1924.05.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 40Η

Τρίτη 20 Μαΐου 1924

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρᾳ 5.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγιγνώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὰς σεμνὰς τελετὰς αἵτινες ἔλαβον χώραν ἐπὶ τῇ ἑκατονταετηρίδι τοῦ θανάτου τοῦ Βύρωνος, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Συνελεύσεως κατέθηκα στέφανον δάφνης εἰς ἔνδειξιν τῆς αἰωνίας εὐγνωμοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῆς ὀφειλομένης τιμῆς πρὸς τὸν μέγαν Φιλέλληνα, ὅστις καὶ τὴν ζωήν του ἐθυσίασεν ὑπὲρ τῆς ἀγωνιζομένης Ἑλλάδος. Ἐπίσης ἔχω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰς ἑξῆς ἀναφοράς: —Διάφορα σωματεῖα καὶ ὀργανώσεις διαφόρων μερῶν τῆς Ἑλλάδος συγχαίρουσι τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν καὶ τὸν λαὸν ἐπὶ τῇ ἀνακηρύξει τῆς Δημοκρατίας. —Ἡ ἕνωσις τῶν παλαιῶν πολεμιστῶν Ἐπανωμῆς διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ ἀμνήστευσιν τῶν στρατιωτῶν ὑποδικοκαταδίκων. —Οἱ δημοδιδάσκαλοι Ἀττικῆς ὑποβάλλουσι ψήφισμα, ἐκφράζοντες τὴν εὐχὴν ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῆς Παιδείας. —Οἱ μαθηταὶ τῆς στʹ τάξεως τοῦ Αʹ καὶ Βʹ Γυμνασίου Χανίων παρακαλοῦσιν ὅπως τροποποιηθῇ τὸ Διάταγμα τὸ ἀφορῶν τὰς ἐξετάσεις των. —Ὁ ἀγροτικὸς Συνεταιρισμὸς τοῦ χωρίου Γιανιτσαροχώρι τῆς ἐπαρχίας Φαρσάλων διαμαρτύρεται κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς ἀπαλλοτριώσεως Βόλου σχετικῶς μὲ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ τσιφλικίου Γιανιτσαροχώρι. —Ἡ Ὀργάνωσις τῶν παλαιῶν πολεμιστῶν Προσωτσάνης διαμαρτύρεται ἐναντίον τῶν ἐκεῖ κρατικῶν ὀργάνων. —Τὸ Σωματεῖον προσφύγων Χίου παρακαλεῖ ὅπως ἐγκατασταθῶσιν οὗτοι εἰς τὰς ἐν Χίῳ τουρκικὰς περιουσίας. —Οἱ κάτοικοι Βαρυμπόμπης ζητοῦσι τὴν ἐφαρμογὴν ἐν Φθιώτιδι τοῦ νόμου περὶ ἀπαλλοτριώσεως. —Οἱ ἐν Ρίῳ κατάδικοι παρακαλοῦσι θερμῶς τὴν Συνέλευσιν ὅπως τύχωσι χάριτος. —Ἡ Ἕνωσις τῶν ἐφέδρων χωροφυλακῆς Κρήτης παρακαλεῖ ὅπως χορηγηθῶσι καὶ εἰς αὐτοὺς τὰ χορηγούμενα οἰκογενειακὰ ἐπιδόματα εἰς τοὺς ἐφέδρους. —Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Κούρταγα Μεγαλοπόλεως αἰτοῦσι τὴν ἄρσιν τοῦ φόρου τῶν ἀκαθαρίστων γεωργικῶν προσόδων, τὴν ἵδρυσιν Γεωργικῆς Τραπέζης καὶ Κυβερνητικῶν πρατηρίων διὰ τὰ γεωργικὰ ἐργαλεῖα. —Ὁ ἐν Καστορίᾳ Σύνδεσμος τῶν γουνοποιῶν ἐκθέτει τὰς ἀπόψεις του ἐπὶ τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶν τὴν Συνέλευσιν ὅπως υἱοθετήσῃ ταύτας. —Ἡ Συντεχνία κηπουρῶν Λαγκαδᾶ παρακαλεῖ ὅπως μὴ τοὺς ἀφαιρεθῶσιν οἱ λαχανόκηποι. —Ἡ Ἕνωσις τῶν κατωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων Πατρῶν παρακαλεῖ ὅπως περιληφθῶσιν εἰς τὸ Διάταγμα τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστικῶν. —Ὁ Σύλλογος τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς Ἡρακλείου αἰτεῖται τὴν ἐπαναφορὰν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ἁπάντων τῶν ἀποταχθέντων ἐκ τῶν νομῶν Ἡρακλείου καὶ Λασηθίου. —Πτυχιοῦχοι ἰδιωτικῶν ἐμπορικῶν σχολῶν αἰτοῦσιν ὅπως τοῖς ἐπιτραπῇ νὰ δώσωσιν εἰσιτηρίους ἐξετάσεις εἰς τὴν Ἀνωτάτην Ἐμπορικὴν Σχολήν. —Διάφοροι ἀπόστρατοι ἀξιωματικοὶ ζητοῦσι τὴν ἀφομοίωσιν τῆς συντάξεώς των μὲ τὴν τελευταίως χορηγουμένην. —Οἱ ὑποδικοκατάδικοι Ρίου, οἱ μὴ συμπεριληφθέντες εἰς τὸ εὐεργέτημα περὶ ἀπονομῆς χαρίτων ἐπὶ τῇ ἀνακηρύξει τῆς Δημοκρατίας, ζητοῦσιν ὅπως συμπεριληφθῶσι καὶ οὗτοι. —Ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν ἐν Λήμνῳ Τενεδίων προσφύγων ζητεῖ ὅπως ἐγκατασταθῶσι καὶ οὗτοι ὡς καὶ οἱ λοιποὶ πρόσφυγες. —Ὁ Σύνδεσμος χηρῶν, γονέων καὶ ἀναπήρων ἐκ τοῦ κατὰ θάλασσαν ὑποβρυχιακοῦ πολέμου παρακαλεῖ ὅπως συμπεριληφθῶσι κατὰ τὴν μελετωμένην ἀποζημίωσιν τῶν ἐφοπλιστῶν. —Ὁ γεωργικὸς Συνεταιρισμὸς Βάκαρι–Τρικκάλων αἰτεῖται τὴν ἀνάκλησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1770 ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας περὶ μὴ ἀπαλλοτριώσεως ἀγροκτημάτων. —Ὁ Δημ. Παυλάκης τέως τελωνοφύλαξ Θεσσαλονίκης αἰτεῖται τὸν ἐπαναδιορισμόν του. —Ὁ Κωστ. Χαλόφτης κατάδικος παρακαλεῖ ὅπως ἡ ἀπονομὴ χαρίτων ἐπὶ τῇ ἀνακηρύξει τῆς Δημοκρατίας ἐπεκταθῇ εἰς πάντας τοὺς καταδίκους. —Ἡ Ἕνωσις παλαιῶν πολεμιστῶν Ἀμφίσσης καὶ περιχώρων αἰτεῖται τὴν πρόσληψιν τῶν ἀέργων ἐφέδρων καὶ θυμάτων στρατοῦ εἰς τὰς δημοσίας καὶ δημοτικὰς θέσεις. —Οἱ πρόσφυγες Γρεβενῶν παραπονοῦνται διὰ τὴν κατάληψιν τῶν κτημάτων τῶν ἀνταλλαξίμων ὑπὸ διαφόρων ἐντοπίων καὶ ζητοῦσιν ὅπως προστατευθῶσιν. —Ὁ Καππαδοκικὸς Σύλλογος Δράμας καταγγέλλει τὰς ὑπερβασίας τῶν Τουρκικῶν Ἀρχῶν ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων Καππαδοκίας καὶ αἰτεῖται τὴν ἐπέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως. —Οἱ ἐν Πειραιεῖ οἰκοδομικοὶ συνεταιρισμοὶ δημοσίων ὑπαλλήλων ζητοῦσι τὴν παραχώρησιν τῶν αἰτουμένων γηπέδων καὶ τὴν μὴ τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 33 τοῦ σχετικοῦ Νομ. Διατάγματος. —Οἱ καπνοβιομήχανοι Σύρου ζητοῦσιν ὅπως ἀρθῇ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς κατασκευῆς σιγαρέττων γʹ ποιότητος. —Οἱ Ἰατροδικασταὶ τῶν Εἰσαγγελιῶν Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ζητοῦσιν ὅπως ἐξομοιωθῶσιν πρὸς τοὺς Εἰσαγγελεῖς Πρωτοδικῶν κατὰ βαθμὸν καὶ μισθόν. —Ἡ Γαρουφαλλιὰ χήρα Ἰωάννου Παχούλη, τοῦ κατὰ τὴν διενέργειαν τοῦ δημοψηφίσματος φονευθέντος ζητεῖ ὅπως τῇ ἀπονεμηθῇ σύνταξις ἴση πρὸς τὸν μισθὸν ὃν ἐλάμβανεν ὁ σύζυγός της ὡς τμηματάρχης τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. —Οἱ μαθηταὶ τῆς δʹ τάξεως τῶν Γυμνασίων Ἀμαλιάδος καὶ Ζακύνθου ζητοῦσιν τὴν κατάργησιν τοῦ Νομοθ. Διατάγματος «περὶ ἀπολυτηρίων ἐξετάσεων». —Ὁ Γεώργιος Κριτσαδόπουλος ὑπολοχαγὸς ἐν ἀποστρατείᾳ ζητεῖ ὅπως τῷ ἀπονεμηθῇ ἡ σύνταξις τοῦ λοχαγοῦ. —Οἱ μαθηταὶ τῆς ἐν Τριπόλει Ἱερατικῆς Σχολῆς διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀδικαιολόγητον στέρησιν τοῦ δικαιώματος αὐτῶν ὅπως μετὰ τὴν τετραετῆ φοίτησίν των διορίζωνται δημοδιδάσκαλοι. —Οἱ κάτοικοι Γούρας παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν ὅπως περιβάλῃ διὰ τῆς ψήφου της τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν νόμου περὶ ὑπαγωγῆς των εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λαμίας. —Ὁ Νικόλαος Πλουτινάκης ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας αἰτεῖται ὅπως ἐπανορθωθοῦν αἱ γενόμεναι ἀδικίαι εἰς τιμίους ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τούτου. —Ὁ προσωρινὸς διδάσκαλος Σωκράτης Φαραντάτος αἰτεῖται ὅπως τῷ χορηγηθῇ τὸ εἰς τοὺς τακτικοὺς χορηγούμενον ἐπίδομα 13%. —Οἱ κάτοικοι Δούσιας ζητοῦσι τὴν κατασκευὴν ὑδραυλικῶν ἔργων πρὸς παρεμπόδισιν τῶν πλημμυρῶν εἰς τὴν περιφέρειαν Στυμφαλίας. —Ὁ πληρεξούσιος Θεσσαλονίκης κ. Ἰασονίδης διαμαρτύρεται κατὰ τῶν ὀργάνων ἐποικισμοῦ Δράμας ἀφησάντων τὸν προσφυγικὸν κόσμον κατὰ τὰς ἡμέρας τοῦ Πάσχα ἄνευ σίτου καὶ χρημάτων. —Ὁ ἀγροτικὸς κόσμος Καλαμπάκας ζητεῖ τὴν κατάργησιν τῶν ἐπιβληθεισῶν διατιμήσεων εἰς τὰ γεωργοκτηνοτροφικὰ προϊόντα. —Ὁ ἐμπορικὸς Σύλλογος Ρεθύμνης ζητεῖ ὅπως καταργηθῇ ἡ φορολογία κύκλου ἐργασιῶν. —Ἡ ἐθνικὴ Ἕνωσις φιλελευθέρων καὶ Δημοκρατικῶν ἐφέδρων Σουφλίου, ἀπευθύνουσα χαιρετισμὸν πρὸς τὴν Δʹ Συντακτικὴν Συνέλευσιν, ὑποβάλλει τὴν θερμὴν εὐχὴν ὅπως αἱ εὐγενεῖς αὐτῆς προσπάθειαι ἀποδῶσιν ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ ἔθνους. —Ὁ Σύλλογος ἀλληλεγγύης Τ.Τ.Τ. ζητεῖ βελτίωσιν τῆς θέσεώς του. Ἐπίσης ἀνακοινῶ ὅτι ὁ συνάδελφος κ. Γρηγοριάδης μοὶ ἀπέστειλε τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ ὁλόκληρον καὶ ἔπειτα νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς ἐνέργειαν τῶν δεόντων. (ἀναγινώσκει) Πρόεδρον Ἐθνοσυνελεύσεως, Ἀθήνας «Προσελθὼν ταγματάρχην Πυροβολικοῦ Βλαχόπουλον ταξινομήσεως κτηνῶν Ἐδέσσης ἀποκαλυπτόμενος, παρακαλῶν εἰσακούσῃ παράκλησιν καταγραφῆς κτηνῶν νομάδων διαμενόντων ὀκτὼ μῆνας Ἔδεσσαν, τέσσαρας Κατρανίτσαν, οὓς παρέπεμπε Καϊλάρια ἀδίκως ἀπωλέσωσι τέσσαρας ἡμέρας ἐργασίας καὶ μετὰ δήλωσιν ἰδιότητός μου πληρεξουσίου ἀπεπέμφθην σκαιῶς, κακοποιηθείς, στρατιωτῶν του παυσαμένων μένον μετὰ δήλωσιν στρατιωτικῆς ἰδιότητός μου μηδόλως παρεμβάντος ταγματάρχου στόπ. Ἐπρόκειτο δίκαιον ἐκλογέων ξένης περιφερείας. στόπ. Ἀναμένω ἱκανοποίησιν ἄμεσον πληρεξουσίου, ὑπερτάτης ἐθνικῆς Ἀρχῆς πρὶν καταφύγω Τύπον· ἀπαντήσατε». Νομίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις εἶναι σύμφωνος νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§3ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. —Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλει ἔγγραφον τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Σύρου περὶ χορηγήσεως ἀδείας πρὸς ποινικὴν δίωξιν τοῦ πληρεξουσίου Σάμου Ι. Μαλαχία. —Ὁμοίως τοῦ Εἰσαγγελέως Πρωτοδικῶν Βερροίας πρὸς ποινικὴν δίωξιν τοῦ πληρεξουσίου Βερροίας Ἀβραὰμ Γρηγοριάδου. —Ὁμοίως τοῦ Εἰσαγγελέως Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν πρὸς ποινικὴν δίωξιν τῶν πληρεξουσίων Κρήτης Νικ. Ζουδιανοῦ, Νάξου Α. Πραντούνα καὶ Δ. Προμπονᾶ καὶ Οἰτύλου Π. Μαυρομιχάλη. —Ὁμοίως τοῦ Εἰσαγγελέως Πρωτοδικῶν Σερρῶν πρὸς ποινικὴν δίωξιν τοῦ πληρεξουσίου Σερρῶν Ἰακώβου Τριανταφύλλου. —Ὁμοίως τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Πατρῶν πρὸς ποινικὴν δίωξιν τοῦ πληρεξουσίου Ζακύνθου Καίσαρος Ζέζα. —Ὁμοίως τοῦ Εἰσαγγελέως Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν πρὸς ποινικὴν δίωξιν τοῦ πληρεξουσίου Βόλου Γ. Παπαγεωργίου. (Παραπέμπονται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπὴν τῆς Συνελεύσεως).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πληρεξούσιος Ἀθηνῶν–Πειραιῶς κ. Α. Δοξιάδης ζητεῖ τρίμηνον ἄδειαν ἀπουσίας διὰ τὸ ἐξωτερικόν. —Ὁμοίως ὁ πληρεξούσιος Κοζάνης κ. Α. Κοντοδίνας ζητεῖ τρίμηνον ἄδειαν ἀπουσίας διὰ τὸ ἐξωτερικόν. —Ὁμοίως ὁ πληρεξούσιος Βόλου κ. Γ. Παπαγεωργίου ζητεῖ τρίμηνον ἄδειαν ἀπουσίας διὰ τὸ ἐξωτερικόν. —Ὁμοίως ὁ πληρεξούσιος Καβάλλας κ. Α. Σταμούλης ζητεῖ δίμηνον ἄδειαν ἀπουσίας διὰ τὸ ἐξωτερικόν. —Ὁμοίως ὁ πληρεξούσιος Ἠλείας κ. Νεοκλῆς Παπαγιαννόπουλος ζητεῖ μηνιαίαν ἄδειαν ἀπουσίας λόγῳ ὑγείας. (Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως αἱ ἄδειαι χορηγοῦνται).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπίσης ἀνακοινῶ ὅτι: —Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Π. Μερλόπουλος καὶ Π. Φλέσσας ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 2125 περὶ καταργήσεως εἰσφορῶν τῶν δήμων κλπ.». —Ὁ πληρεξούσιος κ. Γ. Ροδόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν ψηφίσματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 24 Μαρτίου τρ. ἔ. ψηφίσματος τῆς Συνελεύσεως περὶ «ἐκλογῆς ὡς πληρεξουσίων ὑπαλλήλων ἐν διαθεσιμότητι». —Ὁ αὐτὸς πληρεξούσιος ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων «περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς χρησιμοποιήσεως ξενοδοχείων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ προαστείων δι’ ἕτερον σκοπὸν» καὶ «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2663 «περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νέου σχεδίου πόλεως Θεσσαλονίκης». —Ὁ πληρεξούσιος κ. Ν. Ζουμῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἀπὸ 22 Νοεμβρίου 1923 Ν. Δ. περὶ συγκροτήσεως πενταμελοῦς Συμβουλίου διὰ τὴν ἐν τῷ Ναυτικῷ ἐπαναφορὰν ἀξιωματικῶν κλπ.» —Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 56163 τῆς 3ης Μαΐου ἐ. ἔ. ἐγγράφου του ὑπέβαλε εἰς τὴν Συνέλευσιν τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τοῦ 1924–1925. —Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Λ. Χατζηκυριάκος ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τοὺς ὑπαξιωματικοὺς Π. Ναυτικοῦ». 2) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1830 περὶ ὀργανώσεως τοῦ κλάδου τῶν τηλεγραφητῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». 3) «Περὶ προσθήκης εἰς τὸ ἀπὸ 16 Ἰουνίου 1914 Ν. Διάταγμα κυρωθὲν διὰ τοῦ 480 νόμου». 4) «Περὶ ἀνακλήσεως ἐν καιρῷ εἰρήνης εἰς ἐνέργειαν ἀνωτάτων καὶ ἀνωτέρων ἐφέδρων μαχίμων ἀξιωματικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». 5) «Περὶ διαρκείας τῆς ἐν τῷ Π. Ναυτικῷ ὑπηρεσίας τῶν ἀποστελλομένων εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν πρὸς ἐκπαίδευσιν». 6) «Περὶ ὁρισμοῦ ποσοῦ δι’ ἐνοικίασιν οἰκημάτων διὰ Ν. Γ. ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν κλπ.» 7) «Περὶ συστάσεως κλάδου πυροτεχνουργῶν ἐν τῷ Π. Ναυτικῷ». 8) «Περὶ τάξεως τῶν Σωμάτων καὶ κανονισμοῦ τῆς ἀρχαιότητος τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». 9) «Περὶ συστάσεως συνεργείου παρὰ τῷ σταθμῷ τῶν αὐτοκινήτων Π. Ναυτικοῦ». 10) «Περὶ κατατάξεως σημαιοφόρων, ἀνθυποπλοιάρχων, λογιστῶν καὶ ὑπολογιστῶν εἰς τὸ Ἀεροπορικὸν Σῶμα». — Οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Ὑγιεινῆς, Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως κ. Δ. Πάζης καὶ τῶν Ναυτικῶν κ. Α. Χατζηκυριᾶκος ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ ἀπὸ 18 Ὀκτωβρίου 1923 Ν. Δ. περὶ ὀργανώσεως Ὑγειονομείου Πειραιῶς καὶ Θεσσαλονίκης». —Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Ἐμμ. Τσουδερὸς ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συναφθείσης τῇ 22 Ἀπριλίου 1924 συμβάσεως, ἀφορώσης τὴν χορηγίαν προκαταβολῆς ἐκ δραχ. τριάκοντα ἑκατομμυρίων εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως προσφύγων». 2) «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συναφθείσης τῇ 4 Μαρτίου 1924 συμβάσεως, ἀφορώσης τὴν παροχὴν ἐγγυήσεως εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ τὰ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων δαπανηθησόμενα πρὸς ἐγκατάστασιν προσφύγων ἐπὶ γαιῶν μὴ περιελθουσῶν κατὰ κυριότητα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ταύτην». Ὁμοίως ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων, τὰ ὁποῖα παρακαλεῖ ὅπως κηρυχθῶσι κατεπείγοντα: 1) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης συναφθείσης συμβάσεως περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας ἐξοφλήσεως τῆς ἐκ φράγκων 13.710.000 τιμήματος τοῦ Δανείου τῶν 40 ἑκατομ. φρ. πρὸς 6% τοῦ 1921». 2) «Περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 26 Φεβρουαρίου 1924 μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συμβάσεως περὶ συνομολογηθείσης τροποποιήσεως τῆς ἀπὸ 1 Ἰουνίου 1922 συμβάσεως περὶ χορηγήσεως προσωρινοῦ δανείου φρ. 50 ἑκατομμυρίων». 3) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συνομολογηθείσης συμβάσεως περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας λήξεως τῶν προσωρινῶν εἰς δραχμὰς χρυσῶν δανείων τῆς ἄνω Τραπέζης πρὸς τὸ Ἑλλ. Δημόσιον αʹ) 40.000.000 πρὸς 6% τοῦ 1915 βʹ) 5.000.000 πρὸς 6% τοῦ 1917 τῶν μετατραπέντων εἰς προσωρινὰ δάνεια καὶ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἴσου ποσοῦ πρὸς 4%. 4) «Περὶ συνομολογήσεως δανείου ἐκ Καναδικῶν δολλαρίων 8 ἑκατομμυρίων πρὸς τακτοποίησιν τῆς δυνάμει τῆς ἀπὸ 21 Μαρτίου 1919 συμφωνίας γενομένης προκαταβολῆς». 5) «Περὶ χορηγήσεως πιστώσεως διὰ τὴν ἀνέγερσιν, ἐπισκευὴν καὶ προμήθειαν εἰδῶν διὰ τὰς ἀνάγκας τελωνειακῶν τινῶν καταστημάτων». 6) «Περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν προσφύγων ἐκ τοῦ τέλους ἀδείας ἀσκήσεως ἐπιτηδεύματος διὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1923–1924». (Συναινέσει τῆς Συνελεύσεως κηρύσσονται κατεπείγοντα). —Οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Ε. Τσουδερὸς καὶ τῆς Συγκοινωνίας κ. Γ. Ἠσαΐας ὑποβάλουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως παροχῆς δανείου πρὸς τὴν Νέαν Ἑταιρείαν τῆς διώρυγος τῆς Κορίνθου πρὸς ἐκτέλεσιν ἀναγκαίων ἔργων ἐπισκευῆς, συμπληρώσεως καὶ βελτιώσεως τῆς διώρυγος ταύτης». —Οἱ αὐτοὶ κ. κ. Ὑπουργοὶ ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐκτελέσεως μελέτης κατασκευῆς ἢ συντηρήσεως τῶν δημοσίων ὁδῶν διὰ συμβάσεων», τὸ ὁποῖον παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν νὰ κηρυχθῇ, ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, κατεπεῖγον. (Συναινέσει τῆς Συνελεύσεως κηρύσσεται κατεπεῖγον).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου τάξεως κ. Θ. Πάγκαλος καταθέτει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2916 κλπ.» 2) «Περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων 2609, 2800, 2815 καὶ 2923» 3) «Περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 8 Μαρτίου 1923 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 34 τοῦ νόμου ΤΟΔʹ ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ΤΙΕʹ τοῦ 1871». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Π. Ἀραβαντινὸς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐγγραφῆς εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τῶν ἐκ Τουρκίας εἰς Ἑλλάδα καταφυγόντων ὁμογενῶν». Ἐπίσης ἀνακοινοῖ τὰ κάτωθι Νομοθετικὰ Διατάγματα, ἐκδοθέντα δυνάμει τοῦ ἀπὸ 25 Μαρτίου ἐ.ἔ. ψηφίσματος τῆς Συνελεύσεως «περὶ ἐκδόσεως Νομ. Διαταγμάτων κατὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Δʹ Συντακτικῆς Συνελεύσεως». 1) Νομοθ. Διάταγμα τῆς 28 Μαρτίου 1924 «περὶ ἱδρύσεως Ὑπουργείου Ἐννόμου Τάξεως». 2) Νομοθ. Διάταγμα τῆς 10 Ἀπριλίου 1924 «περὶ συστάσεως ἐκτάκτων Στρατοδικείων ἐν περιπτώσει ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου ΔΞΘʹ «περὶ καταστάσεως πολιορκίας». 3) Νομοθ. Διάταγμα τῆς 18 Ἀπριλίου 1924 «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸ ἀπὸ 10 Ἀπριλίου 1924 Νομοθ. Διατάγματος «περὶ συστάσεως ἐκτάκτων Στρατοδικείων ἐν περιπτώσει ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου ΔΞΘʹ» καὶ λοιπῶν τροποποιήσεων τῆς Στρατιωτικῆς Ποινικῆς Νομοθεσίας». 4) Νομοθ. Διάταγμα τῆς 19 Ἀπριλίου 1924 «περὶ συστάσεως ἐπιτροπῶν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας». 5) Νομοθ. Διάταγμα τῆς 4 Μαΐου 1924 «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ συνεργείας ληστείας διατάξεων τοῦ Ποινικοῦ Νόμου καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΤΟΔʹ». 6) Νομοθ. Διάταγμα τῆς 17 Μαΐου 1924 «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 18 Ἀπριλίου ἐ. ἔ. Διατάγματος «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸ ἀπὸ 10 Ἀπριλίου ἐ.ἔ. Διάταγμα «περὶ συστάσεως ἐκτάκτων Στρατοδικείων ἐν περιπτώσει ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ΔΞΘʹ κλπ. καὶ περὶ προσωρινῆς τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 365, 366 καὶ 367 τοῦ Κοινοῦ Ποινικοῦ Νόμου». 7) Νομοθ. Διάταγμα τῆς 17 Μαΐου 1924 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ αἰσχροκερδείας κλπ. διατάξεων». Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσω τὴν Συνέλευσιν ὅτι, ἐκτελῶν τὴν δοθεῖσαν μοι εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν ἐντολήν, ἀπηύθυνα πρὸς τὸν Ἀρχιεπίσκοπον Κύπρου, εἰς ἀπάντησιν τοῦ σχετικοῦ ἐγγράφου του πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἀναγνώσῃ ὁ κ. Γραμματεύς.

§7ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Πρὸς τὴν Α. Μακαριότητα τὸν Ἀρχιεπίσκοπον πάσης Κύπρου κ. Κύριλλον Εἰς Λευκωσίαν Κύπρου Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀναγγείλω εἰς τὴν ὑμετέραν Μακαριότητα τὴν λῆψιν τοῦ ὑπὸ ἡμερομηνίαν 12)25 Φεβρουαρίου τρέχοντος ἔτους ἐγγράφου, διὰ τοῦ ὁποίου τὸ ὑπὸ τὴν ὑμετέραν προεδρίαν Ἐθνικὸν τῆς Κύπρου Συμβούλιον διαβιβάζει πρὸς τὴν Δʹ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν εὐλαβῆ χαιρετισμὸν καὶ τὰς θερμὰς εὐχὰς ὑπὲρ εὐοδώσεως τοῦ ἔργου αὐτῆς. Τὸ ὑμέτερον ἔγγραφον, ἀναγνωσθὲν ἐν τῇ Συνελεύσει κατὰ τὴν Συνεδρίασιν τῆς 24 Μαρτίου, ἠκούσθη μετὰ συγκινήσεως ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, παρὰ τῆς ὁποίας ἔλαβον τὴν ἐντολὴν νὰ ἀποστείλω πρὸς Ὑμᾶς καὶ δι’ Ὑμῶν πρὸς τὸ ἐθνικὸν τῆς νήσου Συμβούλιον τὰς εὐχαριστίας τοῦ Σώματος μετὰ τῶν ἀπείρων ἡμῶν εὐχῶν ὑπὲρ τῆς εὐημερίας τῆς νήσου. Ἐπικαλούμενος τὰς εὐχὰς καὶ τὴν εὐλογίαν τῆς Ὑμετέρας Μακαριότητος. Διατελῶ μετὰ τοῦ ἀνήκοντος σεβασμοῦ Ὁ Πρόεδρος τῆς Δʹ τῶν Ἑλλήνων Συνελεύσεως Κ. Ρακτιβὰν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§9Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐπαναλαμβάνουσα, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις τὰς ἐργασίας της, μετὰ ἱκανοποιήσεως ἠμπορεῖ ν’ ἀποβλέπῃ εἰς τὸ διαρρεῦσαν διάστημα διότι πρὸ παντὸς αἱ προβλέψεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἐνέκρινε διὰ τῆς ψήφου της ἡ Συνέλευσις, ἀπεδείχθησαν ἀκριβεῖς. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ μεγίστης πλειονοψηφίας ἐνέκρινε τὸ ψήφισμα τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως περὶ καθιερώσεως εἰς τὴν Ἑλλάδα τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος. Τοιουτοτρόπως, μὲ τὴν ἐλευθέραν ψῆφον τοῦ λαοῦ, ἐτέθησαν ἀκλόνητα τὰ θεμέλια τοῦ νέου πολιτεύματος. Καὶ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο: Μολονότι ὁ ἀγὼν διὰ τὴν κύρωσιν τῶν ἀποφάσεων τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως διεξήχθη μετὰ πείσματος, ἀμέσως μετὰ τὸ Δημοψήφισμα παρετηρήθη ἡ κατεύνασις τῶν παθῶν καὶ ἀρχίσαμεν νὰ εἰσερχώμεθα εἰς ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον. Τὸ σημαντικὸν τοῦτο ἀποτέλεσμα δὲν ὀφείλεται μόνον εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῆς θελήσεως τῆς μεγάλης πλειονοψηφίας τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν συμφιλιωτικὴν πολιτικὴν τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως, πολιτικὴν ἡ ὁποία ἔδειξε καὶ εἰς τοὺς ἀντιπάλους ὅτι ὁ δημοκρατικὸς κόσμος τῆς Ἑλλάδος διαπνέεται ἀπὸ εἰλικρινεῖς προθέσεις παγιώσεως πολιτεύματος ἐξασφαλίζοντος πλήρως τὴν ἐλευθερίαν καὶ ἰσοπολιτείαν εἰς τὸν Τόπον. Ἡ κατεύνασις αὐτὴ τῶν παθῶν εἶναι τὸ πρῶτον μέγα ἀγαθόν, τὸ ὁποῖον ἀπολαμβάνει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μετὰ τὴν ἀνακήρυξιν τῆς Δημοκρατίας. Δὲν θὰ ὑποστηρίξω ὅτι αἱ μεγάλαι ἀντιθέσεις ἐντελῶς κατέπαυσαν ὅπως καὶ εἰς τοὺς ἄλλους φυσικοὺς ὀργανισμούς, οὕτω καὶ εἰς τὸν κοινωνικὸν ὀργανισμὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀπροσκόπτως καὶ διὰ μιᾶς ἡ μετάβασις ἀπὸ τῆς νοσηρᾶς εἰς τὴν ὑγιᾶ κατάστασιν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναμφισβήτητον, εἶναι ὅτι ἁλματωδῶς βαδίζομεν εἰς πλήρη ἀποκατάστασιν τοῦ ὁμαλοῦ πολιτικοῦ βίου καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς δημιουργικῆς ἐργασίας τῆς μελλούσης, ἡ ὁποία θὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἀνάπλασιν τοῦ Κράτους καὶ τὴν εὐημερίαν τῆς κοινωνίας. Κατὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, ἔκαμε χρῆσιν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Συνελεύσεως πρὸς ἔκδοσιν Ν. Διαταγμάτων ἀναφορικῶς εἰς δύο κατηγορίας μεγάλων ζητημάτων, εἰς τὴν ἔννομον τάξιν καὶ εἰς τὸ προσφυγικὸν ζήτημα. Ἀνεκοινώθησαν ἤδη ἐν μέρει καὶ θὰ ἀνακοινωθῶσι τὰ Ν. Διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων, διὰ τῆς ὁδοῦ τοῦ ἐλέγχου τοῦ κοινοβουλευτικοῦ, δύναται νὰ ἐπιφέρῃ ἡ Συνέλευσις τὴν κρίσιν της. Περιορίζομαι νὰ ἐξάρω τὴν ἵδρυσιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐννόμου Τάξεως, τὴν παροχὴν ἀμνηστείας, ἡ ὁποία μετὰ τῶν χαρίτων ἐπεβεβαίωσε τὴν συμφιλιωτικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπίσης τὸ Διάταγμα τῆς κατοχυρώσεως τῆς Δημοκρατίας, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπεσκόπει νὰ περιορίσῃ τὰς ἐλευθερίας, ἀλλὰ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν κατεύνασιν τῶν παθῶν, διότι οἱαδήποτε συνέχισις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος μετὰ τὴν πάνδημον ἐκδήλωσιν τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας, δὲν θὰ εἶχεν ἄλλον σκοπόν, παρὰ τὴν διαιώνισιν τῶν παθῶν καὶ τοῦ ἐμφυλίου διχασμοῦ. Τὸ μέτρον ἄλλως τε εἶναι προσωρινὸν καὶ δύναται νὰ εἶναι κανεὶς βέβαιος ὅτι ὑπὸ τὴν Δημοκρατίαν θὰ ὑπάρξῃ πλήρης προστασία τῆς ἐλευθερίας τῆς σκέψεως καὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐντὸς τῶν νομίμων ὁρίων πολιτικῆς δράσεως. Ἐπίσης θὰ ἐξάρω τὰ Ν. διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν διὰ τὰ ζητήματα τῶν προσφύγων, ὅπως τὸ Διάταγμα περὶ ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν, καθὼς καὶ μερικὰς συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι συνήφθησαν πρὸς προαγωγὴν τοῦ ἔργου τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων. Περὶ πάντων τούτων δύναται νὰ κρίνῃ ἡ Συνέλευσις διὰ τῆς ὁδοῦ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Καὶ τώρα ἀρχίζει ἡ μεγάλη ἐργασία τῆς συμπληρώσεως, τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ δημοκρατικοῦ προγράμματος. Γνωρίζετε ἤδη ἀπὸ τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ὅτι διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἀπαραίτητα τοῦ δημοκρατικοῦ σκελετοῦ ἀποτελοῦν ἡ πλήρης τοπικὴ αὐτοδιοίκησις, ἡ διοικητικὴ ἀποκέντρωσις, ὁ νόμος περὶ ἐκλογῶν, ὁ καθιερῶν τὴν ἀναλογικὴν ἀντιπροσωπείαν, καὶ ὁ θεσμὸς τοῦ δευτέρου Νομοθετικοῦ Σώματος. Τὰ νομοθετικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θέλουν πραγματοποιήσει τὰ τρία πρῶτα ἄρθρα τοῦ δημοκρατικοῦ προγράμματος θέλει εἰσηγηθῆ προσεχῶς ὁ ἁρμόδιος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός. Περιορίζομαι τώρα νὰ τονίσω ὅτι μαζὺ μὲ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἀναλογικῆς ἀντιπροσωπείας θέλει εἰσηγηθῆ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς καὶ τὰ μέτρα τὰ ἁρμόζοντα ὅπως γίνῃ ἡ δέουσα ἀνακάθαρσις εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ ὁ ἔλεγχος τῶν ἐκλογικῶν βιβλιαρίων, ὅπως οὐδὲ ἡ ἐλαχίστη ὑπάρχῃ εἰς τὸ μέλλον ἀμφιβολία περὶ τοῦ ἀνοθεύτου τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν. Τώρα θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ μόνον δι’ ὀλίγων τὸ σχέδιον ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Κυβέρνησιν πληρεξούσιοι εἰσηγούμεθα εἰς τὴν Συνέλευσιν, περὶ καθιερώσεως τοῦ δευτέρου Νομοθετικοῦ Σώματος. Ἡ ἀνάγκη ὑπάρξεως τοῦ δευτέρου Νομοθετικοῦ Σώματος ὑπὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα ἀναγνωρίζεται γενικῶς. Εἶναι ἀπαραίτητον τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα διὰ τὴν καλυτέραν διεξαγωγὴν τῶν νομοθετικῶν ἐργασιῶν, διὰ τὴν ἐπιμελεστέραν παρασκευὴν τῶν νόμων καὶ διὰ τὴν ὁμαλωτέραν ἐξέλιξιν τῶν πολιτικῶν πραγμάτων καὶ ἐπὶ πλέον ὅπως διορθωθοῦν μερικαὶ ἐλλείψεις τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Καὶ ἡ διόρθωσις αὕτη δύναται νὰ ἐπέλθῃ διὰ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς τῶν μελῶν τοῦ δευτέρου Νομ. Σώματος καὶ διὰ τῆς δυνατότητος τῆς ἐκπροσωπήσεως εἰς τὸ δεύτερον Νομοθετικὸν Σῶμα τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων. Ἡ τοιαύτη ὅμως συγκρότησις τοῦ δευτέρου Νομοθετικοῦ Σώματος δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀμέσως. Γενικώτερον ὅμως συμφέρον τῆς Χώρας ἀπαιτεῖ ὅπως ὅσον τάχιστα λάβῃ τὴν πλήρη μορφήν του τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα καὶ διὰ τοῦτο εἰσηγοῦμαι ὅπως ἀμέσως, διὰ προσωρινῶν διατάξεων, συγκροτηθῇ τὸ δεύτερον Νομοθετικὸν Σῶμα. Ἡ τοιαύτη συγκρότησις ὄχι μόνον θὰ ἐξυψώσῃ τὰς νομοθετικὰς ἐργασίας ἀλλὰ θὰ καταστήσῃ δυνατὴν καὶ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὰς συντακτικὰς ἐργασίας καθὼς καὶ εἰς τὰς νομοθετικὰς καὶ τῶν κομμάτων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀπέσχον μὲν ἀπὸ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ἤδη δεικνύουσιν εἰλικρινεῖς διαθέσεις ὅπως συντελέσουν καὶ αὐτὰ εἰς τὴν παγίωσιν τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος καὶ εἰς τὴν ἀποκατάστασιν ὁμαλοῦ πολιτικοῦ βίου. Τὸ δεύτερον Νομοθ. Σῶμα, μὴ ἀναγνωριζομένης παρ’ ἡμῖν καμμιᾶς προνομιακῆς τάξεως—καὶ ἂν ὑπῆρχε τοιαύτη ἤθελε καταλυθῆ ὑπὸ τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, διότι σκοπὸς τῆς δημοκρατικῆς κινήσεως εἶναι νὰ καταργήσῃ ἀκόμη καὶ τὴν πολιτικὴν ἐκείνην ὀλιγαρχίαν, ἡ ὁποία ἄλλοτε ἐπεζήτει τὴν κατάληψιν τῆς ἐξουσίας καὶ ἐξεμεταλλεύετο αὐτὴν πρὸς ἐξυπηρέτησιν ἀτομικῶν συμφερόντων —μὴ ὑπαρχούσης, λέγω, οὐδεμιᾶς προνομιακῆς τάξεως καὶ μὴ δυναμένης νὰ ἀναγνωρισθῇ ἀπὸ τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα τοιαύτης, ὁ μόνος τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα ἀμέσως νὰ συγκροτήσωμεν τὸ δεύτερον Νομοθ. Σῶμα εἶναι πρῶτον ἡ ἐκλογὴ μελῶν τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως ὡς Γερουσιαστῶν ὑπ’ αὐτῆς τῆς Συνελεύσεως. Εἶναι σύστημα τὸ ὁποῖον καὶ ἀλλαχοῦ ἐφαρμόζεται καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ μέγα πλεονέκτημα ὅτι ἀσφαλίζει καὶ τὸ κῦρος τοῦ δευτέρου Νομοθ. Σώματος καὶ τὴν ἐναρμόνισιν αὐτοῦ πρὸς τὴν λαϊκὴν θέλησιν. Διὰ τοῦ προτεινομένου λοιπὸν σχεδίου συνιστᾶται ὅπως ἡ Συνέλευσις ἐκλέξῃ ἐκ τῶν πληρεξουσίων ἑκάστου νομοῦ τὸ ἓν τρίτον αὐτῆς ὡς γερουσιαστάς. Ἡ ἐκλογὴ θὰ γίνῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε τὰ διάφορα κόμματα νὰ μὴ στερηθοῦν ἀπὸ τὴν Βουλὴν τοὺς πολιτευμένους ἐκείνους, τοὺς ὁποίους θεωροῦν ἀναγκαίους διὰ τοὺς ἐντὸς τῆς Βουλῆς κοινοβουλευτικοὺς ἀγῶνας. Ἀλλ’ ἡ συγκρότησις τῆς Γερουσίας μόνον ἐκ πληρεξουσίων θὰ ἦτο ἀτελὴς καὶ δὲν θὰ ἱκανοποιεῖτο ὁ δεύτερος σκοπός, διὰ τὸν ὁποῖον, ὅπως εἶπον προηγουμένως, συνιστᾶται τὸ δεύτερον Νομ. Σῶμα, τὴν προαγωγὴν δηλαδὴ τοῦ ἔργου τῆς συμφιλιώσεως καὶ τῆς ἀποκαταστάσεως ὁμαλοῦ πολιτικοῦ βίου. Διὰ τοῦτο προτείνεται ὅπως ἐκτὸς τῶν πληρεξουσίων γερουσιαστῶν προστεθοῦν εἰς τὴν Γερουσίαν, ὡς μέλη αὐτῆς, πρῶτον καὶ ἐκεῖνοι τῶν ἐκτὸς τῆς Συνελεύσεως εὑρισκομένων οἱ ὁποῖοι, λόγῳ τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν καθεῖξαν καὶ ὡς πολιτευόμενοι καὶ ὡς μέλη τῆς Κυβερνήσεως, ἔχουν τὴν ἀπόδειξιν ὅτι ἀσκοῦν ἐξαιρετικὸν πολιτικὸν κῦρος εἰς τὸν Τόπον. Διὰ νὰ εἶναι δὲ ὁ κύκλος οὗτος περιωρισμένος, προτείνομεν ὅπως κληθοῦν ὡς γερουσιασταὶ μόνον οἱ διατελέσαντες δὶς ὑπουργοί, ἐφ’ ὅσον ἐξελέγησαν καὶ βουλευταὶ ἢ πληρεξούσιοι τοὐλάχιστον ἅπαξ. Ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν, καθ’ ὅσον ἠδυνήθην νὰ ἐξακριβώσω, θὰ ἀνέλθῃ εἰς τοὺς 25 ἢ 30. Ἐκτὸς ὅμως αὐτῶν, προτείνομεν ὅπως ἐκλέξῃ ἡ Συνέλευσις ὡς γερουσιαστάς, ἐκ τῶν ἐκτὸς αὐτῆς εὑρισκομένων προσώπων, καὶ 40 ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ συμβάλουν εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ ἔργου τῆς Γερουσίας· καὶ τοιοῦτοι θὰ εἶναι φυσικὰ πολιτευόμενοι ἢ ἄνθρωποι ἐξαιρετικῆς μορφώσεως, οἱ ὁποῖοι, ἐπαναλαμβάνω, δύνανται νὰ συνεισφέρουν εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ ἔργου τοῦ δευτέρου Νομ. Σώματος. Ἡ δικαιοδοσία τοῦ δευτέρου Νομοθ. Σώματος θὰ εἶναι βέβαια δικαιοδοσία ἑνὸς Νομοθετικοῦ Σώματος ἀλλά, συμφώνως μὲ τὰς νεωτέρας ἀντιλήψεις, περιωρισμένη. Δηλαδὴ ἡ ἀντίθεσις τῆς Γερουσίας πρὸς τὴν Βουλὴν δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ματαιώσῃ τὴν θέλησιν τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ μόνον νὰ ἀναστείλῃ ἐπὶ δίμηνον τὴν πραγμάτωσίν της. Μάλιστα δὲ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τῶν ἀφορώντων τὴν ἐπιβολὴν φόρων ἢ σύναψιν δανείων καὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡ ἀνασταλτικὴ δύναμις τῆς Γερουσίας θὰ εἶναι μικροτέρα. Τοιουτοτρόπως ἡ Γερουσία θὰ δύναται νὰ διαφωτίζῃ καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Κοινὴν Γνώμην καὶ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῶν συζητουμένων νομοσχεδίων, ἀλλὰ ποτὲ δὲν θὰ ἠμπορῇ νὰ ἀποτελέσῃ Σῶμα ἀντιδραστικόν, δυνάμενον νὰ ματαιώσῃ τὴν διὰ τῆς Βουλῆς ἐκδηλουμένην λαϊκὴν θέλησιν. Ὁ ὀργανισμὸς τῆς Γερουσίας αὐτῆς θὰ ἔχῃ φυσικὰ προσωρινὸν χαρακτῆρα. Διὰ τοῦ Συντάγματος θέλει καθορισθῇ ὁ ὁριστικὸς ὀργανισμός της. Ὁ γερουσιασταί, οἱ ὁποῖοι θέλουν ἐκλεγῆ ἐκτὸς τῆς Συνελεύσεως κατὰ τὴν πρώτην συγκρότησιν τῆς Γερουσίας, θὰ παύσουν νὰ εἶναι γερουσιασταὶ ὅταν θὰ προκηρυχθοῦν ἐκλογαὶ τῆς Βουλῆς. Οἱ πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι θὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν Γερουσίαν, θὰ παραμείνουν καὶ μετὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς νέας Βουλῆς, ἵνα διευκολύνουν τὴν τμηματικὴν ἀνανέωσιν τῆς Γερουσίας, τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς ὅρου δηλαδή, ὁ ὁποῖος σήμερον γενικῶς θεωρεῖται ἀπαραίτητος διὰ τὴν Γερουσίαν, ἥτις, οὕτω πως συγκροτουμένη, δὲν θὰ ἔχῃ διὰ τὴν ὕπαρξιν τῆς Βουλῆς οὐδεμίαν ἀπολύτως δικαιοδοσίαν. Ἕνας βέβαια ἀπὸ τοὺς προορισμοὺς τῆς Γερουσίας εἰς τὸ μέλλον θὰ εἶναι ἡ ἔγκρισίς της διὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς. Προκειμένου ὅμως περὶ τῆς πρώτης αὐτῆς Γερουσίας καὶ τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ μέρος τῆς σημερινῆς Συντακτικῆς Συνελεύσεως, ἡ Γερουσία δὲν θὰ ἔχῃ οὐδεμίαν δικαιοδοσίαν. Ὁ βίος τῆς Βουλῆς αὐτῆς θὰ κανονισθῇ ἀπὸ τὴν Συντακτικὴν Συνέλευσιν. Τὸ σχέδιον περιλαμβάνει καὶ ἄλλας τινὰς διατάξεις, τὰς ὁποίας εἶναι περιττὸν νὰ ἀναλύσω, διότι εἶναι προφανὴς ἡ σκοπιμότης αὐτῶν. Τὸ ψήφισμα θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν θὰ παρακαλέσω ὅπως ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον τὸ ἐπεξεργασθῇ καὶ ὑποβάλῃ τὸ πόρισμα αὑτῆς εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἔχω νὰ ὑποβάλω δύο ἄλλα ψηφίσματα. Τὸ πρῶτον ἀφορᾷ τὸν τίτλον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ τοῦ προϊσταμένου τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, θεωροῦσα ὅτι ἡ διατήρησις ἱστορικῶν παλαιῶν Ἑλληνικῶν ὅρων ἦτο σκόπιμος, διετήρησε καὶ μετὰ τὸ δημοψήφισμα, τὸν τίτλον τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, τὸν ὁποῖον εἶχε καθιερώσει καὶ πρὸ τοῦ δημοψηφίσματος πρὸς χαρακτηρισμὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἐπίσης ἐδέχθη τὸν τίτλον «Κυβερνήτης» πρὸς χαρακτηρισμὸν τοῦ προϊσταμένου τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας. Ἀλλὰ παρετήρησεν ὅτι οἱ δύο αὐτοὶ τίτλοι ἔδωσαν ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔννοιαν τῶν ὅρων αὐτῶν. Καὶ διὰ τοῦτο ὑποβάλλει σχέδιον ψηφίσματος, διὰ τοῦ ὁποίου προτείνει ὅπως διὰ μὲν τὸ Κράτος καθιερωθῇ ὁ τίτλος «Ἑλληνικὴ Δημοκρατία», διὰ δὲ τὸν προϊστάμενον τῆς Δημοκρατίας ὁ τίτλος τοῦ «Προέδρου τῆς Δημοκρατίας». Προσεχῶς, ὅταν θὰ συγκεντρωθοῦν τὰ ἀπαραίτητα στοιχεῖα, θέλει ὑποβληθῇ καὶ ἄλλο ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου θέλει καθορισθῇ ἡ ἐπιχορήγησις τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας καὶ αἱ δαπάναι αἱ ὁποῖαι θὰ ἀπαιτῶνται διὰ τὴν συντήρησιν τῶν Προεδρικῶν γραφείων καὶ τοῦ Προεδρικοῦ μεγάρου. Ἐπὶ πλέον ὑποβάλλω ἓν ψήφισμα ἐκ μέρους τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τοῦ ὁποίου κυροῦνται αἱ συντακτικαὶ πράξεις καὶ τὰ νομοθετικὰ διατάγματα, τὰ ἐκδοθέντα ὑπὸ τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1922. Βεβαίως de facto ἔχουν ἰσχὺν καὶ αἱ συντακτικαὶ πράξεις καὶ τὰ νομοθετικὰ διατάγματα. Πρὸς ἐντελῆ ὅμως ἀποφυγὴν συζητήσεων καὶ ἀμφισβητήσεων εἰς τὸ μέλλον, προτείνομεν ὅπως δι’ ἑνὸς Ψηφίσματος περιβληθῶσι ταῦτα τὸ ἀπαιτούμενον κῦρος, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀποκλείει φυσικὰ εἰς τὸ μέλλον τὴν διὰ τῆς νομίμου ὁδοῦ μεταρρύθμισιν ἢ κατάργησιν τῶν πράξεων αὐτῶν, τῶν συντακτικῶν μὲν πράξεων διὰ τῆς συντακτικῆς ἐξουσίας, τῶν νομοθετικῶν δὲ διαταγμάτων διὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Προσεχῶς θέλει ὑποβληθῇ σχέδιον ψηφίσματος τιμητικοῦ διὰ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1922. Αὐτὰ εἶναι τὰ ψηφίσματα τὰ ὁποῖα ὑποβάλλει ἡ Κυβέρνησις. Πλὴν ὅμως αὐτῶν, ἡ Κυβέρνησις ἐννοεῖ νὰ χωρήσῃ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ὁλοκλήρου τοῦ προγράμματός της. Πρὸς τοῦτο παρεσκευάσθη ἡ δέουσα νομοθετικὴ ἐργασία, ἥτις θέλει ὑποβληθῇ εἰς τὴν Συνέλευσιν, λαμβανομένου ἐννοεῖται ὑπ’ ὄψιν καὶ τοῦ χρόνου ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Συνελεύσεως. Ἡ Συνέλευσις θέλει κρίνει ἐπ’ αὐτῶν. Ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ὅπως τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον συνετέλεσεν εἰς τὴν καθιέρωσιν τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος ἐνσαρκωθῇ εἰς μέτρα κυβερνητικὰ καὶ μέτρα νομοθετικά, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἐξασφαλίσει πλήρη ἰσοπολιτείαν καὶ πλήρη ἐλευθερίαν εἰς τὸν Τόπον καὶ εὐημερίαν εἰς τὴν κοινωνίαν. Ἡ Συνέλευσις ἐπετέλεσεν ἕως τώρα μέγα ἔργον. Ἐξήρθη εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων. Εἴμεθα ἀπολύτως βέβαιοι ὅτι θὰ διατηρηθῇ εἰς τὸ ὕψος αὐτὸ καὶ ὅτι θέλει ἐργασθῇ ὅπως συμπληρώσῃ τὸ ἔργον αὐτῆς. Ἤδη ἡ ἐπιτυχία τοῦ μέχρι τοῦδε ἔργου ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς ἀναγνωρίσεως τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας ἀπὸ ὅλα σχεδὸν τὰ Κράτη. Ἐὰν ὑπάρχῃ μία ἐξαίρεσις, αὕτη προέρχεται ἀπὸ τυπικοὺς λόγους καὶ ἐντὸς βραχέος χρονικοῦ διαστήματος θὰ εἶναι καθολικὴ ἡ ἀναγνώρισις τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Αἱ διαθέσεις τοῦ ἔξω κόσμου πρὸς τὴν Ἑλλάδα μετεβλήθησαν ὑπὲρ αὐτῆς, διότι ὁ ἔξω κόσμος ἐξετίμησε τὸν τρόπον τὸν πολιτισμένον μὲ τὸν ὁποῖον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἤλλαξε τὸ πολίτευμά του καὶ ἐξησφάλισε τὰς ἐλευθερίας του, τρόπον ὁ ὁποῖος νομίζω ὅτι δὲν ἔχει κανὲν προηγούμενον εἰς τὴν Ἱστορίαν. Ἄλλη ἀπόδειξις τῆς ἐπιτυχίας τοῦ ἔργου εἶναι ἡ πίστις ἡ ὁποία σήμερον περιβάλλει τὸ Κράτος καὶ ἡ ὁποία ἐκδηλοῦται καὶ διὰ βελτιώσεως τοῦ νομίσματός του. Δι’ αὐτό, ἀρχόμενος τοῦ λόγου, εἶπον ὅτι μεθ’ ἱκανοποιήσεως ἠμπορεῖ νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὸ διαρρεῦσαν χρονικὸν διάστημα ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα)

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης ἔχει τὸν λόγον.

§11Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ καθιέρωσις, κύριοι τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος διὰ τοῦ τρόπου, τὸν ὁποῖον ἀρχῆθεν ὑποδείξαμεν, διὰ τῆς λαϊκῆς τουτέστι θελήσεως, ἡ ὁποία τοσοῦτον ἐμφαντικῶς ἐξεδηλώθη διὰ τοῦ προσφάτου δημοψηφίσματος, ἀποτελεῖ ἀναμφιβόλως εὐτυχὲς γεγονός, τοῦ ὁποίου οὐδεὶς δύναται νὰ παρίδῃ τὴν σημασίαν ἢ νὰ ἀρνηθῇ τὴν βαθεῖαν ἐπίδρασιν, τὴν ὁποίαν προώρισται νὰ ἐξασκήσῃ ἐπὶ τῆς περαιτέρω τύχης τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν πραγμάτων. Χαιρετίζομεν καὶ ἡμεῖς ἐξ ὅλης ψυχῆς τὴν ἐπελθοῦσαν πολιτειακὴν ἀνάπλασιν, ἡ ὁποία εἶναι καρπὸς ἀναμφισβητήτως μακρῶν ἀγώνων, ἀλλὰ καὶ καρπὸς συνάμα τῆς πολιτικῆς τοῦ λαοῦ ἡμῶν ὡριμότητος. Διὰ τῆς ψήφου αὐτῆς δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐπετεύχθη ὁ ὁριστικὸς τερματισμὸς τῶν ἐσωτερικῶν ἀνωμαλιῶν καὶ ἐμφυλίων μας διενέξεων. Ἴσως ὁ κατευνασμὸς τῶν πνευμάτων νὰ μὴ ἐπῆλθεν εἰσέτι πλήρης, ἴσως νὰ παραμένουν εἰσέτι ὑπολείμματά τινα πικρίας εἰς τὰ βάθη τῶν καρδιῶν. Τὸ αἴσθημα εἶναι ἀνθρώπινον καὶ ἀπόκειται εἰς ἡμᾶς, τοὺς κρατοῦντας σήμερον, νὰ ἐξαλείψωμεν καὶ τὰ τελευταῖα ἴχνη τοῦ αἰσθήματος τούτου, ἐπεκτείνοντες τὴν συμφιλιωτικὴν προσπάθειαν, τὴν παρ’ ἡμῶν ἀρξαμένην. Ὁ λαὸς ἡμῶν ἐξεπλήρωσε τὸ καθ’ ἑαυτόν· ἡ εὐθύνη θὰ βαρύνῃ εἰς τὸ μέλλον εἰς ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν τῆς χώρας κόσμον. Τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν πρὸ ἡμῶν, εἶναι ἀναντιρρήτως χαλεπὸν καὶ ἀκανθῶδες. Ὀφείλουν ὅμως νὰ τὸ ἀναλάβωσι ἀποφασιστικῶς εἰς τὰς χεῖράς των καὶ νὰ τὸ φέρουν εἰς ταχὺ καὶ αἴσιον πέρας ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κυβερνοῦν σήμερον τὴν Χώραν, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ κυβερνήσουν αὔριον αὐτήν. Αὐτὴ καὶ μόνον ἡ μέριμνα, αὐτὴ καὶ μόνον ἡ ἅμιλλα πρέπει νὰ εἶναι τοῦ λοιποῦ ἡ ἀφορμὴ καὶ ὁ σκοπὸς τῆς κυβερνητικῆς διαδοχῆς, τῆς ἀλλαγῆς τῶν Κυβερνήσεων εἰς τὸ μέλλον. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἐκ τοῦ πνεύματος τούτου ἐμφορούμεθα πάντες ἐνταῦθα, προκειμένου δὲ νὰ συνεχίσωμεν τὰς ἐργασίας τῆς Συνελεύσεως, ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦτο καὶ ἡμεῖς θὰ παρακολουθήσωμεν τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ ἐξασκήσωμεν τὸν ἔλεγχον τῶν πράξεων της, τὸν ἔλεγχον ὅστις εἶναι ἡ ζωὴ τῶν ἐλευθέρων πολιτευμάτων καὶ ἡ μόνη ἀσφαλὴς ἐγγύησις τῶν πολιτῶν καὶ τοῦ Κράτους. Δὲν θέλω, κύριοι, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς συναντήσεως ἡμῶν κατόπιν τοῦ δημοψηφίσματος, νὰ ἐπιληφθῶ τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων τούτων. Θὰ λάβω εὐκαιρίαν προσεχῶς νὰ ἐκθέσω τὰς σκέψεις μου περὶ τῶν κυβερνητικῶν ἐνεργειῶν, τῶν ὁποίων δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὴν ὀρθότητα ἢ τὴν ἀνάγκην, ὅπως καὶ περὶ τῶν μέτρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πρόκειται ἡ Κυβέρνησις νὰ προσκομίσῃ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως. Ἀπὸ τοῦδε ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν τοῦτο: ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν ἔχει πρὸ αὐτῆς στοιχεῖα ἄλλα ὅπως κρίνῃ περὶ τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος, περὶ τῶν προθέσεων τῆς Κυβερνήσεως, εἰμὴ τὰς προγραμματικὰς ἀνακοινώσεις, εἰς τὰς ὁποίας προέβη ἤδη ἅμα τῇ ἀνόδῳ της ἐπὶ τὴν Ἀρχήν. Αἱ ἀνακοινώσεις ὅμως ἐκεῖναι περιωρίσθησαν, δεδικαιολογημένως ἴσως τότε, ἐν τινι τοὐλάχιστον μέτρῳ, περιωρίσθησαν εἰς γραμμὰς γενικωτάτας, εἰς ἐπαγγελίας ἀορίστους, αἱ ὁποῖαι ἐπιμαρτυροῦν ἁπλῶς τὴν ὕπαρξιν τῶν προβλημάτων, δὲν διαγράφουν ὅμως ποσῶς καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐπιλύσεως αὐτῶν. Ἐπιθυμοῦμεν κυρίως νὰ ὑπομνήσωμεν διαφοράν τινα ἐμφανιζομένην εἰς τὰς ἀντιλήψεις τῆς μερίδος ἐκ τῆς ὁποίας προῆλθεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ὅταν αὕτη εὑρίσκετο ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει, καὶ τῶν ἀντιλήψεων, τὰς ὁποίας ἐμφανίζει σήμερον. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, μετὰ πόσης σφοδρότητος ἐπετέθη ἡ μερὶς ἐκείνη ἐναντίον τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, διότι δὲν ἔσπευσεν αὕτη, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς καταρτίσεώς της, νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν πλῆρες σύστημα μέτρων πρὸς ἐπίλυσιν τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων. Ἀφίνετο μάλιστα νὰ ὑπονοῆται σαφῶς, ὅτι ἡ μερὶς ἐκείνη κατεῖχεν εἰς τὰς χεῖράς της καὶ ἐκράτει ζηλοτύπως τὸ ἐλιξήριον τῶν προσφυγικῶν δεινῶν, δὲν ἀνέμενε δὲ ἢ τὴν στιγμὴν τῆς καταλήψεως τῆς ἀρχῆς ὅπως φέρῃ εἰς φῶς τὸ μυστικὸν καὶ μεταβληθῇ ὡς διὰ μαγείας ἡ τύχη τῶν προσφύγων. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐν μέσῳ τῶν σάλων τῶν κοινοβουλευτικῶν συζητήσεων καὶ τῶν παντοίων ἄλλων περισπασμῶν ὑπὸ τῶν ὁποίων κατετρύχετο κατὰ τὸ βραχὺ διάστημα τῆς παραμονῆς της εἰς τὴν ἀρχήν, εἶχε τὸν καιρὸν νὰ ἐπιληφθῇ καὶ τῆς ἐρεύνης τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Κατήρτισε τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀνταλλαγῆς πληθυσμῶν, προῆλθεν εἰς διαπραγματεύσεις καὶ εἰς συμφωνίαν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης περὶ παροχῆς 120 ἑκατομμυρίων διὰ τὰς προσφυγικὰς ἀνάγκας, 60 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν ἐπάρκειαν τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν, 60 ἑτέρων ἑκατομμυρίων διὰ τὴν βιοτεχνικὴν ἐγκατάστασιν τῶν ἀστῶν καὶ ἐξηκολούθει τὸ ἔργον τῆς μελέτης κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς κυβερνητικῆς κρίσεως τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων πρὸς θετικωτέραν ἀντιμετώπισιν αὐτῶν. Ἡ ἄλλη μερὶς ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἀρχήν, ἡ πανάκεια ὅμως τῶν προσφυγικῶν δεινῶν παραμένει εἰσέτι ἀπόκρυφος καὶ τὰ πράγματα ἐξακολουθοῦν τὸν μοιραῖον δρόμον. Ἡ αὐτὴ ἀσάφεια παρατηρεῖται μέχρις ὥρας καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν σημείων τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν σημείων ἐκείνων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ εἰσέλθῃ εἰς ἔδαφος θετικώτερον. Δὲν γνωρίζομεν ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ εὐχηθῶμεν αἱ σκέψεις της νὰ εἶχον παραμείνῃ εἰσέτι εἰς τὸ ἄμορφον αὐτὸ στάδιον, καὶ νὰ μὴν ἔχουν κατέλθῃ ἐκ τῶν νεφελῶν εἰς τὴν πρᾶξιν. Καὶ ἀπόδειξις τὸ ψήφισμα τὸ κατατεθὲν πρὸ ὀλίγου περὶ σχηματισμοῦ τοῦ δευτέρου νομοθετικοῦ σώματος. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις, θὰ ἐκθέσωμεν πλατύτερον τὰς σκέψεις μας ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης, θὰ μᾶς ἐπιτραποῦν οὐχ ἧττον ἀπὸ τοῦδε παρατηρήσεις τινές. Τὸ σύστημα τῆς διπλῆς βουλῆς ἐχρεωκόπησεν κατὰ τὴν πρώτην του ἐφαρμογὴν ἐν Ἑλλάδι κυρίως διὰ τὸν τρόπον τῆς συγκροτήσεως τοῦ σώματος διὰ τοῦ διορισμοῦ γερουσιαστῶν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον προσώπων ἐμπίστων τῆς Αὐλῆς. Πολὺ φοβοῦμαι ὅτι διὰ τοῦ προτεινομένου τρόπου κινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν δευτέραν φορὰν ἐκπίπτοντα τὸν θεσμὸν εἰς τὴν δημοσίαν συνείδησιν ὑπὸ τὴν σκέπην τῆς Δημοκρατίας, δι’ ὃν ἀκριβῶς λόγον ἐξέπεσεν οὗτος κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Μοναρχίας. Εἶναι πασίγνωστοι, κύριοι, οἱ κανόνες ὑπὸ τοὺς ὁποίους σήμερον καταρτίζονται τὰ αἱρετὰ σώματα, τὰ ὁποῖα ἐκπροσωποῦν τὸν λαὸν καὶ εἶναι πλάνη νὰ φαντασθῶμεν ὅτι δυνάμεθα νὰ παρεκκλίνωμεν ἐκ τῶν κανόνων τούτων καὶ νὰ προσδώσωμεν λαϊκὴν χροιὰν εἰς δημιουργήματα τῶν προσωπικῶν ἡμῶν προτιμήσεων καὶ ὑπολογισμῶν δι’ οἱωνδήποτε ἐντέχνων προσχημάτων ἢ ματαίων συνδυασμῶν. Εἶχε λεχθῇ παρά τινος ἐκ τῶν δημοσιολόγων, οἱ ὁποῖοι πρὸ χρόνων ἠσχολήθησαν παρ’ ἡμῖν μὲ τὸ ζήτημα τοῦ θεσμοῦ τῆς Γερουσίας ὅτι ἂν ἤθελε καὶ πάλιν ἐπανέλθῃ ὁ θεσμὸς οὗτος ἐν ἰσχύϊ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἤθελεν ἐξελιχθῇ εἰς σχολεῖον συναλλαγῆς. Δὲν γνωρίζω ἂν ἡ πρόρρησις αὕτη εἶναι προωρισμένη νὰ ἐπαληθεύσῃ. Δύναμαι ὅμως νὰ βεβαιώσω ὅτι ἐὰν ἤθελε τύχῃ τῆς ἐγκρίσεως ἡμῶν τὸ ψήφισμα τῆς Κυβερνήσεως, ἴσως ἡ Γερουσία, ἥτις θέλει συγκροτηθῇ κατὰ τὸν τρόπον αὐτόν, νὰ μὴ ἀποβῇ σχολεῖον συναλλαγῆς, θὰ παραμείνῃ ὅμως πάντοτε τέκνον αὐτῆς. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει σκεφθῇ ὡριμότερον ἀλλ’ εἶμαι καὶ ἀπολύτως βέβαιος ὅτι καὶ ἡ Συνέλευσις θέλει ἀντιτάξῃ ὅλην τὴν θέλησιν αὑτῆς, ὅπως ἀποτρέψῃ ἀφ’ ἡμῶν τὸ θέαμα τοῦτο τὸ ὄχι ἐποικοδομητικὸν τῶν προσωπικῶν ζυμώσεων, ἐκ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ προέλθῃ εἰς φῶς τὸ ἕτερον σκέλος τοῦ ἡμετέρου κοινοβουλίου. Ἀλλ’ ἤθελον νὰ μάθω πρὸς τί ἡ τόση σπουδή; Τί πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ διὰ τῆς ἐκρύθμου ταύτης συστάσεως τῆς δευτέρας βουλῆς διὰ τῆς παραβάσεως θεμελιωδῶν κανόνων, οἱ ὁποῖοι τηροῦνται σήμερον εἰς ὅλον τὸν κόσμον πρὸς κατάρτισιν τῶν νομοθετικῶν σωμάτων; Ποία εἶναι ἡ ἐξουσία τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἔχῃ τὸ δεύτερον νομοθετικὸν σῶμα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ καταρτίσωμεν; Ἡ ἐξουσία του θὰ εἶναι ἁπλῶς ἀνασταλτική. Θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα μόνον τῆς ἐπὶ δίμηνον νομοθετικῆς ἐπιβραδύνσεως. Κύριοι Πληρεξούσιοι! Ἓν ἐκ τῶν ζητημάτων, ἴσως τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετασθῇ, προκειμένου νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ τῆς Γερουσίας, εἶναι τοῦτο, ἂν εἰς τὴν χώραν ἡμῶν ὑπάρχῃ ἀνάγκη σήμερον ἀθρόας νομοθετικῆς παραγωγῆς πρὸς συγχρονισμὸν τῆς νομοθεσίας μας, ἢ τοὐναντίον νομοθετικός τις, χαλαρότητος πρὸς πληρεστέραν τῶν νόμων βάσανον. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι κατὰ τὴν δευτέραν Ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Φιλελευθέρων κηρυχθεὶς κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ θεσμοῦ τῆς Γερουσίας, ὑπεστήριξεν ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ἀποδεχθῇ τὴν ἵδρυσιν αὐτῆς κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, φρονῶν ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶχεν ἀνάγκην συντόνου νομοθετικῆς ἐργασίας, ὅπως προσαρμόσῃ τὴν κειμένην αὑτῆς νομοθεσίαν πρὸς τὰς νέας ἀνάγκας. Συντρέχει τοιαύτη περίπτωσις σήμερον; Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ἀντίθετον γνώμην, ἔχει τὴν γνώμην ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νομοθετικῆς σπουδῆς· ὅτι ὑπάρχει τοὐναντίον ἀνάγκη βραδυτέρας καὶ ἑπομένως ὡριμοτέρας ἐπεξεργασίας τῆς νομοθετικῆς ὕλης. Καὶ ἔχουσα τοιαύτην γνώμην, Κύριοι Πληρεξούσιοι, ἡ Κυβέρνησις ἔφερεν ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν μίαν σειράν—δὲν γνωρίζω πόσων τὸν ἀριθμὸν—νομοθετικῶν διαταγμάτων, ἐκδοθέντων παρούσης τῆς Συνελεύσεως, νομοθετικῶν διαταγμάτων, τῶν ὁποίων ἡ ἔκδοσις προϋποθέτει ὅτι καὶ ἡ διαδικασία τῆς ἁπλῆς Βουλῆς καὶ ἡ διαδικασία ἀκόμη τῆς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία εἶναι ἀπηλλαγμένη τῶν τριῶν ἀναγνώσεων, ὅτι καὶ ἡ διαδικασία αὕτη ἀποτελεῖ πολυτέλειαν ἀσύμφορον διὰ τὰς παρούσας περιστάσεις. Δὲν ζητῶ ν’ ἀρνηθῆτε τὴν κύρωσιν τῶν διαταγμάτων αὐτῶν, δὲν θέλω νὰ καταδικάσητε τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἔκδοσιν αὐτῶν. Πολλάκις παρεσχέθη ἄφεσις ἁμαρτιῶν διὰ τοιαύτας παραβάσεις. Ἂς παρασχεθῇ καὶ μία ἀκόμη τοιαύτη. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητῶ παρ’ ὑμῶν, εἶναι νὰ θέσητε φραγμὸν εἰς μίαν κατάστασιν, ἀποτελοῦσαν τὴν φοβερωτέραν νόθευσιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Θὰ ὑποδείξωμεν ἡμεῖς ἕνα τοιοῦτον τυπικὸν φραγμόν. Δὲν τὸν θεωροῦμεν ἀπολύτως λυσιτελῆ, βεβαίως ἴσως θὰ ὑποδειχθοῦν καὶ ἄλλοι πληρέστεροι. Θὰ τοὺς ἀκούσωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ θὰ τοὺς ὑποστηρίξωμεν προθύμως. Ὁ τρόπος οὗτος εἶναι ἡ σύστασις μιᾶς μονίμου Κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπούσης τῆς Βουλῆς νὰ ὑποβάλλῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ νομοθετικὰ διατάγματα, τῶν ὁποίων τὴν ἔκδοσιν κρίνει ἀπαραίτητον, μιᾶς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ τὴν ἐξουσίαν νὰ κρίνῃ καὶ περὶ τοῦ οὐσιαστικοῦ περιεχομένου αὐτῶν, ἀλλὰ νὰ κρίνῃ ἐπίσης κατὰ πόσον συντρέχει περίπτωσις ἀνάγκης ἀνεπιδέκτου ἀναβολῆς καὶ κατὰ πόσον εἶναι ἀδύνατος ἡ σύγκλησις τῶν νομοθετικῶν σωμάτων πρὸς κανονικὴν ἐπεξεργασίαν τῶν νόμων. Μολονότι τοῦτο θὰ ἀποτελέσῃ κώλυμα τυπικὸν καί, ἐὰν τὸ θεωρῶ ἐπαρκές, εἶναι οὐχ ἧττον ἀπαραίτητον. Ὅ,τι ὅμως ὀφείλει ἡ Συνέλευσις εἰς τὸ μέλλον νὰ πράξῃ εἶναι ἡ ζηλότυπος τῶν κυριαρχικῶν της δικαιωμάτων περιφρούρησις. Ὅταν ἡ λαϊκὴ ἀντιπροσωπεία ἀπεμπολῇ μετὰ τόσης εὐχερείας τὰ προνόμια αὑτῆς, δύναται νὰ εἶναι βεβαία ὅτι, στέργουσα ἡ ἰδία εἰς τὴν οὐσιαστικὴν ἑαυτῆς κατάργησιν, δὲν θέλει βραδύνῃ νὰ ἴδῃ ἀνατέλλουσαν τὴν ἡμέραν καὶ τῆς τυπικῆς αὐτῆς καταλύσεως. Οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ ὡς δικαιολογία ὅτι θὰ ὑποβληθῶσι τὰ διατάγματα ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως ἥτις εἶναι ἐλευθέρα νὰ τὰ περιβάλῃ διὰ τῆς ἐγκρίσεως αὑτῆς ἢ νὰ ἀρνηθῇ αὐτή. Δὲν εἶναι τοῦτο ἀληθές, διότι καὶ διὰ τῆς ἐπί τινα ἔστω χρόνον ἰσχύος τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων, δημιουργεῖται πραγματικὴ κατάστασις, τὴν ὁποίαν δὲν δύναται ἡ Συνέλευσις ἢ ἡ Βουλὴ νὰ ἀνατρέψῃ διὰ μιᾶς ἀποφάσεως. Ὑποβάλλεται λοιπὸν τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα εἰς προφανῆ ἐκβιασμόν. Ἀλλ’ ἀκόμη, κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ προσωρινότης δὲν βαρύνει, διότι ἡ κατάχρησις τῶν Νομοθετικῶν Διαταγμάτων ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν βαθμιαίαν ἐξοικείωσιν καὶ τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας καὶ τοῦ λαοῦ πρὸς τὸν σφετερισμὸν τῶν κυριαρχικῶν δικαιωμάτων. Καὶ ἐπὶ τούτου ζητῶ ὅπως ἡ Συνέλευσις παρέχουσα ἤδη, ἐπαναλαμβάνω, τὴν συγγνώμην αὐτῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ἐκδοῦσαν τὰ Νομοθετικὰ Διατάγματα παρούσης τῆς Συνελεύσεως, θέση τοῦ λοιποῦ ὄχι μόνον τυπικόν, ἀλλὰ καὶ ἠθικὸν φραγμὸν ἀνυπέρβλητον, ὅπως διὰ παντὸς ἐκλείψῃ ἡ πληγὴ αὕτη τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος (χειροκροτήματα).

§12Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ μὲν λόγος τοῦ ἀξιοτίμου προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περιεῖχε τὴν ἀνακοίνωσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν τοῦ σχεδίου ψηφίσματος περὶ ἱδρύσεως τοῦ δευτέρου νομοθετικοῦ σώματος, περιεῖχεν ὡσαύτως καὶ τὴν ἀνακοίνωσιν διαφόρων σχεδίων νόμων, ἅτινα ὑποβάλλονται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ εἰδικώτερον τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων, ἅτινα ἐξεδόθησαν ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς, ὁ δὲ λόγος τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου τοῦ ἄρτι καταβάντος τοῦ βήματος περιεῖχεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐπίκρισίν τινα ἁπτομένην κατά τινα τοὐλάχιστον σημεῖα τῆς ἐξετάσεως τῆς σκοπιμότητος τῆς κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἱδρύσεως τοῦ δευτέρου νομοθετικοῦ σώματος, κατὰ δεύτερον δὲ λόγον ἐπίκρισιν κατὰ τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων, κατὰ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐκδόσεως νομοθετικῶν διαταγμάτων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὸ πρῶτον ζήτημα, τὸ ζήτημα δηλαδὴ τῆς ἱδρύσεως τῆς Γερουσίας καθ’ ὃν τρόπον αὕτη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐπιδιώκεται νὰ ἱδρυθῇ, τὴν ἐμὴν γνώμην ἔχω ἤδη ἐκφράσῃ διὰ τοῦ τύπου καὶ κατ’ ἰδίαν, ἀλλὰ θὰ προτιμήσω τὴν κανονικὴν ὁδόν, θὰ προτιμήσω δηλονότι νὰ ἐκφέρω περαιτέρω τὴν γνώμην μου καὶ νὰ ἀναπτύξω ταύτην ἐνώπιον ὑμῶν, ὅταν τὸ σχέδιον ψηφίσματος τυπούμενον ἔλθῃ ἐνώπιον ὑμῶν, κατόπιν τῆς ἐξετάσεως τούτου ὑπὸ τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν, ὡς ἤκουσα, παρεπέμφθη. Θὰ ἠδύνατό τις μόνον τοῦτο νὰ παρατηρήσῃ, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐπιθυμῶ νὰ ἔχω τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως πρὸ πάντων. Πρόκειται τὸ ζήτημα τοῦτο, τῆς κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἱδρύσεως τῆς Γερουσίας, νὰ ἐξετασθῇ καὶ κατ’ ἀρχὴν ἀπὸ τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς ἢ μόνον ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτοῦ; Διότι ἂν πρόκειται νὰ ἐξετασθῇ καὶ κατ’ ἀρχήν, τότε εἶνε φυσικὸν νὰ γεννᾶται ἡ ἀπορία διὰ τίνα λόγον κατ’ ἀρχὴν δὲν ἀποφαίνεται πρῶτον ἡ Ἐθνοσυνέλευσις; Φαντασθῆτε δηλαδὴ ὅτι ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ συζητοῦσα τὸ ψήφισμα τὸ ἀποδέχεται κατ’ ἀρχήν, εἰσέρχεται εἰς τὰς λεπτομερείας, περατώνει τὴν ἐργασίαν της καὶ ὑποβάλλει τὴν ἐργασίαν της ἐνώπιον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἀπορρίπτει τὸ ψήφισμα κατ’ ἀρχήν. Εἶνε ἕνας κόπος χαμένος καὶ ἕνας χρόνος χαμένος.

§13Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπ.). Θέλετε ἀπάντησιν;

§14Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἦτο καλύτερον νὰ ἐδίδατε ἀπὸ τώρα τὴν ἀπάντησιν.

§15Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπ.). Ἀμέσως. Νομίζομεν ὅτι ἡ κατ’ ἀρχὴν συζήτησις περιττεύει διὰ τοὺς ἑξῆς δύο λόγους· πρῶτον διότι, ὅταν ἐκάμαμεν τὰς Κυβερνητικὰς δηλώσεις, ἐτονίσαμεν ἰδιαιτέρως τὴν ἀναγκαιότητα τοῦ θεσμοῦ τῆς Γερουσίας. Οἱ πλεῖστοι τῶν ἀγορευσάντων ἀρχηγῶν κομμάτων, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν καὶ ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος, ἐπεδοκίμασαν τὴν σύστασιν τοῦ δευτέρου νομοθετικοῦ σώματος, ἑπομένως ἠμπορεῖ νὰ λεχθῇ, ὅτι κατ’ ἀρχὴν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἔχει ἐγκρίνει τὴν σύστασιν δευτέρου νομοθετικοῦ σώματος· ὅ,τι τώρα θὰ ἐξετάσῃ ἡ Συνταγματικὴ ἐπιτροπὴ εἶνε ἡ ἄμεσος συγκρότησις τοῦ δευτέρου νομοθετικοῦ σώματος. Εἴθισται δὲ προκειμένου περὶ τοιούτων θεμάτων καὶ εἶνε πρακτικώτερον νὰ διατυπωθῇ ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, δηλ. νὰ ἐργασθῇ διὰ τὴν εἰς τὰς λεπτομερείας διατύπωσιν τοῦ σχετικοῦ θεσμοῦ. Οὕτω μόνον θὰ εἶνε δυνατὸν νὰ συζητήσῃ ἡ Ἐθν. Συνέλευσις. Δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ συζητήσῃ ἀορίστως περὶ τῆς ἀμέσου ἀνάγκης συστάσεως δευτέρου νομοθετικοῦ σώματος. Διὰ τοῦτο θεωρῶ σκόπιμον νὰ παραπεμφθῇ ἀμέσως τὸ σχέδιον εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν. Ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ θὰ συζητήσῃ, ἂν θέλετε, καὶ κατ’ ἀρχὴν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀμέσου συστάσεως τοῦ δευτέρου νομοθετικοῦ σώματος, θὰ συζητήσῃ καὶ ἐπὶ τῶν λεπτομεριῶν καὶ ἔπειτα ἡ Συνέλευσις ἔχουσα ὑπ’ ὄψει της πλῆρες σχέδιον θὰ συζητήσῃ καὶ ἐπὶ τῆς ἀμέσου ἀνάγκης τῆς συστάσεως τῆς γερουσίας καὶ ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν. Νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι σαφὲς καὶ πρακτικόν.

§16Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχει δίκαιον ὁ ἀξιότιμος κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐνέκρινα τὴν σύστασιν δευτέρου νομοθετικοῦ σώματος. Δύναμαι πάλιν νὰ ὑπομνήσω ὅτι δὲν ἐνέκρινα ἁπλῶς. Εἶναι ἔμμονος ἰδέα, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰσῆλθον εἰς τὸν περίβολον τοῦτον ἀπὸ τοῦ 1910, ὑποστηρίξας συγχρόνως ὅτι κατὰ τοιοῦτον τρόπον θὰ ἦτο περιωρισμένον τὸ δικαίωμα τῆς διαλύσεως τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος. Καὶ ἴσως, ἂν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἰσηκούετο ἡ γνώμη μου, δὲν θὰ ἐπηκολούθουν αἱ καταχρήσεις, αἱ γενόμεναι τοῦ δικαιώματος ἐκείνου τῆς διαλύσεως. Δύνασθε νὰ ἀναδράμητε εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ 1911 καὶ θὰ ἴδητε μακροτάτην ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν συνέταξα ἐγὼ αὐτὸς καὶ διὰ τῆς ὁποίας ὑπεστήριξα ἔκτοτε τὴν ἀνάγκην τῆς ἱδρύσεως δευτέρου νομοθετικοῦ σώματος. Κατὰ συνέπειαν εἶνε ἀληθὲς ὅτι καὶ ἤμην καὶ εἶμαι πάντοτε ὑπὲρ τῆς ἀνάγκης τῆς ὑπάρξεως ἑνὸς δευτέρου νομοθετικοῦ σώματος, ἀλλ’ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀνάγκης τῆς ὑπάρξεως ἑνὸς τακτικοῦ δευτέρου νομοθετικοῦ σώματος, τὸ δὲ ψήφισμα, τὸ εἰσαγόμενον, εἶναι ψήφισμα, τὸ ὁποῖον προνοεῖ περὶ τῆς ἱδρύσεως ἑνὸς ἐκτάκτου, ἂν δὲν θέλετε νὰ εἴπω ἑνὸς ἀτάκτου καὶ ἀνωμάλως συγκροτουμένου νομοθετικοῦ σώματος. Θὰ ἐδεχόμην τὴν ἐκφυγὴν ἐκ τῆς κανονικῆς ὁδοῦ, ὡς ἐδήλωσα καὶ δημοσίᾳ, ἐὰν ἐπρόκειτο ἐντεῦθεν νὰ ἔχωμεν τὸ μέγα κέρδος, ὅτι τὸ ἀκανόνιστον τοῦτο θὰ ἀπεδέχετο σύμπας ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς Ἑλλάδος, οὐχὶ ἁπλῶς συμπράτων πλέον, ἀλλὰ συνοικοδομῶν εἰς τὸ οἰκοδόμημα τῆς Ἑλλ. Δημοκρατίας, διότι θὰ ἤμην μωρός, ἐὰν ἐπέμενον νὰ ἔχω τὴν διχόνοιαν μετὰ τῆς κανονικότητος καὶ οὐχὶ τὴν συμφιλίωσιν καὶ τὴν συναρμόνισιν ὅλων τῶν ἐνεργειῶν, ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς Ἑλλάδος διὰ τρόπου τινός, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀκανόνιστος καὶ τὸν ὁποῖον ἄλλως τε ἡ ψῆφός μας θὰ ἠδύνατο νὰ καταστήσῃ κανονικόν. Διαφέρει λοιπὸν τὸ ἓν ζήτημα τοῦ ἄλλου. Δὲν δέχομαι κατ’ ἀρχὴν τὴν σύστασιν κατὰ τοιοῦτον τρόπον τοῦ σώματος· ἐν τούτοις ἀπὸ ἀπόψεως πρακτικότητος ἀποκλίνω καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἐξέφερεν ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ ἐξετασθῇ τὸ ψήφισμα, οἷον ὑποβάλλεται ἀπὸ τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν, ἥτις, ὡς ἐδήλωσεν ἐν τέλει, θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα καὶ κατ’ ἀρχὴν ἀκόμη νὰ ἐξετάσῃ τὴν σύστασιν τοῦ τοιούτου σώματος. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους θεωρεῖται γενομένη ἡ παραπομπὴ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν παρ’ ὑμῶν νὰ κληθῶ νὰ προεδρεύσω. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι, κύριοι, δὲν πρέπει νὰ πλανώμεθα. Ἡ ἀρχὴ ἑνὸς νομοθετήματος, ἡ ἀρχὴ ἑνὸς θεσμοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται δεκτὴ καὶ ὅταν τὸν θεσμὸν τοῦτον τὸν ἴδητε ἀναλυόμενον εἰς τὰς καθ’ ἕκαστα διατάξεις, ὅταν τὸν ἴδητε διατυπούμενον, ὅταν τὸν ἴδητε λαμβάνοντα σάρκα καὶ ὀστᾶ, τότε βλέπετε ἴσως, ὅτι δὲν ἀξίζει τίποτε, ὡς διατυποῦται, ἐν τῇ πραγματικότητι. Ἐκ λόγων λοιπὸν πρακτικῆς ἐξετάσεως τοῦ θέματος συμφωνῶ εἰς τὴν παραπομπήν. Ἀλλ’ ἠθέλησα μετὰ τόνου νὰ ἐπιφυλάξω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξ ἀρχῆς ἐξέφερα, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατόν, ἐγὼ τουλάχιστον, νὰ δεχθῶ τὴν ἵδρυσιν σώματος κατὰ τοιοῦτον τρόπον μὴ κανονικόν, παρὰ μόνον ἐὰν ἐπρόκειτο ν’ ἀπολαύσω τὸ μέγα ἀγαθὸν, ὅτι τοῦτο τὸ μὴ ἀγαθὸν τὸ δέχεται ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος τοῦ τόπου. Ὅσον ἀφορᾶ τὰ νομοθετικὰ διατάγματα, ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι ἡ διανομὴ τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως ἔγεινεν σωρηδὸν ὥστε ἦτο πολὺ δυσχερὲς νὰ λάβῃ τις γνῶσιν ποῖα διατάγματα ἐψηφίσθησαν καὶ ποῖα Διατάγματα ἦσαν ἐντὸς τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, ἢ ἐκτὸς αὐτῆς· ἐγὼ θὰ σημειώσω τὸ πρᾶγμα ὅτι ἡ ἐντύπωσις τὴν ὁποίαν ἔχω ἐξ ὅσων εἶδον εἶνε ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ὑπερέβη τὰ ὅρια τῆς ἐξουσιοδοτήσεως.

§17Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐπιτρέπετε; Ὑποθέτω ὅτι τὰ διατάγματα τὰ ἐκδοθέντα εἶνε ποικίλης φύσεως καὶ κατηγοριῶν. Εἶνε διατάγματα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ἐξουσιοδοτήσεως καὶ διατάγματα τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ χαρακτηρίσωμεν ὅτι ἐξεδόθησαν καθ’ ὑπέρβασιν αὐτῆς καὶ διατάγματα τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν ἄνευ τινὸς ἐξουσιοδοτήσεως.

§18ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Οἷον;

§19Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὑπεθέσατε τὸ Διάταγμα περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τοῦ Τοπογραφικοῦ προσωπικοῦ.

§20Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει κανὲν νομοθετικὸν διάταγμα πέραν τῶν ὁρίων τῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Αὐτὸ περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε εἶναι ἐκτελεστικὸν Διάταγμα.

§21Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω ἄλλο; Τὸ διάταγμα περὶ αἰσχροκερδείας.

§22Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Καὶ τὸ διάταγμα τοῦτο τὸ ἐμελετήσαμεν καλὰ ἂν πρέπῃ νὰ τὸ χαρακτηρίσωμεν ὡς περιλαμβανόμενον εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν καὶ ἐπείσθημεν ὅτι περιλαμβάνεται, διότι εἴχομεν πολλὰ διδόμενα νὰ πιστεύωμεν ὅτι τίθεται ἐν κινδύνῳ ἡ ἀσφάλεια εἰς πολλὰ μέρη, ἐὰν δὲν ἐλαμβάνοντο σύντονα μέτρα.

§23Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐπιφυλάσσομαι προτοῦ κατηγορήσω τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μελετήσω προηγουμένως τὰ διατάγματα, διὰ νὰ ἴδω κατὰ πόσον ταῦτα εἶνε πέραν τῶν ὁρίων τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν ἐδώκαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν εἶνε ἐντὸς τῆς ἐξουσιοδοτήσεως δὲν ὑπάρχει καμμία περίπτωσις συγγνώμης, ἐὰν εἶνε πέραν θὰ μεμφθῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ὁμολογῶ ὅτι θὰ τὴν μεμφθῶ μετά τινος ἐπιεικίας, ἐπιβαλλομένης ἐκ τοῦ ὅτι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι δυστυχῶς διὰ τὴν μέθοδον αὐτὴν τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων, τὶς ὀλίγον, τὶς πολύ, πάντες εἴμεθα ὑπεύθυνοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἄς ῥίψωμεν λοιπὸν λίθον εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἂς εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἡ Συνταγματικὴ ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχουν πολλὰ μέλη συνένοχα ἐπίσης τῆς μεθόδου ταύτης καὶ ἄλλα μέλη, τὰ ὁποῖα εἶναι ἴσως παθόντα ἐκ τῆς μεθόδου ταύτης, θὰ προνοήσῃ ἐν καιρῷ ὥστε νὰ παρουσιάσῃ ἐνώπιον τοῦ Συντακτικοῦ σώματος μέτρον, τὸ ὁποῖον νὰ προνοῇ περὶ οὐσιαστικῆς ἀποτροπῆς εἰς τὸ μέλλον τοιαύτης καταχρήσεως τῆς Νομοθετικῆς ἐξουσίας. Μετὰ ταῦτα κύριοι, ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων προαγορευσάντων. Δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ συνεχίσωμεν καὶ ἡμεῖς τὰς ἐλπίδας καὶ τὰς εὐχάς, τὰς ὁποίας ἀμφότεραι αἱ μερίδες ἐδῶ ἐξέπεμψαν διὰ τὴν στερέωσιν τοῦ νέου πολιτεύματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι διὰ τῆς ἐγκαθιδρύσεως τοῦ νέου πολιτεύματος εἰσερχόμεθα εἰς ὁμαλὸν βίον. Εἰσερχόμεθα εἰς τὸν ὁμαλὸν βίον, ἀλλ’ ἡ εἴσοδος, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, εἶνε πλήρης ἀκανθῶν καὶ τριβόλων. Ἡ αἰσιοδοξία, ἡ ὑπερβολική, εἶνε κακὸν ὅπως καὶ ἡ ἀπαισιοδοξία. Τὸ πολίτευμα, τὸ νέον, διὰ νὰ κατοχυρωθῇ εἶνε ἀνάγκη, ὅπως ὅλοι μας ἀγαπήσωμεν αὐτὸ καὶ ἐν συμπνοίᾳ βοηθῶμεν τὰς Κυβερνήσεις ὥστε ν’ ἀντιμετωπίσουν τὰς μεγάλας δυσχερείας, τὰς πρὸ ἡμῶν. Τὸ προσφυγικὸν ζήτημα περὶ τοῦ ὁποίου ἔγινεν ἐλάχιστος λόγος, εἶναι ζήτημα παμμέγιστον καὶ δὲν λύεται οὔτε πρέπει νὰ λέγωμεν ὅτι λύεται, οὔτε ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας οὔτε ἐντὸς μιᾶς ἑβδομάδος, οὔτε ἐντὸς ἑνὸς μηνός, οὔτε ἐντὸς ἑνὸς ἔτους. Ἐνθυμούμεθα ὅτε τὸ πρῶτον πρὸ ἐτῶν ἡ Ἑλλὰς εἶχε ν’ ἀσχοληθῇ μὲ πρόσφυγας ἐκ Βουλγαρίας, πρὸ 20 ἐτῶν περίπου, ἐδαπανήθησαν περὶ τὰ 10–12 ἑκατομμύρια. Ἔγινεν εἰδικὸν Ταμεῖον καὶ ἐπὶ ἔτη πολλὰ ἀπησχολεῖτο μὲ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων ἐν Θεσσαλίᾳ. Τί νὰ εἴπῃ τις σήμερον, ὅτε δὲν πρόκειται περὶ ὀλίγων χιλιάδων, ἀλλὰ περὶ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος περίπου ἑκατομμυρίου προσφύγων; Πρέπει νὰ θαυμάσωμεν ἀληθῶς τὴν ζωτικότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὴν δεκτικότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, δυναμένου νὰ ἀνθέξῃ καὶ βάρος τόσον μέγα, βάρος τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἱερὰν ὑποχρέωσιν δι’ ἡμᾶς, ἀλλὰ βάρος τὸ ὁποῖον εἶναι δυσαναλογώτατον πρὸς τὰς δυνάμεις τῆς Ἑλλάδος. Πρέπει νὰ ἔχωμεν, κύριοι, τὸ θάρρος νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς πρόσφυγας, ὅτι τὸ ζήτημά των θὰ ἐπισπᾷ τὴν προσοχὴν τῶν Κυβερνήσεων, οὐχὶ τῆς Κυβερνήσεως, τῆς Βουλῆς ὅλης ὅτι τὸ ζήτημά των δὲν θ’ ἀποτελῇ θέμα κομματικῆς διαπάλης, ἀλλὰ θὰ ἀποτελῇ κοινὴν προθυμίαν καὶ συνεργασίαν διότι κοινὸν εἶναι τὸ αἴσθημα καὶ τὸ καθῆκον, ἀπέναντι τῶν δυστυχῶν ἀδελφῶν ἡμῶν.

§24Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νὰ μὴ λυθῇ ὅμως ἅμα θὰ πεθάνουν αὐτοί.

§25Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν παρουσιάζετε τὸ ἰδικόν σας σύστημα, διὰ νὰ τὸ λύσωμεν τὸ ταχύτερον; Ἀλλά, κύριοι, ἠναγκάσθην νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, ἐπειδὴ ἔγινεν πολὺς λόγος, περὶ αὐτοῦ. Ἐζήτησα πρὸ ἡμερῶν ἀπὸ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως καὶ δι’ ἰδιαιτέρας μου ἐπιστολῆς, ἵνα μεριμνήσῃ ὅπως τὰ ἔγγραφα πάντα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸ προσφυγικὸν δάνειον, κατατεθῶσιν εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Συνελεύσεως, ἵνα γίνῃ μία εὐρεῖα συζήτησις ἐπ’ αὐτῶν. Παρεκάλεσα δὲ τὴν Κυβέρνησιν ἅμα κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα, νὰ θελήσῃ ὥστε νὰ προσδιορίσῃ ἡμέραν διὰ νὰ συζητήσωμεν λεπτομερῶς. Ἴσως κατορθώσωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν σύστημα, ὅπερ θὰ ἀπαιτήσῃ μὲν μακρὰν περίοδον, ἀλλὰ ἐὰν γίνῃ ἀσπαστὸν ἀπὸ ὅλας τὰς πολιτικὰς μερίδας, θὰ ὑπάρχῃ τὸ αἴσθημα ὅτι, καὶ ἂν γίνεται ἀλλαγὴ Κυβερνήσεων, θὰ ἔχωμεν ὡρισμένον τὸ πρόγραμμα, τόσον διὰ τὴν ἀγροτικὴν ἐγκατάστασιν, ὅσον καὶ διὰ τὴν ἀστικήν. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπισπεύσῃ τὴν συζήτησιν ταύτην, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ καταλήξωμεν εἰς ἓν πρόγραμμα ἐφαρμοστέον.

§26Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Νὰ προταχθῇ τὸ προσφυγικόν.

§27Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν σᾶς ἔλεγον νὰ τὸ συζητήσωμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἄνευ τῆς καταθέσεως τῶν ἐγγράφων, σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐμπεριστατωμένη. Δι’ αὐτὸ ἐζήτησα τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων.

§28Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Φοβοῦμαι ὅτι τὸ μεγάλο ψάρι τῶν μεγάλων ὑποθέσεων θὰ φάγῃ τὸ προσφυγικόν.

§29Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὗται, κύριοι, αἱ διακοπαὶ ἐπὶ διακοπῶν ἀκριβῶς δεικνύουν ὅτι ἐξ ὅλων τῶν πτερύγων τῆς αἰθούσης ταύτης ὑπάρχει διάθερμος ἡ ἐπιθυμία νὰ δοθῇ μία λύσις ταχεῖα εἰς τὸ ζήτημα, τὸ προσφυγικόν. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ εἶναί τις μόνον εὐάρεστος. Δυστυχῶς ταχεῖα λύσις εἰς τοιαῦτα ζητήματα δὲν εἶναι εὔκολος. Ἕνεκα τοῦ πολέμου Κράτη περισσότερον προηγμένα ἀπὸ ἡμᾶς, Κράτη, τὰ ὁποῖα καὶ διοίκησιν εἶχον ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν εὔτακτον, ἀλλὰ καὶ οἰκονομικὰ καὶ ὀργανώσεις δυναμένας νὰ ἐκπληρώσωσι τὸ ὀφειλόμενον καθῆκον πρὸς τοὺς ὁμοεθνεῖς των, τοὺς παθόντας ἐκ τοῦ πολέμου, εὑρέθησαν ἐπίσης πρὸ δυσχερειῶν παμμεγίστων καὶ ἡ λύσις ὁμοίων ζητημάτων ἐβράδυνε πολύ. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω εἰς τοῦτο, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρὸ πάντων πρέπει νὰ ἐπιτύχωμεν, εἶναι μία ἐργασία κἄπως συστηματική, ἐργασία τὴν ὁποίαν πᾶσαι ἀπὸ κοινοῦ αἱ μερίδες τῆς Συνελεύσεως θὰ συντρέξουν ὑπὲρ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων, διότι τότε μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσωμεν ἐπὶ τὴν ταχυτέραν καὶ στερεωτέραν λύσιν τοῦ ζητήματος, τοῦ προσφυγικοῦ. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, καὶ ἡμεῖς πάντες εἴμεθα ὑπεύθυνοι ἐνώπιον τῆς ἱστορίας καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἀλλὰ δὲν ἔχομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν μόνον τὸ ζήτημα τὸ προσφυγικόν· μὴ πλανώμεθα· αἱ περιστάσεις εἶναι δυσχερέσταται, ὅπως εἶπον καὶ διὰ τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν καὶ διὰ πᾶσαν Κυβέρνησιν, ἡ δὲ Ἑλλάς, πλὴν ἐλαχίστων διακοπῶν, εὑρίσκεται ἐν ἀνωμαλίᾳ ἀπὸ τοῦ 1912. Καὶ ὅσον καὶ ἂν εἶναι εὐτυχεῖς οἱ πόλεμοι, πάντοτε ἐπέφερον μίαν διατάραξιν τοῦ οἰκονομικοῦ ὀργανισμοῦ ἀλλὰ καὶ τῆς διοικήσεως. Καὶ ἔχομεν παραδείγματα ὅτι ὑποφέρουν σήμερον Κράτη, τὰ ὁποῖα ἐνίκησαν εἰς τὸν μεγάλον πόλεμον. Εὐθὺς μετὰ τοὺς νικηφόρους πολέμους τοῦ 1912 εἴχομεν τὸν συνεχῶς ἐπαπειλούμενον πόλεμον μετὰ τῆς Τουρκίας. Ἐξερράγη ὁ μέγας πόλεμος, διχασμὸς ἐπῆλθεν ἐντὸς τοῦ τόπου, οἰκονομικαὶ καταστροφαὶ ἐπῆλθον καὶ ἡ ἀπώλεια τῶν ἀπελευθερωθεισῶν χωρῶν ἐπέφερε τὴν συσώρευσιν τῶν προσφύγων. Ἄλλα μεγάλα Κράτη ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποβλέψουν εἰς παγκοσμίους ἀγορὰς διὰ νὰ ἐπιτύχουν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν, ἔστω καὶ ὑποθηκεύοντα τὰς μελλούσας προσόδους των μὲ ἐπαχθεῖς ὅρους. Σήμερον ὅμως ἡ θύρα αὕτη εἶνε κλειστὴ καὶ εἶνε δυσχερέστατον εἰς Ἑλληνικὰς Κυβερνήσεις νὰ ἐπιτύχουν δάνεια. Τὸ κεφάλαιον ἔτρεχεν ἄλλοτε ζητῶν νὰ τοποθετηθῇ εἰς δημόσια ξένα δάνεια, ἀλλὰ σήμερον εἰς ὅλα τὰ Κράτη ὑπάρχει δυσπιστία, διότι δὲν θεωρεῖται ὅτι κατεστάλη ἡ τρικυμία ἡ ἐκ τοῦ μεγάλου πολέμου. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν εὑρίσκεται ἐνώπιον ἑνὸς ἐλλείματος τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀναβιβάζει εἰς 1.700.000.000 ἀλλὰ νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἶμαι ἀπαισιόδοξος κατὰ 300.000.000 εἰσέτι. Ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐνώπιον προϋπολογισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἕνεκα ἀναγκῶν γεννηθεισῶν οὐχὶ ἐξ ὑπαιτιότητος τινὸς ἐξ ἡμῶν, ὁ ὁποῖος αὔριον θὰ ἔχῃ ἀνάγκην νὰ συμπληρωθῇ, διότι θὰ μᾶς βαρύνῃ καὶ ἡ συμμετοχὴ εἰς τὸ δημόσιον χρέος τῆς Τουρκίας διὰ τὰς χώρας, τὰς ὁποίας ἀπεκτήσαμεν μετὰ τὸ 1912, θὰ μᾶς βαρύνῃ ὁ τόκος διὰ τὸ ἔλλειμα τῶν 2.000.000.000, καὶ ποσόν τι διὰ τὰ θύματα τοῦ πολέμου. Αὕτη εἶναι ἡ κατάστασις καὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὅλοι ἐπίγνωσιν αὐτῆς νὰ μὴ εἴμεθα ὑπερβολικὰ αἰσιόδοξοι. Βεβαίως νὰ μὴ ἀπωλέσωμεν τὸ θάρρος. Εἶπον καὶ ἄλλοτε ὅτι ἐγὼ ἔχω θάρρος καὶ ἐλπίδα ὅτι σύντονος ἐργασία δύναται νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς δυσχερείας. Διότι ἂν ὑφίσταντο μόνον τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα καὶ τὸ προσφυγικόν ἤδη ταῦτα θὰ ἦσαν δύο δυσχέρειαι παμμέγισται. Ἀλλὰ μήπως δὲν ἔχομεν ἀντιληφθῆ ὅτι ἀπὸ τοῦ 1920 καὶ ἐντεῦθεν ἔχει ἐπέλθῃ μία πλήρης διοικητικὴ ἐξάρθρωσις εἰς τὴν χώραν; Τί ἄλλο εἶναι αἱ ληστεῖαι, τὰς ὁποίας βλέπομεν καθημερινῶς; Ἐφθάσαμεν εἰς τὴν ἐποχήν, καθ’ ἣν οἱ ἐπισκεπτόμενοι ἡμᾶς, μολονότι ἦσαν φιλέλληνες, συνέγραφον ἀπερχόμενοι βιβλία στιγμιτίζοντα τὴν Ἑλλάδα. Αὕτη εἶναι ἡ πικρὰ ἀλήθεια. Πῶς εἶνε δυνατὸν λοιπὸν τὴν ἐξάρθρωσιν ταύτην καὶ τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας νὰ ὑπερπηδήσωμεν ἄλλως παρὰ διὰ κοινῆς συνεργασίας; Δὲν θέλω νὰ εἴπω μὲ τοῦτο ὅτι θὰ στερηθῶμεν τῆς γνώμης ἡμῶν εἰς ὅσα ζητήματα νομίζομεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ τύχῃ τῆς ψήφου καὶ ἐπιδοκιμασίας μας ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ τὴν διάθεσιν, διότι ἡμεῖς θὰ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ τὴν ὑποστηρίξωμεν ὅπως ὑπερπηδήσῃ τὰς δυσχερείας, νὰ ἐπιβάλῃ καὶ ἰδέας, αἵτινες θὰ εἶχον ἀντίθετον τὴν γνώμην τῆς Συνελεύσεως, ἰδιαίτατα δὲ ζητήματα, ἀφορῶντα τὸ Συντακτικὸν ἔργον τῆς Συνελεύσεως. Κύριοι, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεθύμουν νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν κατερχόμενος, εἶνε νὰ ἀποφύγῃ κατὰ τὸ δυνατὸν τὴν ἔλλειψιν μιᾶς ἑνότητος, ἑνὸς συστήματος περὶ τὴν ἐργασίαν. Ὑπάρχουν ἀρχαί, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὡραῖαι, τὰς βλέπομεν ἐξαγγελλομένας ἀπὸ τὸ ἕνα ὑπουργεῖον, διὰ νὰ τὰς ἴδωμεν καταστρεφομένας ἀπὸ τὸ ἄλλο. Δὲν ἔχω πρόχειρον ἴσως παράδειγμα τοῦ παρόντος ἀλλ’ ἐνθυμοῦμαι ὅτι πρό τινος χρόνου, πρὸ ἔτους ἴσως, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς διεκηρύσσετο ὅτι εἰσάγεται ἡ διοικητικὴ ἀποκέντρωσις εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀφ’ ἑτέρου εἰσήγετο συγκέντρωσις διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἀγροφυλακῆς, ἣν καὶ τὰ πλέον συγκεντρωτικὰ κράτη εἰς ὅλους τοὺς αἰῶνας καὶ ἡ Ρωσσία καὶ ἡ Πρωσσία, ἐθεώρησαν καθαρὸν ζήτημα τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Πρέπει λοιπὸν νὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἔχωμεν μίαν ἑνότητα εἰς τὴν ἐργασίαν νὰ ὑπάρχῃ ἓν σύστημα, ὥστε ὅλαι αἱ ἐνέργειαι ἑκάστου ἐκ τῶν Ὑπουργῶν νὰ κατευθύνωνται πρὸς τὸ σύστημα τοῦτο. Θὰ ἐνθυμεῖσθε ὅτι πρό τινος χρόνου, ἐνῷ ὑπῆρχε τὸ νομοθ. διάταγμα περὶ ἀποκεντρώσεως καὶ αὐτοδιοικήσεως, ὅπερ ἠδύνατο νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογήν, εἰσήχθη ἐν τούτοις σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετρέπετο νὰ ἱδρύωνται κατὰ τόπους ταμεῖα ὁδοποιΐας, ἀποκέντρωσις ἐν τῇ ἀποκεντρώσει, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ὀνομασθῇ ὀλίγον ἀποσύνθεσις. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸ σύστημα τῆς ἀποκεντρώσεως, καθ’ ὃ λαμβάνεται πρόνοια κατά τινα τρόπον ἵνα αἱ κατὰ τόπους μονάδες διοικήσεων, προνοοῦν περὶ τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας, τῶν ἐχόντων τοπικὴν σημασίαν. Ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἀγνοεῖ, ὅπως ἡ ἀριστερὰ τοῦ Εὐαγγελίου τί πράττει ἡ δεξιά. Ἡ ἑνότης καὶ συστηματοποίησις εἶνε ἔργον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶνε ἀναμφισβητήτως ἔργον βαρὺ ἀλλ’ ἄνευ τούτου αἱ ἀγαθώτεραι προθέσεις εἶνε προωρισμέναι νὰ ναυαγήσουν. Κατορθώσατε λοιπὸν νὰ ἔχετε μίαν ἑνότητα, ἕνα σύστημα εἰς τὴν ἐργασίαν, θὰ εὕρητε δὲ καὶ ἡμᾶς τότε ἐμπνεομένους ἀπὸ εἰλικρινῆ διάθεσιν νὰ σᾶς παράσχωμεν τὴν ὑποστήριξίν μας, διὰ νὰ δυνηθῆτε νὰ ὑπερπηδήσετε τὰς ἐθνικὰς δυσχερείας, καὶ νὰ συντελέσωμεν εἰς τὸ νὰ στερεωθῇ τὸ πολίτευμα, τὸ νέον, καὶ νὰ ἐλπίσωμεν ἐπὶ ἡμέρας κρείττονας διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. (χειροκροτήματα).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ζαβιτζιᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§31Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι. Θὰ ἀπασχολήσω τὴν Συνέλευσιν μόνον ἐπὶ τριῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἔθεσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι νομίζω, ὅτι ταῦτα εἶνε καὶ τὰ σπουδαιότερα. Δι’ ἐμὲ ἐνδιαφέρει τὰ μέγιστα τὸ κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἀπουσίας τοῦ Σώματος ἐκδοθέν Ν. Διάταγμα περὶ κατοχυρώσεως τῆς Δημοκρατίας. Δι’ ἐμὲ ἐνδιαφέρει τὰ μέγιστα τὸ ὑποβληθὲν ψήφισμα περὶ ἐγκρίσεως τῶν ἐπαναστατικῶν Διαταγμάτων. Δι’ ἐμὲ ἐνδιαφέρει τὰ μέγιστα τὸ ζήτημα τῆς συστάσεως τοῦ προσωρινοῦ Σώματος, δευτέρου Νομοθετικοῦ Σώματος. Λέγων ταῦτα, κύριοι, δὲν θέλω ν’ ἀρνηθῶ τὴν σπουδαιότητα τοῦ σπουδαιοτέρου ἀληθῶς ὅλων τῶν ἄλλων ζητημάτων, τοῦ προσφυγικοῦ. Νομίζω ἀδιστάκτως, ὅτι ἐφόσον δὲν ἔχομεν στοιχεῖα οὔτε συμφέρον εἶνε νὰ θίξῃ τις τὸ ζήτημα τοῦτο βραχέως καὶ ἐπιπολαίως. Ἀπαντῶν εἰς δήλωσιν, λέγω ὅτι ταῦτα εἶναι τὰ σπουδαιότερα διότι κατὰ τὰ λοιπὰ αἱ εὐχαὶ ὅπως τὸ νέον Δημοκρατικὸν Πολίτευμα ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς προσδοκίας τῆς Χώρας, αἱ εὐχαὶ ὅπως τὸ Πολίτευμα τοῦτο ἐξυπηρετήσῃ λυσιτελέστερον παντὸς ἄλλου τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι εὐχαὶ καὶ ὅλων τῶν Ἑλλήνων καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλαμβάνωνται ἐντεῦθεν. Ἐξετάζων, κύριοι, τὰ τρία ταῦτα ζητήματα, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω χάριτας εἰς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔδωσεν εἰς ἐμέ, ἀπουσιάσαντα καθ’ ὅλην τὴν αʹ περίοδον τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος καὶ μὴ ἀκολουθήσαντα τὰς ἐργασίας ταύτας ἐν ταῖς λεπτομερείαις, μοὶ ἔδωσε, λέγω, τὴν πληροφορίαν ὅτι τὸ ἐκδοθὲν Ν. διάταγμα περὶ κατοχυρώσεως τῆς Δημοκρατίας ἐξεδόθη ἐπὶ τῇ βάσει εἰδικῆς ἐντολῆς τοῦ Σώματος, ἡ ὁποία ἀπαλάσσει τῆς ὑποχρεώσεως νὰ ζητήσῃ τὴν κύρωσιν. Ἀλλὰ αἱ εὐχαριστίαι αἱ ὁποῖαι, κύριοι, ἀπονέμονται εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἀπονέμονται καὶ δι’ ἄλλον λόγον, διότι ἐν τῇ πληροφορίᾳ ταύτῃ εὕρηκα τὴν ἐξήγησιν τῆς σπουδῆς μεθ’ ἧς προέβη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἔκδοσιν Ν. διαταγμάτων, τῆς σπουδῆς λέγω, μεθ’ ἧς προέβη ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία, ἐπωφελουμένη τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, ἔσπευσε νὰ ἐκδώσῃ τὸ διάταγμα τοῦτο, ἐνῷ ἡ ἐπανάληψις τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος ἦτο ἐγγὺς καὶ οὐδένα κίνδυνον διέτρεχε τὸ πολίτευμα κατὰ τὰς μεσολαβούσας ἐκείνας ἡμέρας. Ἀλλ’ ἀκριβῶς, κύριοι, ἡ σπουδὴ μεθ’ ἧς προέβη ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἐπέβαλεν εἰς τὸ Σῶμα τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀσκήσῃ τὸν ὀφειλόμενον ἔλεγχον, ἀπαλλάσσει ἐξ ἄλλου τοὐλάχιστον τὴν Κυβέρνησιν τῆς ὑποχρεώσεως νὰ ὑποβάλῃ τὸ Διάταγμα καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν κύρωσιν τοῦ νόμου. Ἡ ὑποχρέωσις αὕτη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι καταφανής, ἀφοῦ μάλιστα ἡ Κυβέρνησις δὲν περιωρίσθη ἐν τῷ διατάγματι τούτῳ νὰ περιλάβῃ διατάξεις κατοχυρωτικὰς τοῦ νέου δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, ἀλλὰ περιέλαβε καὶ διατάξεις ὅλως ἀσχέτους πρὸς τὸν ἐπιδιωχθέντα σκοπόν. Καὶ νομίζω, κύριοι, ὅτι ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἡ Συντακτικὴ Συνέλευσις, περιείχετο τὸ ὅτι θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις ἐν ὀνόματι τῶν νέων δημοκρατικῶν ἀρχῶν νὰ περιορίσῃ ἐπὶ 10ετίαν ὁλόκληρον τὰς θεμελιωδεστέρας Συνταγματικὰς ἐλευθερίας, νὰ συντελέσῃ ὥστε νὰ σταματήσῃ ἡ περαιτέρω ἐξέλιξις τοῦ πολιτικοῦ ἡμῶν βίου καὶ ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς προσωρινότητος νὰ δημιουργήσῃ κατάστασιν ἀσφυκτικήν, ἀποπνικτικὴν τοῦ ἐλευθέρου φρονήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πιστεύω ὅτι μετὰ τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπιμένουσα καὶ ἀρνουμένη νὰ προσαγάγῃ τὸ σχέδιον πρὸς συζήτησιν καὶ κύρωσιν. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἐπιμείνει, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως νὰ μὲ ἐγγράψῃ διὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου δι’ ἐπερώτησιν, διότι νομίζω ὅτι εἰς τὰς Συνταγματικάς μου ὑποχρεώσεις ὑπάρχει καὶ ἡ ὑποχρέωσις νὰ ἐξασκήσω τὸν ὀφειλόμενον ἔλεγχον. Εὔχομαι ὅπως ἡ Κυβέρνησις μὴ ἐξακολουθήσῃ ἀρνουμένη νὰ προσαγάγῃ τὸ σχέδιον πρὸς ἔγκρισιν τοῦ ἔργου της, διότι οὕτω θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ μεταρρύθμισις τοῦ περιφήμου Διατάγματος περὶ κατοχυρώσεως τῆς Δημοκρατίας. Τὸ δεύτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ ἡ Συνέλευσις μετὰ πάσης προσοχῆς εἶναι τὸ ψήφισμα διὰ τοῦ ὁποίου ἐζητήθη νὰ ἐπικυρωθῶσιν ἐν τῷ συνόλῳ καὶ διὰ μιᾶς τὰ ὑπὸ τῆς Ἐπαναστάσεως ἐκδοθέντα καὶ ἐπαναστατικὰ λεγόμενα διατάγματα. Δὲν μ’ ἐνδιαφέρει οὔτε τὸ πλῆθος τῶν διαταγμάτων, οὔτε ἡ σοβαρότης τῶν μέτρων.

§32Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (πρωθυπουργός). Αὐτὰ ἰσχύουν ὡς νόμοι.

§33Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸ ἠξεύρω, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ ἔργον τῆς Συνελεύσεως θὰ ἦτο συνεπὲς ἂν ἐξετάσῃ διὰ μιᾶς ἐπιτροπῆς τὰ διατάγματα καὶ καθορίσῃ ποῖα θὰ ἐξακολουθήσουν νὰ ἰσχύουν ὡς νόμοι καὶ ποῖα θέλουσιν παύσει ἀμέσως.

§34Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ρητῶς λέγει τὸ ψήφισμα, ὅτι δὲν ἀποκλείεται ἡ ἐξέτασις αὐτῶν.

§35Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἀκόμη καλύτερον. Ἀλλὰ ὑπάρχει, κύριοι, καὶ τὸ τρίτον ζήτημα, περὶ συστάσεως Σώματος προσωρινοῦ περὶ τοῦ ὁποίου προβλέπει τὸ ὑποβληθὲν ψήφισμα καὶ τοῦ ὁποίου τὴν ἀνάλυσιν μᾶς ἔδωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Τὸ ψήφισμα τοῦτο οὐδὲν ἕτερον σκοπεῖ παρὰ τὴν προσωρινὴν σύστασιν ἑνὸς προσωρινοῦ Σώματος, εἰς τὸ ὁποῖον, κατ’ εὐφημισμὸν θὰ δοθῇ καὶ τὸ ὄνομα τῆς Γερουσίας διὰ νὰ συνδράμῃ τὸ νομοθετικὸν τῆς Κυβερνήσεως ἔργον. Τὸ Σῶμα τοῦτο θέλει ἀποτελεσθῆ ἐκ τριῶν κατηγοριῶν προσώπων. Θὰ εἶναι μία κατηγορία, ἡ ὁποία θὰ ἀποτελεσθῇ ἀπὸ μέλη τοῦ Σώματος τούτου, θὰ εἶναι δευτέρα κατηγορία, ἡ ὁποία θὰ κληθῇ ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων τίτλων. Καὶ βεβαίως, κύριοι, ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ θίξω τοὐλάχιστον τὸ δεδομένον ὅτι διὰ τῆς διατάξεως ταύτης πρόκειται νὰ ἱκανοποιηθοῦν ὡρισμένα ἄτομα, τὰ ὁποῖα ἠξίωσαν νὰ τεθῇ ἡ διάταξις αὐτή. Μὲ ἄλλα λόγια, κύριοι, διὰ νὰ εἶναι πλήρης καὶ ἀπολύτως εἰλικρινὴς ἡ διάταξις, θὰ ἔπρεπεν ἐκ παραλλήλου πρὸς αὐτὴν νὰ ὑπάρχουν καὶ ὡρισμέναι φωτογραφίαι ὡρισμένων πολιτικῶν. Ἀλλ’ ὑπάρχει, κύριοι, καὶ τρίτη κατηγορία προσώπων, τῶν προσώπων ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ ἐκλέξῃ ἡ Συνέλευσις. Προφανῶς πρόκειται περὶ προσώπων, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, περὶ προσώπων πολιτικῶν ἐκ τοῦ ἐκτὸς τῆς Συνελεύσεως πολιτικοῦ κόσμου. Τὰ πρόσωπα ταῦτα βεβαίως θὰ ἐκλέξῃ ἡ Συνέλευσις, ἀλλὰ ἐπὶ τῇ βάσει πάντοτε τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐθίμου, δηλαδὴ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑποδείξεων τὰς ὁποίας θὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ αὐτό, κύριοι, δὲν θὰ διαφέρῃ καθόλου ἀπὸ ἕνα πρόχειρον διορισμὸν εἰς τὴν θέσιν τοῦ Γερουσιαστοῦ. Εἶναι προφανές, κύριοι, ὅτι εἰς τὴν δευτέραν ταύτην κατηγορίαν πρόκειται νὰ περιληφθοῦν πρόσωπα μετανοήσαντα ἴσως διὰ τὴν ὑπ’ αὐτῶν γενομένην ἀποχήν....

§36Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄξια παντὸς ἐπαίνου.

§37Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. ... καὶ σπεύδοντα νὰ διορθώσωσι τὸ λάθος των διὰ τῆς συμμετοχῆς εἰς τὸ Σῶμα τῆς Γερουσίας, ἀποδεχόμενα τὸν διορισμὸν τοῦ Γερουσιαστοῦ. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, ὑποβάλλουσα καὶ ὑποστηρίζουσα τὸ ψήφισμα τοῦτο, αἰσθάνεται προφανῶς τὴν ἀνάγκην τῆς συνεργασίας τοῦ ἐκτὸς τῆς Συνελεύσεως πολιτικοῦ κόσμου, διότι ἡ συνεργασία τῶν μελῶν τῆς Συνελεύσεως ἔχει ἐξασφαλισθῇ ἐκ μόνου τοῦ λόγου ὅτι ταῦτα εἶναι μέλη τοῦ Σώματος. Ἀλλ’ ἡ ἐπιθυμία αὕτη τῆς Κυβερνήσεως δύναται νὰ πληρωθῇ καὶ ἄλλοθεν. Δύναται διὰ μιᾶς διατάξεως τῆς Συνελεύσεως νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὰ πρόσωπα ταῦτα νὰ συμμετάσχουν τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, ὁπότε θὰ λάβουν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκθέσουν τὰ φῶτά των καὶ νὰ συνεισφέρουν τὰς δυνάμεις των. Διὰ τοῦ συστήματος τούτου, κύριοι, θὰ ἀποφύγωμεν τὰ ἑξῆς δυσάρεστα: Ἐν πρώτοις θ’ ἀποφύγωμεν τὴν σύστασιν Σώματος ἐξαμβλωματικοῦ, παρόμοιον τοῦ ὁποίου ἡ ἱστορία δὲν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ. Δεύτερον θ’ ἀποφύγωμεν νὰ κλονίσωμεν τὸ κῦρος τῆς μελλούσης νὰ ἱδρυθῇ Γερουσία, διότι δὲν πρέπει νὰ μᾶς διαφεύγῃ ὅτι ἡ ἵδρυσις, τὴν ὁποίαν εὔχομαι καὶ τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω, πρέπει νὰ εἶναι ἵδρυσις σώματος αἱρετοῦ ἐκ μονίμου καὶ κανονικοῦ τρόπου ἐκλογῆς διότι ἄλλως αἴρεται τὸ κῦρός του. Ἀλλά, κύριοι, διὰ τῆς διατάξεως ταύτης θὰ διαφυλάξωμεν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῶν μελῶν τοῦ ἔξω πολιτικοῦ κόσμου, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ συμμετάσχουν καὶ τὰ ὁποῖα, ἐν τῇ ἀκατασχέτῳ αὐτῶν ἐπιθυμίᾳ νὰ ἐξυπηρετήσουν τὰ κοινά, δὲν ἐξετίμησαν φαίνεται ἐπαρκῶς ὅτι ἡ διὰ κυβερνητικοῦ διορισμοῦ συμμετοχὴ εἰς τὸ Σῶμα τῆς Γερουσίας δὲν εἶναι πρᾶξις ἐποικοδομητικὴ τῆς ἰδίας αὐτῶν ἀξιοπρεπείας. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, προβαίνουσα εἰς τὰ μέτρα ταῦτα, ἐπηρεάζεται προφανῶς καὶ δικαίως ἐκ τῆς ἐντυπώσεως, ἡ ὁποία ἀληθῶς ἀλλὰ καὶ ἀτυχῶς γεννᾶται ὅτι ὁ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου πολιτεύματος μέλλων νὰ καταρτισθῇ καταστατικὸς Χάρτης πρόκειται νὰ γίνῃ ἐκ μιᾶς καὶ μόνον μεγάλης ἔστω πλειοψηφούσης μερίδος καὶ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἀποκλεισθείσης τῆς ἄλλης ἡ ὁποία ἀπέσχε κατὰ τὰς ἐκλογὰς παρασύρασα καὶ μέγα μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ ἡ δικαία αὐτὴ ἐντύπωσις, κύριοι, ἡ ὁποία καὶ ἥκιστα ἐξυπηρετικὴ βεβαίως τῆς συμφιλιωτικῆς προσπαθείας ἡμῶν εἶναι....

§38Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἥκιστα;

§39Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἥκιστα ἐξυπηρετικὴ τοῦ νὰ μὴ συμμετάσχουν εἰς τὰς συμφιλιωτικὰς προσπαθείας ὅλων ἡμῶν δὲν διορθώνεται, κύριοι, διὰ κυβερνητικῶν διορισμῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι προωρισμένοι ὄχι νὰ διευκολύνουν ἀλλὰ νὰ δυσχεράνουν τὴν κατάστασιν. Τὸ ἄτοπον τοῦτο, τὸ ὁποῖον γεννᾶται ἐκ τῆς αἰτιάσεως τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διορθωθῇ ἄλλως παρὰ δι’ ἑνὸς νέου ἐρωτήματος πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ μόνος ἁρμόδιος καὶ ὁ μόνος κυρίαρχος νὰ ὁρίσῃ τοὺς ἐντολοδόχους, οἱ ὁποῖοι δέον νὰ συντάξουν τὸν Καταστατικὸν Χάρτην. Καὶ τὸ ἐρώτημα τοῦτο, κύριοι, ἐνισχύεται καὶ ἐκ τῆς ἐντυπώσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία Κυβέρνησις φαίνεται ἀναγνωρίζουσα ὅτι τὸ ὑπάρχον ἐν τῇ Συνελεύσει ὑλικὸν δὲν ἐπαρκεῖ, δι’ οὓς λόγους αὐτὴ γνωρίζει, διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου.

§40Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔγινε τοιαύτη ὁμολογία ποτέ.

§41Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐξάγεται ἐκ τῆς ὑποδείξεως τῆς κυβερνητικῆς.

§42Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μᾶς ἐνδιαφέρει ὅλους ἡ δήλωσις τοῦ κ. συναδέλφου ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔκαμεν ὁμολογίαν ὅτι δὲν κρίνει ἐπαρκῆ τὴν Συνέλευσιν.

§43Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔκαμα τοιαύτην ὁμολογίαν. Θὰ ἀπαντήσω ἄλλως τε.

§44Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις διὰ πολλοὺς λόγους ἠμπορεῖ νὰ θεωρῇ τὸ ὑλικὸν μὴ ἐπαρκὲς καὶ νομίζει ὅτι τὸ κῦρος τοῦ νέου Καταστατικοῦ Χάρτου θὰ ἐξαρτηθῇ ἐκ τῆς γνώμης καὶ τῆς ἐγκρίσεως ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Ἰδοὺ ὁ λόγος, χωρὶς νὰ θέλω νὰ προσβάλω τὸ Σῶμα....

§45Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ ἔχητε τὴν γνώμην αὐτήν. Ἡμᾶς ἐνδιαφέρει ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε τὴν ὁμολογίαν ὅτι δὲν κρίνει ἐπαρκῆ τήν Συνέλευσιν, ὁπότε θὰ εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀμυνθῶμεν.

§46Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸ μέτρον τὸ θεωρῶ ἀπολύτως ἐπιβεβλημένον καὶ μάλιστα μετὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ δημοψηφίσματος καὶ τὴν συμμετοχὴν εἰς αὐτὸ τοῦ ἀποσχόντος συνταγματικοῦ κόσμου καὶ μετὰ τὴν ἀναγνώρισιν ἐν τέλει παρ’ ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τοῦ νέου καθεστῶτος. Μόνον τὸ μέτρον τοῦτο θὰ συνδιαλλάξῃ τὰς ἀντιμαχομένας μερίδας, θὰ συντελέσῃ νὰ λησμονηθῶσι τὰ πάθη τοῦ παρελθόντος καὶ θὰ δώσῃ τὴν ἀφορμὴν ὄχι πλέον εἰς μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ εἰς ὁλόκληρον τὸν λαόν, ὅπως οὗτος ἐκλέγῃ τὰ ἄτομα τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης ἐξ ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ ἀποδοθῇ εἰς τὴν Χώραν μαζὶ μὲ τὸν Καταστατικὸν χάρτην καὶ ἡ ἀπόλυτος γαλήνη τῆς ὁποίας ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην.

§47ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡ κυριαρχοῦσα σκέψις, κύριοι, κατὰ τὴν εἰσήγησιν ποῦ ἔκαμε τῶν ψηφισμάτων εἰς τὴν σημερινὴν συνεδρίαν ἦτο ὅτι ἔπρεπεν ἡ Συνέλευσις νὰ εἰσέλθῃ ἀμέσως εἰς οὐσιαστικὴν καὶ καρποφόρον ἐργασίαν. Εἰς τοιαύτην δὲ ἐργασίαν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσέλθῃ ἡ Συνέλευσις παρὰ ἐπιλαμβανομένη τῆς συζητήσεως ἑνὸς ἑκάστου τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἀπασχολήσουν τὴν Συνέλευσιν. Καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ προέλθωμεν εἰς τὴν σκέψιν ταύτην, διότι ἐνομίζομεν ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ προβῶμεν εἰς νέας προγραμματικὰς δηλώσεις ὅπως μετὰ μακρὰν συζήτησιν ἐπ’ αὐτῶν λάβωμεν πάλιν τὴν ἔγκρισιν τῆς Συνελεύσεως ἵνα ἀκολούθως προβῶμεν εἰς τὴν εἰσήγησιν λεπτομερειακῶς τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα θεωροῦμεν ἀναγκαῖα ὅπως ληφθοῦν. Καὶ τοῦτο διότι κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίαν τῆς Συνελεύσεως ἡ Κυβέρνησις περιεβλήθη μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τῆς Συνελεύσεως. Ἔκτοτε δὲ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει παρὰ νὰ ἐπιδείξῃ ἐπιτυχίας, ἐπιτυχίας μεγάλας ὑπὲρ τῆς Χώρας, ὑπὲρ τοῦ πολιτεύματος, ἐπιτυχίας τέλος τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἐνέκρινεν ἡ Συνέλευσις· διὰ ποῖον λοιπὸν λόγον θὰ ἐσκεπτόμεθα νὰ εἰσηγηθῶμεν πάλιν γενικῶς τὸ πρόγραμμα ἡμῶν, ὅπως ἀρχίσῃ γενικὴ καὶ μακρὰ πολιτικὴ συζήτησις, ὅπως καταναλωθοῦν ἡμέραι πολλαί; Μήπως διότι αἱ προβλέψεις ἡμῶν ἐπραγματοποιήθησαν ἀναφορικῶς εἰς τὸ πολίτευμα; Μήπως διότι κατωρθώσαμεν διὰ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐφηρμόσαμεν νὰ βελτιώσωμεν εἰς μέγαν βαθμὸν τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν δημοσίαν τάξιν; Ἢ μήπως διότι διὰ μιᾶς προνοητικῆς πολιτικῆς κατωρθώσαμεν νὰ ἀποταμιεύσωμεν διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους 7.000.000 λιρῶν στερλινῶν;

§48Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ποῖα εἶναι αὐτὰ τὰ 7.000.000;

§49ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Πέντε ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐκτὸς τῶν προϋπαρχόντων δύο ἀπεκτήσαμεν διὰ τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος, ἡ ὁποία ὅμως ἔκδοσις ἠκολουθήθη μὲ τὴν αὔξησιν τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς. Ἢ μήπως θὰ ἐπρόκειτο νὰ ζητήσωμεν ἐκ νέου τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης τῆς Συνελεύσεως διότι αἱ ἐξωτερικαὶ σχέσεις τῆς Ἑλλάδος ἐβελτιώθησαν εἰς βαθμὸν μέγιστον; Ἠμπορεῖ βεβαίως νὰ ὑπάρξῃ μεταβολὴ γνωμῶν ἢ διαφωνία μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι χθὲς ὑπεστήριξαν τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ ἡ μεταβολὴ αὐτὴ θὰ στηριχθῇ καὶ θὰ ἐκδηλωθῇ εἰς τὰς συζητήσεις τῶν καθ’ ἕκαστον μέτρων. Αὐτὸ δὲ ζητεῖ ἀληθῶς ἡ κοινὴ γνώμη; Ζητεῖ θετικὴν ἐργασίαν καὶ ὄχι κατανάλωσιν πολλοῦ χρόνου εἰς γενικὰς προγραμματικὰς συζητήσεις, ὁμοίας μὲ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι κατηνάλωσαν ὅλον τὸν χρόνον τῆς πρώτης περιόδου τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως. Αὐτοὶ ἦσαν οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἠθελήσαμεν νὰ εἰσέλθωμεν ἀμέσως εἰς τὴν θετικωτέραν ἐργασίαν καὶ νὰ μὴ ἀπασχολήσωμεν τὴν Συνέλευσιν μὲ γενικὴν πολιτικὴν συζήτησιν. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴς δὲν εἶναι ἀπολύτως σύμφωνος πρὸς αὐτά. Καὶ μολονότι ἐπεφυλάχθη νὰ ἐγκρίνῃ ἰδιαιτέρως τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως καθ’ ἕκαστον, ἦλθε μὲ μίαν ἑτοίμην ἀγόρευσιν κατὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς Γερουσίας καὶ ἐπὶ πλέον προσεπάθησε νὰ ἐπικρίνῃ τὴν Κυβέρνησιν δι’ ὡρισμένα μέτρα αὐτῆς ἢ διὰ παραλείψεις. Ἤλεγξε ἡμᾶς διότι ἐνῷ ἠδημονοῦμεν νὰ ὑποδείξῃ ἄλλοτε ἡ ὑπ’ αὐτὸν Κυβέρνησις λεπτομερειακῶς τὸ πρόγραμμά της ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, δὲν ἤλθομεν ἡμεῖς σήμερον νὰ εἴπωμεν τὶ ἐκάμαμεν καὶ τὶ σκεπτόμεθα νὰ κάμωμεν ἐπὶ τοῦ μεγάλου, τοῦ μεγίστου τούτου ζητήματος. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν ἠθελήσαμεν νὰ ἀναμίξωμεν τὸ προσφυγικὸν ζήτημα μὲ πλεῖστα ἄλλα πολιτικὰ ζητήματα καὶ νὰ συντελέσωμεν ὅπως διεξαχθῇ ἄσκοπος συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ. Θὰ ἔλθῃ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίας ἡ Συνέλευσις θὰ συζητήσῃ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα καὶ θὰ ἴδῃ τὶ ἡμεῖς ἐπράξαμεν καὶ θὰ κρίνῃ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ πράξωμεν τίποτε περισσότερον. Ἄλλως θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον πόσα καὶ ἡμεῖς ἑκατομμύρια ἐκτὸς τοῦ προσφυγικοῦ δανείου ἐπρομηθεύθημεν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ διεθέσαμεν διὰ τὴν ταχυτέραν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων. Θὰ ἠμποροῦσα νὰ τοῦ εἴπω κατὰ ποῖον τρόπον καὶ μέθοδον προσπαθοῦμεν καὶ ἐγκαταστήσωμεν ἑκατὸν χιλιάδας προσφύγων εἰς τὴν Θράκην. Θὰ ἠδυνάμην ἀκόμη νὰ τοῦ εἴπω ποία εἶναι ἡ πολιτική μας ὅσον ἀφορᾷ τὰς τροποποιήσεις τῆς συμβάσεως τοῦ δανείου. Καὶ τὴν μεταρρύθμισιν ἀκόμη τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς ἐπιτροπῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι θεωρῶ ἐντελῶς ἥκιστα πρακτικὸν νὰ εἰσέλθωμεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὅλα τὰ στοιχεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ στηρίξωμεν τὰς γνώμας μας. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις θὰ ἐξετασθῇ τὸ ἔργον τῆς κυβερνήσεως καὶ ἐξ ἄλλου καὶ ἡ κυβέρνησις θὰ ἀρυσθῇ καὶ τὰ φῶτα καὶ τὴν συνδρομὴν τῆς Συνελεύσεως ὅπως ἀποτελεσματικώτερον καὶ πλέον τελεσφόρως χωρήσῃ εἰς τὴν λύσιν τοῦ πραγματικῶς κολοσσιαίου προσφυγικοῦ ζητήματος. Διὰ τὴν σύστασιν τοῦ δευτέρου νομοθετικοῦ Σώματος, εἶπον πρὸ ὀλίγου ὅτι πρακτικώτερον εἶνε νὰ μὴ προλάβωμεν τὴν κανονικὴν συζήτησιν, νὰ μὴ ἐπισπεύσωμεν τὴν συζήτησιν διότι θὰ εἶνε ἀπώλεια χρόνου καὶ τίποτε ἄλλο. Καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας καὶ συζήτησιν περὶ τοῦ θεσμοῦ, τὸν ὁποῖον θεωρῶ ἀπαραίτητον διὰ τὸ Δημοκρατικὸν πολίτευμα καὶ περὶ τῆς ἀμέσου λειτουργίας αὐτοῦ τὴν ὁποίαν θεωρῶ σκοπιμωτάτην καὶ διὰ καλυτέραν διεξαγωγὴν τῶν νομοθετικῶν ἐργασιῶν καὶ διὰ τὴν ἐξομάλυνσιν τοῦ πολιτικοῦ βίου, ἥτις ἀποτελεῖ ἐθνικὴν ἀνάγκην. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀφήσω ἀπαρατήρητα μερικὰ ἐπιχειρήματα τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτοῦ, ὅπως καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴς συνέκρινε τὴν Γερουσίαν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ συστηθῇ σήμερον μὲ τὴν παλαιὰν Γερουσίαν, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ἐπὶ Ὄθωνος. Ποία σύγκρισις ὅμως ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ μεταξὺ τοῦ παλαιοῦ καὶ τοῦ νέου θεσμοῦ; Ἄλλοτε τὰ μέλη τῆς Γερουσίας διωρίζοντο ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν. Ἡμεῖς θέλομεν ἡ Γερουσία νὰ συγκροτηθῇ κυρίως ἀπὸ μέλη τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως. Δὲν νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ οὐδεμία ἐκλογὴ ἀνωτέρα ἀπὸ τὴν ἄμεσον καθολικὴν ψηφοφορίαν ἐκ τῆς ὁποίας ἀνεδείχθησαν τὰ μέλη ταῦτα. Ποῦ εἶνε ἡ προσωπικὴ ζύμωσις ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ στηριχθῇ ἡ Γερουσία, ὡς ἐλέχθη, καὶ ἡ ὁποία θὰ καταρρίψῃ τὸ κῦρος αὐτῆς; Ἐκτὸς τῶν πληρεξουσίων Γερουσιαστῶν πρόκειται νὰ προστεθοῦν εἰς τὴν Γερουσίαν καὶ πρόσωπα, ἅτινα ἔχουν ὡρισμένα προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν ὅτι τὰ πρόσωπα ταῦτα ἔχουν ἐξαιρετικὸν πολιτικὸν κῦρος εἰς τὸν τόπον καὶ πρόσωπα ἐκλεγόμενα ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω διατὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας πολιτευόμενος ὡμίλησεν περὶ φωτογραφιῶν. Ἐὰν θελήσῃ νὰ ἐρευνήσῃ θὰ ἴδῃ ὅτι ὑπὲρ οὐδενὸς ἔγινε χάρις. Ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ διάταξις αὕτη τοῦ ψηφίσματος θὰ εἰσέλθουν πρόσωπα ἐχθρικῶς διακείμενα πρὸς τὴν κυβέρνησιν καί τινα φιλικῶς πρὸς αὐτήν, ἀλλ’ εἶνε ἀναμφισβήτητον ὅτι τὰ πρόσωπα ταῦτα θὰ συντελέσουν κατὰ μέγα μέρος νὰ ἐπιταχυνθῇ ἡ πλήρης ἐξομάλυνσις τοῦ πολιτικοῦ βίου. Ὁ κ. ἐκ Κερκύρας πολιτευόμενος ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην αὐτὴν ἀλλὰ νομίζει ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἱκανοποίησίν της ἐπιχειροῦντες νέας ἐκλογάς. Φαίνεται ὅτι δὲν εὑρίσκεται καθόλου εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν λαὸν, ὁ ὁποῖος τὸν ἐκλέγει, μὲ τὴν δημοσίαν γνώμην καὶ δι’ αὐτὸ ἀγνοεῖ ὅτι ὁ λαὸς, ὁ Ἑλληνικὸς, κατὰ παμψηφίαν ἐπιθυμεῖ ἡσυχίαν.

§50Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Αὐτὸ θὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἡσυχίαν.

§51ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐπιθυμεῖ ἡσυχίαν καὶ δημιουργικὴν ἐργασίαν. Δὲν ἐπιθυμεῖ καθόλου νέας ἐκλογικὰς μάχας. (χειροκροτήματα). Περιῆλθον πολλὰ μέρη καὶ παντοῦ οἱ πολῖται μοῦ εἶπον: Ἀφήσατέ μας εἰς ἡσυχίαν. Ἐργασθῆτε, ψηφίσατε τοὺς νόμους ποῦ θεωρεῖτε ἀναγκαίους, ἀλλὰ μὴ φέρετε νέας διαιρέσεις, πρέπει νὰ τεθῇ ἕνα τέρμα εἰς αὐτάς. Ἀλλ’ ὁ ἐκ Κερκύρας πληρεξούσιος δὲν μένει εὐχαριστημένος, θέλει καὶ πάλιν νὰ συνεχίσωμεν τὸν ἀγῶνα, νὰ ὑποδαυλίσωμεν πάλιν τὰ πάθη.

§52Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὄχι κύριε.

§53ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς μετὰ τὴν καθιέρωσιν τοῦ νέου πολιτεύματος εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ὅπως συντελέσωμεν νὰ ἴδῃ ὁ λαὸς τοὺς καρποὺς τοὺς ἀγλαοὺς τοῦ νέου πολιτεύματος, οἱ ὁποῖοι καρποὶ εἶνε ἀδύνατον νὰ ὑπάρξουν μὲ τὴν ἐνέργειαν ἐκλογῶν. Ὁ λαὸς μᾶς περιβάλλει μὲ ἀμέριστον ἐμπιστοσύνην ὅπως ἀπέδειξε τὸ δημοψήφισμα καὶ θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὸ ἔργον τὸ συντακτικὸν μόνοι μας, ἐπιθυμεῖ ὅμως ὅπως ἀποκατασταθῇ πλήρως ὁμαλὸς πολιτικὸς βίος, ὅπως τὸ νέον πολίτευμα προέλθῃ ἀπὸ τὴν συνεργασίαν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρων, ἀπὸ τὴν παμψηφίαν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Λέγομεν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπέσχον τῶν ἐκλογῶν: ἐλᾶτε νὰ συνεργασθῶμεν, δὲν ἔχομεν εὐκαιρίαν, δὲν ἐπιτρέπουν τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους νὰ προβῶμεν εἰς νέας ἐκλογάς, σᾶς παρακαλοῦμεν λοιπὸν ὡς ἰσοτίμους μὲ ἡμᾶς νὰ ἐργασθῆτε διὰ τὴν θεμελίωσιν τοῦ νέου πολιτεύματος καὶ διὰ νὰ ἀποδείξητε ὅτι πραγματικῶς τὸ ἀναγνωρίζετε. Ἄν λάβετε δὲ ὑπ’ ὄψιν τὴν πρώτην κατηγορίαν τῶν Γερουσιαστῶν, τῶν πληρεξουσίων δηλ. Γερουσιαστῶν, θὰ ἠδύνατο νὰ λεχθῇ μὲ κἄποιαν ἴσως ὑπερβολὴν ὅτι ἡ προτεινομένη μεταρρύθμισις εἶνε ἁπλῶς ζήτημα κανονισμοῦ ἐργασίας τῆς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο κάλλιστα νὰ εἴπῃ: Διαιρῶ τὸ σῶμα εἰς δύο μεγάλας ἐπιτροπάς, ὅπως κεχωρισμένως συζητοῦνται καὶ ψηφίζονται τὰ νομοσχέδια χάριν καλυτέρας ἐπεξεργασίας αὐτῶν, ὅπως ἀποφεύγωνται αἱ γνωσταὶ καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι μοιραίως λαμβάνουν χώραν εἰς τὰς νομοθετικὰς ἐργασίας τῆς μιᾶς Βουλῆς. Δὲν φαντάζομαι δὲ ὅτι εἶνε δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἔμμεσος ἐκλογή, ἡ ὁποία θὰ ἠμποροῦσε νὰ δώσῃ μεγαλύτερον κῦρος εἰς δεύτερον νομοθετικὸν Σῶμα ἀπὸ τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην τὴν ἄμεσον καὶ καθολικήν, ἐπαναλαμβάνω, ἀπὸ τὴν ὁποίαν προῆλθον οἱ πληρεξούσιοι, οἵτινες πρόκειται νὰ ἀποτελέσουν τὴν βάσιν τῆς Γερουσίας. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ καμμιᾶς ἀνατροπῆς οὔτε περὶ ἐξαμβλωμάτων, ὅπως ἐλέχθη οὔτε περὶ προσωπικῶν ζυμώσεων. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἀναποδράστου ἀνάγκης, ὅπως τὸ ταχύτερον λάβῃ τὴν πλήρη μορφήν του τὸ Δημοκρατικὸν Πολίτευμα καὶ ὅπως ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον χωρήσωμεν εἰς τὴν πλήρη ἀποκατάστασιν ὁμαλοῦ πολιτικοῦ βίου, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς θεωροῦμεν ὡς ἐθνικὴν ἀνάγκην. Θὰ ἔλθῃ ὅμως προσεχῶς τὸ ζήτημα εἰς λεπτομερειακὴν καὶ εὐρυτάτην συζήτησιν καὶ τότε εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν πολιτευτής, ὁ ὁποῖος ἐξεδήλωσε μίαν ἐπιφύλαξιν ὅτι δηλαδὴ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συνταχθῇ μὲ τὴν γνώμην μας μόνον ὑπὸ μίαν προϋπόθεσιν, τὴν τῆς συμπράξεως ὅλων τῶν πολιτικῶν κομμάτων, εἰς τὴν Γερουσίαν, ὅτι θὰ ὁμολογήσῃ λέγω, καὶ ἐκεῖνος, ὅτι εἶναι βεβαίως μέγιστον ἀγαθὸν ἡ σύμπραξις ὅλων τῶν κομμάτων, δὲν εἶναι ὅμως μικρὸν ἀγαθὸν ἡ σύμπραξις τῶν περισσοτέρων. Δὲν εἶνε δυνατόν, κ. συνάδελφε ἐκ Πατρῶν, νὰ συμφωνήσουν ὅλοι. Ἀλλ’ ἂν ὅλοι δὲν συμφωνήσουν, ἂν ὑπάρχουν μερικοί, οἱ ὁποῖοι, μολονότι ὁμολογοῦν ἀφοσίωσιν εἰς τὸ Δημοκρατικὸν πολίτευμα, δὲν θέλουν ὅμως καὶ ἐμπράκτως νὰ ἐκδηλώσουν τὴν ἀφοσίωσίν των αὐτήν, ὑπάρχουν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ χθὲς ἦσαν ἀντίπαλοί μας φανατικοί, σήμερον σεβόμενοι τὴν λαϊκὴν θέλησιν καὶ ἀναγνωρίζοντες τὴν ἀνάγκην, τὴν πολιτικήν, ὅπως ὅλοι μαζὺ συμπράξωμεν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ νέου Πολιτεύματος, εἶνε πρόθυμοι νὰ συνεργασθοῦν μαζύ μας εἰς τὴν Γερουσίαν. Ἤθελον νὰ εἴπω καὶ τοῦτο ἀκόμη ὅσον ἀφορᾶ τὴν Γερουσίαν. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος εἶπεν: τί ἀναγνωρίζετε ὡς πλέον μεγαλυτέραν ἀνάγκην τὴν σύντονον νομοθετικὴν ἐργασίαν ἢ τὴν πλέον ἐπιμεμελημένην; Καὶ πῶς ἐνῷ ἀπὸ τὸ ἓν μέρος προβαίνετε εἰς ἔκδοσιν νομοθετικῶν διαταγμάτων, ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ζητεῖτε νὰ τεθῇ εἷς φραγμὸς κατὰ τῆς ταχείας ψηφίσεως τῶν νομοθετικῶν μέτρων; Ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον βλέπομεν ἡμεῖς ὅτι ἔχει ἀνάγκην ὁ τόπος εἶναι βέβαια ριζικαὶ μεταρρυθμίσεις, ἀλλὰ μελετημέναι κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ προσαρμόζωνται εἰς τὴν λαϊκὴν ψυχὴν καὶ τὴν λαϊκὴν θέλησιν, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὐδεὶς κίνδυνος ναυαγίου κατὰ τὴν ἐφαρμογήν. Ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος περὶ τῆς σωρείας τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν ὑπὸ τῆς Ἐπαναστάσεως, καὶ γνωρίζει ὅτι τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν δὲν ἐφαρμόζονται. Εἶμαι βέβαιος, κύριοι, ὅτι δὲν δύναται τίποτε νὰ πάθῃ ἡ Ἑλλὰς ἂν μερικὰ σχέδια νόμου δὲν λάβουν ἀμέσως σάρκα νομοθετημάτων καὶ ἂν ἀναβληθῇ ἐπ’ ὀλίγον ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῶν. Ἔχομεν ἀνάγκην, ἐπαναλαμβάνω, ἐπιμεμελημένης ἐργασίας, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐξασφαλίσωμεν. Θέλομεν τὴν ὕπαρξιν τοῦ δευτέρου αὐτοῦ Νομοθετικοῦ Σώματος, διότι θέλομεν ἡ Δημοκρατία εἰς τὰ πρῶτα αὐτῆς βήματα νὰ δείξῃ ποίας ἐγγυήσεις παρέχει εἰς τὸν λαὸν περὶ τῆς προστασίας τῶν γενικωτέρων ὁμαδικῶν συμφερόντων, ποίαν ἐγγύησιν παρέχει ἐπιμεμελημένης καὶ σοβαρᾶς νομοθετικῆς ἐργασίας. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐπαναλαμβάνω ἐπιμένομεν εἰς τὴν σύστασιν τοῦ δευτέρου Νομοθετικοῦ Σώματος. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῶν Νομ. Διαταγμάτων. Ὄταν, κύριοι, γίνεται μία πολιτειακὴ μεταβολή, κατὰ τὴν πρώτην τοὐλάχιστον περίοδον, ὑπάρχει ἀνάγκη λήψεως ἐπειγόντων μέτρων. Δὲν φαντάζομαι ὅτι εἰς τὴν ἱστορίαν οἱουδήποτε Ἔθνους δύναται νὰ εὑρεθῇ ὅτι ἔγεινε πολιτειακὴ μεταβολὴ τόσον ὁμαλῶς ὅπως ἔγεινεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ διότι ἔγεινε κατὰ τόσον ὁμαλὸν τρόπον δὲν φαντάζομαι ὅτι θὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἀθρόας ἐκδόσεως Νομοθ. Διαταγμάτων ἢ ψιφίσεως ἐν σπουδῇ νομοθετικῶν μέτρων. Ἀλλὰ κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας ἔπρεπεν, ἦτο ἀναπότρεπτον νὰ ληφθῶσι νομοθετικὰ μέτρα εἴτε λόγῳ γενικῆς ἀνάγκης εἴτε πρὸς ἀποφυγὴν ἀνωμαλιῶν. Διὰ τὰς δύο αὐτὰς κατηγορίας μέτρων ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ παρὰ τῆς Συνελεύσεως τὴν ἄδειαν νὰ ἐκδίδῃ Νομοθ. Διατάγματα καὶ τὴν ἔλαβεν. Ἔχει συναίσθησιν ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν ὑπερέβη τὴν ἐντολὴν τῆς Συνελεύσεως. Ἡ Συνέλευσις εἶναι ἐντελῶς ἐλευθέρα ὅταν ἔλθῃ ὁ καιρὸς τοῦ ἐλέγχου τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως νὰ μεμφθῇ τὴν Κυβέρνησιν. Ὄπως ἐτόνισα καὶ πρὸ ὀλίγου, ἡ ὁδὸς τοῦ ἐλέγχου μένει ἀνοικτὴ εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος ἐζήτησε νὰ γίνῃ μία ἐξαίρεσις διὰ τὸ διάταγμα τῆς κατοχυρώσεως τοῦ Πολιτεύματος. Ὡμίλησε περὶ καταπνίξεως τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν. Δὲν φαντάζομαι ὅτι πιστεύει ἀπολύτως ὅσα εἶπεν, ὅτι πρόκειται πράγματι περὶ καταπνίξεως τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν διὰ τῶν διατάξεων τοῦ κατοχυρωτικοῦ διατάγματος. Εἶπον καὶ προηγουμένως ὅτι τὸ Νομοθ. αὐτὸ Διάταγμα ἕνα εἶχε σκοπόν, νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἀντίδρασιν, νὰ σταματήσῃ τὸν ἐμφύλιον διχασμόν. Καὶ ἴσως θὰ ἀπορήσῃ ὁ κύριος συνάδελφος ἄν τῷ εἴπω ὅτι δὲν ἦσαν ὀλίγοι καὶ δὲν ἦσαν ὑποδεέστεροι ἐκ τοῦ ἀντιπάλου πρὸς τὸ δημοκρατικὸν στρατόπεδον πολιτικοῦ κόσμου ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν κατοχύρωσιν τοῦ Πολιτεύματος ἵνα μὴ ἀφεθῇ ἀνοικτὸς ὁ δρόμος εἰς ἀσυνειδήτους δημαγωγούς, ὅπως ἐξωθήσουν τὸν λαόν εἰς νέας συγκρούσεις καὶ νέας ταραχάς. Ἄς εἶνε βέβαιος ὅτι τὸ κατοχυρωτικὸν αὐτὸ διάταγμα δὲν διηυκόλυνε τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς Δημοκρατικοὺς ἀλλὰ τοὺς ἀντιπάλους. Ἐζήτησεν ἐπὶ πλέον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος νὰ ὑποβάλωμεν τὸ διάταγμα τοῦτο εἰς τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως. Καὶ συγχρόνως ἐζήτησε νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν πρώτην ἡμέραν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου ὅπως ἀσκήσῃ ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ Διάταγμα τοῦτο. Εὔχομαι νὰ ἔλθῃ ἡ στιγμή, καθ’ ἣν θὰ ζητηθῇ ὁ ἔλεγχος οὗτος καὶ τότε θὰ ἀποδειχθῇ ποῖος ἔχει δίκαιον. Ἐὰν ὅμως ἐκ τῆς συζητήσεως, μολονότι ἡ Συνέλευσις θέλει ἐγκρίνει τὸ Διάταγμα αὐτό, ἤθελεν ἀποδειχθῇ ἐπιθυμία μετριάσεως αὐτοῦ, ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν θὰ ἔχῃ δυσκολίαν νὰ ὑποβάλῃ σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ προτείνῃ τροποποίησιν τοῦ κατοχυρωτικοῦ Διατάγματος. Ὄταν πεισθῶμεν ἐκ τῆς συζητήσεως ὅτι αἱ διατάξεις αὐτοῦ εἶνε πολὺ αὐστηραί, ἐπαναλαμβάνω, θὰ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ ὑποβάλωμεν σχέδιον νόμου ὅπως μεταρρυθμισθῇ ἐπὶ τὸ ἐλευθερώτερον ἀλλ’ εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι καὶ ἐκ τῆς συζητήσεως καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων θέλει ἀποδειχθῇ ὅτι τὸ Διάταγμα τοῦτο ἦτο ἀναγκαῖον φάρμακον, ἀναγκαῖον ἰατρικὸν ὄχι διὰ τὴν Δημοκρατίαν, ὄχι διὰ τοὺς δημοκρατικούς, ἀλλὰ διὰ τοὺς ἀντιπάλους τοῦ δημοκρατικοῦ κόσμου ἵνα μὴ παρασυρθῶσιν εἰς ἀνευθύνους πράξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἰξεύρω ποῖα ἀποτελέσματα θὰ εἶχον ὕστερον ἀπὸ μίαν πανηγυρικὴν ἐκδήλωσιν τῆς πλειονοψηφίας τοῦ λαοῦ ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος ἐτόνισεν εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι πρέπει νὰ ἐξαρθῇ εἰς τὸ ὕψος αὑτῆς. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος καὶ ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις εἶναι ἀπολύτως ἐλευθέρα, ἀπολύτως κυρίαρχος, νὰ διευθύνῃ τὰς τύχας τοῦ Ἔθνους. Καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἀπὸ τὰ μικρότερα ἀποτελέσματα τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Οὐδεὶς περιορισμὸς θὰ περιβάλλῃ τὴν Συνέλευσιν, παρὰ ὁ ἠθικὸς περιορισμὸς, ὅτι τὸ γενικὸν συμφέρον πρέπει νὰ πρυτανεύῃ εἰς τὰς πράξεις ἡμῶν καὶ ὄχι τὰ μικρὰ ζητήματα. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι κατὰ τὴν διεξαγωγήν, τὴν λεπτομερειακὴν, τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως ἡ συνδρομὴ αὐτῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν θὰ συμβάλῃ ὅπως τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ὑπὸ τόσον αἰσίους οἰωνοὺς ἤρχισεν, ἀχθῇ εἰς αἴσιον ἐπίσης πέρας. (χειροκροτήματα).

§54Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ὁμιλήσω, θὰ σᾶς παρακαλέσω μόνον, δέχεσθε ὅπως ὁ ἔλεγχος, τὸν ὁποῖον εἴπομεν ὅτι θὰ κάμωμεν, ἐνεργηθῇ κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν ἐλέγχου ὡς πρώτη ἐπερώτησις:

§55Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Πρωθυπ.). Οὐδεμία ἀντίρρησις.

§56Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἐγγραφῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον τῆς πρώτης ἡμερησίας διατάξεως τῶν ἐπερωτήσεων.

§57Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε ἔχομεν ἄλλα σπουδαιότερα ζητήματα. Θὰ ἀρχίσωμεν τώρα ἀπὸ αὐτά;

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἔληξεν. Τὸ ὑποβληθὲν σχέδιον ψηφίσματος περὶ σχηματισμοῦ Γερουσίας παραπέμπεται εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπήν, τὰ δὲ ἕτερα δύο θὰ τυπωθοῦν καὶ θὰ διανεμηθοῦν.

§59Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Πρωθυπ.). Ὅλα νὰ τυπωθοῦν, κ. Πρόεδρε.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλα θὰ τυπωθοῦν· ἀλλ’ ὑπεβλήθησαν καὶ ἕτερα νομοσχέδια παρὰ τῶν κυρίων ὑπουργῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως θέλει νὰ καταθέσῃ σχέδιον νόμου.

§61Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐννόμου Τάξεως). Κύριοι πληρεξούσιοι, θὰ καταθέσω σήμερον εἰς τὴν Συνέλευσιν σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὸ κηρύξετε ἐπεῖγον. Πρόκειται περὶ τῆς καταργήσεως τῶν λεσχῶν τῶν χαρτοπαικτικῶν. (Χειροκροτήματα). Θὰ εἴπω τοὺς λόγους, οἵτινες ὑπηγόρευσαν τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ὑπάρχει νόμος, ὁ ὁποῖος ἔγινε, κατὰ τὴν εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν, ἀπὸ τὴν Ἐπαναστατικὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸν περιορισμὸν τοῦ χαρτοπαιγνίου καὶ ἐπέτρεψε τὴν ἵδρυσιν λεσχῶν. Ἀτυχῶς ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ἀπεδείχθη ὅτι ὁ σκοπὸς ἀπέτυχεν. Ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἐφηρμόσθη ὁ νόμος, αἱ μεταβατικαὶ διατάξεις, κατὰ τὰς ὁποίας αἱ λέσχαι ἱδρύθησαν εἰς μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ συγκοινωνία εἶναι πυκνή, συνετέλεσαν ὥστε ἡ Ἑλλὰς νὰ παρίσταται ὡς ἓν Μόντε–Κάρλο. Μία μεγάλη λέσχη ἱδρύθη εἰς Νέον Φάληρον, γενομένη κέντρον φοιτητῶν, ἀξιωματικῶν, διαχειριστῶν, οὕτως ὥστε ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὐτὴ θὰ δημιουργηθῇ κίνδυνος γενικώτερος τῆς δημοσίας τάξεως. (Εὖγε). Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἡ Κυβέρνησις παραβλέπουσα τὰς ζημίας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπέλθουν ἕνεκα συμβάσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν, ὑποβάλλει τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§62ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ζημία δὲν θὰ ἐπέλθῃ καμμία.

§63Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ὁπωσδήποτε χάνει τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχε τὸ δημόσιον, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου προβλέπεται ὅτι τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχε διὰ τὸν ὑπόλοιπον χρόνον, δὲν θὰ τὰ ἐνασκήσῃ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου καταργοῦνται αἱ λέσχαι αὐταὶ καὶ ἀπομακρύνονται εἰς ἀπόστασιν πέραν τῶν 25 χιλιομέτρων.

§64ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. 50 χιλιόμετρα.

§65ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ καταργηθοῦν ὅλως διόλου.

§66Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ συναινέσητε νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον. Ἐὰν ἡ Συνέλευσις θέλῃ, εἶμαι πρόθυμος νὰ ἀποδεχθῶ τροπολογίαν περὶ παντελοῦς καταργήσεως.

§67ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§68Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἀναμένω, κύριοι, τὴν εὐμενῆ ἀποδοχὴν τῆς Συνελεύσεως. Παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον.

§69ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται Κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§71Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Αἰσθάνομαι, κύριοι πληρεξούσιοι, τὴν ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν εἶχον νὰ εἰσηγηθῶ εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης συναντήσεως ἡμῶν τὸν κατατεθέντα προϋπολογισμόν. Ἡ ὑποχρέωσις αὕτη πάσης Κυβερνήσεως Κοινοβουλευτικῆς ἀποτελεῖ τὸ ὕψιστον καθῆκον ἀπέναντι τῆς Λαϊκῆς ἀντιπροσωπείας, ὅπως ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ ἀποτελοῦν τὰ ὕψιστα πράγματι δικαιώματα τῆς λαϊκῆς ἀντιπροσωπείας, διότι δι’ αὐτοῦ δύναται νὰ διατυπώσῃ τὴν θέλησιν αὐτῆς, καὶ θεωρεῖ ἀναγκαῖον νὰ κυβερνηθῇ ὁ τόπος τὸν ὁποῖον διευθύνει. Τὸ μικρὸν χρονικὸν διάστημα ἐν τούτοις ὁ ὁποῖον μὲ χωρίζει ἀπὸ τῆς ἡμέρας καθ’ ἥν ἀνέλαβον τὴν διοίκησιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν δὲν μοῦ ἐπέτρεψε νὰ συγκεντρώσω εἰσέτι ὅλα ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ προσκομίσω ἐνώπιον ὑμῶν, καὶ ὅλας ἐκείνας τὰς δι’ ἀριθμῶν ἀποδείξεις, αἱ ὁποῖαι ὑπαγορεύουν εἰς ἐμὲ ὅλην τὴν αἰσιοδοξίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν καὶ διὰ δημοσιογραφικῶν δηλώσεων διεκήρυξα, καὶ τὴν ὁποίαν διακηρύττω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, προλογιζόμενος, οὕτως εἰπεῖν, τῶν δηλώσεων εἰς τὰς ὁποίας θὰ προβῶ βραδύτερον, λεπτομερέστερον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Θὰ προσπαθήσω ἐπαναλαμβάνω, οἱονεὶ προλογιζόμενος σήμερον νὰ ἐκθέσω δι’ ὀλίγων εἰς τὴν Λαϊκὴν ἀντιπροσωπείαν τὰ αἴτια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μὲ καθιστῶσιν αἰσιόδοξον, ὅσον καὶ τοὺς λόγους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μὲ κάμνουν ὑπερήφανον ὡς Ἕλληνα, διότι ἡ μικρὰ ἡμῶν Πατρὶς ἐν τῷ μέσῳ τόσου σάλου πολεμικοῦ, ἐν τῷ μέσῳ τόσων τεραστίων καταστροφῶν ἠδυνήθη σχεδὸν μόνη νὰ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τεραστίας οἰκονομικὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἐπέβαλεν εἰς αὐτὴν δεκαετὴς περιπετειώδης περίοδος. Καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν περίοδον, κύριοι, ὅταν μετὰ προσοχῆς ἐξετασθῇ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἠδυνήθη ὁ τόπος μας ν’ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰς οἰκονομικὰς ὑποχρεώσεις του, ἀποδεικνύει ὅτι ἀντεπεξῆλθε διὰ τῶν ἰδίων αὐτοῦ δυνάμεων καὶ πόρων. Μικρὰ ἦτο ἡ προσφυγὴ τοῦ τόπου εἰς ἐξωτερικὰ δάνεια, ἐνῷ ἀντιθέτως ἡ προσφυγὴ αὐτοῦ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν πίστιν ὑπῆρξε μεγίστη. Ἐνῷ προπολεμικῶς αἱ ὑποχρεώσεις ἡμῶν εἰς ἐξωτερικὰ δάνεια ἀνήρχοντο εἰς 418:747.500, μεταπολεμικῶς αἱ εἰς χρυσὸν ὑποχρεώσεις μας ἀνῆλθον εἰς 1,591,327,266. Ἀντιθέτως αἱ εἰς τραπεζογραμμάτια ὑποχρεώσεις μας ἀνήρχοντο τῷ 1912 εἰς δραχ. 105.446.811 ἐνῷ σήμερον συμποσοῦνται εἰς δρχ. 8.182.521.915. Εἶναι ὄντως ἀξιοθαύμαστος κατὰ τὸ σημεῖον τοῦτο καὶ ὁ πατριωτισμὸς καὶ ἡ οἰκονομικὴ εὐεξία τῶν Ἑλλήνων δυνηθέντων νὰ συνεισφέρουν τόσον προθύμως τὰς οἰκονομίας των διὰ τὰς ἀνάγκας τὰς Κρατικάς. Παραλλήλως ὅμως πρὸς τὴν πολιτικὴν ταύτην δὲν ὑστέρησεν ἡ πολιτική, τῆς διὰ φορολογικῶν θυσιῶν, τῆς διὰ πραγματικῶν τουτέστι ὑποχρεώσεων καὶ συνεισφορῶν ἐξευρέσεως πόρων διὰ τὰς δαπάνας τοῦ προϋπολογισμοῦ. Παρατηρεῖτε, κύριοι, ὅτι ἐνῷ κατὰ τὸ ἔτος 1912 οἱ ἄμεσοι φόροι, τοὺς ὁποίους εἰσέπραττεν τὸ Κράτος ἀνέρχονται εἰς 20.606.881.

Ἡ αὐτὴ ἀνιοῦσα παρατηρεῖται καὶ ὡς πρὸς τοὺς ἐμμέσους φόρους:

Δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω διὰ λεπτομερειακῶν ἀριθμῶν ὡς πρὸς τὰς ἀποδόσεις τῶν μονοπωλείων, τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου καὶ ἐν γένει τῶν ἄλλων εἰσοδημάτων τοῦ Κράτους, τὰ ὁποῖα ἀπορρέουσιν ἐξ ὑποχρεώσεων τῶν πολιτῶν. Περιορίζομαι εἰς τὸ νὰ σημειώσω τὸ σύνολον τῶν τακτικῶν ἐσόδων. Κατὰ τὸ 1912 εἰσεπράξαμεν 126511399, κατὰ τὸ 1914 δρχ. 207683665, κατὰ τὸ 1915 εἴχομεν 212346000, κατὰ τὸ 1916 δρχ. 215704000, κατὰ τὸ 1918 εἴχομεν 317086710, κατὰ τὸ 1919 δρ. 480770000, κατὰ τὸ 1920–21 εἰσεπράξαμεν 632830000 ἐνῷ κατὰ τὸ 1921 –22 ἐφθάσαμεν εἰς 1710654000 καὶ κατὰ τὸ 1923–24 μέχρι τέλους Δεκεμβρίου εἰς 2146257590. Αὐτὸ ἀποδεικνύει πλὴν ἄλλων καὶ τοῦτο ὅτι ἐφηρμόσθη ὑγιὴς δημοσιονομικὴ πολιτική. Πρὸς παντὸς ὅμως ἀποδεικνύει τὴν πραγματικὴν ἐθελοθυσίαν καὶ τὸν πατριωτισμὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος δὲν ἐδίστασεν ὄχι μόνον νὰ προβῇ εἰς τὰς παμμεγίστας θυσίας αἵματος χάριν τῶν ἐθνικῶν ἀναγκῶν καὶ τῆς ἑνότητος τῆς φυλῆς, ἀλλ’ ἐδέχθη ἐξίσου ἀγογγύστως νὰ καταβάλῃ μέγιστον μέρος ἐκ τῆς περιουσίας καὶ τοῦ εἰσοδήματος αὐτοῦ διὰ τὰς Κρατικὰς ἀνάγκας. Ὑπῆρξεν ἐκ μέους τοῦ λαοῦ ἡ πραγματικὴ ὄντως ἀντίληψις ὅτι ἡ οἰκονομικὴ εὐεξία τοῦ κράτους ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς πραγματικῆς οἰκονομικῆς εὐεξίας καὶ αὐτῶν τῶν πολιτῶν. Διότι καθεὶς αἰσθάνεται καὶ γνωρίζει τὴν ἀλληλεπίδρασιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν ἐπὶ τῶν ἰδιωτικῶν καὶ τούτων ἐπὶ τῶν πρώτων. Ἀνάλογος βεβαίως τῆς αὐξήσεως τῶν ἐσόδων ἡμῶν κατὰ τὴν περίοδον, ὑπῆρξεν καὶ ἡ αὔξησις τῶν ἐξόδων. Ταῦτα—καὶ ὁμιλῶ περὶ τῶν τακτικῶν,—κατὰ τὰ 1912 ἀνήρχοντο εἰς 150114000.

Ἡ σύγκρισις ἀποδεικνύει ὅτι τὰ τακτικὰ ἔξοδά μας ἐκαλύπτοντο ὑπὸ τῶν τακτικῶν ἐσόδων, καὶ μάλιστα ὅτι τὸ περίσσευμα ἐκάλυπτε μέρος τῶν ἐκτάκτων ἐξόδων. Λυποῦμαι, Κύριοι, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ σᾶς δώσω σήμερον ἀνάλυσιν τῶν ἐσόδων, τὰ ὁποῖα ἐπραγματοποιήσαμεν κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας εἰσηγούμενος τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω περισσοτέρας πληροφορίας· ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχω νὰ παρουσιάσω ἐνώπιον ὑμῶν εἶνε τὰ ἀποτελέσματα τῶν εἰσοδημάτων ἐξ ὑπεγγύων προσόδων. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ σᾶς ἀπασχολήσω δι’ ἀναγνώσεως τῶν ἀριθμῶν ἑκάστης κατηγορίας, καὶ θὰ σᾶς δώσω μόνον τὰ συνολικά· τὰ ἀποτελέσματα ἀφοροῦν τὰ ἔσοδα τοῦ ἅλατος, πετρελαίου, πυρείων, παιγνιοχάρτων, χαρτοσήμου, καπνοῦ, σιγαροχάρτου, τελῶν εἰσαγωγῆς (ὑπεγγύων τελωνείων) καὶ τῆς Ναξίας Σμύριδος. Ἐνῷ Κύριοι, κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δηλ. κατὰ τὸ ἔτος 1922–1923 εἰσεπράξαμεν 467702932 κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος 1923–1924 εἰσεπράξαμεν 981257706 ἤτοι εἰσεπράξαμεν ποσὸν περίπου πλέον τοῦ διπλασίου. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπή, ἡ διαχειριζομένη συμφώνως πρὸς τὸν νόμον τοῦ 1897 τὰς ὑπεγγύους προσόδους, ἀπέδωκεν εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1923 δρχ. 282621000 ὡς περίσσευμα μετὰ τὴν πλήρη ἐξυπηρέτησιν τῶν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον δανείων ἡμῶν. Καὶ ἐν τούτῳ ἔχω νὰ σημειώσω λίαν εὐχαρίστως ὅτι αἱ προβλέψεις τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐπισήμως διὰ τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν, ὅτι κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος θὰ διεθέτομεν ἐκ τῶν ὑπεγγύων προσόδων περίσσευμα 250000000, ἐπηλήθευσαν εἰς κατὰ ποσὸν ἀνώτερον κατά τι τῶν προσδοκιῶν μας. Παρατηρῶ ἐπίσης ἐκ πρώτης καταστάσεως τοῦ αʹ. τετραμήνου τοῦ 1924 ὅτι αἱ εἰσπράξεις τῶν αὐτῶν ὑπεγγύων προσόδων ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς εἰσπράξεις τοῦ ἰδίου τετραμήνου τοῦ παρελθόντος ἔτους παρουσιάζουσι αὔξησιν μόνον διὰ τὸ πρῶτον τετράμηνον κατὰ 1.216.000 δρχ. Τοιαῦται, κύριοι, εἶναι αἱ μέθοδοι διὰ τῶν ὁποίων ὁ τόπος ἠδυνήθη νὰ συγκεντρώσῃ μόνος τὰ κολοσσιαῖα ὄντως ποσά, τὰ ἴσως δυσανάλογα διὰ τὴν μικρὰν Ἑλλάδα, τὴν σμικρυνθεῖσαν δυστυχῶς ὄχι ἐξ ὑπαιτιότητος αὐτῆς, τὰ ὁποῖα ἠδυνήθη νὰ διαθέσῃ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐθνικῶν αὐτῆς ἀναγκῶν. Οὕτω ἠδυνήθη νὰ ἐξυπηρετήσῃ ὄχι μόνον τὰς πολεμικὰς αὐτῆς ἀνάγκας καὶ ὑποσχέσεις ἀλλὰ νὰ ἀνταποκριθῇ σχεδὸν μόνη, ἀποσπάσασα τὸν θαυμασμὸν καὶ τοῦ ξένου κόσμου, εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν δυστυχῶν ἐκείνων θυμάτων, τοὺς ἀδελφοὺς ἡμῶν πρόσφυγας, τοὺς ὁποίους σφάλματα ὀλίγων ἔρριψαν εἰς τὰς ἀγκάλας μὲν τῆς μητρὸς πατρίδος, ἀλλὰ τόσον δυστυχεῖς, ὅσον θ’ ἀπηύχετο κανεὶς καὶ εἰς αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς ἐχθροὺς νὰ καταντήσουν. Μόνον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος κατωρθώσαμεν νὰ διαθέσωμεν ἐκ τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὴν περίθαλψιν τῶν προσφύγων καὶ διὰ τὸν ἐποικισμὸν αὐτῶν ὑπὲρ τὰ 500 ἑκατομμύρια. Εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν περιλαμβάνονται τὰ 1 ἑκατομμύριον λιρῶν τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι, ὅτι βαρύνει διὰ τὸ μέλλον τὸν Ἑλληνικὸν προϋπολογισμόν. Αὐταὶ εἶναι αἱ ὀλίγαι παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἤθελον νὰ κάμω ὅσον ἀφορᾷ τὸ παρελθὸν, τὸ παρελθὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἐνισχύει διὰ τὸ μέλλον. Βεβαίως δὲν ἀρκεῖ μόνον νὰ στηριζώμεθα ἐπὶ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον συνέβη κατὰ τὸ παρελθὸν διὰ ν’ ἀποκομίζωμεν ἐλπίδας διὰ τὸ μέλλον. Χρειάζεται καὶ θετικὴ ἐργασία, καὶ θετικὰ μέτρα ἐκ μέρους ἡμῶν ἵνα ἀχθῶμεν ἀσφαλῶς ἐντὸς βραχέως χρονικοῦ διαστήματος εἰς ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα καὶ οἱ αἰσιοδοξώτεροι ἐξ ἡμῶν δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ προσδοκήσουν διὰ τὸ προσεχὲς μέλλον. Ἐνώπιον ὑμῶν κατετέθη ἤδη ὑπογεγραμμένος ὑπὸ τοῦ προκατόχου μου καὶ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1924 25. Δὲν θὰ κάμω ἀνάλυσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου. Θὰ τὸ πράξω ὅταν θὰ συζητηθῇ καὶ κατόπιν τῆς ἐκθέσεως τὴν ὁποίαν θέλει ὑποβάλλει εἰς τὴν Συνέλευσιν ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ Ἐπιτροπή. Κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦτον τὰ ἔσοδα ἡμῶν τακτικὰ καὶ ἔκτακτα ἀνέρχονται εἰς 3.945.080.696 δραχ. τὰ δὲ ἔξοδα εἰς 4.233.249.528 δραχ. ὅθεν προκύπτει ἔλλειμμα δραχ. 288.168.802 δρ. Εἰς τὰ ἔξοδα ὀφείλω νὰ τὸ σημειώσω, ὅτι περιλαμβάνονται καὶ ποσὰ ἀφορῶντα τὸν ὅλως ἔκτακτον ἡμῶν προϋπολογισμόν, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον νὰ ἔδιδον ἐξηγήσεις τινας: τὰ ἔξοδα ταῦτα τὰ ὅλως ἔκτακτα εἶναι διὰ μὲν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν 288 ἑκατομμύρια, διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν 238 ἑκατομμύρια καὶ διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Περιθάλψεως 70 ἑκατομμύρια, τὸ ὅλον 596 ἑκατομμύρια. Ἂν βεβαίως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων ἀφαιρεθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο ἀντὶ ἐλλείμματος θὰ εὑρισκέμεθα πρὸ περισσεύματος. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω ὅτι τὰ ἔξοδα ταῦτα εἶναι ἀπαραίτητα ἐντελῶς διότι ναὶ μὲν δὲν πρόκειται διὰ τῶν ἐξόδων τούτων νὰ προπαρασκευασθῶμεν διὰ πολιτικήν, τὴν ὁποίαν βεβαίως οὐδεὶς θὰ ηὔχετο, διὰ πολιτικὴν πολεμικὴν, ἀλλὰ πρόκειται δι’ αὐτῶν νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν ἀνασυγκρότησιν τοῦ ἡμετέρου στρατοῦ καὶ στόλου διὰ τοῦ ἀνεφοδιασμοῦ αὐτοῦ, ἀναγκαίαν διὰ τὴν ἄμυναν τῆς χώρας, ἡ ὁποία ἄμυνά της καταντᾷ σήμερον καὶ ἄμυνα αὐτῆς τῆς γενικῆς εἰρήνης τοῦ κόσμου. Δὲν εἶναι ὑπερβολὴ ὅ,τι λέγω διότι ἀπεδείχθη ἐκ τοῦ παρελθόντος παγκοσμίου πολέμου ὅ,τι ἤρκεσεν ὁ ἀγὼν ἑνὸς μικροῦ Κράτους, τοῦ Σερβικοῦ, πρὸς ἕτερον Κράτος διὰ ν’ ἀνάψῃ ἡ γενικὴ πυρκαϊά. Εὑρισκόμεθα ἐν τῇ Ἀνατολῇ καὶ ἐξ ἑνὸς ἀσημάντου συμβεβηκότος δὲν ἀποκλείονται γενικώτερα γεγονότα, τὰ ὁποῖα αὐτὴν τὴν στιγμὴν οὐδεὶς θὰ ηὔχετο. Ὥστε αἱ πρόσθετοι αὗται δαπάναι, αἱ ὁποῖαι συντελοῦν εἰς τὸ μικρὸν ἔλλειμα τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν εἶναι δαπάναι πολιτικῆς πολεμικῆς, ἀλλ’ εἶναι δαπάναι ἀμύνης καὶ ἀνάγκης, ἀνάγκης στοιχειώδους, τὰς ὁποίας οὐδεὶς δύναται νὰ ἐπικρίνῃ. Ὀφείλω ἐπὶ πλέον, Κύριοι, νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν θὰ εἶμαι διστακτικὸς ὅπως τὰ ἔξοδα ἡμῶν ἐνδεχομένως αὐξήσουν, εἴτε ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεων ἡμῶν ἀπέναντι τοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ, εἴτε ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ δημόσια ἔργα, τῶν ὁποίων τόσην ἀνάγκην ἔχει ἡ Ἑλλάς, εἴτε διὰ τὰς ἀνάγκας, ἤτοι τὰς συντάξεις καὶ τὰς ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τῶν θυμάτων τοῦ πολέμου, ἀλλὰ καὶ ἂν διὰ τῶν δαπανῶν τούτων ἠθέλομεν αὐξήσῃ κατά τι τὸ παρουσιαζόμενον ἔλειμμα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ μᾶς φοβίζῃ. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι διατεθειμένη νὰ τὸ ἀντικρούσῃ διὰ μέτρων τελεσφόρων, διὰ μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ φέρουν ἀσφαλῶς τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὥστε ὁ ἀπολογισμὸς ν’ ἀποδώσῃ ἔσοδα ἀνώτερα τῶν προβλεπομένων διὰ τοῦ κατατεθέντος προϋπολογισμοῦ. Πρὸς τοῦτο ὅλην τὴν διοικητικὴν μέριμναν ἡμῶν θὰ στρέψωμεν εἰς τὴν βεβαίωσιν τὴν πραγματικὴν τῶν φόρων, καὶ εἰς τὴν εἴσπραξιν αὐτῶν. Θὰ καταβληθῇ κάθε προσπάθεια ὅπως ἐκ μέρους τῶν φοροτεχνικῶν ὑπηρεσιῶν, τῶν ἐντεταλμένων τὴν βεβαίωσιν, ν’ ἀσκηθῇ πραγματικὸς ἔλεγχος. Αἱ ἀρχαὶ θὰ φροντίσουν νὰ παύσῃ τὸ κακὸν νὰ θεωροῦνται ὡς φορολογούμενοι μόνον οἱ δηλοῦντες καὶ θὰ καταβληθῇ πᾶσα προσπάθεια ὅπως διὰ μέσων, οὐχὶ πιεστικῶν, προσέλθουν ὅλοι οἱ πολῖται νὰ δηλώσουν καὶ συνεισφέρουν τοὺς φόρους αὐτῶν. Ἐπίσης θέλομεν λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως καὶ ἡ ταμιακὴ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία παρουσιάζει ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀτελείας, ἐνισχυθῇ καὶ λειτουργήσῃ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων νὰ γίνῃ πληρεστέρα ἀπὸ καθυστερημάτων. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῶν μέτρων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ληφθοῦν, ἡ Κυβέρνησις θέλει ἐπίσης ἐν καιρῷ προτείνῃ μέτρα ἀφορῶντα ὄχι νέους φόρους, ἀλλὰ διὰ τῶν ὁποίων θὰ ρυθμίσῃ τὸ φορολογικόν μας σύστημα. Θὰ συμπτύξῃ παλαιοτέρους φόρους ἢ θὰ καταργήσῃ ἄλλους ἢ καὶ θὰ αὐξήσῃ τὰ ποσοστὰ τῶν ὑφισταμένων. Θὰ κανονίσῃ οὕτω κατὰ τρόπον δικαιότερον τὴν φορολογίαν, ἐπίσης δὲ διὰ τοῦ νέου συστήματος θὰ ἐπιτύχῃ ἀπόδοσιν πολὺ μεγαλυτέραν διὰ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν δύναμαι διὰ σήμερον νὰ δώσω λεπτομερείας τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον προετοιμάζεται καὶ διὰ τοῦ ὁποίου θὰ αὐξήσωμεν τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, ἐνῷ ταυτοχρόνως θὰ καταστήσωμεν ὀλιγώτερον ἐπαχθῆ τὴν φορολογίαν. Ἐκ παραλλήλου μὲ τὰ μέτρα ταῦτα θὰ μετέλθωμεν τὴν πολιτικὴν τῶν αὐστηρῶν οἰκονομιῶν καὶ ἐν τούτῳ δὲν θὰ ἐπαφεθῶμεν μόνον εἰς τὴν ἡμετέραν πρωτοβουλίαν καὶ τὰς ἡμετέρας δυνάμεις, ἀλλὰ θὰ ζητήσωμεν ἐν τῷ ἔργῳ τούτῳ τὴν ἐνίσχυσιν ὑμῶν δι’ Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θ’ ἀσχοληθῇ μὲ τὴν ὑπόδειξιν τῶν ἀναγκαίων οἰκονομιῶν. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, κύριοι, πίνακα ἀναλυτικὸν τῶν πιστώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1923–1924. Ἐξ αὐτοῦ προκύπτει ὅτι διὰ τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς δαπάνας τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Κράτους προεβλέποντο καὶ ἐδαπανήθησαν περίπου 1.067.000.000, ἐνῷ διὰ τὸ δημόσιον χρέος προϋπολογίζοντο 1.165.000000. Διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, κύριοι, προϋπολογίζοντο μόνον 96.000,000, ἐνῷ διὰ τὰς προμηθείας τῶν διαφόρων Ὑπουργείων προεβλέποντο 1.956.000.000 διὰ δὲ τὰ λοιπὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους 1.701.000.000.

§72Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία εἶνε ἡ δαπάνη διὰ τὰ πολεμικὰ Ὑπουργεῖα;

§73Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἔχω πρόχειρον τὸν ἀριθμὸν, διότι πρόκειται περὶ πίνακος συνοπτικοῦ. Ἀναφέρεται ὅμως προκειμένου περὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι ἡ δαπάνη διὰ τοὺς μισθοὺς τοῦ προσωπικοῦ του εἶναι 221.000.000 καὶ διὰ τὰς προμηθείας δρχ. 886 ἑκατομμύρια, δηλ, περίπου τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοῦ τῆς ὅλης δαπάνης τῶν προμηθειῶν τοῦ κράτους. Ἐκ τῶν ἀριθμῶν τούτων συνάγεται τὸ ἑξῆς συμπέρασμα ὅτι ἐὰν θὰ δυνηθῶμεν μόνον ἐκ τῶν δαπανῶν τοῦ προσωπικοῦ καὶ τῶν προμηθειῶν νὰ πραγματοποιήσωμεν μίαν οἰκονομίαν ἐπὶ τοῦ παρόντος μόνον 10%, ἡ οἰκονομία, ἡ ὁποία θὰ προκύψῃ ἐκ τῶν δύο τούτων κατηγοριῶν, θὰ ἀνέλθῃ εἰς 300 ἑκατομ. περίπου.

§74ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§75Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. (Ὑπ. Οἰκ.). Ναί. Διότι ἔχομεν (ἀναγινώσκει). 1.067,000,000 διὰ τοὺς ὑπαλλήλους, οἰκονομία 10% μᾶς κάμνει 106,000,000, διὰ τὰς προμηθείας 1.956.000.000, 10% ἔχομεν 195.000.000, ὑπερβαίνομεν οὕτω τὰ 300.000.000. Ἐὰν δὲ καὶ ἐξ ἄλλων δαπανῶν τοῦ Κράτους δυνηθῶμεν νὰ πραγματοποιήσωμεν οἰκονομίας μικρὰς θὰ φθάσωμεν ἀσφαλέστατα καὶ ἄνευ κόπου μεγάλου εἰς τὸν στρογγύλον ἀριθμὸν τῶν 400.000.000. Θὰ ἦτο ἴσως ἐνδιαφέρον παρενθετικῶς νὰ ἐμανθάνατε ἀριθμούς τινας ἀφορῶντας τὴν αὔξησιν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους. Κατὰ τὸ 1923 ἡ ὑπηρεσία τῶν πολιτικῶν Ὑπουργείων, πλὴν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, εἶχε 10.000 θέσεις μὲ δαπάνην 18.797.000, κατὰ τὸ 1914 13888 θέσεις μὲ δαπάνην 26.544. 000, κατὰ τὸ 1915 21979 θέσεις μὲ δαπάνην 39.780.000, κατὰ τὸ 1923–24 θέσεις 46.460 μὲ δαπάνην 487.393.000. Ἡ δημοσία ἀσφάλεια κατὰ τὸ 1913 εἶχε 10762 θέσεις καὶ δαπάνην 10.057.000, κατὰ τὸ 1914 θέσεις 9.912 καὶ δαπάνην 10.322.000, κατὰ τὸ 1915 θέσεις 14428 καὶ δαπάνην 15.200.220, κατὰ τὸ 1923–24 θέσεις 25954 καὶ δαπάνην 139.780.000. Διὰ νὰ μὴ σᾶς ἀπασχολῶ διὰ περισσοτέρων ἀριθμῶν, ἡ δημοσία ἀσφάλεια καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν πολιτικῶν Ὑπουργείων καὶ οἱ πολιτικοὶ ὑπάλληλοι τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργείων, ἀνήρχοντο τὸν μὲν 1913 εἰς 21.381 θέσεις καὶ δαπάνην 29.530.000, ἐνῷ κατὰ τὸ 1923–24 ἦσαν 72.610 μὲ δαπάνην 631.697.000.

§76Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Εἶναι ὀργανικαὶ θέσεις ἀναγεγραμμέναι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἢ καὶ πληρωμέναι διὰ διορισμοῦ;

§77Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐπαναλαμβάνω, κ. συνάδελφε, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ σᾶς φέρω τοὺς ἀπολογιστικοὺς πίνακας.

§78Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Περιλαμβάνετε καὶ τοὺς ἐκτάκτους ὑπαλλήλους;

§79Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μάλιστα. Οἱ ἔκτακτοι ὑπάλληλοι ἔχουσιν ἤδη περιορισθῆ κατὰ πολύ.

§80Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπάρχουσι πλεῖστοι ἀργόμισθοι καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ἔπρεπε ν’ ἀρχίσῃ ἡ ἐκκαθάρισις, ὄχι ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Περιθάλψεως.

§81Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Νὰ καταθέσητε πίνακας ἐκ τῶν ὁποίων νὰ δηλοῦνται αἱ θέσεις αἱ ἀναγεγραμμέναι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ αἱ θέσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι πληρωμέναι. Ὁ ἀριθμὸς τῶν 42.000 δὲν εἶναι πραγματικός.

§82Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Σᾶς βεβαιῶ ὅτι δυστυχῶς δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶμαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἐπιβεβαιώσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον φρονεῖτε. Θὰ σᾶς δώσω καὶ τοὺς ἀναλυτικοὺς πίνακας, οὓς ζητεῖτε καὶ ἄλλας σχετικὰς πληροφορίας. Ἐν τούτοις ὀφείλω νὰ σημειώσω ὅτι ἐὰν παρουσιάζεται ὄντως ἡ μεγάλη αὐτὴ αὔξησις τῶν ὑπαλλήλων, δὲν εἶναι τοῦτο ἀποτέλεσμα σπατάλης ἢ πολυτελείας ἢ δὲν γνωρίζω πῶς ἄλλως δύναται τοῦτο νὰ χαρακτηρισθῇ. Μὴ λησμονῶμεν, κύριοι, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1912 –1923 ἐμεσολάβησαν τὰ εὐχάριστα ἐκεῖνα γεγονότα, τὰ ὁποῖα κατέστησαν τὴν Ἑλλάδα, τὴν χώραν τῶν 5 θαλασσῶν, ἡ ὁποία ἀπῄτει διὰ τὴν διοίκησίν της τὰς ὑπηρεσίας περισσοτέρων προσώπων καὶ ἡ ὁποία Ἑλλὰς ἀτυχῶς ἐκ σφάλματος ἑνὸς καὶ μόνου ἑνὸς ἐσμικρύνθη εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ ἔχῃ ἀνάγκην τῶν ὑπηρεσιῶν τόσων ὑπαλλήλων. Ἐν τῷ μεταξὺ ἡμεῖς ἂς εἴμεθα δίκαιοι. Ἡ περίοδος, τὴν ὁποίαν διήλθομεν δὲν ἦτο τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν ἀστοργίαν τοῦ Κράτους ἀπέναντι ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προσέφερον τὰς ὑπηρεσίας των ὡς πολιτικοὶ ὑπάλληλοι ἀπέναντι τῆς μεγαλυτέρας Ἑλλάδος. Σήμερον ἐν τούτοις πρὸ τῆς σκληρᾶς ἀνάγκης καὶ τοῦ ἐπιτακτικοῦ γενικωτέρου συμφέροντος δὲν δυνάμεθα μετερχόμενοι τὴν πολιτικὴν τῶν οἰκονομιῶν νὰ παρίδωμεν τὸ καθῆκον ὅτι δέον νὰ ἀποβλέψωμεν καὶ εἰς τὴν περικοπὴν ἀκόμη τῶν περιττῶν ἐκείνων θέσεων, τὰς ὁποίας ἐδημιούργησαν μὲν αἱ εὐχάριστοι περιστάσεις, καὶ τὰς ὁποίας καταργοῦμεν ἡμεῖς σήμερον, ἀλλὰ αἱ δυσμενεῖς περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐσμίκρυνον καὶ τὴν Ἑλλάδα. Ἑπομένως αἱ ἀδικίαι, αἱ ὁποῖαι τυχὸν ἤθελον συμβῆ διὰ τῆς περικοπῆς, συμπτύξεως ἢ καταργήσεως καὶ τὰ ἐξ αὐτῶν παράπονα νὰ στραφῶσι πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν τὴν καταστροφήν, τὴν ἐθνικήν.

§83Δ. ΒΑΡΕΛΑΣ. Διὰ τὰς ἐκτάκτους ἀποστολὰς ἐν τῳ ἐξωτερικῷ δὲν μᾶς εἴπατε τίποτε.

§84Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἀντικείμενον ἐλέγχου καὶ ὅταν θὰ θελήσητε δύνασθε νὰ ἐρωτήσητε τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ εἶνε εἰς θέσιν νὰ σᾶς δώσῃ τὴν ἀκριβῆ ἀπάντησιν καὶ τὴν βασιμωτέραν δικαιολογίαν διὰ τὰς ἀποστολάς, τὰς ὁποίας νομίζετε σεῖς περιττὰς, τὰς ὁποίας ὅμως ἐνδεχομένως ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ἀπαραιτήτους.

§85Δ. ΒΑΡΕΛΑΣ. Οὐδεμίαν δικαιολογίαν ἔχουν.

§86Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἐνδεχόμενον καθ’ ὑμᾶς νὰ μὴ ἔχωσι λόγον ἀλλὰ κατὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία γνωρίζει τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας νὰ ἔχωσι βασιμώτατον καὶ κυριώτατον λόγον.

§87ΦΙΛ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Χάριν οἰκονομίας βεβαίως δὲν γίνονται.

§88Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ ὁ πτωχότερος ἰδιώτης, κ. συνάδελφε, εἶναι ὑποχρεωμένος πολλάκις εἴτε χάριν τῶν γενικωτέρων συμφερόντων του εἴτε διὰ νὰ συντηρήσῃ τὴν πίστιν του νὰ προσφύγῃ εἰς ἀναγκαίας δαπάνας ἐκ τῶν ὁποίων προσδοκᾷ τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς του καὶ τῆς οἰκονομικῆς αὐτοῦ καταστάσεως.

§89Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ κατατεθῇ σημείωμα τῶν ἀποστολῶν ἵνα λάβῃ γνῶσιν ἡ Συνέλευσις καὶ τῶν δαπανημένων καὶ τὸν προορισμόν, τὸν ὁποῖον ἔχει ἑκάστη ἐξ αὐτῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὰς γενικὰς αὐτὰς διαβεβαιώσεις.

§90Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Θὰ ἤθελα νὰ κατατεθῶσιν καὶ οἱ ἀπολογιστικοὶ κατάλογοι ἀπὸ τοῦ 1915 καὶ ἄνωθεν κεχωρισμένως. Διότι τότε προσηρτήθη ἡ Δυτικὴ Θράκη καὶ οὕτω θὰ ἴδωμεν ἔκτοτε πόσοι ὑπάλληλοι προσελήφθησαν καὶ ποῖοι εἶναι περιττοί.

§91Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Θὰ προσπαθήσω νὰ φέρω τοὺς πίνακας αὐτούς. Τοιαύτη, κύριοι, θὰ εἶναι ἡ πρώτη προσπάθεια ἡμῶν ἐν ταῖς γενικαῖς γραμμαῖς διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Θέλομεν φροντίσει παραλλήλως ἰδίως διὰ τὴν ἐξύψωσιν τῆς πίστεως τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸν ἀκρογωνιαῖον λίθον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστηρίχθη ὅ,τι ἔγινε μέχρι σήμερον καὶ ὅτι δύναται νὰ γίνῃ μετὰ πραγματικῶν ἀποτελεσμάτων διὰ τὸ μέλλον. Ἡ πίστις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία συνετέλεσεν ἰδίως ἡ τοῦ ἐσωτερικοῦ νὰ συνεισφέρουν ὑπὲρ τοῦ Κράτους προθύμως ὑπὸ τύπον δανείου τὰ περισσεύματα αὐτῶν. Οὐδὲν θὰ πράξωμεν, τὸ ὁποῖον νὰ κλονίσῃ τὴν πίστιν ταύτην καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ ὁποίαν θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ πράξωμεν ὑποθέτω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐγκαταλείπωμεν τὰς θέσεις, τὰς ὁποίας κατέχομεν. Οὐδεὶς δύναται νὰ φοβῆται ὅτι τὸ κράτος θὰ παρίδῃ τὰς ὑποχρεώσεις του εἴτε ὅτι διὰ μέτρων ἀστόχων θὰ θελήσῃ νὰ θίξῃ τὸν ἰδιωτικὸν πλοῦτον κατὰ τρόπον δυνάμενον νὰ ἐπιφέρῃ γενικωτέραν οἰκονομικὴν ἀκαταστασίαν ἐν τῷ τόπῳ. Μίαν συμβουλὴν ἔχομεν ἀκόμη νὰ ἀπευθύνωμεν πρὸς ὅλους ὅτι παραλλήλως καὶ πρὸς ὑποστήριξιν τῶν προσπαθειῶν τούτων τοῦ κράτους, ὅλη ἡ προσοχὴ παντὸς Ἕλληνος ἐνδιαφερομένου διὰ τὴν προαγωγὴν τοῦ τόπου πρέπει νὰ στραφῇ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν ὅλων τῶν πλουτοπαραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, διότι μόνον διὰ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ ἀνεκμεταλλεύτου εἰσέτι πλούτου τοῦ Ἑλληνικοῦ θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν πραγματικὴν ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν μας. Καὶ ὄχι μόνον εἰς τὴν πραγματικὴν ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν μας, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν πραγματικὴν εὐεξίαν ἑκάστου ἐξ ἡμῶν. Ἐὰν σήμερον δυσπραγῶμεν δὲν εἶναι μόνον τὸ ἀποτέλεσμα τόσων περιπετειῶν πολεμικῶν, ἀλλὰ εἶναι καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς καθυστερήσεως τῆς παραγωγῆς, καὶ τῆς ἐπαυξήσεως τῆς σπατάλης ἐν τῷ ἰδιωτικῷ βίῳ. Τὸ σύνθημα λοιπὸν πρέπει νὰ εἶναι αὐτό: Ἐργασθῆτε, παραγάγετε, οἰκονομήσατε. Δὲν ἀρκεῖ εἰς τὸ Κράτος νὰ οἰκονομήσῃ, ἐπιβάλλεται καὶ εἰς τοὺς ἰδιώτας νὰ περιστείλωσιν τὴν σπατάλην τοῦ ἰδιωτικοῦ αὐτῶν βίου. Ἕκαστος οἰκογενειάρχης ἂς ἀπομιμηθῇ τὸ Κράτος. Καὶ ὅπως ἡμεῖς σήμερον θέλομεν συστήσῃ ἐπιτροπὴν οἰκονομιῶν οὕτω ἕκαστος οἰκογενειάρχης ἂς ἐξεύρῃ ὡρισμένα μέλη τῆς οἰκογενείας του καὶ ἂς καταρτίσῃ ἐπιτροπὴν διὰ τὸν περιορισμὸν τῆς σπατάλης, ἡ ὁποία συντείνῃ εἰς τὴν μείζονα κατανάλωσιν προϊόντων, τὰ ὁποῖα ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν παράγομεν. Τὸ Κράτος, κύριοι, δίδει τὸ παράδειγμα. Ὁ λαὸς ὀφείλει νὰ τὸ ἀκολουθήσῃ. Διὰ τοῦ συντονισμοῦ τῶν δυνάμεων καὶ τῶν προσπαθειῶν ὅλων θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ αἴσιον ἐκεῖνο ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον οὔτε οἱ αἰσιοδοξώτεροι μεταξὺ ἡμῶν δὲν δύνανται νὰ πρραδυκῶσιν καὶ μάλιστα ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος. Ὡς συμπέρασμα προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ψηφίσῃ τὸ ἑξῆς ψήφισμα: Ψήφισμα «Περὶ καταρτισμοῦ Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν». Ἡ Δʹ τῶν Ἑλλήνων Συντακτικὴ Συνέλευσις ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους ὅπως περιορισθῶσιν αἱ δαπάναι τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ ὁποίου ἔσται ἡ πραγματικὴ ἀφετηρία τῆς ἐξυγιάνσεως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας, ἀποβλέπουσα δὲ εἰς τὸν ἐκ τῆς Μικρασιατικῆς καταστροφῆς περιορισμὸν τῶν ὁρίων καὶ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, μὴ δυναμένου πλέον νὰ διατηρῇ ὀργανισμοὺς καὶ στελέχη ἀνταποκρινόμενα πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος. Ψηφίζει Ἀνατίθησιν εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ καταρτίσῃ Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν δωδεκαμελῆ κατ’ ἀνώτατον ὅριον, ἥτις νὰ μελετήσῃ καὶ ἀποφασίσῃ τὰς δυνατὰς καὶ ἐπιβεβλημένας οἰκονομίας ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους ἰδίᾳ διὰ τῆς περικοπῆς θέσεων συμπτύξεως ἢ καταργήσεως ὑπηρεσιῶν καὶ ὀργανώσεως τῶν προμηθευτικῶν τοιούτων. Ἡ Κυβέρνησις ὑποχρεοῦται νὰ ὑποβάλῃ τὰς ἀποφάσεις ταύτας εἰς τὴν ψῆφον τῆς λαϊκῆς Ἀντιπροσωπείας. Διὰ Διαταγμάτων θὰ κανονισθῶσιν αἱ λεπτομέρειαι αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὸν ὀργανισμὸν καὶ τὴν λειτουργίαν τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης, τῆς ὁποίας αἱ ἐργασίαι δὲν δύνανται νὰ παραταθῶσι πέραν τοῦ τριμήνου». Ἐὰν ἡ Συνέλευσις δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν παρακαλῶ νὰ ἀποδεχθῇ τὸ ψήφισμα.

§92ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα)

§93Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ὁ Προϋπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον εἰσηγήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει κατατεθῇ πρὸ πολλοῦ, θὰ εἶχον νὰ παρακαλέσω ἢ μᾶλλον νὰ ἐρωτήσω, ἔχει ἐκτυπωθῇ;

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§95Α. ΠΡΕΚΑΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἐπισπευσθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον ἡ ἐκτύπωσις αὐτοῦ. Δεύτερον θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, ἐὰν ἔχῃ τὴν καλωσύνην τὰ στοιχεῖα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσεν ἐδῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ τὰ παραπέμψῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι μέλος.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§97Γ. ΡΟΥΣΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως 6 νομοσχέδια, τῶν ὁποίων τὰ τέσσαρα ἀφοροῦν τροποποιήσεις τοῦ ὑπουργικοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργείου διὰ τοῦ ὁποίου ἐπέρχονται οἰκονομίαι 2 ἑκατομμυρίων, τὸ δὲ τελευταῖον ἀφορᾷ ἀπονομὴν συντάξεως εἰς τὴν χήραν ἑνὸς καβάση Προξενείου εἰς τὴν Μ. Ἀσίαν, ὁ ὁποῖος συνελήφθη ὑπὸ τῶν Τουρκικῶν ἀρχῶν καὶ ἀπέθανεν εἰς τὰς φυλακὰς ἀφήσας χήραν καὶ 7 ἀνήλικα τέκνα. Θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ τὰ κηρύξῃ κατεπείγοντα.

§98ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ παραπεμφθοῦν εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§99Γ. ΡΟΥΣΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Τὰ νομοσχέδια εἶναι τὰ ἑξῆς: 1) Περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τινων τῶν ἀφορώντων τοὺς τρεῖς κλάδους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν νόμων καὶ Νομ. Διαταγμάτων. 2) Περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τινων τῶν ἀφορώντων τὴν διπλωματικὴν καὶ προξενικὴν ὑπηρεσίαν νόμων καὶ Ν. Διαταγμάτων. 3) Περὶ τῆς ἐν Βέρνῃ πρεσβείας. 4) Περὶ ἐκτελέσεως τῶν σχετικῶν πρὸς τὸ Μικτὸν Διαιτητικὸν Δικαστήριον διατάξεων τῆς συνθήκης τῆς Λωζάνης. 5) Περὶ κανονισμοῦ συντάξεως ἀπολυθέντων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. 6) «Περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν χήραν καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ Νικολάου Γιάτσου, (παραπέμπονται εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπήν).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καταθέτει νομοσχέδιον περὶ χορηγήσεως ἀδείας προαγωγῆς εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἐν ἐφεδρείᾳ Ὑποστρατήγου». Παρακαλεῖ δὲ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον. (Διαμαρτυρίαι ἐξ ὅλων τῶν πληρεξουσίων ζητούντων νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τῆς προαγωγῆς τῶν κ. κ. Πλαστήρα καὶ Γονατᾶ.

§102ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Τότε μάλιστα, μάλιστα. Νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον. (Κηρύσσεται κατεπεῖγον).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπίσης ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ ἀναθέσεως τῶν καθηκόντων τοῦ Δευτερεύοντος Διατάκτου ὡς καὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν δαπανῶν στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας εἰς τὸ Σῶμα Διαχειρίσεως ἁρμοδιότητος Ἐπιμελητείας. 2) Περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἐξέτασιν ζητημάτων τῆς περισυλλογῆς καὶ διαθέσεως ἐγκαταλειφθέντος ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους διασυμμαχικοῦ καὶ Γερμανοβουλγαρικοῦ ὑλικοῦ. 3) Περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν ἐκδίκασιν ἀπαιτήσεων γεννηθεισῶν ἐν Μ. Ἀσίᾳ, Καβάλλᾳ καὶ Ἀνατολικῇ Θράκῃ. 4) «Περὶ χορηγήσεως λιρῶν Ἀγγλίας εἴκοσι δι’ ὁδοιπορικὰ εἰς τοὺς μεταβαίνοντας εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν πρὸς ἐφαρμογὴν τεχνικοῦ μέλους ἀξιωματικῶν. 5) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου 357 τοῦ ἔτους 1914. 9) Περὶ τροποποιήσεως καὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸν Νόμον 232 τοῦ 1914 περὶ οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Στρατοῦ. 7) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου 1795 περὶ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων». Ἀνακοινοῦνται ὡσαύτως τὰ κάτωθι Ν. Διατάγματα ἐκδοθέντα κατὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως. 1) Περὶ ἀμνηστείας. 2) Περὶ ἀμνηστείας, ἀναστολῆς ποινῶν, παραγραφῆς ἀδικημάτων τινων κλπ. ἐπεκτάσεως τοῦ Νόμου 1139 παρατάσεως τῆς προθεσμίας τοῦ Ν. Διατάγματος τῆς 9–7–1923 «περὶ ἀναστολῆς ἐκτελέσεως ποινῶν τῶν εἰς τὴν πολεμικὴν ζώνην στρατιωτικῶν καὶ ἐθελοντῶν» καὶ ἀναστολὴν διώξεως.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λουπινᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ Ἐθνικοῦ ζητήματος.

§105Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω, Κύριοι, διὰ νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ἑνὸς ἀμεληθέντος ὑπὸ τοῦ Κράτους καθήκοντος, τοῦ ἱερωτέρου, πρὸς μίαν ἐκ τῶν ἐνδοξοτέρων ἡμερῶν τῆς Ἐθνικῆς παλιγγενεσίας. Ἡ 25 Μαΐου τοῦ 1924 εἶναι ἐπέτειος μιᾶς ἐνδόξου καταστροφῆς ἐκ τῶν ὀλίγων ἐκείνων, ἐκ τῶν ὁποίων ἀπέρρευσεν ἡ ἐλευθερία. Εἶναι ἡ ἡμέρα ἡ καταδείξασα εἰς τὴν ὑφήλιον καὶ τὸν πολιτισμένον κόσμον ὅτι ὁ Ἕλλην ἐγνώριζεν τὸ θνῄσκειν ὑπὲρ τῆς Πατρίδος καὶ προεκάλεσεν τὴν προσοχὴν τῶν πεπολιτισμένων λαῶν ἐπὶ τῆς ἀνάγκης νὰ σκεφθῇ περὶ τῆς ἀνεξαρτησίας του. Τὴν ἡμέραν αὐτὴν ὁ σεμνὸς καὶ ἰδεώδης εἰς ρώμην Μεσσήνιος Παπαφλέσσας, ἐπὶ τῇ πληροφορίᾳ, ὅτι ὁ Ἰμβραὴμ ἀποβιβάζεται εἰς Μεσσηνίαν, ἐγκαταλείπει τὰ ἀγαθὰ καὶ τὴν ραστώνην, καὶ σπεύδει νὰ δεξιωθῇ τὸν πολυάριθμον καὶ καὶ ἰσχυρὸν ἐχθρὸν μὲ ἐλαχίστους ἄνδρας. Δὲν σπεύδει ἐκεῖ διότι ἐλπίζει νὰ ἀποκρούσῃ τὸν ὠργανωμένον στρατὸν τοῦ Ἰμβραήμ, σπεύδει διὰ νὰ διακηρύξῃ ὅτι οἱ Ἕλληνες ὄντες θαυμασταὶ τῆς εὐθανασίας εἶνε ὑπεράξιοι τῆς ἀνεξαρτησίας των. Δυστυχῶς ἐπὶ ὁλόκληρον ἑκατονταετίαν τὴν σελίδα αὐτήν, τὴν πανένδοξον, τοῦ Μανιακίου τὴν ἠγνόησεν ἡ ἐπίσημος Ἑλλάς. Τὰ ὀστᾶ τῶν αὐτοθυσιασθέντων εἰς τὴν θυσίαν τῶν ὁποίων ὀφείλεται κατὰ μέγα μέρος ἡ ἐλευθερία ἡμῶν, ἔμενον ἔκτοτε διεσπαρμένα, εἰς τὴν διάκρισιν τῶν ὀρνέων, καὶ μόλις πρὸ 20 ἐτῶν, συνελέγησαν πρωτοβουλίᾳ ἰδιωτικῇ καὶ ἐναπετέθησαν καὶ εἰς ἐξοχικὸν ἐκκλησίδιον. Αἰσθάνομαι, Κύριοι, καθῆκον ἱερὸν νὰ ἐκδηλώσω ὅλην τὴν ἀγανάκτησιν διὰ τὴν ἄγνοιαν ταύτην τοῦ ἐπισήμου Κράτους, τὸ ὁποῖον ἐπὶ ὁλόκληρον ἑκατονταετίαν ἐπιδεικνύει καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ πρώτη δημοκρατικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ᾐσθάνθη τὴν πικρίαν ἣν ἐδοκίμασεν πᾶς Ἕλλην ἐπὶ τῇ εἰδήσει, ὅτι τὰ ὀστᾶ τῶν ἐν Μ. Ἀσίᾳ πεσόντων μετεφέροντο εἰς Εὐρώπην πρὸς βιομηχανοποίησιν, νὰ διακόψῃ τὴν ἄσεμνον ἄγνοιαν τοῦ Κράτους πρὸς τὴν ἱερὰν ἐκείνην ἡμέραν, καὶ νὰ καθιερώσῃ ἓν ἐτήσιον μνημόσυνον διὰ νὰ διδάξῃ τὸν λαὸν ὅτι πρέπει τὰ τιμᾷ καὶ νὰ γεραίρῃ τὴν μνήμην τῶν ἀτόμων, τὰ ὁποῖα τῷ ἀπέδωκαν τὴν ἐλευθερίαν πρὸς δὲ νὰ καθορίσῃ ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ προνοήσῃ διὰ τὸν προσήκοντα ἑορτασμὸν τῆς ἑκατονταετηρίδος τὸν Μάϊον τοῦ 1925.

§106ΣΚΕΥΟΣ ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ὑπομνήσῃ τὴν θυσίαν τοῦ Μανιακίου. Καὶ ἡμεῖς εἰς τὰς 30 τοῦ μηνὸς ἔχομεν τὴν ἐπέτειον τῆς καταστροφῆς τῆς Κάσσου. Θὰ παρεκάλουν τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν νὰ λάβῃ τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ συστήσῃ εἰς τὸ προεδρεῖον ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὸν ἑορτασμὸν τῆς ἐπετείου αὐτῆς.

§107ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Πρωθυπουργός). — Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶχε δίκαιον ὁ κ. πληρεξούσιος εἰπὼν, ὅτι ἐπὶ ἕνα αἰῶνα ἐλησμόνησεν ἡ Ἑλλὰς τὴν αὐτοθυσίαν τῶν ἡρώων τοῦ Μανιακίου. Ἐὰν ἐπρόκειτο τὸ Κράτος νὰ καθιερώσῃ ἰδιαιτέρως ἑορτὰς διὰ τὰς μεγάλας πράξεις τῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι ἠλευθέρωσαν τὴν Ἑλλάδα, τῶν ἐργατῶν τῆς ἐθνικῆς παλιγγενεσίας, θὰ εἶχε βεβαίως πολλὰς ἑορτὰς νὰ καθιερώσῃ. Τὸ Κράτος καθιέρωσε μίαν ἑορτὴν δι’ ὅλους τοὺς ἐργάτας τῆς ἐθνικῆς ἐλευθερίας. Ἐν τούτοις μὲ ἰδιαίτερον σεβασμὸν καὶ ἰδιαιτέραν εὐγνωμοσύνην ἀναπολεῖ τὴν μεγάλην αὐτοθυσίαν τῶν ἡρώων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔπεσαν εἰς τὸ Μανιάκι. Μεθαύριον συμπληροῦται ἡ ἑκατονταετηρὶς τῆς μάχης ἐκείνης, δυστυχῶς δὲν ὑπάρχει χρόνος, ὅπως κάπως ἐπισημότερον ἐκδηλώσῃ τὸ Κράτος τὰ αἰσθήματά του πρὸς τὴν μνήμην τῶν ἡρώων ἐκείνων, διὰ τοῦτο θὰ προτείνω, ὅπως καταστῇ δυνατὸν νὰ γείνῃ μεγαλείτερος ἑορτασμὸς νὰ διαταχθῇ ὁ νομάρχης νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ καταθέσῃ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως στέφανον ἐν τῷ ἀνεγερθέντι εἰς μνήμην αὐτῶν ναΐσκῳ καὶ δεύτερον ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας διατάξῃ τοὺς λειτουργοὺς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὅπως τὴν ἡμέραν ἐκείνην εἰς ὅλα τὰ σχολεῖα γείνῃ ἀνάμνησις τοῦ ἔργου ἐκείνου τῶν μεγάλων ἡρώων.

§108Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω, κύριε πρόεδρε, ἢ ὀλίγας λέξεις νὰ προσθέσω εἰς τὴν πρότασιν ἣν ὑπέβαλλεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος. Συμφωνῶ πλήρως πρὸς αὐτὴν καὶ ἐπικροτῶν πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἐζήτουν νὰ καθιερωθῇ ὡς ἐξαιρετικὴ ἐθνικὴ ἑορτὴ ἡ 25 Μαΐου ἀλλὰ ζητῶ ἡ ἐπίσημος Ἑλλὰς, ἡ ὁποία ἀνεγνώρισε τὴν αὐτοθυσίαν τῶν ἡρώων ἐκείνων νὰ δείξῃ ὅτι ἐνθυμεῖται καὶ σέβεται καὶ εὐλαβεῖται τὴν μνήμην αὐτῶν. Ὁ ἡρωϊσμὸς τῶν 300 Μεσσηνίων τῶν ταφέντων εἰς Μανιάκι καὶ τοῦ στρατηλάτου αὐτῶν τοῦ ἥρωος Παπαφλέσσα δὲν ἔμεινεν ἄνευ ἀποτελέσματος καὶ ὅπως ἡ καταστροφὴ τοῦ Μεσολογγίου οὕτω καὶ ἡ θυσία τῶν ἡρώων ἐκείνων ἔσχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐλευθερίαν τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἠγνόησεν ἐπὶ μίαν ἑκατονταετηρίδα τὴν μεγάλην ἐκείνην θυσίαν θὰ εἶναι ἐξόχως ἐθνοπρεπὲς νὰ δείξῃ ἡ πρώτη Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις ὅτι ἐνεθυμήθη καὶ ἐτίμησεν αὐτήν. Ἤθελον λοιπὸν προτείνει νὰ μὴ εἶναι μόνος ὁ Νομάρχης ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ καὶ ἡ Συνέλευσις αὐτὴ τῶν ἀντιπροσώπων νὰ ἐμφανισθῇ δι’ ἑνὸς τῶν κ. κ. Πληρεξουσίων, ὁ ὁποῖος νὰ παραστήσῃ κατὰ τὴν ἑορτὴν τὴν ἀντιπροσωπείαν τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας.

§109Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἐγκρίνῃ νὰ ἀνατεθῇ εἰς ἕνα τῶν κ. κ. Πληρεξουσίων νὰ παραστῇ κατὰ τὴν γενησομένην ἑορτὴν, ἀλλ’ ἐγὼ πλειοδοτῶ καὶ προτείνω ὅπως ἐκλεγῇ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ εἰς ἣν νὰ ἀνατεθῇ ἡ συλλογὴ ἐράνων πρὸς ἀνέγερσιν μνημείου ἀναμνηστικοῦ εἰς Μανιάκι.

§110ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἀπεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ τὴν Πέμπτην εἰς τὰς 5 30′. Ὥρα 9 καὶ 10′ μ. μ.