1§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 3Η
2Δευτέρα 21 Ἰανουαρίου 1924
3Προεδρία κ. Ἀρ. Ἀναγνωστοπούλου
4(Ὥρα 5 μ. μ.)
5§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι
6τὰ θεωρεῖα. Οἱ κύριοι πληρεξούσιοι νὰ καθήσωσιν εἰς
7τὰς θέσεις των.
8(Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προη-
9γουμένης συνεδριάσεως).
10§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ μὴ ὁρκισθέντες κύριοι πληρεξούσιοι
11νὰ προσέλθωσιν ὅπως ὁρκισθῶσι.
12(Κομισθέντος τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου οἱ πληρεξούσιοι κ.κ.
13Δ. Δαγκλῆς, Σπ. Σίμος, Γ. Γκάλκος, Ἰ. Τσιγκόλης, Π.
14Μπέμπης, Α. Γρίβας, Ἐμμ. Τσουδερὸς, Γ. Ἰακωβᾶτος, Ι.
15Καρμανίδης, Μ. Καταπότης, Γ. Κακουλίδης, Μ. Κοθρῆς
16καὶ Εὐθ. Χατζηπέτρος ἀνέτεινον τὴν δεξιὰν καὶ ὤμοσαν
17τὸν κάτωθι ὅρκον:
18«Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας, Ὁμοουσίου καὶ
19Ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πα-
20τρίδα καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκον-
21τά μου»).
22§3ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἄξιοι! Ἄξιοι!
23§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν
24Συνέλευσιν τὰ ὑπ’ ἀριθ. 120 καὶ ἀπὸ 17 Ἰανουαρίου ἐ. ἔ.
25ἔγγραφα τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου,
26δι’ ὧν γνωρίζει εἰς αὐτὴν ὅτι διὰ Β. Διατάγματος, ἀπὸ
2711 Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. ἐγένοντο δεκταὶ αἱ παραιτήσεις
28τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑ-
29πουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Στ. Γονατᾶ, τοῦ Ὑπουρ-
30γοῦ τῆς Δικαιοσύνης κ. Α. Στρατηγοπούλου, τοῦ Ὑπουργοῦ
31τῆς Συγκοινωνίας καὶ προσωρινῶς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Λ.
32Σακελλαροπούλου, τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομί-
33ας κ. Α. Χατζηκυριάκου, τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ὑγιεινῆς
34Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως καὶ προσωρινῶς τῆς Γεωργίας
35κ. Α. Δοξιάδη, τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Κ. Μα-
36νέτα καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν κ. Κ. Βούλγαρη
37καὶ ὅτι διωρίσθησαν ἀντ’ αὐτῶν οἱ κ. κ. Ἐλ. Βενιζέλος
38Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, Γ. Ροῦσσος Ὑπουρ-
39γὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, Γ. Καφαντάρης Ὑπουργὸς τῆς Δι-
40καιοσύνης, Θ. Σοφούλης Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, Ἰω.
41Βαλαλᾶς Ὑπουργὸς τῶν Ἐκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημ.
42Ἐκπαιδεύσεως, Α. Μιχαλακόπουλος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκο-
43νομικῶν, Κ. Σπυρίδης Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας,
44Ἐμμ. Τσουδερὸς Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, Α. Μυλωνᾶς
45Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, Α. Δοξιάδης Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιει-
46νῆς, Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως, Κ. Γόντικας Ὑπουργὸς τῶν
47Στρατιωτικῶν καὶ Ἰω. Κανναβὸς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.
48Ὁμοίως δήλωσιν τοῦ κ. Ἐλ. Βενιζέλου ὅτι ὑποβάλλει
49τὴν παραίτησίν του, ἀπὸ τοῦ ἀξιώματος τοῦ Προέδρου τῆς
50Συνελεύσεως λόγῳ τῆς ἀναθέσεως αὐτῷ τῶν καθηκόν-
51των τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.
52Κύριοι πληρεξούσιοι, ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συ-
53νεδριάσεως εἶναι ἡ ἐκλογὴ ἑτέρου Προέδρου τῆς Συνε-
54λεύσεως. Νὰ ἔλθουν δύο ψηφολέκται.
55§5Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν μικρὰν δια-
56κοπὴν, ἵνα ἑτοιμάσωμεν τὰ ψηφοδέλτιά μας, διότι εἶχε
57διαδοθῆ, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἤθελεν ἀναβληθῆ ἡ ἐκλογὴ
58ἐπειδὴ λείπουν πολλοὶ πληρεξούσιοι.
59§6ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς.) Μήπως θέλετε νὰ
60ἀναβληθῇ δι’ αὔριον;
61§7Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι πέντε λεπτά, κ. Πρόεδρε, νὰ
62ἑτοιμασθῶμεν.
63§8ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καλὰ, καλά.
64§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν ἐπὶ 5 λεπτά.
65(Ὥρα 5.20′μ. μ.)
66ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ
67(Ὥρα 5. 30′. μ.μ.)
68§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνε-
69δρίασις. Ὁ κ. Καλέλης καὶ ὁ κ. Καραπᾶνος παρα-
70καλοῦνται νὰ ἔλθουν ὡς ψηφολέκται.
71§11ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἕνας ἄλλος, κ. Πρόεδρε.
72§12Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸν κ. Μπακόπουλον ἤ τὸν
73κ. Δουζίναν.
74§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δουζίνας. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία.
75(Διενεργεῖται ἡ διὰ ψηφοδελτίων μυστικὴ ψηφοφορία πρὸς
76ἐκλογὴν τοῦ ὁριστικοῦ Προέδρου ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν
77πληρεξουσίων κ. κ. Ν. Καλέλη καὶ Γ. Δουζίνα).
78§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς
79ἀπαντᾶ.) Ἄρχεται ἡ διαλογή.
80(Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολλεκτῶν).
81§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογή. (Ἀναγινώσκει).
82Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 281, ἐξ ὧν 212 ψήφους ἔλαβεν ὁ κ.
83Κωνσταντῖνος Ρακτιβάν. Εὑρέθησαν δὲ καὶ λευκαὶ 69.
84Ἑπομένως ὁριστικὸς Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως ἐξε-
85λέγη ὁ πληρεξούσιος Ἀθηνῶν–Πειραιῶς κ. Κωνσταντῖνος
86Ρακτιβάν, ὅστις παρακαλεῖται νὰ καταλάβῃ τὴν ἕδραν
87τοῦ Προέδρου.
88(Ὑπὸ τὰ χειροκροτήματα καὶ τὰς ἐπευφημίας τῶν κ.κ. πλη-
89ρεξουσίων καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ κ. Κ.
90Ρακτιβάν, ἀποχωροῦντος τοῦ προσωρινοῦ Προέδρου τῆς Συ-
91νελεύσεως κ. Ἀρ. Ἀναγνωστοπούλου).
92§16Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Κύριοι πληρεξούσιοι· εὐγνωμονῶ πρὸς
93τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν διὰ τὴν ἐξόχως τιμητικὴν, ἀλ-
94λὰ καὶ βαρυτάτην διὰ τὰς δυνάμεις μου ἐντολὴν, διὰ
95τῆς ὁποίας εὐηρεστήθη νὰ μὲ περιβάλῃ, ἐμπιστευομένη εἰς
96ἐμὲ τὴν διεύθυνσιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος.
97Οὐδένα λανθάνει ἡ ὑψίστη σπουδαιότης τοῦ ἔργου τῆς
98παρούσης Ἐθνικῆς Συνελεύσεως. Ἔρχεται κατόπιν μα-
99κροχρονίου κλυδωνισμοῦ τοῦ πολιτειακοῦ ἡμῶν σκάφους,
100μὲ τὴν ἀποστολὴν νὰ ὁδηγήσῃ αὐτὸ εἰς λιμένα ἠρεμίας
101καὶ νὰ ῥυθμίσῃ τὸ Πολίτευμα, κατὰ τρόπον ὅσον ἔνεστι
102πληρέστερον, ἐξασφαλίζοντα εἰς αὐτὸ τὴν ἠρεμίαν ταύτην καὶ
103περιφρουροῦντα τελεσφόρως τὰ λαϊκὰ δίκαια.
104Ἐκ τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διεξαχθησομένων συζητή-
105σεων πρόκειται νὰ φωτισθῇ σαφῶς καὶ εἰλικρινῶς ὁ Ἑλ-
106ληνικὸς Λαὸς περὶ τῶν πραγματικῶν αἰτίων τῆς ἐθνι-
107κῆς κακοδαιμονίας, ἥτις ἀνατρέχει βεβαίως καὶ εἰς παλαιο-
108τέρας ἐποχὰς, ἀλλ’ ἐπ’ ἐσχάτων ἔπληξε τὴν Πατρίδα ἡμῶν εἰς
109βαθμὸν ἀληθῶς τραγικόν.
110Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῆς διαγνώσεως ταύτης καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν
111συζητήσεων θέλουσιν ἀπορρεύσει καὶ τὰ ἐνδεικνυόμενα συν-
112τακτικὰ ἔργα πρὸς ἀποσόβησιν τοιούτων κινδύνων ἐν τῷ
113μέλλοντι, καθόσον ἤθελον κριθῆ ὅτι συνδέονται εἴτε
114πρὸς τὴν μορφὴν τοῦ Πολιτεύματος εἴτε πρὸς παρεκτρο-
115πάς, ὧν εἶναι τοῦτο δεκτικὸν καὶ γενικώτερον διὰ τὴν
116βελτίωσιν τῶν ὅρων τῆς λειτουργίας τοῦ Πολιτεύματος.
117Τὰ ριζικώτερα δὲ τῶν μέτρων τούτων, θέλει κληθῆ αὖ-
118θις νὰ ἐπισφραγίσῃ διὰ τῆς ψήφου του αὐτὸς ὁ Λαὸς, ἵνα
119καταστῶσιν εἰς πάντας σεβαστὰ καὶ ἀπαρασάλευτα.
120Εἰς τὸ βαρὺ τοῦτο ἔργον ἐπικουρῶν ἐκεῖ ἔνθα μὲ ἔ-
121ταξεν ἡ ψῆφος ὑμῶν, οὐδεμίαν θέλω παραλείψει προσ-
122πάθειαν ὅπως ἀνταποκριθῶ εἰς τὰ ἐπιβαλλόμενά μοι καθή-
123κοντα, ἀλλ’ ἔχω πρὸς τοῦτο ἀπαραίτητον ἀνάγκην τῆς συν-
124δρομῆς ὅλων ὑμῶν, ἀδιακρίτως πολιτικῆς ἀποχρώσεως καὶ
125τὴν συνδρομὴν ταύτην ἐξαιτοῦμαι καὶ πέποιθα ὅτι θέ-
126λω ἔχει ἀμέριστον καὶ πλήρη. (Παρατεταμένα χειροκροτή-
127ματα).
128§17ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.
129§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Προεδρείου νο-
130μίζω ὅτι δὲν εἶναι κανονικόν.
131§19Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ Κανονισμὸς ἀναφέρει ὅτι
132αἱ τακτικαὶ ἐργασίαι ἄρχονται ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προ-
133εδρείου. Ἐφόσον λοιπὸν δὲν κατηρτίσθη τὸ Προεδρεῖον δὲν
134δυνάμεθα νὰ ἀρχίσωμεν συζητήσεις.
135§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως νομίζω ὅτι ἔχω δίκαιον εἰπὼν
136ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρχίσουν συζητήσεις.
137§21ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἐκτὸς ἐὰν ὁ κ.
138πληρεξούσιος θέλει νὰ ἐρωτήσῃ τι περὶ τοῦ περαιτέρω κα-
139ταρτισμοῦ τοῦ Προεδρείου.
140§22ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Ὄχι.
141§23ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἄλλως δὲν δυνά-
142μεθα ν’ ἀρχίσωμεν ἐργασίαν πρὶν ἢ καταρτίσωμεν τὸ Προ-
143εδρεῖον.
144§24ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ παρέλθουν
145ἀπὸ τοῦ βήματος οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων καὶ νὰ συγ-
146χαροῦν τὸν κ. Πρόεδρον.
147§25ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.
148§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον εἰς τὰς 5 μ.μ. θὰ συνέλθῃ ἡ Συνέ-
149λευσις διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν λοιπῶν μελῶν τοῦ Προε-
150δρείου καὶ τῶν ἐπιτροπῶν.
151§27ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.
152§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις.
153(Ὥρα 6.30′ μ.μ.)