1924.05.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 46Η

Τῆς 28 Μαΐου 1924

Προεδρία Κ. Ρακτιβὰν

(Ὥρᾳ 6.05′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως)

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἀφορῶσα τὰ πρακτικά; Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰς ἑξῆς ἀναφοράς: — Οἱ κατώτεροι δικαστικοὶ Μυτιλήνης παρακαλοῦσιν ὅπως αὐξηθῇ ὁ μισθός των. — Ἀντιπρόσωποι σωματείων ἀνηκόντων εἰς Ἐργατικὸν Κέντρον Λαρίσσης παρακαλοῦσιν ὅπως παταχθῇ ἡ αἰσχροκέρδεια. — Ἡ Πανελλήνιος Ὁμοσπονδία θυμάτων στρατοῦ παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τῶν μελῶν της. — Ἡ Πανελλήνιος Ἕνωσις τῶν τορπιλλισθέντων ναυτικῶν ὑποβάλλει θερμὴν παράκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἀποζημίωσίν των. — Τὰ Φοιτητικὰ Σωματεῖα ζητοῦσιν ὅπως γίνεται ἔκπτωσις 80% εἰς τὰ ναῦλα τῶν φοιτητῶν. — Οἱ Ἰατροδικασταὶ Εἰσαγγελιῶν Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς παραπονοῦνται διότι δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὑποβληθέντα νομοσχέδια περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 88 καὶ 90 τοῦ Συντάγματος ὡς καὶ περὶ αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν δικαστῶν. — Ὁ κ. Περικλῆς Κουρτίδης διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ στέγασιν τῶν προσφύγων εἰς τὰ ἐγκαταλειπόμενα κτήματα. — Ἡ ἕνωσις τῶν φυματικῶν «Σωτηρίας» παραπονεῖται διὰ τὴν ἀποπομπὴν μὴ θεραπευθέντων ἀσθενῶν. — Αἱ Ἰσραηλιτικαὶ Κοινότητες Τρικάλων, Δράμας, Φλωρίνης, Ἰωαννίνων, Κερκύρας, Βερροίας, Φλωρίνης, Σερρῶν, Καστορίας καὶ Καβάλλας ζητοῦσιν ὅπως ἀπαλλαγῶσι τῆς Κυριακῆς ἀργίας, καὶ καθιερωθῇ εἰς αὐτοὺς ἡ ἀργία Σαββάτου, διὰ τῆς τροποποιήσεως τοῦ Νομοσχεδίου περὶ Κυριακῆς ἀργίας. — Οἱ ἰδιοκτῆται τῆς πόλεως Γυθείου ζητοῦσιν τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου. — Ὁ πληρεξούσιος Πρεβέζης κ. Θ. Χαβίνης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ παρατάσεως τοῦ χρόνου τῶν ἐπὶ πτυχίῳ Πανεπιστημιακῶν ἐξετάσεων κατὰ τὸ τρέχον Πανεπιστημιακὸν ἔτος». — Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Συνελεύσεως ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως ἀδείας προαγωγῆς εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου ἐν ἐφεδρείᾳ, εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον» — Ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς κ. Ε. Τσουδερὸς καθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος νόμου 971 τοῦ 1917». — Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Σ. Κρεμεζῆς καὶ Π. Λαζαρῆς καταθέτουσιν πρότασιν νόμου «περὶ αὐξήσεως τῆς συντάξεως τῆς Χαρικλείας χήρας τοῦ ἱστορικοῦ Κωνστ. Σάθα». — Ὁ πληρεξούσιος Γορτυνίας κ. Ἀθ. Παπαχρηστόπουλος καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν περὶ τελωνειακῶν καὶ οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων νόμων». — Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Θ. Μάγγος, Ἀ. Γρηγοριάδης Ἀ. Κολιαλέξης, Ἀθ. Τραχίλης κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν εἰς τὸ σχέδιον νόμου «περὶ διαιρέσεως τῆς 3ης Διευθύνσεως τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν». — Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Μ. Βολουδάκης Στ. Γρηγορίου κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν ψηφίσματος «περὶ τῆς πληρωτέας εἰς τοὺς πληρεξουσίους τῆς παρούσης Συνελεύσεως ἀποζημιώσεως». — Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Κ. Κουρτίδης, Δ. Κύρου, Κ. Καλούδης κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν ψηφίσματος «περὶ καθιερώσεως τῆς Κυριακῆς ἀργίας εἰς τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§4Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ κ. Πρόεδρε.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον.

§6Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ἐπρόκειτο χθὲς νὰ ἀναπτύξω κάποιο τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον εἶχε καταχωρηθῇ εἰς τὰς ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις, σήμερον βλέπω ὅτι παρελήφθη ἐκ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διότι ἡ ἡμερησία διάταξις τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων εἰσάγεται δὶς τῆς ἑβδομάδος, κατὰ Τρίτην καὶ Παρασκευήν, καὶ διαρκοῦν μίαν ὥραν, παρελθούσης τῆς ὥρας αἱ λοιπαὶ ἀναβάλλονται. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἀπὸ 22 Νοεμβρίου 1923 Ν. Δ. περὶ συγκροτήσεως πενταμελοῦς συμβουλίου, διὰ τὴν ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ ἐπαναφορὰν ἀξιωματικῶν. (Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.) Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§8Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριοι Πληρεξούσιοι. Ἐν τῇ ἀναδημιουργικῇ ἀποστολῇ της ἡ Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν ἐπιτακτικὸν καθῆκον μέγα μέρος τῆς προσοχῆς της νὰ στρέψῃ πρὸς τὴν στρατιωτικὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας, ἐφ’ ᾧ μέτρῳ ἐπιτρέπουν τὰ οἰκονομικὰ τῆς Δημοκρατίας μέσα. Ἡ στρατιωτικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως οὐδόλως σημαίνει ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Δημοκρατία ἀποβλέπει εἰς τὸν πόλεμον. Τοὐναντίον σκοπεῖ διὰ τῆς ἀπαραιτήτου ἐνισχύσεως τῆς ἀμύνης τῆς χώρας νὰ καταστήσῃ τὸν πόλεμον ἐν τῇ πλευρᾷ ταύτῃ τῶν Βαλκανίων ἀπίθανον. Μετὰ μίαν δεκαετίαν πολέμου σκληροῦ, καθ’ ἣν ἐπὶ 8 ἔτη τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος ὑπὸ τὴν ὤθησιν μιᾶς μεγαλοφυΐας θαυμαστῆς ἐθριάμβευσεν εἰς ὅλα τὰ πεδία τῶν μαχῶν καὶ ἐπέτυχε τὴν πλήρωσιν τῶν πόθων πέντε περίπου αἰώνων, διὰ νὰ καταλήξῃ διὰ μιᾶς βασιλικῆς προδοσίας εἰς τὴν μεγίστην τῶν συμφορῶν, ἐξ ὅσων ποτὲ ὑπέστη κατὰ τὴν μακραίωνα σταδιοδρομίαν του, δὲν θὰ ἐχαφρόνει ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπεζήτει νὰ ρίψῃ τὸν τόπον εἰς πόλεμον κατακτητικόν. Ἀπὸ τοῦ μέρους ἡμῶν συνεπῶς οὐδεὶς πρέπει νὰ φοβῆται φιλοπολέμους τάσεις, καὶ ἂν ἡ διατήρησις τῆς εἰρήνης δὲν ἐξηρτᾶτο ἀφ’ ἡμῶν μόνον, οὐδεμία ἀνησυχία θὰ ἦτο δεδικαιολογημένη. Δυστυχῶς ἡ διατήρησις τῆς εἰρήνης δὲν ἐξαρτᾶται ἐκ μόνων ἡμῶν, καὶ εἶναι προφανὲς ὅτι ἡ Ἑλλὰς τοῦ Ἕβρου, ἐὰν ἐπιθυμεῖ τὴν εἰρήνην, ὡς τὴν ἐπιθυμεῖ, ὀφείλει νὰ ἐνισχύσῃ τὴν ἄμυνάν της διὰ νὰ κάμῃ καὶ τοὺς ἄλλους νὰ ἐπιθυμῶσιν αὐτὴν ἐξ ἴσου. Οὐδὲν τῇ ἀληθείᾳ παράγει σφοδροτέραν τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ πολέμου, ἀπὸ τὸ ἀπαράσκευον, τὸ εὐκαταγώνιστον, τὸ εὐάλωτον τοῦ ἀντιπάλου. Συνεπῶς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ εἰσηγηθῶ ἐνώπιον ὑμῶν, δὲν ἀποβλέπουν παρὰ μόνον εἰς τὴν ποιοτικὴν τοῦ στρατοῦ ἐνίσχυσιν, διὰ στερεωτέρας συγκροτήσεως, συστηματικωτέρας ὀργανώσεως, πληρεστέρας καὶ σκοπιμωτέρας ἐκπαιδεύσεως αὐτοῦ, ὅπως δύναται εἰς πᾶσαν στιγμὴν νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἀμυντικήν του ἀποστολήν, τὴν ἱερὰν ὑποχρέωσιν τῆς ὑπερασπίσεως τῶν ἐθνικῶν ἐδαφῶν. Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν μέτρων τούτων, ὀφείλω μὲ ὀλίγας λέξεις νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον ὑμῶν τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν εὗρε τὸν Ἑλληνικὸν Στρατὸν ἡ πρώτη Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις. Ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς νεοσύστατος, μόλις ἀπὸ τοῦ 1904 ἀρξάμενος νὰ λαμβάνῃ τὴν μορφὴν στρατοῦ νεωτέρου, εἶχε τὴν εὐτυχίαν νὰ εἰσέλθῃ εἰς μακρὸν πόλεμον ἀπὸ τοῦ 1912, πρὶν ἀκόμη συστηματοποιήσῃ τὴν ἐκπαίδευσίν του καὶ πρὶν στερεοποιήσῃ τὴν συγκρότησίν του. Θριαμβεύσας εἰς τοὺς Βαλκανικοὺς πολέμους, χάρις βεβαίως εἰς τοὺς ἀπαραμίλλους μεγαλοφυεῖς συνδυασμοὺς τοῦ Κυβερνήτου, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς ἀναπτύξεως ὅλων τῶν ἀρετῶν τῆς δαιμονίας φυλῆς, τῆς εὐφυΐας, τῆς φιλοτιμίας καὶ τῆς αὐτοθυσίας τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν ὁπλιτῶν τοῦ ἐθνικοῦ στρατοῦ, κατώρθωσε νὰ διπλασιάσῃ τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα διὰ τῆς ὠθήσεως τῶν συνόρων μέχρι τοῦ Νέστου καὶ τῆς Ροδόπης. Εὐθὺς μετὰ τοὺς πολέμους ἐκείνους, ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπερδιπλασιασθείσης πατρίδος, κατέστησεν ἀναγκαίαν τὴν ἀπότομον, μὴ φυσιολογικὴν τρόπον τινά, ἀνάπτυξιν τοῦ ἐν εἰρήνῃ στρατοῦ τῶν τεσσάρων Μεραρχιῶν εἰς τὸ ὑπερτριπλάσιον εἰς τὸν στρατὸν τῶν δέκα πέντε Μεραρχιῶν τοῦ προσωρινοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ 1913 καὶ 1917. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ κατὰ τοιοῦτον τρόπον αὔξησις τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας ἐπετεύχθη διὰ τῆς κατατάξεως εἰς τὸ σῶμα τῶν μονίμων ἀξιωματικῶν μεγάλου ἀριθμοῦ ἀξιωματικῶν ἐφέδρων καὶ διὰ τῆς προαγωγῆς μεγάλου ἀριθμοῦ ὑπαξιωματικῶν, μὴ τυχόντων ἄλλης στρατιωτικῆς παιδεύσεως ἀπὸ τὴν μικρὰν πεῖραν, τὴν ὁποίαν ἡ νεαρὰ διάνοια τῶν ἡρωϊκῶν αὐτῶν νέων ἀπεκόμισεν ἀπὸ τοὺς πολέμους τοῦ 1912–1913. Εὐνόητον ἀποβαίνει ὅτι διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τόσων ἀξιωματικῶν ἐστερημένων τῆς διδομένης ἐπαγγελματικῆς μορφώσεως, τὸ σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν ὑπεβιβάζετο εἰς ἐπαγγελματικὴν ἀξίαν. Τὸ σοβαρώτερον δὲ εἶναι ὅτι οἱ νέοι ἀξιωματικοὶ δὲν ἐπρόφθασαν νὰ λάβουν τὴν μόρφωσιν, τὴν ὁποίαν ἐδικαιοῦντο ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, διότι ὁ στρόβιλος τοῦ παγκοσμίου πολέμου παρέσυρε καὶ τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν εἰς τὰς περιπετείας τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ ἀγῶνος, τὰς ὁποίας γνωρίζετε πάντες. Ἕνεκα τούτων ὅλα τὰ μέτρα διὰ τὴν ὀργάνωσιν, τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν κατάρτισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ μετὰ τοὺς Βαλκανικοὺς πολέμους φέρουσι τὴν σφραγῖδα τῆς προσωρινότητος. Αὐτὴ ἡ θέσις τοῦ ἀξιωματικοῦ καὶ ἡ ἀρχαιότης, αἱ ὁποῖαι ἐν τῷ παρελθόντι ἦσαν σεβαστόταται, ὑπέστησαν τὴν ἐπίδρασιν τῶν ἐπαλλήλων καὶ ραγδαίων μεταβολῶν. Καὶ ὁμολογῶ ὅτι εἶναι ἀξιοθαύμαστοι οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοί, ἂν οὐχὶ ἐν τῇ ὁλότητι αὐτῶν, τουλάχιστον ἐν τῇ πλειονότητι, ὅτι κατώρθωσαν ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας καὶ ὑπὸ τὴν προσβολὴν τοσούτων δοκιμασιῶν νὰ διατηρήσωσι στρατὸν καὶ νὰ συνεχίσωσι τὸν πόλεμον καὶ κατ’ αὐτὴν ἔτι τὴν τελευταίαν διετίαν, καθ’ ἣν ὅλοι διῃσθάνοντο ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν αἷμα ἐπορφύρου τὰ ρεῖθρα τοῦ Σαγγαρίου διὰ τὸ παράφρον πεῖσμα ἑνὸς πρωτοτύπου ἐν τῷ κόσμῳ ἀνθρώπου καὶ βασιλέως. Ἡ ἐπελθοῦσα κατόπιν Μικρασιατικὴ καταστροφὴ περιήγαγε τὸν στρατὸν εἰς πλήρη ἀποσύνθεσιν. Εἶνε δὲ θαῦμα τῇ ἀληθείᾳ ὅτι ὁ Ἀρχιστράτηγος τοῦ Στρατοῦ τοῦ Ἕβρου καὶ οἱ ἀνώτατοι ἀρχηγοὶ αὐτοῦ κατώρθωσαν ἐκ τῶν ναυαγίων ἐκείνων νὰ συγκροτήσωσι στρατόν, ὁ ὁποῖος ἐὰν ἐλάμβανε τὴν εὐκαιρίαν νὰ δράσῃ θὰ ἀπεδείκνυεν εἰς ὅλον τὸν κόσμον ὅτι τίποτε δὲν εἶνε ἀδύνατον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τὸν λαὸν τῶν μεγάλων ἀρετῶν καὶ τῶν μεγάλων ἐλαττωμάτων. Ἡ τοιαύτη τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ ἱστορικὴ ἐξέλιξις, τὸ τελευταῖον στασιαστικὸν κίνημα, ἡ ἀνάμιξις τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τὴν πολιτικήν, οἱ τελευταῖοι στρατιωτικοὶ προβιβασμοί, καὶ ἄλλα πολλὰ αἴτια, συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ εὕρωμεν τὸν στρατόν, ὅταν ἡ Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις ἦλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐν καταστάσει οὐχὶ εὐχαρίστῳ. Ἡ Ἐπετηρὶς τοῦ Στρατοῦ, ὁ κατάλογος οὗτος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου βασίζονται ὅλαι αἱ κανονίζουσαι τὴν τύχην τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐνέργειαι, προβιβασμοί, μεταθέσεις κλπ., δὲν ὑπῆρχεν. Ἡ σχέσις ἀρχαιότητος μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν ἦτο ἐντελῶς ἀκαθόριστος καὶ πολυειδῶς καὶ πολυτρόπως ἀμφισβητουμένη ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων ἕνεκα νόμων ἀλληλοσυγκρουομένων, θεσπισθέντων ἀπὸ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις τῆς ἀνωμάλου περιόδου. Ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ δὲν ὑπῆρχεν. Ἴσχυεν ὁ προσωρινὸς ὀργανισμὸς τοῦ 1917 τροποποιημένος ὑπὸ πλείστων Διαταγμάτων Νομοθετικῶν. Σχέδιον ἐπιστρατεύσεως ἐπίσης δὲν ὑπῆρχε, καὶ τὸ χειρότερον οὐδὲ στοιχεῖα ἐφ’ ὧν τὸ Ἐπιτελεῖον θὰ ἐβασίζετο διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ τοιούτου σχεδίου. Οἱ προβιβασμοὶ τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ἐνεργοῦνται μετὰ περισκέψεως καὶ δικαιοσύνης, διείποντο κατὰ τὸ πλεῖστον ὑπὸ Νόμων καὶ Διαταγμάτων, εὐνοούντων πότε τὴν μίαν ὁμάδα καὶ πότε τὴν ἄλλην. Ἡ ἐκπαίδευσις τῶν στελεχῶν καὶ τοῦ στρατεύματος, δι’ ἣν ἀξιέπαινον προσπάθειαν κατέβαλον οἱ ἀρχηγοὶ τοῦ στρατοῦ, ἀσυστηματοποίητος. Ἡ ὑπηρεσία τῆς κεντρικῆς διοικήσεως τοῦ στρατοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἐν πλήρει ἐκλύσει. Ἡ στρατολογικὴ νομοθεσία πολύπλοκος καὶ ἀκατάληπτος καὶ δι’ αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς ἀσχολουμένους μὲ τὰ στρατιωτικὰ πράγματα. Ἀπέναντι τῆς καταστάσεως ταύτης ἡ Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ λάβῃ ἀποφασιστικῶς μέτρα ριζικῆς θεραπείας. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι οὐδεμία θεραπεία ἑνὸς νοσοῦντος ὀργανισμοῦ ἐπιτυγχάνεται ἄνευ ὀδυνηρῶν τινῶν ἐγχειρήσεων ἐπὶ τοῦ πάσχοντος σώματος. Ἐν τῇ θεραπείᾳ τῶν στρατολογικῶν ἀναγκῶν θὰ εὑρισκόμεθα ἠναγκασμένοι νὰ συγκρουσθῶμεν μὲ τὰ συμφέροντα ὁμάδων τῶν στρατιωτικῶν ἢ τμημάτων τῆς χώρας. Ἀπεφασίσαμεν νὰ ἐπιβάλωμεν ἀποφασιστικῶς τὰς ἀπαιτουμένας θυσίας εἰς ὅλους διότι ἡ ἀμυντικὴ ἀνασυγκρότησις τοῦ στρατοῦ, ἡ ὁποία ἀπέβαινεν ἀνέφικτος ἄνευ τῶν θυσιῶν τούτων, εἶναι κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν, ζήτημα ζωῆς ἢ θανάτου τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Παρεσκευάσαμεν συνεπῶς σειρὰν νομοθετικῶν μέτρων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐζητήσαμεν καὶ τὴν γνώμην τῶν Διοικητῶν Σωμάτων Στρατοῦ, καὶ διὰ τῶν ὁποίων τίθενται στερεὰ καὶ ἀσάλευτα θεμέλια διὰ τὴν συγκρότησιν ἑνὸς στρατοῦ ἀξίου τῆς ὑψηλῆς ἀποστολῆς του. Τὰ σχέδια ταῦτα Νόμων, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλω σήμερον ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν εἰσὶ τὰ ἑξῆς: Τὸ τοῦ κανονισμοῦ τῆς ἀρχαιότητος τῶν ἀξιωματικῶν. Ὡς τυγχάνει γνωστόν, ἡ ἀρχαιότης τῶν ἀξιωματικῶν ἠλλοιώθη διὰ τοῦ δεκαμήνου τοῦ λεγομένου τῆς Ἀμύνης. Οὐδεὶς βεβαίως δύναται σοβαρῶς ν’ ἀμφισβητήσῃ τὸ δίκαιον τοῦ διπλασιασμοῦ τοῦ ἐμπολέμου χρόνου ὑπηρεσίας τῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες κατὰ σπάνιον παράδειγμα αὐταπαρνήσεως, ἐπανεστάτησαν ἵνα λάβωσι μέρος εἰς τὸν φοβερώτερον καὶ σκληρότερον τῶν πολέμων, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπὶ μακροὺς μῆνας ἤδη διεξῆγον τὸν ἀγῶνα τῶν χαρακωμάτων μὲ φονικωτάτας μάχας ἐνίοτε. Ἐν τούτοις ἡ αὐταπάρνησις τῶν ἀξιωματικῶν τούτων ἐδέχθη ἀδιαμαρτυρήτως τὴν κατάργησιν τοῦ δεκαμήνου ὑπὸ τῶν Κωνσταντινικῶν Κυβερνήσεων, καὶ αὐτὸ τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον τῆς Θεσσαλονίκης ἀπεδέχθη τὴν κατάργησιν μέτρου διαιροῦντος τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Ἀμύνης ἀπὸ τοὺς μὴ προσχωρήσαντας εἰς τὸ κίνημα τῆς Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ μετασχόντας τοῦ πολέμου καὶ λαμπρῶς πολεμήσαντας, μετὰ τὴν ἕνωσιν τοῦ Κράτους, ἐξ ἴσου ἱκανοὺς καὶ πατριωτικοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Ἐκ τῆς ἰσχύσεως τοῦ δεκαμήνου ὅμως ἐπὶ τριετίαν, καθ’ ἣν πολλαὶ καὶ πολυειδεῖς ἔγιναν προαγωγαί, καὶ τῆς καταργήσεως αὐτοῦ μετὰ τὴν 1ην Νοεμβρίου 1920 προέκυψεν ἀπειρία περιπτώσεων ἀμφισβητήσεως τῆς ἀρχαιότητος μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν. Αἱ Κωνσταντινικαὶ Κυβερνήσεις, καταργήσασαι τὸ δεκάμηνον, ηὐλαβήθησαν ὅλως κατ’ ἐξαίρεσιν τὰς προαγωγὰς ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ καὶ κατ’ ἐκλογήν, καίτοι τινὲς τούτων ἐβασίζοντο ἀρχικῶς εἰς τὸ δικαίωμα ἀρχαιότητος, τὸ προσκτηθὲν ἐν κατωτέρῳ βαθμῷ διὰ τῆς προσμετρήσεως τοῦ δεκαμήνου. Πλὴν ὅμως τῶν περιπτώσεων τούτων ἀμφισβητήσεως ἀρχαιότητος, ὑφίστατο καὶ πληθὺς ἄλλων συγκρούσεων μονιμοποιηθέντων πρὸς μονίμους, ἐφέδρων οὐλαμιτῶν πρὸς τοὺς ἐκ Σχολῶν προερχομένους καὶ πρὸς τοὺς ἐξ ὑπαξιωματικῶν προαχθέντας, καὶ κατόπιν ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μεταγωγικοῦ, δικαστικῶν συμβούλων κλπ. Ἀναγνωρίσας ἅπαξ ὅτι ἦτο καθῆκον ὑπέρτατον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ κανονίσῃ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐσκέφθην ὅτι οὐδεὶς θὰ ἦτο ἁρμοδιώτερος νὰ καθορίσῃ τὴν ἀρχαιότητα τῶν ἀξιωματικῶν ἀπὸ τοὺς φυσικοὺς τούτων ἀρχηγούς, τοὺς Διοικητὰς Σωμάτων Στρατοῦ καὶ Μεραρχιῶν, καὶ συνεκρότησα τὸ ἐν Θεσσαλονίκῃ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον μελετῆσαν ἐπισταμένως ὅλας τὰς περιπτώσεις, ἐξέδωκεν ἓν πρακτικῷ τὴν ὁμόφωνον ἀπόφασίν του, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας συνετάχθη τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον καὶ ἡ τούτῳ προσηρτημένη Ἐπετηρὶς τοῦ Στρατοῦ. Γενικαὶ ἀρχαὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἐβασίσθη διὰ τὸν καθορισμὸν τῆς ἀρχαιότητος εἶναι οἱ ἑξῆς: Ὁ ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ προβιβασμὸς διετήρησεν ὅλα τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος διὰ τῶν νόμων του εἶχεν ὑποσχεθῇ εἰς τοὺς πολεμιστάς. Δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἀταξίαν καὶ ἐνιαχοῦ τὴν μεροληψίαν, μεθ’ ἧς ἐνεργήθησαν πολλάκις οἱ ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ προβιβασμοί. Οὔτε συνεπῶς τὴν ὕπαρξιν ἀδικημάτων τινῶν. Ἡ ἀναγνώρισις ὅμως τοῦ γεγονότος τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγάγῃ μέχρι τῆς λήψεως μέτρου ἀναιροῦντος τὰ πλεονεκτήματα τοῦ ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ προβιβασμοῦ διότι τοῦτο θὰ ἐσήμαινε τὴν ἐξαπάτησιν ἐκείνων, εἰς οὓς τὸ Κράτος ὑπεσχέθη καὶ ἔδωκε τὴν προαγωγήν, ἐπὶ μεγίστῃ ζημίᾳ τῆς ἠθικῆς τοῦ στρατοῦ δυνάμεως ἐν τῷ μέλλοντι. Οὐδεὶς πλέον πολεμιστὴς θὰ ἐπίστευεν εἰς τὰς προκηρύξεις καὶ τοὺς νόμους τῆς πατρίδος περὶ ἀμοιβῆς τῶν διακεκριμένων ὑπηρεσιῶν. Ὁ κλονισμὸς δὲ τῆς πίστεως ἐπὶ τὰς ἠθικὰς ἀμοιβὰς θὰ ἠλάττωνε τὸ αἴσθημα τῆς αὐτοθυσίας, διότι παρ’ ὅλα ὅσα λέγονται, ἡ φιλοπατρία καὶ ἡ φιλοδοξία εἰσὶν αἰσθήματα συγχαιόμενα ἐν τῇ ἀνθρωπίνῃ διανοίᾳ. Μέγιστοι ἄλλως τε στρατηλάται τῆς ἀνθρωπότητος, ὁ Ἀλέξανδρος, ὁ Ἰωάννης Τσιμισκῆς καὶ ἄλλοι, δὲν ἀνεπαύοντο μετὰ τὴν μάχην πρὶν ἴδωσι καὶ ἀμείψωσι τοὺς ἐξόχως διαπρέψαντας μαχητάς. Τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον τῆς Θεσσαλονίκης δὲν ἠδύνατο συνεπῶς νὰ μὴ στηρίξῃ τὸν θεσμόν, τὸν διαθερμαίνοντα τὰς ἀνθρωπίνους καρδίας καὶ ὠθοῦντα αὐτὰς εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τῶν τολμηροτέρων κατορθωμάτων. Ὁ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμὸς ἐπίσης διετήρησε τὰ δικαιώματα ἀρχαιότητος διότι ἀλλοῖος τοῦ ζητήματος τούτου διακανονισμὸς μετὰ τοὺς προβιβασμοὺς τοῦ Δεκεμβρίου π. ἔ. ἀπέβαινεν ἀδύνατος. Ἄλλως τε ἐὰν εἶναι ἀληθὲς ὅτι πολλοὶ διαπρεπεῖς τῷ ὄντι ἀξιωματικοί, ἐκ τῶν μὴ προσχωρησάντων εἰς τὸ κίνημα, ὑπερεπηδήθησαν ἀπὸ ἰσαξίους νεωτέρους των ἐκ τῶν τῆς ἀμύνης κατὰ τὰς προαγωγὰς τὰς γενομένας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πινάκων τοῦ 1919, εἶναι ὅμως ἐξ ἴσου ἀληθὲς ὅτι οἱ τεθέντες εἰς τοὺς πίνακας κατ’ ἐκλογὴν ἦσαν ἀξιωματικοὶ ἱκανοὶ καὶ ὑπηρεσίας λαμπρὰς προσενεγκόντες. Πρὸς ὅσους φρονοῦσιν ὅτι ἀδικοῦνται ἐκ τοῦ καθορισμοῦ τούτου τῆς ἀρχαιότητος, ἓν ἔχω νὰ εἴπω ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τῆς Δημοκρατίας: Ἡ ἀρχαιότης καθωρίσθη κατὰ τὸν δικαιότερον δυνατὸν τρόπον, ἂν δὲ παρέμειναν καὶ ἀδικήματα τινά, τοῦτο ἐγένετο διότι ἡ δύναμις τοῦ ἀνθρώπου δὲν δύναται νὰ φθάσῃ εἰς τὸ τέλειον. Ἡ ἀνάγκη ὅπως τερματισθῇ μία κατάστασις τῷ ὄντι καταστρεπτικὴ διὰ τὸν στρατόν, ἐπιβάλλει εἰς τοὺς φρονοῦντας ὅτι ἀδικοῦνται ν’ ἀποδεχθοῦν μετ’ αὐταπαρνήσεως τὴν ἀπόφασιν στρατιωτικοῦ Συμβουλίου τοσούτου κύρους. Δὲν πρέπει οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ λησμονοῦν ὅτι τὸ εὐγενὲς ἐπάγγελμα των εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἐπάγγελμα τῆς αὐταπαρνήσεως. Δι’ ἄλλου ἄλλως τε νομοθετήματος, ὑποβαλλομένου σήμερον, τοῦ «περὶ προβιβασμῶν ἐν τῷ στρατῷ», παρέχω τὴν δυνατότητα εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, τοὺς ἐπιθυμοῦντας ν’ ἀσχοληθῶσι μετ’ ἀφοσιώσεως ἐξαιρετικῆς μὲ τὸ ἐπάγγελμά των, νὰ μεταβάλλωσι τὴν θέσιν των ἐν τῇ Ἐπετηρίδι, κερδίζοντες τὰς ἐπωμίδας των κατ’ ἐκλογήν. Αἱ λοιπαὶ δευτερευούσης σημασίας περιπτώσεις ἀμφισβητήσεως ἀρχαιότητος, καθωρίσθησαν ἐπίσης κατὰ τὸν δικαιότερον δυνατὸν τρόπον. Δὲν ἔχω συνεπῶς νὰ προσθέσω ἄλλο τι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου παρὰ νὰ τονίσω ὑμῖν, κύριοι Πληρεξούσιοι, τὴν ἐξαιρετικὴν ἀνάγκην, εἰς ἣν εὑρίσκεται ὁ στρατός μας ν’ ἀποκτήσῃ τὸ ταχύτερον μίαν Ἐπετηρίδα ἀσάλευτον. Καίτοι συνεπῶς διὰ τῆς Ἐπετηρίδος ταύτης ἐπιβάλλεται καὶ τὸ μέτρον ἀκόμη τοῦ ὑποβιβασμοῦ ἀξιωματικῶν ὁμολογουμένως ἐξαιρετικῆς ἀξίας, διότι προήχθησαν παρὰ τὰ νενομισμένα, ἡ ἀνάγκη τοῦ ταχέως καταρτισμοῦ τῆς Ἐπετηρίδος ἐπιβάλλει νὰ παρίδωμεν καὶ τὴν ὀδύνην, ἣν θὰ παραγάγῃ εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους ἡ ἐγχείρησις αὕτη. Δεύτερον νομοσχέδιον ὑποβαλλόμενον ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν εἶνε τὸ «τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ». Τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο τὸ συνοδεύει μακρὰ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, ἐξ ἧς καλλίτερον θὰ διαφωτισθῆτε. Ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ διατηρηθῇ ὁ ἀριθμὸς Μεραρχιῶν τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, ὁ προβλεπόμενος ὑπὸ τοῦ παλαιοῦ ὀργανισμοῦ. Ἐπίσης ὅπως βασικὴ μονὰς ἀπὸ ἀπόψεως γενικοῦ ὀργανισμοῦ καὶ συνθέσεως τοῦ στρατοῦ ἀποβῇ ἡ Μεραρχία ἀντὶ τοῦ Σώματος Στρατοῦ. Ἡ Μεραρχία, ἐφοδιαζομένη δι’ ὅλων τῶν στοιχείων τῶν ἀπαραιτήτων διὰ τὴν ὕπαρξίν της, χειραφετεῖται ἀπὸ τοῦ Σώματος Στρατοῦ. Τὸ Σῶμα Στρατοῦ καταργεῖται καὶ ὡς ἐνδιάμεσος διοίκησις μεταξὺ Μεραρχίας καὶ Στρατιᾶς καθιεροῦται ἡ ὁμὰς Μεραρχιῶν. Ἡ τοιαύτη τοῦ Στρατοῦ σύνθεσις, ὡς θὰ ἀποδειχθῇ ἐν τῇ συζητήσει, ἦτο ἐπιτακτικῶς ἐπιβεβλημένη διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ εὔκαμπτον καὶ τὸ εὐέλικτον αὐτοῦ. Αἱ ἕδραι τῶν Ὁμάδων Μεραρχιῶν καὶ τῶν Μεραρχιῶν ὁρίζονται κατὰ τρόπον ἀνταποκρινόμενον εἰς τοὺς ἐκ τῆς ἐλαττωματικότητος τῶν συνόρων ἡμῶν ἐνδεχομένους κινδύνους. Γενικῶς ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ συνετάγη ἐπὶ τῇ βάσει ὅλων τῶν προϋποθέσεων, τὰς ὁποίας ἐνδεχομένως θὰ ἀντιμετώπιζεν ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς καὶ ἀποτελεῖ τρόπον τινα τὴν ἀπὸ τοῦ καιροῦ τῆς εἰρήνης εἰσαγωγὴν αὐτοῦ εἰς τὴν μελέτην τοῦ ἐνδεχομένου πολεμικοῦ ἔργου. Τρίτον νομοσχέδιον ὑποβαλλόμενον ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν εἶναι τὸ νομοσχέδιον «περὶ προβιβασμοῦ ἀξιωματικῶν». Διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου ἐπιζητεῖται αʹ) Οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ κρίνωνται ἀποκλειστικῶς ἀπὸ τοὺς φυσικοὺς ἀρχηγούς των βʹ) Ἡ κρίσις τῶν διαφόρων διοικήσεων νὰ διέπηται ἀπὸ ἕνα ἑνιαῖον πνεῦμα, νὰ ὑφίσταται δηλαδὴ σχετικὴ ὁμοιομορφία εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἀξίας τῶν προτεινομένων. γ) Νὰ διανοιγῇ περισσότερον ἐλευθέρα ἡ ὁδὸς εἰς τοὺς ἱκανοὺς καὶ ἀφοσιωμένους εἰς τὸ καθῆκον ἀξιωματικούς, χωρὶς διὰ τούτου νὰ παραγκωνίζωνται οἱ στερούμενοι ἐπαρκοῦς μορφώσεως καλοὶ πολεμισταί, διὰ τὴν μόρφωσιν τῶν ὁποίων ἄλλως τε προνοεῖ ἄλλο Νομοσχέδιον καὶ δʹ) νὰ καθορίζωνται ἀκριβέστερον τὰ στοιχεῖα τ’ ἀπαιτούμενα διὰ τὸν ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ προβιβασμὸν καὶ νὰ ἀποφεύγωνται αἱ ὑπερβολαὶ ἐν τῇ διενεργείᾳ αὐτοῦ. Τέταρτον νομοσχέδιον, εἶναι τὸ «περὶ ἐκπαιδεύσεως ἀξιωματικῶν» τοῦ στρατοῦ μας, οἵτινες δὲν ἔτυχον συστηματικῆς μορφώσεως. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπῆρξαν πολεμισταὶ ἀκάματοι εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν, εἶναι ἀληθὲς ὅτι φέρουσι τραύματα ἔνδοξα, εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὰς ἐπωμίδας τὰς ἐκέρδισαν διὰ τῆς αὐτοθυσίας των εἰς τὰ πεδία τῆς τιμῆς, ἀλλὰ εἶναι ἐξ ἴσου ἀληθὲς ὅτι διὰ νὰ καταστῶσιν ἱκανοὶ νὰ διοικῶσιν ἀνωτέρας μονάδας, πρέπει νὰ ἔχωσιν ἐκπαιδευθῆ ἐπαρκῶς. Διὰ τοῦτο ἠναγκάσθημεν νὰ καταρτίσωμεν τέσσαρα κέντρα ἐκπαιδεύσεως εἰς τὰ ὁποῖα ἡ φοίτησις τῶν ἀξιωματικῶν θὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τοὺς μὴ ἀποφοιτήσαντας ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων, καὶ εἰς τὰ ὁποῖα ἡ φοίτησις δὲν θὰ εἶναι ὀλιγωτέρα τῶν 6 μηνῶν. Ἐπίσης προβλέπεται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἓν σχολεῖον γενικῆς μορφώσεως, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ φοιτήσωσιν οἱ ταγματάρχαι καὶ οἱ λοχαγοὶ διὰ τὴν γενικωτέραν μόρφωσιν. Οὕτως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ ὑπολοχαγοῦ θὰ ἔχουν διανύσει τὴν ἐκπαίδευσιν εἰς τὰ κέντρα ἐκπαιδεύσεως, ὑποχρεωτικῶς θὰ διέρχωνται κατόπιν ἀπὸ τὸ σχολεῖον γενικῆς ἐκπαιδεύσεως. Πλὴν τούτου διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου λαμβάνεται ἡ πρόνοια ἑνὸς ἀνωτέρου πολεμικοῦ σχολείου. Βεβαίως τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν ἔχομεν μέσα ἵνα ἐλπίσωμεν ὅτι τὸ σχολεῖον τοῦτο θ’ ἀποβῇ ἀκαδημία πολέμου ἱκανὴ νὰ δημιουργήσῃ τακτικὴν Ἑλληνικήν, ν’ ἀποκαθάρῃ δηλαδὴ τὴν πολεμικὴν τέχνην ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν μᾶς εἶναι χρήσιμα εἰς τὸν πόλεμον, τὸν ὁποῖον θὰ κάμωμεν ἡμεῖς, καὶ νὰ μᾶς εἰσαγάγῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖα διὰ τὸν πόλεμον τὸν ἰδικόν μας. Διότι ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅ,τι καὶ οἱ σπουδάζοντες εἰς τὴν Εὐρώπην ἀξιωματικοὶ ὅταν ἐπανέλθωσιν, πρέπει νὰ προσανατολίσωσιν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔμαθον πρὸς τὰς συνθήκας τὰς ὁποίας θὰ εὕρωσιν εἰς ἕνα πόλεμον μεταξὺ στρατῶν οἱ ὁποῖοι δὲν διαθέτουσι τὰ ἄφθονα μέσα, τὰ ὁποῖα διαθέτουν οἱ μεγάλοι στρατοὶ τῆς Εὐρώπης. Εἶπον λοιπὸν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τοῦ παρόντος βεβαίως νὰ ἐλπίζῃ κανεὶς ὅτι τὸ ἀνώτερον πολεμικὸν σχολεῖον θὰ καταστῇ ἀμέσως ἱκανὸν νὰ παραγάγῃ καρποὺς ὁμοίους πρὸς ἐκείνους τοὺς ὁποίους παράγουν τὰ μεγάλα στρατιωτικὰ σχολεῖα τῆς Εὐρώπης, ἀλλ’ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι θὰ κατορθώσωμεν νὰ παρασκευάσωμεν ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, ἀξιωματικοὺς ἐπιτελεῖς ἱκανοὺς καὶ δυναμένους εὐχερῶς νὰ λύσουν ἕνα πρόβλημα τῆς πολεμικῆς τέχνης. Προοδευτικῶς βεβαίως θὰ ἐπιδιωχθῇ ὅπως τὸ σχολεῖον τοῦτο κατορθώσῃ νὰ καταστῇ ἐφάμιλλον τῶν Εὐρωπαϊκῶν τοιούτων, διὰ τοῦτο βεβαίως θὰ ληφθῇ πρόνοια ὅπως οἱ ἀξιωματικοί μας ἐκπαιδευθῶσιν εἰς τ’ ἀνώτερα στρατιωτικὰ σχολεῖα τῆς Εὐρώπης, διὰ νὰ δυνηθῶσιν νὰ μεταφέρωσιν ἐκεῖθεν τὰ φῶτα καὶ νὰ ὀργανώσωσιν τὸ σχολεῖον μας κατὰ τρόπον περισσότερον ἱκανοποιητικόν. Πέμπτον νομοσχέδιον ὅλως ἐξαιρετικῆς σημασίας ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν «περὶ συστάσεως ἀνωτάτου στρατιωτικοῦ συμβουλίου». Τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο προβλέπει διὰ τὴν οὐσιαστικὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ στρατοῦ ἀπὸ τῆς πολιτικῆς ἔν τε τῷ παρόντι καὶ τῷ μέλλοντι. Δι’ αὐτοῦ συνιστᾶται Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἐκ τῶν Διοικητικῶν Ὁμάδων Μεραρχιῶν καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου, εἰς τὸ ὁποῖον, ἐκτὸς τῶν ἄλλων δικαιωμάτων γνωμοδοτήσεως διὰ τὰ ζητήματα τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, τῆς ἀμύνης τῆς Χώρας, τοῦ ἐφοδιασμοῦ κλπ., παρέχεται καὶ τὸ δικαίωμα νὰ καταρτίζῃ τοὺς πίνακας προβιβασμῶν, τοὺς πίνακας μεταθέσεων, τοὺς πίνακας ἀποστολῆς ἀξιωματικῶν εἰς Εὐρώπην πρὸς ἐκπαίδευσιν κ.λ.π. Πέποιθα, ὅτι, διὰ τῆς πιστῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου,—ἂν ἀποβῇ Νόμος τῆς Δημοκρατίας,—θὰ ἐπιτύχωμεν ν’ ἀποδώσωμεν ὁριστικῶς τὸν στρατὸν εἰς τὸν στρατόν. Οὐδεὶς θὰ δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ τὸν Στρατὸν ἐκ τῆς πολιτικῆς. Μολονότι δέ, ὡς εἶναι παγκοίνως γνωστόν, οὐδέποτε ὁ στρατὸς ἀνεμίχθη εἰς τὴν πολιτικὴν διὰ τὴν ὑποστήριξιν προσώπων παρὰ μόνον διὰ τὴν σωτηρίαν τῆς Πατρίδος, ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ θέσωμεν τὰ συρματοπλέγματα τοῦ νόμου τούτου, μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν πολιτευομένων διὰ νὰ ἐξαναγκάσωμεν καὶ τοὺς ἐλαχίστους ἀκόμη, τοὺς θεραπεύοντας πολιτικὰ πρόσωπα, νὰ στρέψωσι τὴν προσοχήν των ἀποκλειστικῶς εἰς τοὺς φυσικοὺς Ἀρχηγούς των, καὶ τὰ στρατιωτικὰ καθήκοντά των δι’ ὧν καὶ μόνον θὰ δύνανται νὰ προοδεύσωσιν ἐν τῷ ἐπαγγέλματί των. Τὴν ἀνάγκην ταύτην, Κύριοι Πληρεξούσιοι, κατενόησαν ὅσοι ἠθέλησαν εἰς τὸ παρελθὸν νὰ ὀργανώσωσι στρατὸν ἄξιον τῆς Πατρίδος καὶ προσεπάθησαν νὰ χειραφετήσωσιν ἐντελῶς τὸν στρατὸν ἀπὸ τῆς πολιτικῆς. Διὰ τοῦτο ὁ μακαρίτης ὁ Θεοτόκης παρέδωκε τὸν στρατὸν εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν. Διὰ τοῦτο ὁ κ. Βενιζέλος παρέδωκε τὸν στρατὸν μετὰ τὸ 1913 εἰς τὸ Βασιλικὸν Ἐπιτελεῖον. Αἱ δύο ἐκεῖναι ἔντιμοι καὶ πατριωτικαὶ προσπάθειαι ὑπῆρξαν ἀτυχεῖς. Ἡμεῖς, σχόντες τὴν πεῖραν τῆς ἀποτυχίας τῶν δύο προσπαθειῶν, ἀπεφασίσαμεν κάτι τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἀποτύχῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτύχῃ. Παραδίδομεν τὸν Στρατὸν εἰς τοὺς φυσικοὺς Ἀρχηγούς του, εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὸν διοικοῦν ἐν εἰρήνῃ καὶ θὰ τὸν διοικήσουν ἐν πολέμῳ. Ἕκτον σχέδιον νόμου ὑποβαλλόμενον ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν εἶναι τὸ «περὶ συστάσεως Ἀεροπορικοῦ Σώματος». Διὰ τούτου λαμβάνεται φροντὶς ὀργανώσεως τοῦ ἰδιαιτέρου ἀεροπορικοῦ σώματος. Ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεώς του θέλετε διαφωτισθῇ περὶ τῆς ὑπερτάτης ἀνάγκης, ἥτις ἀπήτει τὴν ταχυτέραν ὀργάνωσιν τῆς ἀεροπορίας παρ’ ἡμῖν, προωρισμένης ἐν τῷ πολέμῳ τοῦ μέλλοντος νὰ παίξῃ ρόλον ἐξαιρετικῆς σημασίας. Ἕβδομον κύριοι πληρεξούσιοι σχέδιον νόμου ὑποβαλλόμενον ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν εἶναι τὸ «περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν Στρατοῦ». Δι’ αὐτοῦ ἐπιδιώκεται, ὡς θέλετε ἴδῃ ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, ἡ ἐκκαθάρισις καὶ ἁπλούστευσις τῶν στρατολογικῶν διατάξεων ἐπὶ τῷ τέλει νὰ καταστῇ εὔληπτος εἰς τὸν λαόν. Αὐξάνονται αἱ ποιναὶ τῶν ἀνυποτάκτων, ὧν ὁ ἀριθμὸς ηὔξησε κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον τῶν καθεστωτικῶν ἀγώνων καὶ τῆς γενικῆς ἀποσυνθέσεως, ἣν ἐπήνεγκεν ἡ Κωνσταντινικὴ σηπεδών. Ἐκτὸς τούτων ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) Σχέδιον Νόμου «περὶ ἀρτιωτέρας ἐκπαιδεύσεως τῶν μονίμων Ὑγειονομικῶν καὶ τοῦ Φαρμακευτικοῦ Ἀξιωματικῶν». 2) «Περὶ συστάσεως Ὑγειονομικοῦ Συμβουλίου Στρατοῦ». 3) «Περὶ ἱδρύσεως Γραφείου Ὑγειονομικοῦ Τύπου». 4) «Περὶ ἱδρύσεως σώματος ἐθελοντῶν μονίμων Νοσοκόμων». 5) «Περὶ καταγραφῆς τῶν ἀσκούντων τὸ ἐπάγγελμα τοῦ Ἰατροῦ, Φαρμακοποιοῦ καὶ Ὀδοντοϊατροῦ ἐν τῷ Κράτει». 6) «Περὶ ἀκυρώσεως ἀποφάσεων καθορισμοῦ ὁρίου ἡλικίας». 7) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεων νόμου ΑΦΜΓʹ περὶ στρατιωτικῶν εἰσφορῶν». 8) «Περὶ προαγωγῆς τῶν ἐν διαθεσιμότητι διατελούντων ἀξιωματικῶν πληρεξουσίων». 9) «Περὶ μεταθέσεως ἀξιωματικῶν τοῦ πυροβολικοῦ εἰς τὸ Σῶμα Δ.Χ.Π. καὶ τοῦ μεταγωγικοῦ». 10) «Περὶ ἐπαυξήσεως τῆς χορηγουμένης ἀποζημιώσεως εἰς τὸν Διευθυντήν, λογιστὰς Ι καὶ ΙΙ καὶ θυρωρὸν τῆς ὑπηρεσίας συγκεντρώσεως καὶ ἐκκαθαρίσεως παρῳχημένων δαπανῶν πολέμου, τροποποιήσεως καὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας διατάξεων τοῦ νόμου 2382 ἀφορωσῶν τὸ προσωπικὸν τῆς αὐτῆς ὑπηρεσίας». 11) «Περὶ ἐπαυξήσεως τῶν ἀποδοχῶν ὑποτρόφων τοῦ Κράτους τῶν ἐν Γαλλίᾳ σπουδαστῶν». 12) «Περὶ τοποθετήσεως καὶ μεταθέσεως ἀξιωματικῶν, ἀνθυπασπιστῶν καὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων». Διὰ τῆς ὑποβαλλομένης ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν, κύριοι πληρεξούσιοι, νομοθετικῆς ἐργασίας, ἐπιδιώκεται εἰλικρινῶς καὶ μετὰ πόνου ἡ ἐπὶ ἀσφαλῶν θεμελίων οἰκοδόμησις τοῦ στρατιωτικοῦ οἰκοδομήματος, τοῦ μέλλοντος νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀνεξαρτησίαν τοῦ ἔθνους μας. Ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς τὸν ἐγνωσμένον πατριωτισμόν σας ὅπως περιβάλητε ταχέως διὰ τῆς ψήφου σας τὰ κυριώτερα σχέδια νόμου διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῶν καὶ ἡ ἐργασία ἐν τῷ στρατῷ τὸ ταχύτερον. Διότι, κύριοι Πληρεξούσιοι, ἀπαιτεῖται πολλὴ ἐργασία καὶ μακρά, διὰ νὰ καταστῇ ὁ στρατός μας ἄξιος τῆς ἀποστολῆς του, διὰ νὰ δυνάμεθα ἡμεῖς καὶ αἱ οἰκογένειαι ἡμῶν νὰ κοιμώμεθα ἥσυχοι καὶ ἄφοβοι καὶ πεπεισμένοι ὅτι ἡ Μικρασιατικὴ καὶ ἡ Θρακικὴ τραγωδία δὲν θὰ ἐπαναληφθῇ ποτὲ εἰς βάρος μας. Ἐπίσης ποιοῦμαι ἔκκλησιν ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ τὸν παρακαλῶ εὐλαβῶς νὰ διδαχθῇ ἀπὸ τὰ παθήματα καὶ νὰ ἐννοήσῃ ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία του, τὴν ὁποίαν ἐμειώσαμεν εἰς 18 μῆνας μόνον, ἀποτελεῖ καθῆκον πρὸς τὴν Πατρίδα, τὴν οἰκογένειάν του, τὴν τιμήν του, τὴν περιουσίαν του καὶ ὅτι ἡ μετ’ ἀφοσιώσεως καὶ αὐταπαρνήσεως ἐκπλήρωσις τῆς ὑπηρεσίας ταύτης ἀποτελεῖ τὴν μόνην ἐγγύησιν τῆς ἐλευθερίας αὐτοῦ. Ἄς μελετήσῃ τὰ αἴτια δι’ ἃ ὑπέπεσεν εἰς τὸ παρελθὸν ὑπὸ ζυγοὺς δουλείας, καὶ ἂς ἀναπολήσῃ τὰ σφάλματα τοῦ προσφάτου παρελθόντος καὶ τὰς ἐξ αὐτῶν προελθούσας τρομερὰς καταστροφάς, καὶ ἂς ἐννοήσῃ ὅτι ὅλοι ὅσοι προσπαθοῦν νὰ τοῦ ψυχράνουν τὸν πατριωτικὸν ἐνθουσιασμόν του μόνον τὴν καταστροφήν του προπαρασκευάζουν. Ἐπίσης τέλος ἀποτείνομαι πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς διὰ νὰ εἴπω πρὸς αὐτούς. Σᾶς δίδομεν ὅλα τὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἐπέτρεψαν οἱ οἰκονομικοὶ πόροι τῆς τόσον δεινοπαθησάσης χώρας μας, διὰ νὰ παρασκευάσητε τὸν στρατόν, τὸν προωρισμένον νὰ ὑπερασπισθῇ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Ἔθνους. Ἀπέχετε πάσης ἰδιοτελοῦς σκέψεως, ἐμπλησθῆτε ἀπὸ τὸ αἴσθημα τῆς αὐταπαρνήσεως, κρύψατε στὴν ψυχήν σας τὸν ἐθνικὸν πόνον σας καὶ παρασκευασθῆτε νὰ φανῆτε ἄξιοι τῆς Ἑλληνικῆς πατρίδος. Μὴ λησμονεῖτε ποτὲ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ εὐημερῶν πολίτης ἢ στρατιωτικός, ὅσον δήποτε εὐτυχὴς καὶ ἂν ὑπῆρξεν εἰς τὴν σταδιοδρομίαν του, ἐν πατρίδι κατεστραμμένῃ καὶ ἐξουθενωμένῃ. (Χειροκροτήματα).

§9Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός.). Τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, κ. Πρόεδρε, καθὼς καὶ τὰ ἄλλα θὰ συζητηθοῦν κανονικῶς. Θὰ ἐπεθύμει ὅμως ἡ Κυβέρνησις, ὅπως αἱ σχετικαὶ ἐπιτροπαί, τόσον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅσον καὶ ἐπὶ τῶν τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἀναπληρωθοῦν, πλουτισθοῦν καὶ μὲ ἄλλα μέλη τῆς Συνελεύσεως, τὰ ὁποῖα εἰδικώτερον καταγίνονται εἰς τὰ στρατιωτικά, τὰ δικαστικὰ καὶ τὰ ἐκπαιδευτικὰ πράγματα. Ἐπίσης ὅπως παρακληθοῦν νὰ μετάσχουν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν ἐν τῇ Συνελεύσει κομμάτων, διότι εἴμεθα τῆς γνώμης ὅτι πολλὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξηγηθοῦν εἰς εὐρύτερον κύκλον, καλύτερον ἐξηγοῦνται εἰς στενώτερον κύκλον.

§10Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐπειδὴ τυγχάνω νὰ εἶμαι Πρόεδρος τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιτροπῆς, μετὰ τὴν ὑπόδειξιν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε ἐπ’ αὐτοῦ, ἤθελον σᾶς ὑποβάλει τὴν παράκλησιν νὰ ἐπιτραπῇ ὅπως τίθενται εἰς τὴν διάθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, χωρὶς νὰ χάνωμεν καιρόν, ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἀνάγκην αὕτη.

§11Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Νὰ εἶσθε ἀπολύτως βέβαιοι, ὅτι οἱονδήποτε στοιχεῖον καὶ ἂν ζητήσητε, θὰ καταβληθῇ προσπάθεια νὰ σᾶς δοθῇ.

§12Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Μάλιστα. Αὐτὸ μόνον.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχει τὸν λόγον.

§14Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριοι πληρεξούσιοι, μεταξὺ τῶν θεμελιωδῶν κεφαλαίων τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος περιλαμβάνονται ἡ καταπολέμησις τῆς αἰσχροκερδείας καὶ ἡ βελτίωσις τῶν ὅρων τῆς ζωῆς, καταστάσης ἀληθῶς ἀφορήτου. Ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς Ἀρχῆς ἡ Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις οὐδεμιᾶς ἐφείσθη προσπαθείας διὰ τὴν ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ τούτου, Ἀλλ’ εἰς τὴν ἐνδελεχῆ ταύτην προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἀποδεικνύουσαν τὸ πατρικὸν ἐνδιαφέρον της διὰ τὰς λαϊκὰς μάζας, διαρκὲς πρόσκομμα ἐγείρεται ἡ ἀστάθεια τοῦ συναλλάγματος, ὀφειλομένη κατὰ μέγα μέρος εἰς τὴν ἀχαλίνωτον κερδοσκοπίαν. Ἡ μέθη τοῦ εὐκόλου πλουτισμοῦ, ἐκδηλωθεῖσα μετὰ τὸν τελευταῖον Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον ὑπὸ μορφὴν ἀληθῶς ἐπικίνδυνον εἰς ὅλας τὰς κοινωνικὰς τάξεις, τὴν κυβείαν τοῦ συναλλάγματος ἀνεῦρεν ὡς τὸ τελειότερον μέσον τῆς ἱκανοποιήσεώς της. Καὶ μὴ νομίσῃ τις, κύριοι Πληρεξούσιοι, ὅτι ὁ κοινωνικὸς κίνδυνος ἐκ τῆς κυβείας τοῦ συναλλάγματος εἶναι ὀλιγώτερον σοβαρὸς ἀπὸ τὸν κοινωνικὸν κίνδυνον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀπειλεῖται ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία ἐκ τῶν Λεσχῶν καὶ χαρτοπαιγνίων, ὅπου ὑπὸ τὴν αἰγίδα τοῦ Κράτους στήνονται τόσον ἐπικίνδυνοι παγιδεύσεις. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι αἱ καταστρεπτικαὶ συνέπειαι τῆς κυβείας τοῦ συναλλάγματος εἶναι ἀπείρως μεγαλείτεραι τοῦ χαρτοπαιγνίου. Διότι ἐνῷ εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν ὁ παίκτης διεκδικεῖ τὴν εὔνοιαν τῆς τύχης ἐπὶ ἴσοις ὅροις καὶ δύναται νὰ ὑπολογίζῃ καὶ νὰ περιορίζῃ τὸ κέρδος ἐντὸς ὡρισμένων ὁρίων, εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν ὁ παραδιδόμενος εἰς τὴν κυβείαν τοῦ συναλλάγματος οὔτε ἐπὶ ἴσοις ὅροις διεκδικεῖ τὴν εὔνοιαν τῆς τύχης, οὔτε δύναται ἐκ τῶν προτέρων νὰ ὑπολογίζῃ τὴν ζημίαν, δυναμένην νὰ ὑπερβάλῃ πάντα ὑπολογισμὸν καὶ νὰ φθάσῃ τὰ ὅρια ἀληθοῦς καταστροφῆς. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς τονίσω ὅτι ἐν τῇ κυβείᾳ τοῦ συναλλάγματος οἱ ἀφελεῖς καὶ ἀσθενέστεροι οἰκονομικῶς καθίστανται θύματα τῶν ἐπιτηδείων καὶ τῶν διαθετόντων μεγαλείτερα οἰκονομικὰ μέσα, οἵτινες παίζουν διότι διὰ τῶν ἰσχυρῶν οἰκονομικῶν μέσων τὰ ὁποῖα διαθέτουν, ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς δύνανται νὰ προκαλῶσι τὴν ἀνατίμησιν ἢ τὴν ὑποτίμησιν τοῦ συναλλάγματος, ἀναλόγως τοῦ συμφέροντος αὐτῶν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξάρω τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους διατρέχει ὄχι μόνον ἡ οἰκονομικὴ ζωὴ τῆς χώρας ἐκ τῆς καταστάσεως ταύτης, διότι αἱ ὀλέθριαι συνέπειαι τῆς κυβείας τοῦ συναλλάγματος δὲν βαρύνουν μόνον τοὺς πένητας, ἀλλὰ βαρύνουν ὁλόκληρον τὴν κοινωνίαν, παραδιδομένην δεσμίαν εἰς τοὺς ὄνυχας τῆς κερδοσκοπίας, βαρύνει ὁλόκληρον τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τῆς χώρας. Εἰς τὴν κερδοφόρον καὶ εὔκολον αὐτὴν ἐπιχείρησιν τοῦ συναλλάγματος ἐπιδίδονται ἀτυχῶς ὄχι μόνον ἰδιῶται, ἀλλὰ καὶ ὡρισμένα πιστωτικὰ καταστήματα, διαθέτοντα ὄχι μόνον τὰ πραγματικά των κεφάλαια, ἀλλὰ καὶ τὰς καταθέσεις τῶν ἰδιωτῶν, κατὰ παράβασιν στοιχειώδους οἰκονομικῆς ἀρχῆς προβλέψεως κατ’ ἐνδεχομένων οἰκονομικῶν κλονισμῶν ἐξ ἀποτόμου ὑποτιμήσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος. Ἡ τακτικὴ αὕτη συνισταμένη εἰς τὴν ἀγορὰν ἢ τὴν πώλησιν μεγάλου ποσοῦ συναλλάγματος, ἔχει ἀποτέλεσμα τὴν διαταραχὴν τοῦ νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, ἐκ τῆς ὁποίας ἐπέρχονται αἱ ἀπότομοι διακυμάνσεις τοῦ συναλλάγματος, ἐγκλείει δὲ καὶ κινδύνους διὰ τὴν ἰδιωτικὴν ἀποταμίευσιν. Καὶ θὰ ἐνθυμεῖσθε ὅλοι ὅτι ἐκ τῆς ἀποτόμου πέρυσι ὑποτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος ἡ χρεωκοπία ὄχι μόνον ἔκρουσε τὴν θύραν, ἀλλὰ εἰσῆλθε καὶ εἰς τὸ κατώφλιον ὡρισμένων Τραπεζῶν. Δὲν θὰ εἴπω ὑπερβολὴν ἐὰν ἰσχυρισθῶ ὅτι ὁλόκληρα ἑκατομμύρια εἰσέρχονται ἀπὸ τὴν κερδοσκοπίαν τοῦ συναλλάγματος εἰς ὡρισμένα πιστωτικὰ ἱδρύματα, τὸ δὲ χρῆμα αὐτὸ δὲν εἶναι παρὰ αἱ οἰκονομίαι πτωχῶν οἰκογενειαρχῶν, οἱ ὁποῖοι εἰς στιγμὰς ἀδυναμιῶν τρέχουν ὄπισθεν τῆς χιμαίρας τοῦ εὐκόλου πλουτισμοῦ. Ἡ Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις ἐπελήφθη ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς μελέτης τῆς καταστάσεως ταύτης, ἡ ὁποία τόσους κινδύνους ἐγκλείει διὰ τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τῆς χώρας. Ἀποτέλεσμα δὲ τῆς μελέτης της εἶναι τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προνοεῖ περὶ ἀπαγορεύσεως ἐξαγωγῆς εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν κεφαλαίων καὶ μετατροπῆς καταθέσεων εἰς ξένον συνάλλαγμα καθὼς καὶ περὶ ἐλέγχου τῶν ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν. (Χειροκροτήματα). Διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου ἀπαγορεύεται εἰς τὰς ἐν Ἑλλάδι ἑδρευούσας Τραπέζας καὶ τὰ ἐν Ἑλλάδι ὑποκαταστήματα τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἑδρευουσῶν Τραπεζῶν νὰ μετατρέψουν καταθέσεις εἰς ξένον συνάλλαγμα ἢ ἄλλας ξένας ἀξίας ἢ νὰ μεταφέρωσι ταῦτα ὑπὸ οἱανδήποτε μορφὴν προσωρινῶς ἢ ὁριστικῶς εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Διὰ τοῦ δευτέρου ἄρθρου ἀπαγορεύεται εἰς τὰς ἐν Ἑλλάδι ἑδρευούσας Τραπέζας νὰ μετατρέψουν ξένον συνάλλαγμα εἰς ποσὸν ὑπερβαῖνον τὸ ἓν ἕκτον τῶν καταβεβλημένων πραγματικῶν κεφαλαίων. Ἡ παράβασις τῶν ἀνωτέρω διατάξεων συνεπάγεται, πλὴν τῆς ἄρσεως τοῦ ἀναγνωρίζοντος τὴν ἵδρυσιν αὐτῶν Διατάγματος, καὶ τὴν ποινὴν πενταετοῦς φυλακίσεως εἰς τοὺς Διευθυντὰς καὶ διαχειριστὰς τῶν Τραπεζῶν, καὶ χρηματικὴν ποινὴν εἰς βάρος τῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων μέχρις ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν. (Χειροκροτήματα). Ταὐτοχρόνως διὰ τοῦ 4ου ἄρθρου ἱδρύεται ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀνεξάρτητος αὐτοτελὴς διεύθυνσις διὰ τὸν ἄγρυπνον ἔλεγχον καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τούτου. Ἡ ποινὴ τῆς φυλακίσεως καὶ τῆς εἱρκτῆς, ἀκόμη καὶ ἡ ποινὴ τῶν προσκαίρων δεσμῶν δὲν θὰ ἦτο ἱκανὴ διὰ νὰ τιμωρήσῃ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι χάριν ἀθεμίτου κέρδους, ἐπιδίδονται εἰς πράξεις φερούσας εἰς τοιαύτην διαταραχὴν τὴν πολιτικὴν καὶ οἰκονομικὴν ζωὴν τῆς χώρας. Προετίμησα τὴν ποινὴν τῆς φυλακίσεως χάριν τοῦ συντόμου τῆς διαδικασίας, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως δύνανται νὰ κολασθοῦν αἱ παραβάσεις τοῦ νόμου τούτου. Δὲν νομίζω ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἐπέλθῃ ὡς διὰ μαγείας ἡ σταθεροποίησις τοῦ συναλλάγματος, διότι γνωρίζω καλῶς ὅτι καὶ ἄλλοι παράγοντες πρέπει νὰ συντρέξουν εἰς τοῦτο. Ἔχω ὅμως τὴν πεποίθησιν ὅτι γίνεται τὸ πρῶτον γενναῖον βῆμα πρὸς τὴν σταθεροποίησιν τοῦ συναλλάγματος, διότι ἀποκλείει τῆς κερδοσκοπίας τοὺς ἰσχυροὺς οἰκονομικοὺς παράγοντας, οἵτινες διὰ τῶν ἰσχυρῶν οἰκονομικῶν των μέσων, ἤσκησαν μέχρι σήμερον τόσην ὀλεθρίαν ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς συναλλαγματικῆς κινήσεως. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐν συνδυασμῷ πρὸς ἄλλα μέτρα τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ ὑποβάλῃ, ἔχομεν τὴν γνώμην ὅτι θὰ φέρῃ τὴν σταθεροποίησιν τοῦ συναλλάγματος καὶ τούτου ἐπιτυγχανομένου ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ ὅτι ἤρατο πραγματικὴν νίκην ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος. Λόγοι ἐξαιρετικῶς σοβαροί, ἕνεκα τῆς ἀνωμάλου οἰκονομικῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν διερχόμεθα, ἐπιβάλλουν τὴν ταχεῖαν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. (Χειροκροτήματα).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, κανονικῶς τὸ κατεπεῖγον πρέπει νὰ προτείνεται κατὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν. Εἶσθε σύμφωνοι;

§16Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε πρόεδρε, ὅταν τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν θεωρηθῇ ὅτι πρέπει νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι κανονικώτερον εἶναι ἄνευ ἐξαιρετικῆς ἀνάγκης νὰ μὴ κηρύσσεται ἓν νομοσχέδιον κατεπεῖγον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁπωσδήποτε ἡ σχετικὴ ἀπόφασις ὀρθότερον εἶναι νὰ λαμβάνεται εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν.

§18Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ποίαν ἀπόφασιν ἔλαβεν ἡ Συνέλευσις;

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ εἰσαχθοῦν κανονικῶς πρὸς συζήτησιν.

§20Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην τοῦ κ. προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ὑπάρχῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ θεωρηθῇ κατεπεῖγον, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ λαμβάνονται μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ δώσουν ἀφορμὴν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξάγουν τὰ κεφάλαιά των ἐκ τῆς Ἑλλάδος, ἐφ’ ὅσον παρατείνεται ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, νὰ ἐξαγάγωσιν αὐτά. Κατὰ τίνα τρόπον θὰ τοὺς ἐμποδίσετε;

§21ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Εἶναι ἐπεῖγον, εἶναι ἐπεῖγον.

§22Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐξαγωγῆς κεφαλαίων· καμμία ἀνάγκη κηρύξεως κατεπείγοντος δὲν ὑπάρχει.

§23Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχετε ἐνώπιον ὑμῶν τὸ νομοσχέδιον. Ὁ κανονισμὸς ῥητῶς λέγει ὅτι δὲν ψηφίζεται νομοσχέδιον οὐδὲ κηρύσσεται κατεπεῖγον ἂν δὲν τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Τότε θὰ θεωρηθῇ ἂν εἶναι κατεπεῖγον ἢ ὄχι. Ἐγὼ νομίζω ὅτι οὐδεμία ἀνάγκη ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον ὑπάρχει. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ μὴ διατίθενται καταθέσεις ἄνευ ἀνάγκης εἰς ἀγοράν ξένου συναλλάγματος.

§24Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ σήμερον γίνεται χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ νόμος.

§25Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν ἀνέγνωσα τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας συνάγωμεν ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, γενομένου νόμου, πρόκειται νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ ἐξαγωγὴ ὡρισμένων κεφαλαίων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀπὸ ὡρισμένα πιστωτικὰ καταστήματα. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται;

§26Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ὑπάρχει κίνδυνος φυγαδεύσεως κεφαλαίων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διότι τὸ φυγαδευόμενον συνάλλαγμα θὰ ὑπερέβαινε τὸ ⅙ τοῦ πραγματικῶς κατατεθειμένου κεφαλαίου τοῦ πιστωτικοῦ καταστήματος· θὰ ἀπετέλει τοῦτο παράβασιν τῶν διατάξεων τοῦ πρώτου ἄρθρου.

§27Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἂς ἀκολουθήσωμεν τὴν κανονικὴν ὁδόν· ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν αὐτό. Τὸ ὀρθὸν νομίζω ὅτι εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερος καιρὸς εἰς τοὺς θέλοντας νὰ ἐξαγάγωσι κεφάλαια εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§28Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε συζητοῦμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου;

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἤθελον νὰ παρατηρήσω.

§30Α. ΣΚΕΦΕΡΗΣ. Δὲν ἀντελήφθησαν περὶ τίνος πρόκειτε καὶ ζητοῦν νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἔχουν καμμίαν σαφῆ ἀντίληψιν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Ἔχω ἐγὼ τὸν λόγον. Κατὰ τὸν κανονισμὸν τὸ νομοσχέδιον τυποῦται καὶ ἀναγράφεται εἰς τὴν ἀμέσως ἑπομένην Ἡμερησίαν Διάταξιν. Κατὰ πρότασιν 10 πληρεξουσίων δύναται νὰ ζητηθῇ νὰ τεθῇ πρῶτον κατὰ τὴν συζήτησιν. Εἰς τὴν συζήτησιν δὲ αὐτὴν τὴν κατ’ ἀρχὴν δύναται νὰ συζητηθῇ καὶ τὸ κατεπεῖγον. Ὁ κανονισμὸς παρέχει ὅλα τὰ μέσα. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν καὶ ἂν σήμερον ἐλέγετο ὅτι κηρύσσεται κατεπεῖγον.

§32Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ μίαν διακοπὴν 10 λεπτῶν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν ἐπὶ 10 λεπτά. (Ὥρᾳ 7.55′ μ. μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ.

(Ὥρᾳ 8.10′ μ. μ.)

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς ἐργασίας. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἀπὸ 22 Νοεμβρίου 1923 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ συγκροτήσεως πενταμελοῦς Συμβουλίου διὰ τὴν ἐν τῷ Ναυτικῷ ἐπαναφορὰν ἀξιωματικῶν κ.τ.λ.» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ λειτουργίας τυχηρῶν καὶ μὴ παιγνίων κ.λ.π.», ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη διὰ μεταγενεστέρων διατάξεων.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φραγκούδης ἔχει τὸν λόγον.

§36Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπουσιάζων μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς δὲν ἠδυνήθην νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ πρὶν ἢ εἰσέλθει εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§37Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Εἶναι ἀντικανονικὸν καὶ θὰ δημιουργηθῇ καὶ προηγούμενον κακόν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ συζήτησις.

§39Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Θὰ ζητήσω τότε ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου ὅπως τοῦτο συμπληρωθῇ διὰ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον οἱ κ. κ. Δουζίνας, Χαβίνης κ.λ.π. καὶ ζητεῖται ὅπως ἀπαγορεύεται εἰδικῶς ἡ λειτουργία ρουλεττῶν. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου παραδέχεται ὅτι δύναται νὰ καταργήσῃ καὶ τὸν νόμον περὶ λεσχῶν μὴ δίδουσα ἀποζημίωσιν. Ὑπάρχει διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἰς τὸ ἄρθρον 3, ἥτις λέγει, ἐν πάσῃ περιπτώσει οὐδεμία πρὸς ἀποζημίωσιν ἀξίωσις γεννᾶται ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ παρόντος νόμου. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3 δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ κατὰ τὸ δίκαιον καὶ ἐὰν δυνάμεθα νὰ καταργῶμεν συμβάσεις χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὑποχρέωσιν πρὸς ἀποζημίωσιν. Ἐκτὸς ἐὰν θεωρηθῇ ὅτι ὁ νόμος περὶ λεσχῶν εἶναι ἀνήθικος σύμβασις, καὶ παραδεχθῶμεν ὅτι τὸ Κράτος διέπραξε μίαν ἀνηθικότητα καὶ ζητήσωμεν δυνάμει τῆς γενικῆς ἀρχῆς τοῦ δικαίου νὰ καταργήσωμεν ἄνευ ἀποζημιώσεως τὸν νόμον τὸν ἀτυχῆ περὶ χαρτοπαιγνίων. Ὁ νόμος περὶ χαρτοπαιγνίων ἔγινε μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ περισταλῇ τὸ κοινωνικὸν τοῦτο κακόν, ἀλλὰ μεταξὺ τούτου καὶ μεταξὺ τοῦ νὰ ἐπισημοποιήσῃ τὸ Κράτος τὸ χαρτοπαίγνιον καὶ νὰ τὸ ἀναγνωρίσῃ, ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις. Τὸ θλιβερὸν δυστυχῶς εἶναι ὅτι ἡ Ἐπανάστασις ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ κηρύξῃ ἀρχὰς αὐστηρᾶς ἠθικῆς, ἦλθεν νὰ ἐφαρμόσῃ πρώτη τὸν ἀτυχῆ νόμον τοῦ μακαρίτου Στράτου τὸν ὁποῖον δὲν εἶχεν ἐκεῖνος προφθάσει νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογήν. Ἀλλ’ ἡ σημερινὴ Συνέλευσις ἔπρεπε αἰρομένη εἰς ὑψηλότερον ἐπίπεδον, νὰ κηρύξῃ ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος ὑπῆρξε κακοήθης ὅτι ὑπῆρξεν ἐναντίον τῆς ἠθικῆς τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, ἐναντίον τῆς ἠθικῆς καὶ τοῦ συμφέροντος τοῦ Ἔθνους. Καὶ ἀφοῦ παραδέχεται ἡ Κυβέρνησις ὅτι δύναται ὁ νόμος ἐκεῖνος νὰ τροποποιηθῇ κατὰ τρόπον καταργοῦντα αὐτὸν κατὰ τὸ ἥμισυ, θὰ ἤθελον ὅπως μὴ σταματήσῃ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ θὰ ἤθελον νὰ δυνηθῶ νὰ συγχαρῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐννόμου Τάξεως ἐὰν ἀνήρχετο εἰς τὸ βῆμα καὶ ἔλεγεν ὅτι καταργεῖ τὸν νόμον αὐτόν, ὡς ἐπισημοποιοῦντα ἐν Ἑλλάδι τὸ χαρτοπαίγνιον. (Χειροκροτήματα). Κύριοι, νομίζω ὅτι τὸ χαρτοπαίγνιον εἶναι ἕνα κακὸν κοινωνικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ καταργήσωμεν, ἀλλὰ τὰ κράτη τὰ ὁποῖα ἔχουν κάποιαν ἠθικήν, οὐδέποτε ἐπισημοποίησαν τὸ χαρτοπαίγνιον. Τὸ χαρτοπαίγνιον τὸ ἐπίσημον ὑπάρχει εἰς δύο ἢ τρία μέρη τῆς Εὐρώπης, Γαλλίαν καὶ Βέλγιον, ὅπου μαδοῦν τοὺς ξένους διὰ διαφόρων μέσων, τοὺς ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη πλουσίους, τοὺς προστρέχοντας νὰ διασκεδάζουν εἰς τὰς λουτροπόλεις. Ἀλλὰ εἰς τὴν Ἀμερικήν, εἰς τὴν Ἀγγλίαν, καὶ εἰς πλεῖστα ἄλλα κράτη, οὐδέποτε ἐτόλμησαν νὰ ἐπισημοποιήσουν τὸ χαρτοπαίγνιον, τὸ ὁποῖον πολεμᾷ ἡ κοινωνία καὶ ἡ Πολιτεία, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ πολεμηθῇ ἓν κακὸν τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ αὐτὸ τὰ θέλγητρά του, ὅπως ὅλαι αἱ κοινωνικαὶ κακίαι. Ἀλλὰ εἰς τὴν Γαλλίαν ἐθεώρησαν καλὸν νὰ δημιουργήσουν τὸ «Μόντε Κάρλο», ὡς μέρος εἰς τὸ ὁποῖον νὰ δίδουν «ραντεβοῦ» οἱ πλούσιοι ὅλου τοῦ κόσμου καὶ νὰ χάνουν μερικὰ ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ Κράτος ὅπως τὸ Ἑλληνικόν, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνωτέραν ἀποστολήν, δὲν περίμενα νὰ θέλῃ νὰ ἐπισημοποιήσῃ τὸ χαρτοπαίγνιον καὶ νὰ κηρύξῃ ὅτι εἰς χίλια μέρη δύνανται τὰ γίνουν τόσα «Μόντε Κάρλο» ὅσα καὶ Καζῖνα. Θὰ ἤθελον ἡ Συνέλευσις πραγματικῶς νὰ ἠδύνατο νὰ ἀρθῇ εἰς τὸ ὕψος της, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐννόμου Τάξεως, ἂν ἦτο δυνατόν, νὰ μᾶς φέρῃ μίαν θαυματουργὸν τροποποίησιν καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι εἴτε ἀποζημίωσιν πρόκειται νὰ πληρώσωμεν εἴτε δὲν πρόκειται νὰ πληρώσωμεν, καταργῶ τὸν κακοήθη αὐτὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐδημιούργησεν ὁ παλαιοκομματισμὸς, καὶ τὸν ὁποῖον δυστυχῶς παρεσύρθη καὶ ἐφήρμοσεν ἡ Ἐπανάστασις. Δὲν γνωρίζω, κύριοι, ἂν ὑπάρχουν μεταξὺ μας ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ ἀδυναμίαν χαρακτῆρος, νομίζουν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταργήσωμεν τὸ χαρτοπαίγνιον. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν ὅλον τὸν κόσμον ἀγγέλους, ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ τὸ περιορίσωμεν ἐντὸς τῶν δυνατῶν ὁρίων καὶ νὰ τὸ πολεμῶμεν διαρκῶς. Ὑπάρχει ὁ φόβος ὅτι δύνανται τὰ σπήτια νὰ μεταβληθοῦν εἰς χαρτοπαίγνια. Ὅλα τὰ πράγματα εἶναι δυνατά, ἀλλὰ δι’ αὐτὰ ὑπάρχει ἀστυνομία, δι’ αὐτὸ ὑπάρχουν αἱ πολιτεῖαι διὰ νὰ περιορίζουν τὰ κακά. Ἐγὼ ἔζησα ἐπὶ μακρὸν εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ὅπου ἀπαγορεύονται αἱ λέσχαι, ὅπου ὅμως κατώρθωσα χάριν περιεργείας νὰ εἰσέλθω εἰς πλείστας λέσχας. Ἀλλὰ μεταξὺ τούτων, τοῦ ἐν κρυφῷ καὶ παραβύστῳ σοβοῦντος κοινωνικοῦ κακοῦ, καὶ μεταξὺ τῆς ἀναφανδὸν ἐπισημοποιήσεως τοῦ χαρτοπαιγνίου, ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις. Ἐπικαλοῦμαι τῆς Συνελεύσεως τὰ αἰσθήματα τὰ φιλοπάτριδα, τῆς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία ἤκουσε πρὸ ὀλίγου μὲ συγκίνησιν τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὑποβάλῃ τὰ νομοσχέδια, ἐὰν ἦτο δυνατὸν εἰς στιγμὴν πραγματικῆς ἀρετῆς καὶ ἐνθουσιασμοῦ, νὰ κηρύξῃ ὅτι δὲν δύναται ἡ Ἑλλὰς νὰ γίνῃ «Μόντε Κάρλο». Εἶναι κραυγὴ ὀδύνης καὶ διαμαρτυρίας, ἡ ὁποία πηγάζει ἀπὸ τὰ βάθη τοῦ ἀκραιφνοῦς Ἑλληνικοῦ λαοῦ· διότι ἡ διαφθορὰ εἶναι ἐπιπολαία, ἡ διαφθορὰ προέρχεται ἀπὸ τὴν ἠθικὴν ἡμῶν ἀδυναμίαν νὰ ἀντεπεξέλθωμεν καὶ νὰ κτυπήσωμεν τὰ κοινωνικὰ αὐτὰ κακά. Ἀλλὰ καθὼς εἶπεν ὁ Γλάδστων, εἶναι ἀνάγκη εἰς τὴν κακίαν τῶν ἀτίμων ἀνθρώπων νὰ ἀντιτάξωμεν ἡμεῖς οἱ τίμιοι πολῖται τὸ θάρρος τῶν ἰδικῶν μας ἰδεῶν, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ παύσουν νὰ διοικοῦν ἀπὸ τὰ παρασκήνια τὴν πολιτείαν οἱ χαρτοπαῖκται, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι μεγάλην δύναμιν, καὶ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν τοῦτο· ἐκ τούτου δὲν ἕπεται ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία διεφθάρη εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ἀλλὰ διότι ἡμεῖς οἱ ἰθύνοντες ἐπάθαμεν ἀπὸ ψυχικὴν ἀδυναμίαν καὶ ὑποχωροῦμεν εἰς ὅλα. Σᾶς ἀναφέρω τὸν Συνταγματάρχην Πλαστήραν τὸν ἔντιμον ἀρχηγὸν τῆς Ἐπαναστάσεως εἰς τὸν ὁποῖον μετέβην περίφοβος καὶ ἐν ὀργῇ νὰ τοῦ εἴπω, «τὶ ἔκαμες Συνταγματάρχα μου ἐφήρμοσες τὸν νόμον περὶ χαρτοπαιγνίων;» καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι «ἐγὼ δὲν ἐπῆρα ποτὲ χαρτιὰ εἰς τὸ χέρι μου, ἀλλὰ μοῦ εἶπαν ὅτι ἐὰν περιορίσωμεν τὸ χαρτοπαίγνιον θὰ μεταβληθοῦν τὰ σπήτια μας εἰς χαρτοπαίγνια». Δυστυχῶς μὲ αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα προσπαθοῦσιν οἱ χαρτοπαῖκται νὰ μᾶς πείσουν, ὅτι ἐὰν κλείσουν τὰ ἐπίσημα χαρτοπαίγνια θὰ μεταβληθῶσι τὰ σπήτια μας εἰς χαρτοπαίγνια. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθὲς ἅμα θέλομεν. Πρέπει νὰ κτυπήσωμεν τὸ κοινωνικόν αὐτὸ κακὸν διότι βεβαίως ὅλοι παίζομεν, καὶ ἐγὼ παίζω μίαν κοντσίναν, ἀλλὰ ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ μιᾶς κοντσίνας, ἀπὸ τοῦ νὰ χάνωμεν τὰς περιουσίας μας. Ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ ὡς πρόεδρος τῆς «ἑταιρίας τῆς ἐκπαιδευτικῆς ἀναγεννήσεως» ἡ ὁποία τελευταίως συνέστη καὶ περιέχει τὰ καλλίτερα στοιχεῖα, καὶ σκοπὸν ἔχει τὴν ἀντίδρασιν κατὰ τῆς ἀκολασίας ἡ ὁποία περιβάλλει τὴν κοινωνίαν. Δυστυχῶς ὅταν λέγωμεν «περιορίσατε τὰ χαρτοπαίγνια» μᾶς ἀπαντοῦν, «εἶναι ἀδύνατον αὐτὰ γίνονται καὶ εἰς Παρισίους». Ὅταν ἐλέγομεν περιορίσατε τὰ αἰσχρὰ θεάματα αὐτοὶ μᾶς ἔλεγον εἶναι ἀδύνατον διότι γίνονται καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην, καὶ οὕτως κατήντησαν αἱ Ἀθῆναι ὁ τόπος τῆς ἐσχάτης Ρωμαϊκῆς παρακμῆς, διότι οὐδαμοῦ ὑπάρχουν οὔτε θέατρα αἰσχρὰ οὔτε χαρτοπαίγνια εἰς βαθμὸν τοιοῦτον ὅπως ὑπάρχουν ἐδῶ, εἰς τὰς πρὸ δεκαετίας ἐντίμους καὶ ἁγνὰς Ἀθήνας. Ἐπανέρχομαι καὶ πάλιν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐννόμου Τάξεως νὰ ἐξακολουθήσῃ τοὺς ἀγῶνας του κατὰ τῆς διαφθορᾶς αὐτῆς καὶ κατὰ τῆς αἰσχροκερδείας, καὶ νὰ τὸν παρακαλέσω ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ φέρῃ μίαν διάταξιν διαγράφουσαν τὸ χαρτοπαίγνιον ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα· ψήφισμα τοιοῦτον ὑπέβαλον καὶ ἐγὼ κατὰ τὰς ἀρχὰς τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως ἀλλ’ αἱ περιστάσεις δὲν ἐπέτρεψαν νὰ ἔλθῃ πρὸς ψήφισιν.

§40Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Παρατείνοντες τὰς ἀγορεύσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, οὐδὲν ἄλλο κάμνομεν παρὰ νὰ βοηθῶμεν τὰς βλέψεις τῶν χαρτοπαικτῶν. Τίποτε δὲν ἐμποδίζει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ κατόπιν νὰ προσαχθῇ οἱονδήποτε ψήφισμα διὰ νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ κόψῃ τὸ κακόν.

§41Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Ὑπέβαλον τροπολογίαν ἡ ὁποία δὲν θίγει καθόλου τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου.

§42Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν τροπολογίαν τῶν κ. κ. Δουζίνα καὶ Μπότσαρη ἡ ὁποία ὁμιλεῖ περὶ ρουλετῶν καὶ ὑποστηρίζω αὐτήν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταργηθῇ τὸ χαρτοπαίγνιον δι’ ἐφέτος, διότι ὁ νόμος τοῦ χαρτοπαιγνίου δὲν εἶναι εἰς τὸ διηνεκές. Κατ’ ἔτος ἀνανεοῦται ἡ σύμβασις καὶ δύναται νὰ ὑπάρχῃ ὁ νόμος, ἀλλὰ νὰ μὴ ἐφαρμόζεται μὴ προκηρυσσομένης δημοπρασίας.

§43Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σπυρίδη, ἥτις εἶναι γενικωτέρα καὶ πληρεστέρα, ἡμεῖς ἀποσύρωμεν τὴν ἰδικήν μας.

§44Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἀφίνω τὸν κ. Σπυρίδην νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν τροπολογίαν του, ὑπὲρ τῆς ὁποίας τάσσομαι καὶ ἐγώ. Ἐπίσης θὰ ἤθελα εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον νὰ τεθῇ εἰς καλλίτερος ὁρισμὸς τῶν εἴκοσι χιλιομέτρων.

§45Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως.) Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία. Θὰ τεθῇ «ἀπὸ τοῦ ἄκρου ἐγκεκριμμένου σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν».

§46Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Ἐὰν μὲν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σπυρίδη, τότε παρέλκει πᾶσα συζήτησις, ἐὰν ὅμως δὲν γίνει δεκτὴ πρέπει νὰ τροποποιηθῇ τὸ πρῶτον ἄρθρον καὶ νὰ τεθῇ ἀπόστασις εἰκοσιπέντε χιλιομέτρων ἀπὸ τῆς περιφερείας τοῦ ἐγκεκριμμένου σχεδίου καὶ τῶν προαστείων ἑκάστης πόλεως ὡς καὶ λουτροπόλεως. Νὰ προστεθῇ δὲ: καὶ εἰς ἀπόστασιν τοὐλάχιστον 10 χιλιομέτρων ἀπὸ τοῦ ἐγγυτέρου κατῳκημένου τόπου τοῦ ἔχοντος σήμερον ὡρισμένον πληθυσμὸν κατὰ τὰ ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου ἐκτειθέμενα.

§47Γ. ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Κύριε πρόεδρε, θὰ ἤθελον ἡ λέξις «πόλεως» νὰ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς λέξεως «πόλεων» οὕτως ὥστε ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπὸς ὑπὸ τοῦ νόμου νὰ περιλάβῃ καὶ τὰς λοιπὰς πόλεις τοῦ κράτους εἰς τὰς ὁποίας τὸ χαρτοπαίγνιον ἤρχισε νὰ λαμβάνῃ ἐπικινδύνους διαστάσεις, παραδείγματος χάριν τὴν Θεσσαλονίκην.

§48Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Δὲν πρόκειται παρὰ περὶ τῶν ὑπαρχουσῶν τριῶν λεσχῶν τῶν Ἀθηνῶν. Δὲν ὑπάρχουσιν ἄλλαι λέσχαι.

§49Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν παριστάμην κατὰ τὴν προλαβοῦσαν συζήτησιν. Ἐξ ὅσων γνωρίζω ἀπασχολούμεθα εἰς τὸ ζήτημα τῶν τυχηρῶν παιγνίων κατὰ τρεῖς διαφόρους διευθύνσεις. Ἡ πρώτη διεύθυνσις εἶναι ἡ διεύθυνσις τῆς ἐπερωτήσεως καὶ ἐν ἐκείνῃ πρέπει νὰ ἐξετασθοῦν αἱ ἐνέργειαι ἢ αἱ παραλείψεις τῆς τε παρούσης Κυβερνήσεως καὶ τῆς προκατόχου. Δὲν εἶναι κανονικὴ βεβαίως ὁδὸς νὰ συζητῶμεν σήμερον ἐπὶ τῶν διοικητικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ἢ τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ληφθῶσι. Ἡ ἄλλη διεύθυνσις εἶναι ἡ τοῦ παρόντος σχεδίου νόμου. Ἡ τρίτη διεύθυνσις εἶναι ἕτερον σχέδιον νόμου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου περὶ τυχηρῶν παιγνίων καὶ τῆς φορολογίας αὐτῶν, σχέδιον νόμου ὑπογεγραμμένον ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων ὑπουργῶν τῆς Ἐννόμου Τάξεως καὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ παρατηρήσω εἶναι ὅτι εἰς τὰς δύο ταύτας διευθύνσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπασχολοῦν τὴν Συνέλευσιν κατὰ τὸ νομοθετικὸν αὐτῆς ἔργον, δὲν βλέπω σαφῶς διαγεγραμμένην μίαν ὡρισμένην πολιτικήν. Τὸ μέτρον τῆς ἀπομακρύνσεως τῶν λεσχῶν εἰς ἀπόστασιν ὀλίγον μακρυτέραν ἐκείνης εἰς τὴν ὁποίαν λειτουργοῦν σήμερον, εἶναι ἁπλοῦν ἀστυνομικὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον ὡς ἀποτέλεσμα θὰ ἔχῃ ὄχι τὴν ἔκλειψιν καὶ τὴν ἐξαφάνισιν τῆς διαφθορᾶς, ἡ ὁποία κατέκλυσε τὰς Ἀθήνας κατὰ τὸν τελευταῖον χρόνον, ἀλλ’ ἁπλούστατα τὴν πληρωμὴν ὀλίγων διδράχμων περισσοτέρων, λόγῳ τῆς ἀποστάσεως, εἰς τὰ μέσα τῆς μεταφορᾶς τὰ ὁποῖα ἐπίσης κατέκλυσαν τὰς Ἀθήνας.

§50Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Οὔτε αὐτό, διότι τὰ μέσα τῆς μεταφορᾶς τὰ προσφέρουν τὰ χαρτοπαίγνια.

§51Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δὲ λίαν πιθανὸν νὰ ὀργανωθῇ καὶ εἰς μέρος αὐτῶν τούτων τῶν ἐπιχειρηματιῶν σύστημα μεταφορᾶς τῶν θυμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ πρόκειται νὰ μεταβῶσιν ἐκεῖ. Δὲν ἀρκεῖ λοιπὸν τὸ μέτρον τοῦτο. Ἡ Κυβέρνησις δύναται βεβαίως νὰ εἴπῃ τοῦτο, ὅτι εὑρῆκε τὸν νόμον ἐν ἐφαρμογῇ. Ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναλάβω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους, εὑρέθην ἐνώπιον μιᾶς δημοπρασίας συντετελεσμένης, ἡ ὁποία ἔδιδεν εἰς τὸ δημόσιον τὴν πρόσοδον 12.000.000 δρ. Οἱ τελευταῖοι πλειοδόται ἠξίουν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, συνεπείᾳ, ὡς ἔλεγον, προφορικῶν συνεννοήσεων μὲ τὸν προκάτοχόν μου, νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ ἡ δημοπρασία ἐκείνη. Τὸ δὲ ἁρμόδιον γνωμοδοτικὸν συμβούλιον εἶχε διχασθῆ. Οἱ πλειοδόται ἰσχυρίζοντο ὅτι ἂν ἐπανελαμβάνετο ἡ δημοπρασία, ἐπειδὴ τὰ ποσὰ ἦσαν ἤδη μεγάλα, δὲν θὰ προσήρχοντο αὐτοί, καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ Κράτος θὰ ὑφίστατο μείωσιν τῶν ἐσόδων του, διότι ἄλλοι θὰ προσέφερον πολὺ μικρότερα ποσά. Τοῖς ἀπήντησα ὅτι θὰ ἦτο εὐτύχημα τοῦτο, διότι τὸ Κράτος τότε θὰ ἠδύνατο νὰ στερηθῇ ἀμέσως τοῦ μικροῦ αὐτοῦ εἰσοδήματος, καὶ τοὺς εἰδοποίησα, ὅτι, ἐὰν τοὐλάχιστον ἐκείνη ἡ Κυβέρνησις παρέμενεν εἰς τὴν ἀρχήν, ἀναμφισβητήτως θὰ ἐστερεῖτο τοῦ ἐσόδου τούτου ἀπὸ τοῦ ἑπομένου ἔτους. Ἠννόουν διὰ τούτου ὅτι ἦτο ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἀνεχθῶμεν νὰ παραμείνῃ ἐπὶ περισσότερον χρόνον τοιαύτη νομοθεσία ἐν ἰσχύϊ. Ἀπασχολοῦνται διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Νόμου τῶν παιγνίων δικασταί, νομάρχαι, ἔφοροι, ὅλη σχεδὸν ἡ ὑπηρεσία, καὶ εἶναι ζήτημα ἂν ἔχωμεν ἄλλον νόμον, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ τόσας λεπτομερείας, ὅσας ὁ νόμος περὶ χαρτοπαικτικῶν λεσχῶν. Ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ ἡ ἐνδεδειγμένη; Ὑπάρχει ἐκκρεμὴς κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο μία κατάστασις, ἀλλὰ δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὴν συνεχίσωμεν. Θὰ ἦτο προτιμώτερον νὰ δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τὴν καταλύουσαν τὸ παίζειν καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι συνιστᾶται μία Ἐπιτροπὴ ἀπὸ ἕνα δικαστήν, ἀπὸ ἕνα ἀντιπρόσωπον τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ ἀπὸ ἕνα οἰκονομικὸν ὑπάλληλον, ἡ ὁποία νὰ κρίνῃ ἂν ὑπέστησαν θετικὰς ζημίας οἱ ἐπιχειρηματίαι. Εἶναι προτιμώτερον νὰ πληρώσωμεν λύτρα διὰ νὰ λυτρωθῇ ἡ κοινωνία ἀπὸ τὸν νόμον αὐτόν. Ἐὰν ὅμως θέλετε νὰ σεβασθῆτε τὴν κατάστασιν αὐτὴν δι’ ἓν ἔτος, τότε θὰ ἔπρεπε τὸ σχέδιον νόμου νὰ συνταχθῇ ὡς ἑξῆς: νὰ καταργηθῇ ὁ νόμος ἀπὸ τοῦ ἑπομένου ἔτους διὰ παντός, ἀλλὰ συγχρόνως νὰ ληφθῇ μέτρον περὶ τοῦ κατὰ τίνα τρόπον θὰ σκεφθῇ τὸ Κράτος νὰ περιστείλλῃ τὸ πάθος τῆς χαρτοπαιξίας. Ἐξηγοῦμαι: Τρία πράγματα δύνασθε νὰ κάμετε. Δύνασθε ἀναμφισβητήτως νὰ εἴπητε, ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ χαρτοπαιξία εἴτε εἰς ἰδιωτικὰς οἰκίας εἴτε ἀλλαχοῦ. Ἐδοκιμάσθη καὶ ἄλλοτε τὸ μέτρον καὶ κατὰ τὴν πληροφορίαν, τῆς ὁποίας δὲν ἐγγυῶμαι τὴν ἀκρίβειαν, τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο ὅτι τὸ μονοπώλιον ἐπώλησε περισσοτέρας δεσμίδας παιγνιοχάρτων τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ἐὰν τοῦτο γείνῃ, πρέπει ἡ καταδίωξις νὰ εἶναι ἀμείλικτος. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς χαρτοπαιξίας οἱ λαοὶ διαιροῦνται εἰς τοὺς ρέποντας ἢ μὴ ρέποντας εἰς τὸ πάθος τοῦτο. Ἀλλ’ αἱ ροπαὶ δυσκόλως ἐξαλείφονται. Ἢ δύνασθε νὰ ἀφίσετε ἐλευθερίαν περὶ τὸ παίζειν, πρᾶγμα ἀδύνατον, ἢ τέλος νὰ καταργήσετε τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι ἀνεκήρυξαν οἱονεὶ ἐπισήμως ἐπιτετραμμένην τὴν χαρτοπαιξίαν, καὶ τὴν συναφῆ αὐτοῖς ἀπάτην καὶ κλοπὴν τῶν ἁπλουστέρων· οὐδεὶς ἔλεγχος γίνεται περὶ τοῦ εἰλικρινοῦς τῆς τύχης τῆς ὑπὲρ καὶ τῆς τύχης τῆς κατὰ καὶ νὰ κάμετε ἕνα σύστημα ὡς τὸ Γαλλικὸν ἢ τὸ Ἰταλικόν. Προκειμένου περὶ τοῦ συστήματος τοῦ Ἰταλικοῦ, ὀφείλω νὰ σημειώσω, ὅτι ὑπάρχει μία παλινῳδία ἐκεῖ πρόσφατος. Ἐνῷ πέρυσιν ἔγινεν ἀνακοίνωσις ζωηρὰ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἐπιτραπῇ ἡ χαρτοπαιξία, διότι ἐνδιαφέρεται ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἠθικὴν ὑγείαν τοῦ λαοῦ, ἐφέτως ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδία τὴν ἐπέτρεψε κατὰ τὸ Γαλλικὸν σύστημα, δηλαδὴ μόνον εἰς λουτροπόλεις, ἀπαγορεύεται δὲ ἡ εἴσοδος ὄχι μόνον εἰς τοὺς ἀνηλίκους, ἀλλὰ καὶ καὶ εἰς τοὺς κατοίκους τῶν κωμοπόλεων.

§52Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς διέφυγε ὅ,τι εἶπον κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Τότε εἶπον ὅτι τὸ μέτρον εἶναι ἐντελῶς προσωρινὸν καὶ ἀποβλέπει μόνον καὶ μόνον νὰ ἀπαλλάξῃ τὸ ταχύτερον τὰ ἐγγύτερον τῶν Ἀθηνῶν εὑρισκόμενα προάστεια ἀπὸ τὴν χαρτοπαιξίαν. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑπ’ ὄψει της νὰ μεταρρυθμίσῃ ῥιζικῶς τὸ ζήτημα τῶν τυχηρῶν παιγνιδίων, εἰς τρόπον ὥστε νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβαίνουν εἰς τὰ χαρτοπαίγνια καὶ ὅταν τὰ εἶπον αὐτά, εἶχον ὑπ’ ὄψει μου τὸν Γαλλικὸν τρόπον τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ ζητήματος. Διὰ τοῦ σημερινοῦ νομοσχεδίου, δὲν δημιουργεῖται κανὲν πάγιον καθεστώς, ἴσα ἴσα προδιαγράφεται ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶναι μία πολιτικὴ περιορισμοῦ τῶν τυχηρῶν παιγνιδίων εἰς τὸ ἀκρότατον ὅριον. Δὲν ἐτάχθημεν ἀμέσως μὲ τὴν ἰδέαν τῆς ἐντελοῦς καταργήσεως τῶν τυχηρῶν παιγνιδίων· δι’ οὓς λόγους εἶπον τότε, εἶνε δύσκολος ἡ ἐφαρμογὴ ἐν τῇ πράξει καὶ φοβούμεθα ὅτι ἡ ἄμεσος κατάργησις δὲν θὰ ἔχῃ τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα προσδοκῶμεν. Διὰ τοῦτο ζητοῦμεν σιγὰ– σιγὰ νὰ ἀπαλλάξωμεν τὴν κοινωνίαν ἀπὸ τὴν χαρτοπαιξίαν.

§53Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐγνώριζα ὅτι ἐκάματε αὐτὰς τὰς δηλώσεις, δὲν συνέπεσε ἄλλως τε νὰ τὰς ἴδω οὔτε εἰς τὰ Ἐπίσημα Πρακτικά. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ παροῦσα Συνέλευσις νὰ ἀνεχθῇ ποτὲ νὰ παραμείνῃ τὸ αἶσχος τὸ σημερινόν, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Πολιτεία δὲν ἐνδιαφέρεται περὶ οὐδενὸς ἄλλου, παρὰ πῶς ἀπὸ τὴν ἐκμετάλλευσιν ἑνὸς κοινωνικοῦ ὀνείδους νὰ ἀποταμιεύσῃ ὀλίγα δηνάρια. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ σπεύσῃ νὰ φέρῃ τὸ νομοσχέδιόν της. Δύνασθε νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει σας τὰ πρότυπα, τὸ Γαλλικὸν καὶ τὸ Ἰταλικόν, θὰ ἴδητε δέ, ὅτι εἰς τὰς δύο αὐτὰς νομοθεσίας δὲν ἐπιτρέπεται τὸ παίζειν καὶ εἰς τὰς λουτροπόλεις ἀκόμη, ἐὰν αὗται εἶναι ἐγγὺς μεγαλουπόλεων. Ὅσοι ἀναγινώσκουν Γαλλικὰς ἐφημερίδας, θὰ ἐνθυμοῦνται ὅτι ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἐγίνετο μάχη μεγάλη διὰ νὰ ἐπιτραπῇ τὸ χαρτοπαίγνιον εἰς τὸ Ἀγκιέν. Διὰ νὰ ὑπάγετε εἰς τὸ Ἀγκιὲν σιδηροδρομικῶς χρειάζονται ¾ τῆς ὥρας ἀπὸ τὸ Παρίσι. Καὶ δὲν ἐπιτρέπεται ἐκεῖ τὸ παίζειν, καίτοι εἶναι λουτρόπολις, δὲν θέλουν πειρασμοὺς πλησίον τῶν Παρισίων.

§54Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Εἰς τὸ Ντεβὶλ πῶς ἐπετράπη;

§55Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι μακρὰν ἀπὸ τὸ Παρίσι, ὑπὲρ τὰ ἑκατὸν χιλιόμετρα ἀσφαλῶς. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος εἶπε πρὸ ὀλίγου ὅτι εἰς τὸ Βέλγιον καὶ τὴν Γαλλίαν λειτουργεῖ τὸ χαρτοπαίγνιον ὄχι βεβαίως ὡς λειτουργεῖ παρ’ ἡμῖν. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸ Βέλγιον, ἢ ἐκεῖνος εὑρίσκεται ἐν σφαλερότητι μνήμης, ἢ τελευταίως ἔγινε μεταρρύθμισις, ἣν ἀγνοῶ. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι καλῶς ὅτι μετὰ τὸν πόλεμον ἐγένετο μακρὰ συζήτησις ἐν Βελγίῳ ἵνα ἐπιτραπῇ τὸ χαρτοπαίγνιον εἰς τὴν Ὀστάνδην, ἔφερον δ’ ὡς λόγον τούτου ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Βελγίου ἦσαν ἐξηντλημένα, καὶ ὅτι θὰ προσείλκυον ξένους εἰς τὴν Ὀστάνδην, καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι τότε τουλάχιστον, ἐπροτίμησαν νὰ χάσουν μερικὰ εἰσοδήματα παρὰ νὰ ἐπιτραπῇ τὸ χαρτοπαίγνιον εἰς τὴν Ὀστάνδην.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βραχνός.

§57Γ. ΒΡΑΧΗΝΟΣ. Δὲν ἀνέρχομαι, κύριοι, εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἄρω τὸν λίθον τοῦ ἀναθέματος, τὸν ὁποῖον ἔρριψεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος κ. Φραγκούδης. Φρονῶ ὅσα καὶ ὁ κ. συνάδελφος ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἀλλὰ θέλω νὰ παρατηρήσω ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος συνεβλήθη καὶ ἐδέχθη φόρους καὶ ὑπέγραψε συμβόλαια μὲ ὡρισμένην τάξιν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ συμπολῖταί μου, τοῦ ἐπιβάλλεται νὰ φροντίσῃ ὅπως τὰ συμφέροντα τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν μὴ ὑποστοῦν βλάβην ἢ ζημίαν (Ἱλαρότης) Δὲν ὁμιλῶ περὶ διαφυγόντων κερδῶν, ὁμιλῶ ἐπὶ τῶν συναφθέντων συμβολαίων. Ἐὰν σήμερον θέλετε νὰ τὰ καταργήσητε τὰ συμβόλαια αὐτά, καταργήσετέ τα, ἀλλὰ μὴ ζημιώσετε ἀνθρώπους κατὰ τῶν ὁποίων τὸ Κράτος, καλῶς ἢ κακῶς δὲν ἐξετάζω, συνεβλήθη. Ἐὰν ὀφείλουν, νὰ πληρώσουν, ἂν ὅμως ἔχουν ἐκπληρώσει τὰς ὑποχρεώσεις των, δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ τοὺς ἀδικήσετε ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι συντηροῦν λέσχας. Διότι τὰς λέσχας τὸ Κράτος τὰς ἐδημιούργησεν καὶ ἐνομοθέτησε ἐπ’ αὐτῶν. Ἄλλο τὸ ζήτημα ἂν θέλετε σήμερον διὰ νέου νομοθετήματος νὰ τὰς καταργήσητε. Ἀλλ’ ἐὰν πρόκειται νὰ καταργηθοῦν, πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ εὕρῃ προηγουμένως τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαγορεύσουν νὰ παρουσιάσῃ ἡ πρωτεύουσα ὅ,τι καὶ κατὰ τὸ παρελθόν. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις προηγουμένως νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐπιτύχῃ ριζικῶς τὸ κακὸν καὶ τότε ν’ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μιχαλακοπούλου. Ἀλλ’ ἔχῃ τὴν δύναμιν πρὸς τοῦτο; Πολὺ ἀμφιβάλλω. Διότι μὴ λησμονεῖτε ὅτι εἰς τὸ παρελθὸν ἐγένετο δὶς ἡ τοιαύτη ἀπόπειρα καὶ δὶς ἀπέτυχε μὴ ἐπιφέρουσα οὐδὲν ἄλλο κέρδος εἰμὴ τὴν διαφθορὰν τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων καὶ αὐτῆς τῆς Κρητικῆς ἀστυνομίας ἡ ὁποία ἀπετέλει ὑπόδειγμα Ἀστυνομίας. Καὶ ἐγέμισαν τότε τὰ σπίτια ἀπὸ χαρτοπαίκτας καὶ μετεβλήθησαν εἰς χαρτοπαίγνια τὰ σπίτια ἐντίμων ἀνθρώπων τοὺς ὁποίους αἱ βιωτικαὶ ἀνάγκαι ἐξηνάγκασαν πρὸς τοῦτο, καὶ οἰκογένειαι διεφθάρησαν. Τὸ παρελθὸν μᾶς διδάσκει ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶχε τὴν δύναμιν νὰ καταδιώξῃ τελεσφόρως τὸ χαρτοπαίγνιον.

§58Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὸ 1912–1915 ὅτε ὑπῆρχε Κράτος εὐνομούμενον κατεστάλη καὶ τὸ χαρτοπαίγνιον ἐπίσης ὅπως καὶ τὰ ἄλλα κακά.

§59Γ. ΒΡΑΧΗΝΟΣ. Ὄχι κ. Συνάδελφε διεφθάρη καὶ τότε ἡ Ἀστυνομία διεφθάρησαν καὶ τότε οἰκογένειαι. Καὶ διὰ νὰ πεισθῆτε. Ὁ τότε ἀστυνόμος τῆς καταδιώξεως κ. Τσοῦρδος ἐζήτησεν ὡς προσωπικὴν χάριν ἀπὸ τὸν κ. Βενιζέλον νὰ τὸν μεταθέσῃ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν, διότι ὡς ἔλεγε, δὲν θὰ τοῦ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποφύγῃ τὴν δωροδοκίαν. Τόσαι ἦσαν αἱ προσφοραὶ γιὰ νὰ κλείσῃ τὰ μάτια.

§60Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Κύριε Πρόεδρε, Ἀφ’ οὗ ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διατὶ νὰ γίνεται συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβληθῇ, καὶ νὰ μὴ γίνεται συζήτησις ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου;

§61Γ. ΒΡΑΧΗΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως θέτει τώρα ἄλλως τὸ ζήτημα. Κατόπιν τούτου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ καταλίπω τὸ βῆμα. Ἀλλὰ πρὸ τούτου πρέπει νὰ ἐξηγηθῶμεν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ὅρου: ὅταν εἶπον ὅτι πρόκειται περὶ ἀδικουμένων συμπολιτῶν μου, συνάδελφοί τινες ἐμειδίασαν. Αἴ, λοιπὸν σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς χωρὶς νὰ γίνωμαι ἀπόστολος οὐδεμιᾶς κακοηθείας, ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ ὁμιλῶ ὑπὲρ παντὸς ἀδικουμένου συμπολίτου μου, εἰς οἱανδήποτε τάξιν καὶ ἂν ἀνήκει. Καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος ὑπέγραψε συμβόλαια, καὶ ἐπῆρε 12 ἑκατομμύρια ἀπὸ τὸν ἕνα, 8 ἀπὸ τὸν ἄλλον 4 ἀπὸ τὸν ἄλλον, τότε ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ βροντοφωνήσω ὅτι τὸ Κράτος ἀδικεῖ.

§62ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν ἐπῆρε τίποτε.

§63Γ. ΒΡΑΧΗΝΟΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἂν δὲν ἐπῆρε, δὲν πῆρε ἀπὸ ἀνικανότητα. Τὸ Κράτος συνεβλήθη, ὑπέγραψε συμβόλαιον καὶ εἶπεν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους: «Κύριοι ἐπὶ ἕνα χρόνον σᾶς ἀναγνωρίζω». Νομίζετε ὅτι εἶναι σήμερον ἠθικὸν καὶ ἔντιμον νὰ τοὺς εἴπῃ: Κύριοι δὲν σᾶς ἐπιτρέπω νὰ ἐξακολουθήσετε τὸ ἔργον διὰ τὸ ὁποῖον σᾶς ἐφορολόγησα, δὲν ἀναγνωρίζω τὴν ὑπογραφήν μου; Τὸ Κράτος αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐδέχθη νὰ συμβληθῇ ...

§64ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸ Κράτος εἶναι ἐπιλήψιμον...

§65Γ. ΒΡΑΧΗΝΟΣ. Τὸ Κράτος εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ σεβασθῇ τὴν ὑπογραφήν του. Τὸ Κράτος συνεβλήθη, τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ τιμήσῃ τὴν ὑπογραφήν του, καὶ ὅπως συνεβλήθη μὲ αὐτοὺς οὕτω ὀφείλει νὰ διαλύσῃ τὰ συμβόλαια ἀποδίδων εἰς αὐτοὺς τὸ δίκαιον.

§66Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἐπιχείρημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε. Ἐτέθη μία πυρκαϊὰ πρέπει νὰ ἀφήσετε νὰ συνεχισθῇ αὐτὴ ἡ πυρκαϊά;

§67Γ. ΒΡΑΧΗΝΟΣ. Ὄχι κ. συνάδελφε. Ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ σβησθῇ ἀναλώμασι τοῦ καιομένου, ἀλλ’ ἐκείνου ὁ ὁποῖος τὴν ἔθεσε. Καὶ μὲ τὴν παροῦσαν περίπτωσιν, τὸ Κράτος εἶναι ἐμπρηστής. Πρέπει τὸ Κράτος νὰ μὴ ζητήσῃ νὰ καλυφθῇ ὄπισθεν ἀνθρώπων τοὺς ὁποίους καὶ ἡ ἐνοχή του ἔφερε εἰς τὸ ἐπίπεδον τοῦ χαρτοπαίκτου. Νὰ ὁμολογήσῃ τὸ σφάλμα του, νὰ διαλύσῃ τὰ συμβόλαια, ἀλλὰ νὰ μὴ θάψῃ ἐκείνους μετὰ τῶν ὁποίων συνεβλήθη. Καὶ θὰ τοὺς θάψῃ ἂν ἀκυρώνων τὴν ὑπογραφήν του ζητήσῃ συγχρόνως νὰ καρπωθῇ καὶ τὰ ἐκ τῆς συμβάσεως ὠφελήματα.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μόδης ἔχει τὸν λόγον.

§69Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἀπορίας τινὰς κ. Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ ὑποβάλω ἐπὶ τοῦ 2 ἄρθρου. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ὁμιλεῖ περὶ τυχηρῶν παιγνίων. Δὲν γνωρίζω ποῖα εἶναι τὰ τυχηρὰ παίγνια, μᾶλλον πρόκειται περὶ παιγνιδίων τὰ ὁποῖα κατ’ εὐφημισμὸν λέγονται τυχηρά. Αὐτὰ τὰ ἄλλα τὰ λεγόμενα μὴ τυχηρὰ τὰ ὁποῖα θεωροῦνται τεχνητὰ καὶ τὰ ὁποῖα προπαντὸς συγκεντρώνουν τὸν μικρὸν κοσμάκην, διατὶ δὲν ἀπαγορεύονται; θὰ προέτεινα νὰ προστεθῇ ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ λειτουργία καὶ τῶν τυχηρῶν παιγνιδίων.

§70Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Κύριοι, πρόκειται περὶ τροπολογίας τὴν ὁποίαν εἶχον ὑποβάλει κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν. Ἡ τροπολογία δὲν θίγει τὸ ὅλον νομοσχέδιον, ἀκριβῶς δι’ αὐτῆς ἀπαντῶ εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶχον εἴπει εἰς τοὺς κ. κ. πληρεξουσίους: Ὅτι εἶναι κακὸν νὰ τροποποιηθῇ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον τὸ νομοσχέδιον, διότι ἐμποδίζομεν ἓν καλόν, γνωρίζω ὅτι ὑμεῖς θέλετε ἵνα ἀπομακρύνεται τὸ αἶσχος αὐτὸ ἀπὸ τοῦ Φαλήρου. Διὰ νὰ μὴ φέρω ἐμπόδιον εἰς τὰς καλὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως νομίζω ὅτι ὁ διακανονισμὸς αὐτοῦ τοῦ ζητήματος πρέπει νὰ ἀφεθῇ εἰς τὰς προβλέψεις τοῦ νομοσχεδίου. Ὅλον τὸ πρῶτον ἄρθρον λέγει: Ἀπαγορεύεται ἡ περαιτέρω λειτουργία λεσχῶν εἰς ἀπόστασιν ἐγγυτέραν τῶν εἴκοσι χιλιομέτρων τοῦ ἐγκεκριμμένου σχεδίου πόλεως. Λοιπὸν ζητῶ ν’ ἀπαληφθῇ τὸ εἰς ἀπόστασιν εἴκοσι χιλιομέτρων, εἰς τρόπον ὥστε ν’ ἀπαγορευθῇ εἰς οἱανδήποτε Κυβέρνησιν νὰ συνάπτῃ εἰς τὸ μέλλον τοιαύτας συμβάσεις, δηλαδὴ κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι πρόκειται νὰ σταματήσουν εἰς τὸ μέλλον τοιαῦται συμβάσεις, ζητῶ νὰ δοθῇ ἀπόδειξις ἔμπρακτος ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς τὴν Συνέλευσιν εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ δώσητε ἐχέγγυον.

§71Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι πράγματι νὰ ἐμποδίσῃ τὴν λειτουργίαν τοιούτων λεσχῶν, δεχόμεθα τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. συναδέλφου κατὰ τὸ τελευταῖον αὐτῆς μέρος καὶ λέγομεν ἂν τυχὸν δὲν ἐκπληρώσωμεν τὴν ὑπόσχεσίν μας νὰ φέρωμεν νέον νόμον, δὲν θὰ ἐπιτρέπεται νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ παλαιὸς νόμος διὰ τὸ μέλλον ἀπὸ τοῦ προσεχοῦς ἔτους ὅτε λήγουσιν αἱ δοθεῖσαι ἄδειαι. Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι εἰς τὸ μέλλον δὲν πρέπει νὰ λειτουργήσωσιν χαρτοπαίγνια ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ ὑπάρχοντος νόμου ἀλλὰ νὰ λειτουργήσωσιν μόνον προσωρινῶς τὰ ἔχοντα ἤδη ἄδειαν καὶ ταῦτα πέραν τῶν 20 χιλιομέτρων ἀπὸ τοῦ κέντρου τοῦ ἐγκεκριμένου σχεδίου τῆς πόλεως. Ἐὰν εἰς τὸ μέλλον δὲν γίνῃ μεταρρύθμισις τοῦ νόμου θεωρεῖται ἀπηγορευμένον ῥιζικῶς τὸ χαρτοπαίγνιον. Ἡ ὁριζομένη διάρκεια τῆς ἀδείας ἀναφέρεται εἰς τὸ οἰκονομικὸν ἔτος, ἑπομένως πρόκειται περὶ λήξεως τῆς ἀδείας ταύτης καὶ δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ γίνῃ εἰς τὸ μέλλον νέα δημοπρασία καὶ νέον νομοσχέδιον ὑπὸ τὰς διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σπυρίδη γίνεται ἀποδεκτή, δηλαδὴ νὰ διασαφινισθῇ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ μέλλον νὰ γίνῃ νέα δημοπρασία καὶ νέα σύμβασις ὑπὸ τοὺς ὅρους τοὺς ἰσχύοντας.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπυρίδη.

§73Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι κατόπιν τῶν δηλώσεών σας. Θέλετε δηλαδὴ ὥστε εἰς τὸ μέλλον νὰ ἐμποδισθῇ πᾶσα ἀνανέωσις συμβάσεως. Νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ πνεῦμα τῆς Συνελεύσεως.

§74Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργὸς). Μάλιστα θὰ τεθῇ ὡς αὐτοτελὲς ἄρθρον ἀκροτελεύτητον.

§75Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Θέλω νὰ κατατεθῇ ὁ φάκελλος διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐνεθάρρυναν καὶ ὑπεβοήθησαν τὴν λειτουργίαν τῶν τυχηρῶν παιγνιδίων, καὶ ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀντέστησαν εἰς αὐτήν.

§76Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἂν θέλετε νὰ φέρετε τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ τὸ φέρετε καὶ αὐτὴν τὴν ἑσπέραν, ἀλλ’ ὄχι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον θέλετε νὰ τὸ φέρεται. Ζητοῦμεν καὶ ἡμεῖς τὴν κατάθεσίν του.

§77Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι ἐνῷ τὸ αἴτημα τῆς Συνελεύσεως εἶναι νὰ φέρωμεν ψήφισμα εἰς τὸ μέλλον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀπαγορεύσωμεν τὰ χαρτοπαίγνια τελείως, μὲ τὸν τρόπον ποῦ διεξάγεται ἡ συζήτησις τώρα παρεμποδίζεται ἡ ψήφισις ἑνὸς νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου ἡ ἐφαρμογὴ πρόκειται νὰ ἀρχίσῃ εὐθὺς ἀμέσως.

§78Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Παρετήρησα, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ Συνέλευσις καὶ οἱ ἀρχηγοὶ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχουν τὰς αὐτὰς διαθέσεις κατὰ τοῦ χαρτοπαιγνίου καὶ ἐν τούτοις φαίνονται διϊστάμενοι βασικῶς. Παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἁπλοποιήσω τὰ πράγματα ἵνα ἐπαναφέρω τὴν ὁμοφωνίαν ἥτις οὐσιαστικῶς ὑπάρχει. Καὶ πρὸς τοῦτο νὰ διαιρέσω τὰ ζητήματα εἰς τέσσαρα. Τὸ πρῶτον εἶναι: ν’ ἀπαγορευθῇ γενικῶς τὸ χαρτοπαίγνιον. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι σύμφωνος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὅταν κατέθετε τὸ νομοσχέδιον ἐδήλωσεν ὅτι ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἔχῃ τὴν διάθεσιν νὰ καταργηθῇ γενικῶς τὸ χαρτοπαίγνιον ἡ Κυβέρνησις εἶναι πρόθυμος. Ἀφ’ οὗ λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις εἶναι πρόθυμος καὶ ἡμεῖς θέλομεν τὴν κατάργησιν, νὰ γίνῃ ἁπλῶς μία τροπολογία ἁπλουστάτη καταργοῦσα τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸ μέλλον. Δεύτερον ζήτημα κύριοι, εἶναι τὸ χαρτοπαίγνιον τῶν λεσχῶν αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὑπὲρ αὐτῶν συμβάσεις προνόμια. Νομίζω ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως φρονεῖ ὅτι πρέπει νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ λειτουργία αὐτῶν μετὰ τὴν λῆξιν τῶν συμβάσεων μὲ τὸ Κράτος, ἄλλως ἂν πρόκειται νὰ ἀπαγορευθῇ ἀπὸ τοῦδε, νὰ δοθῇ ἀποζημίωσις εἰς αὐτούς. Πρὸς τοῦτο ἀρκεῖ νὰ γίνῃ μία τροπολογία ἁπλῆ ἁπλουστάτη πάλιν περιλαμβάνουσα καὶ τὸ πρῶτον ζήτημα καθ’ ἣν τὸ χαρτοπαίγνιον ἀπαγορεύεται γενικῶς, εἰς τὰς λέσχας ὅμως αἱ ὁποῖαι ἔχουσι προνόμια ἀπαγορεύεται μετὰ τὴν λῆξιν τῆς σχετικῆς συμβάσεως. Ἄν ἡ Συνέλευσις καὶ ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ ἀπὸ τοῦδε τὸ χαρτοπαίγνιον καὶ εἰς τὰς λέσχας αὐτὰς, τότε βεβαίως πρέπει νὰ δοθῇ ἀποζημίωσις. Ὁπωσδήποτε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ εἰσηγηθῇ ἡ Κυβέρνησις σχετικὸν νομοσχέδιον καὶ νὰ συζητηθῇ τὸ πρᾶγμα, ἰδίως ὡς πρὸς τὸ ζήτημα ἂν πρέπει νὰ δοθοῦν ἀποζημιώσεις. Τρίτον ἂν ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ ὅτι τὰ πρὸς καταδίωξιν τοῦ χαρτοπαιγνίου μέσα τοῦ νόμου δὲν εἶναι πρὸς τοῦτο ἀρκετὰ πρέπει νὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσηγηθῇ νομοσχέδιον διὰ τῶν ὁποίων νὰ ληφθοῦν μέτρα περισσότερα καὶ αὐστηρότερα εἰδικὰ διὰ τὴν καταδίωξιν τοῦ χαρτοπαιγνίου. Τέταρτον ζήτημα. Εἴς τινας διεθνεῖς συχναζομένας λουτροπόλεις ἢ κέντρα ἀναψυχῆς τῆς Εὐρώπης ἐπιτρέπεται τὸ χαρτοπαίγνιον· εἰς δὲ εἰδικὰ καταστήματα λεγόμενα καζίνα, τῶν ὁποίων ὁ κύριος σκοπὸς δὲν εἶναι ἡ χαρτοπαιξία ἀλλ’ ἡ ἀναψυχὴ καὶ ἡ μόρφωσις διὰ διαφόρων παραστάσεων θεατρικῶν, ἐκτελέσεων μουσικῶν, ἀγωνισμάτων, βιβλιοθηκῶν κλπ. Ὅταν καὶ ἐδῶ ἀποκτήσωμεν λουτροπόλεις ἢ κέντρα ἀναψυχῆς τοιαῦτα τότε δι’ εἰδικῶν νόμων νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν χαρτοπαιξίαν ὡς τι δευτερεῦον, εἰς τοιαῦτα καζίνα τῶν Κέντρων τούτων.

§79Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν λαμβάνει μέτρα ριζικώτερα ὅσον ἀφορᾷ τὴν τρέχουσαν κρίσιν τὴν χαρτοπαικτικήν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι περιττὴ καὶ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς τροπολογίας. Ὀρθὸν εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἀποσύρουσα τὸ νομοσχέδιον σήμερον νὰ φέρῃ ριζικωτέρας τροπολογίας διὰ τὴν ὁριστικὴν διαρρύθμισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§80Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡ τροπολογία αὐτὴ ἐννοεῖ τὰς λέσχας εἰς τὰς λουτροπόλεις.

§81Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Μὴ θίγουσα τὰς συμβάσεις τὰς ἤδη συναφθείσας. Ἐὰν τὰς θίγει εἶναι τὸ νομοσχέδιον περιττόν. Ἐὰν δὲν τὰς θίγῃ ἔχετε ὁλόκληρον τὸν καιρὸν εἰς τὴν διάθεσίν σας διὰ νὰ φέρητε νομοσχέδιον μέχρι τοῦ προσεχοῦς ἔτους.

§82Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν τὰς θίγει.

§83Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐὰν ἔχετε τὴν ἀπόφασιν νὰ θίξητε ἀπολύτως τὸ καθεστὼς αὐτὸ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσητε νομοσχέδιον σήμερον παρέχοντες δικαιώματα ἵνα τὸ ἀνατρέψητε αὔριον; Δημιουργεῖται μίαν ἀβεβαιότητα. Λάβετε ὁριστικὰς ἀποφάσεις.

§84Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὰς ἐλάβομεν.

§85Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ, ὅτι δὲν τὰς ἐλάβετε, ἀλλ’ ἀποτυπώσατέ τας εἰς νομοσχέδιον.

§86Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὴν τροπολογίαν τὴν δεχόμεθα, ἐὰν λειτουργήσωσιν εἰς τὸ μέλλον τυχηρὰ παιγνίδια νὰ μὴ λειτουργήσωσιν ὑπὸ τὸ ἰσχῦον σύστημα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἐπιβάλλεται καὶ δι’ ἄλλους λόγους ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου.

§87Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀφοῦ πρόκειται νὰ κλείσητε τὰ χαρτοπαίγνια ἀπὸ τῆς αὔριον, φέρετε τὰ ὁριστικὰ μέτρα σας.

§88Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡ λέξις αὔριον δὲν ἔχει τὴν πραγματικὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἀποδίδεται σεῖς, ὅταν λέγομεν αὔριον ἐννοοῦμεν προσεχῶς.

§89Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐὰν ἔχητε ἀπόφασιν νὰ καταργήσητε ῥιζικῶς τὸ χαρτοπαίγνιον τότε ὑποβάλατε τροπολογίαν, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ γενικὴν ἔννοιαν, ἐὰν ὄχι, τότε εὑρίσκεσθε εἰς ἀντίφασιν καὶ εἶναι περιτὴ ἡ ψήφισις τοῦ νόμου.

§90Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει ἀντίφασις. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ δὲν ἀρκεῖ Προσεχῶς θὰ ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου τροποποιεῖται τὸ ἰσχῦον σύστημα, ὅτι δὲ τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι κατεπεῖγον δὲν ὑπάρχει συζήτησις περὶ τούτου. Ἐγὼ δὲν λέγω, ὅτι θὰ δημιουργήσωμεν κατάστασιν, ἡ ὁποία ἀνατρέπει τὰ δικαιώματα. Δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχῃ ἀντίφασις ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι σκεπτόμεθα νὰ ὑποβάλωμεν τὴν γνώμην μας πρὸς τὸ συμφέρον τῆς κοινωνίας καὶ νὰ ματαιώσωμεν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§91Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ ματαιώσεως, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὴν βελτίωσιν ἐπὶ τὸ ῥιζικώτερον.

§92Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Οἱανδήποτε τροπολογίαν βελτιοῦσαν τὸ νομοσχέδιον τὴν δεχόμεθα, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν εἶναι νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§93Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Θὰ ὑποβάλλητε προσεχῶς νέον νομοσχέδιον:

§94Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§95Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σπυρίδη τὴν δέχεσθε;

§96Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, εἶναι καὶ τοῦτο μία ἐγγύησις.

§97Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, ὑποθέσατε ὅτι καταργεῖτε τὴν ἄδειαν τῶν λεσχῶν καὶ διὰ τὸ τρέχον ἔτος. Δὲν δύνανται εἰς τὸ ἑξῆς νὰ λειτουργήσουν χαρτοπαικτικὰ κέντρα παρὰ μόνον ὅταν θὰ εἰσαγάγητε τὸ νομοσχέδιον τῆς ὁριστικῆς μεταρρυθμίσεως τῶν τοιούτων λεσχῶν;

§98Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡ τροπολογία δὲν εἶναι ἔτσι.

§99Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν τώρα ἂν δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σπυρίδη. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐξεδηλώθη σαφὴς ἡ ἐπιθυμία τῆς Συνελεύσεως νὰ καταργηθοῦν ἀπὸ τοῦδε τὰ χαρτοπαικτικὰ κέντρα καὶ μόνον τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως προσείλκυσεν ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν τινῶν τῶν πληρεξουσίων τῆς πλειονότητος καὶ ἐμοῦ. Καὶ ἂν πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀποζημιώσεως, ἂν τοῦτο καὶ μόνον μᾶς ἐμποδίζει νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι, ἕν πρᾶγμα πρέπει νὰ λείψῃ, καὶ αὐτὸ νὰ λείψῃ μετὰ ἕν ἔτος, νὰ λείψῃ ἀπὸ τοῦδε, νομίζω ὅτι δυνάμεθα κάλιστα νὰ ἱδρύσωμεν μίαν ἐπιτροπὴν ἀπὸ ἕνα δικαστήν, ἀπὸ ἕνα ἀντιπρόσωπον τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ ἀπὸ ἕνα διοριζόμενον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ νὰ κρίνῃ ἂν ὑπάρχῃ θετικὴ ζημία. Εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τῆς θετικῆς ζημίας θὰ ὑπολογισθῇ καὶ τὸ κέρδος τὸ μέχρι τοῦδε προσπορισθὲν ἐκ τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς ἀδείας. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ ζημία θὰ εἶναι ἢ μηδαμηνὴ ἢ πολὺ μικρά.

§100Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι τὸ συμπέρασμα τῆς ἀγορεύσεώς σας δὲν εἶναι ἡ παντελῶς κατάργησις τῆς χαρτοπαιξίας εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ ὁ περιορισμὸς εἰς ὡρισμένα κέντρα.

§101Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ συμπέρασμά μου εἶναι τοῦτο: αʹ) κατάργησις ἀπὸ τοῦδε....

§102Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα;

§103Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. βʹ) Σύστασις Ἐπιτροπῆς διὰ τὰς πραγματικὰς θετικὰς ζημίας. γ) Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ εἰσαγάγῃ ἐντὸς τοῦ ἔτους νομοσχέδιον ἐπιτρέπον εἰς ἀνεγνωρισμένας λουτροπόλεις, δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ποῖα εἶναι τοιαῦτα ὡρισμένα μέρη — ἐπ’ ἀνταλλάγμασι τὰ ὁποῖα θ’ ἀποβαίνουν διὰ τὸ καλόν. Αὐτὸ εἶναι τὸ συμπέρασμά μου.

§104Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς νομίζομεν πρακτικώτερον τὸ πρᾶγμα νὰ γίνῃ ἀντιστρόφως. Ν’ ἀπομακρυνθοῦν τὰ χαρτοπαίγνια καὶ νὰ γίνῃ εἰδικὴ μεταρρύθμισις. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ εὕρωμεν μεγάλην δυσκολίαν ἂν ἐφαρμόσωμεν τὴν γνώμην σας. Καὶ ἡμεῖς διαπνεόμεθα ἀπὸ μεγάλην ἐπιθυμίαν νὰ παύσουν αὐτά.

§105Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ μόνη μας διαφορὰ εἶναι ἂν θὰ παύσουν σήμερον ἢ ἀπὸ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1925.

§106Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀναγνωρίζομεν ὅτι ὑπάρχει μία τάσις ἀκατανίκητος, ριψοκίνδυνος ἐπιδιώξεως κέρδους διὰ τυχηρῶν παιγνιδίων, ὅτι αὐτὴ ἡ τάσις εἶναι νοσηρά, ὥστε ὅταν τελείως ἀπαγορευθοῦν, εὑρίσκει τρόπον νὰ ἱκανοποιηθῇ κατὰ τρόπον ἀθέμιτον. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν ἀθέμιτον ἱκανοποίησιν, ὥστε νὰ μὴ ζημιοῦνται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι γίνωνται θύματα καὶ μείνουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὴν εὐκολίαν νὰ ὑπερπηδῶσιν τὰ ἐμπόδια. Νομίζομεν ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ πρακτικώτερος τρόπος. Δὲν νομίζομεν ὅτι ἡ ἀντίληψις τῆς Συνελεύσεως εἶναι ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς καλλίτερον ἀποτέλεσμα ἂν κόψωμεν τὰ χαρτοπαίγνια ἀπὸ τώρα. Ἂν ἡ Συνέλευσις νομίζει εἰλικρινῶς, ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς καλλίτερα ἀποτελέσματα λαμβάνοντες τὰ ἄκρα, ἂς τὸ ψηφίσῃ καὶ ἡμεῖς προθύμως θὰ τὸ πράξωμεν. Ἡ γνώμη μας εἶναι ὅτι δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς καλλίτερον ἀποτέλεσμα ἂν θελήσωμεν νὰ κτυπήσωμεν.

§107Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ συμπερασμάτων, ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐκ τῶν λαβόντων τὸν λόγον δὲν ἔχουν ὑπ’ ὄψει τὸν νόμον. Ὁ κ. Μιχαλακόπουλος ὡμίλησε περὶ τῆς τροπολογίας καὶ εἶπεν διατὶ ἀπὸ τὸ 1925 ἢ τὸ 1926, καὶ ὄχι ἀπὸ τοῦδε νὰ μὴ τεθῇ ἡ ἀπαγόρευσις; τοῦ λέγω ὅτι δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψει του τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, διότι ἀπὸ τὸ ἔτος 1925 ἢ τὸ 1926 δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ ἄδεια.

§108Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Δίδεται δυνάμει τοῦ 2ου ἄρθρου.

§109Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Διὰ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν παρεδέχθημεν ἀπαγορεύεται ἀπὸ τὸ 1925 νὰ δίδηται ἄδεια.

§110Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σπυρίδη εἶναι περιττή.

§111Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Εἶναι ἕνας φραγμός. Εἶναι μία μεγαλυτέρα ἐγγύησις.

§112Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι περιττή, κ. συνάδελφε.

§113Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐννόμου Τάξεως, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάγνωσιν, ἑρμηνείαν, κατάργησιν, τροποποίησιν νόμων, δύναμαι τουλάχιστον νὰ ἔχω τὴν εἰδικότητα, τὴν ὁποίαν ἔχετε σεῖς εἰς τὰ στρατιωτικὰ πράγματα.

§114Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Μεγαλυτέραν; ἀλλὰ δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τὸ νομοσχέδιον αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§115Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ μίαν διαφοράν. Λάβετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι ἐδῶ πρόκειται νὰ καταρτισθῇ ἕνας νόμος καὶ διὰ τοῦ νόμου τούτου δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι αἱ ὑπάρχουσαι ἄδειαι καταργοῦνται, ἐπιτροπὴ συνισταμένη ἀπὸ τοὺς τάδε καὶ τάδε κρίνει περὶ ἀποζημιώσεως. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναπτύξῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι δύναται νὰ γίνῃ τοῦτο τὸ ὁποῖον προτείνω.

§116Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως εἰσειγούμενος τὸ νομοσχέδιόν του ἐζήτησε νὰ θεωρηθῇ κατεπεῖγον καὶ ἐκηρύχθη ὄντως κατεπεῖγον καὶ μάλιστα χάριν τοῦ εἰς ἄκραν κατεπείγοντος ἐψηφίσθη καὶ κατ’ ἀρχήν, ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ κατεπεῖγον, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς καὶ πρὸ ὀλίγου ἐτονίσθη, καὶ ἐζητήθη καὶ ἀπὸ αὔριον νὰ παύσῃ ἡ λειτουργία τῶν λεσχῶν, δὲν προκύπτει ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ νομοσχέδιον θέτει μίαν ἐξαίρεσιν κατ’ ἐμὲ παράδοξον, διότι λέγει, ὅτι ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου ἄρχεται μετὰ παρέλευσιν 20 ἡμερῶν.

§117Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Ἐτροποποιήθη ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως, ὅταν εἶδον ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐζήτει τὴν τροποποίησιν, τὸ ἐτροποποιήσαμεν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως.

§118Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διότι μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν. Τὰς τροπολογίας αὐτὰς τώρα τὰς ἐβάλατε;

§119Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Εἶπον ὅτι δέχομαι τὴν τροπολογίαν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως.

§120Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα. Τὸ νομοσχέδιον εἰσήχθη ὡς εἶπον πρὸς κατάργησιν μεταβατικῆς διατάξεως, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ, δηλαδὴ πρὸς κατάργησιν τοῦ ἄρθρου 28. Νομίζω ὅτι ἐὰν τεθῇ καὶ τὸ ἄρθρον 28 θὰ εἶσθε ἐν τάξει, ἀλλ’ ἐνῷ εἰσάγεται πρὸς κατάργησιν μεταβατικὴν διάταξιν φέρετε συγχρόνως τροποποιήσεις εἰς τὸν νόμον τὸν παλαιόν. Τώρα ὑποβάλλετε μίαν τροπολογίαν.

§121Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Τοῦ κ. Σπυρίδη; Τὴν δέχομαι, ἀλλὰ δὲν ἔχει σημασίαν.

§122Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀπόψε ἐκάνατε νέαν τροπολογίαν ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀποστάσεις.

§123Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Εἴπομεν ἀπὸ τὸ ἄκρον τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως.

§124Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ αʹ ἄρθρον εἶναι κατ’ ἐμὲ περιττὸν καὶ εἰς τὴν θέσιν αὐτοῦ ἔπρεπε νὰ τεθῇ τὸ τελευταῖον ἄρθρον ὡς πρῶτον. Τὸ ἄρθρον 28 εἶναι τὸ περιέχον τὴν μεταβατικὴν διάταξιν· δι’ αὐτοῦ ἐπετράπη ἡ ἵδρυσις λεσχῶν εἰς τὰ προάστεια.

§125Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Δὲν θέλετε νὰ κλείσουν;

§126Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἐπροτίμουν νὰ ἀποδεχθῆτε ἐκεῖνο περὶ τοῦ ὁποίου ἐξεδήλωσε σύσσωμος ἡ Συνέλευσις τὴν θέλησίν της, τουτέστι νὰ κάμητε ἓν ἄρθρον καὶ νὰ εἴπητε ὅτι ἀπὸ σήμερον καταργοῦνται. Δὲν τὸ δέχεσθε ὅμως, διότι νομίζετε ὅτι δὲν θὰ εἶναι μέτρον συντηρητικόν.

§127Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου τάξεως). Ὁμολογῶ ὅτι δὲν μπορῶ νὰ τὰ καταργήσω. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ δώσω καὶ τὴν θέσιν μου εἰς ἄλλον ἵνα τὰ καταργήσῃ. Ὁμολογῶ τὴν ἀδυναμίαν μου.

§128Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Διατί δὲν μπορεῖτε νὰ τὰ καταργήσητε; ἐλλείψει ὀργάνων;

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπαγορεύω πᾶσαν διακοπήν.

§130Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ἦτο προτιμώτερον νὰ ὡρίζετο ὅπως καὶ πρίν. Νὰ ἀφίετο τὸ ἄρθρον ὅπως εἶχεν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν σας, θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω τοῦτο. Διατί ἀπὸ τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1925;

§131Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἐξήγησα ἑκατὸ φορές. Θέλομεν νὰ ὑπάρχῃ ἕνας ἐξαναγκασμὸς ριζικῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ ἰσχύοντος χαρτοπαικτικοῦ συστήματος. Ἐὰν δὲν γίνῃ ἡ ριζικὴ μεταρρύθμισις νὰ καταργηθῶσι τὰ χαρτοπαίγνια.

§132Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐρωτῶ, διατί ἀπὸ τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1925;

§133Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Διότι κατὰ τὸν νόμον περὶ χαρτοπαιγνίων, αἱ δημοπρασίαι γίνονται διὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος.

§134Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ τὸ ὁποῖον περιέχει τὴν διάταξιν αὐτὴν τὴν μεταβατικήν, τὴν ὁποίαν καὶ καταργεῖ τὸ νομοσχέδιον, λέγει μέχρι τῆς 31ης Δεκεμβρίου. Διατί λοιπὸν λέγετε οἰκονομικὸν ἔτος, ἐνῷ τὸ ἄρθρον λέγει 31 Δεκεμβρίου 1924;

§135Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἐξαιρετικῶς γίνεται διά τὸ Φάληρον. Δὲν ἐνδιαφερόμεθα ὅμως δι’ αὐτὸ μόνον. Ἐνδιαφερόμεθα δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἡμεῖς λέγομεν τὸ ἑξῆς· ὅτι ἐὰν δὲν γίνῃ ριζικὴ μεταρρύθμισις τοῦ ἰσχύοντος νόμου, δὲν θὰ λειτουργήσῃ εἰς κανὲν μέρος τῆς Ἑλλάδος χαρτοπαικτικὴ λέσχη.

§136Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ σπεύσῃ νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελλον περὶ τοῦ Μόντε–Κάρλο, διότι θέλομεν νὰ λάβωμεν γνῶσιν.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γόντικας.

§138Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν θὰ ἀρχίσω μακρὰς συζητήσεις, διότι δὲν διαφωνῶ πρὸς τὸ νομοσχέδιον. Μόνον ἐπὶ ὡρισμένου σημείου θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐκ τῆς ὅλης συζητήσεως ἡ ὁποία ἐγένετο, νομίζω ὅτι εἶναι συζήτησις τοῦ προλόγου τοῦ μέλλοντος νὰ κατατεθῇ νομοσχεδίου. Περὶ αὐτοῦ συζητοῦμεν. Νομίζω ὅτι ζητεῖτε ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τὸν ἁρμόδιον, πέραν τι τῆς δυνάμεώς του καὶ πολλάκις τὸ ἐδήλωσεν, ὅπως καὶ ἐγὼ τὸ ἴδιον θὰ ἔκαμα, ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ καταργήσῃ τὸ χαρτοπαίγνιον. Ἀλλ’ ἐγὼ λέγω ὅτι διὰ νόμου τὸ χαρτοπαίγνιον ἔχει καταργηθῇ. Τὸ χαρτοπαίγνιον δὲν ἐπιτρέπεται ἀφ’ ἧς συνέστη ἡ Ἑλλὰς καὶ ὑπάρχει ὡς Κράτος. Σήμερον δὲ ὑπάρχει νόμος αὐστηρός, ὁ τελευταῖος, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύεται τὸ χαρτοπαίγνιον, ἐπιτρεπόμενον εἰς ὡρισμένας λέσχας ὑπὸ ὡρισμένας διατυπώσεις. Τώρα ἐγὼ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ποῦ ἠρώτησαν τόσοι ἄλλοι, καὶ ἐκεῖ ποῦ δὲν ἐπιτρέπει τὸ νομοσχέδιον ἀπηγορεύθη; Σήμερον εἰς τὰ σπήτια τῶν Ἀθηνῶν, εἰς διαφόρους λέσχας καὶ οἰκήματα, ἀπαγορεύεται τὸ χαρτοπαίγνιον, καὶ ὅμως κατώρθωσαν καὶ παίζουν. Ἐγὼ γνωρίζω καὶ κἄτι ἄλλο. Εἰς τοὺς δικηγορικοὺς συλλόγους, τοὺς νόμῳ ὑφισταμένους, λειτουργεῖ χαρτοπαίγνιον. Ἐν τούτοις ὅμως τὸ χαρτοπαίγνιον δὲν ἐπιτρέπεται οὔτε ἐκεῖ, ἑπομένως ἡ ἀπαγόρευσις αὐτοῦ εἶναι ζήτημα διοικήσεως, ἡ ὁποία δύναται, ἐφαρμόζουσα τὸν νόμον, ν’ ἀπαγορεύσῃ ἀπολύτως τὸ χαρτοπαίγνιον. Τὸ νομοσχέδιον δὲν προνοεῖ λοιπὸν περὶ τοῦ χαρτοπαιγνίου τοῦ μὴ ἐπιτρεπομένου, πρόκειται μόνον περὶ διαρρυθμίσεως τῶν ὑπαρχουσῶν καὶ ὑφισταμένων δυνάμει νόμου λεσχῶν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἀφορμή τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου ἦτο μία συζήτησις προηγουμένης συνεδριάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παρίσταμαι, σχετικῶς μὲ τὴν χορήγησιν ἀδείας εἰς τὸ Ἀκταῖον.

§139Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Ἀντιθέτως ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου προεκάλεσε τὸν ἔλεγχον.

§140Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὅπως δήποτε εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ὑπ’ ἀριθ. 3 ὑπάρχει σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι χρονολογικῶς ἔπρεπε νὰ εἶναι προτεταγμένον, ὑποβεβλημένον, ἀπὸ τὸν πρώην ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, υἱοθετούμενον δὲ ἀπὸ τὸν ἤδη, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύεται νὰ χρησιμοποιοῦνται οἰκοδομαὶ ὡς λέσχαι χαρτοπαικτικαὶ αἱ ὁποῖαι ἦσαν ξενοδοχεῖα....

§141Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀρκεῖ αὐτό. Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι εἶναι γενικώτερον κακὸν νὰ λειτουργοῦν λέσχαι εἰς μεγάλα ξενοδοχεῖα ἀλλὰ δὲν εἶναι πολὺ ὀλιγώτερον κακὸν νὰ λειτουργοῦν εἰς παραπλεύρως οἰκήματα ἐπίσης μεγαλοπρεπῆ.

§142Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐγὼ δὲν διαφωνῶ εἰς τοῦτο, ἤθελον μόνον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Συνελεύσεως εἰς μίαν ἄλλην ἄποψιν, εἰς τὸ Κρατικὸν συμφέρον, διότι ὅσον καὶ ἄν λέγωμεν ὅτι πληρώνομεν ἀποζημιώσεις καὶ μοιράζομεν ἑκατομμύρια καὶ στεροῦμεν τὸ Κράτος ἑκατομμυρίων, τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι τόσον εὔκολον, γνωρίζει δὲ τὴν σημερινὴν κατάστασιν ἡ Κυβέρνησις. Πρέπει νὰ προσέξῃ καὶ ἀσφαλῶς θὰ ἐπρόσεξε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως μήπως πίπτει καὶ θύμα κάποιας ἀπάτης, μήπως μᾶς εἰσηγοῦνται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου δι’ ἄλλους σκοποὺς, μήπως οἱ κύριοι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν τὰς λέσχας, ἀφοῦ ἐλειτούργησαν κατὰ τὴν γόνιμον ἐποχὴν τοῦ χειμῶνος, τώρα, ἔχοντες νὰ πληρώσουν μισθώματα ἑκατομμυρίων, θέλουν νὰ εὕρουν ἀφορμὴν νὰ μὴ πληρώσουν.

§143Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Τώρα εἶναι ἡ γόνιμος ἐποχή.

§144Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Μήπως ἡ γνώμη σας αὐτὴ ἔχει πέσει κατόπιν τοιαύτης περιστροφῆς.

§145Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πιθανόν. Δὲν εἶμαι βέβαιος οὔτε δι’ αὐτό. Δι’ οὐδένα ἐγγυῶμαι καὶ καλὸν θὰ κάμετε νὰ μὴ ἐγγυᾶσθε καὶ σεῖς διὰ τὸν ἑαυτόν σας. Παρατηρῶ εἰς τὸ ἄρθρον 5ον ὅτι ὑπάρχει μία διάταξις καθ’ ἣν αἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 4 διὰ τὸν ὑπόλοιπον χρόνον τῆς ἰσχύος τῆς ἀδείας τῆς λειτουργίας».

§146Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Ἔχω τροπολογίαν σχετικήν, καθ’ ἡ βʹ. καὶ γʹ. παράγραφος τοῦ ἄρθρου 2 ἀντικαθίστανται διὰ τοῦ ἑξῆς: «Δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐννόμου Τάξεως καθορισθήσονται οἱ τομεῖς ἐν οἷς ἐγκατασταθήσονται αἱ χαρτοπαικτικαὶ λέσχαι, κατόπιν πλειοδοτικοῦ διαγωνισμοῦ μεταξὺ τῶν τριῶν ἀναδόχων, τῶν ἐν ἐνεργείᾳ σήμερον λεσχῶν.» Νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον, διότι δὲν δυνάμεθα τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς νὰ τοὺς θέσωμεν ἐκτὸς τοῦ νόμου. Νὰ μὴ παρασυρώμεθα ἀπὸ ἕν συναίσθημα σεμνοτυφίας καὶ νὰ νομίζωμεν ὅτι εἰμποροῦμεν νὰ παρίδωμεν συμβάσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμαν Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις τῶν ὁποίων μετέσχον ἀξιότιμα μέλη τῆς Συνελεύσεως, διὰ τῶν ὁποίων τοὺς ἔδωσαν δικαιώματα ἐξ ἀλλοίας ἀντιλήψεως βεβαίως, διότι δὲν παραδέχομαι ὅτι ὑπῆρχε δόλος. Κατ’ ἀρχὰς ὥριζον μόνον τοὺς τομεῖς, μοῦ εἶπεν ὅμως ὅτι δι’ ἕνα τομέα εἶναι εὐνοϊκοὶ ὅροι διότι εὑρίσκει μέρος νὰ ἐγκατασταθῇ, ἐν ᾧ εἰς ἄλλον δὲν εὑρίσκει. Δι’ αὐτὸ τοὺς κάμνω δημοπρασίαν καὶ τὸ Δημόσιον θὰ πάρῃ τὸ ἀπολύτως δίκαιον.

§147Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκούσωμεν τί εἴπατε περὶ τῶν ἄλλων Κυβερνήσεων; Εἴπομεν ὅτι αὐτὰ θὰ συζητηθοῦν ἰδιαιτέρως, ἂν ὅμως θέλετε νὰ τὰ συζητήσωμεν ἀπόψε, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§148Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός.). Δὲν ἐλέχθη σχετικῶς τίποτε, ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔχουν κάμει συμβάσεις μὲ τὸ Κράτος, τὰς ὁποίας ἔκαμαν ἄλλαι Κυβερνήσεις....

§149Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Θὰ ἀπαντήσω ἐγώ. Θὰ παραιτηθῶ τῆς συζητήσεως ἄν μὲ νομίζετε ὑπὸ κηδεμονίαν καὶ ὑπὸ ἀντίληψιν. Ἀπήντησα εἰς μίαν παρατήρησιν καὶ εἶπον ὅτι ἔχω ἑτοιμάση τροπολογίαν. Δὲν ἔθιξα κανένα. Πᾶσα διαμαρτυρία τίθεται ἐν ἴσῃ μοίρᾳ. Ἡ τροπολογία λοιπὸν ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ κατὰ τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ παρόντος ἄρθρου ἄδεια παρέχεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐννόμου Τάξεως δι’ ἕκαστον τομέα κατόπιν πλειοδοτικοῦ διαγωνισμοῦ μεταξὺ τῶν τριῶν ἀναδόχων τῶν ἐν ἐνεργείᾳ σήμερον λεσχῶν». Δηλαδὴ οἱ τρεῖς αὐτοὶ καὶ μόνον νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσουν νὰ ὑπάγουν ὁ εἷς εἰς τὸν τομέα τοῦ ἄλλου καὶ θὰ τοὺς βάλλωμεν νὰ διαγωνισθοῦν.

§150Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ μὲ ἀπαλλάσσει τῆς περαιτέρω ἐρεύνης τοῦ θέματος τούτου. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀφορᾷ ὅλον τὸ Κράτος; ἀφορᾷ μόνον τὰς Ἀθήνας;

§151Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως) Μάλιστα.

§152Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὅπως εἶχε τὸ νομοσχέδιον ἦτο γενικόν. Ἀλλὰ ἤθελα νὰ ἐξετάσω ἕνα ἄλλο ζήτημα καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐννόμου Τάξεως νὰ τὸ ἐξετάσῃ. Καὶ τῶν τριῶν ἀναδόχων αἱ δόσεις αἱ μηνιαῖαι ἔχουν κανονισθῇ ἐξ ἴσου καὶ ἀναλόγως πρὸς τὰ ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα ἔχει ἕκαστος ἀναλάβῃ. Διότι γίνεται καὶ τοῦτο ὅτι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἢ τινὲς προσῆλθον καὶ ἔφθασαν εἰς τὰ 12 ἑκατομμύρια, μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ πληρώσουν 1 ἢ 2 ἢ 3 καὶ τὰ ῥέστα νὰ σᾶς τὰ χρεωστοῦν καὶ κάνετε ὕστερα ἐντάλματα νὰ τὰ εἰσπράξητε. Λοιπὸν τὸ ζήτημα τὸ ἐξετάζω ἀπὸ ἀπόψεως τοῦ συμφέροντος τοῦ δημοσίου ταμείου, καὶ ἐρωτῶ: αἱ μηνιαῖαι δόσεις ἔχουν κανονισθῇ δι’ ὅλους τοὺς μισθωτὰς ἢ ἀναλόγως τοῦ φόρου τὸν ὁποῖον χρεωστεῖ ἕκαστος;

§153Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Αὐτοὶ ἀπαλλάσσονται τῶν ὑπολοίπων δόσεων.

§154Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀκριβῶς διότι ἀπαλλάσσονται, ἐδῶ εἶναι ἡ οὐσία. Ἐγὼ μὲν ἔχω πληρώσει 5 ἑκατομμύρια, διότι μοῦ κατελογίσατε μεγάλας δόσεις, καὶ μὲ ἀπαλλάσσετε τοῦ ὑπολοίπου, ἀλλὰ ὁ ἄλλος ὁ ὁποῖος ἔχει νὰ πληρώσῃ 10 ἑκατομμύρια ἔχει πληρώσει μόνον ἕνα ἕως τώρα καὶ τὸν ἀπαλλάσσετε τοῦ ὑπολοίπου. Ἐὰν αὐτὸς δὲν θέλει νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὸν διαγωνισμὸν τὸν ὁποῖον καθιέρωσε διὰ τῆς τροπολογίας σας, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐξασφαλίζει ἕνα κέρδος θετικόν, ὅτι ἐκέρδιζεν μέχρι σήμερον παίζων καὶ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον θὰ ζημιωθῇ τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀδίκως.

§155Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ἔγειναν ἐπὶ τοῦ τετάρτου ἄρθρου.

§156Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τότε δὲν ἠμπορῶ νὰ συζητήσω ἐπὶ τροπολογιῶν τὰς ὁποίας ἀγνοῶ, λάβετε μόνον ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι πρόκειται περὶ ἑκατομμυρίων ζημίας τοῦ δημοσίου εἰς ὄφελος τρίτων. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 5ον νὰ διορθώσητε τὴν λέξιν μισθωτής, εἰς ἐκμισθωτήν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαργέτης ἔχει τὸν λόγον.

§158Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως μᾶς εἶπεν ὅτι, ἐὰν ψηφίσωμεν ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον θὰ διωχθῶσιν αἱ τρεῖς αὐταὶ λέσχαι καὶ θὰ πᾶνε εἰς τὰ βουνά, ὅπου δὲν θὰ ἔχουν ἐγκαταστάσεις. Ἔχουν δικαίωμα νὰ πᾶνε ὁπουδήποτε;

§159Γ. ΒΡΑΧΗΝΟΣ. Ὄχι εἰς τὰ χωριά.

§160Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Πρὸ μηνῶν μία ἑταιρία ἐζήτησε καὶ ἐπέτυχε τὴν ἐνοικίασιν διὰ 50 χρόνια τῆς ἀκτῆς τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου, ἐκεῖ ὅπου ἦτο ἄλλοτε κτίρια διὰ τὸ λωβοκομεῖον. Ἡ ἑταιρία ἐζήτησε νὰ κάνῃ ἐξοχικὸν κέντρον καὶ μὲ συγκοινωνίαν τὴν ὁποίαν ἐνεκαινίασε δι’ αὐτοκινήτων. Τότε κατέλαβεν ἐντὸς τῆς δασομένης περιφερείας καὶ 1000 στρέμματα καλλιεργούμενα, ἐγὼ δὲ ὁ ἴδιος, ὅτε ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μοῦ εἶπεν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποχωρήσουν καὶ οἱ καλλιεργηταί, συνέστησα εἰς τοὺς καλλιεργητὰς νὰ ὑποχωρήσουν καὶ ὑπεχώρησαν. Ἐὰν ὅμως τώρα, ἐκεῖ ὅπου ἑτοιμάστηκαν τὰ κτίρια, συνεπῶς δὲν πρόκειται νὰ βροῦν ἄλλα κτίρια τὰ ὁποῖα χρειάζονται, ἐὰν πρόκειται ἐκεῖ νὰ γίνῃ χαρτοπαίγνιον, ἀντὶ ἐξοχικὸν κέντρον, ὁμολογῶ ὅτι δὲν θὰ τὸ ἐδέχοντο οἱ ἀγρόται νὰ παραιτηθοῦν ἀπὸ τόσας ἐκτάσεις τὰς ὁποίας ἐκαλλιέργησαν. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ ἐπέμενα εἰς τοῦτο τὸ ὁποῖον εἶπον προχθὲς νὰ καταργηθοῦν διὰ ψηφίσματος. Δὲν μπορῶ νὰ ἐννοήσω τὸν συλλογισμὸν ὅτι ἐπειδή...

§161Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Μὴ θέλετε νὰ ἐπαναλάβωμεν τοσάκις πράγματα λεχθέντα.

§162Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Τότε κ. Ὑπουργέ, ἐπειδὴ ὑπάρχουν δυσκολίαι εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας νὰ παραιτηθῶμεν τῆς καταδιώξεως αὐτῆς; Ἀλλὰ τότε ἢ ὑπάρχει Κράτος ἢ δὲν ὑπάρχει.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σεχιώτης.

§164Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Ἡ μακρὰ συζήτησις εἰς οὐδὲν συμπέρασμα καταλήγει, διότι ἡ Κυβέρνησις ἀποφεύγει ἐντελῶς νὰ μᾶς εἴπῃ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους δὲν στέργει εἰς τὴν ἄμεσον κατάργησιν. Ἀναγνωρίζει ἀφ’ ἑνὸς ὅτι τὸ χαρτοπαικτεῖον εἶναι ἓν μίασμα, ὅτι δὲν τὸ στέργει, ἀλλὰ προσπαθεῖ νὰ τὸ ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τῆς πρωτευούσης. Δὲν θέλει νὰ τὸ καταργήσῃ ὄχι βεβαίως διότι ἀνεπτύχθησαν ἐνοχικαὶ σχέσεις μεταξὺ Κράτους καὶ συμβληθέντων αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀποτέλεσμα δικαιώματος ἀποζημιώσεως τῶν ἀναδόχων, ἀλλ’ ἀποκλειστικῶς νομίζω ἐκ τοῦ λόγου τὸν ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι τὸ Κράτος εἶναι ἱκανὸν νὰ καταργήσῃ τὸ χαρτοπαικτεῖον. Τὴν αὐτὴν ἀπάντησιν ἔδωκεν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως ὅτι εἶναι ἀνίκανος νὰ καταδιώξῃ τὸ χαρτοπαικτεῖον καὶ περιέπεσεν εἰς ἀντίφασιν μὲ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ καταργηθῇ ἀργότερον τὸ χαρτοπαικτεῖον. Βεβαίως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σπυρίδη τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἔχει σκοπὸν παρελκύσεως τῆς συζητήσεως καὶ τῆς λήψεως ὁριστικῶν καὶ ἀμέσων ἀποφάσεων τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ προκείμενον. Διότι εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ καταργηθῇ τελειωτικῶς τὸ χαρτοπαικτεῖον θὰ ἐθεωρεῖτο ὡς μὴ ἰσχύουσα ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σπυρίδη. Τὸ γεγονὸς εἶναι καθαρὸν καὶ σαφές. Ἢ ἡ Κυβέρνησις ἀδυνατεῖ νὰ ἐπιβάλῃ τὸ Κράτος τοῦ Νόμου, ἀναγνωρίζουσα ἀφ’ ἑνὸς ὡς μιάσματα τὰ χαρτοπαικτεῖα ἀλλὰ μὴ δυναμένη τελειωτικῶς νὰ τὰ πατάξῃ ὅπερ προδίδει Κυβερνητικὴν χρεωκοπίαν, ἢ δὲν θέλει ὡς κόμμα νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν κατάργησιν τοῦ χαρτοπαικτείου, ὅπερ ἀποδεικνύει τὴν χρεωκοπίαν τῶν πολιτικῶν κομμάτων ἐν Ἑλλάδι.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δαργέντας.

§166Α. ΔΑΡΓΕΝΤΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως ἐδήλωσεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδίσῃ τελειωτικῶς τὸ χαρτοπαίγνιον. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀδυναμίᾳ αὐτῇ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ ἐπαναλάβωμεν τὰ ἴδια πράγματα τὰ ὁποῖα συζητοῦμεν, θέλω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Συνελεύσεως εἰς τοῦτο. Πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν, συνεπείᾳ τῆς δηλώσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι θὰ φέρῃ ἄλλο νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ καταργήσῃ τὰς χαρτοπαικτικὰς λέσχας. Ἀλλὰ δὲν νομίζετε Κύριοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εὑρεθῇ εἰς μίαν ἠθικὴν ἀντίθεσιν πρὸς ταύτην; Ἀντίθεσις μάλιστα ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην μου τὴν νομικὴν δύναται νὰ ἔχῃ καὶ ἄλλας συνεπείας εἰς τὰς ἐννόμους σχέσεις μεταξὺ τοῦ κράτους καὶ τῶν ἐργολάβων, αὐτῶν τῶν λεσχῶν. Θὰ εὑρεθῇ εἰς αὐτὴν τὴν εἰδικὴν ἀντίθεσιν, διότι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἐκτεθῇ εἰς τὸν κίνδυνον νὰ δημιουργήσῃ σχέσεις νομικὰς διὰ τῶν διατάξεων αὐτῶν, θὰ ἔλθῃ αὔριον νὰ ρυθμίσῃ ταύτας μὲ ἄλλας διατάξεις. Τὴν ἀντίθεσιν ταύτην θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Συνελεύσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, διότι ὡς εἶπον ἔχει καὶ ἠθικὰς καὶ νομικὰς συνεπείας.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κυβέλος.

§168Β. ΚΥΒΕΛΟΣ. Νομίζω ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀρκετὰ σοβαρόν, ἀπησχολήθη πολὺ ἡ Συνέλευσις ἐνῷ ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι.

§169ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν εἴμεθα σύμφωνοι καθόλου.

§170Β. ΚΥΒΕΛΟΣ. Ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι ἡ διαφωνία εἶναι ἡ ἑξῆς, ὅτι μερικοὶ ἔχουν τὴν ἀντίληψιν νὰ κόψωμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἀμέσως, ἐνῷ κατὰ τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, τοῦτο θὰ γίνῃ προσεχῶς διὰ τῆς ὑποβολῆς νέου νόμου. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου τὸν ὁποῖον ἔχει ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαλλαχθῇ ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ αὐτὸν τὸν σάρακα, ὁ ὁποῖος λέγεται χαρτοπαίγνιον, καὶ μὴ θέλομεν ἀποτόμως νὰ προσβάλλωμεν μίαν νοσηρὰν κατάστασιν ἡ ὁποία εἶναι αἶσχος διὰ τὸν τόπον.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιμινάκης.

§172Κ. ΤΣΙΜΙΝΑΚΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος, κύριε Πρόεδρε, μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐννόμου Τάξεως, ἀλλὰ προτείνω, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἡ ἀπόλυτος ἀπαγόρευσις τῆς εἰσόδου τῶν κυριῶν εἰς τὰ κέντρα αὐτά.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔληξεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου· ὑπεβλήθησαν ἐπ’ αὐτοῦ διάφοροι τροπολογίαι. Ὑπὸ τῶν κ. κ. Ρέντη, Μπότσαρη, Κρεμεζῆ Πεζάνη κ.λ.π. ὑποβάλλεται τροπολογία διὰ τῆς ὁποίας ἀντικαθίσταται ὅλον τὸ νομοσχέδιον. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη.

§174Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Αὐτὸ εἶναι νέον νομοσχέδιον, δὲν εἶναι τροπολογία.

§175ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπεφάνθητε ὅτι ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη, ἀλλὰ δὲν ἀπερρίφθη.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπερρίφθη διότι δὲν ἠγέρθησαν οἱ περισσότεροι.

§177ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἄν ἔχετε ἀμφιβολίαν νὰ ἐρωτήσητε τὸ ἀντίθετον.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν.

§179Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις δι’ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας (θόρυβος).

§180Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ γίνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ πρότασις ἐγκαίρως, πρὸ τῆς ψηφοφορίας δι’ ἧς ἀπεφάνθη ἡ Συνέλευσις δι’ ἀναστάσεως.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχω πρότασιν περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τροπολογία τοῦ κ. Καρασεβδᾶ.

§182ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς δὲν ἐπιμένει, τὴν ἀποσύρει.

§183Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὄχι, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ τὴν ἀναγνώσῃ. (Θόρυβος).

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 10 λεπτά, διότι κατήντησε πολὺ θορυβώδης.

§186Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ λύσητε τὴν συνεδρίασιν.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὔριον ὥραν 5ην μ. μ. (Ὥρᾳ 10 καὶ 20′ μ. μ.)