλεγραφικὸς ἐκπέμπων καὶ διερχόμενος. Ἂν τὰ Κράτη τὸν ἔχουν μεταβάλει εἰς ἐμπορικόν, δὲν μὲ ἐνδιαφέρει. Γνωρίζω ὅτι ἔχουν σταθμὸν ἄριστα κατηρτισμένον.

§265Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. (Ἀναγινώσκει περικοπὴν ἐκ τῆς συμβάσεως). Ἀλλὰ σοῦ μεταβάλλει τὸ κεφάλαιον, σοῦ διαθέτει τὸ προσωπικὸν καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ δέχεται νὰ σοῦ καταθέσῃ τὸ κεφάλαιον, νὰ εἶναι ὡρισμένον καὶ κάθε δαπάνη δι’ ἀγορὰν ὑλικῶν νὰ εἶναι ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Κράτους.

§266Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἰργάσθη καμμία Ἐπιτροπή;

§267Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὸ Γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. πληρεξούσιος, εἶναι τεχνικόν.

§268Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἔλαβε γνῶσιν;

§269Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὄχι. Τὸ Γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον τῆς ραδιοτηλεγραφικῆς Ὑπηρεσίας, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνάμει τοῦ νόμου 830, ἔλαβε γνῶσιν καὶ ἰδοὺ διατί: Ἡ Ὑπηρεσία ἡ μόνη ἐν Ἑλλάδι, ἡ ὁποία κέκτηται ἀσύρματον, εἶναι ἡ ναυτική, ἡ ὁποία ἔχει σταθμοὺς ξηρᾶς καὶ σταθμοὺς πλοίων καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς παροχῆς τῶν διπλωμάτων. Ὅτε λέγει ὁ νόμος περὶ ραδιοτηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, διὰ τῆς ὁποίας ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν ἐγκαταστάσεις, ὅτι ὀφείλει νὰ ὑπάρχῃ εἷς ἔλεγχος, σᾶς ἐρωτῶ· ποῦ θὰ ἀνετίθετο αὐτὸς ὁ ἔλεγχος; Εἰς τὸν καταρτισμὸν Ἐπιτροπῆς ἀπὸ ἀνθρώπους ἀνεπτυγμένους καὶ ἱκανοὺς νὰ ἐλέγξωσιν. Ὁ νόμος ὁ ὁποῖος εἶχε γίνει τότε ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἔλεγεν ὅτι συνιστᾶται Γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον ἑδρεῦον παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν καὶ τοῦ ὁποίου ἓν μέρος ἀνήκει εἰς τὴν Ὑπηρεσίαν τῆς Συγκοινωνίας καὶ τὸ ἄλλο μέρος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν καὶ τὸν Διευθυντὴν τῆς ραδιοτηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, ἀπὸ ἕνα ἀξιωματικὸν τοῦ Ναυτικοῦ καὶ ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν τοῦ ραδιοτηλεγραφικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἀπὸ τὸν Τμηματάρχην τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων. Κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νόμου 830, τὸν Διευθυντὴν τὸν βάζουν μέσα εἰς τὰ οἰκονομικά. Τὸ Συμβούλιον συνελθὸν ἀνέτρεψεν αὐτὴν τὴν σύμβασιν ἄρδην, ἐνῷ δὲν ἐζήτει τίποτε ἀπὸ τὸ Κράτος, ἐνῷ ἔδιδε τὰ πάντα. Καὶ λέγει τὸ Κράτος ὅτι ἐπὶ 15 ἔτη δὲν θὰ ἔχῃ δικαίωμα ἐξαγορᾶς, θὰ ἔχῃ δὲ τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις, ἐν περιπτώσει κινδύνου, νὰ καταλαμβάνῃ τοὺς σταθμούς.

§270Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ὄχι ἀκριβῶς. Ἔχετε βάλει τὴν ἀνωτέραν βίαν τὴν ὁποίαν δὲν καθορίζετε τί ἐστι· διότι διακοπὴ ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἂν πέσῃ καὶ ἕνας κεραυνὸς καὶ αὐτὸ εἶναι ἀνωτέρα βία.

§271Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ ἀνωτέρα βία ὁρίζεται ἀπὸ τὸ πρωτόκολλον τῆς Διεθνοῦς Ἑνώσεως τῆς Βέρνης, εἰς τὴν ὁποίαν μετέχουν 33 Κράτη, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ Ἑλλάς. Αὐτὰ εἶναι πράγματα διεθνῶς ἀνεγνωρισμένα.

§272Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἡ πρώτη σύμβασις ὑπεχρεοῦτο νὰ ἐγκαταστήσῃ σταθμοὺς εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ Κράτους.

§273Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Σᾶς εἶπεν ὁ Διευθυντὴς τῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου ὅτι εἰς ὅλα τὰ Κράτη εἶναι ὑπερατλαντική...

§274Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἶναι καλύτερον διὰ τὸ Κράτος νὰ ἔχῃ ὑποχρέωσιν παρὰ νὰ εἶναι δυνητικόν.

§275Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ σύμβασις ἡ ἀρχικὴ ἔτσι ἦτο καὶ τὸ συνεργεῖον τῆς συγκοινωνίας ἐζήτησε νὰ μεταβληθῇ. Ἠθέλησε ν’ αὐξήσῃ δι’ ἑαυτὸ τὸ δικαίωμα.

§276Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν εἶναι λογικόν.

§277Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἶναι λογικόν, διότι δὲν ἠθέλησε νὰ χάσῃ τὰς ἐσωτερικάς του γραμμάς, τὴν ἐσωτερικήν του ἐκμετάλλευσιν.

§278Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Πῶς ἐπελήφθη τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας;

§279Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κακῶς, διότι πᾶν ζήτημα ἀφορῶν τὴν ραδιοτηλεγραφίαν εἰσάγεται εἰς τὸ Γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον, τοῦ ὁποίου τὴν ἀπόφασιν ὀφείλει νὰ ὑπογράφῃ ὁ Ὑπουργός.

§280Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.

§281Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου εἶναι καὶ ἐκ τῶν δύο Ὑπουργείων.

§282Χ. ΖΟΥΜΗΣ. Τίνα σχέσιν ἔχει τὸ πολεμικὸν Ναυτικὸν μὲ τὸν ἀσύρματον;

§283Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὸ λέγει ὁ νόμος. Τότε πρόεδρος τοῦ Γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου νὰ ὁρισθῇ ἰατρός. Λοιπὸν μεταξὺ τῶν Ἑταιρειῶν αἱ ὁποῖαι ἐκμεταλλεύονται τοὺς ἀσυρμάτους ὑπέβαλε προτάσεις πραγματικὰς καὶ Ἑταιρεία, ἡ ὁποία δὲν μᾶς λέγει ἂν ἀποτελεῖ Ἑταιρείαν κρατικὴν ἢ ἰδιωτικὴν Ἑλληνικήν.

§284Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Πῶς ἔλαβεν ἀφορμήν; Ἐκάματε διαγωνισμόν;

§285Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὄχι.

§286Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμήν, σᾶς λέγω, ὑπέβαλε προτάσεις ἡ....

§287Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἦλθε τηλεγράφημα;

§288Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Αὐτὴ εἶναι παράρτημα τῆς Ἑταιρείας Μαρκόνι.

§289Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἴτε ἡ μία τὰ πάρῃ εἴτε ἡ ἄλλη, εἶναι τὸ ἴδιον.

§290Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς σχεδίου νὰ προκηρυχθῇ διαγωνισμός.

§291Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Μεταξὺ τῶν προτάσεων ποὺ ὑπεβλήθησαν, ἡ μόνη ἡ ὁποία θὰ καταθέσῃ κεφάλαια εἶναι ἡ Ἑταιρεία Μαρκόνι, ἡ ὁποία λέγει ὅτι κάμνει Ἑταιρείαν Ἑλληνικήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἠμποροῦν νὰ λάβουν μέρος καὶ κεφάλαια Ἑλληνικὰ καὶ θὰ ἔχῃ τὸ Κράτος τὸ ⅓ τῶν συμβούλων, καὶ ἐδέχθη ἀκόμη ἡ Ἑταιρεία νὰ ἔχῃ ἐλεγκτὰς καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ της μέρους καὶ τοῦ τεχνικοῦ της.

§292Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἠξεύρετε εἰς τὴν Αὐστρίαν τί δίδει εἰς τὸ Κράτος ἡ Ἑταιρεία; 30% τῶν μετοχῶν της εἰς ἀντάλλαγμα.

§293Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐδῶ χορηγεῖ τὰ μισὰ κέρδη.

§294Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἀφαιρεῖ 1,300,000 χρυσᾶ φράγκα καὶ κατόπιν θὰ λάβῃ τὸ Κράτος ἀπὸ τὰ κέρδη· ἀπὸ τὰ ἐπιπλέον θὰ πάρῃ.

§295Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ποία Ἑταιρεία ἐδέχθη ποτὲ νὰ τῆς περιορίσητε τὸ ἀνώτερον ὅριον τῶν ἐξόδων της;

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις περὶ ἀναβολῆς.

§297Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Διὰ τοῦ ἐλέγχου, τὸν ὁποῖον ἡ Ἑταιρεία δέχεται, γίνεται κρατική, διότι δὲν βλέπω κατὰ τί διαφέρει ὅταν τὸ Κράτος ἠμπορῇ εἰς πᾶσαν στιγμὴν νὰ τὴν ἐλέγχῃ, νὰ τῆς ὁρίζῃ τοὺς μισθούς, τοὺς ἐργάτας, τὰς ὥρας τῆς ἐργασίας καὶ τὰς δαπάνας ἀκόμη. Ὅλας δὲ τὰς ἐγκαταστάσεις καὶ τὰ σχέδια πρέπει νὰ ἐγκρίνῃ τὸ Κράτος. Εἶναι λοιπὸν ἢ δὲν εἶναι κρατικὴ Ὑπηρεσία; Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῇ ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν ἐλήφθη.

§298Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἡ ἄλλη ὅμως δίδει περισσότερα.

§299Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα τῶν 1,300,000 φράγκων, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Σολδᾶτος, ἐτέθη διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ φθάσουν εἰς τὸ ἄπειρον τὰ ἔξοδα τῆς Ἑταιρείας. Δι’ αὐτὸ ἐτέθη. Αὐτὸς εἶναι ὅρος, ὁ ὁποῖος μᾶλλον συμφέρει εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὄχι ὅρος ζημιῶν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Πλὴν τῶν 8%, τὰ ὁποῖα ἐζήτησε πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ κεφαλαίου, τὸ ὑπόλοιπον μοιράζεται εἰς δύο. Ἐκτὸς αὐτοῦ, τὸ Κράτος ἔχει καὶ ἓν ἄλλο κέρδος, ὅτι, ἐνῷ πληρώνει τώρα εἰς τὴν Ἤστερν εἰς ὁλόκληρον τὰ κρατικὰ τηλεγραφήματα, ἐδῶ θὰ πληρώνῃ τὰ ἥμισυ, καὶ τὸ ἄθροισμα τῶν κρατικῶν τηλεγραφημάτων δὲν εἶναι μικρόν. Ἕως ἐδῶ δὲν ὑπάρχει κανὲν ἀπολύτως σημεῖον, διὰ τὸ ὁποῖον νὰ ἠμπορῇ νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι δὲν προστατεύονται τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἀπ’ αὐτῆς τὸ Κράτος, ἀντὶ νὰ ὠφελῆται διὰ 30 χρόνια, ὠφελεῖται μόνον διὰ τὰ 15 χρόνια. Κατὰ τὰ 15 ἔτη δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαγορᾶς καὶ μετὰ τὰ 30 ἔτη λαμβάνει ὅλα, καὶ τὰ οἰκόπεδα καὶ τὴν ἐγκατάστασιν. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον κέρδος τὸ ὁποῖον ἀποφέρει ἡ ἄμεσος ἐγκατάστασις τοῦ ἀσυρμάτου ἐν Ἑλλάδι δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σύρου συνάδελφος εἶπεν, ἀλλὰ πρόκειται ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ δώσῃ εἰς τὸ Κοινὸν ταχύτερον μέσον συγκοινωνίας μὲ τὴν Εὐρώπην, ἡ δὲ κίνησις τοῦ ἐμπορίου τῶν πόλεων Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης καὶ Πατρῶν θὰ εἶναι μεγάλη καὶ τὸ κέρδος ἐκ τῆς ταχυτέρας συγκοινωνίας ἐπίσης μέγα, εἶναι δὲ τόσον εὔκολον ν’ ἀντιληφθῇ τις τοῦτο, ὥστε βεβαίως δὲν δύναται νὰ τὸ παρίδῃ. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὰ κρατικὰ συμφέροντα. Ἂν δὲν ἐγκατασταθοῦν ἀμέσως οἱ ἀσύρματοι καὶ δι’ Ἑταιρείας, εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ Κράτος νὰ ἐγκαταστήσῃ ἀσυρμάτους διὰ τὴν ἄμυναν τῶν ἀκτῶν, διότι σήμερον δὲν ἔχομεν κανένα ἀπολύτως σταθμὸν δυνάμενον νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ πλοῖά μας ἐν καιρῷ πολέμου καὶ δυνάμενον νὰ συγκοινωνῇ μὲ τὸ παγκόσμιον δίκτυον ἐν περιπτώσει ἀποκοπῆς τῶν συγκοινωνιῶν ἐν πολέμῳ. Τὸ σπουδαιότερον κέρδος ὅμως, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἡ Ἑλλάς, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀμύνης τῆς Χώρας. Ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην ἀμύνης καὶ ἡ ἄμυνα ἀπαιτεῖ εἰς ὅλας τὰς ἀκτὰς νὰ ὑπάρχουν ἀσύρματοι καὶ πρέπει ἀπὸ ἀποστάσεως εἰς ἀπόστασιν νὰ ὑπάρχουν σταθμοί.

§300Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Τότε οἱ 19 τοῦ Κράτους τί θὰ γίνουν;

§301Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἶναι φανταστικοί.

§302Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Καὶ διὰ τὸν Προϋπολογισμόν;

§303Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Διὰ τὸν Προϋπολογισμὸν δὲν ὑπάρχουσι. Τὸ Κράτος ἔχει τοὺς ἑξῆς ναυτικοὺς σταθμούς: Ἀθηνῶν δύο· τὸν μὲν ἕνα, τὸν μεγάλον, τὸν μὴ ἐν χρήσει ἐμπορικῇ, παρὰ μόνον ἐν ναυτικῇ χρήσει....

§304Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Τί κάμνει αὐτός;

§305Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Αὐτὸς δὲν συνδέεται μὲ τὴν Εὐρώπην, πρῶτον διότι δὲν ἔχομεν σύμβασιν μὲ τὰ ξένα Κράτη καὶ δεύτερον διότι εἶναι πεπαλαιωμένου συστήματος καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν σύμβασιν. Ἕνας τοῦ Θησείου ὁ ἐν χρήσει σταθμός, τῆς Θεσσαλονίκης, τοῦ Δεδεαγάτς, καὶ τῆς Κερκύρας καὶ τῆς Κρήτης. Ἐπιπροσθέτως ἔχομεν προσωρινῶς τοποθετήσει μερικοὺς σταθμούς, ὡς εἰς τὴν Ἄνδρον, ὁ ὁποῖος δὲν χρησιμοποιεῖται παρὰ ὡς ἐνδιάμεσος μεταξὺ Δεδεαγάτς καὶ Ἀθηνῶν. Λοιπὸν οἱ σταθμοὶ τοῦ Ναυτικοῦ εἶναι τέσσαρες, ὅλοι δὲ οἱ ἄλλοι εἶναι φορητοί. Τὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον ὑπηρετεῖ εἰς τὴν Ὑπηρεσίαν εἶναι τὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖται ὄχι μόνον διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν σταθμῶν τῆς ξηρᾶς, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν σταθμῶν τῶν πλοίων. Ἐκτὸς αὐτοῦ, εἰς τὴν ραδιοτηλεγραφικὴν ὑπηρεσίαν ὑπάγονται καὶ αἱ ἀποθῆκαι τοῦ Ὑλικοῦ καὶ ἡ ἐκπαίδευσις τῶν ραδιοτηλεγραφητῶν, διότι ἐκεῖ ἐκπαιδεύονται ὄχι μόνον οἱ εἰσαγόμενοι μαθηταί, ἀλλὰ δίδουν ἐξετάσεις καὶ λαμβάνουν καὶ δίπλωμα ὅλοι οἱ ραδιοτηλεγραφηταὶ τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ. Εἶναι δὲ ἡ ραδιοτηλεγραφικὴ Ὑπηρεσία ἡ τελειοτέρα Ὑπηρεσία. Περὶ αὐτῆς δὲ ὁ Ναύαρχος Σμὶθ εἶπεν ὅτι εἰσερχόμενος νομίζει ὅτι εἰσέρχεται εἰς Ὑπηρεσίαν τοῦ Ἀγγλικοῦ Κράτους, ἐξερχόμενος δὲ νομίζει ὅτι εἶναι εἰς τὸ Ζουλοῦ. Δὲν θέλω νὰ καταγίνω ἐπιπλέον, διότι οὐδεμία πραγματικὴ ἀντίρρησις τεχνικὴ ἠγέρθη ἐναντίον τῶν ὅρων τῆς Ἑταιρείας, ὅτι αὐτοὶ οἱ ὅροι ζημιώνουν τὸ Κράτους καὶ ὠφελοῦν τὴν Ἑταιρείαν.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαδὰμ ἔχει τὸν λόγον.

§307Α. ΠΑΠΑΔΑΜ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριε Πρόεδρε, νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν ἐξενεχθεῖσαν κατὰ τῆς Ἑταιρείας Ὕστερν κατηγορίαν, ὅτι αὕτη θέλει δῆθεν νὰ ἐκβιάσῃ τὸ Κράτος. Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ ἐν λόγῳ Ἑταιρεία παρέσχε σημαντικὰς ὑπηρεσίας καὶ εἰς τὸ Κράτος καὶ εἰς τὸ Κοινόν. Ἐφόσον λοιπὸν ἔχομεν μίαν Ἑταιρείαν, τὴν ὁποίαν ἐδοκιμάσαμεν ἐπὶ τόσον καιρὸν καὶ ἡ ὁποία ἀπεδείχθη ἱκανὴ ν’ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις της, διατί νὰ καταφύγωμεν εἰς ἄλλην, ἄγνωστον καὶ ἀδοκίμαστον; Κηρύσσομαι συνεπῶς ὑπὲρ τῆς ἀνανεώσεως τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἤστερν.

§308Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§310Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ σύμβασις περὶ τῆς ὁποίας τόσος ἠγέρθη θόρυβος, εἶναι, κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, συμφέρουσα διὰ τὸ Κράτος, παρὰ τὰς διατυπωθείσας περὶ τοῦ ἐναντίου γνώμας. Πάρετε τὴν σύμβασιν τῆς Ἑλβετίας καὶ διαβάσετέ την· θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι χειροτέρα. Ὅτε ἔχομεν λοιπὸν τὸ προηγούμενον τῆς Ἑλβετίας, ἡ ὁποία ἔχει τὴν καλυτέραν ραδιοτηλεγραφικὴν καὶ τηλεγραφικὴν συγκοινωνίαν, νομίζω ὅτι ἔχομεν μίαν βάσιν, εἰς τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ στηριχθῶμεν. Ἐκτὸς τούτου, ἡ ραδιοτηλεγραφικὴ συγκοινωνία δὲν εἶναι ἐπιχείρησις ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ἐκτίθεται εἰς ἐλεύθερον διαγωνισμόν, διότι ὑπάρχουν καὶ πολιτικοὶ λόγοι οἱ ὁποῖοι σᾶς ἀναγκάζουν νὰ μὴ δεχθῆτε διαφόρους προσφοράς, καίτοι ὑπὸ εὐνοϊκωτέρους ὅρους γενομένας. Ἐὰν π.χ. εἴχετε μίαν προσφορὰν ἐκ μέρους Ἑταιρείας τῆς Σοβιετικῆς Ρωσίας ἢ τῆς Γερμανικῆς Δημοκρατίας μὲ καλυτέρους ὅρους, θὰ ἐδίδετε εἰς αὐτὴν τὴν συγκοινωνίαν;

§311Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ μία ἄλλη Ἀγγλικὴ Ἑταιρεία ἢ μία Ἀμερικανική.

§312Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται νὰ ἀγοράσωμεν ἓν ὑλικὸν ὥστε νὰ ἠμπορῶμεν νὰ κάμωμεν ἐλεύθερον διαγωνισμόν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἐνδεδειγμένον νὰ γίνῃ διεθνὴς διαγωνισμὸς προκειμένου περὶ ραδιοτηλεγραφικῆς συγκοινωνίας καὶ ἠμπορεῖ τὸ Κράτος κάλλιστα νὰ συνάψῃ σύμβασιν στηριζομένην εἰς τὰς συμβάσεις τὰς ὁποίας συνῆψαν ἄλλα Κράτη περισσότερον προηγμένα ἀπὸ ἡμᾶς εἰς αὐτήν. Προεβλήθη ἡ ἀντίρρησις ὅτι ἡ σύμβασις δὲν εἶναι συμφέρουσα. Αὐτὸ ὅμως δὲν εἶναι ζήτημα ἀρχῆς. Ἂς ψηφισθῇ λοιπὸν κατ’ ἀρχήν...

§313Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ καλύτερον εἶναι νὰ ἀναβληθῇ.

§314Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι οἱαδήποτε ἀναβολὴ δὲν σημαίνει τίποτε ἄλλο παρὰ ἕνα ἐκβιασμὸν κατὰ τοῦ Κράτους διὰ νὰ ὑποκύψῃ τοῦτο εἰς τὰς ἀξιώσεις μιᾶς Ἑταιρείας.

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις ἀναβολῆς. Παραιτοῦνται οἱ ὑπογράψαντες;

§316Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν παραιτοῦμαι.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δουκουμετζίδης ἔχει τὸν λόγον.

§318Γ. ΔΟΥΚΟΥΜΕΤΖΙΔΗΣ. Οἱ πληρεξούσιοι τῶν νήσων ἔχομεν ἀντιρρήσεις κατὰ τῆς συμβάσεως, διότι γεννῶνται εὔλογοι φόβοι μήπως, συναπτομένης τῆς συμβάσεως ταύτης, ἐπέλθουν μεγάλαι ζημίαι εἰς τὴν τηλεγραφικὴν συγκοινωνίαν τῶν νήσων. Ἐὰν ὅμως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δύναται νὰ μᾶς βεβαιώσῃ ἢ ἐγγυηθῇ τὴν πρόληψιν μιᾶς τοιαύτης ζημίας, οὐδεμίαν ἔχομεν ἀντίρρησιν κατὰ τῆς συμβάσεως.

§319Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἂν μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν θὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ συζήτησιν δὲν ἔχουν ἀρθῆ αὐτοὶ οἱ φόβοι, τότε βεβαίως θὰ δεχθῶμεν τὴν ἀναβολήν. Δὲν θέλει ἡ Κυβέρνησις νὰ χαλάσῃ τὴν συγκοινωνίαν τῶν νήσων.

§320Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἀναγνωρίζω τὴν πολιτικότητα τῆς σκέψεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὅσον ἀφορᾷ τὸν διεθνῆ διαγωνισμόν, ἀλλὰ τὴν διαφωνίαν μου τὴν στηρίζω εἰς τὸ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ παρουσιασθῇ καὶ ἄλλη Ἀγγλικὴ Ἑταιρεία...

§321Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει ἄλλη Ἀγγλική.

§322Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ὑπάρχει Ἀμερικανική. Διατί νὰ τὴν ἀποκλείσητε ἂν προσφέρῃ καλυτέρους ὅρους; Διατί νὰ τὴν ἀποκλείσητε χωρὶς διεθνῆ διαγωνισμὸν καθ’ ἣν ἐποχὴν ὅλοι κάμνουν διεθνῆ διαγωνισμόν; Ἡμεῖς εἴμεθα καλύτεροι;

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαραγκὸς ἔχει τὸν λόγον.

§324Ι. ΜΑΡΑΓΚΟΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὰς ὁποίας ἔχομεν πάντα λόγον νὰ πειθώμεθα, παραιτοῦμαι τῆς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς καὶ ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ λάβω τὸν λόγον.

§325ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλομενόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§326Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ παραιτηθοῦν ἀπὸ τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς ἐπείσθησαν ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων τῆς ἀντιθέτου γνώμης ὅτι δύναται ἀζημίως νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν ἡ σύμβασις. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ φρονῶ ὅτι καὶ ἡ κατ’ ἀρχὴν ἐπιψήφισις αὐτῆς θὰ θέσῃ ἐν κινδύνῳ τὰ συμφέροντα τῆς Κοινωνίας καὶ τοῦ Κράτους καὶ διὰ τοῦτο ἐπιμένω εἰς τὴν ἀναβολήν.

§327ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαδὰμ ἔχει τὸν λόγον.

§328Α. ΠΑΠΑΔΑΜ. Ἐλέχθη ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Ἑταιρεία Ἤστερν ἐπιδιώκουσα νὰ ὑπογραφῇ ἡ μετ’ αὐτῆς σύμβασις πρὸ τῆς συμβάσεως τοῦ Μαρκόνι ἔρχεται νὰ ἐκβιάσῃ τὸ Κράτος. Τοῦτο, ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως, δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἂν εἶχεν ἐκβιαστικοὺς σκοπούς, θὰ προετίμων νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις Μαρκόνι. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἡ Ἀγγλικὴ Ἑταιρεία Ἤστερν οὐδόλως ἀνεμίχθη εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ἡμεῖς ἐξ ἐνδιαφέροντος πρὸς τὸ Κράτος καὶ διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῶν νήσων ἐζητήσαμεν νὰ μὴ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις Μαρκόνι, ἀλλ’ ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Ἤστερν. Κατόπιν ὅμως τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δεχόμεθα νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κακουλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§330Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι δὲν πειράζει νὰ ψηφίσωμεν τὴν σύμβασιν κατ’ ἀρχὴν καὶ μετὰ ταῦτα ἐξετάζομεν ἂν συμφέρει. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἐγὼ θὰ διατυπώσω τὰς μεγαλυτέρας ἀντιρρήσεις. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν μὲ ἐλαχίστην δαπάνην—καὶ εἶναι ἔνοχοι οἱ μέχρι σήμερον Ὑπουργοὶ τῶν Ναυτικῶν οἱ ὁποῖοι δὲν ἔκαμον τὴν δαπάνην αὐτὴν διὰ νὰ ἔχωμεν σήμερον κεντρικὸν σταθμὸν ἀσυρμάτου— εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν θετικὴν καὶ εἰς χεῖρας Ἑλληνικὰς συγκοινωνίαν δι’ ἀσυρμάτου μετὰ τῆς Εὐρώπης, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ σπεύδωμεν ὅπως ἰδιαίτατα ζητήματα συγκοινωνίας, ζητήματα ἐπικινδυνωδέστατα ἀποθέσωμεν εἰς ξένας χεῖρας πρὶν ἢ μελετήσωμεν τὰ ζητήματα καλῶς καὶ πρὶν ἢ λείψουν αἱ ἀντιρρήσεις. Συμβάσεις ἰδίως τοιαῦται, ἀφορῶσαι συγκοινωνίαν, πρέπει νὰ ψηφίζωνται ὑπὸ τῶν Βουλῶν ὁμοθύμως καὶ ἀνεξαρτήτως κομματικῶν ἀποχρώσεων. Πρέπει νὰ ἀκούωνται ἐξ ὅλων τῶν ἑδωλίων τὰ «μάλιστα, μάλιστα». Καὶ ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις βλέπει ὅτι χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς κομματικὸς λόγος διὰ κωλυσιεργίαν—ἀγορεύομεν ἄλλως τε ἀπὸ 5–10′ ἕκαστος—ἐγείρεται τόσον σφοδρὰ ἀντίδρασις καὶ ἀναπτύσσονται ἐπιχειρήματα σοβαρὰ κατὰ τῆς συμβάσεως, ἀπορῶ πῶς ἐπιμένει εἰς τὴν ψήφισιν. Ἂς ἀναμείνωμεν ἐπὶ τρίμηνον προκηρύσσοντες ἐν τῷ μεταξὺ διαγωνισμόν. Καὶ φέρω ἓν παράδειγμα: Ἡ Περσία προεκήρυξε διαγωνισμὸν καὶ ἐμειοδότησεν εἰς τὸν διαγωνισμὸν αὐτὸν κατὰ 30% περίπου ἀπὸ τὴν τεθεῖσαν τιμήν. Δὲν βλέπω λοιπὸν τὸν λόγον, διατί, ἀφοῦ ἡ Περσία προεκήρυξε διεθνῆ διαγωνισμόν, ἡμεῖς, ἡ Ἑλλάς, νὰ μὴ θέλωμεν νὰ κάμωμεν τὸ αὐτό.

§331Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ εἴπω ἐπὶ τῆς ἀντιρρήσεως αὐτῆς ὅτι δὲν εἶναι ἡ Ἑλλὰς μόνον ἡ ὁποία ἔχει ἀναθέσει εἰς ξένας ἑταιρείας τὴν ἐπιχείρησιν αὐτήν, ἀλλ’ ὅλα τὰ Κράτη. Ὁ ἐκ Κοζάνης συνάδελφος εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα ἐπιφυλακτικοὶ προκειμένου νὰ δώσωμεν μίαν ἐπιχείρησιν εἰς μίαν ξένην ἑταιρείαν, ἀλλ’ αὐτὸς εἶναι ὁ κανών, δὲν εἶναι ἡ ἐξαίρεσις.

§332Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἔχομεν ὅλα τὰ μέσα νὰ διεξαγάγωμεν τὴν δι’ ἀσυρμάτου συγκοινωνίαν μετὰ τῆς Εὐρώπης μόνοι μας καὶ δὲν πρέπει νὰ δεσμευώμεθα μὲ ξένας ἑταιρείας. Αἱ ξέναι ἑταιρεῖαι εἶναι μία πληγὴ διὰ τὸν Τόπον μας. Δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου διαφωνῶ καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ καὶ νὰ μὴ ψηφισθῇ οὔτε κατ’ ἀρχήν.

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κρεμεζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§334Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Μετέχων, κ. Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ΤΤΤ ἐθεώρησα ἐμαυτὸν ὑποχρεωμένον νὰ μελετήσω τὴν σύμβασιν. Μετὰ τὴν μελέτην αὐτὴν δὲν ἐδίστασα νὰ θέσω τὴν ὑπογραφήν μου καὶ νὰ κηρυχθῶ ὑπὲρ αὐτῆς παρὰ τὸν ψόγον ὁ ὁποῖον ἐγνώριζον ὅτι ἤθελεν ἐγερθῆ καὶ παρὰ τὰς διαμαρτυρίας. Ἀλλὰ περὶ αὐτοῦ τώρα δὲν πρόκειται. Ἡ Ἐπιτροπὴ δυστυχῶς, ἐπειδὴ τὸ θέμα ἦτο ἄσχετον, δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν τὴν λῆξιν τοῦ προνομίου τῆς Ἑταιρείας Ἤστερν. Ἐπειδὴ ὅμως πρόκειται περὶ συμβάσεως, καὶ συνεπῶς ἡ ἐπιψήφισις αὐτῆς κατ’ ἀρχὴν δὲν σημαίνει παρὰ ἀποδοχὴν αὐτῆς—διότι ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις δὲν δύναται νὰ φέρῃ καμμίαν οὐσιαστικὴν μεταβολήν—διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, ἂν ἦτο δυνατόν, νὰ δεχθῇ τὴν προταθεῖσαν ἀναβολὴν καὶ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ συζητήσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἀνανεώσεως τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς ἑταιρείας Ἤστερν. Ὁμολογῶ καὶ ἐπιβεβαιῶ καὶ ἐπιμένω ὅτι πρόκειται περὶ λίαν συμφερούσης συμβάσεως. Ἂν δὲν προετείνετο ἡ ἀναβολή, θὰ προσεπάθουν καὶ ἐγὼ νὰ πείσω τὴν Συνέλευσιν ὅτι πρόκειται πράγματι περὶ συμβάσεως λίαν ἐπωφελοῦς.

§335Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἐγὼ ὁ ὁποῖος δὲν κατορθώνω νὰ καταλαβαίνω, διότι δὲν εἶμαι τεχνικός, ἐρωτῶ: Τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἀσυρμάτου τηλεφώνου θὰ τὴν ἔχῃ ἡ Ἑταιρεία Ἤστερν;

§336Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ ἔχῃ τὴν κατασκευήν, τὴν δὲ ἐκμετάλλευσιν θὰ τὴν ἔχῃ τὸ Κράτος.

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρέκας ἔχει τὸν λόγον.

§338Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν καταδεικνύεται ὅτι εὑρισκόμεθα ἀπέναντι τριῶν συμβάσεων: Ἔχομεν τὴν παροῦσαν σύμβασιν, ἔχομεν τὴν σύμβασιν τῶν αὐτομάτων τηλεφώνων κατατεθειμένας καὶ τὰς δύο εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ τέλος ἔχομεν ὑπὸ μελέτην τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰς προτάσεις τῆς Ἤστερν, τὰς ὁποίας ἡ Συνέλευσις δὲν γνωρίζει. Μεταξὺ τῶν τριῶν αὐτῶν συμβάσεων ὑπάρχει κάποια σύγκρουσις, πάντως δὲ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν ὅτι εἶναι συγγενεῖς πρὸς ἀλλήλας. Διὰ νὰ ἀποφασίσωμεν λοιπὸν θὰ ἔπρεπε νὰ εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς δύο συμβάσεις. Ἐπὶ πλέον ὅμως ἔπρεπε νὰ εἴχομεν καὶ τὰς προτάσεις τῆς Ἤστερν περὶ παρατάσεως τῆς συμβάσεως διὰ νὰ ἴδωμεν καὶ νὰ κρίνωμεν κατὰ πόσον δυνάμεθα νὰ ἀποκλίνωμεν ὑπὲρ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω ὅτι δὲν εἴμεθα ὥριμοι νὰ ψηφίσωμεν ἀκόμη.

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δαργέντας ἔχει τὸν λόγον.

§340Α. ΔΑΡΓΕΝΤΑΣ. Ἐφόσον ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς συμβάσεως στρέφεται εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν καταπολέμησιν αὐτῆς, νομίζω ὅτι εἶναι ὡς νὰ θέλωμεν νὰ ἀντισταθῶμεν εἰς τὴν πρόοδον, τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ φέρωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως βεβαίως ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν συμβάσεις αἱ ὁποῖαι συνωμολογήθησαν μεταξὺ ἄλλων Κρατῶν καὶ ἑταιρειῶν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ συνομολογήσῃ σύμβασιν βαρυτέραν καὶ ἀσυμφορωτέραν. Ἐδήλωσε δὲ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ὅτι οἱ ὅροι τῆς παρούσης συμβάσεως εἶναι συμφερώτεροι ἀπὸ τοὺς τῶν ἄλλων Κρατῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι πρέπει ἡμεῖς ἰδίως, οἱ πληρεξούσιοι τῶν νήσων, νὰ ζητήσωμεν εἶναι νὰ διατηρηθῇ ἡ σύμβασις τῆς Ἤστερν ἐκ λόγων, νομίζω, ἐθνικοπολιτικῶν ἐπεμβάσεων, τὰς ὁποίας ἀπευχόμεθα. Δι’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ προσπαθήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀνανεώσῃ τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς ἑταιρείας Ἤστερν, εἰς τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν πολλά, διότι καὶ πολιτικῶς καὶ ἐθνικῶς καὶ κοινωνικῶς καὶ ἐμπορικῶς, ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις, ἐξυπηρέτησε τὸν Τόπον. Ἔχομεν λοιπὸν καθῆκον, ἐφόσον μάλιστα πρόκειται, ἀπερχομένης τῆς ἑταιρείας, νὰ ἐξαγοράσωμεν πεπαλαιωμένον ὑλικόν, νὰ τὴν διατηρήσωμεν, τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον ἔρχεται ἡ ἑταιρεία αὐτὴ καὶ δηλοῖ ὅτι θὰ καταστήσῃ τὸ γραφεῖον τῶν Ἀθηνῶν ἀντάξιον καὶ ἐφάμιλλον τοῦ γραφείου τοῦ Λονδίνου, οὕτως ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ ἐντὸς μιᾶς ὥρας καὶ ὀλιγώτερον ἀκόμη ἡ συνεννόησις μεταξὺ Ἀθηνῶν–Λονδίνου. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους εὐχόμεθα νὰ ἀνανεώσῃ τὴν σύμβασιν μὲ τὴν Ἤστερν καὶ δὲν ἔχομεν ἀμφιβολίαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ τὸ πράξῃ.

§341Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§342ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡμιλήσατε ἤδη δίς.

§343Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις μόνον, κ. Πρόεδρε.

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§345Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἤρχετο καὶ μᾶς ἔλεγεν: Ἀδιαφορῶ διὰ τὴν τύχην τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἤστερν, ἀδιαφορῶ διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καὶ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, τότε δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ τί λέγει ἡ Κυβέρνησις; Θὰ φροντίσω νὰ κάμω ἄλλην σύμβασιν, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ θέτω μίαν πέτραν ἐμπρὸς στὸν τροχὸ νὰ σταματήσῃ. Ὀρθότατα ἠρώτησεν ὁ ἐκ Θήρας ἀξιότιμος συνάδελφος, διατί, ἐφόσον ἔχομεν μίαν μεγάλην σύμβασιν ἐκκρεμῆ, σπεύδομεν νὰ καινοτομήσωμεν εἰσάγοντες ἓν σύστημα συγκοινωνίας ἀτυχὲς καὶ ἄγνωστον; Ἐφόσον, κ. Πρόεδρε, ὑπάρχει καὶ ὁ φόβος ὅτι αὐτὴ ἡ ψήφισις ἡ κατ’ ἀρχὴν δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ ἐπιβλαβῶς τὴν διαπραγμάτευσιν τῆς μεγάλης συμβάσεως, ἡ ὁποία κυρίως ἐνδιαφέρει τὸ Κράτος, ἐρωτῶ· ποῖα μεγάλα συμφέροντα θὰ κινδυνεύσουν ἂν ἀναβληθῇ ἡ κατ’ ἀρχὴν ψήφισις; Οὐδεὶς τοιοῦτος φόβος ὑπάρχει. Καὶ ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἂς στρέψωμεν ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριά: Ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ματαιωθῇ ἡ ἄλλη σύμβασις μετὰ τῆς Ἤστερν. Ἡ Ἑταιρεία Ἤστερν δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ἐκβιάσῃ κανένα Ἡ ἑταιρεία αὐτὴ δὲν ἔχει κανένα ἀντιπρόσωπον ἐδῶ μέσα. Ἡμεῖς φωνάζομεν διότι ἐνδιαφερόμεθα νὰ ἐξασφαλισθῇ τῷ Ἑλληνικῷ Κράτει συγκοινωνία, ἰδιαιτέρως δὲ ἐνδιαφερόμεθα διὰ τοὺς συμπολίτας μας εἰς τὰς νήσους. Διὰ τοῦτο ἀπορῶ καὶ λυποῦμαι πῶς παρεστάθησαν τὰ πράγματα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ ἐπιμένωμεν εἰς τὴν ψήφισιν. Φρονῶ λοιπόν, καταλήγων, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἀναβληθῇ ἡ κατ’ ἀρχὴν ψήφισις, διότι δεσμευόμεθα καὶ τὴν δέσμευσιν αὐτὴν πρέπει νὰ τὴν ἀποφύγωμεν.

§346Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν ἀντίρρησιν τοῦ κ. Πρέκα, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς τρεῖς συμβάσεις, ἔχω νὰ ἀπαντήσω ὅτι αἱ τρεῖς συμβάσεις εἶναι ἐντελῶς ἀνεξάρτητοι ἀλλήλων, διότι εἶναι τυχαῖον γεγονὸς ἡ σύναψις τῆς ἄλλης συμβάσεως μὲ τὰ τηλέφωνα. Διατί λοιπὸν νὰ γίνῃ ἡ ἀναβολή; Διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴ ψηφισθῇ;

§347Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Διὰ ποῖον λόγον νὰ ψηφισθῇ;

§348Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὅπως γνωρίζετε, αὐτὴ ἡ συζήτησις ἀνεβλήθη τρίς. Ἐν τῷ μεταξὺ παρεκλήθημεν νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν. Δι’ αὐτὸ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ ἀναβολὴ δὲν εἶναι σκόπιμος. Ὑπάρχει καὶ ἡ ἀντίρρησις τοῦ κ. Κρεμεζῆ λέγοντος ὅτι, ἂν τὴν ψηφίσωμεν, δεσμευόμεθα. Καμμία δέσμευσις δὲν ὑπάρχει. Καὶ ἂν ἀκόμη ἡ Συνέλευσις δεχθῇ κατ’ ἀρχὴν τὴν σύμβασιν, ἠμπορεῖ ἐν τῷ συνόλῳ νὰ ἀπορριφθῇ. Τὸ ὅτι ψηφίζομεν μίαν σύμβασιν δὲν σημαίνει ὅτι δεχόμεθα καὶ τὴν σύμβασιν. Ἂν θέλῃ ἡ Συνέλευσις νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις, ἔχει καλῶς· ἄλλως θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν.

§349Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ζητοῦμεν νὰ προκηρυχθῇ διεθνὴς διαγωνισμὸς καὶ νὰ μελετηθῇ καλύτερον τὸ ζήτημα, διότι ὑπάρχουν δύο γνῶμαι, ἡ μία τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, καὶ ἡ ἄλλη τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας....

§350Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον Συμβούλιον.

§351Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι πολλοὶ ἐγγεγραμμένοι;

§352ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύο, ἀλλ’ ὑπάρχει πρότασις περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας.

§353Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τότε νὰ ἀναβληθῇ.

§354ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὑπάρχουν προτάσεις περὶ προτάξεως διαφόρων νομοσχεδίων.

§355Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Μία πρόταξις μᾶς κατηνάλωσε δύο ὥρας. Θὰ παρακαλέσω ὅλαι αἱ προτάσεις περὶ προτάξεως νὰ ἔλθουν εἰς τὸ τέλος, διότι μᾶς ἐνδιαφέρουν τὰ διοικητικὰ νομοσχέδια. Πρὸ αὐτῶν ὅμως παρακαλῶ νὰ ψηφίσωμεν τὰ δύο τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἔχουν σήμερον συζήτησιν.

§356ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· ἀλλὰ προηγεῖται μία πρότασις ψηφίσματος.

§357Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἂς τὴν ἀκούσωμεν.

§358ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος «περὶ μὴ ἀσυμβιβάστου τῆς ἰδιότητος τοῦ διοικητικοῦ συμβούλου ἀνωνύμου ἑταιρείας κλπ. πρὸς τὴν τοῦ πληρεξουσίου». Ἄρθρον μόνον (Ἀναγινώσκεται).

§359Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Διὰ τοῦ ἰσχύοντος νόμου ἀπαγορεύεται, δὲν συμβιβάζεται ἡ ἰδιότης τοῦ πληρεξουσίου μὲ τὴν ἰδιότητα τοῦ συμβούλου ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, τοῦτο δὲ διότι ἐγένετο κατάχρησις τῆς ἰδιότητος τοῦ πληρεξουσίου καὶ δικηγόρου καὶ ἠναγκάσθη ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ τοιοῦτον μέτρον.

§360Α. ΔΑΡΓΕΝΤΑΣ. Ὁ δημόσιος ὑπάλληλος ἐπιτρέπεται νὰ εἶναι πληρεξούσιος;

§361Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Ὄχι.

§362Α. ΔΑΡΓΕΝΤΑΣ. Διατί ἐψηφίσατε τότε ὅτι ὁ πληρεξούσιος δύναται νὰ εἶναι δημόσιος ὑπάλληλος;

§363Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον.

§364ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἄς τὸ ἀφήσωμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ τὸ συζητήσωμεν κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος.

§365Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ ὁριστικῆς διατάξεως συνταγματικῆς διὰ νὰ περιμένωμεν νὰ γίνῃ τὸ Σύνταγμα· πρόκειται περὶ μεταβατικῆς διατάξεως διὰ τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν.

§366ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Λέγει περὶ πληρεξουσίων.

§367ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελειώσατε, κύριε συνάδελφε;

§368Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἄς ἀναβληθῇ, κύριε Πρόεδρε.

§369ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου 1308 καὶ τῶν Ν. Διαταγμάτων τῆς 31 Μαΐου 1923 καὶ 26 Ἰουνίου 1923 περὶ ἀπωλείας ἀνωνύμων χρεογράφων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τινῶν τοῦ Ν. Διατάγματος τῆς 23 Ἀπριλίου 1923 περὶ ἐξαγωγικῶν τελῶν πληρωτέων εἰς συνάλλαγμα κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποκεντρώσεως....

§370ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἔχομεν τροπολογίας.

§371Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αἱ τροπολογίαι, παρακαλῶ, νὰ ὑποβληθοῦν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§372ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως νομοῦ Καβάλλας». Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§373Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§374ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε. (Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου καταλαμβάνει ὁ ἐκ τῶν Ἀντιπροέδρων πληρεξούσιος Μαντινείας κ. Ι. Μανέτας).

§375Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Χαίρω πολὺ διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην τῆς ἱδρύσεως δύο νέων Νομαρχιῶν εἰς τὴν Χαλκιδικὴν καὶ τὴν Καβάλλαν. Λόγοι ἐξαιρετικοὶ καὶ ἐθνικοί, δύναμαι νὰ εἴπω, ἐπιβάλλουσι τὴν ἵδρυσιν τῶν Νομαρχιῶν τούτων. Καὶ ἄλλοτε ἔλαβον ἀφορμὴν ὡς Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν σχέδιον περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους ἐκεῖ ὅπου ἐπεβάλλετο τοιαύτη. Εἰδικῶς δὲ διὰ τοὺς Νομοὺς τῆς Χαλκιδικῆς καὶ τῆς Καβάλλας ἐπεβάλλετο ἡ σύστασις αὐτῶν, διότι καὶ εἰς τὸ Ἅγιον Ὄρος ὑπάρχει ἀνάγκη εἰδικῆς Νομαρχίας ὑπὸ πολύπειρον Νομάρχην πρὸς λύσιν ποικίλων καὶ γενικωτέρων ζητημάτων, εἰς δὲ τὴν Καβάλλαν, ἕνεκα τῆς ἐμπορικῆς τῆς σημασίας καὶ τοῦ μεγάλου ἐμπορίου τοῦ καπνοῦ ἐνδείκνυται χωριστὴ Διοίκησις. Ἐπιθυμῶ ὅμως ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ἱδρύσεως τῶν Νομῶν τούτων, ὅπως κατὰ τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν λάβῃ γενικώτερα μέτρα περὶ ἀναθεωρήσεως τόσων ἄλλων διοικητικῶν διαιρέσεων τῆς Χώρας. Διότι, ὡς καὶ ἄλλοτε ἔλαβον ἀφορμὴν εἰς τὴν παροῦσαν σύνοδον νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα τῆς ὑπαγωγῆς εἰς τὸν ἕνα ἢ εἰς τὸν ἄλλον Νομόν, εἴτε διοικητικῶς εἴτε δικαστικῶς, ἐπαρχιῶν τινων αἱ ὁποῖαι διαρκῶς ἀπασχολοῦσι τὴν Συνέλευσιν, εἶναι ἐπαρχίαι τινὲς τοῦ Κράτους, ὅπως ἡ Σκόπελος, ὅπως τὰ Κύθηρα, ὅπως ἡ Λῆμνος, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν πολλὴν σχέσιν μὲ τοὺς Νομοὺς εἰς τοὺς ὁποίους ὑπάγονται σήμερον διοικητικῶς. Ὅτε ἐγίνετο ἡ σύστασις τῶν διαφόρων Νομῶν, ὑπήχθησαν αἱ ἐπαρχίαι αὗται ἀναλόγως τῶν τότε συνθηκῶν καὶ τῆς συγκοινωνίας. Ἀλλὰ μετὰ παρέλευσιν τόσων ἐτῶν νομίζω ὅτι πολλαχοῦ αἱ συνθῆκαι μετεβλήθησαν καὶ ἐπιβάλλεται ἡ ἀναθεώρησις τῆς διαιρέσεώς των. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου νομίζω ὅτι ὑπάρχει καὶ ἀνισότης, εἰς τὴν παλαιὰν ἰδίως Ἑλλάδα, ὅπου ὑπάρχουν Νομοὶ ἐλαχίστης ἐκτάσεως ἐν ἀντιθέσει πρὸς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι εἶναι δυσανάλογως μεγάλοι καὶ δυσδιοίκητοι. Ὀνομάζω τὸν Νομὸν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, τὸν ἰδιαίτερον Νομὸν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐπιβάλλεται λοιπὸν ἡ συγχώνευσις μικρῶν τινων Νομῶν καὶ ὁ περιορισμὸς τῶν περιφερειῶν ἄλλων. Ἡ ἐπαρχία Ἠλείας εἶναι ἡ πυκνότερον κατῳκημένη ἐπαρχία τοῦ παλαιοῦ Κράτους καὶ ἔχουσα ἀνάγκην, ὡς ἡ Κορινθία, ἰδίας Διοικήσεως. Ἐπαναλαμβάνω δὲ τὴν σύστασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐντελῶς ἀποξενωμέναι ἀπὸ τοὺς Νομοὺς εἰς οὓς ὑπάγονται καὶ συνδέσῃ ταύτας μὲ τὰ φυσικά των ὅρια καὶ τὰς σημερινὰς συνθήκας διὰ νὰ λείψουν αἱ διαρκεῖς φιλονεικίαι μεταξὺ ἀγαπητῶν συναδέλφων ἀντιθέτως ἐνδιαφερομένων.

§376ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζωγράφος ἔχει τὸν λόγον.

§377Π. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἂν ἐγίνετο μία μελέτη πλέον βαθυτέρα ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ὑποθέτω ὅτι τὰ συμπεράσματα εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξαν οἱ συντάκται αὐτοῦ δὲν θὰ ἦσαν αὐτά, ἀλλὰ θὰ ἦσαν ἀλλοῖα. Διότι ἡ Καβάλλα ἀπὸ τὴν Δράμαν δὲν ἀπέχει παρὰ ἡμίσειαν ὥραν μὲ τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, ἡ Καβάλλα δὲ δὲν θὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως παρὰ ὑπὸ ἔποψιν μόνον συγκοινωνίας, ἥτις εἶναι ἡ κυρία γραμμὴ ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὁδηγῇ τὰς διοικητικὰς μεταρρυθμίσεις.

§378ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀπόστασιν Καβάλλας–Δράμας ἢ τὴν περιφέρειαν;

§379Π. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Τὴν ἀπόστασιν Καβάλλας–Δράμας, ὅπως θὰ λάβω τὴν ἀπόστασιν Κοζάνης–Γρεβενῶν.

§380Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, εἶναι βασιμωτάτη ἡ ἄποψίς σας. Ἀλλ’ ἂν ἀνεγινώσκετε τὸ σχέδιον περὶ ἀποκεντρώσεως, θὰ ἐβλέπατε ὅτι καὶ ἡ ἁρμοδία Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν κατέχει πλήρη τὰ στοιχεῖα. Διὰ τοῦτο γίνεται ἡ ἐξουσιοδότησις ὅπως ἡ Κυβέρνησις, μετ’ ἐπιτόπιον μελέτην καὶ μετὰ τὴν λῆψιν τῶν γνωμῶν τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων, καὶ ἰδίως τῶν μελλόντων νὰ λειτουργήσωσι νομαρχιακῶν Συμβουλίων, προβῇ εἰς ἀνασύστασιν τῶν Νομῶν τῶν ἄνω περιφερειῶν, διότι ἀληθῶς ἐγένοντο λάθη. Ἀσφαλῶς, κύριε συνάδελφε, ἔχετε δίκαιον, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα. Θὰ ἐδείκνυον μεγάλην ἐπιπολαιότητα — διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὴν ἀρχαίαν ἔκφρασιν — ἂν ἠρχόμην νὰ σᾶς εἴπω ὅτι κάμνω αὐτὴν καὶ ἐκείνην τὴν διαίρεσιν.

§381Π. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ὑπάρχει ἀνάγκη μεγαλυτέρα, κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὰ Γρεβενά. Διότι εἰς τὰ Γρεβενὰ δὲν ὑπάρχει ἡ ἐποπτεία ἐκείνη ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὰς ἄλλας περιφερείας.

§382Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Διατί παρουσιάζει αὐτὸ τὸ θέαμα ἡ Συνέλευσις; Γίνεται ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν Ὑπηρεσίαν μία μελέτη, ἡ ὁποία ὅμως δὲν καταλήγει εἰς τίποτε, διότι μόλις παρουσιάζεται εἰς τὴν Συνέλευσιν ἀμέσως λαμβάνουν δέκα τὸν λόγον.

§383Π. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἐγὼ θὰ εἴπω τὰ πλεονεκτήματα τῆς μιᾶς ἐπαρχίας, ἐνῷ ἡ περιφέρεια Γρεβενῶν εἶναι ἐγκαταλελειμμένη τελείως.

§384Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Θὰ μελετήσωμεν τὰς ἀπόψεις σας.

§385Π. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Δὲν ἔχομεν συγκοινωνίαν διόλου. Διεξάγεται ἡ συγκοινωνία μὲ γαϊδούρια καὶ μουλάρια. Ἀπὸ τὴν μίαν ἄκραν ἕως τὴν ἄλλην διὰ νὰ ὑπάγωμεν θέλομεν 24 ὥρας. Ἀναγνωρίζω τὰς ἀνάγκας καὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἡμεῖς ἔχομεν μεγαλυτέρας ἀνάγκας.

§386ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐπεριμένατε νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον διὰ τὴν Καβάλλαν καὶ τὴν Χαλκιδικὴν διὰ νὰ λάβητε τὸν λόγον καὶ νὰ ζητήσητε ὅ,τι θέλετε διὰ τὰ Γρεβενά;

§387Π. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος, κύριε συνάδελφε, ὅτι ἡ Χαλκιδικὴ καὶ ἡ Καβάλλα ἔχουσι δίκαιον, ἀλλὰ καὶ τὰ Γρεβενὰ ἔχουσι μεγαλύτερον δίκαιον.

§388Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἴπομεν ὅτι θὰ μελετήσωμεν τὸ ζήτημα.

§389Π. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ὅταν πρόκειται νὰ κάμετε μίαν μεταρρύθμισιν διοικητικὴν τῆς Μακεδονίας, πρέπει νὰ τὴν κάμνετε γενικῶς καὶ ὄχι μερικῶς, παραμελοῦντες τὴν ἀντίληψιν ἣν ἔπρεπε νὰ ἔχητε διὰ περιφερείας, εἰς τὰς ὁποίας ἡ κρατικὴ ἀστοργία εἶναι αἰσθητοτάτη.

§390Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἡ μελέτη ἀποδείξῃ ὅτι καὶ τὰ Γρεβενὰ ἔχουσιν ἀνάγκας, θὰ ληφθῶσι καὶ αὐτὰ ὑπ’ ὄψιν. Θέλετε νὰ σταματήσωμεν καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐκάμαμε διὰ τὴν Καβάλλαν καὶ τὴν Χαλκιδικήν;

§391Π. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Θέλω νὰ σᾶς πείσω, διότι ἔχω τροπολογίαν δικαιολογοῦσαν περισσότερον τὰς ἀπόψεις μου.

§392Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ζήτημα ἀγορεύσεως, ἀλλὰ ζήτημα μελέτης τῶν τοπικῶν συνθηκῶν.

§393Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἴπετε ὅτι ἡ Ὑπηρεσία δὲν εἶναι ὥριμος. Διατί; Ἐγὼ εἶμαι ὑπεύθυνος διὰ τὴν Ὑπηρεσίαν. Δὲν εἶναι ὥριμος, διότι δὲν ἐκινήθη τὸ ἐνδιαφέρον ἀπὸ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ὤφειλον καὶ νὰ τὴν ὠθήσουν πρὸς τοῦτο. Ὁμιλεῖτε περὶ ἐκθέσεων διαφόρων Ἀρχῶν. Τοιαῦται ἐκθέσεις δὲν ὑπάρχουσι καὶ διὰ τὰ Γρεβενά. Ἐὰν ὁ Ὑπουργός, ἐξ ἀφορμῆς τῶν ὑποβληθησομένων τυχὸν ἐκθέσεων, ἀναγνωρίσῃ τὴν ἀνάγκην τῆς διαιρέσεως τῆς Μακεδονίας, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Συνέλευσιν νομοσχέδιον. Δύναται κάλλιστα διὰ Διατάγματος νὰ ζητήσῃ τὴν ἐξουσιοδότησιν νὰ προβῇ εἰς τὴν διαίρεσιν, μετὰ ἐπιτόπιον ὅμως μελέτην. Πῶς θέλετε ἄλλως;

§394Π. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἂν ἡ Καβάλλα ἔχῃ ὡρισμένους λόγους, τὰ Γρεβενὰ δύνανται νὰ ἔχωσι περισσοτέρους λόγους. Τὰς δὲ ἐκθέσεις τῶν Ἀρχῶν ἔδει σεῖς νὰ προκαλέσητε.

§395Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ηὐχόμην, ἂν ἠθέλετε, νὰ ἐπικοινωνήσητε μετ’ ἐμοῦ διὰ νὰ συνεργασθῶμεν.

§396Π. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Εὐχαρίστως. Ἀλλὰ σήμερον ὀφείλω νὰ δώσω μίαν πλήρη εἰκόνα τῆς περιφερείας Γρεβενῶν. Ἡ δημοσία ἀσφάλεια τῶν Γρεβενῶν εἶναι πλέον ἢ ἐπισφαλής. Συγκοινωνία δὲν ὑπάρχει καμμία. Καμμία ἐποπτικὴ Ἀρχὴ δὲν ἐπισκέπτεται τὴν περιφέρειαν ἐκείνην. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Χωροφυλακῆς, οἱ Ὑπουργοί, ὅταν μεταβαίνωσιν εἰς τὴν Μακεδονίαν, φθάνουσι μέχρι Κοζάνης καὶ σταματῶσιν ἐκεῖ. Εἰς τὰ Γρεβενὰ δὲν λαμβάνει τὸν κόπον νὰ ὑπάγῃ κανείς. Ἔχει Γραφεῖον Μηχανικοῦ, ἔχει Πρωτοδικεῖον, ἀλλὰ καὶ ταῦτα δὲν λειτουργοῦσι. Δὲν ζητοῦμεν τίποτε ἄλλο ἢ τὸν σχηματισμὸν ἰδίας διοικητικῆς περιφερείας, τῆς ὁποίας ὁ Διοικητής, ἔχων πρωτοβουλίαν, θὰ σᾶς δώσῃ, κύριοι Ὑπουργοί, τὴν ὅλην εἰκόνα τῶν ἀναγκῶν, ἵνα μὴ παρουσιάζεται ἡ περιφέρεια αὕτη ὡς ἀπόκομμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἐπὶ τέλους νὰ δεχθῆτε τροπολογίαν, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τῆς ὁποίας, προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νὰ ἐπιτρέπεται ἡ σύστασις Νομοῦ Γρεβενῶν ἐπὶ τῇ προτάσει τοπικῶν Ἀρχῶν, αἵτινες δέον νὰ κληθῶσι νὰ μελετήσωσι τὰ Γρεβενά.

§397ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσίνας ἔχει τὸν λόγον.

§398Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Δὲν πρόκειται ν’ ἀντιταχθῶ κατὰ τῶν ἰσχυρισμῶν τοῦ κ. συναδέλφου οὔτε κατὰ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου. Τουναντίον ἐπικροτῶ καὶ ἐπιδοκιμάζω τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. συναδέλφου, ὅτι ἡ διαίρεσις ἡ διοικητικὴ τῆς Χώρας εἶναι τόσον πλημμελής, ὥστε παρίσταται ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μέριμνα νέας διοικητικῆς διαρρυθμίσεως τῆς Χώρας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔκαμε δηλώσεις αἱ ὁποῖαι δὲν μᾶς καθησυχάζουν. Εἶπεν ὅτι ἔλαβε μέριμναν διὰ τοῦ περὶ ἀποκεντρώσεως νομοσχεδίου, περὶ διαιρέσεως τῆς Μακεδονίας κλπ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν τὴν ἐξουσιοδότησιν νὰ προβῇ εἰς νέαν διοικητικὴν διαίρεσιν τῆς Χώρας, διότι τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου ὅτι οἱ Νομοὶ Θεσσαλονίκης καὶ Δράμας κατέστησαν ἀδιοίκητοι λόγῳ τῆς μεγάλης ἐκτάσεως, συνηγοροῦν κατὰ μείζονα λόγον διὰ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ κάμω περὶ τοῦ Νομοῦ Ἀττικοβοιωτίας. Μὴ λησμονῆτε, κύριοι, ὅτι ὁ Νομὸς αὐτὸς εἶναι ὁ μεγαλύτερος κατ’ ἔκτασιν τῶν ἄλλων Νομῶν τῆς Ἑλλάδος, ἀποτελεῖ δὲ τὸ ⅕ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς ὅλης Χώρας. Δὲν φαντάζομαι νὰ ὑπάρχῃ ἄλλη Χώρα τῆς ὁποίας τὰ μὲν ⅘ νὰ ἀποτελῶσιν ὅλοι οἱ ἄλλοι Νομοί, τὸ δὲ ⅕ εἷς μόνον Νομὸς μὲ τέσσαρας ἐπαρχίας, ἐχούσας πληθυσμὸν κατὰ τὸ πλεῖστον γεωργικόν, 160.000 κατοίκων. Τὴν στιγμὴν δὲ καθ’ ἥν, κατὰ τὸ σύστημα τῆς ἀποκεντρώσεως, μὲ τὸ σύστημα τῆς αὐτοδιοικήσεως, μὲ τὸν θεσμὸν τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων πρόκειται μὲ ἕνα, οὕτως εἰπεῖν, κοινοτικὸν Συμβούλιον νὰ λύωνται ὅλα τὰ ζητήματα καὶ μὲ ἕνα κοινοτικὸν Ταμεῖον νὰ ἀντιμετωπίζωνται ὅλαι αἱ ἀνάγκαι τῆς συγκοινωνίας, τῆς ἀσφαλείας, τῆς παιδείας κλπ., νομίζω ὅτι θὰ καταστῇ τοῦτο ἀνεφάρμοστον εἰς ἕνα νομὸν περιλαμβάνοντα 1.000.000 πληθυσμόν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ θεσμὸς αὐτὸς καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ ἐλαχίστη μειονοψηφία τοῦ τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν, προσερχομένη ἐδῶ, θὰ πνίγηται εἰς τὸν ὄγκον τῆς πλειψηφίας τῶν ἀστικῶν τάξεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς;

§399ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τίνα σχέσιν ἔχουν αὐτὰ μὲ τὴν Καβάλλαν;

§400Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἔχουν κατὰ τοῦτο, ὅτι ἡ Πολιτεία— καὶ λυπούμεθα πολὺ—μετέρχεται ἄνισα μέτρα. Καὶ εἰς τινα μὲν διαμερίσματα φέρεται ὡς φιλόστοργος μήτηρ, εἰς ἄλλα δὲ ὡς μητρυιά.

§401Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ δι’ αὐτὰ ποὺ λέγετε. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη γενικωτέρας πλέον διαρρυθμίσεως τῶν ἐπαρχιῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἦτο ἀποφασισμένη νὰ προβῇ εἰς μερικὰς μεταρρυθμίσεις, ἀλλ’ εἶχε σκέψεις τινάς, διότι δὲν δύναται ἄνευ σοβαρᾶς ἐξετάσεως νὰ λάβῃ τοιαῦτα μέτρα. Εἰς τὰς Νέας Χώρας ὅμως, καὶ ἰδίως εἰς τὰς ἐπαρχίας τῆς Μακεδονίας, συντρέχουν ἐντελῶς ἰδιαίτεροι λόγοι οἵτινες ἐπιβάλλουν νὰ μὴ ἀναβληθῇ ἡ διοικητικὴ διαίρεσις, διότι ἔχομεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν συγκέντρωσιν τῶν προσφύγων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διότι χωλαίνουν αἱ ἐπαρχίαι αὗται πολὺ ἀπὸ ἀπόψεως διοικήσεως. Δι’ αὐτὸ εἴμεθα τρόπον τινὰ τολμηρότεροι εἰς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ βελτιώσουν αὐτὴν τὴν Διοίκησιν. Τὰ τμήματα τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος δὲν πάσχουν ὅπως ἡ Μακεδονία καὶ ἡ Θράκη καὶ οἱ κίνδυνοι εἰς τοὺς ὁποίους εἶναι ἐκτεθειμέναι αἱ Νέαι Χῶραι δὲν ἐπαπειλοῦν τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα. Δι’ αὐτὸ διαμαρτύρομαι δι’ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος περὶ φιλοστόργου μητρὸς καὶ ἀστόργου μητρυιᾶς. Ἡ Παλαιὰ Ἑλλὰς ἔχει ζήσει ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν μὲ τὴν σημερινὴν διοίκησιν, ἐνῷ αἱ Νέαι Χῶραι ἔζησαν ὑπὸ ἄλλας περιστάσεις ἐπὶ Τουρκίας καὶ ὑπὸ ἄλλας τώρα. Δι’ αὐτὸ ὄχι μόνον πρέπει νὰ ψηφισθοῦν τὰ δύο αὐτὰ νομοσχέδια, ἀλλὰ καὶ ἄλλα μέτρα τὰ ὁποῖα σκεπτόμεθα νὰ λάβωμεν ὅπως ἐξασφαλίσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν καλυτέραν διοίκησιν εἰς τὰς Νέας Χώρας θὰ ἔπρεπε νὰ ἐγκριθοῦν ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως χωρὶς αὕτη νὰ φεισθῇ οὐδεμιᾶς θυσίας. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τοὺς ἀξιοτίμους ἐκ Παλαιᾶς Ἑλλάδος συναδέλφους νὰ μὴ φέρουν ἄλλας ἀντιρρήσεις, ἀλλὰ νὰ ἀφήσουν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§402Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἐπικροτῶ πλήρως τὰς ἀντιλήψεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ συγχαίρω μάλιστα αὐτὸν διὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνει χάριν τῶν Νέων Χωρῶν. Ἐγώ, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, εἶπον ὅτι δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ἀντιταχθῶ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Αἱ ἀπόψεις ὅμως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν νομίζω ὅτι δὲν δύνανται νὰ μὴ πραγματοποιηθοῦν διὰ τὸν Νομὸν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, διότι εἰς ἰδιαιτέραν συνομιλίαν, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐπιτύχω μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, οὗτος μοὶ ἐξέθηκε τὰς ἀπόψεις του, τὰς ὁποίας πλήρως ἐπεδοκίμασα, καθ’ ἃς δύναται νὰ καταργηθῇ ἡ νομαρχία Ἀθηνῶν καὶ αἱ ὑπηρεσίαι νὰ συγκεντρωθοῦν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἑπομένως, ἂν πρόκειται περὶ οἰκονομικῶν λόγων, ἔχομεν μίαν σοβαρὰν οἰκονομίαν ἐκ τῆς διαιρέσεως αὐτῆς τοῦ νομοῦ. Δὲν εἶναι ἄλλως τε σπουδαία ἡ ὕπαρξις ἑνὸς ἀκόμη νομάρχου. Τὸ σπουδαῖον εἶναι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μὲ τὴν περιφέρειαν τὴν ἐκλογικὴν τὴν ὁποίαν θὰ καθιερώσητε κατὰ τὰς ἐκλογὰς βουλευτῶν, μὲ τὴν ἀναλογικὴν ἀντιπροσωπείαν τὴν ὁποίαν ἔχετε ὡς πρόγραμμα νὰ καθιερώσητε, θὰ εὑρεθῆτε μίαν ἡμέραν—ἀργὰ ἢ γρήγορα— ὑποχρεωμένοι τὸν νομὸν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας νὰ διαιρέσητε εἰς δύο νομούς.

§403Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἔχομεν ὑπὸ μελέτην τὸ ζήτημα· διὰ τροπολογίας ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ.

§404Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Νὰ ἔχωμεν τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι θὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα;

§405Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§406ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γόντικας ἔχει τὸν λόγον.

§407Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν εἶναι πταῖσμα, κύριοι πληρεξούσιοι, ἂν κατ’ αὐτὴν τὴν ὥραν ἀπασχολοῦμεν ἑαυτοὺς καὶ ἀλλήλους, ἵνα ἐκτελέσωμεν ἐνίοτε στοιχειώδη καθήκοντα καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς συζήτησιν, ὅταν πρόκειται νὰ ἐκφέρωμεν γνώμην, τὴν ὁποίαν νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ ἐκφέρωμεν. Εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὰ ἀποτελοῦντα αὐτὴν ἀξιότιμα μέλη, ὡς καὶ εἰς τὸ πλεῖστον τῆς Συνελεύσεως, ὅτι τοιαῦτα νομοσχέδια τοπικὴν ἔχοντα σημασίαν ἀνέκαθεν, ὅσον δίκαια καὶ ἂν εἶναι καὶ ὅσον λογικὰ καὶ ἂν εἶναι, προκαλοῦν ἐνίοτε συζήτησιν περισσοτέραν τοῦ συζητουμένου αὐτὴν τὴν στιγμήν. Εἶναι εὔλογος ἡ δυσφορία πληρεξουσίων ἢ βουλευτῶν, ὅταν βλέπουν ὅτι δὲν ἀναγνωρίζεται ἡ ἀνάγκη ἑνὸς Τόπου, νὰ μεριμνῶσιν ἢ νὰ θέλωσι νὰ ἐπιδιώκωσι καὶ διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Τόπου των νὰ μεριμνῶσι. Διὰ τοῦτο αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις καὶ οἱ διάφοροι συνάδελφοί σας πρώην Ὑπουργοί, κ. Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἠκολούθησαν ἄλλην μέθοδον, μέθοδον ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγήσῃ πλαγίως, ἄλλο εἶναι καὶ ἡ ἀσφαλεστέρα πρὸς ἀποφυγὴν τῶν τόσων συζητήσεων καὶ τοῦ τόσου θορύβου. Ὑποβάλλουν σχέδια νόμων διὰ τῶν ὁποίων ἐπιτυγχάνουν καὶ δημιουργίας νομῶν ἢ ἀποσπάσεις ἢ συγχωνεύσεις, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν αἱ ὁποῖαι ἐνδείκνυνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, μὲ μόνην τὴν διαφοράν ὅτι λαμβάνουν πρόνοιαν, ὥστε αὐταὶ νὰ μὴ εἶναι ἀποφάσεις καὶ σκέψεις μόνον τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ νὰ ὑπόκεινται εἰς τὴν κρίσιν ὁλοκλήρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ μετὰ σύμφωνον γνώμην τῆς ἁρμοδίας Ἐπιτροπῆς. Ἂν εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν τοῦτο ἐγίνετο, νομίζω ὅτι θὰ ἀπεφεύγομεν τὰς συζητήσεις αἱ ὁποῖαι γίνονται ἀπόψε, ἔχουν δὲ καὶ ἄλλην τινὰ πρακτικότητα. Πολὺ ὀρθῶς ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ἔφθασεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποβάλῃ τὸ σχέδιον νόμου τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς τὴν Συνέλευσιν περὶ τῶν δύο τούτων νομῶν, διότι ἐπείσθη ἐκ τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐκ τῆς μελέτης τοῦ φακέλου, τὸν ὁποῖον ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν του, ὅτι αἱ ἀνάγκαι τῶν Τόπων ἐκείνων, τῆς Καβάλλας καὶ τῆς Χαλκιδικῆς, εἶναι ἀπαραίτητοι. Ὑπάρχουν φάκελοι πλήρεις ὑπηρεσιακοὶ καὶ ἄλλα στοιχεῖα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὰ ὁποῖα ἐνδεικνύουν εἴτε τὴν συγχώνευσιν νομῶν εἴτε τὴν ἀπόσπασιν ὡρισμένων διαμερισμάτων καὶ τὴν συνένωσιν πρὸς ἕτερα, διὰ πολλοὺς λόγους. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἐπετυγχάνετο ἴσως ταχύτερον παρ’ ὅ,τι θὰ ἐπιτευχθῇ διὰ τῆς ψηφίσεως ἀπόψε τοῦ νομοσχεδίου. Ἂν εἶχε τὴν καλωσύνην, ἀφοῦ θὰ ψηφισθῇ ἀπόψε κατὰ τὴν αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, κατὰ τὴν βʹ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μελετῶν τὸ πρᾶγμα, νὰ εἰσηγηθῇ μίαν τροπολογίαν τῶν δύο τούτων σχεδίων νόμου, συγχωνεύων αὐτὰ εἰς μίαν καὶ μόνην, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐντὸς πάντοτε προθεσμίας τακτῆς, νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ, ἀναλόγως τῶν στοιχείων τῶν ὑπηρεσιακῶν τὰ ὁποῖα ἔχετε ἢ θὰ λάβητε μετὰ γνώμην μιᾶς Ἐπιτροπῆς ὑπηρεσιακῆς, νὰ ἀποφασίζῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν δημιουργίαν νομῶν νέων ἢ τὴν ἀπόσπασιν. Οὕτω πως θὰ εἶναι ὠφελιμώτερον τὸ πρᾶγμα καὶ ἀσφαλέστερον. Δὲν λέγω δὲ ὅτι θὰ εἶναι ἡ Κυβέρνησις εἴτε ἡ παροῦσα εἴτε, ἄν, ὃ μὴ γένοιτο, πρὸ τῆς παρελεύσεως τοῦ χρόνου τὸν ὁποῖον θὰ τάξητε, θὰ εἶναι ἄλλη Κυβέρνησις ὑποχρεωμένη νὰ δημιουργήσῃ νομούς. Εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ τὴν ἑπομένην, μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου τούτου, αὐτοὺς τοὺς νομοὺς τοὺς ὁποίους σήμερον ζητεῖτε, ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν σεῖς νὰ κρίνητε ἀπαραίτητον, ἐντὸς αὐτῆς τῆς προθεσμίας, ὅτι πρέπει νὰ δημιουργηθῇ καὶ εἰς ἄλλος νομός. Διατί ἀρνεῖσθε τὸ δικαίωμα αὐτό; Ἐγὼ δὲν συνηγορῶ, κ. Πρόεδρε, ὑπὲρ ἱδρύσεως οὐδεμιᾶς νομαρχίας ὀνομαστικῶς.

§408Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν φοβεῖσθε ὅτι διὰ τοῦ πραγματικῶς πρακτικωτάτου αὐτοῦ μέτρου ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου θὰ κάμωμεν ὅλας τὰς ἐπαρχίας πρωτευούσας νομῶν;

§409Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐνίοτε δημιουργοῦνται μερικοὶ φόβοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπερβολικοί. Δὲν εἶναι ἐνδεχόμενος ὁ φόβος τὸν ὁποῖον ἔχετε, πρῶτον, διότι θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ ἀπόφασιν μιᾶς Ἐπιτροπῆς· θέλετε νὰ ὀνομάσητε Ἐπιτροπὴν τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν;

§410Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν.

§411Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Μάλιστα, καὶ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Λάβετε ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, ἔχετε τὴν εὐχέρειαν νὰ ἀποφασίσητε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἓν Ὑπουργικὸν Συμβούλιον θὰ νομίσῃ ὄχι μόνον δίκαιον, ἀλλὰ καὶ συμφέρον, διότι ἐπὶ ὥρας ὁλοκλήρους ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Συνέλευσιν, νὰ μελετήσῃ ὅλην τὴν περιφέρειαν τὴν Ἑλληνικήν, ὅλους τοὺς Τόπους, ὅλας τὰς Χώρας. Ἀλλά, ὑποστηρίζω, ὑπάρχουν περιπτώσεις συγχωνεύσεως, ὑπάρχουν περιπτώσεις ἀποσπάσεως δήμων, ἐπαρχιῶν. Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς μοῦ ἔκαμε μίαν παρατήρησιν καὶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ ἀπαντήσω. Βλέπετε, εἰς τὸ σχέδιον νόμου περὶ ἀποκεντρώσεως, πρῶτον ὅτι λαμβάνεται πρόνοια μόνον διὰ τὰς Νέας Χώρας. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν Νέων Χωρῶν. Ὑπάρχουν ἀνάγκαι ἄλλαι, εἶναι ἐδῶ δύο πράγματα ὡρισμένα· ἐκεῖνα διὰ τὰ ὁποῖα ζητεῖτε νὰ ληφθῇ πρόνοια, εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι μελετημένα, δὲν εἶναι παρεσκευασμένα, ἐκεῖνα διὰ τὰ ὁποῖα ἡ ὑπηρεσία δὲν ἔχει ἀποφασίσει. Ἀλλὰ ὑπάρχουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν πλήρη τὰ στοιχεῖα, τόσον πλήρη, ὅσον εἶναι καὶ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἔχετε διὰ τὴν ἵδρυσιν τῶν δύο νομῶν, διαφόρων περιφερειῶν, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι, ἂν σεῖς ὁ ἴδιος πάρετε τὸν φάκελον καὶ ἀσχοληθῆτε μίαν ὥραν, θὰ λάβετε μίαν ἀπόφασιν τοιαύτην ἢ τοιαύτην. Καὶ οἱανδήποτε ἀπόφασιν καὶ ἂν λάβετε, τὴν δέχομαι. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἷς ἄνθρωπος ἀμερόληπτος νὰ μὴ λάβῃ μίαν ἀπόφασιν τοιαύτην ἢ τοιαύτην δικαίαν. Ἐγὼ λοιπὸν νομίζω ὅτι εἶναι πρακτικώτερον νὰ λάβετε τὴν ἐξουσίαν αὐτὴν καὶ ἂν νομίσετε ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ, ἂς μὴ γίνῃ.

§412ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαργέτης ἔχει τὸν λόγον.

§413Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ διαίρεσις ἡ διοικητικὴ ἡ ὑπάρχουσα εἶναι πλημμελεστάτη. Οὐχ ἧττον ὅμως νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ δεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἤλιδος πληρεξουσίου, διότι θὰ βάλῃ εἰς ἕνα μπελᾶ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ λαμβάνῃ καθ’ ἡμέραν ἀπαιτήσεις ἐξ ὅλων τῶν περιφερειῶν τῆς Ἑλλάδος, αἱ ὁποῖαι θὰ ζητήσουν τὴν ἵδρυσιν νομῶν. Ἐξ ἄλλου δέ, ὅπως ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπάρχει ἀνάγκη ἐθνικὴ νὰ ἱδρυθοῦν αὐτοὶ οἱ δύο νομοὶ εἰς τὰς Νέας Χώρας καὶ αὐτὴ ἡ ἐξαιρετικὴ ἀνάγκη ὀφείλει νὰ ἱκανοποιηθῇ. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ψηφίσωμεν τὴν ἵδρυσιν τῶν δύο αὐτῶν νομῶν καὶ διορισθῇ μία Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία νὰ μελετήσῃ γενικῶς τὸ ζήτημα τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Ἑλλάδος καὶ τὸν Ὀκτώβριον, στηριζομένη ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ μιᾶς τοιαύτης μελέτης, νὰ φέρῃ τὸ νομοσχέδιον.

§414Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἔχει τὸ ἑξῆς ἐλάττωμα ἡ πρότασίς σας. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι πρόκειται νὰ κάμωμεν ἐκλογὰς νομαρχιακῶν συμβουλίων· λοιπὸν θὰ ἦτο σκοπιμώτατον ἂν αἱ ἀναγκαῖαι μεταρρυθμίσεις τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως γίνουν πρὸ τῶν ἐκλογῶν αὐτῶν. Ἔχει μεγάλην σημασίαν τοῦτο. Ἡ Ἐπιτροπὴ τώρα τὴν ὁποίαν θέλετε, ὑπάρχει· εἶναι τὸ Συμβούλιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἐπὶ πλέον δὲ καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Νομίζω ἀντιθέτως ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. συναδέλφου ἐξ Ἤλιδος εἶναι πρακτικωτάτη. Ἔπειτα θὰ εἶναι δύσκολον νὰ κάμωμεν ἐκλογάς. Ἂν θέλετε νὰ ἀρχίσωμεν τὴν διαρρύθμισιν αὐτὴν τῶν νομῶν, νὰ τὴν ἀρχίσωμεν, ἀφοῦ ὅμως προηγουμένως κάμωμεν ὑπὸ γεωγραφικοὺς ὅρους, ἀπὸ ἀπόψεως συγκοινωνιῶν κλπ. τὴν διαίρεσιν αὐτῶν.

§415Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἀρκεῖ νὰ δοθῇ ἐντολὴ τοῦ σχηματισμοῦ μιᾶς Ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ σκοπὸν τὸν διακανονισμὸν ὅλων αὐτῶν τῶν ζητημάτων καὶ τὴν μελέτην γενικῶς ὅλης τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Ἑλλάδος, οὕτως ὥστε νὰ συντάξῃ ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη μίαν νέαν διοικητικὴν διαίρεσιν.

§416Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἄν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γόντικα, ὡς φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ, θὰ ὁρίζῃ ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως διὰ Διατάγματος, προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ κατόπιν συμφώνου γνωμοδοτήσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, προβαίνῃ εἰς διαρρυθμίσεις τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως.

§417Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Μάλιστα. Τῆς Κοινοβουλευτικῆς ὅμως Ἐπιτροπῆς ἐνισχυομένης.

§418ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαρελᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§419Δ. ΒΑΡΕΛΑΣ. Ἡ συζήτησις, κύριοι, τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως νομοῦ Καβάλλας καὶ νομοῦ Χαλκιδικῆς ἑπόμενον ἦτο νὰ γεννήσῃ εἰς ὅλους σχεδὸν ἡμᾶς τὴν ὄρεξιν νὰ ζητήσωμεν, κατὰ τὸ δοκοῦν καὶ τὸ συμφέρον εἰς ἕκαστον πληρεξούσιον, τὴν διαρρύθμισιν τῶν νομαρχιακῶν περιφερειῶν τοῦ Τόπου του. Ἀλλ’ ἐξεταστέον ἂν ἡ ὑποδιαίρεσις τῶν νῦν ὑπαρχόντων νομῶν εἰς μικροτέρους νομοὺς συμφέρει ἀπὸ διοικητικῆς ἀπόψεως καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς. Καὶ ἄλλοτε οἱ μικροὶ νομοὶ ἐδιπλασιάσθησαν. Τὰ ἀποτελέσματα τοῦ διπλασιασμοῦ εἶναι γνωστά. Ἡ αὔξησις τῶν δαπανῶν καὶ ἡ εἰσαγωγὴ εἰς μέγαν βαθμὸν τῆς συναλλαγῆς καὶ πλεῖστα ἄλλα ζητήματα ἐδημιουργήθησαν, προκαλέσαντα κατὰ τὸ πλεῖστον τὴν Ἐπανάστασιν τοῦ 1909. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἠλείας συνάδελφος κ. Γόντικας, ὡς τὸ ἁπλούστερον, ὅπως δηλ. πολλαὶ ἐπαρχίαι τῆς Ἑλλάδος ἀπαρτίσωσιν ἴδιον νομὸν, δὲν τὸ εὑρίσκω ὀρθόν. Διότι δὲν ἠξεύρω ποῦ θὰ καταλήξωμεν ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως. Τὸ σύστημα τῶν νομαρχιῶν ὑφίσταται ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Ἄν ὑπάρχουν λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ὁ νόμος περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων καὶ ὁ νεώτερος σχετικὸς νόμος δὲν ἔφεραν τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα προσεδόκα ὁ νομοθέτης, οἱ λόγοι οὗτοι δέον νὰ ἀποδοθοῦν κατὰ 100% εἰς τὸν θεσμὸν τῶν νομαρχῶν. Μὴ λησμονῶμεν ὅτι οἱ νομάρχαι εἶναι τὸ κέντρον ὄχι τῆς εὐρύθμου λειτουργίας τῆς διοικητικῆς μηχανῆς, ὄχι τῆς κανονικῆς ἐποπτείας ἐπὶ τοὺς δήμους, ἀλλὰ δυστυχῶς τῆς ἐξαχρειώσεως καὶ κακοδιοικήσεως. Οὐδεὶς λησμονεῖ ὅτι οἱ νομάρχαι, ὡς μετακλητοὶ ὑπάλληλοι τῆς Κυβερνήσεως, σκοπὸν ἔχουν οὐχὶ νὰ ἐποπτεύουν ἐπὶ τοὺς δήμους, πρὶν δὲ γίνῃ ὁ νόμος περὶ ἐνοριῶν καὶ δημιουργηθοῦν τὰ ἐνοριακὰ συμβούλια, νὰ ἐποπτεύουν καὶ ἐπὶ τὰς μοναστηριακὰς περιουσίας, ἀλλὰ νὰ ὑποστηρίζουν μόνον τοὺς δημάρχους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ ἐτύγχανον φίλοι τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον οἱ δῆμοι δὲν προώδευσαν. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ὁ θεσμὸς τῶν νομαρχῶν πρέπει νὰ εἶναι γενικώτερος· ἔπρεπε μεγάλα τμήματα τοῦ Κράτους νὰ ἀπαρτίζουν ἕνα νομόν. Αἴφνης ἡ Πελοπόννησος νὰ ἀπαρτίζῃ ἕνα νομόν, ἡ Στερεὰ Ἑλλὰς ἄλλον, ἡ Θεσσαλία ἄλλον κλπ. Ὅσον πλησιεστέρα εἶναι ἡ Διοίκησις εἰς ἕνα Τόπον, τόσον χειρότερα ἀποτελέσματα ἔχει. Αὐτὸ εἶναι γενικῶς ἀποδεδειγμένον. Δὲν γνωρίζομεν βεβαίως, κύριοι, ἂν εἰς τὰς Νέας Χώρας συντρέχουν λόγοι ἐπιβάλλοντες τὴν ἵδρυσιν τῶν νομῶν αὐτῶν, εἰς τὴν Παλαιὰν ὅμως Ἑλλάδα ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἐπιτρέπεται νὰ προβῶμεν εἰς τὴν λῆψιν παρομοίων μέτρων.

§420ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Θεολογίτης ἔχει τὸν λόγον.

§421Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐδημιουργήθη ἡ ἐντύπωσις ὅτι πρόκειται περὶ μέτρου ἐξαιρετικοῦ, περὶ μέτρου εὐνοίας, ὡς ὁ πρὸ ὀλίγου ἀγορεύσας συνάδελφος ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ τὸ ἐχαρακτήρισεν. Διὰ τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσωμεν ὀλίγας λέξεις. Ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, τοιαύτη πληθὺς ζητημάτων ἐν Καβάλλᾳ, γεννῶνται ἐργατικὰ ζητήματα τόσον μεγάλα, ὑπάρχουσι 14 Ἀμερικανικαὶ Ἑταιρεῖαι τῶν ὁποίων ἡ νομισματικὴ κίνησις ἐπηρεάζει τὴν ὅλην συναλλαγματικὴν κατάστασιν τῆς Χώρας, ὥστε νὰ ἐπιβάλλεται ὡς ἀναγκαιοτάτη ἡ λῆψις τοῦ ἐξαιρετικοῦ αὐτοῦ μέτρου. Καὶ ἡ ἀνάγκη αὕτη κατέστη περισσότερον ἀντιληπτὴ σήμερον, κατόπιν τῶν τελευταίων γεγονότων, ἰδίᾳ ὅμως τῶν τελευταίων μεγάλων οἰκονομικῶν ταραχῶν. Ἡ Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν ὡς ἀνάγκην ἐπιτακτικὴν τὴν ἵδρυσιν τοῦ νομοῦ τῆς Καβάλλας. Οἱ λόγοι εἶναι ἀρκετὰ σοβαροί, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπηται νὰ θεωρηθῇ τοῦτο ὡς ἀφορμὴ διὰ νὰ ζητηθῇ ἡ σύστασις νομῶν δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Καταλήγων, κύριοι, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω σχετικὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία, παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ δοθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§422ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναγνωστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§423Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Θεολογίτη γίνεται δεκτή, κ. Πρόεδρε.

§424ΑΝ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐσκέφθη κανείς, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀντιταχθῇ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως νομοῦ Καβάλλας· ἀλλὰ βέβαια ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τὸ δικαίωμα νὰ παραπονεθῶμεν, διότι δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν μία δικαιοτέρα διοικητικὴ διαίρεσις, ἐφόσον ἡ ὑπάρχουσα διοικητικὴ διαίρεσις εἶναι ἀναμφισβητήτως ἄνισος. Ὑπεστηρίχθη ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχωσι στοιχεῖα, νὰ μελετηθῇ ἡ σύστασις ἑνὸς νέου νομοῦ καὶ οὕτω μόνον νὰ προέλθῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς ἀπόφασιν. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῆς Κορινθίας νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τοιαῦτα στοιχεῖα καὶ τόσον εἶναι μελετημένον τὸ ζήτημα, ὥστε δὲν χρειάζεται περισσοτέρα μελέτη διὰ νὰ προέλθῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτήν, εἰς τὴν ὁποίαν προῆλθε προκειμένου περὶ τοῦ νομοῦ τῆς Καβάλλας. Ἡ ἐπαρχία Κορινθίας εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη· ἔχει πλέον τῶν 85.000 κατοίκων. Ἂν ὑπάρχῃ ἑπομένως δικαιολογία διὰ σύστασιν νομοῦ εἰς μίαν ἐπαρχίαν, ἡ μεγαλυτέρα δικαιολογία εἶναι διὰ τὴν Κορινθίαν. Ἀλλ’ ἂν νομίζετε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι πρέπει δι’ οἱονδήποτε λόγον νὰ μὴ κατατμηθῇ ὁ νομός τῆς Ἀργολιδοκορινθίας, ὁ τόσον μεγάλος, ἐγὼ σᾶς προτείνω νὰ μεταφερθῇ τοὐλάχιστον ἡ ἕδρα τοῦ νομοῦ αὐτοῦ εἰς τὴν Κόρινθον. Περὶ τούτου εἶναι τελείως σύμφωνος καὶ ὁ κ. Βουδούρης, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησεν ὡς νομάρχης καὶ ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι τὸ Ναύπλιον δὲν εἶναι Τόπος διαμονῆς. Τίποτε δὲν συνηγορεῖ ὑπὲρ αὐτοῦ, εἰμὴ μόνον λόγοι ἱστορικοί. Ἂν ὑποτεθῇ ὅτι δὲν ἔχει ἀκόμη μελετηθῆ τὸ ζήτημα, ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ μίαν τροπολογίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον ὁρίζουσαν ὅτι μετατίθεται ἡ ἕδρα τοῦ νομοῦ Ἀργολιδοκορινθίας ἀπὸ τὸ Ναύπλιον εἰς τὴν Κόρινθον.

§425ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σολδᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§426Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν καὶ ἐγὼ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Συμφωνῶ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Γόντικα. Διατυπώνω ὅμως τὴν παράκλησιν ὅπως τὸ νομοσχέδιον κανονίσῃ ὅλας τὰς λεπτομερείας τῶν νομῶν, διότι ἡμεῖς ἐν Λευκάδι ὑπαγόμεθα διοικητικῶς εἰς τὴν Κέρκυραν, ἐκκλησιαστικῶς εἰς τὴν Ἰθάκην, πρωτοδικειακῶς εἰς τὴν Ἀκαρνανίαν.

§427ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§428Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Παραιτοῦμαι, κ. Πρόεδρε.

§429ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπηλιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§430Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Εὑρίσκω καὶ ἐγὼ ὀρθοτάτην τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐξ Ἠλείας πληρεξουσίου. Εἶναι ὁ μόνος τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον θὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταρρυθμίσῃ σκοπιμώτερον τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελα νὰ ὑποστηρίξω εἶναι τοῦτο μόνον· νὰ καταρτίσῃ ἡ Κυβέρνησις Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπὰς διὰ τὰ ζητήματα αὐτά. Τὸ γεγονὸς καὶ μόνον τοῦ καθορισμοῦ τῆς ἱδρύσεως τοῦ νομοῦ προκαλεῖ τοσαύτας ἀντιζηλίας, ὥστε νὰ ὑποστηρίζωνται καὶ αἱ μᾶλλον παράδοξοι καὶ παράλογοι τῶν γνωμῶν. Θὰ ἦτο προτιμοτέρα ἡ ὑπόδειξις μιᾶς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καθαρῶς ὑπηρεσιακῆς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς σοβαρὸς λόγος ὁ φόβος τὸν ὁποῖον ἐξέφρασεν ὁ ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ μεταβάλῃ εἰς νομοὺς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους.

§431ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀνδρεαδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§432Ν. ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ. Ὁ τρόπος τὸν ὁποῖον ὁ κ. ἐξ Ἠλείας συνάδελφος ὑπέδειξε, νὰ καταργηθοῦν δηλ. οἱ νομοί, εἶναι ἀντικοινοβουλευτικός, διότι ζητεῖται δι’ αὐτοῦ ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν νὰ δοθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα νὰ καταργῇ νομοὺς χωρὶς νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν ἡ Συνέλευσις ἂν δικαιολογεῖται ἡ κατάργησις. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι τοιοῦτόν τι δὲν ἐπεζήτησαν οὔτε αἱ φαυλοκρατικαὶ Κυβερνήσεις. Πρέπει ἡμεῖς νὰ ὀπισθοδρομήσωμεν πρὸς τὴν ἐποχὴν τῶν διαφόρων φαυλοκρατῶν; Καὶ ἐκεῖνοι μὲν θὰ εἶχον μίαν δικαιολογίαν, τὴν δικαιολογίαν ὅτι δὲν εἶχον τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας. Ἀλλὰ σήμερον, ὁπότε ὑπάρχουν τοιαῦτα καὶ αἱ Ἀθῆναι ἀπέχουν ὀλίγας μόνον ὥρας ἀπὸ ὅλα σχεδὸν τὰ σημεῖα τῆς Ἑλλάδος, δὲν δικαιολογεῖται ἡ ἀποδοχὴ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ὑπέδειξαν οἱ προαγορεύσαντες συνάδελφοι.

§433ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαμκῖνος ἔχει τὸν λόγον.

§434Ν. ΖΑΜΚΙΝΟΣ. Κύριοι, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν οὔτε διὰ τὸν νομὸν Καβάλλας οὔτε διὰ τὸν νομὸν τῆς Χαλκιδικῆς. Θεωρῶ ἀναγκαιοτάτην τὴν σύστασιν ἀμφοτέρων τούτων. Θέλω ὅμως τὸ μέτρον νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Γρεβενῶν, διότι οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εἰσηγηθῇ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοθέτημα συντρέχουν καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν Γρεβενῶν. Εἶναι λόγοι ἐθνικοὶ οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τοῦτο. Διότι πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι εἰς τὰ Γρεβενὰ ἐνεργεῖται μία προπαγάνδα ξενική, τὴν ὁποίαν ἡ διοίκησις πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπὸ τὴν ἀμεσωτάτην ἐποπτείαν της.

§435ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φίλανδρος ἔχει τὸν λόγον.

§436Κ. ΦΙΛΑΝΔΡΟΣ. Παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, κηρυσσόμενος ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου.

§437ΣΠ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει διὰ λόγους τοπικοὺς καὶ ἐθνικούς.

§438Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ παρακαλέσω τοὺς ὑποβαλόντας τὴν τροπολογίαν περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ μέτρου καὶ εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα ὅπως μὴ ἐπιμείνουν, διότι, ὡς ἀνεπτύχθη, εἶναι ἐξαιρετικοὶ οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὴν σύστασιν τοῦ Νομοῦ Καβάλλας.

§439Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἐφόσον, κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς δηλοῖ ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν μας, τὴν ἀποσύρομεν.

§440ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου 2 καὶ 3, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς αʹ συζήτησιν). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐλέγχου τῶν πράξεων τῶν ὀργάνων τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν Νομῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Νομοῦ Χαλκιδικῆς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. περὶ διοικήσεως τῶν Νομῶν». (Ἀναγινώσκεται καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1).

§441ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Μαργέτης ἔχει τὸν λόγον.

§442Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ἤθελον νὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν ὅπως δεχθῇ τροπολογίαν καθ’ ἣν αἱ ἐκλογαὶ τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων νὰ μὴ γίνωνται διὰ καθολικῆς ψηφοφορίας, ἀλλ’ ἀμέσως ὑπὸ τῶν κοινοτικῶν Συμβουλίων, διότι ἄλλως θὰ ἔχωμεν ὁμαδικοὺς ἀγῶνας πολὺ χειροτέρους τῶν μέχρι τοῦδε.

§443Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τῆς τροπολογίας ταύτης, ἐπειδὴ ἔχομεν τὸ ἄρθρον 72 τοῦ Ν. Διατάγματος «περὶ διοικήσεως Νομῶν», κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ Νομοὶ δὲν ἔχουσιν ἁρμοδιότητα περὶ συντηρήσεως τῶν ὁδῶν, κάμνω τὴν δήλωσιν ὅτι ἡ τροπολογία δὲν γίνεται δεκτή, διότι, κατὰ τὸ ἄρθρον 72, γίνεται συντρέχουσα ἡ ἁρμοδιότης τοῦ Νομοῦ μετὰ τοῦ Κράτους.

§444Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Νὰ ἐπαναλάβω. Τὸ Κράτος ἔχει ἀναλάβει πράγματι ὡρισμένας ὑποχρεώσεις δι’ ὡρισμένους δρόμους. Δὲν θέλομεν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι παύει ἡ ἁρμοδιότης δι’ αὐτοὺς τοὺς ὡρισμένους δρόμους.

§445Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δέον νὰ θεσπισθῇ ἡ ἐπαρχιακὴ διοίκησις μὲ Ἐπαρχιακὸν Συμβούλιον καὶ οὐχὶ Νομαρχιακόν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 3–12, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς βʹ συζήτησιν).

§446ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῆς περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων νομοθεσίας». (Ἀναγινώσκονται καὶ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2).

§447ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται). Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Σολδάτος.

§448Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ὑποβάλω μίαν τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ πρωτεύουσαι τῶν ἐπαρχιῶν καὶ ἂν δὲν ἔχωσι κατοίκους ἄνω τῶν 10.000, νὰ γίνωνται Δῆμοι.

§449Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν γίνεται δεκτή.

§450ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γόντικας ἔχει τὸν λόγον.

§451Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὅπως γνωρίζετε, διὰ νὰ ὑπάρξῃ Δῆμος, χρειάζεται νὰ γίνῃ ἀπογραφή. Ἐπειδὴ δὲ αἱ ἀπογραφαὶ γίνονται κατ’ ἀραιὰ διαστήματα, δὲν εἶναι πάντοτε ὀρθὸς ὁ ὁρισμὸς εἰς Δήμους.

§452Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὸν ἀγαπητόν μου καὶ διακεκριμμένον συνάδελφον κ. Γόντικαν θὰ δηλώσω ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν του, εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι καὶ αὐτὸς δὲν θὰ τὴν ἐδέχετο. Γνωρίζω ὅτι οὐσιαστικοὶ λόγοι συντρέχουν, ἀλλ’ ἡ κατάταξις τῶν Δήμων εἰς Δήμους καὶ Κοινότητας γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει κριτηρίων στηριζομένων εἰς τὴν ἐπίσημον ἀπογραφὴν τοῦ Κράτους. Ἐὰν εἰς τὴν ἀπογραφὴν παρεισέφρησαν λάθη, μέχρι τῆς τελευταίας δὲ ἀπογραφῆς ἐπῆλθον ἀλλαγαί, τοῦτο δὲν εἶναι λόγος διὰ νὰ μεταβάλωμεν τὴν βάσιν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ οὔτε αὐτὴν τὴν τροπολογίαν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3, ἀναγινώσκεται δὲ καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 4).

§453ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5. (Ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Καλδῆς ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§454Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Δύο παρατηρήσεις ἔχω νὰ κάμω. Ἡ πρώτη ἀφορᾷ τὴν ταμειακὴν αὐτοδιοίκησιν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, κατατίθενται τὰ χρήματα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, δὲν δύνανται δὲ οἱ πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων νὰ ἀποσύρουν χρήματα παρὰ ὅταν γίνουν κοινοτικὰ ἔργα. Τὸ τοιοῦτο μεγάλως δυσχεραίνει τοὺς προέδρους τῶν Κοινοτήτων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἐξοδεύουν ἐκ τῶν ἰδίων. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς προέδρους νὰ ἀποσύρουν ἓν ποσὸν μέχρι 2.000 δραχμῶν, ἀναλόγως τοῦ ἔργου καὶ ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ, πάντοτε δὲ ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§455Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐξάνομεν τὴν ἁρμοδιότητα τῶν προέδρων.

§456Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν μποροῦν νὰ διορθώσωσι τίποτε· δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀποσύρουν χρήματα ἐκ τῶν προτέρων, ἀλλὰ πρέπει νὰ δαπανηθοῦν τὰ χρήματα πρῶτα καὶ ἔπειτα νὰ ἀποσύρουν. Ἡ δευτέρα παρατήρησίς μου ἀφορᾷ τὴν ἐγγραφὴν τῶν προσφύγων εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, ἀλλ’ ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀναπτύξω αὐτὴν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου.

§457Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τῆς παρατηρήσεώς σας, κύριε συνάδελφε, περὶ ταμειακῆς διευκολύνσεως ἔχω τὴν ἰδέαν, ἀφοῦ μελετηθῇ αὕτη, νὰ περιληφθῇ εἰς ἄλλο νομοσχέδιον. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 5).

§458ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6. (Ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Ξύδης ἔχει τὸν λόγον.

§459Σ. ΞΥΔΗΣ. Ὑπάρχουν, κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸν νόμον περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἔργα, τὰ ὁποῖα γίνονται ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸν πρόεδρον τῆς Κοινότητος ἢ τὸν Δήμαρχον χωρὶς νὰ ἀπαιτῆται δημοπρασία, ἔργα τὰ ὁποῖα γίνονται κατ’ ἀπόφασιν τοῦ δημοτικοῦ ἢ κοινοτικοῦ Συμβουλίου, ἔργα τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦνται ἄνευ δημοπρασίας καὶ ἔργα τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦνται κατόπιν δημοπρασίας. Τὰ ὅρια τῶν ἔργων αὐτῶν αὐξάνονται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Κατὰ τὸν προηγούμενον νόμον καὶ τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ τὸ κοινοτικὸν καὶ ὁ Δήμαρχος καὶ ὁ πρόεδρος τῆς Κοινότητος εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ κάμουν παραγγελίας πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων· διὰ προμηθείας ὅμως δὲν εἶχον αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Πρέπει λοιπὸν νὰ ὁρισθῇ ὅτι, ὅταν ἀποφασίζωνται ἔργα εἴτε ἐκ μέρους τοῦ Δημάρχου εἴτε ἐκ μέρους τοῦ προέδρου, ὁ ταμίας εἶναι ὑποχρεωμένος εἰς προκαταβολὴν τοῦ ποσοῦ τοῦ ψηφισθέντος διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου ἢ τὴν προμήθειαν πραγμάτων, καθ’ ὃν τρόπον σήμερον ὁ ταμίας τοῦ Κράτους δίδει χιλιάδας δραχμῶν ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ.

§460Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχει νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔλθῃ αὔριον εἰς βʹ συζήτησιν, εἰς τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς προτάσεις σας.

§461Σ. ΞΥΔΗΣ. Πολὺ καλά. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 6, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 7–29).

§462ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 30. (Ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Ξύδης ἔχει τὸν λόγον.

§463Σ. ΞΥΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 30. Κατ’ αὐτὸ φαίνεται ὅτι εἰς τὰς μελλούσας ἐκλογὰς θὰ ἔχωσι ψῆφον καὶ αἱ γυναῖκες. Ἀφήσατε, παρακαλῶ, πρῶτον διὰ τοῦ Συντάγματος νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου εἰς τὰς γυναῖκας καὶ ἔπειτα τὸ ἀναγράφετε εἰς τὸν νόμον. Μὴ θεωρεῖτε τὸ ζήτημα τόσον εὔκολον καὶ ἐνθυμηθῆτε τὸν θόρυβον ὁ ὁποῖος ἐδημιουργήθη εἰς τὴν μακαρίτιδα Γʹ Ἐθνικὴν Συνέλευσιν.

§464ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§465Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, καίτοι ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 30, ἐν τούτοις ἅπαξ ἀνῆλθον τὸ βῆμα θὰ μοὶ ἐπιτραπῆ νὰ φέρω γενικῶς τὰς παρατηρήσεις μου ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Προκειμένου ἐν πρώτοις περὶ συγκροτήσεως εἰς Δήμους Κοινοτήτων αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν προηγουμένην ἀπογραφὴν δὲν εἶχον τὸν πληθυσμὸν τὸν ἀνάλογον, σήμερον ὅμως, λόγῳ τῆς συγκεντρώσεως προσφύγων, τῆς πολιτογραφήσεως αὐτῶν, τῆς ἐπιστροφῆς δημοτῶν ἐξ Ἀμερικῆς κλπ., ἔχει αὐξηθῆ οὗτος κατὰ πολύ, ἤθελον προτείνει ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὅπως μετὰ εἰσήγησιν τῶν αὐτῶν Ἐπιτροπῶν, δηλ. τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν λύῃ τὸ ζήτημα διὰ Προεδρικοῦ Διατάγματος.

§466Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ πρότασίς σας εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον.

§467Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§468Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐπεφυλάχθην καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις.

§469ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§470Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἤθελον, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Κατὰ τὰς μελλούσας δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογὰς βεβαίως ἐν πλήρει δικαιώματι θὰ λάβουν μέρος καὶ οἱ πρόσφυγες. Ἀλλὰ γνωρίζομεν ὅλοι ὅτι οἱ πρόσφυγες εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς ἐκλογικοὺς καταλόγους εἰς διάφορα μέρη. Ἔκτοτε ὅμως ἐπῆλθον ἀρκεταὶ μετακινήσεις, διότι ἡ ἀρχική των ἐγκατάστασις ἦτο προσωρινή, ἐνῷ σήμερον γίνεται ὁριστικωτέρα. Θὰ εἶχον νὰ φέρω τὸ παράδειγμα τῶν προσφύγων τῆς Μυτιλήνης, οἱ ὁποῖοι τότε ποὺ ἐγένοντο οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι εὑρίσκοντο εἰς τὴν πρωτεύουσαν, τώρα δέ, ἐπειδὴ ἐν τῷ μεταξὺ ἔγινεν ἡ ὁριστική των ἐγκατάστασις, διενεμήθησαν εἰς διαφόρους περιφερείας. Εὑρίσκονται λοιπὸν ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τῆς πρωτευούσης. Καὶ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα: Θὰ ψηφίσουν εἰς τὸ μέρος εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκονται διὰ νὰ ρυθμίσουν καὶ τὰς κοινοτικὰς ἐκλογάς; Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ εἶναι συμφέρον εἰς τοὺς πρόσφυγας νὰ τεθῇ ἡ διάταξις εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον περὶ ἐκλογῶν κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ πρόσφυγες ψηφίζουν εἰς τὸ μέρος εἰς τὸ ὁποῖον μονίμως ἔχουν ἐγκατασταθῆ.

§471Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁμολογουμένως, κύριε συνάδελφε, τὰ πράγματα δὲν ἔχουσιν ἀκόμη μελετηθῆ καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ Συνέλευσις θὰ εὕρισκεν εὔλογον, προκειμένου περὶ τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν, νὰ ἐξουσιοδοτήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως διὰ Διαταγμάτων προβαίνῃ εἰς τὴν τακτοποίησιν τῶν πραγμάτων τὰ ὁποῖα δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κανονίσωμεν τώρα.

§472ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἔνστασις περὶ μὴ ὑπάρξεως ἀπαρτίας. Θὰ ἀναγνωσθῶσι πρῶτον τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων (ἀναγινώσκει): Π. Ζωγράφος, Γ. Βραχνός, Σ. Ἀναστασιάδης, Ε. Μαλαμίδας, Π. Κουρτίδης. Ἅπαντες εἶναι παρόντες· ἑπομένως νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου).

§473Ν. ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ. Οἱ ὑποβαλόντες τὴν ἔνστασιν τὴν ἀποσύρουσιν ἑπομένως νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Θόρυβος).

§474ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῖον ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ λέγει αὐτό; Νὰ μοῦ τὸ δείξητε.

§475Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡ ὑποβληθεῖσα ἔνστασις περὶ μὴ ὑπάρξεως ἀπαρτίας ἀποσύρεται ὑπὸ τῶν ὑποβαλόντων πληρεξουσίων.

§476ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δείξατέ μου τὸ ἄρθρον· ἐγὼ διαφωνῶ καὶ παραδίδω τὴν ἕδραν εἰς τὸν κ. Ἀνδρεαδάκην. Φρονῶ ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀποσυρθῇ ἡ ἔνστασις περὶ μὴ ὑπάρξεως ἀπαρτίας. (Ὁ κ. Ἀνδρεαδάκης παρακαλεῖται νὰ ἔλθῃ, ἵνα καταλάβῃ τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου. (Ὁ κ. Πρόεδρος ἐγείρεται ἵνα ἀπέλθῃ· δημιουργεῖται θόρυβος).

§477ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω δικαίωμα νὰ διορίσω ἀντικαταστάτην, μὴ παρόντος ἄλλου Ἀντιπροέδρου, τὸν πρεσβύτερον τῶν παρόντων πληρεξουσίων.

§478Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ Ἀντιπρόεδρος.

§479ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφόσον δὲν ὑπάρχει Πρόεδρος καλεῖται ὁ Ἀντιπρόεδρος καὶ ἐφόσον δὲν ὑπάρχουσι τοιοῦτοι καλεῖται ὁ πρεσβύτερος τῶν πληρεξουσίων.

§480Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὁ Κανονισμὸς λέγει ὅτι, ἀποσυρομένης τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως περὶ μὴ ἀπαρτίας....

§481ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν λέγει πουθενὰ ὁ Κανονισμὸς ὅτι δύναται ν’ ἀποσυρθῇ ἡ ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας ἐφόσον ἤρχισεν ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου. Ἐγὼ διαφωνῶ.

§482ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸ λέγει ἡ Συνέλευσις.

§483Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ τὸ συζητήσωμεν τὸ πρᾶγμα. Ὅταν ὑποβάλω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας καὶ ἀντιληφθῶ ἐγὼ ὁ ὑποβαλὼν τὴν ἔνστασιν ὅτι ἐπλανήθην περὶ τὴν ἐκτίμησιν τῶν παρόντων πληρεξουσίων, τότε ἀποσύρω τὴν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§484ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ζήτημα ἀντιλήψεως. Ἐγὼ διαφωνῶ εἰς τοῦτο.

§485Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Συμφωνῶ μὲ τὴν ἀντίληψίν σας, κύριε Πρόεδρε. Ἔχετε δίκαιον.

§486ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τσιριμῶκε, ὁρίστε, παρακαλῶ, εἰς τὴν ἕδραν.

§487Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ ἀντίληψίς μου, ἐπειδὴ μὲ προκαλεῖτε, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ὁμοία μὲ τὴν ἰδικήν σας.

§488ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαφωνῶ μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν δύναμαι νὰ προεδρεύσω καὶ δι’ αὐτὸ ἐκάλεσα τὸν κ. Ἀνδρεαδάκην νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ καταλάβῃ τὴν ἕδραν. Τὸν Πρόεδρον, λέγει ὁ Κανονισμός, κωλυόμενον ἀναπληροῖ ὁ αʹ Ἀντιπρόεδρος, τὸν αʹ Ἀντιπρόεδρον κωλυόμενον ἀναπληροῖ ὁ βʹ Ἀντιπρόεδρος, τὸν βʹ Ἀντιπρόεδρον κωλυόμενον ἀναπληροῖ ὁ γʹ Ἀντιπρόεδρος, μὴ ὑπάρχοντος δὲ ἑτέρου Ἀντιπροέδρου ὁ Πρόεδρος καλεῖ τὸν πρεσβύτερον ἐκ τῶν πληρεξουσίων, ἵνα καταλάβῃ τὴν προεδρικὴν ἕδραν. Ἐκάλεσα τὸν κ. Ἀνδρεαδάκην ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ πρεσβύτερος. Κύριε Ἀνδρεαδάκη, ὁρίστε νὰ καταλάβητε τὴν προεδρικὴν ἕδραν. (Θόρυβος).

§489ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸν κ. Ἡρακλείδην.

§490ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ κ. Καλομενόπουλος νὰ ἔλθῃ... (Ὁ κ. Ξύδης. (Θόρυβος).

§491Ι. ΛΙΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ματαιώνετε τὴν ψήφισιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων, κύριε Πρόεδρε.

§492ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἔχω τὰς ἀντιλήψεις μου. Σᾶς ἀπαγορεύω νὰ θέλητε νὰ μοῦ ἐπιβάλητε τὴν ἀντίληψίν σας.

§493Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἄν, κύριε Πρόεδρε, ἔχετε τὴν ἀντίληψιν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ λύσητε τὴν συνεδρίασιν.

§494ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύω τὴν συνεδρίασιν.

§495Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ, κύριε Πρόεδρε, ἠρχίσατε τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου, περατώσατέ την.

§496ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ παραμείνω ἐπὶ τῆς ἕδρας.

§497Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τότε νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§498Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§499ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὰς 6 μ. μ. (Ὥρᾳ 3.30′ π.μ.).