1924.05.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 43Η

Παρασκευὴ 24 Μαΐου 1924

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρα 6′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατόπιν αἰτήσεώς μου συνεπείᾳ προτάσεως ὑπογραφείσης ὑπὸ 50 καὶ πλέον πληρεξουσίων ἐπὶ προτάσεως νόμου ὑποβληθείσης ὑπὸ τοῦ κ. Ἀντωνιάδου, ἡ Συνέλευσις ὁμοφώνως χθὲς ἀπεφάσισεν ὅπως σήμερον αὕτη προαχθῇ. Παραδόξως ὅμως εἶδον ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἀναγράφεται ἡ ἀπόφασις αὕτη τῆς Συνελεύσεως εἰς τὰ πρακτικὰ, ἀλλ’ οὔτε κἄν διενεμήθη, οὔτε ἐτυπώθη. Διαμαρτύρομαι διὰ τὴν παράλειψιν τῶν πρακτικῶν καὶ παρακαλῶ νὰ διατάξητε τὴν ἐκτύπωσιν τῆς προτάσεως ταύτης, ἵνα εἰς πρώτην συνεδρίασιν ἐπιληφθῇ ἡ Συνέλευσις τῆς συζητήσεως, συμφώνως μὲ τὴν ἀπόφασίν της.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν, διὰ νὰ συζητηθῇ πρότασις νόμου πρέπει νὰ εἶναι ἀναγεγραμμένη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ νὰ ἔχῃ ἐκτυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Ἡ αἴτησις περὶ προτάξεως θὰ ἐγένετο χθὲς ὅταν δὲν προήδρευα ἐγώ. Πάντως ὅμως δὲν ὑπῆρχε καιρὸς νὰ ἐκτυπωθῇ ἡ πρότασις αὕτη ὅπως διανεμηθῇ σήμερον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτύπωσιν δυστυχῶς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον δὲν εἶναι εἰς θέσιν ὥστε αὐθημερὸν νὰ ἐπιστρέφῃ τὰ πρὸς ἐκτύπωσιν ἀποστελλόμενα ἔντυπα. Θὰ παρακαλέσω μάλιστα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὁποίου ὑπάγεται τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον, νὰ τὸ ἐνισχύσῃ, βεβαίως ὅταν τὸ νομοσχέδιον ἐκτυπωθῇ θὰ διανεμηθῇ καὶ θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις ἐὰν θέλῃ νὰ προταχθῇ.

§4Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀπεφάσισε χθὲς ἡ Συνέλευσις ὅτε τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου κατεῖχεν ὁ κ. Ἀλαβάνος καὶ δι’ αὐτὸ ἀνέφερα ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις εἰς τὰ πρακτικά.

§5Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Οὔτε ἐγὼ ἤμην εἰς τὴν αἴθουσαν ὅταν ἔγινε ὁ λόγος περὶ τῆς προτάσεως ταύτης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν βεβαιοῖ ὅτι ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις αὐτή. Ἑπομένως νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ ἂν δὲν ἔχῃ ἐκτυπωθῇ ἡ πρότασις, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ διατάξητε τὴν ἐκτύπωσιν αὐτῆς, νὰ διανεμηθῇ αὕτη καὶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Δευτέρας.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλη ἀντίρρησις κατὰ τῶν πρακτικῶν δὲν ὑπάρχει ἑπομένως τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται μετὰ τὴν γενομένην διόρθωσιν. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Ὁ Πανελλήνιος Μουσικὸς Σύλλογος παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ μέριμνα καὶ προστατευθῇ ἀπέναντι τῶν ἐν Ἑλλάδι καταφυγόντων ξένων μουσικῶν. — Ἡ Χαρίκλεια Λ. Χαϊδᾶ παρακαλεῖ ὅπως αὐξηθῇ ἡ σύνταξίς της. — Ὁ πληρεξούσιος Ἐπιδαύρου–Λιμηρᾶς κ. Δ. Καλκανδῆς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ διαρρυθμίσεως τοῦ ἰσχύοντος ἐνοικιοστασίου». — Οἱ ἱεροσπουδασταὶ Ἄρτης ζητοῦν νὰ ἐξομοιωθῶσι πρὸς τοὺς μαθητὰς τῆς Ριζαρείου σχολῆς. — Οἱ κάτοικοι Πέτα τῆς Ἄρτης ζητοῦν τὴν κατάργησιν τοῦ περὶ ἀγροφυλακῆς νόμου ἐν τῇ περιφερείᾳ των. — Ὁ ἐκ Κίου πρόσφυξ Ἀλκιβιάδης Λασκαρίδης διαμαρτύρεται ἐναντίον τῆς ἀνωνύμου ναυτικῆς ἑταιρείας «Λασκαρίδης» καὶ παρακαλεῖ ὅπως προστατευθῇ ἀπὸ τὰς καταχρήσεις αὐτῆς. — Οἱ πρόεδροι τῶν κοινοτήτων Λάκας καὶ Σουλίου περιφερείας Δερβιζιάνων παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ ἐνισχύσεως τοῦ ἐκεῖ ἀστυνομικοῦ σταθμοῦ. — Οἱ κατώτεροι δικαστικοὶ ὑπάλληλοι Χανίων παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τῆς θέσεώς των. — Τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον Ἀγουλινίτσης παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ μέριμνα νομοθετικὴ πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς μαστιζούσης τὴν κοινότητα λειψυδρίας. — Ἡ Μικρασιατικὴ Ὁμοσπονδία Μακεδονίας καὶ Θράκης παρακαλεῖ ὅπως ἐφαρμοσθῇ ἡ Κυριακὴ ἀργία. — Οἱ πρωτοετεῖς στρατευθέντες φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου παρακαλοῦσιν ὅπως ἀπαλλαγῶσι τῶν τμηματικῶν ἐξετάσεων. — Ὁ Νομάρχης Φθιωτιδοφωκίδος παρακαλεῖ ὅπως διὰ νομοθετικοῦ μέτρου ἀπαλλαγῶσι οἱ Δημόσιοι ὑπάλληλοι τῆς διαχειρίσεως ἐνταλμάτων ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ. — Διάφοροι εἰσηγηταὶ τοῦ ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ πρόνοια καὶ ὑπολογισθῇ ὡς συντάξιμος ἡ πρὸ τῆς προσλήψεώς των ἐν τῷ Συνεδρίῳ ὑπηρεσία. —Διάφοροι συντεχνίαι Θεσσαλονίκης παρακαλοῦσιν ὅπως ἐφαρμοσθῇ ἡ Κυριακὴ ἀργία. —Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Ἰτέας παρακαλεῖ ὅπως ἀνασταλῇ ἡ δίωξις τῶν ἐμπόρων διὰ συμψηφιστικὰ τέλη καὶ συνάλλαγμα ἐξωτερικοῦ. —Ἡ ἐν Θεσσαλονίκῃ ἕνωσις χηρῶν καὶ ὀρφανῶν παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεώς των. —Οἱ κάτοικοι Ἐπανοχωρίου Σελίνου παρακαλοῦσιν ὅπως ἀρχίσῃ ἡ ἀνέγερσις τοῦ ἐκεῖ Σανατορίου. — Οἱ ἐπαγγελματίαι καὶ βιοτέχναι Βόλου ὑποβάλλουσι διαφόρους τροπολογίας εἰς τὸ σχέδιον ψηφίσματος «περὶ Γερουσίας». — Ἔμποροι διασυμμαχικοῦ ὑλικοῦ Θεσσαλονίκης παρακαλοῦν νὰ ἀρθῇ ἡ ἀπαγορευτικὴ διαταγὴ περὶ εἰσαγωγῆς ὑλικοῦ διασυμμαχικοῦ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. —Ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἐκχωρήσεως τῶν κερδῶν ἐκ λαχνῶν προερχομένων ἐξ ὁμολογιῶν τοῦ ἀναγκαστικοῦ Δανείου 6½ τοῦ 1922 κλπ.» —Οἱ Ὑπουργοὶ Οἰκονομικῶν καὶ Γεωργίας καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης συναφθείσης συμβάσεως περὶ χορηγήσεως δανείου 50 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν πληρωμὴν ἀποζημιώσεως ἀπαλλοτριωτέων ἀγροτικῶν καὶ Ἀστικῶν κτημάτων ἐν Δυτ. Θράκῃ.» —Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Κ. Μπότσαρης, Κ. Κουρτίδης, Α. Γιανουλᾶτος, Γ. Δουζίνας, Γ. Μπούμπουλης, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2916 «περὶ λειτουργίας τυχηρῶν καὶ μὴ παιγνίων κλπ.» ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη διὰ νεωτέρων διατάξεων. — Ὁ πληρεξούσιος Ἄρτης κ. Ν. Καλλέλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ σχεδίου νόμου «περὶ Ὑπολογισμοῦ ἀμίσθου δικαστικῆς ὑπηρεσίας τῶν κατωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων.» — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Γ. Βλάχος, Β. Καραπαναγιώτης, Ι. Γιαμουζῆς, Ν. Καλλέλης, Γ. Α. Ροδόπουλος, καὶ Στ. Ἀναστασιάδης, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τελωνειακῶν καὶ οἰκονομικῶν φόρων.». —Οἱ πληρεξούσιοι Γ. Δουζίνας καὶ Θ. Κολλιαλέξης, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἀπὸ 22 Νοεμβρίου 1922 Ν. Δ. περὶ συγκροτήσεως πενταμελοῦς Συμβουλίου διὰ τὴν ἐν τῷ Ναυτικῷ ἐπαναφορὰν τῶν ἀξιωματικῶν.» —Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Γ. Βραχνὸς καὶ Γ. Μαρῆς, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2916 περὶ λειτουργίας τυχηρῶν καὶ μὴ παιγνίων κλπ. ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη διὰ μεταγενεστέρων διατάξεων. — Ὁ πληρεξούσιος Ροδόπης κ. Σ. Ἀντωνιάδης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ μετατροπῆς τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ Στρατοῦ εἰς Ἀνώνυμον Μετοχικὴν Στρατιωτικὴν Ἑταιρείαν ὑπὸ τὸν τίτλον «Πρόνοια». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Χ. Ζουμῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὁρισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ κλάδων τινῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». Ὁ κ. Λυμπερόπουλος, Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἔχει τὸν λόγον.

§7Ι. ΛΙΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριοι πληρεξούσιοι, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ὑμετέραν ψῆφον τὴν πρώτην σειρὰν τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων. Ἀλλὰ πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰς τὴν λεπτομερῆ ἐξέτασιν τῶν νομοσχεδίων τούτων, εἶναι ἀνάγκη νὰ καταστήσω εἰς ὑμᾶς γνωστὸν ὅτι τά νομοσχέδια ταῦτα ἀποτελοῦν ἓν μέρος μόνον τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τοῦτο εἶναι τὸ ἰδιαίτερον αὐτῶν χαρακτηριστικόν. Ἡ συντελεσθεῖσα πολιτικὴ μεταβολὴ θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀφετηρία ἀνακαινίσεως ὅλων τῶν κλάδων τοῦ δημοσίου ἡμῶν βίου καὶ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ μὲ νέον πνεῦμα, τὸ πνεῦμα τὸ δημοκρατικόν. Οὐδεὶς κλάδος ἔχει τόσον μεγάλην ἀνάγκην ἀνακαινίσεως ὅσον ὁ ἐκπαιδευτικός. Ἡ ἐκπαίδευσίς μας παρὰ πολλῶν κατεκρίθη καὶ πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ ἂν μέχρι τοῦδε δὲν ἔγινεν ἡ θεραπεία της, τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἔλειπεν ἡ ἐπίγνωσις τοῦ κακοῦ, τὸ ὁποῖον προξενεῖ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἡ ἐκπαίδευσις, ἀλλ’ ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι δὲν ὑπῆρχεν εὐσταθής, δὲν ὑπῆρχε διηνεκής, ἐμπνευσμένη ἀπὸ σύστημα γενικωτέρων ἀντιλήψεων προσπάθεια πρὸς βελτίωσιν. Ἡ ἐγκαθίδρυσις τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος σήμερον θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀφετηρία, καὶ ἄν, ὅπως ἐτόνισεν εἰς τὰς προγραμματικὰς αὐτοῦ δηλώσεις ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ δημοκρατία εἶναι ἀνάγκη νὰ θεμελιωθῇ εἰς τὰς ψυχὰς τῶν πολιτῶν, τότε ἔχομεν, κύριοι συνάδελφοι, ὑπέρτατον καθῆκον νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὴν διόρθωσιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ ἡμῶν συστήματος καὶ νὰ ἀκολουθήσωμεν πολιτικὴν ἐκπαιδευτικὴν προοδευτικήν, παγίαν καὶ σταθεράν. Καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἡ ἐκπαιδευτικὴ αὐτὴ πολιτικὴ εἶναι ὀρθὴ καὶ ἐγκριθῇ παρὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως τῆς δημοκρατικῆς παρατάξεως, τότε νὰ συνεχισθῇ, διότι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐχαρακτήρισε τά τελευταῖα ἔτη τοῦ δημοσίου ἡμῶν βίου, εἶναι ἡ ἔλλειψις προοδευτικῆς παραδόσεως. Τοῦτο εἶναι καιρός, κύριοι συνάδελφοι, νὰ λείψῃ. Καὶ διὰ τοῦτο ἡμεῖς, μετ’ εὐγνωμοσύνης ἀποδεχόμενοι τὰς ἐργασίας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὑπὲρ τῆς παιδείας κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ στηριζόμενοι ἐπ’ αὐτῶν, θὰ εἰσηγηθῶμεν μέτρα, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν πεποίθησιν ἡμῶν, θὰ δώσωσιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀληθινὴν ἐκπαίδευσιν καὶ θὰ τὸν ὑποβοηθήσουν εἰς τὴν προοδευτικὴν ἐξέλιξίν του. Τὸ σημερινὸν ἐκπαιδευτικὸν σύστημα εἶναι σύστημα εἰσαχθὲν κατὰ τὸ 1834 παρὰ τῶν Βαυαρῶν. Τὸ σύστημα τοῦτο, ὅπως εἰσήχθη κατὰ τὸ 1834, ἦτο καθυστερημένον ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐκπαιδευτικὴν κίνησιν τοῦ κόσμου· ἀλλ’ ὄχι μόνον ἦτο καθυστερημένον, ἀλλὰ καὶ δὲν ἐφηρμόσθη ὅπως τὸ Διάταγμα ὥριζε. Τὸ σύστημα τὸ βαυαρικὸν εἶναι θεσμὸς ξένος, ἐκ τῆς ξένης ἐλθὼν καὶ διὰ τοῦτο ἔχει ὅλα τὰ μειονεκτήματα τοῦ ξένου θεσμοῦ, διότι στηρίζεται ἐπὶ τῆς θεωρίας, ἐπὶ τῆς ξένης πείρας, ἡ ὁποία δὲν προσαρμόζεται εἰς τὴν πραγματικὴν κατάστασιν τῶν ἑλληνικῶν ἀναγκῶν. Τὸ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα τοῦ 1834 διακρίνει τριῶν εἰδῶν σχολεῖα· τὸ τετρατάξιον δημοτικόν, τὸ τριτάξιον Ἑλληνικὸν καὶ τὸ τετρατάξιον Γυμνάσιον. Ἀλλὰ πλὴν τῶν τριῶν τούτων σχολείων κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἐθεσπίσθησαν καὶ τὰ λεγόμενα Πρακτικὰ Λύκεια. Ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ Πρακτικὰ Λύκεια δὲν εἶναι ἄλλο ἢ Γυμνάσια, διότι μόνον ἐν τῷ προγράμματι αὐτῶν ἀναφέρονται τὰ πρακτικὰ μαθήματα, δὲν διδάσκονται δὲ διόλου κατὰ τὰς ἀπαιτήσεις τῆς φύσεως αὐτῶν. Ἀλλὰ πλὴν τῶν Πρακτικῶν Λυκείων ἐπίσης ἔχουν θεσπισθῆ καὶ ἑξατάξια δημοτικὰ σχολεῖα λειτουργοῦντα εἴς τινα μέρη τῆς Νέας Ἑλλάδος, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι εἰς τὰς τελευταίας τάξεις τῶν ἑξαταξίων τούτων σχολείων δὲν φοιτῶσιν ἢ ἐλάχιστοι μαθηταί, τὰ δὲ μαθήματα ἐν τῇ πράξει καταντοῦν νὰ μὴ διαφέρουν τῶν μαθημάτων τῆς αʹ καὶ βʹ τάξεως τῶν ἑλληνικῶν σχολείων. Αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα τὸ κρατοῦν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ ἑκατονταετίας, τὸ ὁποῖον κατεκρίθη παρὰ πάντων, ὅτι δὲν δίδει τὴν ὀρθὴν ἐκπαίδευσιν εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαόν. Ἡ ἐκπαίδευσις ἐν τῷ δημοτικῷ σχολείῳ ἀπέτυχεν ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκπαιδευομένων μαθητῶν, διότι δὲν ἐκπαιδεύει ὅλα τὰ παιδία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐκ τῶν 100 νέων, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἀκούσωσι μαθήματα τοῦ δημοτικοῦ σχολείου, οἱ 15 δὲν ἐγγράφονται κἄν εἰς τὸ δημοτικὸν σχολεῖον, δὲν ἐγγράφονται δὲ, διότι ἀνήκουν εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ὀρεσιβίων καὶ τὰς οἰκογενείας τῶν ἐργατικῶν, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν εἰς τὰς μεγάλας πόλεις, ὅπως ἡ Θεσσαλονίκη, αἱ Ἀθῆναι, ὁ Πειραιεύς, αἱ Πάτραι, δὲν ὑπάρχει δὲ κανεὶς ἔλεγχος σήμερον, ὥστε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ φοιτήσουν, νὰ καλοῦνται πρὸς τοῦτο, καὶ ἔτσι διαφεύγουν ἀπὸ τὸ κόσκινον τῆς ἐκπαιδεύσεως, ὥστε ἐπὶ 100 παίδων οἱ 15 μένουν ἐντελῶς ἀναλφάβητοι. Καὶ διὰ τοῦτο ἡ στατιστικὴ τοῦ ἀναλφαβιτισμοῦ ἐν Ἑλλάδι εἶνε μεγίστη, 35% εἶναι οἱ ἀγράμματοι ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν 85 νέων, οἱ ὁποῖοι ἐγγράφονται εἰς τὸ δημοτικὸν σχολεῖον, εἰς τὴν τετάρτην τάξιν δὲν φθάνουν ἢ μόνον 65, διότι τὸ ὑπόλοιπον φυγαδεύεται ἐκ τοῦ σχολείου πάλιν διὰ τὸν λόγον, ὅτι ὁ νόμος περὶ ὑποχρεωτικῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως δὲν λειτουργεῖ καλῶς.

§8Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὑπάρχει νόμος, ἀλλὰ δὲν ἐφαρμόζεται.

§9Ι. ΛΙΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν λειτουργεῖ δὲ καλῶς.

§10ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ἐφαρμόζεται.

§11Ι. ΛΙΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἐφαρμόζεται διότι οἱ διδάσκαλοι, ὁσάκις καταγγέλλουν τοὺς γονεῖς, διότι δὲν ἀποστέλλουσι τὰ παιδιά των πρὸς ἐκπαίδευσιν, τὰ δικαστήρια ἢ βραδύνουν νὰ ἐκδώσουν τὴν ἀπόφασίν των, ἢ ἀθωώνουν τοὺς γονεῖς. Κατὰ συνέπειαν ὁ νόμος αὐτὸς περὶ ὑποχρεωτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι ὡς νὰ μὴ ὑφίσταται. Ἐκ τῶν 85 λοιπὸν φοιτώντων φθάνουν εἰς τὴν δʹ τάξιν οἱ 65. Κατὰ ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ποσὸν τῶν φοιτώντων ἡ ἐκπαίδευσις ἐν τῷ δημοτικῷ σχολείῳ ἔχει ἀποτύχει. Ἀλλὰ ἀπέτυχε καὶ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ποιὸν καὶ εἰς τὴν ἀξίαν τῆς μορφώσεως ἣν παρέχει, ἀπέτυχε δὲ διὰ πολλοὺς λόγους. Ἡ φοίτησις, κύριοι συνάδελφοι, ἐν τῷ δημοτικῷ σχολείῳ ἐν τοῖς πράγμασι εἶναι τετραετής. Εἰς οὐδὲν σχολεῖον τοῦ κόσμου ὑπάρχει φοίτησις τετραετής. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν εἶναι 8ετὴς, εἰς τὴν Ἑλβετίαν 8ετὴς, εἰς τὸ Σοβιετικὸν καθεστὼς 11ετὴς, εἰς τὴν Γαλλίαν 7ετὴς καὶ παντοῦ σχεδὸν πολυετὴς, μόνον δὲ ἡ Ἑλλὰς ἔχει σύστημα ἐκπαιδευτικὸν, καθ’ ὃ οἱ μὴ ἀκολουθοῦντες μαθηταὶ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον καὶ τὸ Γυμνάσιον φοιτῶσι 4 ἔτη μόνον. Πράγματι κατὰ τὸ 1889 πρῶτος ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας Θεοτόκης ἐπὶ Κυβερνήσεως Τρικούπη, ὑπέβαλε τὰ πρῶτα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἂν ἐψηφίζοντο, θὰ ἐβελτίουν κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως παρ’ ἡμῖν. Ἀλλὰ διότι τὸ σχολαστικὸν πνεῦμα τοῦ τόπου, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐμποτίσει ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνισμόν, ἀντέδρασε καὶ διότι ἡ ὁρμὴ διὰ μεταρρυθμίσεις ἦτο μικρὰ, δὲν κατορθώθη τὰ νομοσχέδια αὐτὰ νὰ γίνουν νόμοι τοῦ Κράτους. Μετὰ 10 ἔτη, ἐπίσης κατόπιν ἑνὸς λαϊκοῦ κλονισμοῦ, συνεπεία τοῦ πολέμου τοῦ 1897, προσέρχεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ ὑπουργὸς Εὐταξίας, τῆς Κυβερνήσεως Θεοτόκη ὁ ὁποῖος πραγματικῶς ὑπέβαλε τὴν πρώτην σειρὰν νομοσχεδίων ἀληθῶς ἐπιστημονικῶν καὶ ἀληθῶς συστηματικῶν, παρ’ ὅλας τὰς ἀτελείας τὰς ὁποίας εἶχον. Ἀλλὰ καὶ αὐτὰ διὰ τοὺς ἰδίους λόγους δὲν ἐγένοντο νόμοι τοῦ Κράτους. Μετὰ 10 πάλιν ἔτη, κατόπιν τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ Γουδῆ, ἔρχεται ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λαμίας, ἐπὶ Κυβερνήσεως μεταγουδιακῆς ἀνορθωτικῆς τοῦ κ. Βενιζέλου καὶ ὑποβάλλει τὴν πρώτην σειρὰν τῶν νομοσχεδίων, τελειωτέραν πλέον ὑπὸ ἔποψιν ἐπιστημονικὴν, ἐκ βάθρων μεταρρυθμιστικήν. Ἀλλὰ καὶ τὰ νομοσχέδια ταῦτα δὲν ἐγένοντο νόμοι τοῦ Κράτους, διότι παρενέπεσεν ὁ διεθνὴς πόλεμος. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι καὶ αἱ τρεῖς σειραὶ τῶν νομοσχεδίων κατὰ τὴν τελευταίαν τεσσαρακονταετίαν ἐστηρίζοντο εἰς μελέτην πραγματικῶς ἐπιστημονικήν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ ἡμῶν καθεστῶτος καὶ ἐὰν εἴχομεν τὴν εὐτυχίαν νὰ ἐψηφίζοντο τότε, σήμερον τὰ τῆς παιδείας θὰ εὑρίσκοντο εἰς καλλιτέραν κατάστασιν καὶ ἡ Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶχεν ἀνάγκην διὰ νὰ στηρίξῃ τὸ σύστημά της, νὰ ἀρχίσῃ νὰ κτίζῃ ἐκ θεμελίων. Ἤδη θὰ προβῶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ δημοκρατικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς προγραμματικὰς αὑτοῦ δηλώσεις ἐτόνισε καὶ ἀνέπτυξε τὰς γενικὰς γραμμὰς τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ ἡμῶν προγράμματος. Ἡ πολιτειακὴ μεταβολὴ καθιστᾷ τὴν ἀνάγκην τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ ἡμῶν συστήματος ἐντονωτέραν. Ἡ ἐκπαίδευσις καθυστερημένη εἰς λαοὺς δημοκρατουμένους, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι κοινωνικὸν ἔγκλημα. Καὶ διὰ τοῦτο οἱ Λαοὶ αὐτοὶ ἀργὰ ἢ γρήγορα, ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμὴ τῆς ἀνταποδόσεως, ὁρμώμενοι ἐκ τῆς πλάνης των, κατακρημνίζουσι διὰ τῶν ἰδίων αὑτῶν χειρῶν ὅ,τι ὑπάρχει καλὸν εἰς τὸν τόπον, κατακρημνίζοντες τὴν κοινωνικὴν μετὰ τῆς πολιτικῆς των καὶ τῆς ἐθνικῆς των εὐημερίας. Ἀπόδειξις εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς 1ης Νοεμβρίου. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ὡσεὶ ἐκδικούμενος διὰ τὴν ἀμορφωσίαν εἰς τὴν ὁποίαν κατεδικάσθη κατὰ τὴν τελευταίαν 40ετίαν, ἐξηγέρθη πλανώμενος καὶ ἐμαύρισε τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἐξεπλήρωσε τὰ ἐθνικὰ αὐτοῦ ὄνειρα. Τὸ δημοκρατικὸν ἐκπαιδευτικὸν πρόγραμμα, κύριοι πληρεξούσιοι, θὰ στηριχθῇ εἰς τὸ μέλλον ἐπὶ δύο θεμελιωδῶν ἀρχῶν. Πρῶτον ὅτι δὲν πρέπει νὰ θυσιάζηται ἡ ἐκπαίδευσις τῶν 90% τῶν παιδιῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ εἰς τὰ 10%, δὲν πρέπει νὰ θυσιάζηται ἡ μόρφωσις τῶν πολλῶν εἰς τὴν μόρφωσιν τῶν ὀλίγων καὶ ὅτι πρέπει ἕκαστος πολίτης, εἰς ὁποιανδήποτε τάξιν καὶ ἂν ἀνήκῃ, εἴτε οἰκογενειακῶς, εἴτε οἰκονομικῶς, πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα νὰ τυγχάνῃ πλήρους πνευματικῆς μορφώσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη δημοκρατικὴ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ στηριχθῇ τὸ δημοκρατικὸν ἐκπαιδευτικὸν πρόγραμμα. Ἡ δευτέρα εἶναι ὅτι τὸ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα θὰ δώσῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ εὑρεθοῦν οἱ ἄριστοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι προορισμένοι νὰ ἀναλάβωσι τὰς ἀνωτάτας κοινωνικὰς λειτουργίας καὶ νὰ παρασχεθοῦν εἰς αὐτοὺς τὰ μέσα καὶ αἱ δυνατότητες, ὥστε ἄριστα νὰ καταρτισθῶσι διὰ τὸ ἔργον αὐτῶν. Ἐπὶ τῶν δύο τούτων θεμελιωδῶν βάσεων στηρίζεται τὸ ἡμέτερον ἐκπαιδευτικὸν πρόγραμμα, ἀντίθετον πρὸς τὸ κρατοῦν σήμερον ὀλιγαρχικόν, ἀριστοκρατικὸν σύστημα. Στηριζόμενοι ἐπὶ τῶν δύο τούτων ἀρχῶν καὶ μὲ τὸ πνεῦμα τὸ ἐκ τούτων πηγάζον, θὰ ὀργανώσωμεν τὰ σχολεῖα ἡμῶν. Οὕτω, ἀντὶ τοῦ τετραταξίου δημοτικοῦ σχολείου θὰ ἱδρύσωμεν πραγματικὸν ἑξατάξιον λαϊκὸν σχολεῖον ὑποχρεωτικὸν διὰ τοὺς μαθητὰς πασῶν τῶν κοινωνικῶν τάξεων, καὶ θὰ μεταρρυθμίσωμεν τὸ πρόγραμμα αὐτῶν οὕτως ὥστε νὰ παρέχηται ἡ εὐκολία νὰ διδάσκωνται καὶ μαθήματα πρακτικὰ καὶ ἑπομένως, ὅταν ἐξέλθουν οἱ μαθηταὶ τούτου, ἂν μὲν ἀνήκουν εἰς τὴν κατωτέραν τάξιν, νὰ δύνανται νὰ ἀκολουθοῦν τὰ ἐπαγγέλματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνάγκην αὐτῶν τῶν πρακτικῶν γνώσεων, ἂν δὲ εἰς ἀνωτέρας τάξεις νὰ εἶναι προητοιμασμένοι διὰ τὰ ἀνάλογα σχολεῖα. Ἐπίσης θὰ διδαχθοῦν ἐν τῷ ἑξαταξίῳ σχολείῳ κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ μαθήματα ὥστε ἡ ἐκπαίδευσις νὰ μὴ εἶναι σχολαστική, διότι ἐκπαίδευσις δὲν θὰ εἰπῇ μόνον ἡ γραμματικὴ τῆς ἀρχαίας γλώσσης καὶ ἡ ὀρθογραφία, ἀλλὰ ἀνάλογος μὲ τὰς νέας ἀνάγκας, μὲ τὰς ἀνωτέρας ἀνάγκας τοῦ πολιτισμοῦ, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν τελευταίαν ἰδίᾳ ἑκατονταετίαν ἔγινε πολυσχιδέστερος.

§12Γ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ. Τὸ σύστημα τὸ παράλληλον ὑπάρχει εἰς τὰς νέας χώρας.

§13Ι. ΛΙΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Εἰς τὸ παράλληλον λοιπὸν σχολεῖον θὰ διδάσκωνται πρακτικὰ μαθήματα, θὰ εἶνε αὐτοτελές, θὰ δίδῃ τὴν ἀναγκαίαν μόρφωσιν εἰς τὰ παιδιὰ τῆς μεσσαίας τάξεως, δὲν θὰ εἶναι δὲ ἀνάγκη, οἱ θέλοντες νὰ μεταβοῦν εἰς τὸ γυμνάσιον μετὰ τὸ ἑξατάξιον, νὰ τελειώνουν καὶ τὸ τριτάξιον. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ Γυμνάσιον, αἱ τρεῖς τάξεις τοῦ Γυμνασίου θὰ διαιρεθοῦν εἰς Πρακτικὸν Λύκειον καὶ εἰς κλασσικὸν Γυμνάσιον, διότι καὶ τὰ Γυμνάσια θὰ εἶναι ἑξατάξια καὶ ἑπομένως εἰς τὰς τρεῖς πρώτας τάξεις θὰ διδάσκωνται οἱ μαθηταὶ τὰ κλασσικὰ ἀρχαῖα πρόσωπα, θὰ διδάσκωνται ξένας γλώσσας, θὰ διδάσκωνται τὰ Λατινικά. Ἀλλὰ μόλις φθάσουν εἰς τὴν τετάρτην τάξιν, ὅσοι μὲν ἐξ ἐκείνων θὰ ἀκολουθήσουν σπουδὰς ἱστορικὰς καὶ φιλολογικὰς ὡρισμένων ἐπιστημῶν, θὰ ἀκολουθήσουν τὸ ἑξατάξιον, τὸ κλασσικὸν καλούμενον, ὅσοι δὲ θέλουν νὰ ἀκολουθήσουν μαθήματα ἰατρικῆς, φυσικῆς καὶ χημείας, θὰ ἀκολουθήσουν τὸ πρακτικὸν στάδιον. Ἰδοὺ τὸ πρόγραμμα τὸ κυβερνητικόν, πῶς ὀργανώνει τὸ ἐκπαιδευτικὸν αὐτὸ σύστημα. Τώρα τὸ σύστημα τὸ ἐκπαιδευτικόν, τὸ δημοκρατικόν, ἂς τὸ ἀποκαλέσωμεν οὕτω, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ τοὺς καρποὺς τοὺς ἀληθεῖς, ἐὰν δὲν στηριχθῇ ἐπὶ ποσότητος καὶ ποιότητος διδασκάλων καὶ διὰ τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ θέσωμεν βάσεις καὶ νὰ κάμωμεν προπαρασκευαστικὴν ἐργασίαν νὰ δημιουργήσωμεν δημοδιδασκάλους ἀρκετούς, οἱ ὁποῖοι θὰ στηρίξουν τὸ σύστημα τοῦτο, καὶ ἱκανούς. Πρὸς ἀναπλήρωσιν τῆς ἀνάγκης ταύτης, ἐγένετο ὁ νόμος τῆς Ἐπαναστάσεως παρὰ τοῦ συναδέλφου ἐκ Πύργου κ. Γόντικα, ὁ ὁποῖος ἐδημιούργησε τὰ μονοτάξια διδασκαλεῖα, τὰ ὁποῖα ἀπέδωκαν καλοὺς καρποὺς καὶ τὰ ὁποῖα θὰ πολλαπλασιασθοῦν. Ἀλλὰ ὑπάρχει ἓν τακτικὸν ἔλλειμμα 1000 ἕως 1200 διδασκάλων ἀπὸ τὰς κενὰς θέσεις, ἀπὸ τοὺς ἀποθνήσκοντας, ἀπὸ τοὺς παραιτουμένους, ἀπὸ τοὺς ἀποχωροῦντας πρὸς σύνταξιν καὶ αὐτὰς τὰς ἀνάγκας ἔρχεται νὰ πληρώσῃ τὸ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ λάβωμεν πρόνοιαν ἀπὸ τοῦδε διὰ τὴν πλήρωσιν τοῦ τακτικοῦ τούτου ἐλλείμματος τῶν 1200 διδασκάλων. Εἶναι ὅμως ἀνάγκη νὰ λάβωμεν πρόνοιαν καὶ διὰ τοὺς δημοδιδασκάλους τοὺς ὑπάρχοντας. Ἡ Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις, ἐν πλήρει ἐπιγνώσει τοῦ ὑψηλοῦ προορισμοῦ τῶν διδασκάλων τοῦ λαϊκοῦ σχολείου, ἐπιθυμοῦσα νὰ βελτιώσῃ τὴν ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν αὐτῶν θέσιν, σκέπτεται μετ’ ὀλίγας ἡμέρας νὰ ὑποβάλῃ νόμον διὰ τοῦ ὁποίου οἱ δημοδιδάσκαλοι θὰ ἀπολαμβάνουν περισσότερον μισθόν. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς διδασκάλους τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως, ἡ Κυβέρνησις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὑπέγραψε διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἀφομοιοῦνται οὗτοι καὶ οἰκονομικῶς μὲ τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους, ἀφοῦ προηγουμένως διὰ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς Ἐπαναστάσεως, εἶχον ἀφομοιωθῆ κατὰ βαθμόν. Διὰ νὰ ἀναπληρώσωμεν λοιπὸν τὰ κενὰ τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τῶν δημοτικῶν σχολείων, καὶ διὰ νὰ δημιουργήσωμεν ποιότητα διδασκάλων ἀνωτέραν, ὑποβάλλω τὸ πρῶτον νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως πολυταξίων διδασκαλείων. Δύο εἶναι τὰ κύρια σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ὅτι οἱ ἀπόφοιτοι τοῦ ἑξαταξίου δημοτικοῦ σχολείου εἰσάγονται κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὸ διδασκαλεῖον τὸ ὁποῖον εἶναι ἑξατάξιον, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος διά τε τὴν εἰδικὴν καὶ γενικὴν μόρφωσιν τῶν διὰ τὸ διδασκαλικὸν ἐπάγγελμα προοριζομένων, δεδομένου ὅτι τὸ ἐκπαιδευτικὸν πρόγραμμα θὰ εἶναι πολὺ ἐπιστημονικώτερον τοῦ προηγουμένου. Καὶ δεύτερον ὅτι λαμβάνει τοὺς μαθητὰς τὸ διδασκαλεῖον αὐτό, κατ’ εὐθεῖαν ἀπὸ τὴν λαϊκὴν πηγήν, ἀπὸ τὸ χωριό. Τελειώνουν ἀπὸ τὸ χωρίον καὶ μεταβαίνουν εἰς τὸ πολυτάξιον, ἓξ ἔτη ἢ πέντε ἔτη, διδασκαλεῖον. Τὸ δεύτερον σημεῖον εἶναι τοῦτο εἰς τὰ πολυτάξια διδασκαλεῖα, ὅτι ὅλοι οἱ μαθηταὶ τῶν διδασκαλείων θεωροῦνται ὑπότροφοι τοῦ Κράτους εἰς τρόπον, ὥστε νὰ προσελκύσωμεν τὰ ἐκλεκτὰ παιδιὰ τῶν ἀπόρων τάξεων, μαζὺ μὲ τὰ ὀρφανὰ τῶν προσφύγων, εἰς τὸ νὰ ἀκολουθήσουν τὸ διδασκαλικὸν ἐπάγγελμα. Κάμνομεν δηλαδὴ τὸ ἴδιον ποῦ κάμνουν καὶ αἱ στρατιωτικαὶ σχολαί. Εἶναι σύστημα ἐφαρμοσθὲν ἐν Γαλλίᾳ, τὸ ὁποῖον ἔδωκε τὰ ἄριστα τῶν ἀποτελεσμάτων. Ἀλλά, κύριοι, ἔχομεν ἀνάγκην διὰ τὰ διδασκαλεῖα αὐτὰ νὰ ἔχωμεν καὶ τὸ κατάλληλον προσωπικόν. Πρῶτον διὰ νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ διευθυντὰς τῶν διδασκαλείων καὶ δεύτερον νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ καθηγητὰς τῶν διδασκαλείων αὐτῶν. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλλει δεύτερον νομοσχέδιον περὶ ἀποστολῆς νέων εἰς τὴν Εὐρώπην, ἵνα σπουδάσουν παιδαγωγικὰς ἐπιστήμας, ἐπιστρέφοντες δὲ νὰ χρησιμοποιηθοῦν ὡς διευθυνταὶ τῶν εἴκοσι περίπου διδασκαλείων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἱδρυθοῦν. Εἴκοσι νέοι κατ’ ἔτος ἐπὶ πέντε ἔτη, ἄρα θ’ ἀποσταλοῦν ἑκατὸν νέοι διὰ νὰ σπουδάσουν παιδαγωγικὰς ἐπιστήμας καὶ τὰς ἄλλας ἐπιστήμας, τὰς ἱστοριοφιλολογικάς. Διότι πρέπει νὰ γνωρίζετε τοῦτο, ὅτι ἔχομεν ἔλλειψιν φυτωρίων καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ἰδίᾳ δὲ τώρα καθὼς θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ κάμω μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, ὁπότε θὰ ὑποβάλλω νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἱδρύεται νέον Πανεπιστήμιον εἰς Θεσσαλονίκην. Σήμερον ἔχομεν τοιαύτην ἐρήμωσιν ἐπιστημόνων διὰ τὰς ἕδρας τοῦ Πανεπιστημίου, ὥστε ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι ἐν τῇ ἱστορικοφιλοσοφικῇ σχολῇ ὑπάρχουν τρεῖς ἕδραι Ἱστορίας καὶ οὐδεὶς ὑπάρχει σοβαρὸς ὑποψήφιος. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ καὶ τὸ προσωπικὸν τὸ διδακτικὸν τῶν διδασκαλείων ἐκ παραλλήλου θὰ λειτουργήσῃ ἡ Παιδαγωγικὴ λεγομένη Ἀκαδημία, τὴν ὁποίαν ἐψήφισεν ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ εἰσέρχωνται διδάκτορες φιλοσοφικῆς σχολῆς καὶ θὰ ἐκπαιδεύωνται κατὰ τρόπον εἰδικὸν μὲ παιδαγωγικὰς γνώσεις, ἵνα χρησιμοποιηθῶσι ὡς καθηγηταὶ τῶν διδασκαλείων τούτων. Τρίτον νομοσχέδιον προνοεῖ περὶ ἀφομοιώσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν τῆς Θράκης καὶ τῆς Μακεδονίας, τῶν ὁποίων ἡ θέσις εἶναι ἐκκρεμής, διότι πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν ἔχουν διορισθῆ ἀπὸ τοὺς Γεν. Διοικητάς. Ἐπὶ πλέον ὑπάρχει καὶ εὐεργετικὴ διάταξις διὰ τῆς ὁποίας εἰς τοὺς διδασκάλους τοὺς ὑπηρετήσαντας εἰς τὸν ὑπόδουλον Ἑλληνισμόν, ἤτοι εἰς τὴν Μ. Ἀσίαν κλπ. λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει καὶ θεωρεῖται ὡς ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν ἐξετέλεσαν εἰς Μικρὰν Ἀσίαν, ὡς ὑπηρεσίαν γενομένην εἰς τὸ παλαιὸν Κράτος. Ἕτερον νομοσχέδιον εἶναι τὸ περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου περὶ ἀνωτάτου ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου· γνωρίζετε ὅτι ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῆς Παιδείας ὑπάρχει δωδεκαμελὲς ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον τοῦ ὁποίου προορισμὸς εἶναι ἡ διοίκησις τῆς Παιδείας. Τὸ συμβούλιον τοῦτο ἐπειδὴ εἶναι πολυάριθμον κατέστη δυσκίνητον. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καθορίζεται ἵνα τινὰ τῶν μελῶν αὐτοῦ περιοδεύωσι καὶ ἐπιθεωρῶσι τὰ σχολεῖα τῶν ἐπαρχιῶν ἵνα λαμβάνωσι γνῶσιν τῆς λειτουργίας αὐτῶν, νὰ παρακολουθοῦν τὴν ἐργασίαν τῶν διδασκάλων, νὰ καλοῦν αὐτοὺς εἰς συνέδρια κλπ. Ἕτερον νομοσχέδιον εἶναι τὸ περὶ ἐνισχύσεως τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν ἐκπαιδευτικῶν συνεδρίων. Γνωρίζετε ὅτι σήμερον ὑπάρχει εἷς ὀργανισμὸς διὰ τοῦ ὁποίου οἱ διδάσκαλοι ἑκάστου νομοῦ μίαν φορὰν κατ’ ἔτος καλοῦνται καὶ διδάσκονται πολλὰ καὶ ποικίλα πράγματα τοῦ κλάδου των παρὰ τῶν ἀνωτέρων ἐποπτῶν. Ὁ νόμος αὐτὸς ἀπέδωκε τὰ ἄριστα τῶν ἀποτελεσμάτων. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου κανονίζεται ἐπὶ τὸ καλλίτερον ἡ λειτουργία τῶν ἐκπαιδευτικῶν συνεδρίων. Ἐπὶ πλέον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἕτερον νομοσχέδιον περὶ διδακτικῶν βιβλίων. Ταῦτα εἶναι τὰ νομοσχέδια, κύριοι συνάδελφοι, τὰ ὁποῖα ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλήν. Ὅπως θὰ ἐπείσθητε, εἶναι νομοσχέδια ἐνδιαφέροντα τὸ προσωπικὸν τὸ διδακτικὸν τῶν σχολείων, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ στηριχθῇ ἡ εὐρυτέρα καὶ γενικωτέρα ἐκπαιδευτικὴ μεταρρύθμισις. Ἑπομένως εἶναι νομοσχέδια προπαρασκευαστικά, ἂν γίνουν νόμοι τοῦ Κράτους, τῆς κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον τῆς Βουλῆς ὑποβληθησομένης σειρᾶς νομοσχεδίων περὶ ὀργανώσεως τῶν σχολείων τοῦ Κράτους. Θὰ ἦτο θαυματοποιὸς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ὑπέσχετο ὅτι θὰ διόρθωνε τὰ κακὰ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ ἡμῶν συστήματος ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην καὶ ὅτι θὰ ἐθεράπευε σφάλματα ὁλοκλήρου πεντηκονταετίας ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα σκοπὸν ἔχουσι νὰ παρασκευάσωσι τὴν μεταρρύθμισιν καὶ νὰ καθιερώσωσι τὸ ἐκπαιδευτικὸν ἡμῶν σύστημα, χρειάζεται ὅμως ἐργασία συστηματική, μεθοδική, ἐνδελεχής, ἐπίμονος καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, χρειάζεται μία ἐκπαιδευτικὴ πολιτική, ὅπως εἶπον εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μου, ἡ ὁποία νὰ συνεχισθῇ καὶ ἀπὸ τὰς Δημοκρατικὰς Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι τυχὸν θὰ διαδεχθοῦν τὴν Κυβέρνησιν ἡμῶν, διὰ νὰ μὴ καταστρέφεται ὅτι ἔπραξαν αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις. Ἐάν, ὅπως ἐλπίζω, ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία κυρώσῃ διὰ τῆς ψήφου της τὰ νομοσχέδια ταῦτα, θὰ ἀποδοθῇ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ἡ ὀρθὴ καὶ ἀληθὴς ἐκπαίδευσις ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα).

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἀπὸ 22 Νοεμβρίου 1923 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ συγκροτήσεως πενταμελοῦς συμβουλίου διὰ τὴν ἐν τῷ Π. Ναυτικῷ ἐπαναφορὰν ἀξιωματικῶν».

§15Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ δὲν περιελήφθη εἰς τὸ σύνολον.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἰμπορεῖ νὰ εἰσαχθῇ τροπολογία συζητουμένου τοῦ συνόλου.

§17Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Διατὶ ἐπιμένετε ἀφοῦ τὴν ἀναγνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργός;

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφιζομένου τοῦ συνόλου καὶ κατὰ τὸν Κανονισμὸν καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα δὲν δύναται νὰ εἰσαχθῇ τροπολογία.

§19Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Εἶχε ὑποβληθῇ καὶ ἐψηφίσθη χθές. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἦτο παρὼν καὶ τὴν ἐνέκρινε.

§20Α. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Ἔγινε δεκτὴ ἀπὸ χθές.

§21Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν κατετέθη χθὲς ἡ τροπολογία.

§22Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει κἄποια σύγχυσις, διότι οἱ κ. κ. πληρεξούσιοι ἰσχυρίζονται ὅτι ἐψηφίσθη χθές.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου διὰ νὰ ἐξελεγχθῇ ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν τί ἐγένετο. (Ἀναβάλλεται ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου)

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ καθιερώσεως τοῦ τίτλου Ἑλληνικὴ Δημοκρατία διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 14 Δεκεμβρίου 1923 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2916 περὶ λειτουργίας τυχερῶν καὶ μὴ παιγνίων καὶ φορολογίας αὐτῶν».

§25Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Ἔχω μίαν παράκλησιν νὰ ὑποβάλω. Νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὁλόκληρον νὰ προβῇ εἰς γενναιοτέραν γενικὴν κατάργησιν τῶν λεγομένων τυχερῶν παιγνιδίων ἐν Ἑλλάδι. Τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον λαμβάνει σήμερον ἡ Κυβέρνησις εἶναι νὰ διορθώσῃ μίαν ἐξαίρεσιν, ἡ ὁποία εἶχε γίνῃ εἰς τὸ παλαιὸν νομοσχέδιον καὶ νὰ ἀπομακρύνῃ τὰ κέντρα τῶν τυχερῶν λεγομένων παιγνιδίων εἰς ἀπόστασιν μεγαλυτέραν τῶν 20 χιλιομέτρων τῆς Πρωτευούσης ἢ τῶν κωμοπόλεων, ὅπου πρόκειται νὰ ἱδρυθῶσι τοιαῦτα. Νομίζω ὅτι τὸ μέτρον τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ εἶναι ῥιζικώτερον καὶ νὰ καταργηθοῦν τέλος πάντων αὐτὰ τὰ τυχερὰ παιγνίδια, τὰ ὁποῖα παλαιὰ Κυβέρνησις, ὅταν διὰ πρώτην φορὰν ἠθέλησε νὰ διακανονίσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ, εἶχε τὴν ἁπλότητα ἂς μὴ εἴπω τίποτε ἄλλο, νὰ χαρακτηρίσῃ τὸν διακανισμὸν τούτων ὡς καθαρῶς ἠθικοπλαστικὸν καὶ τὸν ἔλεγχον τὸν ὁποῖον ἤθελε νὰ ἐξασκήσῃ ἐπὶ τῶν ἱδρυμάτων αὐτῶν τὸν ἐθεώρει ὡς δυνάμενον νὰ εὐεργετήσῃ μᾶλλον. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου θὰ ἴδητε πόσον ὡραίας λέξεις ἐχρησιμοποίησαν οἱ εἰσηγηταὶ τοῦ μέτρου ἵνα καλύψωσι πρᾶγμα τοῦ ὁποίου τὰ ἀποτελέσματα ἔχομεν τόσον ζωηρά. Νομίζω ὅτι ἦλθεν ἡ στιγμὴ κ. Πρόεδρε νὰ ἐξαλείψωμεν τελείως αὐτὸ τὸ ἄγος καὶ παρέλκει πᾶς χαρακτηρισμὸς βαρύτερος ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρᾶγμα.

§26ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς καταργήσεως καθὼς καὶ ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Νομίζετε ὅτι ἡ ἰσχυροτέρα Κυβέρνησις θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ καταπνίξῃ τὸ χαρτοπαίγνιον εἰς Ἀθήνας ἂν τελείως ἀπαγορεύσωμεν τὰ χαρτοπαίγνια; Τὸ παρελθὸν ἀπέδειξεν ὅτι ὅσον καὶ ἂν ἐδείχθη ἀγαθὴ καὶ ἰσχυρὰ θέλησις, δὲν κατωρθώθη νὰ καταργηθῇ τὸ χαρτοπαίγνιον εἰς τὰς Ἀθήνας. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ περιορίσῃ καὶ νὰ προστατεύσῃ κυρίως τοὺς ἀπειροτέρους καὶ ἀσθενεστέρους χαρακτῆρας, οἱ ὁποῖοι παρασύρονται. Ἂν θελήσωμεν νὰ τὸ καταργήσωμεν διὰ μιᾶς, φοβοῦμαι ὅτι δὲν θὰ τὸ κατωρθώσωμεν. Πρέπει, Κύριοι Συνάδελφοι, νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς. Δὲν ἔχει τὸ Κράτος τὴν δύναμιν, τὸ λέγω καθαρά, νὰ καταπνίξῃ τελείως τὸ χαρτοπαίγνιον, διότι ὑπάρχει μία ὁλόκληρος τάξις ἀνθρώπων, ἡ ὁποία ἀποζεῖ ἀπὸ τὸ χαρτοπαίγνιον καὶ ἡ ὁποία θὰ εὕρῃ ὁπωσδήποτε μίαν διέξοδον καταστρατηγοῦσα τὸν νόμον. Δι’ αὐτὸ ἀπομακρύνομεν ὅσον δυνάμεθα τὸ χαρτοπαίγνιον καὶ ἀπὸ τὰς Ἀθήνας καὶ ἀπὸ τὰ ἐγγὺς πρὸς αὐτὰς κείμενα προάστεια, χωροῦντες βαθμιαίως. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἓν μέτρον προσωρινὸν καὶ ἀμέσου ἀνάγκης, ὅπως ἀπαλλάξωμεν τὰς Ἀθήνας καὶ τὰ προάστεια ἀπὸ μεγάλα χαρτοπαικτικὰ κέντρα, τὰ ὁποῖα μιαίνουν τὸν τόπον.

§27Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Δὲν ἐζήτησα κ. Πρόεδρε, τὴν παντελῆ κατάργησιν τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Κωνσταντινικῆς Κυβερνήσεως τοῦ 22. Ὁ νόμος αὐτὸς ἔχει ἕνα σκοπὸν νὰ φέρῃ κάποιον διακανονισμὸν εἰς τὸ ζήτημα τῶν χαρτοπαιγνίων καὶ συνάμα νὰ ἀποφέρῃ εἰς τὸ Κράτος μερικὰ εἰσοδήματα, ἀφ’ ἧς στιγμῆς διενεργεῖται τέλος πάντων διὰ τὸν δεῖνα ἢ δεῖνα λόγον τὸ χαρτοπαίγνιον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐσύστησα εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἶναι νὰ καταργήσῃ τὸ σύστημα τῶν καθαρῶς τυχερῶν παιγνιδίων δηλ. τῆς ρουλέττας. Δηλ. θέλω νὰ εἴπω τὸ ἀκόλουθον, ὅτι ὑπάρχει μία κατηγορία παιγνιδίων, ἡ ὁποία εἰσῆλθε τὸ πρῶτον ἐν Ἑλλάδι εἰς μίαν ἐποχὴν πραγματικῆς καταπτώσεως. Ὅλοι οἱ παρακολουθοῦντες τὴν ἐξέλιξιν τὴν ἐπικίνδυνον τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἡ χαρτοπαιξία εἰμποροῦν νὰ εἰποῦν ὅτι τὴν θεωροῦν ὡς ἓν σύμπτωμα γενικωτέρας καταστάσεως. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἕνα καθῆκον, νὰ ἐκριζωθῇ αὐτὸ τὸ κακόν. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι τὸ χαρτοπαίγνιον δύναται νὰ ἐκριζωθῇ τελείως, ἔρχομαι μόνον καὶ παρακαλῶ νὰ ἀπαγορεύσῃ τελείως τὰ τυχηρὰ παίγνια διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τῆς σχετικῆς διατάξεως καὶ νὰ μείνῃ μόνον ἡ διάταξις ἐκείνη, ἡ ὁποία εἶναι ἄσχετος πρὸς τὸ παρὸν νομοσχέδιον καὶ ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὰς λουτροπόλεις. Φρονῶ ὅτι τὸ χαρτοπαίγνιον εἰμπορεῖ νὰ λειτουργήσῃ εἰς τὰς λουτροπόλεις δι’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα τοῦ ἔτους πρὸς ὄφελος τῶν λουτροπόλεων, διότι ὑπάρχουν μερικὰ κέντρα τὰ ὁποῖα, δὲν ἐπαρκοῦν εἰς τὰς ἀνάγκας των καὶ ἔχουν ἀνάγκην νὰ ἀνακουφισθοῦν διὰ νὰ φθάσουν εἰς τὴν περιωπὴν ἐκείνην ποῦ πρέπει νὰ ἔχωσι. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς θὰ καταργήσωμεν τελείως τὴν ρουλέτταν, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω ὅτι θὰ τὴν περιορίσωμεν εἰς τὰ κέντρα εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἔχωμεν καὶ ἀνταλλάγματα.

§28Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐννόμου Τάξεως). Ὑπάρχει μία παράγραφος, δὲν πρόκειται δὲ περὶ χαρτοπαιγνίων, πρόκειται περὶ διατάξεως μεταβατικῆς σκοπούσης τοῦτο. Πάντες οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰ χαρτοπαίγνια συνεβλήθησαν μὲ τὸ Κράτος, Τὸ Κράτος ἔχει ἀναλάβει ἔναντι αὐτῶν ὡρισμένας ὑποχρεώσεις.

§29Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Τὸ γνωρίζω.

§30Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ὁ νόμος περὶ χαρτοπαιγνίων ἔχει ὡς ὅριον τὸ 1925, διὰ τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου ρίπτομεν τὰς λέσχας αὐτὰς πέραν τῶν 20 χιλιομέτρων, συντομεύομεν τὴν προθεσμίαν, δίδομεν τὸ δικαίωμα μόνον εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ δικαίωμα. Δὲν θὰ γίνῃ ἐκ νέου διαγωνισμός. Τὸ Κράτος εἶναι πρόσωπον νομικὸν δὲν μπορεῖ δὲ νὰ ἀνατρέπῃ τὰς ὑποχρεώσεις του, διὰ νὰ προστατεύσωμεν δὲ τὴν δημοσίαν τάξιν, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἄλλου νὰ μὴ ἐπιφέρωμεν ζημίαν τῶν συμβαλλομένων τοὺς θέτομεν ἐκεῖ ὅπου τὰ ὅρια τοῦ ὀργανικοῦ νόμου ὁρίζουν δηλαδὴ πέραν τῶν 20 χιλιομέτρων. Τὸ ζήτημα ἐὰν πρέπει νὰ καταργηθοῦν αἱ λέσχαι καὶ πέραν τῶν 20 χιλιομέτρων, εἶναι γενικώτερον θὰ προβλέψωμεν δὲ τὴν κατάργησιν τοῦ παγίου νόμου, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι διατάξεις. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον εἶναι προσωρινὸν μέτρον. Παρακαλῶ δὲ νὰ μὴ ἐπεκταθῇ ἡ συζήτησις παρὰ εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§31Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε Συνάδελφε, ἐκάματε μίαν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν εὑρίσκω ὀρθήν, ὅτι θὰ ἔπρεπε αἱ λέσχαι νὰ λειτουργῶσιν εἰς τὰς λουτροπόλεις, εἰς τρόπον ὥστε νὰ συγκεντρώνουν αἱ λουτροπόλεις καὶ τοὺς ξένους. Ἀλλ’ ἔχουν ἀναληφθῇ ὡρισμέναι ὑποχρεώσεις καὶ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν περίοδον τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς θερινῆς τῶν χαρτοπαιγνίων τῶν λεσχῶν εἰς τὰς λουτροπόλεις, διότι ἔχουν γίνει δημοπρασίαι. Λοιπὸν δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ κατάλληλος ὅπως ἀναθεωρήσωμεν τελειωτικῶς τὸν νόμον, ἀλλὰ χάριν τοῦ ἐπείγοντος τοῦ πράγματος,— διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐξακολουθοῦν λειτουργοῦσαι εἰς τὰ Φάληρα καὶ τὴν Κηφισιάν,— ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχει τὸν σκοπὸν αὐτὸν νὰ τὰ περιορίσῃ εἰς τὰ περίχωρα.

§32Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος· τὸ νομοσχέδιον ἔχει χαρακτῆρα ἔχει σκοπὸν μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ μεταφέρῃ τὸ αἶσχος τοῦ ξενοδοχείου τοῦ Ἀκταίου 20 χιλιόμετρα μακράν· Ἀρκοῦμαι καὶ σᾶς εἴπω, ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ δημοκρατικὴ Κυβέρνησις λαμβάνει τοιοῦτο μέτρον διατὶ δὲν θεραπεύει τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ μᾶς παραπέμπει εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας, εἰς τρόπον ὥστε ἡ διάδοχος Κυβέρνησις νὰ μὴ εὑρεθῇ μὲ τὸν νόμον αὐτόν;

§33Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Ἔχουν γίνει δημοπρασίαι.

§34Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Αἱ δημοπρασίαι θὰ λήξουν, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ διενεργηθοῦν νέαι δημοπρασίαι διὰ τὸ προσεχὲς ἔτος, διότι εἴδομεν καὶ τὴν ἐπαναστατικὴν Κυβέρνησιν, ἥτις παραπλανηθεῖσα ἐτελειοποίησε τὸν νόμον καὶ τὸ ἐτροποποίησεν καὶ χάρις εἰς τὴν τροποποίησιν αὐτὴν ἔχομεν προθεσμίαν μέχρι τέλος Μαρτίου 1925. Ἐκεῖνο τὸν ὁποῖον ἐγὼ θέλω εἶναι νὰ καταργηθῇ ὁ νόμος αὐτὸς εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ εὑρεθῇ ἡ διάδοχος Κυβέρνησις μὲ τὸν νόμον αὐτὸν ἀνὰ χεῖρας.

§35Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐνν. Τάξεως), Κύριοι ἀφορμὴν εἰς τὴν κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου ἔδωκε τὸ Καζῖνον τοῦ Ἀκταίου, διότι παρεβιάσθησαν αἱ διατάξεις τοῦ παγίου νόμου καὶ παρὰ ρητὸν ἄρθρον τοῦ νόμου ἐγένετο χαρτοπαίγνιον, ξενοδοχεῖον. Ρητὴ διάταξις τοῦ νόμου λέγει, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐγκατάστασις τῶν λεσχῶν αὐτῶν εἰς ξενοδοχεῖα καὶ ἂν ὑπῆρχον εἰς ξενοδοχεῖα. Πῶς ἐγένετο τὸ Ἀκταῖον λέσχη δὲν δύναμαι νὰ τὸ γνωρίζω.

§36ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Παρανόμως ἐγένετο;

§37Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Προεκηρύχθη δημοπρασία, ὑπάρχει νόμος, ὁ ὁποῖος ἀπαγορεύει τὴν ἐγκατάστασιν τῶν λεσχῶν εἰς ξενοδοχεῖα, φυσικὰ εἶχον ὑπ’ ὄψιν τὸν νόμον καὶ ἐπλειοδότησαν εἰς ὡρισμένα ποσά. Ὡρισμένα ὅμως ἄτομα ἔχοντα ἐλπίδας ὅτι ἠμποροῦν νὰ μεταβάλουν τὸν νόμον ἐπλειοδότησαν περισσότερον τῶν ἄλλων καὶ ἀφ’ οὗ ἐγένοντο κάτοχοι τῆς ἀδείας νὰ κάμουν τὴν λέσχην, διότι ἡ δημοπρασία ὤριζεν χῶρον, τὸ Ν. Φάληρον τὴν Κηφισσιὰν κλπ. Φυσικὰ ἡ μετ’ αὐτῶν κατελθόντες εἰς δημοπρασίαν εἶχον συμβληθεῖ μυστικῶς μὲ τοὺς κατόχους τῶν ξενοδοχείων. Πολλοὶ κάτοικοι τούτων ἀντέστησαν, ἐπληρώθησαν ποσὰ τεράστια, ἐγένετο δηλαδὴ ἕνας Παναμᾶς. Οἱ κάτοικοι ἐξήγοντο διὰ τῆς βίας, κατῆλθον εἰς τὸ Φάληρον, εὗρον μερικοὺς ἀνθρώπους, εἶχον αἱ ἀρχαὶ παρανοήσει, ἤθελον νὰ βγάλουν τοὺς κατοίκους ἐπειδὴ κατοικεῖτο τὸ ξενοδοχεῖον διότι ἐλειτούργει παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ἀλλὰ ἔλεγον ὅτι δὲν ἐπετρέπετο εἰς ξενοδοχεῖα λειτουργοῦντα νὰ μεταβληθοῦν εἰς λέσχας. Ὀρθῶς ἐκλείσθη. Μετὰ τὸ κλείσιμον κατώρθωσαν οἱ ἐνδιαφερόμενοι καίτοι διεμαρτύροντο οἱ ἔνοικοι, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦσαν καὶ μερικοὶ ἐπίσημοι, στρατηγοί, συνταγματάρχαι, κατώρθωσαν νὰ ἐκκενώσωσιν αὐτὸ διὰ διαφόρων μέσων, τὰ ὁποῖα κατέστησαν ἐπιχείρησιν τὸ νὰ κατοικῇ κανεὶς εἰς τὸ Ἀκταῖον, συνέστησαν πάλιν τὴν λέσχην καὶ ἠξίωσαν νὰ λειτουργήσῃ. Ἐφ’ ὅσον τὸ οἴκημα ἔπαυσε νὰ κατοικῆται, εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσουν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ λειτουργία τῆς λέσχης καὶ ἐδόθη ἡ πρὸς τοῦτο ἄδεια. Ἀλλ’ ἡ οὐσία τοῦ πράγματος παρέμεινε καὶ ἐκ τῆς λειτουργίας αὐτῆς ἐφάνησαν αἱ ἀσχημίαι. Φοιτηταὶ ἔχασαν τὰ ἀποστελλόμενα πρὸς αὐτοὺς ὑπὸ τῶν γονέων των χρήματα, κυρίαι ἀξιωματικῶν ἔχασαν τὴν μισθοδοσίαν τῶν συζύγων των, ἡ εὐκολία τῆς συγκοινωνίας εἶναι τοιαύτη ὥστε ἐκρίθη ἀναγκαῖον διὰ νόμου νὰ μετατεθῶσι αἱ τοιαῦται λέσχαι 20 χιλιόμετρα μακρὰν τῆς ζώνης τῆς πόλεως.

§38ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μήπως, κύριε Ὑπουργέ, ὑποχρεωθῇ τὸ δημόσιον εἰς ἀποζημιώσεις λόγῳ τῆς ψηφίσεως τοιούτου μέτρου;

§39Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἔκαμε ὑπολογισμὸν ἡ Κυβέρνησις ἐὰν καταργήσῃ ὅλας τὰς λέσχας καὶ πληρώσῃ ἀποζημιώσεις, εἰς ποῖον ποσὸν θὰ ἀνέλθωσιν αἱ ἀποζημιώσεις αὗται;

§40Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Ὑπολογίζομεν ὅτι δὲν θὰ πληρώσωμεν ἀποζημιώσεις.

§41Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἐὰν καταργήσητε ὅλας τὰς λέσχας;

§42Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Πάντως ἐὰν ὑποβληθῶσιν αἰτήσεις ἀποζημιώσεως θὰ ἀποφασίσῃ τὸ δικαστήριον.

§43Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς νομικῆς ὑποχρεώσεως, ἐρωτῶ ἐὰν ἔγινε ὑπολογισμός, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν κατὰ προσέγγισιν πρὶν συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Ἐγὼ νομίζω καὶ θὰ ὑποστηρίξω ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῶσιν αἱ λέσχαι αὗται διότι εἶναι αἶσχος νὰ εἶναι ὅλη ἡ Ἑλλὰς κέντρον χαρτοπαικτικόν. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι αἱ λέσχαι ἐν Ἑλλάδι ἔγειναν ἀπὸ τοὺς ὀπαδοὺς τοῦ Κωνσταντίνου οἱ ὁποῖοι διὰ νὰ ἐπιτύχωσιν ἀπετάθησαν εἰς τὰς ἀδυναμίας τῶν ἄλλων καὶ τὰ πάθη, καὶ διηκόλυναν τοὺς χαρτοπαίκτας, καὶ ἔλαβον ἀπὸ αὐτοὺς ἐνισχύσεις χρηματικὰς διὰ τοὺς σκοπούς των καὶ διὰ νὰ καταστρέψωσι τὸν τόπον. Πρέπει λοιπὸν τὸ κράτος νὰ σπεύσῃ νὰ καταργήσῃ τὰς λέσχας ἔστω καὶ ἂν πληρώσῃ ἀποζημιώσεις.

§44Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Εἴμεθα σύμφωνοι, κύριε Πληρεξούσιε. Ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι καταργοῦσα τὰς λέσχας εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ πληρώσῃ ἀποζημιώσεις, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις εἶναι σύμφωνος ὡς πρὸς τὸ προτεινόμενον μέτρον, ἐλήφθησαν δὲ ὅλα τὰ δυνατὰ μέτρα ὥστε νὰ μὴ πληρώσῃ τὸ Κράτος μεγάλας ἀποζημιώσεις καὶ πιθανῶς δὲν θὰ πληρώσῃ οὐδεμίαν, καὶ μάλιστα ἐνδέχεται καὶ νὰ λάβῃ δικαιώματα, ἀλλ’ αὐτὸ θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τοὺς ἀναδόχους τῶν λεσχῶν.

§45ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ καταβολῆς ἀποζημιώσεων διότι αἱ ἀνειλημέναι ὑποχρεώσεις καὶ ὡς πρὸς τὸ Κράτος καὶ ὡς πρὸς τοὺς μισθωτὰς αἴρονται, δηλ. οἱ μισθωταὶ τῶν οἰκημάτων παύουσι πλέον νὰ ἔχωσι ὑποχρέωσιν πρὸς καταβολὴν μισθωμάτων, ἐπίσης δὲ αἴρονται αἱ ὑποχρεώσεις πρὸς τὸ Κράτος περὶ τῆς περαιτέρω καταβολῆς τοῦ δικαιώματος τῆς λειτουργίας τῆς λέσχης. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ πλειοδόται νὰ ἰσχυρισθῶσι ὅτι πρόκειται περὶ ζημιῶν. Ἄλλως τε αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχει τὸ ὑπουργεῖον Ἐννόμου Τάξεως εἶναι ὅτι τὰ κέρδη τῶν λεσχῶν εἶναι τόσον μεγάλα ὥστε δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος περὶ ζημιῶν. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι πεπεισμένη ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ζημιῶν, διότι οὔτε ζημίαν θὰ ὑποστῶσιν οὔτε θὰ ἐμποδισθῶσι νὰ αὐξήσωσι περαιτέρω τὰ κέρδη των, πάντως ὅμως δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ περιφρουρηθῇ τὸ Κράτος ἀπὸ ἐνδεχομένην ἀφορμὴν ἀποζημιώσεως.

§46Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Εἶναι πιθανὸν ἄλλως τε ὅτι οἱ ἀνάδοχοι θὰ ἀποδεχθῶσι νὰ ἀπομακρυνθῶσι πέραν τῶν 20 χιλιομέτρων πρὸς συνέχισιν τῆς ἐπιχειρήσεώς των καὶ ἑπομένως νὰ μὴ ὑποστῶσιν ζημίαν. Κατ’ ἐμὲ δὲν ὑπάρχει ζήτημα ἀποζημιώσεων. Τὸ μόνον ζήτημα τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται εἶναι νὰ λάβῃ τὸ Κράτος ὀλιγότερα ἀπὸ ὅσα ἐλάμβανε. Ἐὰν οἱ ἐνδιαφερόμενοι δὲν δεχθῶσι τότε δύναται διὰ ψηφίσματος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως—προκειμένου περὶ ζητήματος δημοσίας τάξεως—νὰ περιφρουρηθῇ τὸ Κράτος ἀπὸ πάντα κίνδυνον ἀποζημιώσεων. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ συζητηθῇ εἶναι τὸ ζήτημα τῆς διαταχθησομένης ἀποστάσεως ὅταν ἔλθῃ ἡ περὶ ταύτης συζήτησις θὰ ἴδητε ὅτι πέραν τῶν 20 χιλιομέτρων δὲν ὑπάρχει οὐδὲν κέντρον τὸ ὁποῖον ἔχει εὔκολον τὴν συγκοινωνίαν μὲ τὰς Ἀθήνας. Πέραν τῶν 20 χιλιομέτρων εἶναι ἡ Μάντρα, εἶναι τὰ Κιοῦρκα, σημεῖα εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει οὐδὲ ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος διὰ νὰ γίνουν οἰκήματα ἀνάλογα, διότι τὰ κέντρα αὐτὰ δὲν εἶναι κέντρα διασκεδάσεως. Συνεπῶς παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει καὶ νὰ μὴ συζητήσωμεν τὸ ὅλον ζήτημα, διότι αὐτὸ χρήζει μελέτης. Δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ μίαν μονοκονδυλιὰν νὰ λύσῃ κανεὶς ζητήματα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν.

§47Γ. ΜΟΔΗΣ. Συμπεριλαμβάνονται καὶ αἱ λέσχαι αἱ ἐντὸς τῶν πόλεων;

§48Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Αὐταὶ κατηργήθησαν ὅλαι.

§49Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἀλλὰ βλέπω καὶ τώρα ἀκόμη ....

§50ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀποκλείει αἰτήσεις ἀποζημιώσεων;

§51Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Ὑπάρχει πιθανότης, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν θὰ ζητήσουν ἀποζημίωσιν, διότι τὰ κέρδη εἶναι τοιαῦτα, ὥστε δὲν θὰ ἠμποροῦν νὰ προβάλουν ζημίαν αὐτῶν. Τὸ καζῖνον τοῦ Φαλήρου ἀποδίδει πλέον τῶν 100.000 δραχμῶν κέρδη τὴν ἡμέραν δηλ. ἔχουν κατ’ ἔτος ὑπὲρ τὰ 30 ἑκατομμύρια κέρδη.

§52ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἡ διατύπωσις τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου δὲν ἔχει ἀκριβῶς ὅπως ἡ διατύπωσις τοῦ νέου. Τὸ ἀρχικὸν ὥριζε τὴν ἀπόστασιν εἰς 20 χιλιόμετρα ἀπὸ τοῦ κέντρου τοῦ ἐγκεκριμένου σχεδίου τῆς πόλεως. Ἡ διατύπωσις τοῦ νέου εἶνε 20 χιλιόμετρα ἀπὸ τοῦ ἐγκεκριμμένου σχεδίου τῆς πόλεως. Ἐννοεῖ ἀπὸ τὴν ἄκρην;

§53Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ τὴν ἄκρην τοῦ ἐγκεκριμμένου σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν.

§54Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅταν ἀνελάβετε τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐννόμου Τάξεως τὸ Ἀκταῖον ἦτο ἀνοικτὸν ἢ κλειστόν;

§55Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Δὲν ἐνθυμοῦμαι. Ἀνοικτὸν ἦτο· τὴν δευτέραν ἡμέραν τὸ ἔκλεισα.

§56Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι, τὴν ἱστορίαν τοῦ Ἀκταίου. Ἡ δημοπρασία διὰ τὸ Νέον Φάληρον ἐγένετο ἀπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως...

§57ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἐπαναστάσεως.

§58Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Μιᾶς τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων. Ὅταν ἡμεῖς ἀνελάβομεν τὴν ἀρχὴν εὑρέθημεν πρὸ ἑνὸς ζητήματος, ἀφοῦ εἶχε κατακυρωθῆ πλέον εἰς τὸν πλειοδότην ἡ ἐπιχείρησις τοῦ Ν. Φαλήρου. Ἦτο τὸ ζήτημα τῆς ἀδείας τῆς ἀστυνομικῆς διὰ τὴν λειτουργίαν. Ὑπῆρχεν ἓν Διάταγμα τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸ αὐτὸ οἴκημα νὰ εἶναι ξενοδοχεῖον καὶ χαρτοπαίγνιον τὸ Διάταγμα αὐτὸ εἶχεν ἀνακληθῆ δι’ ἑτέρου Διατάγματος δὲν εἰξεύρω πῶς, τὸ ὁποῖον ἐπέτρεπε συνύπαρξιν χαρτοπαιγνίου καὶ ξενοδοχείου. Τὸ Διάταγμα αὐτὸ κατηργήθη πάλιν καὶ ὅταν ἀνελάβομεν τὴν ἀρχὴν εὕρομεν τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπέτρεπε τὴν λειτουργίαν συγχρόνως ξενοδοχείου καὶ χαρτοπαιγνίου. Ἐκάλεσα τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου διὰ νὰ ἴδω ἂν ὑπῆρχον ἔνοικοι εἰς τὸ Ἀκταῖον καὶ μὲ ἐπληροφόρησαν ὅτι ἦτο ξενοδοχεῖον. Τότε ἐκάλεσε τοὺς ἐγκατασταθέντας ἐκεῖ ἐπαγγελματίας καὶ τοὺς εἶπον ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψωμεν ποτὲ νὰ λειτουργήσῃ τὸ χαρτοπαίγνιον, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει τὸ Ξενοδοχεῖον· μοῦ εἶπον ὅτι εἶχον ἐνοικιάσῃ ὁλόκληρον τὸ κτίριον καὶ εἶχε παύσῃ ἡ λειτουργία αὐτοῦ ὡς ξενοδοχείου. Μόνον κατόπιν βεβαιώσεως τοιαύτης, ὅτι δὲν λειτουργεῖ ὡς ξενοδοχεῖον εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δώσωμεν τὴν ἄδειαν. Ὅταν ἀνέλαβεν ὁ κ. Πάγκαλος μὲ ἐπληροφόρησεν ὅτι ἤρχισε νὰ λειτουργῇ τὸ χαρτοπαίγνιον καὶ ἠρώτησα ἂν λειτουργῇ καὶ ξενοδοχεῖον καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι ἔμαθεν ὅτι μένουν ἀκόμη μερικοὶ ἔνοικοι.

§59Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐπιτρέπετε νὰ ζητήσω μίαν πληροφορίαν; Ἡ ἔναρξις τῆς λειτουργίας τῆς λέσχης αὐτῆς ἔγινεν ἄνευ διαταγῆς τῆς Κυβερνήσεως, σιωπηρῶς;

§60Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἄνευ διαταγῆς.

§61Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔγινε δηλαδὴ ἐντελῶς αὐθαιρέτως;

§62Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Λαθραίως· θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως. Τοῖς εἶπον λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ λειτουργοῦν τὸ χαρτοπαίγνιον, διότι δὲν τηρεῖται ὁ νόμος.

§63Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ σᾶς κάμνω μίαν ὑπόμνησιν ἁπλῶς, ἐπειδὴ ἰσχυρίζεσθε ὅτι ἡ ἔναρξις τῆς λειτουργίας τοῦ χαρτοπαιγνίου ἐγένετο αὐθαιρέτως καὶ λαθραίως, ὅτι κατὰ τὰς ἡμέρας, κατὰ τὰς ὁποίας ἔγινε πραγματικῶς ἔναρξις τῆς λειτουργίας τῆς χαρτοπαικτικῆς αὐτῆς λέσχης παριστάμεθα εἰς τὸ θέαμα, ὅλαι αἱ κεντρικαὶ ὁδοὶ τῶν Ἀθηνῶν νὰ πλημμυροῦν ἀπὸ διαφημίσεις κολοσσιαίας καλούσας τὸν λαὸν νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν λέσχην αὐτήν. Πῶς εἶνε δυνατὸν λοιπὸν νὰ λεχθῇ ὅτι λαθραίως ἤρχισεν ἡ λειτουργία αὐτῆς τῆς λέσχης;

§64Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀκούσατε, κύριε συνάδελφε. Ἦλθον καὶ μοῦ εἶπον ὅτι τὸ ξενοδοχεῖον αὐτὸ εἶναι κενὸν καὶ ἂν ἐφιλοξενοῦντο 4 ἢ 5 οἰκογένειαι, ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν θὰ ἀπήρχοντο, τοῖς εἶπον συμφώνως μὲ τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν εἶχον, ὅτι ἂν δὲν κενωθῇ τὸ ξενοδοχεῖον παύει νὰ εἶναι ἀνοικτὸν εἰς οἱονδήποτε προσερχόμενον’ ἀλλὰ μόνον ἂν φύγῃ ἀπὸ τὸ ξενοδοχεῖον καὶ ὁ τελευταῖος ἔνοικος θὰ λειτουργήσῃ τὸ χαρτοπαίγνιον. Αὐτοὶ κατόπιν τῆς ὑποσχέσεως, τὴν ὁποίαν ἔδωκαν ὅτι θὰ κενωθῇ, ἔκαμαν τὰς διαφημίσεις, τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος. Ἅμα λοιπὸν ἐπληροφορήθην ὅτι ἤρχισε νὰ λειτουργῇ τὸ χαρτοπαίγνιον, καὶ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως ἐπληροφορήθη ὅτι δὲν ἐπῆλθεν ἡ ἐκκένωσις τοῦ ξενοδοχείου, ἐκαλέσαμεν τοὺς ἐργολάβους οἱ ὁποῖοι ἦλθον καὶ μᾶς εἶπον ὅτι ἐντὸς τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν θὰ ὑπάρξῃ πλήρης ἡ ἐκκένωσις, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἐνοίκων ξενοδοχείου. Τοῖς εἴπομεν τότε ὅτι δίδομεν προθεσμίαν μέχρι τῆς Πέμπτης, ἐὰν τὴν Πέμπτην ὡρισμένως δὲν ἔχει ἐκκενωθῇ τὸ Ἀκταῖον καὶ μένωσιν ἔνοικοι, τὸ χαρτοπαίγνιον θὰ κλείσῃ. Εἶπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐννόμου Τάξεως: παρακαλῶ νὰ κάμετε ἐπιθεώρησιν καὶ ἂν ὑπάρχῃ καὶ εἷς ἔνοικος νὰ κλείσητε τὸ χαρτοπαίγνιον. Πράγματι ἐπῆγε μόνος του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως καὶ προέβη εἰς τὸ κλείσιμον τοῦ χαρτοπαιγνίου. Κατόπιν μετὰ ἡμέρας ἐγένετο ἡ ἐκκένωσις τοῦ ξενοδοχείου καὶ ἐπιστοποιήθη ὅτι ἔγεινεν ἡ ἐκκένωσις, ἐδόθη ἡ ἄδεια λειτουργίας εἰς τὸ χαρτοπαίγνιον, ἀλλ’ ἐδηλώσαμεν ὅτι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θὰ ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ καταργήσῃ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου.

§65Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐπικροτοῦμεν προθύμως τὰς προτεινομένας τροποποιήσεις εἰς τὸν ἰσχύοντα νόμον περὶ τυχηρῶν παιγνιδίων. Ἀποτελοῦν αὗται ἔν τινι μέτρῳ ἐπανόρθωσιν τῶν διαπραχθέντων ἤδη σφαλμάτων ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Αἱ ἐξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι παρεσχέθησαν σήμερον ὅσον ἀφορᾷ τρεῖς ἀλλεπαλλήλους καὶ ἀντιφατικὰς διαταγὰς αἵτινες ἐξεδόθησαν ὑπὸ τῆς αὐτῆς Κυβερνήσεως ἐν διαστήματι βραχυτάτῳ, μικροτέρῳ τοῦ μηνός, δὲν ὑποθέτω ὅτι δύνανται νὰ θεωρηθοῦν ὡς ἀπολύτως ἱκανοποιοῦσαι τὴν Συνέλευσιν καὶ τὸ δημόσιον αἴσθημα. Ἀναμφιβόλως ἡ ἐπίκρισις τῶν κυβερνητικῶν ἐνεργειῶν. Ἀποτελεῖ ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας ἐρεύνης ἀναγομένης εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀσχέτου πρὸς τὸ περιεχόμενον τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Ἡ συζήτησις ὅμως προεκλήθη ὡς μὴ ὤφειλε, καὶ ὀφείλω νὰ ἐπιφέρω παρατηρήσεις τινάς. Εἶπον ὅτι ἐξεδόθησαν τρεῖς ἀντιφατικαὶ διαταγαὶ ἐντὸς βραχυτάτου διαστήματος. Διὰ τῆς πρώτης ἐπετράπη ἡ μετατροπὴ ἑνὸς ἐκ τῶν μᾶλλον περιβλέπτων ξενοδοχείων τῆς πρωτευούσης εἰς Λέσχην χαρτοπαικτικήν. Ἐπὶ τίνι λόγῳ; Οὐδεμία δίδεται σαφὴς ἢ καὶ ἀσαφὴς ἐξήγησις. Ἐπληροφορήθην σήμερον ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἡ λειτουργία τῆς λέσχης ἤρχισε λαθραίως καὶ ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὅμως διεφημίσθη διὰ προγραμμάτων δημοσιευθέντων εἰς τὰς κεντρικωτέρας ὁδοὺς τῆς πρωτευούσης, δι’ ὧν ἐκαλεῖτο ὁ ἀνύποπτος λαὸς νὰ προστρέξῃ ἀθρόως εἰς τὰ κέντρα τῆς τύχης καὶ τῆς ἀπωλείας. Πῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ ἐπληροφορήθη; Τοῦτο ἀποτελεῖ ἀπορίαν τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἀρνεῖται νὰ μᾶς παράσχῃ τὴν λύσιν. Μετὰ πάροδον ὀλίγων μόλις ἡμερῶν ἰσχύοντος τοῦ αὐτοῦ νόμου, ἡ Κυβέρνησις προέβη πομποδῶς εἰς τὸ κλείσιμον τοῦ ἀνοιχθέντος παρ’ αὐτῆς χαρτοπαικτικοῦ κέντρου. Ἐπὶ τῶν λόγῳ; Διότι ὁ νόμος ἀπαγορεύει τὴν λειτουργίαν αὐτοῦ. Ὁ αὐτὸς νόμος ὁ ἰσχύον καὶ πρὸ τινων ἡμερῶν. Κατόπιν διετάχθη αὖθις τὸ ἄνοιγμα τῆς λέσχης. Ἐπί τινι λόγῳ; Διότι ἐλέχθη τὸ ξενοδοχεῖον αὐτὸ ἔπαυσε νὰ ἔχῃ ἐνοίκους. Πῶς συνέβη τοῦτο παρὰ τὴν μαστίζουσαν ἡμᾶς κρίσιν οἰκημάτων; Ἰδοὺ καὶ ἑτέρα ἀπορία.

§66ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἐπλήρωσαν ἀέρα.

§67Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἰδοὺ τώρα ἀπορία, ἥτις ὑποθέτω ἐφείλκυσεν ἐγκαίρως τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀτυχῶς ἐκ τῶν γενομένων σήμερον δηλώσεων, ἡ Κυβέρνησις φαίνεται ὅτι ἐνέκρινε τὴν ἐκκένωσιν καὶ σχεδὸν συνέτρεξεν εἰς αὐτήν. Καὶ εἶνε τοῦτο θλιβερόν. Εἶναι θλιβερόν νὰ βλέπωμεν τὴν διοίκησιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας συντρεχούσας εἰς τὴν διὰ παντοίων μέσων ἐκ τοῦ ξενοδοχείου ἐκδίωξιν, τὴν ὁποίαν εὔκολον εἶναι νὰ μεταλάβῃ ἡ διεύθυνσις αὐτοῦ ἐναντίον τῶν ἐνοίκων, χάριν τῆς ταχυτέρας ἱδρύσεως μιᾶς χαρτοπαικτικῆς λέσχης. Ἔργον τῆς Κυβερνήσεως ἦτο νὰ λάβῃ σαφεῖς ἀρχῆθεν ἀποφάσεις, καὶ ἐὰν εἶχε ὡς ὤφειλε τὴν γνώμην, ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἐπετρέπετο ἡ λειτουργία τῆς λέσχης νὰ προβῇ ἀδιστάκτως εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν μὴ ὀρρωδοῦσα ἐνώπιον τῆς ἀποζημιώσεως, μὴ θέτουσα ἐπὶ τῆς πλάστιγγος ζήτημα τοιοῦτον ὡς πρόβλημα ὑψίστης κοινωνικῆς σημασίας. Ἔπρεπε νὰ λάβῃ τὰς ἀποφάσεις αὐτὰς ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας. Αἱ ἀλλεπάλληλοι καὶ ἀντιφατικαὶ διαταγαί, ἐπροκάλεσαν, ὡς εἰκός, δυσμενῆ σχόλια εἰς τὴν κοινωνίαν, τὰ ὁποῖα ἐξηνάγκασαν τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸν νὰ προβῇ εἰς δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον οὐδεμίαν θέσιν, διότι οὐδεὶς διενοήθη νὰ θέσῃ ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν χρηστότητα τῶν διαχειριζομένων τὰς ὑποθέσεις τῆς χώρας. Αἱ παλινῳδίαι, ὑπῆρξαν ἀπόρροια ἁπλῆ τῆς Κυβερνητικῆς ἀδυναμίας εἰς τὰς προσωπικὰς ἐπιδράσεις λόγῳ τοῦ ἀκατασχέτου πόθου, τὸν ὁποῖον ἔχει ἡ Κυβέρνησις ὅπως ἀντὶ πάσης θυσίας συμπήξῃ τὸ κόμμα αὐτῆς. Αὐτὸς ὑπῆρξεν ὁ λόγος τῶν ταλαντεύσεων αὐτῆς σήμερον πρὸς τὴν μίαν καὶ αὔριον πρὸς τὴν ἄλλην πλευράν.

§68ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Συνεβλήθη πρὸς τοὺς χαρτοπαίκτας;

§69Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν συνεβλήθη, ὑπέκυψεν εἰς πολιτικὰς πιέσεις.

§70Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος λέγει ὅτι ἔπρεπε νὰ μὴ ἀποβλέψωμεν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους καὶ ἀδιαφοροῦντες εἰς αὐτὰς νὰ ἐφαρμόσωμεν ἡμεῖς τὰς ἀντιλήψεις μας, τὰς ἠθικάς. Εἰμπορεῖ τὸ ἀνάστημα τοῦ ἐξ Εὐρυτανίας ἀξιοτίμου συναδέλφου νὰ εἶναι τόσον ὑψηλὸν ὥστε νὰ δύναται νὰ ἀναλαμβάνῃ οἱανδήποτε εὐθύνην. Ἡμεῖς δὲν ἐνομίσαμεν ὅτι εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ στερήσωμεν τὸ Κράτος τοῦ ἐσόδου 12 ἑκατομμυρίων καὶ νὰ ὑποβάλωμεν αὐτὸ εἰς ἀποζημιώσεις μεγάλας. Εἴπομεν ὅτι κατὰ τὸ διάστημα, τὸ ὁποῖον μᾶς χωρίζει ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, θὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν Νόμον καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ Συνέλευσις θὰ καθαρίσωμεν τὸ Κράτος ἀπὸ τὰς λέσχας αὐτάς. Ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος ἐρωτᾷ πῶς ἐκενώθη τὸ ξενοδοχεῖον, καὶ ἐγὼ θαυμάζω πῶς ἐκενώθη. Ἀλλὰ τί συνέβη; Οἱ ἐπιχειρηματίαι ἐπλήρωσαν μεγάλα ποσὰ εἰς τοὺς ἐνοίκους διὰ νὰ ἐγκαταλείψουν τὸ ξενοδοχεῖον. Ὑπῆρχον μάλιστα καὶ ἔνοικοι, οἱ ὁποῖοι εἴχομεν πληροφορίας ὅτι προσεπάθουν νὰ ἐκβιάσουν τοὺς Διευθυντὰς τῆς Λέσχης διὰ νὰ πάρουν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τῆς ἐκκενώσεως. Ὁμολογῶ ὅτι εἶναι σκάνδαλον νὰ λειτουργήσῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ Λέσχη εἰς τὰ πρόθυρα τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἀρθῇ παρὰ μόνον διὰ Νόμου. Εἰς ὃ σημεῖον εἶχον προχωρήσῃ τὰ πράγματα ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο διὰ μέτρων τῆς ἰδίας εὐθύνης της νὰ ἐμποδίσῃ τὸ κακόν. Ἡ Κυβέρνησις οὐδέποτε ἀπέβλεψε νὰ στερεώσῃ τὴν θέσιν της εἰς τὴν ἱκανοποίησιν ἀξιώσεων τῶν φίλων της. Εἶναι ἴσως μοναδικὸν παράδειγμα Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἦλθε διὰ νὰ κάμῃ μίαν Πολιτειακὴν μεταβολὴν καὶ δὲν ἔκαμε παρὰ ἐλαχίστας μεταβολάς. (Χειροκροτήματα.) Ἂν ὑπάρχῃ μία κατηγορία ἐκ μέρους τῶν φίλων της, τὴν ὁποίαν ὅμως οἱ ὦμοι τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἱκανοὶ νὰ βαστάσουν, εἶναι ὅτι δὲν ἔσπευσε νὰ ἱκανοποιήσῃ δικαίας ἀξιώσεις τῶν φίλων της στρεφομένας κατὰ τῶν Ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των ἢ στρεφομένας πρὸς ἱκανοποίησιν ἄλλων ἀναγκῶν. Ἠθελήσαμεν νὰ δώσωμεν παράδειγμα Κυβερνήσεως ἱσταμένης πολὺ ὑψηλὰ, ἡ ὁποία ἐννοεῖ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν Νόμον γενικῶς, καὶ νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν ἰδέαν τῆς συμφιλιώσεως καὶ τῆς ἰσοπολιτείας εἰς τὸν τόπον αὐτόν. (Χειροκροτήματα.) Ἐλᾶτε νὰ μοῦ δείξετε παράδειγμα Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔκαμε μίαν τοιαύτην μεταβολὴν καὶ ἔκαμε τόσον ἐλαχίστας Διοικητικὰς μεταβολὰς διὰ νὰ στερεώσῃ τὴν θέσιν της καὶ ν’ ἀποκτήσῃ φίλους. Δὲν ὑπάρχει κανὲν παράδειγμα εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος. Ἄλλως τε εἶναι γνωστὴ καὶ ἡ ἱστορία μας. Ποτὲ καὶ ὅταν ὁμαδικὰ συμφέροντα ἠγέρθησαν ἀπειλητικὰ δὲν ἐκάμφθημεν καὶ δὲν ἐθυσιάσαμεν γενικώτερα συμφέροντα χάριν κομματικῶν, ἑπομένως ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἀποκρούσω τὴν αἰτίασιν τοῦ κ. ἐξ Εὐρυτανίας συναδέλφου θελήσαντος νὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι κάμπτεται πρὸ τῶν φίλων της. Ἡ Κυβέρνησις ἐσχημάτισε τὴν πλειοψηφίαν της ἐξ αἰτίας ἑνὸς μεγάλου ἰδανικοῦ, τοῦ ὁποίου ὑπῆρξεν ὁ σημαιοφόρος, καὶ ὁ ἀγὼν τὸν ὁποῖον ἤρχισε δὲν ἐτελείωσεν. Ἔχει πίστιν εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτὸν καὶ, ὅσον καὶ ἂν δὲν ἱκανοποιεῖ ἀτομικὰς ἀξιώσεις τῶν φίλων της εἶναι πεπεισμένη — διότι ἔχει μὲ τὸ μέρος τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, — ὅτι θὰ κατορθώσῃ νὰ ἀγάγῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον της. (Χειροκροτήματα.) Οὐδέποτε ἠθέλησε νὰ ἱκανοποιήσῃ ἀτομικὰς ἀξιώσεις. Ἐξεπλήρωσε εἰς τὴν στιγμὴν αὐτὴν τὸ καθῆκόν της καὶ εἶναι διατεθειμένη νὰ τὸ ἐκπληρώσῃ μέχρι τέλους καὶ δὲν θὰ καμφθῇ πρὸ οὐδεμιᾶς ἀξιώσεως καὶ πρὸ οὐδεμιᾶς συκοφαντικῆς κατηγορίας (Χειροκροτήματα.) Ἦλθον καὶ μοῦ εἶπον, ὅτι τὸ ξενοδοχεῖον αὐτὸ εἶναι κενὸν καὶ ἂν ἐφιλοξενοῦντο 4 ἢ 5 οἰκογένειαι, ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν θὰ ἀπήρχοντο. Τοῖς εἶπον ὅτι μόνον ἐὰν φύγῃ ἀπὸ τὸ ξενοδοχεῖον καὶ ὁ τελευταῖος ἔνοικος θὰ λειτουργήσῃ τὸ χαρτοπαίγνιον. Αὐτοὶ, κατόπιν τῆς ὑποσχέσεως τὴν ὁποίαν ἔδωκαν, ὅτι θὰ κενωθῇ τὸ ξενοδοχεῖον, ἔκαμαν τὰς διαφημίσεις τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος. Ὅταν ἐπληροφορήθην ὅτι ἤρχισε νὰ λειτουργῇ τὸ χαρτοπαίγνιον χωρὶς νὰ φύγουν οἱ ἔνοικοι, ἐκαλέσαμεν ἐγὼ καὶ ὁ κ. Πάγκαλος τοὺς ἐργολάβους οἱ ὁποῖοι μᾶς εἶπον ὅτι ἐντὸς 3 ἢ 4 ἡμερῶν θὰ κενωθῇ τὸ ξενοδοχεῖον. Τοῖς εἴπομεν τότε ὅτι δίδομεν προθεσμίαν μέχρι τῆς Πέμπτης, ἄλλως τὸ χαρτοπαίγνιον θὰ κλείσῃ. Πράγματι δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως μετέβη ὁ ἴδιος αὐτοπροσώπως καὶ ἀφοῦ ἐπείσθη ὅτι ὑπάρχουν ἔνοικοι προέβη εἰς τὸ κλείσιμον τοῦ χαρτοπαιγνίου. Κατόπιν, μετὰ ἡμέρας, ἐγένετο ἡ ἐκκένωσις καὶ ὅταν τοῦτο ἐπιστοποιήθη, ἐδόθη ἡ ἄδεια διὰ τὸ χαρτοπαίγνιον, ἀλλ’ ἐδηλώσαμεν ὅτι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θὰ ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ καταργήσῃ τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ νόμου.

§71Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν γνωρίζω καμμίαν μέχρι τοῦδε περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπέδειξε τὴν ἠθικήν της ἀντοχήν. Ἔχομεν τοὐναντίον ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν ἁπτὸν παράδειγμα ἐνδοτικότητος ἀληθῶς καταπλησσούσης. Ἐν διαστήματι ἐλαχίστων ἡμερῶν ἐπὶ ὑποθέσεως φύσεως λεπτοτάτης, περιεπέσατε εἰς παλινῳδίας, προκαλούσας ἀνεξηγήτους ἀπορίας, ἐπετρέψατε τὴν λειτουργίαν χαρτοπαικτικῆς λέσχης εἰς ἓν τῶν μᾶλλον περιβλέπτων τῆς πόλεως ξενοδοχείων, καὶ δὲν παρέσχετε ἐπὶ τούτῳ καμμίαν δικαιολόγησιν ἐξηγοῦσαν τὴν ἀρχικὴν τούτων ἐνέργειαν. Ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἐπιρρίψῃ τὴν εὐθύνην ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἀποτελεῖ συκοφαντίαν· ἔλαβον γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης κατὰ πρῶτον ἐντελῶς τυχαίως ἐξ ἀνακοινώσεως τοῦ συναδέλφου μου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, γενομένης εἰς μίαν τῶν συνεδριάσεων ἐπὶ τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος ἐν μέσῳ τοῦ σάλου τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπ’ αὐτοῦ συζητήσεως. Ὁ συνάδελφός μου μοὶ ὑπέδειξε διαφήμισιν ἡ ὁποία προανήγγελε μετατροπὴν τοῦ Ἀκταίου εἰς λέσχην. Ἔσπευσα νὰ στραφῶ πρὸς τὸν ἁρμόδιον τότε κ. Ὑπουργὸν καὶ νὰ δηλώσω κατηγορηματικῶς ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἡ Κυβέρνησις ἤθελε στέρξῃ εἰς τὴν μεταρρύθμισιν αὐτὴν καὶ ἂν ἐπρόκειτο εἶπον νὰ ὑποστῇ βάρη τὸ Κράτος καὶ νὰ ὑποβληθῇ εἰς ἀποζημιώσεις ἂν καὶ δὲν θὰ ὑπεβάλλετο προδήλως. Ἠθέλομεν ἄνευ δισταγμοῦ προτιμήσει τὰς χρηματικὰς τοῦ Κράτους θυσίας ὅπως περισώσωμεν τὴν δημοσίαν ἠθικήν, καὶ πράγματι ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν ἠρνήθη τὴν ζητηθεῖσαν ἄδειαν· ἅμα τῇ ἀναλήψει ὅμως τῆς ἀρχῆς ἐκ μέρους τῆς παρούσης Κυβερνήσεως δὲν παρῆλθε μία κἂν ἡμέρα καὶ τὸ Ἀκταῖον μετεβλήθη εἰς πάνδημον κέντρον χαρτοπαιξίας εἰς τὸ ὁποῖον, ὅπως καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς ὁμοίους οἴκους, συρρέουν καθ’ ἑκάστην ἄνθρωποι πάσης τάξεως. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον παρασκευάζεται ἀσφαλῶς πλήρης ἐκμηδένισις τῆς ἐμφύτου ἑλληνικῆς φιλεργίας καὶ ἡ σῆψις καὶ ἡ διαφθορὰ τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας εἰς ὅλας αὐτῆς τὰς βαθμίδας ἀπὸ τοῦ χειρώνακτος μέχρι τῶν εὐπορωτέρων στοιχείων της. Ποῖοι λόγοι ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπέτρεψαν τὴν λειτουργίαν τοῦ Ἀκταίου; Σᾶς ἐρωτῶ καὶ ὀφείλετε νὰ ἀπαντήσετε. Διατὶ ἐπετράπη ἡ λειτουργία τοῦ Ἀκταίου; Ὅλα τὰ ἄλλα εἶνε ἕωλοι λόγοι προωρισμένοι εἰς μόνον εὔκολον δημοκοπίαν, ἀλλὰ δὲν στηρίζουν τὴν ἠθικὴν ὑπόστασιν τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα). Διατὶ ἐπετρέψατε τὴν λειτουργίαν τοῦ Ἀκταίου; Καμμίαν ἐξήγησιν δὲν ἐδώσατε.

§72Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Μὴ λησμονεῖται ὅτι ἐπὶ τῆς ἰδικῆς σας Κυβερνήσεως ἐξεδόθη τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐπέτρεπε τὴν λειτουργίαν ξενοδοχείου καὶ λέσχης.

§73Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως ἡμῶν δὲν ἐξεδόθη κανὲν Διάταγμα. Ἐπὶ τῆς ἰδικῆς μου Κυβερνήσεως ὑπεβλήθη Νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν ἀπαγορεῦον τὴν συνύπαρξιν ξενοδοχείου καὶ χαρτοπαιγνίου. Αὐτὸ ἐπράξαμεν ἡμεῖς (Χειροκροτήματα).

§74Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Σεῖς ἀπηγορεύσατε διότι ἐπρόκειτο νὰ λειτουργήσῃ ξενοδοχεῖον καὶ λέσχη, καὶ ἡμεῖς ἐδώσαμεν τὴν ἄδειαν, ὅταν δὲν ἐπρόκειτο νὰ συνυπάρξωσι ξενοδοχεῖον καὶ λέσχη.

§75Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐδώσατε λοιπὸν τὴν ἄδειαν ἅμα τῇ ἀναλήψει τῆς ἀρχῆς πρὸς μετατροπὴν τοῦ Ἀκταίου εἰς χαρτοπαικτικὴν λέσχην καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ χαλαρότητα ἀσυγχώρητον. Δὲν ἠρκέσθητε δὲ εἰς τοῦτο. Ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς Δημοσίας γνώμης, ὑπὸ τὸ ἐξεγερθὲν αἴσθημα αὐτῆς, ἴσως προκειμένου περὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐννόμου Τάξεως καὶ ἐξ οἰκείας πρωτοβουλίας ...

§76Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει προαίρεσις, διότι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως, τὸ εἶπον καὶ προηγουμένως, κατόπιν ἰδικῆς μου ἐντολῆς μετέβη καὶ τὸ ἔκλεισε.

§77Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. .. ἔσπευσεν ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀναγγείλῃ πομπωδῶς τὸ κλείσιμον τῆς Λέσχης.

§78Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Τὸ Ἀκταῖον ἐξεκενοῦτο πρὸ δύο μηνῶν.

§79Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ πρᾶξις ὅμως αὕτη, ἡ ἀληθῶς ἀξιέπαινος, ἔζησε καὶ πάλιν τὸν βίον τῶν ρόδων, διότι τόση ἦτο καὶ ἡ ἠθικὴ ὑμῶν ἀντοχή Ἐντὸς ὀλίγου ὑπὸ πρόσχημα ἀξιοθρήνητον, διὰ πράξεως ἐπιληψίμου ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, διηυκόλυνεν ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀποβολὴν τῶν ἐνοίκων τοῦ ξενοδοχείου καὶ ἀνεπετάσσατε καὶ πάλιν τὰς θύρας τῆς Λέσχης εἰς τὸν λαόν.

§80Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Εἶπον ὅτι ἀπηγορεύετο εἰς ὅλους νὰ φύγουν.

§81Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἰς τί σᾶς ὠφελοῦν λοιπὸν αἱ μεγαλαυχίαι; Εἰς τίποτε ἀπολύτως.

§82Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιτρέψητε νὰ λειτουργήσῃ ἡ Λέσχη.

§83Ε. ΖΥΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Βεβαίως. (Θόρυβος).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπω ἀπολύτως καμμίαν διακοπήν.

§85Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τί σᾶς ὠφελοῦν αἱ μεγαλαυχίαι; Ἐξαίρουν μόνον τὰς εὐθύνας σας. Ὑπῆρξεν ἓν ἔργον, κοινὸν προϊὸν μακρῶν καὶ κοινῶν ἀγώνων, ἡ καθιέρωσις τῆς Δημοκρατίας. Δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι τὸ ἐκαρπώθητε ὑπὲρ πάντα ἄλλον. Ἀρκεῖ ὅμως πλέον. Σταματήσατε. Ἔχετε εὐθύνας ἀπέναντι τῆς Χώρας. Ἀνελάβετε τὴν διακυβέρνησιν αὐτῆς καὶ ὀφείλετε ν’ ἀποκτήσετε συνείδησιν τῆς θέσεως ὑμῶν, συνείδησιν τῶν Κυβερνητικῶν καθηκόντων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καλύπτητε διαρκῶς τὰ ἀλλεπάλληλα σφάλματα ὑμῶν ἐπικαλούμενοι τὸ παρελθόν. Ἀποτελεῖ τοῦτο μέθοδον μὴ ἐπιτρεπομένην εἰς πολιτικοὺς ἄνδρας καὶ Κυβερνήσεις μετὰ σοβαρότητος ἀποβλεπούσας πρὸς τὴν ἀνατεθεῖσαν εἰς αὐτὰς ἀποστολήν. Ἕν εἶναι εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ὀδυνηρὰν ὑπόθεσιν τὸ παρήγορον σημεῖον, ἓν καὶ μόνον, ὅτι βραδέως μὲν ἀλλ’ ἐπὶ τέλους ἀφυπνίσθη ἡ συνείδησις ὑμῶν, εἴτε διότι ἡ δυσφορία τῆς κοινωνίας ἐκινήθη εἰς τοιοῦτον σημεῖον ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ εἰς ὑμᾶς τὴν ἐπιμονὴν ἐπὶ ἐδάφους ὅπερ εἶχεν ἀποβῆ πλέον ὀλισθηρόν. Καὶ ὑπεβάλατε Νομοσχέδιον ὅπερ ἐπικροτοῦμεν ἐκθύμως πλειοδοτοῦντες εἰς τὰς προτάσεις ὑμῶν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν καλύπτει τὰς εὐθύνας σας αἱ ὁποῖαι παραμένουν ἀκέραιαι προκειμένου περὶ τῶν βαρυνόντων ὑμᾶς σφαλμάτων. Δὲν δύνασθε δὲ ν’ ἀποφύγητε τὴν λογοδοσίαν, τὰς εὐθύνας ὑμῶν. Καὶ εἶναι αὗται βαρύταται. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§86Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ συνεχίσω τὴν συζήτησιν. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος ἐπιμένει ὅτι ἔχομεν εὐθύνας. Θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ἀσκήσῃ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ ἐλέγξῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τότε θὰ συζητήσῃ εὐρύτερον ἡ Κυβέρνησις. Δὲν ὑπάρχει τίποτε ἄλλο παρὰ ἁπλῆ αἰτίασις εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ δὲν δύναμαι παρὰ ν’ ἀποκρούσω ὅλας τὰς αἰτιάσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας συναδέλφου ἀκόμη μίαν φορὰν διὰ τὴν ἐνδοτικότητα τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔκαμε παρὰ τὸ καθῆκόν της ἐφαρμόσασα τὸν Νόμον. Ὑπάρχουν εὐθύναι καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις θὰ ἴδωμεν ποίους βαρύνουν.

§87Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, ἔλεγχον ἐπὶ τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔρχομαι νὰ κάμω εἰ μὴ μόνον νὰ ἐκφράσω τὰς εὐχαριστίας μου διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τόσον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅσον καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐννόμου Τάξεως. Βεβαίως καὶ ἐγὼ καὶ οἱ κ. κ. συνάδελφοι ὅσον καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ηὐχαριστούμην περισσότερον ἂν ἀντὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου μᾶς ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως ἓν ψήφισμα διὰ τοῦ ὁποίου θὰ κατηργοῦντο αἱ λέσχαι αὗται. Εἰς πάντας ἡμᾶς εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ χαρτοπαικτικαὶ λέσχαι καὶ ἰδίως αἱ ρουλέται ἐλειτούργησαν ἐπὶ Κυβερνήσεως Γούναρη μὲ διάπλατες τὶς πόρτες εἰς Νέα Φάληρα, Κηφισσιὰ καὶ ἀλλαχοῦ. Κατόπιν ἐψηφίσθη εἰδικὸς νόμος καὶ ἐπέτρεψε τὴν λειτουργίαν τῶν λεσχῶν. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου αὐτοῦ ἐπέφερε καταστροφὰς καὶ συμφοράς, ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν συμφορῶν καὶ καταστροφῶν ἐπέφερον διαφθορὰν καὶ ἀνηθικότητα, ἡ ὁποία εἶναι γνωστὴ εἰς πάντας ἡμᾶς. Ἀποτελεῖ στῖγμα διὰ τὸ Κράτος ἡ λειτουργία ρουλετῶν ἐν Ἑλλάδι. Εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν δὲν ἔχομεν ἁπτὸν δίδαγμα δι’ ἄλλο Κράτος ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ λειτουργία τῶν λεσχῶν, πῶς εἶναι δυνατὸν ἐν Ἑλλάδι νὰ ἐπιτραπῇ; Διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ ἡ Συνέλευσις ὡς Νομοθετικὸν σῶμα ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς καταργήσεως τοῦ νόμου τούτου, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὅπως εἰσαγάγῃ ψήφισμα. Ἄλλως ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν του ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 νὰ ἀπαλείψῃ ὅτι «ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος ἔρχεται μετὰ εἴκοσιν ἡμέρας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως», διότι ἐὰν ἐπιτρέψητε ἐπὶ εἰκοσαήμερον τὴν λειτουργίαν τῶν λεσχῶν θὰ διαφθαρῇ ὅλη ἡ κοινωνία καὶ πολλοὶ θὰ καταστραφοῦν.

§88Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Ἐτέθη αὐτὸ διὰ τὰς ἀποζημιώσεις. Ἡ οὐσία εἶναι ὅτι ὑποβάλλω νομοσχέδιον διὰ νὰ κλείσω τὰς ρουλέτας.

§89Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, ἐναντίον τῆς προσπαθείας τοῦ νὰ μεταφερθῇ ἓν μόλυσμα ὑπάρχον εἰς τὴν πρωτεύουσαν νὰ μεταφερθῇ εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν, ὡσὰν ἡ ὕπαιθρος χώρα, πέραν τῶν 20 χιλιομέτρων δὲν εἶναι Ἑλλάς. Ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ ξερριζώσῃ ἐντελῶς τὴν μεγάλην αὐτὴν πληγὴν ποῦ λέγεται χαρτοπαίγνιον, δὲν περιποιεῖ τιμὴν δι’ ἕνα Κράτος νὰ θέλῃ νὰ προστατεύῃ καὶ νὰ συμμετέχῃ εἰς τὰ κέρδη τοῦ χαρτοπαιγνίου διὰ τοῦ ὑπάρχοντος νόμου, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἀδυνατεῖ νὰ πληρώσῃ ἀποζημίωσιν, καίτοι ἐγὼ φρονῶ ὅτι οὐδεμίαν ἀποζημίωσιν δύναται νὰ πληρώσῃ καταργοῦσα τὸν νόμον σήμερον, διότι ἐὰν εἰς τὸ παρελθὸν ἦλθε μία φαῦλος Κυβέρνησις καὶ ἔκαμε μίαν ἀνήθικον σύμβασιν, νομίζετε ὅτι ἡ χώρα εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ δεχθῇ τὴν ἀνήθικον αὐτὴν σύμβασιν; Ἐγὼ νομίζω, ὄχι. Ἐν ἀνάγκῃ σήμερον ποῦ ἔχομεν Ἐθνοσυνέλευσιν, νομίζομεν ὅτι μποροῦμεν ἐπαναστατικῶς νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα διότι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἀποτελεῖ Ἐπανάστασιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ καταργήσῃ τελείως τὸν νόμον διὰ τὰ χαρτοπαίγνια, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ζητήσῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως, διότι ἔτσι θὰ μπῇ τὸ μόλυσμα ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν—ἡ ὁποία ὀλίγον πολὺ εἶναι διεφθαρμένη—εἰς τὴν ἁγνὴν ὕπαιθρον χώραν, ἵνα μολύνῃ καὶ αὐτήν.

§90Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μετὰ τὴν ἐξονύχισιν τοῦ ζητήματος δὲν ἔχω νὰ προσθέσω παρὰ μόνον δύο λέξεις, πρῶτον τὴν ἔκφρασιν τῆς λύπης μου διότι ἐξετράπη νομοθετικὸν χρονικὸν διάστημα τῆς ἐργασίας τῆς Συνελεύσεως ἐξετράπη ταυτοχρόνως εἰς σύμμειξιν αὐτοῦ μετὰ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Εἶναι καὶ αὐτὸ ἓν ἐκ τῶν συμπτωμάτων τῆς ἠρεθισμένης νευρικῆς καταστάσεως εἰς ἣν διατελοῦμεν. Θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Ἐπειδὴ συμπίπτει τυχαίως νὰ ἔχω λάβει γνῶσιν τῶν διατρεξάντων τοῦ Ἀκταίου, τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως, χωρὶς νὰ ἐπιρρίπτω ἐναντίον οἱουδήποτε εὐθύνην, ἀποτελεῖ αἶσχος ἐπονείδιστον ὡς λειτουργεῖ, αἶσχος δημιουργοῦν τὴν πρώτην ἐντύπωσιν εἰς τὸν εἰσπλέοντα εἰς τὸν Σαρωνικόν ἐκεῖ ὅπου ἄλλοτε εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν προγόνων μας ὁ εἰσπλέων ἔβλεπε τὸ δόρυ τῆς Παλλάδος, σήμερον βλέπει μίαν ἠλιθίως ἀντιγεγραμμένην ἐπιγραφὴν «Μόντε Κάρλο» καὶ ὀπίσω τῶν πυλῶν αὐτοῦ ἑκατομμύρια διασπαθιζόμενα, ὡς εἶναι πολὺ φυσικὸν εἰς τόπον προσιτὸν ἐντὸς δεκαλέπτου χρονικοῦ διαστήματος νὰ σπεύδουν πάντες οἱ ἔχοντες διαχείρισιν, οἱ ἔχοντες ἴδια χρήματα, οἱ φρονοῦντες ὅτι ἔχουν ἴδια χρήματα νὰ σπεύδουν νὰ τὰ χάσουν καὶ εἶναι εὐχῆς ἔργον ὅτι ἐλήφθη τὸ μέτρον οὕτο ἴσως κάπως ἀργὰ πάντως ὅμως καλύτερα παρὰ ποτέ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐκκενώσεως τοῦ ξενοδοχείου αὐτοῦ, εἶνε βέβαιον ὅτι ἠσκήθη βία οὐχὶ σωματική, ἀλλὰ ἠθικὴ ἀπεριόριστος. Κατήργησαν τὴν ὑπηρεσίαν, ἔκοψαν τὸ νερὸ καὶ εἰς μάτην οἱ ἔνοικοι κατέφευγον εἰς τὴν βοήθειαν τῶν ἀρχῶν. Ἐδημιουργήθη ἡ ἐντύπωσις ὅτι ὤφειλον αὐτοὶ νὰ ἐξωσθῶσι. Δὲν θὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ ζήτημα τῆς γενήσεως τοῦ ὠοῦ ἢ τῆς ὄρνιθος ἀλλὰ ἀρκοῦμαι εἰς τὸ νὰ διατυπώσω τὴν εὐχὴν ὅπως τὰ 20 χιλιόμετρα αὐξηθοῦν διότι ἀτυχῶς ἡ χιλιομέτρησις ἄρχεται ἀπὸ τὰ παλαιὰ Ἀνάκτορα διότι ἐκεῖ εἶναι τὸ κέντρον τῆς πόλεως καὶ δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἀλλάξωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐθεσπίσαμεν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ αὐξήσετε τὰς ἀποστάσεις.

§91Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Πόσον θέλετε ν’ αὐξηθοῦν;

§92Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ν’ αὐξηθοῦν, ὅσον ἠμπορεῖτε νὰ κλείσητε δὲ τὸ ταχύτερον τὰς λέσχας αὐτάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἀποζημιώσεων, ἐντὸς ἡμισείας ὥρας ἤκουσα δύο ἀλλεπαλλήλους ἀντιλήψεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Πρῶτον ὅτι φοβοῦμεθα ἀποζημιώσεις, βραδύτερον δὲ ὅτι ἐν τῷ κυριάρχῳ ἡμῶν δικαιώματι δυνάμεθα νὰ καταργήσωμεν τὸν κίνδυνον αὐτοῦ. Τόσον τὸ καλλίτερον. Χωρὶς νὰ εἶμαι νομικός, ἴσως θὰ ἠδυνάμην νὰ δώσω καὶ τὴν ἐξήγησιν ὅτι προκειμένου περὶ μιᾶς ἀθεμίτου καὶ φαύλης ἐπιχειρήσεως, προκειμένου περὶ μιᾶς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν κατηρτήσαμεν εἰς στιγμὴν ἴσως ἀδυναμίας, διότι εἶνε γνωστὸν ὅτι εἰς ἐποχὰς ἐπαναστατικὰς σπεύδει τις μετὰ μεγίστης εὐκολίας εἰς τὴν υἱοθέτησιν ἐπηρεαστικῶν μερίδων καὶ ἕξεων, ὅτι προκειμένου λέγω περὶ τοιαύτης συμβάσεως, οὐδεὶς ὑπάρχει κίνδυνος ἀποζημιώσεως. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν αὔξησιν τῆς ἀποστάσεως· ἡ Ἀττικὴ τουλάχιστον νὰ περιληφθῇ ὅλη μέσα καὶ αἱ ἐγγὺς μικραὶ νῆσοι καὶ δεύτερον τὴν λῆψιν τῶν ἀπαραιτήτων ἐκείνων μέτρων, δι’ ὧν θὰ πεισθῇ ἡ Συνέλευσις ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς κίνδυνος ἀποζημιώσεων. Εἶνε γνωστὸν ὅτι εἰς ὅλα τὰ Κράτη λειτουργοῦν χαρτοπαίγνια, ἀλλὰ μακράν, εἰς περιοχὰς δυσπροσπελάστους, ἀπαγορεύεται δὲ καὶ εἰς τοὺς κατοίκους τῶν μερῶν ἐκείνων νὰ φοιτῶσιν εἰς αὐτὰ ἐπίσης εἰς τὰς γυναῖκας. Ὅσοι ἔτυχε νὰ παραμείνουν εἰς Μόντε Κάρλο ἐνθυμοῦνται μετὰ πόσης αὐστηρότητος ἀξιοῦνται διαπιστευτήρια διὰ νὰ εἰσέλθῃ τις εἰς τὸν ναὸν τῆς ἀπωλείας. Τὸ συμπέρασμα εἶνε ὅτι οὐδεὶς ποτὲ ἐσκέφθη ὅτι εἰς τόπον καὶ μάλιστα ὅπως καὶ ἡ Ἑλλάς, θὰ ἠδύνατο νὰ παράσχωσιν εἰς τοὺς ἀνθρώπους εὔκολον τρόπον ἀπωλείας τῶν χρημάτων των καὶ τῆς τιμῆς των. Ὅταν πρὸ ὀλίγων ἐτῶν εἰς Παρισίους ἐπετράπη διὰ Διατάγματος Κυβερνητικοῦ ὀλίγον ἐσπευσμένου, ἡ ἵδρυσις μιᾶς λέσχης εἰς τὴν λουτρόπολιν τοῦ Ἄγκαν εἰς ἀπόστασιν μεγαλειτέραν τῶν 20 χιλιομέτρων, ἐντὸς 24ώρων ὁ Παρισινὸς λαὸς ξύλοις καὶ ροπάλοις ἐπέβαλε τὸ κλείσιμον τῆς λέσχης αὐτῆς, ἂν καὶ εἰς Παρισίους, δύνανται νὰ συμβαίνουν περισσότερα τῶν ἐδῶ, χωρὶς τοῦτο νὰ εἶνε δικαιολογία ὅτι ταῦτα συμβαίνουν καὶ εἰς Παρισίους.

§93Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ ἐγὼ ἤθελον ἐκφράσει μίαν εὐχὴν τὴν ὁποίαν θεωρῶ ὅτι θὰ συμμερισθῇ ἡ Συνέλευσις. Ἄν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβληθῇ ψήφισμα καταργήσεως ἐντελῶς τῶν τυχηρῶν παιγνιδίων. Ὁ χρόνος καθ’ ὃν ἐγένετο ὁ νόμος ἐκεῖνος προδίδει τὴν φύσιν τοῦ νόμου, καθ’ ὃν ἅπαντα τὰ στοιχεῖα ἐβάδιζον πρὸς τὴν ἀχρείαν αὐτὴν κατάστασιν ὅπως ὁ νόμος ἐκεῖνος, διδάσκαλος δηλ. τῆς διαφθορᾶς. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐκφράσῃ σήμερον τὴν εὐχὴν ἡ Συνέλευσις, ἵνα καταργηθοῦν ἐντελῶς τὰ τυχηρὰ παίγνια.

§94Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ἀληθείας δηλῶ ὅτι κάθωμαι εἰς τὸ Φάληρον ἐπὶ τριετίαν ἀπὸ τὰ 1920. Φεύγων τὸν διωγμὸν τοῦ Κωνσταντινισμοῦ ἠναγκάσθην νὰ καταφύγω εἰς τὸ Ἀκταῖον. Ἐνοικιαστής μου ἦτο ὁ συμπολίτης μου Κοκοτάκης· τὸν παρεκάλεσα, τοῦ εἶπον, δὲν ἔχω ἄλλα, θὰ δίδω 30 δραχμὰς τὴν ἡμέρα. Ἦλθεν ὅμως νέος ἐνοικιαστής καὶ κάθε ἡμέραν ηὔξανε τὸ ἐνοίκιον καὶ ἐπλήρωνα 45 δραχμὰς τὴν ἡμέραν. Ἐσχάτως ἦλθον οἱ χαρτοπαῖκται καὶ ἐζήτησαν νὰ τὸ κάμουν λέσχην. Τὸ Ἀκταῖον ὡς γνωρίζετε πάντες εἶχε μίαν σάλλαν μὲ δύο ἐξόδους μίαν πρὸς Νότον καὶ μίαν πρὸς Δυσμάς. Ἐσκέφθησαν λοιπὸν νὰ διαιρέσουν τὸ ξενοδοχεῖον εἰς δύο καὶ ἡ σάλλα νὰ γίνῃ χαρτοπαίγνιον. Τοῦθ’ ὅπερ καὶ ἐγένετο ἐν μιᾷ νυκτὶ καὶ μόνη. Τότε ἡμεῖς ποῦ θὰ πᾶμε ἐρωτῶ τὸν ἐνοικιαστήν, λέγει: Ξέρω ἐγὼ ποῦ θὰ πᾶτε νὰ πᾶτε, νὰ καθίσετε ὅπου θέλετε. Ἡμᾶς μᾶς προστατεύει τὸ ἐνοικιοστάσιον.

§95Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Εἶσθε πολλοὶ τότε;

§96Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα ἑκατὸν ἄνθρωποι.

§97Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Πότε ἔγινεν αὐτό;

§98Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἤλθατε διὰ νὰ κάμετε ἐπιθεώρησιν.

§99Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Τότε εἶσθε ἕξ.

§100Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τότε εἶχα φύγει διὰ τὸ Δημοψήφισμα καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. Δογάνην ἔνοικον ἐκεῖ, ἂν γίνῃ χαρτοπαίγνιον νὰ πάρῃ τὰς ἀποσκευάς μου εἰς τὸ σπῆτί του.

§101Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Πότε ἤρχισεν ἡ ἐκκένωσις;

§102Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ἑνὸς μηνὸς ἤρχισε.

§103Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Ὡς ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τότε ἐνθυμοῦμαι ὅτι 10 ἡμέρας προηγουμένως ἔλαβον τὴν ἐπίσκεψιν ὅλων τῶν ἐνοίκων τοῦ Ἀκταίου καὶ ὅλοι παρεπονοῦντο ὅτι προτίθενται νὰ τοὺς ἐκδιώξουν καὶ ὅτι αὐτοὶ προστατεύονται ὑπὸ τοῦ ἐνοικιοστασίου. Τοὺς εἶπον ὅτι βεβαίως δὲν δύνανται νὰ ἐκδιωχθοῦν καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ μέτρα. Κατόπιν κατέθεσα νομοσχέδιον ψηφισθὲν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§104Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ ἐγένοντο ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Σοφούλη.

§105Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ. Πῶς δὲν τὰ εἴξευρε αὐτὰ ὁ κ. Καραντάρης; Ἐγὼ θέλω νὰ προστατεύσω τὴν ἀλήθειαν.

§106Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀλήθεια εἶναι αὐτὴ κ. Ὑπουργέ.

§107ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ ἀλήθεια νὰ προσκομισθῶσι τὰ Διατάγματα.

§108Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ χαρτοπαῖκται ἐκίνησαν πάντα λίθον νὰ κάνουν τοὺς ἐνοίκους νὰ φύγουν. Ἐγὼ ἔφυγα ἐν τῷ μεταξὺ. Τώρα δὲ δὲν ἀρκεῖ ὅτι ἐφύγαμε καὶ ἔμεινα ἄστεγος, ἀλλὰ μᾶς συκοφαντοῦν ἤδη ὅτι ἐπήραμε καὶ λεφτά. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως εἶπεν ὅτι ἦτο μεγαλειτέρα ἐπιχείρησις ἂν κατοικοῦσε εἰς τὸ Ἀκταῖον. Δὲν εἰξεύρω. Ἐγὼ εἶμαι ἄστεγος. Εἶναι ὅμως μερικαὶ οἰκογένειαι αἱ ὁποῖαι μένουν ἀκόμα μέσα.

§109Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν κ. Ὑπουργέ, πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος, νὰ μοὶ δοθῶσιν αἱ ἑξῆς πληροφορίαι προηγουμένως, καὶ ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῶσιν τώρα, θὰ παρακαλέσω νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου διὰ νὰ δοθῶσιν αἱ πληροφορίαι: 1) Νὰ κατατεθοῦν τὰ πρακτικὰ τῆς δημοπρασίας καὶ τῆς διενεργηθείσης πρὸς ἵδρυσιν τῶν λεσχῶν.

§110Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως.) Αὐτὸ ἀφορᾷ ἐπερώτησιν χωριστήν.

§111Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι, διότι σεῖς ὁ ἴδιος ὡς ἀφορμὴν προσκομίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ διὰ τοῦ ὁποίου τροποποιεῖτε τὸν νόμον περὶ τυχηρῶν παιγνιδίων καὶ λεσχῶν, ἐλάβετε ἐκ τοῦ Ἀκταίου.

§112Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Θὰ κατατεθῶσιν κατ’ ἀνάγκην.

§113Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπιφυλάσσομαι λοιπὸν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ὁμιλήσω ὅταν διεξαχθῇ ἡ περὶ τούτου συζήτησις. Ἤδη θὰ περιορισθῶ εἰς ὀλίγα τινά. Ἐξεθέσατε κ. Ὑπουργέ, ὅλην τὴν ἱστορίαν τῆς λειτουργίας τοῦ Ἀκταίου εἴπατε ὅτι ἤρχισεν ἡ λειτουργία αὐτοῦ ὡς λέσχης χωρὶς νὰ δοθῇ ἡ πρὸς τοῦτο ἄδεια.

§114Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως.). Τοὐναντίον ἀπέφυγα νὰ ἐκθέσω τὴν ἱστορίαν τοῦ Ἀκταίου διὰ πολλοὺς καὶ διαφόρους λόγους, ἐξέθεσα μόνον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀναγκαῖα διὰ νὰ κατανοηθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§115Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἴπατε ὅτι ἤρχισε λειτουργοῦσα ἡ λέσχη τοῦ Ἀκταίου ἄνευ ἀδείας.

§116Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Ὄχι· καὶ ἐγὼ καὶ ὁ κ. Καφαντάρης καὶ ὅλη ἡ Συνέλευσις ἐγνώριζεν ὅτι ἔγινε τὸ Καζίνο τοῦ Ἀκταίου καὶ ἤρχισε νὰ λειτουργῇ καὶ διεξήγοντο ἐνταῦθα συνομιλίαι μεταξύ μας περὶ αὐτοῦ, καὶ ὅλος ὁ κόσμος ἐδυσφόρει. Ὅταν ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου ἦλθε μία καταγγελία ὅτι παρὰ τὸ ἄρθρον 12 τοῦ νόμου παρέμενον καὶ ἔνοικοι τοῦ ξενοδοχείου εἰς τὸ Ἀκταῖον, ἠθέλησα τότε νὰ πιασθῶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ νὰ τὸ κλείσω ἔστω καὶ δύο ἂν ἦσαν οἱ ἔνοικοι. Ἔκαμα δὲ τότε τὸ ἀντίθετον ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ὁ κ. Καφαντάρης, ἐπῆγα δηλαδὴ εὗρον τὸν κ. Νομικὸν ὁ ὁποῖος κατῴκει εἰς αὐτό, εὗρον καὶ μίαν οἰκογένειαν, καὶ εἶπον εἰς αὐτοὺς νὰ μὴ φύγουν, ὅτι δὲν ἔχει κανεὶς δικαίωμα νὰ τοὺς ἐκδιώξῃ, ἐφώναξα δὲ καὶ τὸν ξενοδόχον καὶ ἐνώπιόν των διέταξα νὰ παρέχῃ ὅλα τὰ μέσα τῆς διαμονῆς εἰς αὐτοὺς τοὺς ἐνοίκους. Ἐζήτησα ὅπως εἶπον νὰ ἁρπαχθῶ ἀπὸ κάθε σημεῖον καὶ ἔκαμα καὶ διαταγὴν νὰ μεταβῇ κάτω εἷς ταγματάρχης αὐτοπροσώπως, νὰ κάμῃ ἔρευναν καὶ νὰ βεβαιώσῃ ἐὰν ὑπάρχῃ καὶ εἷς ἔστω ἔνοικος τοῦ ξενοδοχείου.

§117Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως καὶ προηγουμένως καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐβεβαίωσεν ὅτι ὅταν μετέβη εἰς τὸ Ἀκταῖον εὗρεν ἐνοικιαστὰς εἰς αὐτό· ὁ δὲ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐβεβαίου ὅτι ἐζήτησε τὸν διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας διὰ νὰ μάθῃ πῶς ἀνέλαβε τὴν ἄδειαν τῆς λειτουργίας τῆς Λέσχης τοῦ Ἀκταίου ὁ διευθυντὴς αὐτῆς, καὶ ὅτι ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας τοῦ ἀπήντησεν ὅτι δὲν γνωρίζει. Ἐξ ὅλων αὐτῶν προκύπτει ὅτι καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως ἔλαβον γνῶσιν ὅτι ἐπὶ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα τὸ Ἀκταῖον ἐλειτούργει ἄνευ ἀδείας. Ἐρωτῶ λοιπὸν ὑμᾶς ὅταν ἀνεκαλύψατε ὅτι τὸ Ἀκταῖον ἐλειτούργει ὡς λέσχη ἄνευ ἀδείας ἐφηρμόσατε τὸ νόμον; Ἐν πρώτοις ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ ἄδεια δὲν δίδεται ἀπὸ τὸν διευθυντὴν τῆς ἀστυνομίας.

§118Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Οὐδεὶς εἶπεν ὅτι ἡ ἄδεια δίδεται ἀπὸ τὸν διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας, εἶναι δὲ βέβαιον ὅτι ἐλειτούργει μετ’ ἀδείας καὶ τακτικῆς ἀδείας, ἡ γενομένη δὲ καταγγελία ἀφεώρα ὅτι παρὰ τὴν ἄδειαν τῆς λειτουργίας κατῴκουν ἐν αὐτῷ δύο ἄνθρωποι.

§119Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅταν σεῖς βεβαιοῖτε ὅτι ὅταν ἐπήγατε εἰς τὸ Ἀκταῖον, ηὕρατε καὶ ἐνοίκους, ἐπιθυμῶ νὰ μάθω τοῦτο: ἀντέβαινεν εἰς τὸν νόμον ἢ δὲν ἀντέβαινεν (θόρυβος). Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως δίδων τὰς ἐξηγήσεις περὶ τοῦ νόμου εἶπε καὶ ἐβεβαίωσεν ὅτι παρέστη πρὸ τοῦ θεάματος ἀποπομπῆς τῶν ἐνοίκων τοῦ Ἀκταίου, εἶπε μάλιστα ὅτι μετ’ ὀλίγον τὸ Ἀκταῖον ἐξεκενώθη ἠπῃνίχθη καὶ κἄτι ἄλλο εἰπὼν ὅτι πῶς ἐπετεύχθη δύναται ἡ Συνέλευσις νὰ μαντεύσῃ. Ἐρωτῶ λοιπὸν ἐφηρμόσθη ὁ νόμος αὐτός; ἀφοῦ ἐλειτούργει παρανόμως καὶ παρανόμως ἐλειτούργει καὶ ὅταν ἐλειτούργει παρὰ τὸ διάταγμα.

§120Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δι’ αὐτὸ ἐκλείσθη.

§121Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ὅταν διὰ τῆς βιαίας ἀποπομπῆς τῶν ἐνοίκων ἢ κατ’ ἄλλον τρόπον ἔπαυσε νὰ εἶναι ξενοδοχεῖον ἐλήφθη κανὲν μέτρον;

§122Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Ὅταν ἔπαυσε νὰ εἶναι ξενοδοχεῖον, ὅταν ἀπεχώρησαν οἱ ἔνοικοι ἀπὸ αὐτό, ἐπετράπη πάλιν νὰ ἀνοίξῃ. Περὶ τοῦ πῶς ἀπεχώρησαν οἱ ἔνοικοι δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος, ὁλόκληρος ἡ Ἀθήνα μετοικεῖ καὶ μετακινεῖται λαμβάνουσα ἀέρα. Μὴν ἐπιμένετε εἰς πράγματα γνωστά. Αὔριον θὰ γίνῃ ὁ ἔλεγχος καὶ θὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα.

§123Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅταν γίνῃ ὁ ἔλεγχος ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος.

§124Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλεῖ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§126Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἀλλὰ θὰ σηκωθοῦν καὶ ἄλλοι καὶ θὰ ἐπαναλάβουν τὰ ἴδια.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον μετὰ τὸν ρήτορα.

§128Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἔλεγχον, κ. Καρασεβδᾶ παρῃτήθην. Ἐπιφυλάττομαι νὰ ὁμιλήσω, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τοῦ ἐλέγχου.

§129Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ὑπεβάλομεν μίαν πρότασιν καὶ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε νὰ συμπληρώσῃ.

§131Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις, νὰ παύσῃ ἅπαξ διὰ παντὸς ἡ κατάστασις αὐτή.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελειώσατε, κ. Πληρεξούσιε.

§133Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος, ὅτι αἱ μεταβατικαὶ διατάξεις αἱ ἐν τῷ νόμῳ τῷ παλαιῷ περὶ λεσχῶν καὶ τυχηρῶν παιγνιδίων ἔπρεπε νὰ καταργηθοῦν. Δὲν συμφωνῶ μόνον ὡς πρὸς ἓν σημεῖον, ὡς πρὸς τοὺς φόβους τοὺς ὁποίους ἐξεδήλωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς καταργήσεως τὸ Κράτος νὰ ἐκτεθῇ εἰς ἀποζημιώσεις. Διὰ τῆς καταργήσεως οὐδένα ἀπολύτως κίνδυνον διατρέχει τὸ κράτος, διότι ὁ νόμος δύναται νὰ καταργήσῃ ἕτερον νόμον χωρὶς ὁ ὠφελούμενος ἐκ τοῦ νόμου ἐκείνου νὰ ἔχῃ δικαίωμα ἀποζημιώσεως. Θὰ ἦτο βεβαίως εὐχῆς ἔργον ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ καταργηθῇ ἐντελῶς τὸ χαρτοπαίγνιον, διότι, κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ καταργήσεως τῶν λεσχῶν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ καταργήσεως τοῦ χαρτοπαιγνίου. Περὶ τούτου πάντες ἀνεξαιρέτως θὰ εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ, περὶ τοῦ ὁποίου μάλιστα καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐβεβαίωσεν ὅτι τὸ Κράτος δι’ ὅλης αὐτοῦ τῆς δυνάμεως, τὴν ὁποίαν διαθέτει, δὲν δύναται νὰ πραγματοποιήσῃ τοῦτο, εἶναι καλὸν τὰ χαρτοπαίγνια νὰ ἀπαγορευθοῦν εἰς ἀπόστασίν τινα ἐκτὸς τοῦ κέντρου τῆς πόλεως, ὅπως διαλαμβάνει ὁ νόμος. Ἀλλὰ θὰ ἦτο προτιμοτέρα ἡ ἑξῆς διατύπωσις χάριν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ὁ νόμος. Ἐπιδιώκει τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν χαρτοπαιγνίων ἐκτὸς τοῦ κέντρου τῆς πόλεως ὄχι δι’ ἄλλου τινος λόγου, παρὰ διὰ νὰ μὴ εἶναι προσιτὴ ἡ μετάβασις οἱουδήποτε εἰς τὰ χαρτοπαίγνια. Θὰ ἦτο λοιπὸν καλύτερον κατὰ τὴν γνώμην μου νὰ γίνῃ ἡ ἑξῆς διατύπωσις «ἐκτὸς τῶν κέντρων τῶν σιδηροδρομικῶν συγκοινωνιῶν» (διότι αὐτὸ τὸ ὅριον τὸ ὁποῖον τάσσεται δὲν ἠξεύρω διά τίνα λόγον τὸ εἶχεν ὁ παλαιὸς νόμος), ἐκτὸς τῶν σιδηροδρομικῶν συγκοινωνιῶν, αἱ ὁποῖαι συνδέουν τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν. Εἶναι λόγος σπουδαῖος, κύριοι νὰ ἀπομακρυνθοῦν τὰ χαρτοπαίγνια ἐκ τῶν πόλεων. Δὲν συμβαίνει τοῦτο μόνον εἰς ἡμᾶς, συμβαίνει καὶ εἰς ἄλλα κράτη ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον αὐτόν. Ἀλλ’ ἐὰν προτιμᾶτε νὰ ἀφήσεται τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει, θὰ ἦτο πρακτικὸν νὰ ὁρισθῇ ὡς ὁ νόμος ὁ παλαιὸς ὥριζε, τὸ κέντρον τῆς πόλεως, ὡς ἀφετηρία τῶν 20 χιλιομέτρων νὰ λαμβάνηται τὸ κέντρον τῆς πόλεως.

§134Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Ἡμεῖς τὸ βάζομεν μακρύτερα ἀπὸ τὴν ἄκραν.

§135Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι λόγος σπουδαῖος ἐπιβάλλει νὰ παραμείνῃ «ἐκ τοῦ κέντρου τῆς πόλεως» ὅπως ὁ παλαιὸς νόμος ὥριζει.

§136Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Διατί, κύριε συνάδελφε;

§137Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διότι ἂν θέσετε ἐκ τοῦ ἄκρου τοῦ ἐγκεκριμμένου σχεδίου τῆς πόλεως, ὅπως γνωρίζωμεν, τὸ σχέδιον τῆς πόλεως μεταβάλλεται κάθε τόσον. Δὲν εἶναι σταθερὸν σημεῖον αὐτό.

§138Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἶναι προσωρινὴ διάταξις, δι’ ἓξ μῆνας. Δὲν ἀφορᾷ τὸν νόμον τὸν πάγιον.

§139Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ νόμος ὁ πάγιος εἶναι ἐν ἰσχύϊ.

§140Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Θὰ εἴπωμεν ἀπὸ τῆς περιμέτρου τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως.

§141ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ διορθωθῇ καὶ τὸ δεύτερον ἄρθρον.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μόδης.

§143Γ. ΜΟΔΗΣ. Μετὰ τὸν λόγον τοῦ κ. Καρασεβδᾶ δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε, ἀλλὰ κατόπιν τῆς τροπῆς, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ συζήτησις ἐπιβάλλεται νὰ ὁρισθῇ μία ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ γίνῃ ἔλεγχος τῆς ὅλης ὑποθέσεως.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλδῆς ἔχει τὸν λόγον.

§145Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἐκ τῆς γενομένης συζητήσεως διεπιστώθη τοῦτο, ὅτι κοινὴ εἶνε ἡ θέλησις τῆς Συνελεύσεως ὅλης πρὸς κατάργησιν τῶν λεσχῶν αὐτῶν τῶν χαρτοπαικτικῶν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως τοιαύτη εἶνε ἡ θέλησις τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, σύμφωνος καὶ μὲ τὸν πόθον τῆς ἔξω κοινωνίας, μοὶ φαίνεται ὅτι εὑρισκόμεθα ἀνακόλουθοι ψηφίζοντες νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου σκοπὸς εἶναι νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, κατὰ τοῦ ὁποίου ὅλοι ἔχουσιν ἐξεγερθῆ. Ἀντὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου λοιπὸν νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σπεύσῃ νὰ φέρῃ τὸ ριζικὸν νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν λεσχῶν. Γεννᾶται τὸ ζήτημα τῶν ἀποζημιώσεων καὶ ἔχω νὰ παρατηρήσω τοῦτο ἐφ’ ὅσον φοβούμεθα τὰς ἀποζημιώσεις προκειμένου περὶ ὁριστικῆς καταργήσεως τοῦ νόμου περὶ λεσχῶν, μήπως δὲν γεννᾶται καὶ διὰ τῆς τροποποιήσεως τοῦ νόμου αὐτοῦ ζήτημα ἀποζημιώσεως, ἐφ’ ὅσον θὰ παράσχῃ εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους τὸ δικαίωμα νὰ ὑπάγουν πάρα πέρα νὰ κάμουν τὰς λέσχας. Μήπως δὲν θὰ γεννηθῇ καὶ αὔριον αὐτὸ τὸ ζήτημα; Μοὶ φαίνεται λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ζήτημα κατὰ μέτωπον καὶ νὰ προχωρήσωμεν πρὸς τὴν ριζικὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ, ἐφ’ ὅσον ἀναγνωρίζομεν ὅτι αἱ λέσχαι αὗται ἀποτελοῦν ἑστίας διαφθορᾶς καὶ θέλομεν νὰ τὰς μετατοπίσωμεν. Πρέπει νὰ μεταφέρομεν τὴν ἑστίαν πάρα πέρα. Πρέπει νὰ φροντίσωμεν νὰ καταπνίξωμεν αὐτὴν τὴν ἑστίαν καὶ ὄχι νὰ τὴν μεταφέρωμεν πάρα πέρα. Μήπως δὲν εἶναι λαὸς πάρα πέρα; ἢ θὰ εἶναι μικρὰ ἡ μεταφορὰ, τὴν ὁποίαν θ’ ἀσκήσῃ ἡ λειτουργία μιᾶς λέσχης χαρτοπαιγνίου εἰς μίαν ἐπαρχίαν; Τὸ κακὸν μεταδίδεται δυστυχῶς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ κράτος τὸ ἐπίσημον ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν καὶ τὸ καθῆκον ν’ ἀμύνηται καὶ ὄχι νὰ ὑποκύπτει καὶ νὰ συμβάλλεται καὶ νὰ ἐπισημοποιῇ τὸ κακὸν αὐτό, διότι ἡ ἀντίληψίς μου εἶναι ὅτι καὶ μὲ ὅλην τὴν καταδίωξιν τῶν χαρτοπαικτικῶν λεσχῶν εἰς Ἀθήνας τὸ χαρτοπαίγνιον ἐξακολουθεῖ νὰ ὀργιάζῃ. Πρέπει νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας εἰς τὴν καταδίωξιν καὶ ὄχι εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ κακοῦ καὶ ἐπισημοποίησιν αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει ν’ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἀντὶ αὐτοῦ νὰ ὑποβληθῇ ἄλλο καταργοῦν τὸ χαρτοπαίγνιον.

§146Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Δὲν ἔχω τίποτε νὰ εἴπω παρὰ νὰ καταργήσωμεν τὸ χαρτοπαίγνιον· διὰ νὰ σώσωμεν ὅμως τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κράτους ἀπέναντι τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἔχει, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν καίτοι εἶμαι ὑπὲρ τῆς καταργήσεως ὅσον οὐδεὶς ἄλλος νὰ φέρῃ τροποποιήσεις διὰ νὰ ἐπιμηκύνῃ τὴν προθεσμίαν.

§147Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Κατόπιν τῆς ἐκδηλωθείσης ἐπιθυμίας τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ Δημοσίου ἀπὸ πάσης ἀποζημιώσεως νὰ θέσωμεν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως.

§148Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐννόμου Τάξεως, ὡς καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ἑνὸς σημείου τοῦ νομοσχεδίου, ἐπὶ τοῦ σημείου τῶν ἀποζημιώσεων. Ἐπεκράτει τελευταῖον μία τάξις τοῦ νὰ ἀνατρέπωνται συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι κατηρτίσθησαν δυνάμει νόμου. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦσι τὴν νομικὴν θεωρίαν, ὅτι ὁ κόσμος δύναται ἐν προκειμένῳ ν’ ἀναιρέσῃ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἱ ἐργολῆπται τῶν λεσχῶν πρὸς ἀποζημίωσιν, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ὑφίσταται καὶ Συνταγματικὴ διάταξις, ἡ ὁποία προστατεύει αὐτούς. Φρονῶ, ὅτι ἡ διάταξις ἡ περιεχομένη ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ἄνευ ἀποζημιώσεως δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι ν’ ἀποστερηθῶσι τῶν δικαιωμάτων των ἢ νὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ μετακινήσωσι τὴν λέσχην π. χ. ἀπὸ τὸ Νέον Φάληρον εἰς ἄλλο μέρος καίτοι διὰ τὸ Φάληρον ἔχουσι καταβάλῃ ὡρισμένας δαπάνας, πρέπει νὰ τροποποιηθῇ διὰ σχετικοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτρέψῃ τὸν κίνδυνον αὐτόν.

§149Α. ΔΑΡΓΕΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Εἶνε λύμη κοινωνικὴ αἱ λειτουργοῦσαι ἐν τῇ πρωτευούσῃ χαρτοπαικτικαὶ λέσχαι. Ἀπὸ τὸ θάρρος καὶ τὴν ἀποφασιστικότητα τῆς Κυβερνήσεως ἡ κοινωνία ἀναμένει τῆς θεραπείαν τῆς λυμαινομένης αὐτὴν πληγῆς. Ἀπὸ τὴν βαρεῖαν τὴν βαρυτάτην χεῖρα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐννόμου Τάξεως ἀναμένει ἡ κοινωνία νὰ πληγῇ καὶ ἐξαλειφθῇ τὸ φθοροποιὸν τοῦτο κακόν, τὸ καταισχῦνον τὰς Ἀθήνας στίγμα. Δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ οὐδὲ ὁ ἐλάχιστος δισταγμὸς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐντελῆ κατάργησιν τῶν χαρτοπαικτικῶν λεσχῶν, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν σύσσωμος ἡ Συνέλευσις, διερμηνεύουσα τὸ αἴσθημα ὁλοκλήρου τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας, τάσσεται ὑπὲρ τῆς ἰδέας ταύτης. Εἶναι μέρος τοῦ προγράμματος καὶ τοῦ ἔργου τῆς Δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως ἡ ἐξυγίανσις τῶν κοινωνικῶν ἠθῶν καὶ ἡ ἠθικοποίησις τῶν πολιτῶν. Διὰ τῆς ὑπάρξεως καὶ τῆς ἐπισημοποιήσεως τῆς λειτουργίας τοιούτων κέντρων διαφθορᾶς καὶ καταστροφῆς οἰκονομικῆς πάσης τάξεως ἀνθρώπων, ὄχι τροφίμων τῶν χαρτοπαιγνίων, τὸ ἀντίθετον ἐπέρχεται ἀποτέλεσμα, ἀναιροῦν καὶ ἐκμηδενίζον τὰς προθέσεις καὶ τὰς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ κεφαλαίῳ τούτῳ τῆς ἠθικοποιήσεως τῆς κοινωνίας. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐπιδιώκουσα διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου τὴν προσωρινὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν λεσχῶν ἐκ τῆς πόλεως, θὰ καταλήξῃ εἰς τὴν ὁλοσχερῆ αὐτῶν κατάργησιν. Ἀλλ’ οὐχ ἧττον τὸ μέτρον τοῦτο δὲν ἔχει τὴν πρακτικὴν σκοπιμότητα εἰς τὴν ὁποίαν ἀποβλέπει, ἀναφορικῶς πρὸς τὰς ἀποζημιώσεις τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ ζητήσωσι παρὰ τοῦ Δημοσίου οἱ ἐκ τοῦ ἰσχύοντος νόμου τὰ δικαιώματα αὐτῶν ἀρυόμενοι. Καὶ ἐὰν αἱ ἀποζημιώσεις αὗται δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποτραπῶσι ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι προτιμότερον νὰ ληφθῇ ἀπὸ τοῦδε μέτρον ῥιζικόν, τὸ μέτρον τῆς ἀμέσου καὶ ὁλοσχεροῦς καταργήσεως. Φρονῶ ὅμως ὅτι οὐχὶ διὰ νέου νόμου, ἀλλὰ διὰ ψηφίσματος τῆς Συντακτικῆς Συνελεύσεως, ἀκυροῦντος τὸν ἰσχύοντα νόμον, εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ περιφρουρηθῇ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους ἐκ τῶν ἀπειλουμένων ἀποζημιώσεων. Πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν δύναται νὰ μείνῃ ἀλώβητος παρὰ τῇ κοινῇ συνειδήσει διὰ τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς λειτουργίας, ἔστω καὶ τῆς προσωρινῆς, τῶν χαρτοπαικτικῶν λεσχῶν. (Χειροκροτήματα).

§150Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐννόμου Τάξεως). Ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀγορεύσαντα λέγω, ὅτι ὅταν ἕνα κακὸν πλήσσηται τότε ἐξαπλοῦται περισσότερον. Ἄλλοτε κατηργήθησαν ὑπὸ τῆς Ἀστυνομικῆς Ἀρχῆς ἐν Πειραιεῖ οἱ οἶκοι ἀνοχῆς καὶ ἤδη ἡ ἰδία ἀρχὴ ζητεῖ νὰ ἐπαναφέρῃ αὐτοὺς διότι κινδυνεύει ὁλόκληρος ὁ Πειραιεὺς νὰ μεταβληθῇ εἰς οἴκους ἀνοχῆς. Φοβοῦμαι μήπως φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποχώρητον. Φοβοῦμαι μήπως μεταβάλλωμεν τὰ σπίτια τῶν Ἀθηνῶν εἰς χαρτοπαίγνια. Οἱ ἐλαυνόμενοι ἀπὸ τὸ πάθος αὐτὸ δὲν θὰ σταματήσωσι, καὶ ἐὰν τοὺς τυφεκίσωμεν· αὐτοὶ θὰ ἐξακολουθῶσι νὰ παίζωσι χαρτιά. Δυνάμεθα νὰ τοὺς ἐμποδίσωμεν μεταφέροντες τὰς χαρτοπαικτικὰς λέσχας εἰς ἀπομεμακρυσμένα μέρη, ὅπου διὰ νὰ ὑπάγῃ τις ἀπαιτεῖται νὰ δαπανήσῃ 300 καὶ πλέον δραχμάς. Πρὸ ἡμερῶν μοὶ κατηγγέλθη, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ χαρτοπαίγνιον εἰς μίαν οἰκίαν καὶ ὅτι ἐπρόκειτο νὰ παρασυρθῇ πλουσιώτατος Ἀμερικανός. Ἐδίστασα νὰ δώσω ἄδειαν εἰς τὸν συνταγματάρχην ὃν κατέστησα προσεκτικόν! ὅτι διὰ νὰ εἰσέλθῃ πρέπει νὰ ἔχῃ πεποίθησιν ὅτι θὰ παίξωσιν.

§151Γ. ΒΡΑΧΗΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως μὲ ἐπρόλαβε ἀκριβῶς εἰς τὰς σκέψεις καὶ ἀντιλήψεις διὰ τῶν ὁποίων ἤθελον ν’ ἀπασχολήσω τὴν Συνέλευσιν. Ἐζήτησαν οἱ κ.κ. συνάδελφοι τὴν κατάργησιν τῶν χαρτοπαικτικῶν λεσχῶν, καὶ μάλιστα ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν. Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγω, τὰ λέγω μὲ κίνδυνον νὰ χαρακτηρισθῶ, ὡς ὑπερασπιστὴς τοῦ χαρτοπαιγνίου. Θὰ παρακαλέσω τοὺς μὴ παίζοντας ποτὲ χαρτιὰ νὰ βάλλωσι πρῶτοι τὸν λίθον. Θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῶν συναδέλφων κατὰ τοιοῦτον τρόπον ζητούντων τὴν κατάργησιν ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν τῶν χαρτοπαικτικῶν λεσχῶν. Θὰ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις προτοῦ καταργήσῃ τὰ χαρτοπαίγνια νὰ σχηματίσῃ εἰδικὸν σῶμα καταργήσεως. Διότι καὶ ἄλλοτε ἐπὶ τοῦ στρατηγοῦ Ζυμβρακάκη ἐγένετο καταδίωξις τῶν χαρτοπαικτῶν ἐντατικωτάτη καὶ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν ὅτι ὅλα τὰ σπήτια τῶν Ἀθηνῶν νὰ μεταβληθοῦν εἰς χαρτοπαίγνια. Ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν νὰ διαφθαροῦν κορίτσια καὶ οἰκογένειαι ὁλόκληροι. Ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν ἡ κοινωνία τῶν Ἀθηνῶν νὰ ἔχῃ μεταβληθῇ εἰς ἕνα παμμέγιστον χαρτοπαίγνιον.

§152ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἡ διαφθορὰ δὲν ὑπῆρξε ποτὲ μεγαλυτέρα.

§153Γ. ΒΡΑΧΗΝΟΣ. Εἰς τὴν σημερινὴν οἰκονομικὴν κρίσιν ὅπου εἶναι 1200 οἶκοι ἀνοχῆς εἰς τὰς Ἀθήνας, λέγεται νὰ καταργήσωμεν τὸ χαρτοπαίγνιον ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν. Μὲ τὶ θὰ ζήσῃ ὅλος αὐτὸς ὁ κόσμος;

§154Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Μὲ τὶ ἔζη;

§155Γ. ΒΡΑΧΗΝΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ ἕνας κόσμος ὁλόκληρος τὸν ὁποῖον ἡ πολιτεία ἠνέχθη καὶ τὸν ἐπροστάτευσεν καὶ μετὰ τοῦ ὁποίου συνεβλήθη ἐν πολιτικόν....

§156Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Ἔχει συμβληθῇ;

§157Γ. ΒΡΑΧΗΝΟΣ. Καὶ προχθὲς ἀκόμη συνελήθη καὶ ἔρχεται σήμερον ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν καὶ νὰ τοῦ λέγῃ πήγαινε νὰ εὕρῃς δουλειὰ ἀλλὰ ἀσχέτως πρὸς ὅλα αὐτὰ σᾶς λέγω ὅτι εἰς τὴν σημερινὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν ἐπειδὴ δὲν θὰ ἠμπορέσετε μὲ τὰ σημερινὰ μέτρα νὰ τοὺς ἐμποδίσετε, θὰ μεταβάλλουν τὰς Ἀθήνας εἰς κράτος χαρτοπαιγνίων. Βρῆτε τότε σώματα ἀσφαλείας νὰ τοὺς ἐμποδίσετε.

§158Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωνται κατασταλτικὰ μέτρα.

§159Γ. ΒΡΑΧΗΝΟΣ. Ὄχι ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν ποῦ ἐπιμένουν οἱ ζητοῦντες νὰ θεραπευθῇ τὸ κακόν. Σιγά, σιγά.

§160Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κανὲν κακὸν εἰς τὸν κόσμον δὲν κατωρθώθη ποτὲ νὰ ἐξαλειφθῇ παντελῶς. Τὰ κράτη ὅμως τὰ εὐνοούμενα κατωρθώνουν νὰ περιορίζουν τὰ κακὰ τὰ ὁποῖα μαστίζουν τὴν ἀνθρωπότητα. Ἓν ἐκ τῶν κακῶν εἶναι ἡ χαρτοπαιξία καὶ διὰ τῆς καταδιώξεως, ὄχι διὰ τῆς ἐλευθερίας, κατώρθωσε νὰ περιορισθῇ. Τὸ κράτος τὸ Ἑλληνικὸν εὐνομούμενον ὑπῆρξεν μετὰ τὸ 1909 καὶ ἐντεῦθεν μέχρι τοῦ 1915 καὶ τότε κατώρθωσε νὰ περιορισθῇ τὸ κακὸν τῆς χαρτοπαιξίας εἰς βαθμὸν ἀπίστευτον. Εἶνε ἐνδεδειγμένη λοιπὸν ἡ καταδίωξις τῆς χαρτοπαιξίας διότι ἄλλως τε εἶναι γενικὸν μέτρον εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Κατ’ ἐξαίρεσιν δὲ τὸ Ἑλληνικὸν κράτος ἔχει ἐλευθερίαν εἰς τοὺς χαρτοπαίκτας.

§161ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐδολοφονήθη ὁ Δεληγιάννης ἀπὸ τοὺς χαρτοπαίκτας.

§162Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Καὶ τότε ποῦ ἐδολοφονήθη 50 χαρτοπαῖκται ἦσαν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Μοῦ ἀναφέρετε γεγονὸς πρὸ τοῦ 1912 ὅτε Κράτος δὲν ὑπῆρχε. Ὁμιλῶ περὶ τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν πάντες ὁμολογοῦν ὅτι ὑπῆρχε διοίκησις.

§163Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Θέλετε νὰ καταλήξετε εἰς ἕνα συμπέρασμα. Ἐπιθυμεῖτε νὰ καταργηθοῦν τελείως; Νὰ ὑποβάλλετε μίαν τροπολογίαν καὶ κατὰ τὴν 2αν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν θὰ συζητηθῇ ἡ τροπολογία τῆς καταργήσεως, καὶ τὸ νομοσχέδιον διορθούμενον θὰ τὸ φέρομεν εἰς συζήτησιν διότι ἔχει μερικὰς ἐλλείψεις. Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ καταργηθοῦν. Σᾶς ὑπέδειξα ὅμως τὰς δυσχερείας τῆς ἐφαρμογῆς. Ἄν ἡ Συνέλευσις νομίζει ὅτι δύναται νὰ τὰς ὑπερπηδήσῃ ἂς τὰς καταργήσῃ. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ἀπόψε εἰς πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, κάνετε τὰς τροπολογίας σας, νὰ τυπωθοῦν καὶ τότε νὰ γίνῃ μία εὐρυτάτη συζήτησις πληθούσης τῆς Συνελεύσεως.

§164Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν θὰ φέρω νὰ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. (Νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον.) Ἀναγινώσκονται ἅπαντα τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου καὶ γίνονται δεκτὰ δι’ ἀναστάσεως).

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶνε σύμφωνος ἡ Συνέλευσις διὰ τὴν λύσιν τῆς συνεδριάσεως;

§167ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν Δευτέραν ὥραν 5½ μ. μ. (Ὥρᾳ 9 μ. μ.)