1924.06.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 55Η

Δευτέρα 9 Ἰουνίου 1924.

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρᾳ 6.15′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικά).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Τὰ πρακτικὰ κυροῦνται. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Ὁ Δ. Παπαπολύζος λοχαγὸς Πεζικοῦ αἰτεῖται τὴν καταβολὴν τῆς ἀμοιβῆς του. — Ὁ Σύνδεσμος τῶν Γεωπόνων Μέσων Ἑλλην. Σχολῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ μὴ δημιουργίας νέων θέσεων. — Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Ἱερατικοῦ Συνδέσμου Μαντινείας αἰτεῖται τὴν οἰκονομικήν του βελτίωσιν. — Ἡ Ἕνωσις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων Ἀρκαδίας καὶ Κερκύρας παρακαλεῖ ὅπως αἱ ἀποδοχαί τῶν κανονισθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τιμαρίθμου. — Οἱ Δημοδιδασκαλικοὶ Σύλλογοι Καλαβρύτων, Λεβαδείας, Λοιδωρικίου, Σερρῶν, Καβάλλας, Μεσολογγίου, Κομοτηνῆς καὶ Φλωρίνης παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Ὁμοσπονδίας των. — Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων Λαριγκόβης, Καλαποδίου καὶ Γραμέντζης παρακαλοῦσιν ὅπως ἀποσπασθῶσι τοῦ νομοῦ Σερρῶν. — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ μονιμοποιήσεως προσωπικοῦ μηχανικῶν καὶ ἠλεκτρομηχανικῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ἀσυρμάτου». — Ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «περὶ ὑπολογισμοῦ εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν ὡς συνταξίμου τῆς δικηγορικῆς τοιαύτης». 2) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 60 τῆς Στρατιωτικῆς Π. Νομοθεσίας». 3) «περὶ παρατάσεως προθεσμίας ἀναγνωρίσεως γάμου Στρατιωτικῶν». — Οἱ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν Ὑπουργοὶ καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς δηλώσεως περὶ ἀναγνωρίσεως τοῦ δικαιώματος τῆς χρήσεως ναυτικῆς σημαίας τῶν Κρατῶν τῶν στερουμένων θαλασσίας ἐξόδου». — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Γ. Σεχιώτης, Α. Μάρκου καὶ Π. Γιωτόπουλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προαγωγῆς καὶ μεταθέσεως δικαστικῶν ὑπαλλήλων». — Ὁ πληρεξούσιος Λασηθίου κ. Ἰωσ. Κούνδουρος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διακανονισμοῦ σειρᾶς ἀρχαιότητος ἀξιωματικῶν». — Ὁ πληρεξούσιος Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς κ. Κ. Βαρδουλάκης αἰτεῖται τρίμηνον ἄδειαν ἀποδημίας εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἥτις συναινέσει τῆς Συνελεύσεως χορηγεῖται. — Ὁ πληρεξούσιος Λακεδαίμονος κ. Γ. Φικιώρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ λογιστικοῦ καὶ τῶν περὶ Γενικῆς Διευθύνσεως τοῦ Δημοσίου Λογιστικοῦ νόμων». — Ὁ ἀγροτικὸς κόσμος Δήμου Ψωρίδος αἰτεῖται τὴν λύσιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. — Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Βερροίας αἰτεῖται τὴν ἐφαρμογὴν τῆς κυριακῆς ἀναπαύσεως. — Ἡ Ἕνωσις αὐτοκαλλιεργητῶν Μακεδονίας παρακαλεῖ ὅπως μείνωσι σεβαστὰ τὰ δικαιώματά των. — Οἱ κ.κ. Δ. Ἀνδρεάδης καὶ Σ. Θεολογίδης, πληρεξούσιοι, διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ ἐγκατάστασιν τῶν προσφυγικῶν οἰκογενειῶν Φλωρίνης. — Οἱ πολεμισταὶ Σερβίων παρακαλοῦσιν ὅπως διαταχθῇ ὁ Ἐπίτροπος Ἐποικισμοῦ Κοζάνης καὶ ἀναθεωρήσῃ τὰς αὐθαιρέτους ἐνεργείας του. — Οἱ ἔφεδροι ἰατροὶ Λασηθίου οἱ κατέχοντες φαρμακεῖα ζητοῦσιν ὅπως μὴ ἀφαιρεθῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο. — Ὁ πληρεξούσιος κ. Β. Ἰακωβάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκδικάσεως τῶν ἐκ συναλλαγματικῶν καὶ ἐμπορικῶν ἢ μὴ γραμματίων εἰς διαταγὴν διαφορῶν». — Ἡ Ἕνωσις τῶν δημοσίων ὑπηρετῶν ζητεῖ τὴν βελτίωσιν τῆς οἰκονομικῆς των θέσεως. — Διάφοροι Σύνδεσμοι Ρεθύμνης παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ νομοθ. μέτρον πρὸς οἰκονομικὴν ἀνακούφισιν τοῦ Κλήρου. — Ὁ Κτηματ. Σύλλογος Ἁγίου Λαυρεντίου παρακαλεῖ ὅπως υἱοθετηθῶσι τὰ αἰτήματα τοῦ κτηματικοῦ κόσμου Πηλίου. — Ὁ Ἱερατικὸς Σύνδεσμος Ἐδέσσης παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ νόμος περὶ βελτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς θέσεως τοῦ Κλήρου τῶν Νέων Χωρῶν. — Ἡ Ἕνωσις τῶν Φαρμακοποιῶν Ἡρακλείου ζητεῖ τὸ κλείσιμον τῶν φαρμακείων τῶν ἰατρῶν. — Ἡ Λέσχη τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων Ναυπλίου αἰτεῖται τὴν οἰκονομικήν των ἐνίσχυσιν. — Οἱ πρόσφυγες Ἀλεξανδρουπόλεως παρακαλοῦσιν ὅπως ἐκτελεσθῶσιν αἱ ὑποσχέσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διὰ τὴν ἐγκατάστασίν των. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι ἀνεβλήθη διὰ τὴν Πέμπτην. Ὑπάρχει πρότασις περὶ προτάξεως τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ πληρεξουσίου κ. Προμπονᾶ, ὁ ἁρμόδιος ὅμως Ὑπουργὸς ἀπουσιάζει. Τί λέγει ἡ Συνέλευσις;

§3ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις δὲν δέχεται. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα πρότασις περὶ προτάξεως ἄλλων. Θὰ ἀκολουθήσωμεν μὲ τὴν σειράν.

§5Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ ἐπερώτησίς μου φαίνεται μὲν ἐκ πρώτης ὄψεως ὅτι ἔχει σημασίαν τοπικήν, ἀλλ’ ἔχει, ὡς θὰ ἀποδείξω, σημασίαν γενικήν. Πρόκειται περὶ πράξεως παρανόμου καταφανῶς τῆς Μοναστηριακῆς Ἐπιτροπῆς Λασηθίου Κρήτης, ἡ ὁποία, παρὰ τὸν κείμενον νόμον, τὸν καταστατικὸν χάρτην τῆς ἐν Κρήτῃ Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ἐξεποίησε μοναστηριακὰ κτήματα. Διὰ νὰ ἐννοηθῇ τὸ παράνομον τῆς πράξεως, θὰ παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ διὰ βραχέων νὰ ἐκθέσω τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως. Ἡ Μοναστηριακὴ Ἐπιτροπὴ Λασηθίου, ὑπείκουσα, καθὼς δικαιολογεῖ τὴν πρᾶξίν της, εἰς αἰτήσεις πολιτῶν, Συλλόγων ἐφέδρων καὶ διαφόρων Κοινοτήτων, ἀπηύθυνεν ἔγγραφον εἰς τὰς Μονὰς καὶ τὰ Ἡγουμενοσυμβούλια τῆς περιφερείας της, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτει, ὅπως τὰ κατὰ Μονὰς Ἡγουμενοσυμβούλια ἐκποιήσουν κτήματα ἀπομεμακρυσμένα καὶ ἀπρόσοδα. Δικαιολογοῦσα δὲ ἡ Ἐπιτροπὴ τὰ ἀπρόσοδα κτήματα ἀνέφερε τὸ παράδειγμα ὅτι τοιαῦτα εἶναι τὰ ἐλαιοτριβεῖα καὶ οἱ ὑδρόμυλοι!! Γνωρίζετε πάντες ὅτι, ἂν ὑπάρχωσι προσοδοφόρα κτήματα εἰς τὰς ἐπαρχίας, εἶναι τὰ ἐλαιοτριβεῖα τὰ ὁποῖα εἶναι περιουσία ἀσφαλής, ὡς καὶ οἱ ὑδρόμυλοι. Ἔφερε δὲ ὡς ἐπιχείρημα τῆς ἐκποιήσεως ταύτης ὅτι ἤθελεν ἀνεγείρει εἰς ἑκάστην πρωτεύουσαν τῶν πέντε ἐπαρχιῶν τοῦ νομοῦ πρότυπα δημοτικὰ σχολεῖα. Καὶ ἄλλαι μὲν Μοναὶ ἐνέκριναν τὴν πρότασιν ταύτην καὶ προέβησαν εἰς ἀπόφασιν. Καὶ αὐτὴ ὅμως ἡ ἀπόφασις εἶναι παράνομος, ἀλλ’ ἐπὶ τέλους ἐτηρήθη ὁ τύπος τοῦ νόμου. Τὸ Ἡγουμενοσυμβούλιον τῆς Μονῆς Τοπλοῦ ἐν Σητείᾳ ἠρνήθη τὴν ἐκποίησιν καὶ διεμαρτυρήθη εἰς τὴν Μοναστηριακὴν Ἐπιτροπὴν καὶ εἶπεν ὅτι δὲν εὑρίσκει ἀποχρῶντας τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους θὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκποίησιν τῶν οἱονεὶ ἀπομεμακρυσμένων καὶ ἀπροσόδων κτημάτων. Ἡ Μοναστηριακὴ Ἐπιτροπὴ Λασηθίου προέβη εἰς ἀπόφασιν πρὸς ἐκποίησιν κτημάτων Μονῶν, περὶ τῶν ὁποίων τὰ Ἡγουμενοσυμβούλιά των ἀπεφάνθησαν ὅτι πρέπει νὰ ἐκποιηθῶσιν, ἀλλὰ περιέργως περιέλαβεν εἰς τὴν ἐκποίησιν καὶ κτήματα, τῶν ὁποίων τὸ Ἡγουμενοσυμβούλιον τῆς Μονῆς Τοπλοῦ ἠρνήθη νὰ ἐγκρίνῃ τὴν ἐκποίησιν. Ἡ πρᾶξις αὕτη χαρακτηρίζει τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπεδίωκεν ἡ Ἐπιτροπή. Δηλαδὴ ἤθελε νὰ ἐκποιήσῃ τὰ κτήματα χωρὶς τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ἡγουμενοσυμβουλίου. Καὶ ἀποδεικνύεται τοῦτο διότι, ἐνῷ προκειμένου περὶ ἐκμισθώσεως τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων ἐκυκλοφόρει εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας προγράμματα ὅτι ἡ ἐνοικίασις θὰ γίνῃ ὡρισμένην ἡμέραν, προκειμένου περὶ ἐκποιήσεως ἐδημοσίευσεν εἰς μίαν μόνην ἐφημερίδα τοῦ Ἡρακλείου, τὴν «Νέαν Ἐφημερίδα», τὸ πρόγραμμα τοῦ ἑκουσίου πλειστηριασμοῦ, καὶ μὲ τὸ σκόπιμον ἴσως σφάλμα, διότι, ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ κτημάτων περιφερείας Λασηθίου, τὸ πρόγραμμα τῆς Ἐπιτροπῆς ἔλεγεν Ἡρακλείου. Ἐδημοσίευσε μίαν φορὰν μόνον τὸ πρόγραμμα καὶ ἔκαμε σφάλμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἀνέφερε τὴν ἑπομένην διὰ δημοσιεύσεως, ὅτι «ἐν τῷ προγράμματι τοῦ πλειστηριασμοῦ διορθοῦται ἡ λέξις Ἡρακλείου καὶ τίθεται Λασηθίου». Εὐθὺς ὡς ἡ Μονὴ Τοπλοῦ ἔλαβε γνῶσιν τῆς ἐκποιήσεως διεμαρτυρήθη καὶ εἶπεν ὅτι ἡ ἐκποίησις ἐγένετο παρὰ τὸ ἄρθρον 109 τοῦ καταστατικοῦ χάρτου τῆς ἐν Κρήτῃ Ἐκκλησίας καὶ ἐζήτει τὴν ἀκύρωσιν τοῦ πλειστηριασμοῦ ἢ ἀνάκλησιν τῆς ἀποφάσεως ἐν σχέσει πρὸς τὰ μοναστηριακὰ κτήματά της. Εἰς ἀπάντησιν ἡ Μοναστηριακὴ Ἐπιτροπὴ Λασηθίου ἀπήντησεν ὡς ἑξῆς: «Ὑμέτερον ἀνοίκειον ἔγγραφον θέτει ὑμᾶς ἀντιμετώπους Κράτους». Ποία σχέσις ὑπῆρχε μεταξὺ μιᾶς νομίμου διαμαρτυρίας τοῦ Ἡγουμενοσυμβουλίου, τὸ ὁποῖον καθῆκον ἔχει κατὰ τὸν καταστατικὸν χάρτην νὰ προστατεύῃ τὰ κτήματα τὰ μοναστηριακά, καὶ τῆς ἀνοικείου συμπεριφορᾶς, καὶ ποία ἦτο ἡ στάσις τοῦ Ἡγουμενοσυμβουλίου ἡ ἐχθρικὴ ἀπέναντι τοῦ Κράτους; Τὸ Ἡγουμενοσυμβούλιον ἀνέφερεν εἰς τοὺς διαφόρους Συλλόγους καὶ προύχοντας τῆς ἐπαρχίας τὴν ἀπάντησιν καὶ ἀνεφέρθη εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητήν. Ὁ Γενικὸς Διοικητής, ἢ μᾶλλον ὁ ἀναπληρωτής, ἀπήντησε: «Μὴ ἀναμιγνύεσθε εἰς τοιαύτας διαμαρτυρίας καὶ ὑποθέσεις, διότι θὰ τιμωρηθῆτε αὐστηρῶς». Ἠναγκάσθην, ὡς εἶχον ὑποχρέωσιν, νὰ ἀπευθύνω εἰς τὸν ἀναπληρωτὴν τοῦ Γεν. Διοικητοῦ τηλεγράφημα.

§6ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πότε ἔγινεν αὐτό;

§7Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Εἶναι ζήτημα δύο μηνῶν. Ἀπηύθυνα τηλεγράφημα καὶ ἔβαλα χαρτόσημα ἵνα πρωτοκολληθῇ καὶ μὴ ἀπολεσθῇ τὸ τηλεγράφημά μου ὡς πολίτου καὶ πληρεξουσίου καὶ ἔλεγον: «Ἐκποίησις παράνομος, αἰτοῦμαι νὰ ἐφαρμοσθοῦν οἱ νόμοι καὶ νὰ προστατεύσητε τοὺς ἀδικουμένους». Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τοῦ τηλεγραφήματός μου. Εἰς τὸ τηλεγράφημά μου αὐτὸ ἔλαβον ἀπάντησιν τοῦ ἀναπληρωτοῦ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ κ. Ἀποστολοπούλου, ἔχουσαν οὕτω: «Παρακαλῶ, ἐπωφεληθῆτε εὐκαιρίας, διότι αὔριον πιθανῶς τὸ Κράτος θὰ ἐκποιήσῃ τὰ κτήματα τῶν Μονῶν, χωρὶς νὰ λάβητε τίποτε». Αὐτὰ ἔλεγε περίπου. Κατόπιν τούτου ἠναγκάσθην νὰ τηλεγραφήσω εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Τὸ Ὑπουργεῖον, λαβὸν γνῶσιν τῶν παραπόνων, ἐτηλεγράφησε νὰ ἀνασταλῇ πᾶσα ἐνέργεια ἕως ὅτου κομισθῶσιν ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ δικαιολογήσωσι τὴν ἐκποίησιν. Εἶναι γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὰ ἐν Κρήτῃ μοναστηριακὰ κτήματα ρυθμίζονται εἰς τὰς διαφόρους αὐτῶν σχέσεις ὑπὸ καταστατικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἰσχύει εἰσέτι, διότι ἡ ἀφομοίωσις ἡ ἐκκλησιαστικὴ δὲν ἐπῆλθεν ἀκόμη, τὸ δὲ ἄρθρον 109 τοῦ καταστατικοῦ νόμου, σύμφωνα ἄλλως τε καὶ πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἐν Ἑλλάδι ἰσχύοντος νόμου, λέγει ὅτι ἡ ἀκίνητος μοναστηριακὴ περιουσία εἶναι ἀναπαλλοτρίωτος. Μόνον πρὸς θεραπείαν ἀναποφεύκτου ἀνάγκης καὶ πρὸς προφανῆ τῆς Μονῆς ὠφέλειαν δύναται νὰ πωληθῇ κτῆμα τῆς Μονῆς, ἐὰν τοῦτο ζητήσῃ τὸ Συμβούλιον αὐτῆς, ἐγκρίνῃ ἡ Μ. Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ ἀπόφασις ἐπικυρωθῇ διὰ Π. Δ. Ὁ Γενικὸς Διοικητής, ὁ ἀναπληρωτὴς μᾶλλον αὐτοῦ, ἀπαντῶν εἰς τὰ παράπονα τὰ νόμιμα μιᾶς ἐπαρχίας, προκειμένου περὶ μιᾶς πράξεως παρανόμου, εἶπε τρεῖς ἀνακριβείας. Μᾶς εἶπεν ὅτι ἡ ἐκποίησις γίνεται δυνάμει Νομοθετικοῦ Διατάγματος καὶ οὐχὶ διὰ Βασιλικοῦ, ἐνῷ ἦτο γνωστὸν ὅτι τὸ Διάταγμα ἦτο Βασιλικόν. Ἤθελε νὰ τρομοκρατήσῃ τὸν κόσμον λέγων ὅτι εἶναι Νομοθετικόν, ἑπομένως εἶναι νόμος, ἑπομένως ὁ ζητῶν τι ἀντίθετον τοῦ νόμου θὰ τιμωρηθῇ. Τὸ Διάταγμα ἔχει ἡμερομηνίαν 11 Ὀκτωβρίου 1923, φέρει ὑπογραφὴν τοῦ ἄλλοτε Ὑπουργοῦ κ. Γόντικα, δὲν ἔχει τὰς ὑπογραφὰς τῶν ἄλλων μελῶν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅπως εἶναι συνήθως ὁ τύπος τῶν Νομοθετικῶν Διαταγμάτων. Καὶ τὸ Διάταγμα ρητῶς λέγει: «Ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὸ ἄρθρον 109... τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέγνωσα, — διατάσσομεν κ.τ.λ.». Τί δὲ ἐπρόκειτο ἐκ τοῦ προϊόντος τῆς ἐκποιήσεως νὰ γίνῃ εἰς τὸν νομὸν Λασηθίου; Νὰ ἀνεγερθοῦν 4 δημοτικὰ σχολεῖα εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν τέως ἐπαρχιῶν, διότι δὲν μᾶς ἔλειπε τίποτε ἄλλο διὰ νὰ γίνῃ μία τοιαύτη παράνομος ἐκποίησις, παρὰ νὰ κτίσωμεν εἰς ἑκάστης κοινότητος τὴν πρωτεύουσαν ἓν δημοτικὸν σχολεῖον καὶ αὐτὸ ἐθεωρήθη ὡς δικαιολογία τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἀπήτει ἀνάγκην ἀναπόφευκτον καὶ ὠφέλειαν καταφανῆ.

§8ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Αἱ ἄλλαι διατυπώσεις ἐτηρήθησαν, κύριε συνάδελφε;

§9Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Δὲν ἐτηρήθησαν, κύριε συνάδελφε. Ἡ πρᾶξις τῆς Μοναστηριακῆς Ἐπιτροπῆς ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκποίησιν, δι’ ἄλλης πράξεως, τῆς ὁποίας ἔχω ἔγγραφον ἀπόδειξιν, ἀποδεικνύει ὅτι δὲν εἶχεν ἐνδιαφέρον κοινωφελοῦς τινος σκοποῦ, δὲν εἶχεν ἐνδιαφέρον ἀγαθοεργίας, ἀλλ’ εἶχεν ἕνα ἄλλον σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἴσως ἐκ τῆς συζητήσεως, ἐφόσον ζητεῖται ἡ γενίκευσις, θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἀποδείξωμεν, διότι διὰ τοῦ ἀπὸ τῆς 22 Φεβρουαρίου 1924 μεταγενεστέρου ἐγγράφου τῆς ἀποφάσεως πρὸς ἀπαλλοτρίωσιν ἡ Μοναστηριακὴ Ἐπιτροπή, ἀπαντῶσα εἰς ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις αὑτῆς ἀπέναντι τῶν καθηγητῶν τῶν Ἱερῶν μαθημάτων καὶ τῶν Ἐπισκόπων, οἱ ὁποῖοι πληρώνονται ἀπὸ τὰς Μοναστηριακὰς Ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο ἐν Κρήτῃ παρὰ αὐτὸ τὸ Μοναστηριακὸν Ταμεῖον κατὰ νομούς, δικαιολογοῦν αὐτὸ τὸ Ταμεῖον τὴν ἀδυναμίαν του, ζητεῖ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι αἱ εἰσπράξεις καὶ τὸ μίσθωμα, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἀπὸ τὴν μίσθωσιν τῶν κτημάτων, δὲν ἀρκεῖ. Καὶ ζητεῖ οἱ ὀφείλοντες εἰς τὸ Μοναστηριακὸν Ταμεῖον, διότι κατέστησαν ἀφερέγγυοι, νὰ τοῖς χαρισθοῦν τὰ χρέη τὰ παλαιά· καὶ ὅμως λέγουν ὅτι, διὰ νὰ ἐνοικιάσῃς ἓν κτῆμα, δὲν δύνασαι νὰ τὸ ἐνοικιάσῃς ἄνευ ἐγγυητοῦ. Πῶς αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι κατέστησαν ἀφερέγγυοι ὥστε ἡ Μοναστηριακὴ Ἐπιτροπὴ νὰ ζητῇ νὰ παύσουν αἱ δικαστικαὶ πράξεις πρὸς εἴσπραξιν, διότι αὐτοὶ κατέστησαν ἀνίκανοι πρὸς πληρωμὴν καὶ ζητεῖται νὰ χαρισθοῦν αἱ ὀφειλαὶ αὐτῶν καὶ ὡς δικαιολογίαν τῆς χαριστικῆς αὐτῆς πράξεως ζητεῖ τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν ἀπὸ τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον ἵνα «ἀπροσκόπτως ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον ἀπὸ τὸ Μοναστηριακὸν Ταμεῖον Λασηθίου, τὸ ὁποῖον διὰ προγενεστέρας πράξεως ἐνήργει ἐκποιήσεις, δηλαδὴ πωλήσεις τῶν κτημάτων». Ζητοῦν νὰ τοὺς ἐνισχύσῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ βοηθήματος οἰκονομικοῦ διὰ νὰ προχωρήσουν εἰς τὸ ἔργον των, καὶ συγχρόνως πωλοῦν τὰ κτήματα καὶ δὲν καταλαμβάνομεν κατόπιν ποία κανονικὴ λειτουργία τοῦ ἱδρύματος θὰ ἐξακολουθήσῃ, ἐφόσον μοναστηριακὰ κτήματα δὲν θὰ ὑπάρχουν; «Ἡ ἐπιβεβλημμένη ἄμεσος θεραπεία, δηλαδὴ νὰ χαρίσωμεν τὰς ὀφειλὰς καὶ νὰ λάβωμεν βοήθειαν ἀπὸ τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον, θὰ ἐπιφέρῃ εἰς τὸ μέλλον τὸ ἰσοζύγιον», λέγει τὸ περίφημον αὐτὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς ὑπογράφει ἀνώτερος θρησκευτικὸς λειτουργός. Δηλαδὴ θὰ ἰσοζυγίσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Μ. Ταμείου Λασηθίου ἂν χαρίσωμεν τὰς ὀφειλάς, ἐὰν εἰσπράξωμεν ἀπὸ τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον ἓν βοήθημα καὶ ἐὰν πωλήσωμεν κατόπιν καὶ τὰ ἐκκλησιαστικὰ κτήματα. Βλέπετε ὅτι ἡ ἐνέργεια αὐτὴ εἶναι πράγματι τραγελαφική.

§10ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ ἡ ἀπάντησις ποία ἦτο;

§11Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Δὲν ἀπήντησεν εἰς τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐκ τῶν ἐκτεθέντων ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ Μοναστηριακὴ Ἐπιτροπὴ παρέσυρε τὴν Γενικὴν Διοίκησιν εἰς μίαν πρᾶξιν παράνομον. Ἡ Γενικὴ Διοίκησις παρέσυρε τὸ Ὑπουργεῖον εἰς μίαν ἔγκρισιν παράνομον. Παρὰ τὰς διαμαρτυρίας τῆς Μονῆς καὶ τῶν κατοίκων δὲν διωρθώθη τὸ παράνομον ἐκ μέρους τῆς Μοναστηριακῆς Ἐπιτροπῆς οὔτε ἐκ μέρους τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ· τοὐναντίον μᾶς ἠπείλησαν διὰ ποινῶν ὅτι τιθέμεθα ἀντιμέτωποι τοῦ Κράτους. Ὁ Γενικὸς Διοικητὴς μᾶς ἠπείλησε διὰ τιμωρίας, ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν διαμαρτυρόμενοι. Καὶ μετὰ τὰς δευτέρας διαμαρτυρίας ἡ ἐξακολούθησις τῆς παρανομίας φέρει χαρακτῆρα ποινικόν, διότι ἐκ προμελέτης ἠθέλησαν νὰ προβοῦν εἰς ἐκποίησιν μοναστηριακῶν κτημάτων τὰ ὁποῖα ὁ καταστατικὸς νόμος τῆς Ἐκκλησίας θεωρεῖ ἀναπαλλοτρίωτα. Ζητῶ ὅπως τὰ γινόμενα ἀκυρωθῶσι καὶ τιμωρηθῶσιν οἱ ἐνεργήσαντες τὰς παρανόμους αὐτὰς πράξεις πρὸς παραδειγματισμόν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτάσει δέκα πληρεξουσίων ἡ συζήτησις γενικεύεται. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ι. Κούνδουρος.

§13Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λυποῦμαι, κύριοι συνάδελφοι, διότι πολλὰ καὶ σοβαρώτερα ζητήματα ἀπασχολοῦν τὴν Συνέλευσιν καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ἀναγκάζομαι νὰ τὴν ἀπασχολήσω καὶ ἐγὼ μὲ ζήτημα καθαρῶς τοπικῆς μορφῆς, ἀλλὰ θὰ εἶμαι σύντομος καὶ ἐλπίζω νὰ συγχωρηθῇ ἡ παρεμβολή μου. Ὁ συνάδελφος κ. Καταπότης ἀνέφερεν ὅτι Σωματεῖά τινα καὶ πολῖταί τινες παρεκάλεσαν τὴν Μοναστηριακὴν Ἐπιτροπὴν Λασηθίου καὶ αὕτη προέβη εἰς τὴν ἐκποίησιν κτημάτων μοναστηριακῶν διὰ σκοποὺς τοὺς ὁποίους δὲν νομίζει σοβαρούς! Λυποῦμαι πολὺ ὑποχρεούμενος νὰ εἴπω ὅτι μήτε αἱ πληροφορίαι ἃς ἔδωσεν ὁ κ. συνάδελφος εἶναι ἀκριβεῖς ὅσον ἀφορᾷ τὸ ποῖοι ἐζήτησαν τὴν πώλησιν τῶν κτημάτων, διότι τὴν ἐζήτησεν ὁλόκληρος ὁ Λαός, μήτε ὁ σκοπὸς τῆς ἐκποιήσεως ἦτο ἐστερημένος σοβαρότητος, ἀφοῦ ἐγένετο πρὸς θεραπείαν τῆς μεγαλυτέρας τῶν ἀναγκῶν, ἤτοι τῆς μορφώσεως τῶν τέκνων τοῦ Λαοῦ, πρὸς ἀνέγερσιν σχολείων, τῶν ὁποίων στερεῖται ὁ Τόπος. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ ἐπαρχία τοῦ κ. συναδέλφου, ἡ ἐπαρχία Σητείας, ὑπ’ αὐτοῦ ἐκπροσωπουμένη, δὲν ἠθέλησε νὰ συντρέξῃ τὸ ἔργον τῆς ἐκποιήσεως μοναστηριακῶν κτημάτων, μήτε ν’ ἀπολαύσῃ σχολείων. Κατὰ πόσον τοῦτο ἦτο ὀρθὸν καὶ συμφέρον δι’ αὐτήν ἂς εἴπωσιν ἄλλοι. Ἡ Γενικὴ Διοίκησις ἐπεκρότησε τὸ μέτρον ὡς λίαν ὀρθόν, σκόπιμον καὶ νόμιμον. Ἄλλως τε, καὶ ἂν δὲν ἦτο σοβαρὸς ὁ σκοπὸς τῆς ἐκποιήσεως, πάντως χρησιμωτέρα θὰ ἦτο ἡ διάθεσις τῶν κτημάτων αὐτῶν — πρόκειται περὶ μικροκτημάτων διεσπαρμένων εἰς εὐρυτάτην κλίμακα καὶ οὐδὲν ἀποδιδόντων — πρὸς ἀνέγερσιν σχολείων, παρὰ ἡ παραμονή των ὑπὸ τὴν κυριότητα τῆς Μοναστηριακῆς Ἐπιτροπῆς ἐκφυλιζομένης εἰς κυριότητα ἐλαχίστων ἐνοικιαστῶν. Καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἐξῳκειοῦτο ὁ παραπονεθεὶς διὰ τὴν ἐκποίησιν συνάδελφος μὲ τὴν ἰδέαν τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων ὑπὸ τὴν πλέον εὐρεῖαν ἔννοιαν, διότι ἀσχέτως πρὸς τὰς ἀνεγέρσεις σχολείων, τὰ μοναστηριακὰ κτήματα εἶναι προωρισμένα νὰ ὑποστῶσιν ἀπαλλοτριώσεις καὶ δι’ ἄλλους σκοπούς, ἤτοι πρὸς ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καὶ πρὸς θεραπείαν ἐφεδρικῶν ἀναγκῶν. Καμμία δύναμις δὲν δύναται ν’ ἀποτρέψῃ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων τοῦ Δήμου Φουρνῆς ὑπὲρ τῶν ἀπόρων καλλιεργητῶν τῆς περιφερείας αὐτῆς. Ἔχει δημιουργηθῆ εἰς αὐτὸν τὸν Δῆμον ἐκ τῆς πληθώρας τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων καὶ τῆς παντελοῦς ἐλλείψεως ἰδιωτικῆς γῆς τοιαύτη κατάστασις, ὥστε πρὸ εἰκοσαετίας καὶ πλέον ἡ Κρητικὴ Πολιτεία εἶχε λάβει μέτρα ἀνάλογα πρὸς τὰς σημερινὰς ἐκποιήσεις τῶν τσιφλικίων, ἤτοι εἶχεν ἐπιτρέψει μακροχρονίους ἐνοικιάσεις εἰς τοὺς καλλιεργητὰς μὲ τίμημα σχεδὸν ἰδανικόν, οὕτως ὥστε νὰ κατορθώσουν νὰ ζήσουν οἱ πληθυσμοὶ οἱ μὴ ἔχοντες μήτε μίαν σπιθαμὴν γῆς. Ἔχει ὡριμάσει ἐπὶ τοσοῦτον ἡ ἀνάγκη τῆς πραγματοποιήσεως μιᾶς τοιαύτης ἀπαλλοτριώσεως ὑπὲρ τῶν ἀκτημόνων εἰς τὸν Δῆμον Φουρνῆς, ὥστε εἶναι ἀνθρωπίνως ἀδύνατον ν’ ἀποτραπῇ αὕτη ὁθενδήποτε. Ἀλλὰ καὶ αἱ ἐφεδρικαὶ ἀνάγκαι εἶναι τοιαῦται, καὶ ἡ διαχείρισις τῶν ἐν γένει μοναστηριακῶν κτημάτων τόσον πλημμελὴς καὶ οἱ σκοποὶ δι’ οὓς διατίθενται τόσον ἀερώδεις, ὥστε καὶ τῶν ἐν ἄλλαις περιφερείαις μοναστηριακῶν κτημάτων ἡ ἀπαλλοτρίωσις ὑπὲρ τῶν ἐφέδρων θὰ εἶναι ἔργον στοιχειώδους φρονήσεως. Περὶ τούτων ὅμως θὰ ὁμιλήσωμεν ἄλλοτε ἐν ἐκτάσει· σήμερον μᾶς ἀπασχολεῖ τὸ ζήτημα περιωρισμένων τινῶν ἐκποιήσεων ἐπὶ τῷ σκοπῷ ἀνεγέρσεως ἐκπαιδευτηρίων εἰς τὸν νομὸν Λασιθίου, ἑνὸς εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν. Καὶ ἔρχεται συνάδελφος, ὁ ὁποῖος δὲν εὑρίσκει σοβαρὰν τὴν ἀνάγκην τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ ἐξυπηρετήσουν τὰ προϊόντα τῆς ἐκποιήσεως τῶν κτημάτων. Τοῦτο εἶναι ἀληθῶς λυπηρόν, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ἐλέχθη ἀκόμη ὅτι ἡ περὶ ἐκποιήσεως ἀπόφασις εἶναι παράνομος. Εἶναι δὲ παράνομος διότι ἡ ἐπαρχία Σητείας δὲν ἤθελε νὰ μετάσχῃ εἰς τὴν πώλησιν τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων· ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει. Ἂν διὰ τὴν ἐπαρχίαν Σητείας συντρέχουν εἰδικοὶ οἰκονομικοὶ ὅροι ἢ ἂν ἡ πολιτικὴ δραστηριότης τοῦ κ. συναδέλφου κατώρθωσε νὰ ἐξασφαλίσῃ δημοτικὰ σχολεῖα εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, εἰς τὰς τέσσαρας ἐκ τῶν πέντε ἐπαρχιῶν οἱ ὅροι εἶναι τελείως διάφοροι. Ἰσχυρίσθη εἰδικώτερον ὁ συνάδελφος ὅτι δὲν εἶναι νόμιμος ἡ ἐκποίησις καὶ διότι ἐλλείπει ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἡγουμενοσυμβουλίου. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθὲς παρὰ διὰ μίαν μόνον Μονήν, τὴν Μονὴν Τοπλοῦ· ὅλων τῶν ἄλλων Μονῶν ἡ συναίνεσις ὑπάρχει. Ἡ ἔλλειψις ἀδείας τοῦ Ἡγουμενοσυμβουλίου Τοπλοῦ οὐδένα ρόλον ἀκυρότητος τῶν ἐκποιήσεων δύναται νὰ παίξῃ, παρὰ ὅσον ἀφορᾷ τὰ εἰς τὴν Μονὴν αὐτὴν ἀνήκοντα κτήματα, ἅτινα καὶ ἐγὼ συμφωνῶ ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐκποιηθοῦν καὶ νομίζω ὅτι δὲν ἐξεποιήθησαν, ἀφοῦ ἡ ἐπαρχία Σητείας, ἐφ’ ἧς κεῖται ἡ Μονή, ἐδήλωσεν ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην σχολείων καὶ δικαιοῦται κατ’ ἰδίαν θέλησιν νὰ διαθέσῃ τὰ ἐν αὐτῇ καὶ εἰς τὰς Μονάς της ἀνήκοντα ἀκίνητα. Ἂς μὴ ἐκποιηθῶσιν ἄρα τὰ κτήματα Τοπλοῦ διὰ νὰ ἱκανοποιηθῇ καὶ ἡ θέλησις τοῦ συναδέλφου, ἣν παριστᾷ καὶ ὡς θέλησιν τῆς ἐπαρχίας του. Ἀλλ’ ἡ ἐκποίησις τῶν ὑπολοίπων κτημάτων καλῶς καὶ νομίμως ἐγένετο καὶ οὐδὲν δικαίωμα ματαιώσεως αὐτῶν ἔχει ὁ κ. Ὑπουργός. Τὸ Μοναστηριακὸν Ταμεῖον Κρήτης εἶναι ἀνεξάρτητον. Τὸ Κράτος δὲν μᾶς ἔκαμε σχολεῖα· ἂς μᾶς ἀφήσῃ τουλάχιστον νὰ κάμωμεν ἡμεῖς ἐξ ἰδίων πόρων, διότι τὸ ἀντίθετον ἀφ’ ἑνὸς θὰ ἦτο σκληρὸν καὶ ἀφ’ ἑτέρου δὲν θὰ γίνῃ ἀνεκτόν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ θὰ παρεκάλουν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ἐκποιήσεως καὶ τῶν ἄλλων μοναστηριακῶν κτημάτων τῶν προωρισμένων νὰ ἐξυπηρετήσωσιν οὐχὶ πλέον τοὺς ἠθικοὺς σκοποὺς τῆς παιδείας, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα, ἀλλ’ αὐτὴν τὴν ζωὴν χιλιάδων ἀνθρώπων ἐστερημένων καὶ αὐτοῦ τοῦ ξηροῦ ἄρτου. Ὑπ’ εὐθύνην μου προσωπικὴν πληροφορῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅτι τὴν ἔνδειαν, τὴν οἰκονομικὴν ἀθλιότητα, ἡ ὁποία μαστίζει τὸν Δῆμον Φουρνῆς, τοῦ ὁποίου οἱ κάτοικοι δὲν ἔχουν οὐδὲ σπιθαμὴν ἐδάφους καὶ ἀναμένουν νὰ ζήσουν ἀπὸ τὰ μοναστηριακὰ κτήματα, δὲν θὰ συναντήσῃ πουθενὰ τοῦ Κράτους. Καὶ ἂν ἡ ὑπηρεσία του διατηρῇ τὴν φιλοτιμίαν της, ἀφοῦ ἅπαξ ἔλαβε γνῶσιν τοῦ ζητήματος, ἐντὸς μιᾶς ἑβδομάδος τὸ πολὺ ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν κτημάτων τούτων, ὡς πολλάκις τῇ ὑπεδείχθη. Θὰ ἀναμείνωμεν τὰς ἐνεργείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς ἂν δὲν ἀναγκασθῶμεν νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ὅπερ δι’ ἡμᾶς ἔχει ὑψίστην σοβαρότητα, διὰ τὴν περιφέρειαν Φουρνῆς εἰδικώτερον. Τελευτῶν πληροφορῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι μετὰ πολλοῦ κόπου κατορθώνομεν νὰ συγκρατῶμεν τὴν εὔλογον τῆς περιφερείας αὐτῆς ἀγανάκτησιν διὰ τὴν καθυστέρησιν τῶν ἀπαλλοτριώσεων.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοθρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§15Μ. ΚΟΘΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ εἴπω πολλά. Τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας θὰ παρακαλέσω νὰ μὲ ἀκούσῃ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Καταπότης παρεπονέθη διὰ δύο πράγματα· πρῶτον ὅτι ἐπωλήθησαν παρανόμως κτήματα ἀνήκοντα εἰς τὴν Μονὴν Τοπλοῦ, κειμένην εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, καὶ δεύτερον ὅτι εἰς τὰ παράπονά του αἱ διάφοροι Ἀρχαὶ ἀπήντησαν ὄχι καλῶς.

§16Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἐπωλήθησαν ἢ ἀπεφασίσθη ἡ πώλησις;

§17Μ. ΚΟΘΡΗΣ. Ἐπωλήθησαν μερικὰ καὶ ἀπεφασίσθη μερικῶν ἄλλων ἡ πώλησις. Τὸ δεύτερον ζήτημα εἶναι καθαρῶς τυπικόν, ζήτημα κυβερνητικόν· ἂν αἱ διάφοροι Ἀρχαὶ δὲν ἀπήντησαν εἰς τὰ παράπονα καλῶς, ἂς τὸ ἐξακριβώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἂς τὰς τιμωρήσῃ. Διὰ τὸ πρῶτον δὲν ἔχει ἀπολύτως δίκαιον ὁ κ. συνάδελφος, διότι τὸ ἄρθρον 109 τοῦ καταστατικοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον ἐπικαλεῖται διὰ νὰ ἀποδείξῃ τὴν παράνομον ἐνέργειαν, ἀφορᾷ τὴν περιοχὴν τῶν Μονῶν· διότι τὰ μοναστηριακὰ κτήματα, ὡς ἠξεύρετε, διαιροῦνται εἰς δύο, εἰς κτήματα τῆς περιοχῆς τῶν Μονῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι διὰ νὰ τὰ καλλιεργοῦν οἱ καλόγηροι καὶ νὰ ζοῦν, καὶ εἰς κτήματα, τὰ ὁποῖα διευθύνει ἡ Μοναστηριακὴ Ἐπιτροπή. Τὸ οὐσιῶδες ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ θίξῃ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἐπωλήθησαν κτήματα μοναστηριακά, τὰ ὁποῖα κεῖνται εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, τὰ ὁποῖα χωριανοὶ ἰδικοί μου π.χ. ἀφιέρωσαν εἰς τὴν Μονὴν Τοπλοῦ, κειμένην εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, τοῦτο εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον δὲν θὰ λυθῇ δι’ ἐπερωτήσεως εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἀλλὰ θὰ λυθῇ δι’ ἄλλης ὁδοῦ.

§18Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Διὰ ποίας ὁδοῦ;

§19Μ. ΚΟΘΡΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, ἂν ἐγένετο παράνομος ἐνέργεια. Ἀλλὰ σᾶς πληροφορῶ ὅτι δὲν ἔγινε καμμία παράνομος ἐνέργεια, διότι τὸ ἄρθρον 109 δὲν ἔχει καμμίαν ἐφαρμογὴν ἐδῶ, διότι δὲν ἐπωλήθησαν κτήματα περιοχῆς Μονῶν, ἀλλὰ κτήματα τὰ ὁποῖα διαθέτει ἀπολύτως ἡ Μοναστηριακὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἐπωλήθησαν τῇ ἐγκρίσει ὅλων τῶν Ἡγουμενοσυμβουλίων. Εἰς τὴν Σητείαν τὰ Ἡγουμενοσυμβούλια δὲν συνεφώνησαν καὶ δὲν ἐπωλήθησαν. Ἂν τώρα ὁ κ. Καταπότης θέλει νὰ εἴπῃ ὅτι τὰ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἱεραπέτρας καὶ τὰ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεραμβέλλου ἐκποιηθέντα κτήματα, ἀνήκοντα εἰς τὴν Μονὴν Τοπλοῦ, κειμένης εἰς Σητείαν, κακῶς ἐξεποιήθησαν, εἶναι ζήτημα μακρᾶς μελέτης, τὸ ὁποῖον θὰ λύσωμεν μεταξύ μας. Ὥστε δὲν βλέπω καμμίαν ἐνέργειαν παράνομον ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι τονίζω ὅτι τὸ ἄρθρον 109 ἐφαρμόζεται μόνον εἰς τὰ κτήματα τῆς περιοχῆς τῶν Μονῶν, ὄχι δὲ καὶ εἰς τὰ ἄλλα μοναστηριακὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα διαθέτει ἡ Μοναστηριακὴ Ἐπιτροπή.

§20Ι. ΛΙΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐπερωτήσεως τῶν κυρίων συναδέλφων λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Συνήθως ἡ ἀπόφασις τῆς Μοναστηριακῆς Ἐπιτροπῆς, ἅμα εἶναι σύμφωνος μὲ γνωμοδότησιν τοῦ Ἡγουμενοσυμβουλίου, ἐπεκράτησε συνήθεια εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας νὰ ἐγκρίνηται καὶ νὰ γίνηται ἡ ἐκποίησις τῶν Μοναστηριακῶν κτημάτων. Ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Λασιθίου διατείνεται ὅτι ἡ γνωμοδότησις τοῦ Ἡγουμενοσυμβουλίου λείπει.

§21Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ἡ ἀπόφασις.

§22Ι. ΛΙΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ γνωμοδότησις ἂν πρέπει νὰ πωληθοῦν.

§23Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ἀπόφασις ἀπαιτεῖται.

§24Ι. ΛΙΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Λοιπὸν ἐγὼ ἀνέστειλα τὴν δημοπρασίαν καὶ ἐζήτησα τὸν φάκελον καὶ ἂν μὲν τὸ Ἡγουμενοσυμβούλιον ἐνέκρινεν ἡ ἀπόφασις εἶναι νόμιμος καὶ τὰ κτήματα θὰ ἐκποιηθοῦν, ἐὰν ὄχι, δὲν θὰ ἐκποιηθοῦν. Τίποτε ἄλλο δὲν ἔχω νὰ εἴπω.

§25Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ἀναμένετε τὸν φάκελον πολὺ ὀρθῶς, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ αὐτῷ ἔχει ὁρισθῆ ἡ ἐκποίησις μὲ πλειστηριασμὸν ὑποχρεωτικὸν ὡρισμένων κτημάτων τὴν ἐρχομένην Κυριακὴν καὶ τὴν παρελθοῦσαν Κυριακὴν ἐξεποιήθησαν ἄλλα κτήματα. Λοιπὸν θὰ ἀκυρωθοῦν ὅλαι αὐταὶ αἱ πράξεις;

§26Ι. ΛΙΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν θὰ κυρωθοῦν.

§27Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ λάβητε τὴν καλωσύνην νὰ ζητήσητε πληροφορίας ἀπὸ τὸν κ. Μαζαράκην, τέως Γεν. Διοικητὴν Κρήτης, καὶ ἐφόσον ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν νὰ μένουν ἀπώλητα τὰ κτήματα τῆς Μονῆς Τοπλοῦ, νὰ περιορίσητε τὴν ἐνέργειάν σας εἰς τὰ κτήματα τῆς Μονῆς Τοπλοῦ.

§28Ι. ΛΙΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐξ ὅσων ἀντελήφθην, πολλῶν μὲν κτημάτων ἡ ἐκποίησις εἶναι ὠχυρωμένη καὶ μὲ ἀποφάσεις τῶν Ἡγουμενοσυμβουλίων, εἰς τὴν περιοχὴν δὲ τοῦ κ. Καταπότη δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ γνωμοδότησις.

§29Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἐξεποιήθησαν κτήματα τῆς περιοχῆς του.

§30Ι. ΛΙΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τόσον τὸ καλύτερον.

§31Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ μὴ ἐπεμβῆτε εἰς τὸ ὅλον ζήτημα, νὰ ἐπεμβῆτε μόνον εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ κτήματα τῆς Μονῆς Τοπλοῦ.

§32Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Νὰ ἐρωτήσωμεν τὸν κ. Μαζαράκην, κ. Πρόεδρε.

§33Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Προκληθεὶς ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Λασηθίου νὰ δηλώσω τί ἤκουσα κατὰ τὴν ἀνὰ τὴν Κρήτην περιοδείαν μου, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διατελῶ Γεν. Διοικητής, ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι πανταχοῦ ὁ λαὸς αὐθορμήτως προσήρχετο καὶ μὲ παρεκάλει ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκριθοῦν τὸ ταχύτερον ἀποφάσεις Μοναστηριακῶν Ἐπιτροπῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἐξεποιοῦντο κτήματα Μοναστηριακά, ὅπως ἱδρυθῶσι σχολεῖα. Εἶναι δὲ λυπηρὸν ὅτι ὁ νομὸς Λασηθίου, ὡς εὐλόγως ἀνέπτυξεν ὁ κ. Κούνδουρος, εἶναι ἐντελῶς ἐγκαταλελειμμένος ὑπὸ τοῦ Κράτους, στερούμενος πάσης συγκοινωνίας. Ἐζήτουν λοιπὸν οἱ κάτοικοι δικαίως τὴν ἐκποίησιν ὡρισμένων Μοναστηριακῶν κτημάτων ὑπὲρ ἀνεγέρσεως οἰκημάτων σχολικῶν. Τὴν εὐχὴν αὐτὴν τοῦ λαοῦ τῆς Κρήτης ἀπεδέχθησαν δύο τῶν διαπρεπῶν Ἱεραρχῶν Κρήτης, ὁ Μητροπολίτης Κρήτης καὶ ὁ Ἐπίσκοπος Πέτρας. Ἤρχισαν δὲ νὰ ὑποβάλλωνται ἀποφάσεις τῶν Ἡγουμενοσυμβουλίων περὶ διαθέσεως κτημάτων πρὸς ἵδρυσιν σχολείων. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τούτων ὑπέβαλον κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ὅπως ἐγκριθῶσι τοιαῦται ἐκποιήσεις, διὰ νὰ ἀρχίσωσιν ἐν ταῖς περιφερείαις αὐταῖς νὰ ἱδρύωνται σχολεῖα. Θὰ ηὐχόμην δὲ ὅπως εὐτυχήσω παριστάμενος εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ἴδω καὶ γενικώτερα μέτρα λαμβανόμενα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρὰ τῆς Συνελεύσεως κυρούμενα, ὅπως διὰ τῆς ἐκποιήσεως τῶν Μοναστηριακῶν κτημάτων ἱδρυθῶσι σχολεῖα.

§34Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῶν κυρίων Ὑπουργῶν τῆς Γεωργίας καὶ τῆς Παιδείας ἐπὶ τῆς ἑξῆς ἀπόψεως: Ὅτι αἱ ἐκποιήσεις αὗται, καθὰ πληροφοροῦμαι, προσκρούουν πρὸς τὴν πολιτικὴν τὴν γεωργικὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι τὰ Μοναστηριακὰ κτήματα κατὰ τὸν νόμον δύνανται ν’ ἀπαλλοτριωθῶσιν ὁλοκληρωτικῶς, καὶ εἴς τινα μέρη, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς ἂν τοῦτο συμβαίνει εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν προλαλησάντων, ἀλλὰ πάντως εἰς τὴν Κρήτην συμβαίνει, ὅτι σπεύδουν εἰς ἐκποιήσεις Μοναστηριακῶν κτημάτων οὐχὶ πρὸς τοὺς ἀκτήμονας, ἀλλὰ πρὸς τοὺς ἔχοντας τὸ χρῆμα ἐμπόρους διὰ νὰ τοὺς καταστήσωσι γαιοκτήμονας καὶ νὰ ἀποκλεισθῶσιν οἱ ἀκτήμονες. Δι’ αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπεκταθῇ ἡ ἰσχὺς τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου πρὸς ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν κτημάτων τούτων, τοὐλάχιστον νὰ γίνῃ τὸ πρῶτον βῆμα ἀπὸ τῆς ἀποκαταστάσεως, δηλαδὴ ἡ διάλυσις τῶν ὑφισταμένων μισθώσεων τῶν κτημάτων καὶ ἡ ἐνοικίασις τῶν κολλίγων τῶν καλλιεργητῶν. Ἡ ἄποψις αὕτη ὑπεστηρίχθη εἰς τὸ Συνέδριον τὸ Ἀγροτικὸν ὑπὸ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Κρήτης καὶ εἶχον καθῆκον νὰ τὴν ἀναφέρω.

§35Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀσφαλῶς εἰς τὸν Δῆμον Λασηθίου οὔτε ὑπόνοια κἂν ὑπάρχει. Ἐκεῖ εἶναι ὡρισμένα τὰ κτήματα. Τὰ ἀνήκοντα εἰς τὸν Δῆμον Φουρνῆς θὰ δοθῶσιν εἰς τοὺς ἀπόρους καὶ ἀκτήμονας, τὰ λοιπὰ εἶναι κτήματα τοῦ ἑνὸς ἑκατοστοῦ καὶ τοῦ ἑνὸς δεκάτου τοῦ στρέμματος. Τεσσαράκοντα ἕως πεντήκοντα κτήματα ἐκποιοῦνται διὰ νὰ κτίσωσι τὰ σχολεῖα. Ἀσφαλῶς δὲν ἀντίκειται τὸ σχέδιον τὸ ἰδικόν μας εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἔχει σκοπὸν νὰ ἐπεκτείνῃ καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπεκτείνῃ καὶ ἐκεῖ τὸ σχέδιόν της.

§36Σ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Αἱ συνθῆκαι, αἱ ὁποῖαι κρατοῦσιν ἐν τῷ νομῷ Ἡρακλείου, εἶναι αἱ αὐταὶ αἱ ὁποῖαι κρατοῦσι καὶ ἐν τῷ νομῷ Λασηθίου. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκποιήσεως τῶν Μοναστηριακῶν κτημάτων. Ἐὰν ἐπῆλθε μεταβολὴ εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν, τοῦτο δὲν ἐνδιαφέρει ἡμᾶς. Ἡ ἀποζημίωσις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐνδιαφέρει καὶ ἥτις πρόκειται νὰ δοθῇ χάριν τῆς ἱδρύσεως τῶν σχολείων. Εἶναι πρὸς τοῦτο ὁμόθυμος ἡ γνώμη τῶν κυρίων πληρεξουσίων, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται πῶς νὰ γίνωσι κύριοι τῶν κτημάτων οἱ ἀκτήμονες καλλιεργηταὶ εἴτε διὰ τῆς συμμετοχῆς εἰς δημοπρασίαν, εἴτε διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος τῆς γεωργικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Πάντως δύο εἶναι τὰ οὐσιώδη ζητήματα· νὰ περιέλθωσιν εἰς τοὺς ἀγρότας τὰ κτήματα καὶ δεύτερον τὸ ἀντίτιμον τῶν κτημάτων, εἴτε διὰ δημοπρασίας πραγματοποιηθῇ ἡ ἐκποίησις εἴτε δι’ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως, νὰ δοθῇ διὰ τὸν γενικὸν σκοπὸν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀναστείλῃ τὰ τῆς δημοπρασίας μέχρι τοῦ προσεχοῦς Ὀκτωβρίου, ἵνα δυνηθῶσιν οἱ Γεωργικοὶ Συνεταιρισμοὶ νὰ συμμετάσχωσιν εἰς τοὺς διαγωνισμούς. Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ λάβῃ ὅλα τὰ μέτρα ἕως ὅτου περιέλθωσι τὰ κτήματα εἰς χεῖρας τῶν ἀγροτῶν.

§37Τ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐν πρώτοις πρέπει νὰ τονισθῇ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ πωλήσεως τῶν Μοναστηριακῶν κτημάτων εἰς μεγάλην ἔκτασιν, τοὐλάχιστον διὰ τὸν νομὸν Ἡρακλείου. Πρῶτον δὲν ἔχομεν τσιφλίκια, δεύτερον δὲν ἔχομεν κολλίγους εἰς τὴν Κρήτην. Εἰς τὸν νομὸν Ἡρακλείου σχεδὸν ὅλοι οἱ κάτοικοι εἶναι μικροκτηματίαι καὶ ἡ ἀκίνητος περιουσία τοῦ Μοναστηρίου δὲν ἀποτελεῖ μεγάλην ἔκτασιν, ὥστε νὰ ὀνομάζηται τσιφλίκι, ἀλλὰ εἶναι μικρὰ τεμάχια. Ἔλαβε τὴν σκέψιν ἡ Μοναστηριακὴ Ἐπιτροπὴ νὰ ἐκποιηθῶσι τὰ ἐκεῖ κτήματα διὰ νὰ εἰσπραχθῇ ποσὸν 4.000.000, τὸ ὁποῖον θὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἵδρυσιν τῶν σχολείων. Διὰ τὸν νομὸν Ἡρακλείου ὅλοι οἱ πληρεξούσιοι ὑπέβαλον παράκλησιν νὰ μεταβληθῶσι τὰ πράγματα ὅπως ἔχουσιν ἀποφασισθῆ· τὸ κατ’ ἐμέ, κάμνει ἔκπληξιν τοῦτο. Ἐν πάσῃ περιπτώσει φρονῶ ὅτι ὑπάρχουσι διαμαρτυρίαι διὰ τὴν πώλησιν τῶν κτημάτων, τῶν ὁποίων τὸ ἀντίτιμον θὰ χρησιμοποιηθῇ πρὸς ἀνέγερσιν σχολείων.

§38Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Εἰς τὴν Κρήτην τὰ Μοναστηριακὰ κτήματα εἶναι ἀξίας 200.000.000. Τὸ νὰ δοθῇ ἓν μέρος πρὸς ἵδρυσιν σχολείων εἶναι λογικὸν καὶ πρέπει νὰ τὸ ὑποστηρίξωμεν ὅλοι. Πρόκειται νὰ πωληθῶσιν ἐλάχιστα κτήματα, μικρᾶς ἀξίας πρὸς τὸν φιλανθρωπικὸν σκοπὸν τῆς ἀνεγέρσεως σχολείων καὶ δι’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τοῦ νὰ ἐγκρίνῃ τοιαύτην πρᾶξιν, εἶναι ὀρθή, ὅταν δὲ θὰ ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῆς γεωργικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως θὰ τὴν ἐφαρμόσωμεν καὶ ἐκεῖ.

§39Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ἀνάγκη νὰ περιορισθῇ ἡ συζήτησις εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ, διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μας. Εἶπον ὅτι ὑπάρχουσιν ἀπαιτήσεις τῆς Μοναστηριακῆς Ἐπιτροπῆς ἀπὸ τοὺς ἐνοικιαστάς, οἱ ὁποῖοι κατέστησαν ἀφερέγγυοι. Ἐζητήθη δι’ ἐγγράφου τοῦτο. Τὸ προϊὸν, τὸ ὁποῖον θὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Τράπεζαν, θὰ τὸ πάρουν οἱ διάφοροι δικαιοῦχοι. Ὑπάρχει ἔγγραφον τῆς Μοναστηριακῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν βοήθημα διὰ νὰ ἰσοσκελίσῃ τὸν προϋπολογισμόν.

§40Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ψυχολογία τῶν καλογήρων.

§41Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἀποτελεῖται μόνον ἀπὸ καλογήρους, ἀλλ’ ἀποτελεῖται ἀπὸ ἕνα Ἀρχιερέα καὶ τρεῖς πολίτας, ζητεῖται δὲ δι’ ἐγγράφου νὰ χαρισθῶσιν αἱ ἀπαιτήσεις τοῦ Μοναστηριακοῦ Ταμείου καὶ νὰ πληρωθῶσι τὰ ἔξοδα εἰς δικηγόρους, οἱ ὁποῖοι ἐνήργησαν πράξεις κατ’ ἀφερεγγύων ἐνοικιαστῶν. Ζητῶ νὰ ἐλέγξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν διαχείρισιν, διότι κάθε Μοναστηριακὸν Ταμεῖον εἶναι καὶ ἕνας μικρὸς Παναμᾶς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἰσχυρισμὸν ὅτι πωλοῦνται κτήματα ἀπρόσοδα καὶ ἀσήμαντα, ἰδοὺ τὸ πρόγραμμα τοῦ πλειστηριασμοῦ τὸ ὁποῖον, κατόπιν τῆς ἀποφάσεως τῆς Μοναστηριακῆς Ἐπιτροπῆς, λέγει: «Συνιστᾶται εἰς τὰς Μονάς, ὅπου ὑπάρχουν Συμβούλια, νὰ πωλήσουν κτήματα ἀπρόσοδα, ὡς ὑδρομύλους, ἐλαιοπιεστήρια»!! Μὲ αὐτὰ τὰ ὕποπτα καὶ παράδοξα θέλω νὰ εἴπω ὅτι θέλω ἔλεγχον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐνδιαφέρον διὰ τὴν παιδείαν τῆς Μοναστηριακῆς Ἐπιτροπῆς Λασηθίου, ἀπὸ τὴν περιφέρειαν τῆς ὁποίας προερχόμεθα καὶ ἐγὼ καὶ ὁ κ. Κούνδουρος, ἐγὼ δὲν ἔχω ἐμπιστοσύνην. Σᾶς τὸ ἀποδεικνύω ἀμέσως. Ἐψήφισε τὸ Ἡγουμενοσυμβούλιον τῆς Μονῆς Τοπλοῦ, τῆς ὁποίας τὰ κτήματα ἐπωλήθησαν κατ’ αὐτὸν τὸν λαθροχειριακὸν τρόπον, ἐψήφισε 5.000 δρ. χρυσᾶς εἰς τὰ 1910 δι’ ἀνέγερσιν δημοτικοῦ σχολείου ἐν τῇ κωμοπόλει Σητείας καὶ δὲν τὸ ἐνέκρινεν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Μ. Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν παιδείαν. Ψηφίζει ὁ Δῆμος Σητείας 15.000 δρ. καὶ τὸ Ἡγουμενοσυμβούλιον 10.000 διὰ τὴν ἵδρυσιν τῆς Γεωργικῆς Σχολῆς, τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν, καὶ ἀπορρίπτει τὴν ἀπόφασιν. Δυνάμεθα λοιπὸν νὰ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην εἰς τοιαύτην Μοναστηριακὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία, προκειμένου περὶ τοιούτου ζητήματος, ἀπέρριψε τὰς σχετικὰς ἀποφάσεις;

§42Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διατί δὲν ἐζητήσατε τὴν συνδρομήν μας διὰ νὰ τελειώσωμεν τὸ ἔργον;

§43Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ὅταν ἔχω μαζί μου τὸν νόμον νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετός· ὅταν ἔχω ἐναντίον μου τὸν νόμον δὲν θέλω ὑποστήριξιν.

§44Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ Νομαρχία δὲν ἤθελε νὰ ἐγκρίνῃ, διότι αἱ Κοινότητες δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλουν φόρους.

§45Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Καὶ ὅμως ὁ αὐτὸς Νομάρχης, ὁ ὁποῖος ἐνέκρινε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Σητείας δι’ 100,000 δρ. φόρους, ὁ ἴδιος Νομάρχης, περιέργως, ἀπέρριψεν ἀπόφασιν τοῦ ἰδίου Δήμου διὰ 15.000 δρ. ὑπὲρ ἱδρύσεως Γεωργικῆς Σχολῆς. Διὰ τὴν περιφέρειαν τῆς Μονῆς τοῦ Δήμου Φουρνῆς δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Πράγματι, ἐκεῖ εἶναι μία κατάστασις χρήζουσα διορθώσεως. Προκειμένου ὅμως περὶ κτημάτων τῆς Μονῆς Τοπλοῦ, ἐπιμένω ὅτι εἴτε περὶ Ἐπισκόπου πρόκειται εἴτε περὶ πολιτικῶν μελῶν θέλω ἔλεγχον καὶ μάλιστα αὐστηρόν.

§46Π. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον, τὸ ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἐπερώτησιν ὁ κ. συνάδελφος νὰ μὴ σχετισθῇ μὲ τὴν ὅλην ἐκποίησιν Μοναστηριακῶν κτημάτων διὰ τὴν ἀνέγερσιν σχολείων.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ξηρὸς καὶ Τσιριμῶκος ἐπερωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ποῖον μέτρον ἔλαβε διὰ τὴν παρατηρουμένην ἀθρόαν παραίτησιν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ἐξ ἧς κινδυνεύουσι νὰ κλείσωσι τὰ δικαστήρια.

§48Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ διατυπωθεῖσα ἐπερώτησις ὑπὸ τοῦ ἀπουσιάζοντος συναδέλφου μου καὶ ἐμοῦ εἶχε τὸν σκοπὸν νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τῶν παρατηρηθεισῶν ἀθρόων παραιτήσεων τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν, μάλιστα δὲ ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1922 καὶ ἐντεῦθεν. Εἶναι δὲ μεταξὺ τῶν παραιτηθέντων διαφόρων βαθμῶν δικαστικῶν λειτουργῶν χρησιμώτατοι τοιοῦτοι. Ἐστερήθη τὸ δικαστικὸν σῶμα πολλῶν ἀρίστων ἀληθῶς δικαστικῶν λειτουργῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπροτίμησαν νὰ ἐγκαταλείψωσι τὴν θέσιν των διὰ νὰ δικηγορήσωσιν. Ἡ δικαιολογία εἶναι ὅτι ἡ μισθοδοσία δὲν εἶναι ἐπαρκής· οἱ ἄνθρωποι δὲ ἐν τῷ δικαιώματί των ἐπεζήτησαν ἄλλο ἐπάγγελμα μᾶλλον προσοδοφόρον. Τὸ πρᾶγμα δὲν θὰ ἦτο ἀξιοκατάκριτον, διότι ἕκαστος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κανονίσῃ τὰ καθ’ ἑαυτὸν ὅπως θέλει. Ἀλλὰ παρετηρήθη κάτι ἄλλο· οἱ παραιτηθέντες δικαστικοὶ λειτουργοὶ διωρίσθησαν δικηγόροι ὄχι εἰς τοὺς τόπους, ὅθεν κατάγονται καὶ ὅπου ἑπομένως ὑποτίθεται ὅτι ἀπολαύουσι τῆς ἰδιαιτέρας ὑπολήψεως τῶν συμπολιτῶν των, ὅπου ἔχουσι τὰ συμφέροντά των καὶ ὅπου συνεπῶς ἦτο φυσικὸν ν’ ἀσκήσωσι τὸ νέον των ἐπάγγελμα, ἀλλ’ ἐζήτησαν νὰ διορισθῶσιν ἐκεῖ ὅπου τὸν τελευταῖον χρόνον ἤσκουν τὰ καθήκοντα αὑτῶν τὰ δικαστικά. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἄξιον προσοχῆς καὶ μελέτης· διατί ἆρά γε ἐπροτίμησαν τὰ μέρη ἔνθα τελευταίως ὑπηρέτουν ὡς δικαστικοὶ λειτουργοί; Ὅτε, κατὰ τὸ 1920, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἐνεφανίσθη παρόμοιον ζήτημα, ἀλλὰ μόνον διὰ τὰς ἀνακτωμένας χώρας. Εἴχομεν καὶ τὴν πεῖραν τοῦ παρελθόντος, ὅτι μετὰ τὴν κατάληψιν τῆς Θεσσαλίας τὸ πρῶτον καὶ ἔπειτα τῆς Μακεδονίας, πολλοὶ ἔσπευδον νὰ διορισθῶσιν εἰς δικαστικὰς ὑπηρεσίας, μετά τινας δὲ μῆνας ἐγκατέλειπον τὰς θέσεις των καὶ διωρίζοντο δικηγόροι εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μόλις ἐγνώρισαν. Ὑπῆρξε τοῦτο ἥκιστα ἐποικοδομητικὸν διὰ τὴν Δικαιοσύνην. Ἔχοντες λοιπὸν τὴν πεῖραν τοῦ παρελθόντος προεκαλέσαμεν τότε νόμον, κ. Ὑπουργέ, ὁρίσαντες ὅτι εἰς τὰς ἀνακτωμένας χώρας οἱ δικαστικοὶ λειτουργοὶ παραιτούμενοι τῆς θέσεώς των δὲν δύνανται νὰ διορισθῶσι δικηγόροι ἐκεῖ ὅπου ὑπηρέτησαν κατὰ τὴν τελευταίαν ἀπὸ τῆς παραιτήσεώς των τριετίαν. Τοιουτοτρόπως ἀπεφύγαμεν κάθε παραίτησιν δικαστικοῦ λειτουργοῦ εἰς τὰ παρθένα ἐκεῖνα μέρη, τὰ ὁποῖα θὰ ἤθελον νὰ καρπωθῶσιν οἱ διοριζόμενοι δικηγόροι. Τὴν διάταξιν ταύτην ἐσκοποῦμεν νὰ γενικεύσωμεν ἐν ᾗ περιπτώσει παρετηροῦμεν παραιτήσεις δικαστικῶν λειτουργῶν εἰς ἄλλα μέρη ὑπηρετούντων. Μετὰ τὴν ἀπομάκρυνσιν ἡμῶν τῆς Ἀρχῆς δὲν γνωρίζω ἂν διετηρήθη κἂν ἐν ἰσχύϊ ἡ διάταξις ἐκείνη. Ἐψηφίσθησαν τόσοι νόμοι ἐπὶ τοῦ καθεστῶτος τοῦ ἰσχύσαντος ἀπὸ τοῦ 1920– 1922, ἐξεδόθη δὲ καὶ ἀπειρία Νομοθετικῶν Διαταγμάτων κατὰ τὸ μετεπαναστατικὸν καθεστώς. Ἔχει ὅμως καὶ κατ’ ἀνάγκην δυστυχῶς ἀτονήσει ἡ διάταξις ἐκείνη, διότι αἱ ἀνακτηθεῖσαι τότε χῶραι ἔπαυσαν νὰ εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ὑπὸ τὴν κυριαρχίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἡ παρατηρηθεῖσα τελευταίως ἀθρόα παραίτησις τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν καὶ ὁ διορισμὸς τούτων ὡς δικηγόρων εἰς μέρη ἔνθα τελευταίως ὑπηρέτουν μοὶ ἔδωκαν ἀφορμὴν νὰ σκεφθῶ ἂν δὲν ἦτο προσῆκον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα εἰσηγηθῇ ἐπειγόντως νομοσχέδιον ἀπαγορεῦον τὸν διορισμὸν ὡς δικηγόρων τῶν παραιτουμένων δικαστικῶν λειτουργῶν εἰς τὰ μέρη ὅπου τὴν τελευταίαν τριετίαν ὑπηρέτουν. Δὲν λέγω, κύριοι, ὅτι ὅλοι οἱ δικαστικοὶ λειτουργοὶ ἐκμεταλλεύονται τὴν θέσιν των προπαρασκευαζόμενοι διὰ τὸ δικηγορικόν των στάδιον. Θὰ ἤμην ἄδικος, ἂν ἔλεγον τοιοῦτό τι δι’ ὅλους. Εἶναι ἀναμφισβήτητος ἀλήθεια ὅτι διά τινας διαπρεπεῖς δικαστικοὺς ἡ ἀναπτυσσομένη δικηγορικὴ πελατεία εὐθὺς ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ των ὀφείλεται εἰς τὴν βαθεῖαν ἐκτίμησιν, τῆς ὁποίας οὗτοι ἀπολαύουσιν ὡς δικαστικοὶ λειτουργοί. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς ν’ ἀρνηθῇ ὅτι δικαστής, ὁ ὁποῖος ἐσκέφθη παραιτούμενος νὰ δικηγορήσῃ ἐν ᾧ τόπῳ ὑπηρετεῖ ὡς δικαστής, παύει νὰ εἶναι δικαστὴς ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὸ σκεφθῇ. Ἀπὸ τὸν πολὺν κόσμον, μετὰ τὴν παραίτησίν του καὶ τὸν διορισμόν του ὡς δικηγόρου, θέλει παρεξηγηθῆ εὐλόγως ἡ προηγουμένη του δρᾶσις. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ὁ χθὲς κατελθὼν ἐκ τοῦ ἑδωλίου τοῦ Ἐφέτου ἢ τοῦ Πρωτοδίκου ἢ τοῦ Ἀρεοπαγίτου ἢ τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν δικηγορῶν πλησίον ἐκείνων τῶν συναδέλφων, τῶν ὁποίων ἦτο προϊστάμενος ἢ μετὰ τῶν ὁποίων συνέπραττε δὲν μένει ἀμφιβολία ὅτι ἔχει θέσιν προνομιακήν. Τοιουτοτρόπως συντελεῖ ὁ τοιοῦτος διορισμὸς εἰς κλονισμὸν τοῦ γοήτρου καὶ τοῦ κύρους τῆς Δικαιοσύνης. Ἂν μάλιστα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εὐηρεστεῖτο νὰ φέρῃ κατάλογον ὀνομαστικὸν τῶν παραιτηθέντων, τοῦ βαθμοῦ τὸν ὁποῖον εἶχον, ὡς καὶ τῶν Δικαστηρίων παρὰ τοῖς ὁποίοις διωρίσθησαν δικηγόροι, ἠθέλομεν ἴδει πρῶτον ὅτι τινὲς τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν, ἂν δὲν παρητοῦντο, θὰ κατεῖχον διαπρεπῆ θέσιν εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον καὶ δεύτερον ὅτι οὗτοι, ἂν δὲν εἶχον τὴν εὐκολίαν νὰ δικηγορήσωσιν ἐν οἷς τόποις ὑπηρέτουν, δὲν θὰ παρητοῦντο ἀσφαλῶς, διότι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ παραιτήσῃ τις μίαν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν ὑπηρέτησεν εὐδοκίμως ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, ἐὰν δὲν ἀσφαλίσῃ ὅτι παραιτούμενος θὰ ἔχῃ δυσαναλόγως μείζονα πρόσοδον. Οὐδεὶς ἰσχυρίζεται ὅτι ἡ μισθοδοσία τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν εἶναι ἐπαρκής, ὅπως καὶ ὅλων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, πολλῷ δὲ μᾶλλον ἐγὼ δὲν θὰ ἰσχυρισθῶ τοῦτο· διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐγενόμην εἰσηγητὴς τοῦ νόμου διὰ τοῦ ὁποίου ἐνισχύθησαν ἐπαρκῶς οἱ δικαστικοὶ λειτουργοί. Ἀλλ’ ἂν ἡ Πολιτεία πρέπει νὰ προνοήσῃ περὶ αὐξήσεως τῶν μισθοδοσιῶν, πρέπει ἐπίσης νὰ προνοήσῃ ὅπως μὴ ἐξασθενήσῃ ὁ δικαστικὸς κλάδος διὰ τῆς εὐκολίας τοῦ διορισμοῦ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ὡς δικηγόρων ἐκεῖ ὅπου χθὲς ἐξήσκουν τὰ καθήκοντά των ὡς δικασταί.

§49Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἅμα ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης εὑρέθην πρὸ σωρείας αἰτήσεων παραιτήσεων δικαστικῶν λειτουργῶν, ἀλλὰ τὰ ληφθέντα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ὑπὲρ τῶν δικαστικῶν μέτρα καὶ ἡ ὑποβολὴ νομοσχεδίων πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεων αὐτῶν συνετέλεσαν, ὥστε οὐδεὶς νὰ ἐπιμείνῃ εἰς παραίτησιν αὐτοῦ ἀπὸ τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν τὰ σχέδια κατετέθησαν εἰς τὴν Συνέλευσιν. Εὑρίσκομαι σήμερον πρὸ τοῦ εὐχαρίστου νὰ δηλώσω ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν δικαστικῶν ἐπιμένει εἰς τὴν παραίτησιν αὐτοῦ. Τουναντίον μάλιστα ἔχω δηλώσεις καὶ πολλὰς αἰτήσεις πολλῶν θελόντων νὰ προσχωρήσωσιν εἰς τὸ δικαστικὸν σῶμα, ὥστε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης εὑρίσκεται εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν μὲ τὴν ἐξαγγελίαν τῶν μέτρων νὰ πρόκηται νὰ κρίνῃ ποίους ἐκ τῶν ἀρίστων ἀρίστους θὰ καλέσῃ εἰς τὴν συμμετοχὴν καὶ συμπλήρωσιν τῶν στελεχῶν τῆς Δικαιοσύνης. Ὄσον ἀφορᾷ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, εἶναι ἄξιον πολλῆς προσοχῆς, ἡ Κυβέρνησις δὲ τὸ εὑρίσκει ἐνδεδειγμένον ὄχι μόνον διὰ τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους, ἀλλὰ καὶ τοὺς διοικητικούς, ἔχει δὲ ὑπ’ ὄψει της νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν σχέδιον νόμου περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξασκήσεως τοῦ δικηγορικοῦ ἐπαγγέλματος μετὰ ὡρισμένον χρόνον δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἴτε ὡς δικαστικοὶ λειτουργοὶ εἴτε ὡς διοικητικοὶ ὑπάλληλοι εἰς ὡρισμένον τόπον, ἵνα δώσωμεν τὴν εἰκόνα ὅτι ὁ μεταβαίνων καὶ ὑπηρετῶν εἰς ἕνα τόπον δὲν ἠμπορεῖ νὰ προσχεδιάζῃ ἐκ τῶν προτέρων θέσιν, ἡ ὁποία μειοῖ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματός του. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης θὰ εἰσηγηθῶ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι εἶναι συντελεστικὸν διὰ τὴν καλυτέραν ἐξάσκησιν τοῦ δικαστικοῦ ἐπαγγέλματος.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Γρηγορίου ἔχει τὸν λόγον, ὅπως ἀναπτύξῃ ἐπερώτησίν του ἐπὶ τῆς καταστάσεως τοῦ σιδηροδρόμου Ἀττικῆς.

§51Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐκφράζω τὴν λύπην μου διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπουσιάζει ἐνῷ πρόκειται νὰ συζητηθῇ ζήτημα σοβαρόν, τὸ ὁποῖον ἔχει καταντήσει ζήτημα δημοσίας τάξεως. Ὁπωσδήποτε ἐγὼ θὰ ἀναπτύξω τὴν ἐπερώτησίν μου καὶ πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰς τὸ κύριον θέμα αὐτῆς, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ παράλειψιν καθήκοντος ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἀπεμπόλησιν παρ’ αὐτοῦ συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, σᾶς παρακαλῶ νὰ θελήσητε νὰ ἀκούσητε σύντομον τὴν ἱστορίαν τῶν κατὰ τὴν Ἀττικὴν Σιδηροδρόμων. Κατὰ τὸ ἔτος 1882 μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ τῆς τότε Ἑταιρείας τῶν Μεταλλουργείων Λαυρείου συνήφθη σύμβασις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑταιρεία ἐκείνη ἐλάμβανε τὸ προνόμιον καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως συστήσῃ Ἑταιρείαν Ἑλληνικὴν ἀνώνυμον, ἡ ὁποία διὰ κεφαλαίων 6 ἑκατομμυρίων δραχμῶν θὰ ἀνελάμβανε, μὲ ἀφετηρίαν τὸ τότε ἄκρον τῆς πόλεως, δηλαδὴ τὸν σημερινὸν σταθμὸν τῆς Ἀττικῆς, τὴν κατασκευὴν καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν Σιδηροδρόμων τῆς Ἀττικῆς ἐπὶ ἐνενήκοντα ἐννέα ἔτη. Τὸ Κράτος μετέχει τῶν κερδῶν τῆς Ἑταιρείας ἀφίνον ἕνα τρία τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τοῦ κατατεθειμένου κεφαλαίου καὶ ἐκράτησε τὸ δικαίωμα νὰ ἐξαγοράζῃ τὸν σιδηρόδρομον μετὰ παρέλευσιν τῆς πρώτης δεκαπενταετίας, ἀφ’ ἧς οὗτος ἤθελε παραδοθῆ εἰς τὴν κοινὴν χρῆσιν. Εἶχε καὶ ἄλλας ὑποχρεώσεις ἡ Ἑταιρεία καὶ ἄλλα δικαιώματα τὸ Κράτος περὶ τῶν ὁποίων προχωρῶν εἰς τὸν λόγον μου θὰ σᾶς εἴπω. Ὁπωσδήποτε ἡ γραμμὴ κατεσκευάσθη καὶ αἱ τότε ἀνάγκαι τῆς συγκοινωνίας ἐξυπηρετοῦντο κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον καλῶς. Ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Ἑταιρείας ἐκείνης εὑρέθησαν ἄνδρες φιλοχρήματοι μέν, ἀλλ’ ἐν ταὐτῷ καὶ φιλοπρόοδοι. Ἕνεκα δὲ ἀκριβῶς τῶν ἰδιοτήτων τούτων ἐσκέφθησαν καὶ ἀπεφάσισαν νὰ μεταβάλωσι τὴν κινητήριον δύναμιν τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ ἀτμήρους εἰς ἠλεκτρικήν. Αἱ ἀποφάσεις των ὅμως αὐταὶ δὲν ἐπέπρωτο νὰ πραγματοποιηθῶσι, διότι προσέβαλον τὰ συμφέροντα καὶ τὴν ἀπληστίαν ἄλλων προσώπων ἀποτελούντων ἄλλον ἰσχυρὸν οἰκονομικὸν ὅμιλον, τὴν Ἠλεκτρικὴν Ἑταιρείαν. Τὰ πρόσωπα ταῦτα ἐσκέφθησαν καὶ ἀπεφάσισαν νὰ ἐμποδίσουν τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ τοῦ ὡραίου σχεδίου καὶ πράγματι τὸ ἠμπόδισαν. Διὰ μεγάλων θυσιῶν καὶ διὰ μεγάλων ἐνεργειῶν κατώρθωσαν νὰ ἐξαγοράσουν ἁπάσας τὰς μετοχὰς τῆς Ἑταιρείας ἐπὶ τῷ μόνῳ σκοπῷ νὰ ἐξασφαλίσωσιν ἔργον μὴ ἠθικόν, δηλαδὴ τὴν μονοπώλησιν τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος καὶ τὴν καταδυνάστευσιν τοῦ λαοῦ τῶν δύο πόλεων καὶ τῶν προαστείων. Σκέπτομαι, ἂν οἱ κ.κ. βουλευταὶ καὶ πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι κατὰ διαφόρους ἐποχὰς ἐχαρακτήρισαν τὴν Ἑταιρείαν ταύτην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὡς λῃστρικήν, ἂν δὲν εἶχον πλῆρες δίκαιον. Ἀπὸ τῆς ὀλεθρίας αὑτῆς ἐπεμβάσεως τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας ἄρχεται ἡ παράβασις τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως, ἄρχεται ἡ καταδυνάστευσις τῶν πολιτῶν καὶ ὁ ἐξευτελισμὸς αὐτόχρημα τοῦ Κράτους. Καὶ διὰ τοῦτο ἀπηύθυνα τὴν κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἐπερώτησίν μου, κατηγορῶν αὐτὸν ὅτι δὲν ἐκήρυξεν ἔκπτωτον τὴν Ἑταιρείαν. Καὶ ἀφοῦ δὲν ἔπραξε τὸ καθῆκόν του τοῦτο δὲν προέβη τοὐλάχιστον εἰς τὴν ἐξαγορὰν αὐτῆς καὶ ἀκόμη διότι ἐπιτρέπει εἰς αὐτὴν τὴν ἐκμετάλλευσιν ὑπεργείου τμήματος διὰ μέσου μιᾶς πολυσυχνάστου ὁδοῦ τῆς πρωτευούσης, τῆς ὁδοῦ Γʹ Σεπτεμβρίου, ἄνευ οὐδενὸς δικαιώματος. Οὕτω κατὰ τὸ ἄρθρον 1ον τῆς συμβάσεως ἡ ἀναλαβοῦσα τὴν σύστασιν ἑταιρείας Σιδηροδρομικὴ Ἑταιρεία τῶν Μεταλλουργείων ὑπεχρεώθη νὰ συστήσῃ ἑταιρείαν αὐτοτελῆ, ἀλλὰ ἀφ’ ἧς στιγμῆς αἱ μετοχαὶ αὐτῆς ἁπαξάπασαι ἠγοράσθησαν παρὰ τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας ἡ Ἑταιρεία τῶν Σιδηροδρόμων Ἀττικῆς ἔπαυσεν ὑφισταμένη συγχωνευθεῖσα εἰς τὴν Ἠλεκτρικὴν τοιαύτην. Οἱ ἐνδιαφερόμενοι σᾶς λέγουν ὅτι δὲν ἔπαυσεν ὑφισταμένη ἡ ἑταιρεία, μολονότι εἶναι βεβαιωμένον ὅτι ἐξαιρετικῶς ἀπὸ ὅλας τὰς ἄλλας ἑταιρείας αἱ μετοχαὶ τῆς Ἑταιρείας τῶν Σιδηροδρόμων Ἀττικῆς δὲν πωλοῦνται εἰς τὸ Χρηματιστήριον, διότι αἱ μετοχαὶ εὑρίσκονται αὐτούσιαι εἰς τὸ κιβώτιον τῆς ἑταιρείας. Δὲν εἶναι καλῆς πίστεως οἱ λέγοντες τὰ τοιαῦτα, διότι αὐτοὶ γνωρίζουν καὶ ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ὅτι ὁ νόμος ἠθέλησε καὶ ὥρισεν αὐτοτελῆ ἑταιρείαν, ἐνδιαφερομένην διὰ τὰ ζητήματα τῆς συγκοινωνίας καὶ τῶν σιδηροδρόμων, ἐνῷ ἡ ἑταιρεία αὐτὴ ἐγκατέλειψε τὸ ἴδιον αὑτῆς συμφέρον, τὸ ὁποῖον συμφέρον ὑπεκατέστησαν τὰ συμφέροντα τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας, εἰς οὐδὲν ἄλλο ἐνδιαφερομένης παρὰ πῶς θὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἐκχώρησιν τοῦ σιδηροδρομικοῦ προνομίου εἰς τρίτον πρόσωπον, διὰ νὰ μὴ γίνῃ ἀντίπαλον ἐργοστάσιον ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, ἀδιαφοροῦσα τελείως διὰ τὰ ζητήματα τῆς συγκοινωνίας. Ταῦτα δέ, κύριοι πληρεξούσιοι, ὑπεστήριξε καὶ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Κατ’ ἄλλο ἄρθρον, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀκούσητε, τὸ ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκει): «ἡ Ἑταιρεία τῶν Σιδηροδρόμων Ἀττικῆς ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κατασκευάσῃ........». Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἤρχισε νὰ κατασκευάζηται τὸ ἄλσος, ἀλλὰ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ Σιδηροδρομικὴ Ἑταιρεία συνεχωνεύθη μὲ τὴν Ἠλεκτρικὴν πᾶσα ἐργασία ἐγκατελείφθη. Οὐδὲ θέατρον, οὐδὲ περίπτερον, οὐδὲ καφενεῖον, οὐδὲ ἑστιατόριον, οὐδὲ ἠλεκτρικὸν ἐργοστάσιον, οὐδὲ τίποτε. Τὸ δὲ ἄλσος ἀπὸ κέντρον ἀναψυχῆς μετεβλήθη εἰς ἑστίαν μολυσματικήν,— διὰ τὴν ὁποίαν ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐπερωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς, —καὶ αἱ πάροδοι αὐτῷ ὁδοὶ μετεβλήθησαν εἰς κοίτας χειμάρρων ἀδιαβάτους. Καὶ ὅμως, κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ κρατεῖ 30.000 κατ’ ἔτος ἐκ τῶν ἀκαθαρίστων αὐτῆς ἐσόδων μέχρι τῆς συμπληρώσεως τοῦ ποσοῦ τῶν 600 χιλιάδων, τὰς ὁποίας ὑποχρεοῦται νὰ δαπανήσῃ διὰ νὰ κάμῃ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶχεν ὑποχρέωσιν ἐκ τοῦ ἄρθρου 2ου τῆς συμβάσεως, τὰ ὁποῖα δὲν κάμνει.

§52ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τί τὰ ἔκαμεν αὐτὰ τὰ χρήματα;

§53Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἀκριβῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας θὰ γνωρίζῃ καὶ θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ σᾶς πληροφορήσῃ. Ἀλλὰ ἡ ἑταιρεία εἶχε καὶ ἄλλας ὑποχρεώσεις. Διὰ τοῦ ἄρθρου 3ου τοῦ νόμου ὁρίζεται ὅτι «τὰ ὀχήματα καὶ τὸ ὑλικὸν δέον νὰ διατηρῶνται συνεχῶς ἐν καλῇ καταστάσει». Διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε τὴν κατάστασιν τοῦ ὑλικοῦ καὶ τῶν ὀχημάτων σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀκούσητε τί ἀπεφάνθη περὶ αὐτῶν Ἐπιτροπὴ ἐκ διακεκριμένων μηχανικῶν καὶ εἰδικῶν, τῶν κ. κ. Προγόνη, Καντᾶ καὶ Ἀργυροπούλου. (Ἀναγινώσκει περικοπὴν ἐκ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐν λόγῳ Ἐπιτροπῆς). Αὐτά, κύριοι συνάδελφοι, ἐλέγοντο τῇ 4 Ὀκτωβρίου 1913· τώρα λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ἀπὸ τότε μέχρι σήμερον οὐδεμία ἐνέργεια ἔγινε πρὸς βελτίωσιν τοῦ ὑλικοῦ καὶ τῶν ὀχημάτων, τῶν ὁποίων τὴν κατάστασιν ἐγὼ εὑρίσκομαι εἰς δύσκολον θέσιν νὰ χαρακτηρίσω, διότι κατὰ τὴν καθαριότητα καὶ εὐπρέπειαν, ἐὰν τὴν χαρακτηρίσω χειροτέραν τῶν στάβλων, φοβοῦμαι μήπως προσκρούσω εἰς τὴν φιλοτιμίαν τῶν ζωοφίλων. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον τὴν ἑταιρείαν, ὡς εἶχεν ἀπόφασιν νὰ κάμῃ ὁ νῦν ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως, Ὑπουργὸς ὤν, καὶ δὲν ἐπρόφθασεν ἀτυχῶς νὰ κάμῃ καὶ οὗτινος τὴν μαρτυρίαν ἐπικαλοῦμαι. Ἀλλ’ ἐνῷ, κύριοι πληρεξούσιοι, ἐπιμένει ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν παράλειψιν τοῦ καθήκοντός του τούτου, δὲν προβαίνει τοὐλάχιστον εἰς τὴν ἐξαγορὰν τῶν σιδηροδρόμων, ὡς ἔχει δικαίωμα ἐκ τῶν σχετικῶν ἄρθρων τῆς συμβάσεως. Ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου ὅτι εἰς πᾶσαν στιγμὴν μετὰ παρέλευσιν τῆς πρώτης 15ετίας τὸ Κράτος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξαγορὰν τῶν σιδηροδρόμων. Τὸ ἄρθρον ὅμως τοῦτο τῆς συμβάσεως κατώρθωσαν οἱ ἰσχυροὶ ἐκεῖνοι ἄνθρωποι νὰ τὸ τροποποιήσουν σύμφωνα μὲ τὰ συμφέροντά των καὶ οὕτω τὸ Κράτος σήμερον ἀπὸ τῆς 31 Δεκεμβρίου εἶχε καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξαγορὰν τῶν σιδηροδρόμων πληρῶνον μέχρι λήξεως τῆς συμβάσεως τὸ μέσον ἔσοδον τῶν καθαρῶν ἐσόδων τῶν ἑπτὰ τελευταίων ἐτῶν. Δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἔσοδον τοῦτο, ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ εἶναι ἢ ἐλάχιστον ἢ ἴσον τῷ μηδενί, διότι ἡ ἑταιρεία διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ἀγνοῶ, δὲν θέλει νὰ εἴπῃ ὅτι παρουσιάζει οἰκονομικὸν ἰσοζύγιον, ἴσως διὰ νὰ μὴ λαμβάνῃ τὸ μερίδιόν του τὸ Κράτος, ὡς δικαιοῦται, ἐφόσον τὰ κέρδη ὑπερβαίνουν ὡρισμένον τόκον ἐπὶ τοῦ κατατεθειμένου κεφαλαίου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ Κράτος ἔχει νὰ πληρώσῃ ἐλάχιστον ἢ τίποτε διὰ νὰ ἀποκτήσῃ τὴν κυριότητα τῶν σιδηροδρόμων. Ἀλλ’ οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἔρχονται καὶ μᾶς λέγουν: «Καὶ δὲν γνωρίζετε πῶς ἀπέτυχον αἱ ἐκμεταλλεύσεις τῶν σιδηροδρόμων ὑπὸ τοῦ Κράτους; Καὶ δὲν ἐμάθετε πόσα ἑκατομμύρια ζημιοῦται τὸ Κράτος ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν συνοριακῶν σιδηροδρόμων;» Ἀλλ’ ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ ἐκμεταλλεύσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους, καὶ τὸ γνωρίζουν καλῶς οἱ τὰ τοιαῦτα λέγοντες ἐνδιαφερόμενοι. Μόλις λάβῃ τὸ Κράτος εἰς τὴν κυριότητά του τοὺς σιδηροδρόμους πλεῖσται ἑταιρεῖαι καὶ ὅμιλοι εἶναι ἕτοιμοι νὰ κάμουν προτάσεις, καὶ αὐτὴ ἡ ἰδία ἡ ἑταιρεία, εἶμαι βέβαιος, πῶς δὲν θὰ ἀφήσῃ νὰ φύγῃ ἀπὸ τὰς χεῖράς της ἡ ἐκμετάλλευσις, ἀλλὰ τότε τὸ Κράτος θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐπιβάλῃ τοὺς καλυτέρους καὶ συμφερωτέρους ὅρους δι’ αὐτὸ καὶ τὸ κοινόν.

§54Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐφόσον τὸ Κράτος ἔχει τὸ δικαίωμα οἱανδήποτε στιγμὴν θέλει νὰ ἐξαγοράσῃ τὸν σιδηρόδρομον, τί ἔχει νὰ χάσῃ διαπραγματευόμενον νῦν μετὰ τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει ὁ σιδηρόδρομος αὐτός; Τώρα διὰ ποίους λόγους δὲν ἐξηγοράσαμεν τὸν σιδηρόδρομον ἢ δὲν ἐκηρύξαμεν τὴν ἑταιρείαν ἔκπτωτον, ὅταν θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ τέλος, θὰ εἴπω τοὺς λόγους.

§55Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐξίσταμαι διὰ τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ Ὑπουργοῦ. Μᾶς λέγει ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς διαπραγματεύσεις, καὶ ἂν ναυαγήσουν αἱ διαπραγματεύσεις, τότε θὰ ἐξαγοράσωμεν τὴν γραμμήν. Ὄχι, κ. Ὑπουργέ, ἔχετε ὑποχρέωσιν τώρα νὰ ἐξαγοράσητε τὴν γραμμήν, διότι οὕτω θὰ παρουσιασθοῦν καὶ ἄλλαι ἑταιρεῖαι νὰ κάμουν προσφορὰς καὶ ὄχι μόνον μία.

§56Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ποῖος σᾶς εἶπεν ὅτι κάμνω διαπραγματεύσεις μὲ μίαν μόνον ἑταιρείαν;

§57Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ὅλης τῆς Συνελεύσεως.

§58Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἅμα θὰ σᾶς παρουσιάσω τὴν σύμβασιν, τότε δικαιοῦσθε νὰ ἐλέγξητε.

§59Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Νὰ τὸν πάρητε διὰ νὰ κάμητε διαπραγματεύσεις μὲ πολλὰς ἑταιρείας. Ἀλλ’ ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶχε πράξει παραβάσεις ἡ ἑταιρεία αὕτη, καὶ ἐὰν δὲν ἔχῃ κανὲν δικαίωμα τὸ Κράτος ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω, εἶχε πάντως γενικὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀσφαλίσῃ συγκοινωνίαν τακτικὴν καὶ ἄνετον πληροῦσαν τὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων καὶ τῶν ταξιδιωτῶν. Εἶναι ἆρά γε ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω πῶς ἀνταπεκρίθη ἡ ἑταιρεία εἰς τὰς ὑποχρεώσεις της ταύτας; Δὲν ἐταξιδεύσατέ ποτε μέχρι τῶν προαστείων διὰ νὰ ἴδητε ὅτι οὐδέποτε σφάγια ζῷα μετεφέρθησαν χειρότερα εἰς τὰ ἀμπάρια τῶν ἀτμοπλοίων, ὅπως μεταφέρονται οἱ ἐντολοδόται ὑμῶν; Καὶ δὲν ἐμάθετε ὅτι ἀναχωροῦντες ἐξ Ἀθηνῶν τὴν 6 τῆς ἑσπέρας φθάνετε εἰς Κηφισιὰν τὴν 12 τοῦ μεσονυκτίου μετὰ ὁλόκληρον Ὀδύσσειαν; Καὶ δὲν ἔφθασαν μέχρι τῆς ἀκοῆς ὑμῶν οἱ ἐπιθανάτιοι στόνοι τῶν καθ’ ἑκάστην σχεδὸν διαμελιζομένων πολιτῶν, τοὺς ὁποίους ἐτάχθητε νὰ ὑπερασπίζητε; Κύριοι πληρεξούσιοι, ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα ἐν τῷ συνόλῳ θέλει προβῆ εἰς τὴν λύσιν τοῦ σπουδαίου αὐτοῦ ζητήματος σύμφωνα μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ἐάν, παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν, δὲν ἤθελε προβῆ εἰς τὴν λύσιν αὐτήν, πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς τὰ ἔσχατα, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι στίγμα καταδυναστεῦον τὸν λαὸν καὶ καταισχῦνον τὸν πολιτισμόν μας.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζερβὸς ἔχει τὸν λόγον.

§61ΣΚΕΥΟΣ ΖΕΡΒΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, μεθ’ ὅσα ὁ κ. συνάδελφος ἀνέπτυξε περὶ τοῦ στίγματος τούτου ὀφείλω καὶ ἐγὼ νὰ ἐπιβεβαιώσω ὅτι εἶναι ὄντως ἓν φοβερὸν στίγμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἶναι ἐπείγουσα ἀνάγκη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τούτου. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, πρὸ 3½ μηνῶν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐπερωτήσω τὸν ἀξιότιμον κ. Κανναβόν, τότε Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ μὲ πληροφορήσῃ τότε διὰ τίνα λόγον εἰς ἓν προάστειον, τοὺς Ποδαράδες, μὲ 25.000 πρόσφυγας ἡ ἑταιρεία αὕτη δὲν διατάσσει νὰ ἵσταται ἐκεῖ ὁ συρμός της. Ὁ κ. Κανναβὸς μὲ ὅλην τὴν λεπτότητα μοὶ ἀπήντησε τότε ὅτι θὰ γίνῃ σταθμὸς εἰς τοὺς Ποδαράδες καὶ νὰ εἶμαι ἥσυχος. Ἀλλά, κύριοι, μεταξὺ λέξεων καὶ φράσεων πολλὰ πέλει. Καὶ ὁ κ. Κανναβὸς ὑπεσχέθη μὲν ὅτι θὰ γίνῃ ὁ σταθμὸς τῆς ἑταιρείας ταύτης εἰς τοὺς Ποδαράδες καὶ εἶπεν εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἐδέχθη δάνειον 4.000.000 διὰ τὴν ἑταιρείαν ταύτην. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας πολιτευτοῦ εἶχεν ἀφήσει τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια καὶ ἡ πρώτη Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις ἔλαβε τὴν καλωσύνην καὶ τὴν ἰδιαιτέραν τιμὴν νὰ διευθύνῃ τὰς τύχας τῆς Πατρίδος. Ὀλίγον πρὸ τοῦ δημοψηφίσματος παρεκάλεσα καὶ πάλιν τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅπως λάβῃ ἐπὶ τέλους τὴν καλωσύνην μετὰ τὸ δημοψήφισμα καὶ διατάξῃ τὴν περίφημον ταύτην ἑταιρείαν νὰ σταθμεύῃ παρὰ τοὺς Ποδαράδες διὰ νὰ δύνανται οἱ δυστυχεῖς μας πρόσφυγες νὰ ἔρχωνται τὴν πρωΐαν εἰς τὰς ἐργασίας των, νὰ ἐργάζωνται ὅλην τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ἑσπέραν νὰ ἐπιστρέφωσιν εἰς τοὺς συνοικισμοὺς καὶ τὰς οἰκίας των. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας μᾶς ὑπεσχέθη καὶ πάλιν πολὺ ὑποχρεωτικῶς, χωρὶς ὅμως καὶ νὰ ἐκτελέσῃ τίποτε ἀπολύτως. Ὀλίγας ἡμέρας μετὰ ταῦτα παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ στρέψῃ τὰ βλέμματά του καὶ τὴν προσοχήν του εἰς τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμοὺς καὶ πρὸ παντὸς εἰς τὸν συνοικισμὸν τῶν Ποδαράδων ὅπου ἡ θέσις τῶν προσφύγων ἦτο τραγικὴ καὶ νὰ διατάξῃ νὰ διέρχηται ὁ σιδηρόδρομος Ἀθηνῶν–Κηφισιᾶς καὶ ἵσταται εἰς τὴν θέσιν τῶν Ποδαράδων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπεσχέθη καὶ πάλιν ὅτι θὰ συνεννοηθῇ καὶ ἐν ἀνάγκῃ θὰ διατάξῃ μερικὰ λεωφορεῖα πρωΐαν καὶ ἑσπέραν νὰ ἐκτελοῦν τὴν συγκοινωνίαν ταύτην τῶν Ποδαράδων. Ἀλλ’ αἱ μὲν λέξεις παχεῖαι καὶ κολακευτικαί, αἱ ὑποσχέσεις θαυμάσιαι, οὐδεμία ὅμως ἐκτέλεσις, οὐδὲν θετικὸν ἔργον, οὐδεμία στάσις, οὐδεὶς σταθμός. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἴπετε εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἂν ὑστερεῖτε ἀπὸ ἀπόψεως κοινοβουλευτικῆς, ἀπὸ ἀπόψεως ὅμως πρακτικῆς καὶ ἐκτελέσεως ἔργων θὰ ἐπιτύχητε καὶ τότε ἡμεῖς σᾶς ἐχειροκροτήσαμεν ἐνθουσιωδῶς. Καὶ ὅμως, παρ’ ὅλα ταῦτα, ἡ κατάστασις τῶν Ποδαράδων εὑρίσκεται εἰς τὰ χάλια εἰς τὰ ὁποῖα εὑρίσκεται αὕτη, ἡ δὲ συγκοινωνία τοῦ περιφήμου αὐτοῦ «θερίου» εἶναι ἀπαισία καὶ ἀπελπιστική· ἐπίσης ἡ κατάστασις τῆς συγκοινωνίας τῶν Ποδαράδων εὑρίσκεται εἰς τὴν αὐτὴν ἀθλίαν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν δυστυχῶς ἀπὸ τῆς πρώτης ἀρχῆς εὑρίσκεται. Πότε θὰ εὑρεθῇ, παρακαλῶ, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐφαρμόσῃ τὰ μεγαλεπήβολα ἐκεῖνα σχέδια, τὰ ὁποῖα εἴχετε τὴν καλωσύνην νὰ παρουσιάσητε εἰς τὴν Συνέλευσιν, χωρὶς ὅμως καὶ νὰ ἐφαρμόσητε τίποτε; Ἔχομεν ἀνάγκην ὀλιγωτέρων λέξεων καὶ περισσοτέρων πρακτικῶν καὶ θετικῶν ἔργων. Διότι μετὰ παρέλευσιν ὀλίγου χρόνου ὁ ὑπουργικὸς θῶκος δὲν θὰ εἶναι, φοβοῦμαι, ἐστρωμένος μὲ τόσον ἁπαλὰ καὶ εὔοσμα ρόδα, ὅπως τινὲς ἴσως βλέπουσιν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυλωνᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§63Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δὲν ὑπάρχει, κύριοι, ἀνάγκη περιγραφῆς τῆς οἰκτρᾶς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ Σιδηρόδρομος Ἀττικῆς, διότι καθημερινῶς οἱ ταξιδεύοντες ἀντιλαμβάνονται τὴν κατάστασιν. Εἶναι γενικῶς γνωστή. Ἄλλως τε οἱ προλαλήσαντες μὲ ἀρκετὰ ζωηρὰ χρώματα τὴν περιέγραψαν καὶ δὲν θ’ ἀσχοληθῶ περὶ ταύτης· ἔχω δὲ καὶ ἐγὼ ἰδίαν ἀντίληψιν καὶ πικρὰν πεῖραν, διότι κατοικῶ εἰς τὴν Κηφισιάν. Ἔχω πικρὰν πεῖραν τῆς ἐγκαταλείψεως καὶ φθορᾶς τοῦ ὑλικοῦ ἐκ μέρους μιᾶς ἑταιρείας περιφρονούσης τὰς στοιχειώδεις ἀνάγκας τῶν κατοίκων εἰς τὴν Συγκοινωνίαν· εἶναι μακρὰ ἡ ἐγκατάλειψις αὐτὴ καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ζητηθῶσιν εὐθῦναι ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν ἐντὸς τόσον βραχέος χρονικοῦ διαστήματος νὰ μεταβάλῃ τὴν κατάστασιν.

§64Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Περιμένετε ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ λάβῃ μέτρα διὰ τὰς ἀτασθαλίας τῆς ἑταιρείας αὐτῆς; Ἀγνοεῖτε ἕν πρᾶγμα, ὅτι ἡ ἑταιρεία αὐτή, κατ’ ἐξοχὴν ἐκβιαστική, ἐπιβάλλει εἰς πάντα ἐπιβάτην, ὁ ὁποῖος τυχὸν δὲν ἐπρόφθασε νὰ λάβῃ τὸ εἰσιτήριόν του ἀπὸ τὸ ταμεῖον καὶ ζητεῖ αὐτὸ ἐν τῇ ἁμάξῃ, νὰ πληρώνῃ πρόστιμον 100% καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἀνέχεται αὐτὴν τὴν ἐκβίασιν ἐνῷ, προκειμένου περὶ συγκοινωνίας προαστείων, ὁποίαν ἐξυπηρετεῖ ἡ γραμμὴ αὐτή, ἔπρεπε πᾶσα ἐλευθερία νὰ παρέχηται λήψεως τοῦ εἰσιτηρίου κατὰ τὴν διαδρομὴν ἢ τὸ πολὺ νὰ ἐπιβάλληται ἓν μικρὸν πρόστιμον 10 ἢ ἔστω 20%.

§65Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἡ ἐγκατάλειψις ἐκ μέρους τῆς ἑταιρείας, ὅπως καὶ ἡ ἀνοχὴ καὶ ἀβελτηρία ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ἀπέναντι μιᾶς τοιαύτης ἁμαρτωλῆς ἑταιρείας χρονολογεῖται ἀπὸ μακροῦ. Ἑπομένως δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ζητηθῶσιν εὐθῦναι ἀποκλειστικῶς ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον φρονῶ ὅτι ἔχει καθῆκον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ πράξῃ εἶναι νὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον τὴν ἑταιρείαν αὐτὴν ἢ τοὐλάχιστον νὰ τὴν ἐξαγοράσῃ, ὥστε νὰ ἀφήσῃ ἐλεύθερον τὸ πεδίον τοῦ διαγωνισμοῦ, καθ’ ἣν στιγμὴν πρόκειται νὰ ὑποβληθῶσι προτάσεις περὶ ἠλεκτροκινήσεως τῆς γραμμῆς αὐτῆς. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις πράξῃ τοῦτο, ὄχι μόνον θὰ παράσχῃ εὐκολίαν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ κρίνῃ ἐπὶ τῶν προτάσεων αὐτῶν, ἀλλὰ θὰ ἐπιφέρῃ καὶ ἕνα κολασμὸν πρὸς μίαν ἁμαρτωλὴν ἑταιρείαν καὶ μίαν ἱκανοποίησιν τοῦ καταδυναστευομένου κοινοῦ ἐπὶ τόσα ἔτη. Ἡ ἑταιρεία αὐτή, εἶπον, ἔχει ἐγκαταλείψει ἀπὸ ἐτῶν εἰς τὴν φθορὰν τὸ ὑλικὸν αὐτῆς. Ἡ ἑταιρεία ἐγνώριζε κάλλιστα τὰς διαφόρους παραβάσεις καὶ τὰ παραπτώματα εἰς τὰ ὁποῖα ὑπέπιπτε καὶ εἶχε μὲν πεποίθησιν εἰς τὴν ἀνοχὴν τοῦ Κράτους, ἀλλ’ εἶχε πάντοτε καὶ τὸν φόβον ὅτι ἠδύνατο νὰ εὑρεθῇ μίαν ἡμέραν κάποιος Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος νὰ τὴν πατάξῃ καὶ ἐφοβεῖτο ἐνδεχομένην ἔκπτωσιν. Δι’ αὐτὸν ἑπομένως τὸν λόγον οὔτε διὰ τὴν ἀνανέωσιν τοῦ φθειρομένου ὑλικοῦ τῆς ἐφρόντιζεν οὔτε διὰ τὴν προμήθειαν νέων μηχανῶν. Ἡ ἔκπτωσις αὕτη πρέπει νὰ ἐπέλθῃ καὶ ἐξ ἠθικῶν λόγων καὶ ἐξ οἰκονομικῶν, ὅπως ἐπιτύχωμεν καλυτέρους ὅρους εἰς τὸν γενησόμενον διαγωνισμὸν διὰ τὴν ἠλεκτροκίνησιν τῆς γραμμῆς. Ὁ Σιδηρόδρομος τῆς Ἀττικῆς, ὡς εἶναι γνωστόν, ἀποτελεῖ ἰδιαιτέραν ἑταιρείαν μόνον τυπικῶς, οὐσιαστικῶς ἔχουν περιέλθει εἰς τὰς χεῖρας τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας ὅλαι αἱ μετοχαί της. Ὑπάρχει κοινὸν περίπου διοικητικὸν συμβούλιον, τὰ πάντα δὲ διευθύνονται ἀπὸ τὴν Ἠλεκτρικὴν ἑταιρείαν, ἡ ὁποία ἔχει εἰς τὸ χαρτοφυλάκιόν της ὅλας τὰς μετοχὰς τοῦ Σιδηροδρόμου Ἀττικῆς. Ἤδη λοιπὸν ἐμφανίζεται ἡ ἑταιρεία αὕτη ὡς κάτοχος τῆς γραμμῆς αὐτῆς, ὡς τοιαύτη δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχῃ πλεονεκτήματα ἀπέναντι ἄλλων μὴ κατόχων, οἱ ὁποῖοι θὰ μετάσχωσιν εἰς τὸν διαγωνισμόν. Πρέπει νὰ μὴ μείνῃ κάτοχος τῆς γραμμῆς διὰ νὰ ὑποβάλῃ ἐπὶ ἴσοις ὅροις τὰς προτάσεις της καὶ αὐτὴ μετὰ τῶν ἄλλων. (Χειροκροτήματα).

§66Γ. ΒΡΑΧΗΝΟΣ. Τὸν λόγον ἔχω ἐγώ, κ. Πρόεδρε.

§67Κ. ΤΣΙΜΙΝΑΚΗΣ. Ἐγὼ προηγοῦμαι.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βραχνὸς εἶναι ἐγγεγραμμένος πρὸ ὑμῶν. Ὡς γνωρίζετε, κ. Τσιμηνάκη, ἡ πρότασίς σας, ὅπως γενικευθῇ ἡ συζήτησις καὶ γίνῃ αὕτη συγχρόνως ἐπὶ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 4 καὶ 5 ἐπερωτήσεων ἐγένετο δεκτή, ἑπομένως θὰ κρατήσω τὴν σειρὰν πρῶτον τῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τὰς ἐπερωτήσεις αὐτὰς καὶ κατόπιν τῶν ἤδη ζητούντων τὸν λόγον.

§69Γ. ΒΡΑΧΗΝΟΣ. Ἄς προηγηθῇ, κ. Πρόεδρε, ὁ κ. Τσιμηνάκης.

§70Κ. ΤΣΙΜΙΝΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀληθὲς ὅτι πολλάκις παρακαθήμενος εἰς τὰς συνεδριάσεις μας ἐδυσανασχέτησα καὶ ἴσως μάλιστα ἐν νευρικότητι ἀπετάθην πρὸς κύριον συνάδελφον ὁμιλοῦντα ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ἐπανειλημμένως, τοῦ ὁποίου ἡ σημασία ἀσφαλῶς δὲν ἦτο τοιαύτη, ὡς ἡ τοῦ σημερινοῦ ζητήματος, καὶ ἀπεκάλεσα τὴν ὁμιλίαν του λογόρροιαν ἐπὶ ὑποθέσεως, ἡ ὁποία ἠθικὴν εἶχε μόνον σημασίαν, οὐχὶ δὲ πραγματικήν, ὁποίαν ἔχει τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον σήμερον τίθεται διὰ τῶν ὑπὸ συζήτησιν ἐπερωτήσεων. Βεβαίως, ἐὰν ἦτο δυνατὸν συγχρόνως ὅλοι νὰ ἐπερωτῶμεν διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, θὰ ἦτο τοῦτο ἀσφαλῶς μέγα σημεῖον τοῦ ἀνθρωπισμοῦ μας, διότι μόνον ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ ταξιδεύσῃ ἅπαξ διὰ τοῦ σιδηροδρόμου αὐτοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὁμιλήσῃ χωρὶς νὰ μεταχειρίζηται τὸ πομπῶδες ὕφος τοῦ κ. συναδέλφου. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ ζήτημα τῶν συμβάσεων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θεωρῶ εὐτύχημα πρὸς τὸ παρὸν εἶναι ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον τὴν ἑταιρείαν. Καὶ εἰς τὴν εὐχάριστον αὐτὴν δήλωσιν ἀπαντῶ ὅτι θὰ ἦτο ἔγκλημα ἂν ἐντὸς μιᾶς ἑβδομάδος ἡ ἑταιρεία αὐτὴ δὲν ἐκηρύττετο ἔκπτωτος.

§71ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§72Κ. ΤΣΙΜΙΝΑΚΗΣ. Ἔγκλημα ἀνάξιον δι’ ἕνα Ὑπουργὸν διευθύνοντα τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας.

§73ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§74Κ. ΤΣΙΜΙΝΑΚΗΣ. Σᾶς ζητῶ συγγνώμην διὰ τὴν νευρικότητά μου, ἡ ὁποία δὲν εἶναι τοιαύτη, ὡς φαίνεται, ἀλλ’ εἶναι συνέπεια ἀγανακτήσεως πραγματικῆς.

§75ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Λίαν δικαιολογημένης.

§76Κ. ΤΣΙΜΙΝΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δικαιολογούμενος ἔλεγε: «Τί νὰ κάμω; Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν σᾶς ἔφερα τὸ πρόγραμμά μου καὶ μὲ ἐχειροκροτήσατε». Ἐγὼ συλλυποῦμαι τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἐν γνώσει τῆς καταστάσεως αὐτῆς τῶν Σιδηροδρόμων Ἀττικῆς ἐχειροκρότησαν τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ· διότι ἐγὼ ἐὰν ἤμην Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν θὰ ἐπέτρεπον εἰς ἐμαυτὸν νὰ ἀνεχθῶ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους νὰ ὑπάρχῃ σιδηρόδρομος εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Καὶ ἐὰν ἠρώτων ἐμαυτὸν πῶς εἶναι δυνατὸν διὰ μαγείας νὰ μεταβάλω τὴν κατάστασιν αὐτήν, θὰ ἀπήντων εἰς τὸν ἑαυτόν μου τὰ ἑξῆς: «Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, ἀφ’ ὅτου ἀνελάβετε τὸ Ὑπουργεῖόν σας εἶναι τόσος καιρός, ὥστε ἠδύνασθε νὰ κηρύξητε ἔκπτωτον τὴν ἑταιρείαν, ἠδύνασθε νὰ φροντίσητε διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῶν δυστυχῶν ἐκείνων προσφύγων, οἱ ὁποῖοι ἀσφαλῶς εἶναι ἕτοιμοι νὰ καταστρέψουν τὴν γραμμὴν ἐξ ἀγανακτήσεως, διότι, ἐνῷ θέλουν νὰ ἐργασθοῦν εἰς τὴν πόλιν, δὲν εὑρίσκουν μέσον συγκοινωνίας». Ἀφοῦ δὲν θὰ ἠδυνάμην νὰ διορθώσω τὸν σιδηρόδρομον ὡς διὰ μαγείας, θὰ ἐφρόντιζον νὰ καταστῇ ἀνετωτέρα καὶ ἀνθρωπινωτέρα ἡ συγκοινωνία διὰ τῆς ὁδοῦ Τατοΐου καὶ ταχέως δι’ ἐργατῶν ἐργαζομένων ἡμέρας καὶ νυκτὸς θὰ ἔκαμνα ἕνα δρόμον μέχρι Ποδαράδων. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα θὰ ἔκαμνα ἐγὼ ἂν ἤμην Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, χωρὶς νὰ ἔχω ἀνάγκην τῆς μαγικῆς ράβδου· διότι εἶναι μερικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὰ καὶ εὐκολώτατα, ὅταν ὑπάρχῃ ἡ δέουσα δραστηριότης καὶ οὐχὶ ἡ δραστηριότης μόνον ἐν τῇ σκέψει, ἀλλὰ ἐν τῇ πράξει. Νομίζω ὅτι ἡ ἀγανάκτησίς μου εἶναι δικαιολογημένη καὶ σᾶς ζητῶ συγγνώμην ἂν ἐντείνω ὀλίγον τὴν φωνήν μου.

§77ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἀκόμη περισσότερον χρειάζεται.

§78Κ. ΤΣΙΜΙΝΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐγὼ δὲν θὰ ἠδυνάμην νὰ κατέχω τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας οὐδ’ ἐπὶ μίαν ὥραν ἂν δὲν διώρθωνον ὡς πρῶτον τὸ ζήτημα αὐτό. Βεβαίως δὲν ἐννοῶ, ὡς εἶπον, διὰ μαγικῆς ράβδου, ἀλλὰ νομίζω ὅτι θὰ ἠδυνάμην νὰ διορθώσω κατάστασιν, ἡ ὁποία δὲν προξενεῖ τιμὴν εἰς τὸ Κράτος ἡμῶν. (Χειροκροτήματα).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαρσέλος ἔχει τὸν λόγον.

§80Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ προσθέσω πολλὰ εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον οἱ προλαλήσαντες διὰ τὸν Σιδηρόδρομον τῆς Κηφισιᾶς· ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ συστήσω ἀκριβῶς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅτι ὀφείλει νὰ λάβῃ τὸ ταχύτερον ὑπ’ ὄψιν τὸ ζήτημα διὰ τὴν ἀσφάλειαν τὴν δημοσίαν, διότι γνωρίζομεν μέχρι τοῦδε ὅτι ὄχι μόνον διαμαρτυρίαι, ἀλλὰ καὶ συλλαλητήρια ἐπρόκειτο νὰ γίνουν δι’ αὐτὴν τὴν κατάστασιν, δι’ αὐτὸ τὸ αἶσχος μιᾶς πρωτευούσης, εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὴν Τουρκίαν, ὄχι εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ἀλλ’ εἰς ἄλλας πόλεις, ὅπου ὑπάρχει συγκοινωνία μετὰ τῶν προαστείων ἀπὸ ξένας ἑταιρείας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν καὶ εἰδικὰ μεροληπτικῶς προστατευτικὰ ὑπὲρ αὐτῶν προνόμια, ἐν τούτοις αἱ ἑταιρεῖαι αὐταὶ ἐφρόντισαν ὥστε καὶ ἡ συγκοινωνία καὶ τὸ τροχαῖον ὑλικὸν νὰ εἶναι εἰς ἀρίστην κατάστασιν. Ἰδίως δὲ θέλω νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκε καὶ ἄλλοτε, τελευταῖον δὲ διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῶν Ποδαράδων. Εἶναι ζήτημα τιμῆς αὐτὸ χάριν τῶν δυστυχῶν ἐκείνων πλασμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑποχρεωμένα, ἐργάται καὶ ἐργάτριαι, νὰ κατέρχωνται εἰς τὴν πόλιν πεζῇ, διότι τὸ τραῖνον ἀντὶ νὰ σταματᾷ πλησίον τοῦ συνοικισμοῦ τῶν Ποδαράδων, σταθμεύει πλησίον τοῦ ἐργοστασίου, οὕτως ὥστε νὰ γίνεται ἐκμετάλλευσις ἀκριβῶς τοῦ συνοικισμοῦ χάριν τῶν βιομηχάνων.

§81ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὑπάρχει ἀνεπάρκεια χώρου. Δι’ αὐτὸ δὲν σταματᾷ.

§82Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Τὴν ἀνεπάρκειαν ὑπέδειξαν οἱ ἴδιοι οἱ πρόσφυγες, ἀφιλοκερδῶς προσφέροντες τὴν ἐργασίαν των, πῶς δύνανται νὰ τὴν ὑπερνικήσωσι. Τελευταῖον ἔγινε κάποια συγκοινωνία δι’ αὐτοκινήτων· ἀλλὰ τὰ αὐτοκίνητα δυστυχῶς ζητοῦν 2½ δραχμὰς διὰ τὸν πρῶτον σταθμὸν τοῦ τροχιοδρόμου. Φαντασθῆτε λοιπὸν ὅτι χρειάζεται εἷς πρόσφυξ διὰ νὰ κατέλθῃ εἰς τὴν πόλιν 2½ δραχμὰς καὶ 1.20, ἤτοι 3.70 καὶ διὰ τὴν ἐπιστροφὴν ἄλλας τόσας, δηλαδὴ περὶ τὰς 8 δραχμάς. Διὰ τοῦτο ἤθελον νὰ συστήσω, ἡ ὑπόσχεσις ἡ ὁποία ἐδόθη ὅτι θὰ σταματᾷ τὸ τραῖνον τοὐλάχιστον εἰς τὸν σταθμὸν τῶν Ποδαράδων, νὰ γίνῃ πραγματικότης καὶ νὰ μὴ μείνῃ ὑπόσχεσις, διότι ὁλόκληρος ὁ συνοικισμὸς δυσανασχετεῖ καὶ δὲν ἠξεύρω ποῦ μπορεῖ νὰ καταλήξῃ, διότι εἶναι ἀπηλπισμένοι οἱ ἄνθρωποι.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βραχνὸς ἔχει τὸν λόγον.

§84Γ. ΒΡΑΧΗΝΟΣ. Πρὸ δύο μηνῶν αἱ ἐφημερίδες ἔγραψαν ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ καὶ τῆς ἠλεκτροκινήσεως τῶν Ἀθηνῶν ἐπρόκειτο νὰ λυθῇ, ὅτι ὑπεβλήθησαν προτάσεις, διὰ τῶν ὁποίων ἡ πρωτεύουσα θὰ κατεκλύζετο ἀπὸ ἠλεκτρισμόν. Ἔκτοτε δὲν ἔγινε κανεὶς λόγος· τὸ ζήτημα ἐτάφη καὶ ἐχρησίμευσε μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ δεχώμεθα κάθε ἡμέραν συμπολίτας, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ζητήσουν ἠλεκτρικὸν φῶς. Ἐπῆγα εἰς διαφόρους ἑταιρείας. Μία μὲ παρέπεμψεν εἰς τὸν κ. Ζαχαρίαν, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸν ἠλεκτρισμὸν καὶ ἐκεῖ ἔμαθον ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ χορηγήσῃ οὐδ’ ἑνὸς κηρίου ἠλεκτρικὸν φῶς. Ἐν τῷ μεταξὺ ἀνεγείρονται μεγάλαι οἰκοδομαί, βιομηχανικὰ καταστήματα, γεωργικαὶ ἐγκαταστάσεις, ζητοῦν ἠλεκτροφωτισμὸν καὶ ἠλεκτρισμὸς δὲν ὑπάρχει. Χθὲς ἀκόμη εἰς τὰ Κάτω Λιόσια ἐμαζεύθη ὅλον τὸ χωρίον διὰ νὰ μοῦ ζητήσῃ ἠλεκτρισμὸν διὰ νὰ κινήσουν βιομηχανικὰς ἐγκαταστάσεις καὶ διὰ φωτισμόν. Θὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργόν: Τί γίνονται αἱ προτάσεις αὐταί; Θὰ ἔλθουν εἰς συζήτησιν καὶ πότε θὰ ἔλθουν; Διότι, ὡς ἐπληροφορήθην ἐξωδίκως, ἡ ὑπηρεσία μελετᾷ προτάσεις, ἀλλὰ θὰ παρέλθῃ πολὺς χρόνος ἕως ὅτου ἐκδώσῃ τὰ ἀποτελέσματα τῶν μελετῶν της. Θὰ φάγωμεν καὶ αὐτὴν τὴν σύνοδον τῆς Βουλῆς, θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸν Ὀκτώβριον, θὰ ἔλθωμεν εἰς τὰς ἑορτὰς τῶν Χριστουγέννων καὶ τοῦ χρόνου αὐτὸν τὸν καιρὸν αἱ Ἀθῆναι θὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν. Ἐν τῷ μεταξὺ ἀνεγείρονται οἰκοδομαὶ καὶ βιομηχανικὰ καταστήματα καὶ ἠλεκτρικὸν φῶς δὲν ὑπάρχει. Τί θὰ γίνῃ; Θὰ μείνουν διὰ τὴν ἄλλην σύνοδον αἱ προτάσεις; Αὐτὸ ἤθελον νὰ μάθω.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φραγκούδης ἔχει τὸν λόγον.

§86Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ νέου Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας θὰ ὁμιλήσω.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πραντούνας ἔχει τὸν λόγον.

§88Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Κύριοι, οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ μὴ πονῶν διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ τὰ περίχωρα τῆς πόλεως ταύτης, ἡ ὁποία εἶναι ὄχι μόνον ὁ ἐγκέφαλος τοῦ Ἔθνους ὅλου, ἀλλὰ καὶ ἡ γενικὴ Πατρὶς ὅλων μας. Πολὺ δὲ περισσότερον ἐνδιαφέρει ἡμᾶς, ἀπὸ 35 καὶ πλέον ἐτῶν ἐγκατεστημένων ἐνταῦθα, οἱ ὁποῖοι τὴν θεωροῦμεν καὶ ὅλως ἰδιαιτέραν πατρίδα. Ἅπαντες οἱ προλαλήσαντες εἶναι ἀξιέπαινοι διὰ τὸν πόνον, τὸν ὁποῖον ἔδειξαν ὑπὲρ τῆς συγκοινωνίας ταύτης τῶν Ἀθηνῶν καὶ κατὰ τῆς ἁμαρτωλῆς ταύτης ἑταιρείας. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία. Μάλιστα δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι καὶ ὀλίγα εἶπον ἀπὸ ὅσα ἤξιζε νὰ εἴπωσι κατὰ τῆς ἑταιρείας ταύτης. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου μέχρις ἑνὸς ἄλλου, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ ἀναγγείλω, καὶ τὸ ὁποῖον οἱ προλαλήσαντες ἴσως ἀγνοοῦσιν, ὑπάρχει κάποια ἀπόστασις. Ἔμαθον εὐχαρίστως, κύριοι, ἀπὸ τινων ἡμερῶν ὅτι τὴν Ἑταιρείαν τὴν Ἠλεκτρικήν, ἡ ὁποία εἶναι ὁ κυριώτερος μέτοχος καὶ ὁ πάτρων, οὕτως εἰπεῖν, τῶν Σιδηροδρόμων Ἀττικῆς, τὴν ἀνέλαβε πρὸ δύο μηνῶν καὶ ἐπέκεινα μία Ἀγγλοολλανδοελληνικὴ Ἑταιρεία, ὑπὸ τὴν προστασίαν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἀγγλίας διαθετούσης μεγάλα κεφάλαια πρὸς προαγωγὴν ταύτης. Ὥστε ἀπὸ τῆς ἐποχῆς αὐτῆς καὶ ἐντεῦθεν ἤρχισε νὰ ἐμφυσᾶται εἰς τὴν Ἠλεκτρικὴν Ἑταιρείαν καὶ εἰς τοὺς Σιδηροδρόμους νέα ζωή. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς δὲ ταύτης ἔγιναν τὰ ἑξῆς: Ἡ συγκοινωνία τῆς συνοικίας τῶν Ποδαράδων ἢ τῆς Νέας Ἰωνίας, ἡ ὁποία ἦτο λίαν ἐπείγουσα, εἶναι ὀλίγον πλημμελής, διότι σταματᾷ τὸ τραῖνον εἰς ἀπόστασιν 450 μέτρων, ὅσον εἶναι ἀπὸ τὴν Ὁμόνοιαν ἕως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Πάντως ὅμως ἠγόρασε δύο ἀτμαμάξας, ἑλκούσας ἑκάστη ἀνὰ ἓν βαγόνιον τὸ ὁποῖον πέρνει περὶ τοὺς 100 ἐπιβάτας. Ἀφ’ ἑτέρου παρέλαβε τέσσαρας ἀτμομηχανὰς μεγάλας διὰ τὴν λοιπὴν συγκοινωνίαν. Ἐξ ἄλλου εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ἠλεκτροκινήσῃ τὸν σιδηρόδρομον τῆς Κηφισιᾶς. Ἀλλ’ ἐπὶ κεφαλῆς ὅλων αὐτῶν τῶν ἔργων τῆς νέας Ἀγγλοολλανδοελληνικῆς ταύτης Ἑταιρείας τὸ σπουδαιότερον πάντων μοῦ φαίνεται εἶναι καὶ ὁ διορισμὸς ὡς διευθυντοῦ τοῦ Σιδηροδρόμου Ἀττικῆς τοῦ τέως καθηγητοῦ, παραιτηθέντος, τοῦ Πολυτεχνείου μας κ. Φουντούλη, μιᾶς διακεκριμένης κορυφῆς ἐπιστημονικῆς, ὅστις εἶναι πλήρης ζωῆς.

§89Δ. ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ. Τὸν ὁποῖον ἐστείλατε εἰς τὴν Νάξον διὰ νὰ κάμῃ ἐργολαβίας.

§90Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Ὅ,τι θέλετε λέγετε. Εἶμαι, κύριοι, κατὰ τῆς ἐξαγορᾶς ἢ παραλαβῆς οἱωνδήποτε σιδηροδρόμων ὑπὸ τοῦ Κράτους, διότι ὅλοι μας ἐζήσαμεν εἰς τὴν ξένην καὶ γνωρίζομεν τί γίνεται ἐκεῖ. Φέρω ὡς παράδειγμα τοὺς Ἰταλικοὺς καὶ Γαλλικοὺς Σιδηροδρόμους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν πάντοτε, ἐνῷ τῶν ἰδιαιτέρων ἑταιρειῶν εἶναι εἰς ἀρίστην κατάστασιν.

§91Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δὲν πρόκειται διὰ τῆς ἐξαγορᾶς ἢ ἐκπτώσεως νὰ περιέλθῃ ἡ διαχείρισις εἰς τὸ Κράτος, ἀλλὰ λύεται τὸ ζήτημα ἐὰν δοθῇ ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ Κηφισιᾶς εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου. Ἡ γραμμὴ εἶναι τῶν αὐτῶν διαστάσεων.

§92Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Εὐχαριστῶ. Ὁ Σιδηρόδρομος Πελοποννήσου ἔχει πρὸ ὀφθαλμῶν νὰ παραλάβῃ τὸν Σιδηρόδρομον Κηφισιᾶς, γίνεται δὲ μάλιστα καὶ θόρυβος. Ἐὰν ἐγίνετο ὁ θόρυβος πρὸ δύο μηνῶν θὰ ὑπῆρχε κάποια δικαιολογία, ἀφ’ ἧς ὅμως ἀνεφάνη ἡ Ἀγγλοολλανδοελληνικὴ Ἑταιρεία μὲ τόσον ζῆλον καὶ πόνον πᾶσα παρέμβασις θὰ ἦτο βλαβερὰ κατ’ ἐμέ.

§93Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προέβαινεν εἰς δηλώσεις διὰ τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐντελῶς ξένον τὸ θέμα. Ὁ κ. Μαργέτης ἔχει τὸν λόγον.

§95Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Οἱ προλαλήσαντες διεξατραγώδησαν τὰ χάλια τὰ οἰκτρὰ τῶν τραίνων τῆς Κηφισιᾶς. Φαίνεται ὅτι δὲν εἶδον ὅλα τὰ τραῖνα τῆς Ἑταιρείας Σιδηροδρόμων Ἀττικῆς καὶ δὲν ἐπῆγαν μέχρι Λαυρείου. Ὁ κ. Ἀλαβάνος, ὁ ὁποῖος συνεταξίδευσε μαζί μου, θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ μαρτυρήσῃ εἰς πόσην χειροτέραν κατάστασιν εὑρίσκονται τὰ τραῖνα τῆς γραμμῆς τοῦ Λαυρείου. Ὄχι κάρρα, ἀλλὰ κάτι χειρότερον ἀποτελοῦν τὰ τραῖνα τοῦ Λαυρείου. Θὰ ἀπετέλουν αἶσχος καὶ διὰ τὴν Αἰθιοπίαν ἀκόμη. Ἡ κακοήθεια τῆς ἑταιρείας ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε ἐπίτηδες νὰ μὴ ἀφίνῃ ὅπως βελτιωθῇ ἡ κατάστασις αὐτή. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν ὅ,τι συνέβη πρὸ δύο ἐτῶν. Κάποιος διευθυντής, ποὺ ἀνέλαβεν, ἠθέλησε νὰ βελτιώσῃ κάπως τὴν κατάστασιν καὶ διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ τὸ ἐπιτύχῃ ἔκαμε τὸ ἑξῆς: Εἶχεν ἀκούσει διὰ κάποιον μηχανοδηγὸν ὁ ὁποῖος εἶχεν ἰδιοφυΐαν εἰς τὰς μηχανάς. Τὸν φωνάζει καὶ τοῦ λέγει: Εἶσαι εἰς θέσιν νὰ μοῦ βελτιώσῃς τὸ ὑλικόν; Τοῦ ἀπαντᾷ μάλιστα. Τὸν ἔκαμεν ἀμέσως ἐργοστασιάρχην. Σύμφωνα μὲ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ μηχανικοῦ αὐτοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ Σκόκος ἔχει γράψει ὁλόκληρον χρονογράφημα, ἐντὸς δύο μηνῶν κατώρθωσε νὰ πυκνώσῃ τὰ τραῖνα τοῦ Λαυρείου ἀντὶ ἑνὸς νὰ τὰ κάμῃ δύο, ὅπως εἶχεν ὑποχρέωσιν ἡ ἑταιρεία ἀνέκαθεν καὶ λόγῳ τοῦ ἀποκλεισμοῦ εἶχε ζητήσει, δι’ ἔλλειψιν ἀνθράκων νὰ τὰ περιορίσῃ εἰς ἕνα. Τί συνέβη νομίζετε κατόπιν; Ἦλθε νέος διευθυντής. Οἱ ἀντίπαλοι τοῦ διευθυντοῦ ἐκείνου ἐσκέφθησαν ὅτι δὲν συνέφερε ν’ ἀποδειχθῇ ὅτι μὲ τὸ ὑπάρχον ὑλικὸν ἠμποροῦσε νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις τοῦ σιδηροδρόμου καὶ τί ἔκαμαν νομίζετε, ὅταν ἔφυγεν ὁ διευθυντὴς ἐκεῖνος; Ἐπειδὴ δὲν εὕρισκαν τίποτε τὸ τρωτὸν εἰς τὸν ἐργοστασιάρχην αὐτόν, τὸν ἔστειλαν εἰς ἄδειαν ἀναγκαστικήν, χωρὶς νὰ ζητήσῃ οὗτος ἄδειαν οὔτε ἑνὸς μηνός. Μετὰ 15 ἡμέρας ἐκόπηκε τὸ δεύτερο τραῖνο τοῦ Λαυρείου. Ἐσταμάτησαν καὶ τὰ τραῖνα τὰ ἀνὰ ἡμίσειαν ὥραν τῆς Κηφισιᾶς καὶ ἐπανήλθαμεν εἰς τὰ ἀνὰ δύο ὥρας τραῖνα. Μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἀδείας τοῦ ἐργοστασιάρχου, τοῦ παρέτεινον ἀναγκαστικῶς καὶ συνεχῶς τὴν ἄδειαν ἐπὶ ὁλόκληρον ἐννεάμηνον μὲ τὰς ἀποδοχάς, καὶ τοῦτο διὰ νὰ μὴ λειτουργοῦν καλῶς τὰ τραῖνα, ἐλλείψει μηχανῶν. Αὐταὶ εἶναι αἱ κακοήθειαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι αἶσχος διὰ τὸ Κράτος, ποὺ τὰς ἀνέχεται.

§96ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Αἶσχος, αἶσχος.

§97Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Δὲν γνωρίζω διατί, ἀλλὰ εἶναι βέβαιον ὅτι ἐπίτηδες ἡ ἑταιρεία καταστρέφει τὸ ὑλικόν της.

§98Α. ΤΡΑΧΙΛΗΣ. Νὰ σᾶς εἴπω διατί. Διότι ὅλας τὰς μετοχὰς τὰς ἠγόρασεν ἡ Ἠλεκτρικὴ καὶ δὲν θέλει νὰ γίνουν δύο ἐργοστάσια.

§99Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Πρὸ τῆς καταστάσεως αὐτῆς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει ὑποχρέωσιν οὔτε μίαν ἡμέραν νὰ μὴ ἀφήσῃ εἰς τὴν θέσιν της τὴν ἑταιρείαν αὐτήν. Ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ πάρῃ τὸ μαστίγιον καὶ νὰ γίνῃ θηριοδαμαστὴς εἰς τὸ ἀπαίσιον αὐτὸ θηρίον. (Χειροκροτήματα). Καὶ τὸν εἰδοποιῶ καὶ διὰ κάτι ἄλλο: Τὰ χωρία τῶν Μεσογείων εἶναι ἕτοιμα μὲ πετρέλαιον νὰ καύσουν τὰ τραῖνα, ἕως ἐκεῖ ἔχει φθάσει ἡ ἀγανάκτησίς των.

§100ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Καλὰ θὰ κάμουν.

§101Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Θὰ τὸ κάμουν αὐτὸ οἱ χωρικοὶ τοῦ Λιόπεσι, τοῦ Μαρκοπούλου καὶ τῶν ἄλλων χωρίων, ποὺ ὑποφέρουν τὰ πάνδεινα. Ἔχουν λάβει τὴν ἀπόφασιν νὰ τὴν καύσουν ἂν δὲν προλάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὴν κηρύξῃ ἔκπτωτον. (Χειροκροτήματα).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυλωνᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§103Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἤθελον νὰ προσθέσω τοῦτο: Ἡ ἑταιρεία αὐτή, ἡ ὁποία ἐπὶ τόσον χρόνον ἐγκατέλειψε τὸ ὑλικόν της ἐκ προθέσεως, ἔβλεπεν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἔλθῃ μίαν ἡμέραν ἀπὸ κάποιαν Κυβέρνησιν ἡ ἔκπτωσις καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἐφρόντιζεν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι θὰ καλυτερεύσῃ τώρα ἡ κατάστασις μὲ ἀγορὰν μηχανῶν κλπ. Αὐτὸ τὸ ἔπραξεν ἡ ἑταιρεία διὰ νὰ γίνῃ συμπαθὴς καθ’ ἣν στιγμὴν ὑποβάλλει προτάσεις ἠλεκτροκινήσεως.

§104Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὅλαι αἱ κατηγορίαι, αἱ ὁποῖαι ἐλέχθησαν ἐνταῦθα κατὰ τοῦ Σιδηροδρόμου Ἀττικῆς, εἶναι ἀκριβεῖς, οὔτε δύναται νὰ τὰς ἀμφισβητήσῃ κανείς, διότι αὗται προσπίπτουν εἰς τὴν ἀντίληψιν παντός. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἤμεθα δίκαιοι, πρέπει νὰ θέσωμεν τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. Ὁ σιδηρόδρομος αὐτὸς ἐξηγοράσθη ἀπὸ τὴν Ἠλεκτρικὴν Ἑταιρείαν· κατὰ ποῖον τρόπον ἠγοράσθη καὶ ποῖοι οἰκονομικοὶ συνδυασμοὶ ἐγένοντο πρὸς τοῦτο πρὸ δεκαπενταετίας, δι’ αὐτὸ δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Συνέλευσιν, διότι δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει σήμερον. Ὁ σκοπὸς ὅμως διὰ τὸν ὁποῖον ἠγοράσθη παρὰ τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας, ὡς εἶναι καταφανές, ἦτο διὰ νὰ ἠλεκτροκινηθῇ. Ἀλλὰ μόλις ἠγοράσθη καὶ ἐγένοντο αἱ διαπραγματεύσεις πρὸς ἠλεκτροκίνησίν του, ἐμεσολάβησεν ὁ πόλεμος καὶ ἑπομένως ἀπὸ χρόνου εἰς χρόνον ἀνεβάλλετο αὕτη. Ἐπειδὴ δὲ ἦτο προωρισμένος νὰ ἠλεκτροκινηθῇ, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ ἡ ἑταιρεία καὶ αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις δὲν ἐφρόντισαν νὰ τὸν ὀργανώσουν ὑπὸ τὴν μορφήν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ὑφίσταται, δηλαδὴ ὡς ἀτμοκίνητον. Δὲν θέλω μὲ τοῦτο νὰ ἀπεκδυθῶ τῆς εὐθύνης. Οὔτε νὰ δικαιολογήσω τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις. Ὑποστηρίζω ἁπλῶς ὅτι ὑπῆρξαν ἐπιεικεῖς, διότι ἐξηκολούθουν αἱ διαπραγματεύσεις περὶ ἠλεκτροκινήσεως τοῦ σιδηροδρόμου. Καὶ παρήρχοντο τὰ ἔτη καὶ ὁ σιδηρόδρομος δὲν ἐγίνετο. Ἐγὼ παρέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως γνωρίζετε, πρὸ 2–2½ μηνῶν. Σᾶς λέγω εἰλικρινῶς ὅτι τὴν πρώτην ἡμέραν ποὺ ἀνέλαβον, ἀμέσως ἐζήτησα καὶ ἐξήτασα νὰ μάθω τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο τὸ ζήτημα τοῦτο τοῦ ἐν λόγῳ σιδηροδρόμου. Διότι ἐγνώριζον ἀκριβῶς τὰς ἀνάγκας τοῦ κόσμου καὶ ἀκόμη περισσότερον διότι ἐκτίσθη ὁ συνοικισμὸς Ποδαράδων καὶ ἐγνώριζον ὅτι θὰ δημιουργηθοῦν ζητήματα συγκοινωνιακὰ μεγάλα καὶ θὰ ἔπρεπεν ἡ Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις ἀμέσως νὰ λάβῃ τὰ μέτρα της. Τί ἔπρεπε νὰ κάμω; Ἐλέχθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον πληρεξούσιον κ. Τσιμηνάκην ὅτι ἐδήλωσα, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον τὴν ἑταιρείαν. Εἶπον ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξαγοράσῃ τὸν σιδηρόδρομον. Νὰ τὴν κηρύξῃ ἔκπτωτον πιθανὸν νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα, ἀλλ’ ὁμολογῶ ὅτι αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου μου καὶ ὁ νομικὸς σύμβουλος αὐτοῦ δὲν μοὶ ἔδωσαν κατηγορηματικὴν ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος· εἶναι γνωστὸν ὅτι, ἐπειδὴ ἐμεσολάβησεν ὁ πόλεμος, αἱ διάφοροι συμβάσεις ἔχουσιν ἀτονήσει ἢ μᾶλλον ἀμφισβητεῖται τελείως τὸ δικαίωμα τοῦ Κράτους νὰ κηρύττῃ ἐκπτώτους τὰς διαφόρους ἑταιρείας λόγῳ τοῦ πολέμου. Ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι, καὶ ἂν ὁριστικῶς ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ κηρύξῃ τὴν ἑταιρείαν ἔκπτωτον, δὲν βλέπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἀσκήσῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο. Νὰ πάρῃ δηλαδὴ ἕνα νεκρόν, τὸν ὁποῖον κρατοῦμεν, καὶ νὰ τὸν φορτωθῇ εἰς τὴν ράχιν του. Ἐνῷ ἀκριβῶς, ὡς θὰ ἀναπτύξω περαιτέρω, εὑρισκόμεθα εἰς διαπραγματεύσεις διὰ τὴν τὴν ὁλικὴν καὶ ριζικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, τῆς ὁποίας εἶχεν ἐπιληφθῆ καὶ ὁ προκάτοχός μου κ. Κανναβός, διότι εὗρον, ὁμολογουμένως, ἑτοίμην τὴν σύμβασιν περὶ παροχῆς δανείου ἐκ μέρους τοῦ Κράτους τεσσάρων ἑκατομμυρίων πρὸς τὴν ἑταιρείαν αὐτὴν πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεώς της. Ἀμέσως τὴν σύμβασιν αὐτὴν τὴν ἐμελέτησα καὶ τὴν ἐπραγματοποίησα. Καὶ ἐδώσαμεν τὸ χρῆμα ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ γίνουν ἀμέσως παραγγελίαι δύο μηχανῶν καινουργῶν εἰς τὰ καταστήματα Κράους. Διαπραγματεύεται ἐπὶ πλέον ἡ ἑταιρεία μὲ τὸν Σιδηρόδρομον Θεσσαλίας νὰ ἀγοράσῃ δύο ἑτέρας μηχανάς· παρηγγέλθησαν δὲ διάφορα ἀνταλλακτικά, ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι εἴμεθα καὶ φειδωλοὶ εἰς τὰς παραγγελίας, διότι ὁ σιδηρόδρομος αὐτὸς θὰ καταλήξῃ πολὺ ταχέως νὰ γίνῃ ἠλεκτρικός. Διὰ τῶν ληφθέντων μέτρων δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι ἡ συγκοινωνία τῶν Ποδαράδων ἐπρόκειτο νὰ ἀρχίσῃ χθές, ἀλλὰ δυστυχῶς, λόγῳ βλάβης μηχανῆς τινος κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἀνεβλήθη ἐπὶ 3–4 ἡμέρας.

§105Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ὁ ἐργοστασιάρχης, ὁ διατελῶν τώρα εἰς ἄδειαν, εἰς ἐρώτησίν μου ἂν εἶναι εἰς θέσιν νὰ φέρῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν προτέραν των κατάστασιν μὲ τὸ ὑπάρχον ὑλικὸν μοῦ εἶπεν ὅτι μέσα σὲ δύο μῆνας, μὲ τὸ ὑπάρχον ὑλικόν, ὑπευθύνως ἀναλαμβάνει νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν πρώτην κατάστασιν.

§106Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σᾶς διαβεβαιῶ, κύριοι, μὲ τὴν τριακονταετῆ πεῖραν, τὴν ὁποίαν ἔχω ὡς βιομήχανος, ὅτι δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν. Εἶναι ἀδύνατον αὐτὰ τὰ πράγματα νὰ γίνουν εἰς δύο μῆνας. Ὁ ἀναλαβὼν τὴν διεύθυνσιν τοῦ σιδηροδρόμου ἐπιστήμων κ. Βουδούρης καὶ ὅλον τὸ τεχνικὸν προσωπικὸν τοῦ Ὑπουργείου εὑρίσκεται εἰς ἀέναον κίνησιν ἀκριβῶς πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεως τοῦ σιδηροδρόμου αὐτοῦ. Αὐτὰ εἶναι ζητήματα προσωπικὰ εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι περιττὸν νὰ ἀσχολοῦμαι. Λοιπὸν τὸ ζήτημα τῶν Ποδαράδων, τὸ ὁποῖον βεβαίως εἶναι ζήτημα δημοσίας τάξεως, θὰ λυθῇ, κάμνω τὴν δήλωσιν, πολὺ ταχέως. Τὸ νὰ σταματήσῃ ἀκριβῶς ἐπὶ τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν, εἶναι ἀδύνατον.

§107Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Εἶναι δυνατόν, κ. Ὑπουργέ, διότι τὴν παρελθοῦσαν Κυριακὴν ἐστάθη δίς.

§108Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἠμπορεῖ νὰ ἐστάθη διὰ μίαν στιγμήν, κ. συνάδελφε, ἀλλὰ δὲν θὰ θελήσητε νὰ ἀναλάβητε τὴν εὐθύνην ἀτυχημάτων, τὰ ὁποῖα δυνατὸν νὰ συμβῶσι, διότι εἶναι πολὺ μεγάλη ἡ κλίσις τοῦ ἐδάφους καὶ διὰ νὰ γίνῃ ὁμαλωτέρα χρειάζονται πολλαὶ δαπάναι καὶ χρόνος πολύς. Ἑπομένως, ὡς ὡμολόγησε καὶ τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου μου, τεχνικῶς τοῦτο εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ· κατ’ ἀνάγκην θὰ στέκεται τὸ πολὺ 400 μέτρα πλησίον τῶν Ποδαράδων.

§109Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Μήπως συμφωνοῦσιν οἱ μηχανικοὶ τοῦ Ὑπουργείου, διότι παίρνουν ἐπίδομα ἀπὸ τὰς ἑταιρείας; Αὐτὸ τὸ βεβαιῶ καὶ ἐγὼ ὑπευθύνως.

§110Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐφόσον δὲν ἔχετε ἀποδείξεις δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ εἴπητε αὐτό. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἰς προσωπικὰ ζητήματα δὲν θὰ ἀπαντῶ. Ἀπαντῶ μόνον εἰς γενικὰ τοιαῦτα. Καὶ ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὸν σιδηρόδρομον, ἀλλ’ ἐφόσον τὸ πρᾶγμα εἶναι συναφὲς μὲ τὴν ὑποβληθεῖσαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον σύμβασιν τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας καὶ ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Βραχνόν, ὁ ὁποῖος πολὺ ὀρθῶς ἠρώτησεν ἂν ἡ σύμβασις αὐτὴ θὰ μείνῃ καὶ ἂν θὰ ἐξετασθῇ, καθότι θὰ μᾶς εὕρῃ ὁ ἐρχόμενος χρόνος μὲ τὴν ἰδίαν κατάστασιν, ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον, ὅτι ἡ σύμβασις ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν μου πρὸ δέκα ἡμερῶν, ὅτι ἀμέσως κατήρτισα Ἐπιτροπὴν ἀπὸ καθηγητὰς τοῦ Πολυτεχνείου καὶ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἀπὸ ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου μου καὶ ἐξέδωκα ἀμέσως ἀντίγραφα καὶ ἔδωκα τὴν σύμβασιν νὰ μελετηθῇ, παρεκάλεσα δὲ τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ φέρῃ τὰ συμπεράσματά της ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, ἵνα ὁδηγηθῶ καὶ προχωρήσω εἰς τὸ ἔργον μου. Ἀλλ’ ἐλησμόνησα νὰ εἴπω ὅτι ἐκτὸς τῶν ἐνεργειῶν, τὰς ὁποίας κατέβαλον ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο ἀμέσως, ἐπειδὴ εὗρον διαπραγματεύσεις, τόσον μετὰ τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας ἐγγράφους, ὅσον καὶ μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης προφορικὰς ἐν σχέσει διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, δὲν ἔπαυσα διαπραγματευόμενος καὶ τὰς διαφόρους περιπτώσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἠδύνατο νὰ καταλήξῃ μία σύμβασις ἐπικερδὴς διὰ τὸ Κράτος καὶ διὰ τὴν Κοινωνίαν.

§111Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Εἶχεν ὑποβάλει καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα προτάσεις ἐπ’ αὐτοῦ;

§112Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι, μόνον προφορικαὶ συζητήσεις ἔγιναν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ βασισθῶμεν εἰς τὰς προτάσεις τὰς ἐγγράφους τῆς Ἠλεκτρικῆς καὶ νὰ προχωρήσωμεν τὸ ταχύτερον, ἐκτὸς ἐὰν ὑποβληθῶσι καὶ ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἔγγραφοι προτάσεις, ὅτε θέλομεν συγκρίνει ταύτας μὲ τὰς τῆς Ἠλεκτρικῆς, προτιμήσωμεν δὲ τὰς συμφερωτέρας.

§113ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ γίνῃ δημοπρασία.

§114Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τότε πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δηλῶ τὰ ἑξῆς: Ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ καταφύγῃ εἰς ἑταιρείας, διότι ἀπεδείχθη, δυστυχῶς, ὅτι τὸ Κράτος δυσκόλως δύναται νὰ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τοιούτου εἴδους ἔργα, καὶ πρέπει νὰ καταρτίσῃ ἑταιρείας ὑγιεῖς, διότι ἂν δὲν πράξῃ οὕτω τὰ ἀποτελέσματα τὰ βλέπετε. Ἰδοὺ ἡ Ἑταιρεία τῶν Τροχιοδρόμων καὶ ἄλλαι τοιαῦται. Λοιπὸν ἔχω ὡς βάσιν νὰ ἐξυπηρετῆται τὸ κεφάλαιον μὲ ἕνα λογικὸν τόκον· νὰ γίνεται μία ἀπόσβεσις κανονική, ἐπιτρεπομένη ἀπὸ τὸν νόμον, τοῦ νομίμου τόκου. Ἐὰν τὰ μηχανήματα εἰς εἰδικὰς ἑταιρείας ὑπόκεινται εἰς φθορὰν μεγαλυτέραν, ἴσως νὰ δίδηται μία ἀπόσβεσις μεγαλυτέρα, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει τὸ Κράτος ζημιωθῇ. Αὐτὴν τὴν βάσιν ἔχει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐπὶ τῶν βάσεων αὐτῶν ἐστηρίχθη καὶ ἔκαμε καὶ τὴν σύμβασιν τῶν τηλεφώνων. Νομίζω ὅτι ἐὰν ἔχητε ὀλίγην ὑπομονὴν καὶ ἀναμείνητε τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἴδητε τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν καταστρώνομεν, τότε θὰ ἔχητε τὴν εὐκαιρίαν, ἐὰν ἡ σύμβασις δὲν εἶναι ὑπὲρ τοῦ Κράτους, νὰ ἐλέγξητε ἡμᾶς, διότι δὲν κηρύσσομεν τὴν ἑταιρείαν ἔκπτωτον ἢ διότι δὲν ἐξηγοράσαμεν τὸν σιδηρόδρομον. Σᾶς εἶπον καὶ ἐδήλωσα κατηγορηματικῶς καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὴν ἐξαγορὰν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ τὴν κάμωμεν ὁπόταν θέλωμεν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν συνδυασμόν, τὸν ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μυλωνᾶς, νὰ συνδυασθῇ δηλαδὴ ἡ Ἑταιρεία Ἀττικῆς μετὰ τοῦ Σιδηροδρόμου Πελοποννήσου, δηλῶ ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, διότι ὁ τελευταῖος οὗτος εἶναι αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν ἀνεπαρκής.

§115ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἶναι δυνατὸν νὰ δώσητε κάποιαν ἐπιχορήγησιν εἰς τὰ αὐτοκίνητα νὰ πυκνωθῇ ἡ συγκοινωνία;

§116Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὅσον ἀφορᾷ τὰ αὐτοκίνητα, πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Ζερβὸς ὅτι οἱ δρόμοι εἶναι «σὲ κακὰ χάλια»· ἑπομένως ἡ πρότασις αὐτή, μέχρις ὅτου τοὐλάχιστον διορθωθοῦν οἱ δρόμοι, εἶναι ἀνεφάρμοστος.

§117ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀκόμη ἓξ νὰ ὁμιλήσουν.

§119ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν πειράζει· αὔριον, κ. Πρόεδρε.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλά. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον εἰς τὰς 5.30′ μ. μ. (Ὥρᾳ 9 μ.μ.).