1924.01.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 1Η ΠΡΑΚΤΙΚΟΝ ΕΝΑΡΞΕΩΣ Ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ τοῦ Βουλευτηρίου συνελθόντων τῶν κ. κ. πληρεξουσίων τὴν 2αν Ἰανουαρίου 1924, ἡμέραν Τετάρτην καὶ κατὰ τὴν διὰ τοῦ προγράμμα-

τος ὁρισθεῖσαν ὥραν 11ην π. μ., κατέλαβον τὰς ἕδρας τοῦ

μὲν προσωρινοῦ Προέδρου ὁ πληρεξούσιος Δωρίδος κ. Ἀρ.

Ἀναγνωστόπουλος, πρεσβύτερος τὴν ἡλικίαν τῶν παρόντων πληρεξουσίων, τῶν δὲ Γραμματέων οἱ κ.κ. Ν. Ξηρὸς, πληρεξούσιος Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, Π. Παναγιωτόπουλος, πληρεξούσιος Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, Φ. Στασινόπουλος, πληρεξούσιος Γορτυνίας καὶ Θ. Κολιαλέξης, πληρεξούσιος Ἄργους. Ταυτοχρόνως προσῆλθον τὰ μέλη τῆς Ἱερᾶς Συνέδου καὶ αἱ πολιτικαὶ καὶ στρατιωτικαὶ Ἀρχαὶ τῆς Πρωτευούσης ὁ δὲ Μακαριώτατος Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν καὶ πρόεδρος τῆς Ἱερᾶς Συνέδου κ. Χρυσόστομος ἐτέλεσε μετὰ τῶν λοιπῶν μελῶν τῆς Ἱερᾶς Συνέδου καὶ τῶν παρ’ αὐτῷ ἱερέων καὶ διακόνων τὸν εἰθισμένον ἁγιασμόν, ἁγιάσας καὶ εὐλογήσας τὸ Βουλευτήριον καὶ τοὺς κ. κ. πληρεξουσίους. Τὴν 11ην π.μ. προσῆλθεν ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Στ. Γονατᾶς μετὰ τῶν λοιπῶν μελῶν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ὁ κ. Ἐλευθέριος Βενιζέλος, διὰ τηλεγραφήματός του, ἀπεδέχεται μόνον τὴν ἕδραν τοῦ πληρεξουσίου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς. (Χειροκροτήματα).

§2Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ζήτω ἡ Δημοκρατία!

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πληρεξούσιος Μαντινείας κ. Ἀλ. Παπαναστασίου δηλοῖ ὅτι ἀποδέχεται τὴν ἕδραν τοῦ πληρεξουσίου ταύτης. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§4ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ προηγηθῇ ὁ ὅρκος.

§5ΣΤΥΛ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι κατὰ τὴν ἀπὸ 11 Σεπτεμβρίου π.ἔ. ἀπόφασιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐπαναστάσεως αἱ ἐκλογαὶ τῆς 16 Δεκεμβρίου 1923 ὡρίσθησαν ὡς ἐκλογαὶ πληρεξουσίων Συντακτικῆς Συνελεύσεως. Διὰ δὲ τοῦ ἀπὸ 20 Νοεμβρίου 1923 Νομοθ. Διατάγματος, ὡρίσθη ὡς ἡμέρα συγκλήσεως τῆς Συνελεύσεως ἡ σήμερον 2 Ἰανουαρίου 1924.

§6ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἡ ὁρκωμοσία.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι πληρεξούσιοι παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσι καὶ δώσωσι τὸν ὅρκον. Οἱ χριστιανοὶ παρακαλοῦνται νὰ ὑψώσωσι τὰς χεῖρας.

§8ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Τὸν ὅρκον ν’ ἀναγνώσῃ ὁ Μητροπολίτης. (Προσκομισθέντος τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Δημ. Ἡρακλείδης, Κωνστ. Ρακτιβὰν, Σ. Παπαγρηγοριάδης, Γεώργ. Ροῦσσος, Ἀπόστ. Δοξιάδης, Ἰωάν. Καλογερᾶς, Γεώρ. Πολίτης, Ἀπόστ. Ὀρφανίδης, Ἐμμ. Ζυμβρακάκης, Περ. Καραπᾶνος, Ἐμμ. Ἐμμανουηλίδης, Γεώργ. Φραγκούδης, Β. Ἀρτεμιάδης, Σκεῦος Ζερβὸς, Δημ. Θεολογίτης, Δημ. Μαρσέλλος, Γεώρ. Μαυρολέων, Δημ. Πολυκράτης, Θαλῆς Θεοδωρίδης, Ἐλευθ. Παυλίδης, Π. Παναγιωτόπουλος, Α. Κωνσταντιλιέρης, Γεώργ. Ἠσαΐας Ἀναστ. Πρωτοπαπᾶς, Γεώρ. Βραχνὸς, Ἀλ. Χατζηκυριᾶκος, Στυλ. Γονατᾶς, Σπυρ. Θεοδωρόπουλος, Ἀλέξ. Μυλωνᾶς, Ἀρτ. Δεναξᾶς, Λουκᾶς Σακελλαρόπουλος, Ἰωάν. Σολιώτης, Γεώρ. Κατσιμπίρης, Δημ. Πετρίτης, Ἰωάν. Τσῖρος, Ἀπόστ. Παπαοικονόμου, Δ. Καμπάνης, Π. Μ. Καΐρης, Θαν. Κολιαλέξης, Πέτρος Καλμοῦχος, Νικ. Καλέλης, Ἀντ. Γαρουφαλιᾶς, Δημ. Μαργέτης, Πέτρος Παναγιώτου, Δημ. Βαρελᾶς, Βασ. Καραπᾶνος, Χρ. Σαμαρᾶς, Ἰωάν. Στάϊκος, Θωμᾶς Μάγγος, Ἀβρ. Γρηγοριάδης, Γ. Παπαγεωργίου, Κωνστ. Σπυρίδης, Ἀδαμ. Εὐφραιμίδης, Φιλ. Γιαννακόπουλος, Δημ. Σαράτσης, Δημ. Ψιάρρης, Παντ. Καρασεβδᾶς, Φιλ. Στασιανόπουλος, Ἀθ. Παπαχρηστόπουλος, Ἠλίας Ἀποσκίτης, Δημ. Δημητρακόπουλος, Πέτρος Ζωγράφος, Δημ. Χατζόπουλος, Κωνσταν. Ταλιαδοῦρος, Παναγ. Πετροπουλάκης, Εὐστάθιος Μαλαμίδας, Γεώρ. Βοραζάνης, Λάμπρ. Λαμπρινίδης, Δημ. Ἀνδρεάδης, Δημ. Βάντσης, Ἀντ. Βεζιρζόγλου, Κ. Κωνσταντινίδης, Θεμιστ. Παπαϊωάννου, Ἀρ. Ἀναγνωστόπουλος, Κων. Κουρτίδης, Ἀνδρ. Κωνσταντινίδης, Χριστόφ. Πανταζίδης, Φιλ. Μονουηλίδης, Περ. Κουρτίδης, Γεώρ. Μπρίκας, Ἀλέξ. Παπαθανάσης, Βασ. Χατζηλίας, Γρηγ. Τηλικίδης, Νεοκ. Γρηγοριάδης, Νικ. Κοντολέων, Μιχ. Δῶρος, Γεώργιος Πέτσος, Ἰωάν. Γιαμούζης, Ἀνδρέας Κόρακας, Κυρ. Βαρδουλάκης, Δημ. Καλκανδῆς, Γεώργιος Καφαντάρης, Ἰωάννης Χριστοδουλιάς, Ἀναστάσιος Ταβουλάρης, Θεόδ. Γοῦσκος, Κωνσταντῖνος Γόντικας, Νικόλαος Συριόπουλος, Βασ. Δαλιάνης, Τάσης Ἀναστασίου, Χαράλ. Λυκοτόμαρος, Νεοκ. Παπαγιαννόπουλος, Νικόλ. Καλιοντζῆς, Γεώργ. Κατεχάκης, Τιτ. Γεωργιάδης, Γεώργ. Μαρῆς, Στυλ. Γρηγορίου, Νικ. Ζουδιανὸς, Ἰωάν. Περδικογιάννης, Γεώργ. Δοκουμετζίδης, Σταμ. Κιουζὲς–Πεζᾶς, Γεώργ. Χατζηκυριακοῦ, Θεόδ. Ἀνδρεάδης, Θεόδ. Πάγκαλος, Κ. Ἀγγελάκης, Ἀνδρ. Μπιράκης, Ἰωάν. Βαρβαγιάννης, Κωνστ. Φίλανδρος, Σερ. Τσακμάνης, Μιχ. Κύρκος, Ἰωάν. Πετσάλης, Λεων. Ἰασωνίδης, Δημ. Εὐθυμιάδης, Στέφ. Βαρδάκος, Παντ. Γεωργιάδης, Ξενοφῶν Ἀναστασιάδης, Δημ. Δημάδης, Νικόλ. Τερζόγλου, Γεώργ. Κοσμίδης, Χρ. Πίψιος, Ἰωάν. Πλατούκας, Περ. Καλλιδόπουλος, Γεώρ. Κωνσταντινίδης, Γεώργ. Ἀλεκτορίδης, Ἰορδ. Ἀνανιάδης, Ἰωσ. Πασαλίδης, Μιχ. Σαμαρᾶς, Εὐστρ. Γονατᾶς, Κωνστ. Βαγιανὸς, Νικόλ. Σπηλιώτης, Παναγ. Κτενᾶς, Δημ. Κατσίγας, Ἀντ. Πρέκας, Ἀντ. Δαργέντας, Δημ. Μπότσαρης, Παν. Δαγκλῆς, Γεώργ. Καλούδης, Μιχ. Μίσιος, Γ. Κιαγιᾶς, Ἀθ. Τραχίλης, Περ. Γεωργίτσης, Ἀχ. Παπαδᾶτος, Αὔγου. Θεολογίτης, Ἀναστ. Μισιρλόγλου, Μιλτ. Σταμούλης, Παρ. Γιελκεντζόγλου, Ἀλκ. Κωνσταντινίδης, Σωκράτης Ζερβουδάκης, Στέφ. Παπαναστασίου, Γεώργ. Θούας, Ἠλίας Μεϊντάνης. Ἀνδρ. Ζαΐμης. Σωτ. Γιαννούσης, Χρ. Σακελλαρίδης, Ἰωάν. Κουρτάκης, Παν. Φλέσσας, Νικ. Δαγρὲς, Γεώρ. Σίδερης, Χρ. Ἀλαμανῆς, Κωνστ. Σταμούλης, Λάμπρ. Κατσάρος, Περ. Ἀλεξανδρῆς, Λάμπρ. Καταφυγιώτης, Ἰωάν. Παπαθεοδώρου, Παν. Κόλλιας, Νικ. Σταματιάδης, Ζαφείριος Ἀδὰμ, Ἰωάν. Βαλαλᾶς, Ἀλέξ. Ὡρωλεγέπουλος, Ἰωάν. Ζάχος, Δημ. Κύρου, Περ. Μαζαράκης, Ἀνδρ. Δενδρινὸς, Εὐθ. Βελλιανίτης, Κωνστ. Βούλγαρης, Δημ. Σπίγγος, Σπυρ. Ζερβός, Θεόδ. Κωτούλας, Κωνστ. Τσιμινάκης, Ἰωάν. Κοντοδύνας, Παν. Καλατζόπουλος, Λάζ. Ἀνδρεάδης, Στυλ. Θεολογίτης, Παναγ. Ἀραβαντινὸς, Ἀναστ. Ἀναγνωστόπουλος, Νικόλ. Φραντζῆς, Παναγ. Πετρίδης, Σπυρ. Ἠλιόπουλος, Κωνστ. Ρέντης, Λουκᾶς Νιφορᾶτος, Ριχάρδ. Λιβαθινόπουλος, Παν. Καπᾶτος, Παναγ. Τσιτσίλιας, Θεόδ. Γρηγορίου, Νικ. Καραμᾶνος, Ἰωάν. Λυμπερόπουλος, Θαλῆς Κουτούπης, Γεώργ. Φικιώρης, Σπυρ. Ξύδης, Ἀχ. Πρωτοσύγγελος, Σ. Ἀναστασιάδης Ἰ. Ἰσχόμαχος, Γ. Βλάχος, Ἰωσὴφ Κούνδουρος, Παναγ. Σφακιανάκης, Γεώργιος. Παπανδρέου, Στυλιανὸς Κρητικᾶς, Ἐμμαν. Μάρκογλου, Δημ. Γεωργαλᾶς, Ἰωάν. Σιφναῖος Νικόλαος Ἀνδρεαδάκης, Βύρων Καραπαναγιώτης, Ἰωάν. Λαδᾶς, Γεώργ. Καλδῆς, Μ. Λαίλιος Δημ. Ἀκάκιος, Ἀντ. Παπαγεωργίου, Χαρ. Γρηγορίου, Ὀρεστ. Κυπριανὸς, Δημ. Σάλτας, Δημ. Σάββας, Μάρκ. Τσαρλαμπᾶς, Γερασ. Σολδᾶτος, Νικόλ. Ἀβραὰμ, Ἰωάν. Παπαλουκᾶς, Πέτρος Λαπατσάνης, Ἀλέξ. Παπαναστασίου, Νικόλαος Μπακόπουλος, Ἰωάννης Μανέτας Χριστ. Κατριβᾶνος, Δημ. Φλέσσας, Πλούτ. Χαλόφτης Χρ. Ζουμῆς, Ἰωάν. Πατάλας, Διον. Λεονάρδος, Παν. Μερλόπουλος, Ἰωαν. Φωτόπουλος, Ὄθων Πέτροβας, Γεώρ. Πρεζάνης, Δημ. Προμπονᾶς, Ἀντ. Πραντούνας, Γεώρ. Βενιέρης, Κωνστ. Πετρίδης, Χρ. Δάναινας, Κωνσταντῖν. Βλαχοθανάσης, Πέτρ. Πιερ. Μαυρομιχάλης, Βασ. Κυβέλος, Κωνστ. Βουδούρης, Π. Κανελλόπουλος, Ἰωάν. Σεφερλῆς Θεόδ. Βελλιανίτης, Σπυρ. Κρεμέζης, Νικ. Γουργουρῆς, Κωνσταντῖνος Σταματόπουλος, Κωνσταντῖνος Δρούλιας, Κωνσταντῖνος Γκότσης, Γεώργ. Ἀργυρόπουλος, Ἀνδρ. Μάρκου, Χρῆστος Φακῆς, Θεόδ. Χαβίνης, Ἀνδρ. Σκέφερης, Γεώργιος Γερογιάννης, Παναγ. Κοκκινᾶτος, Μιχ. Βυζᾶς, Ἰω. Ταρσούλης, Δημ. Τσαπέγιας, Γεώργ. Κονδύλης, Ἀναστ. Μπακάλμπασης, Γεώργ. Λαλαζήσης, Δημοσθ. Ἐλευθεριάδης. Σπυρ. Ἀντωνιάδης, Ἰωάν. Κεραμεὺς, Κωνστ. Καλούδης, Λεων. Θεοχάρης, Ζήσης Μπογιώτας, Ἀλέξανδρ. Γιαννουλᾶτος, Θεμ. Σοφούλης, Κων. Παπαϊωάννου, Ἐμμ. Σοφούλης, Α. Κεντούρης, Ι. Μαλαχίας, Δημ. Πάζης, Δημοσθ. Φλωριᾶς, Ἰω. Σχοινᾶς, Δημοσθένης Μέλφος, Ὀρεστ. Ζαφειρίου, Νικ. Μανούσης, Νικ. Κωνσταντόπουλος. Ἀναστ. Λαζαρίδης, Βασ. Ἐμμανουηλίδης, Ἰάκ. Τριανταφύλλου. Σταμ. Βακράτσας, Γεώργ. Μπούμπουλης, Δ. Δασκαλάκης, Ἰωάν. Μαραγκὸς, Ἀλέξ. Παπαδὰμ, Κωνστ. Καλομενόπουλος, Κωνστ. Ἀλαβάνος, Ἐρ. Βαλαρῆς, Σωτ. Χατζηγάκης, Παν. Καραλῆς, Ἀνδρ. Κοκέβης, Νικ. Μανωλόπουλος, Γεώρ. Λουπινᾶς, Ἀναστ. Ἀκρίδας, Βασ. Βλαχόπουλος, Γεώργ. Δουζίνας, Λάμπρος Λάμπρου, Γ. Ροδόπουλος, Θ. Κριεζῆς, Α. Δαμιανὸς, Μιλτ. Δεληγιάννης, Ν. Ξηρὸς, Σπ. Τράκας, Ἀναστ. Κούτρας, Γ. Μόδης, Ἰωάν. Σαπουντζῆς, Γ. Τζώρτζης, Μιχ. Χατζητάσης, Ρητορίδης Χατζόπουλος, Ἄγγ. Ἀγαπητὸς, Ἰωάν. Μαυρουδῆς, Κ. Ματσιώρης, Ν. Παπαγεωργίου, Δ. Χατζῆς, Κ. Καραναστάσης. Βασίλ. Μάλλιος, Γ. Κουτρουμπάκης, Στρατῆς Γεωργιλαδάκης, Κ. Παπαδογιάννης, Πολ. Πολυχρονίδης, Ἀριστομ. Μητσοτάκης, Γρηγ. Μάρακας, Ὅμ. Πανταζίδης, Χριστ. Ροδοκανάκης, Βίκτωρ Κουκουμίδης, Γεώργ. Ἀνδρεάδης, Ἠλ. Ἀσπιώτης καὶ Μ. Βολίκας ἀνέτεινον τὴν δεξιὰν καὶ ὤμοσαν τὸν κάτωθι ὅρκον: «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ Ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου»).

§9ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ζήτω ἡ Πατρίς!

§10Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ζήτω ἡ Ἑλληνικὴ Δημοκρατία! (Χειροκροτήματα)

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται οἱ Μωαμεθανοὶ τὸ θρήσκευμα κύριοι πληρεξούσιοι ὅπως προσέλθωσι καὶ ὁρκισθῶσι. (Προσκομισθέντος τοῦ Κορανίου οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Χασὰν Ὀγλοῦ Μουσταφᾶ καὶ Χατζῆ Ἀχμὲτ Ὀγλοῦ Μοστὰν ἀνέτειναν τὴν δεξιὰν καὶ ὤμοσαν τὸν κάτωθι ὅρκον: «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Παντοδυνάμου Θεοῦ καὶ τοῦ μόνου αὐτοῦ Προφήτου ὅστις εἶναι ὁ Μωάμεθ, νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου»).

§12ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἄξιοι! Ἄξιοι!

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται οἱ Ἰσραηλῖται τὸ θρήσκευμα κύριοι πληρεξούσιοι ὅπως προσέλθωσι καὶ ὁρκισθῶσι. (Προσκομισθείσης τῆς Ἱερᾶς Βίβλου οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Ἰσαὰκ Ἀλχανάτης, Ἰάκ. Λεβῆ, Ἰωσὴφ Ἠλίας Σάγιας καὶ Ἰωσ. Σαμουηλίδης ἔθηκαν ἐπ’ αὐτῆς τὴν δεξιὰν καὶ ὤμοσαν τὸν κάτωθι ὅρκον: «Ὀρκίζομαι εἰς τὸν Θεὸν τοῦ Ἰσραὴλ καὶ εἰς τὴν Ἱερὰν αὐτοῦ Βίβλον, νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου»).

§14ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἄξιοι! Ἄξιοι! (Ἀκολούθως ὁ κ. Πρόεδρος δίδει τὸν λόγον εἰς τὸν προσελθόντα Ἀρχηγὸν τῆς Ἐπαναστάσεως συνταγματάρχην κ. Ν. Πλαστήραν ὅστις ἀναγινώσκει ἀπὸ χειρογράφου τὰ ἑξῆς: Κύριοι πληρεξούσιοι Ἕργον τοῦ στρατοῦ δὲν εἶναι ἡ ἀνάμιξις αὐτοῦ εἰς τὴν πολιτικήν. Ἕργον τοῦ στρατοῦ εἰς τοὺς δημοκρατουμένους λαοὺς εἶνε ἡ πειθαρχικὴ ἐκτέλεσις τῶν ἀποφάσεων τῶν πολιτικῶν Κυβερνήσεων. Εἶναι ἡ ὑποταγὴ εἰς τὰ κελεύσματα τῆς Λαϊκῆς κυριαρχίας. Καὶ ὁ Στρατὸς ὁ Ἑλληνικός, καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ αἰῶνος τῆς ἐλευθερίας, ἐτήρησε πιστῶς τὸ καθῆκον του. Ἀλλ’ ὑπῆρξαν περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἡ θέλησις ἀκριβῶς τοῦ λαοῦ κατεδυναστεύετο, ἄλλοτε ἀπὸ τὴν ἀπολυταρχίαν τῶν Βασιλέων καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τὴν διαφθορὰν τῶν φατριῶν. Καὶ τότε ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς, σὰρξ ἀπὸ τὴν σάρκα καὶ ὀστοῦν ἀπὸ τὰ ὀστᾶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, αἰσθανόμενος καὶ δρῶν ὡς συνείδησις τοῦ Ἔθνους, ἐξηγείρετο οὐχὶ διὰ νὰ ἐπιβάλῃ θέλησιν ἰδίαν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὸν σεβασμόν καὶ διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὸ κῦρος τῆς Λαϊκῆς κυριαρχίας. Τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ ἱστορία καὶ τῶν τριῶν παλαιοτέρων Στρατιωτικῶν Ἐπαναστάσεων: Τοῦ 1843 ὅταν ὁ Συνταγματάρχης Καλλέργης ἐπὶ κεφαλῆς τῆς φρουρᾶς Ἀθηνῶν ἐπέβαλλεν εἰς τόν Ὄθωνα τὸ πρῶτον Ἑλληνικὸν Σύνταγμα. Τοῦ 1862, ὅταν ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς ἐκήρυττε τὸν ἀπολυταρχικὸν Ὄθωνα ἔκπτωτον τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου. Καὶ τοῦ 1909, ὅταν ὁ Στρατὸς καὶ ὁ Στόλος, συναισθανόμενοι βαθύτατα τὴν ταπείνωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐκπέσει τὸ Ἔθνος, ἐτίθεντο ἐξ ὀνόματος τοῦ λαοῦ ἀντιμέτωποι τῆς πολιτικῆς διαφθορᾶς, ἡ ὁποία ἐξεπορεύετο ἀπὸ τὴν Αὐλὴν καὶ τὴν φαυλοκρατίαν καὶ τοιουτοτρόπως ἔθετον τὰς βάσεις καὶ ἐγίνοντο ἀφετηρία διὰ τὴν εὐτυχῆ καὶ ἀλησμόνητον ἐκείνην περίοδον τῆς ἀναγεννήσεως καὶ τοῦ μεγαλείου τῆς Πατρίδος. Τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ ἱστορία τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1922 μὲ τὴν μεγάλην διαφοράν, ὅτι οἱ καιροὶ τοὺς ὁποίους διεδέχθη καὶ αἱ συνθῆκαι ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐπάλαισεν ὑπῆρξαν ἀπείρως περισσότερον κρίσιμοι. Εἶναι ἀληθῶς τραγικὴ ἡ ἀνάμνησις. Ἐπὶ μίαν δεκαετίαν, αἱ θυσίαι καὶ τῆς ζωῆς καὶ τῆς ὑγείας καὶ τῆς νεότητος προσεφέροντο—ἀνάθημα χαρμόσυνον—εἰς τὸν βωμὸν τῆς Πατρίδος, ἐπειδὴ ἡ Ἑλλάς, καθ’ ὅλην τὴν δεκαετίαν, ἵπτατο διαρκῶς πρὸς τὰ ὑψηλὰ πεπρωμένα της......... Ἀλλὰ ἦλθεν ἡ πρώτη Νοεμβρίου....τὸ σφάλμα ἑνὸς λαοῦ —αἰσθηματικοῦ, φιλοτίμου καὶ πείσμονος — ὁ ὁποῖος παρεπλανήθη ἀπὸ τοὺς ἐνόχους ἡγέτας του. Καὶ ἦλθεν κατόπιν ἡ ἕκτη Δεκεμβρίου........τὸ ἔγκλημα ἑνὸς Βασιλέως, ὁ ὁποῖος ἐλατρεύθη καὶ ἀπὸ τὸν Λαὸν καὶ ἀπὸ τὸν Στρατὸν, ὅσον οὐδεὶς καὶ οὐδέποτε, ὁ ὁποῖος εἰδοποιήθη κατὰ τὸν πλέον ἐπίσημον τρόπον, ὅτι ἡ ἐπιστροφή του εἰς τὸν θρόνον θὰ ἐσήμαινε καταστροφὴν τῆς Πατρίδος καὶ ὁ ὁποῖος μολαταῦτα ἐπροτίμησε νὰ ἐπανέλθῃ. Ὑπεκύψαμεν. Ὅσοι δὲν ἀνεκλήθημεν ἀπὸ τὴν δυσπιστίαν τοῦ Κωνσταντινικοῦ καθεστῶτος, ἐπειθαρχήσαμεν εἰς τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ καὶ παρεμείναμεν εἰς τὸ Μέτωπον προαισθανόμενοι τὴν καταστροφὴν καὶ εὐχόμενοι τὴν σωτηρίαν. Ἀλλὰ ταχεῖα ὑπῆρξε καὶ γενικὴ ἡ ἀνάνηψις. Ἡ φωνὴ τοῦ αἵματος τῶν μυριάδων τοῦ Σαγγαρίου, οἱ ὁποῖοι ἐσφαγιάσθησαν οὐχὶ χάριν τῆς Πατρίδος, ἀλλὰ χάριν μόνον τῆς πορφύρας τοῦ θρόνου, συνεκλόνισε τὴν συνείδησιν τῶν Ἑλλήνων. Καὶ τότε ἡ λαοφίλητος Βασιλεία μετεβλήθη εἰς Ἀπολυταρχίαν. Ἡ κραυγὴ τοῦ ἀγωνιῶντος λαοῦ κατεπνίγετο πλέον μὲ διωγμοὺς, φυλακίσεις, δολοφονίας... Τὸ Μέτωπον συνεμερίζετο βαθύτατα τὸν πόνον, τὴν ἀγωνίαν καὶ τὴν ὀργὴν τῆς Φυλῆς. Ἀνεμέτρησεν ὅμως ὅτι εὑρίσκετο ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ. Καὶ στρατιωτικὸν κίνημα εἰς τὸ Μέτωπον, ἀντὶ νὰ προλάβῃ, θὰ διηυκόλυνεν ἴσως, ἀκόμη περισσότερον, τὴν ἧτταν.........Καὶ ἁπλῶς ἡ εὐθύνη, ἀντὶ νὰ βαρύνῃ τὸν ἔνοχον θρόνον, θὰ ἐβάρυνε τότε τὸν ἀθῷον Στρατόν. Καὶ ὑπεκύψαμεν πάλιν. Καὶ ἐξηκολουθήσαμεν, ἐκεῖ μακρὰν, ματαίως μαχόμενοι καὶ πληττόμενοι ἐκ τῶν νώτων, ἠθικῶς, οἰκονομικῶς, διοικητικῶς, διπλωματικῶς, μέχρις ὅτου, ὅπως ἦτο φυσικὸν καὶ μοιραῖον, ἡ κατάρρευσις συντελέσθη.......... Ὅτε ἡ σῆψις εἶχε πλέον γενικευθῆ, ἐπηκολούθησεν ἡ ἀποσύνθεσις. Καὶ τότε μία Ἑλλὰς ὁλόκληρος, ἄφθονος εἰς ὑγείαν καὶ πλοῦτον καὶ πολιτισμόν, μετεβλήθη εἰς παρανάλωμα τοῦ πυρός......... Καὶ ὁ γενναῖος Στρατός μας — ὁ ὁποῖος πάντοτε ὑπῆρξεν ἄξιος τῆς Ἑλλάδος—προδοθεὶς ἐκεῖ, ἠριθμεῖτο πλέον εἰς αἰχμαλώτους, νεκροὺς καὶ φυγάδας. Καὶ ἀπεχαιρετίσαμεν διερχόμενοι τὴν ἀλησμόνητον Σμύρνην κατὰ τὴν ὑστάτην ἐκείνην ἀποφράδα ἡμέραν, καθ’ ἣν αὕτη συνείχετο ἀπὸ τὸν ἐφιάλτην τῆς ἐπιδρομῆς, καὶ ἀγωνιῶσα εἶχε βυθισθῆ εἰς τὴν σιγὴν τοῦ θανάτου. Καὶ ἠσπάσθημεν εἰς τὴν Ἐρυθραίαν, διὰ τελευταίαν φοράν, τὴν ἱερὰν Γῆν, ἐν τῷ μέσῳ τῆς ἀπογνώσεως καὶ τῶν θρήνων καὶ τῶν κοπετῶν τῆς αἰωνίας φυλῆς, τῆς ὁποίας τὰ τέκνα—μαρτυρικοὶ ἀδελφοί, εὐτυχεῖς ἕως τότε— μετεβάλλοντο αἴφνης, ὅσοι ἐσώζοντο, εἰς ῥάκη ἀνθρώπινα, ναυάγια τραγικὰ τῆς μεγάλης καταστροφῆς, τὰ ὁποῖα προσέφευγον εἰς τὴν στοργὴν τῶν ἀκτῶν τοῦ Αἰγαίου...... Καὶ ὑπεσχέθημεν...Εἰς τὰ βάθη τῆς Ἐθνικῆς του ψυχῆς, ἡ ὁποία εἶχε πληρωθῆ ἀπὸ τὴν ὀργὴν καὶ τὸν πόνον, ὁ Στόλος καὶ ὁ Στρατός; ὑπεσχέθη τιμωρίαν καὶ ἐπανόρθωσιν. Τοιουτοτρόπως ἐξερράγη ἡ Ἐπανάστασις. (Ἐπευφημίαι καὶ χειροκροτήματα). Τὸ πρῶτον καθῆκον τῆς Ἐπαναστάσεως ἦτο ἡ ἄμεσος βελτίωσις τῶν διπλωματικῶν ἡμῶν σχέσεων, καθὼς καὶ ἡ ῥαγδαία ἀνασύνταξις τοῦ Στρατοῦ, διότι ἡ ἀποσύνθεσις εἶχε μεταδοθῆ καὶ εἰς τὸ Μέτωπον τῆς Θράκης. Καὶ ὁ ἐχθρὸς εἶχε καταστῆ ὑπερφίαλος, μετὰ τὴν νίκην...... Δι’ αὐτὸ ἠξιώσαμεν τὴν ἄμεσον παραίτησιν τοῦ Βασιλέως Κωνσταντίνου. Δι’ αὐτὸ παρεκαλέσαμεν τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον, ὅπως ἀναλάβῃ τὴν διπλωματικὴν ἐκπροσώπησιν τῆς ἡττημένης Πατρίδος του. Καὶ συνετελέσθη ἐπίσης ἀμέσως ἡ ἀνασύνταξις τοῦ Στρατοῦ. Κληρονόμος ἡ Ἐπανάστασις μιᾶς μεγάλης καταστροφῆς, ἐπεδίωξεν ὅμως καὶ κατώρθωσεν, ὅπως ἐφοδιάσῃ τὸν στρατὸν τῆς Θράκης μὲ νέον πολεμικὸν ὑλικόν, μὲ συντήρησιν ἐπαρκῆ, καὶ πρὸ παντὸς μὲ νέαν ψυχήν. Οἱ ἡγήτορες καὶ τοῦ Στόλου καὶ τοῦ Στρατοῦ ἀνεδείχθησαν ἀληθεῖς ἐμψυχωταί. Μετήγγισαν τὸ φρόνημα τῆς πατριωτικῆς των ψυχῆς εἰς τὰ στήθη τῶν μαχητῶν. Καὶ αἴφνης, ἡ ἄμορφος μᾶζα τῶν φυγάδων μετεβλήθη ἐντὸς ὀλίγων ἑβδομάδων εἰς τὸ θαῦμα τοῦ Ἔβρου καὶ ὁ Στόλος ἀνέκτησε τάχιστα σπανίαν ναυτικὴν ἱκανότητα. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἀπεδείχθη τοιουτοτρόπως, διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Στόλος καὶ Στρατός, ὅπως ἀκριβῶς καὶ ὁ Λαός, ὅταν καλῶς ὁδηγῆται, γνωρίζει νὰ θαυματουργῇ. Βασιζόμενοι ἐπὶ τῆς νέας συντάξεως καὶ τῆς νέας ψυχῆς τοῦ Στόλου καὶ τοῦ Στρατοῦ, εἴχομεν ἐλπίσει εἰς ἐπανόρθωσιν. Εἴχομεν ἐλπίσει καὶ εὐχηθῆ, ὅτι αἱ διεθνεῖς συνθῆκαι καὶ πρὸ παντὸς αἱ παράλογοι καὶ ὑπερφίαλοι ἀξιώσεις τοῦ ἐχθροῦ, θὰ μᾶς ἐπέτρεπον, ἴσως, μίαν νέαν προέλασιν πρὸς τὴν Πόλιν τῶν Ὀνείρων...... ἢ τοὐλάχιστον τὴν ἀνάκτησιν τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης, τῆς ὁποίας, δυστυχῶς ἡ καταδίκη εἶχεν ἀπαγγελθῆ, ὅπως καὶ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, πρὸ τῆς Ἐπαναστάσεως. Ἀλλὰ διεψεύσθησαν αἱ ἐλπίδες μας. Οἱ Τοῦρκοι ἀντιληφθέντες καὶ τὴν ὁριστικήν μας ἀπόφασιν καὶ τὴν μαχητικὴν ἰσχὺν τοῦ Στρατοῦ μας, ἔσπευσαν νὰ ὑποχωρήσουν. Καὶ ὑπεγράφη ἡ Συνθήκη τῆς Λωζάνης, συνθήκη ἡ ὁποία θλίβει βαθύτατα τὴν ἐθνικήν μας ψυχήν, διότι κατακυρώνει τὴν καταστροφὴν τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος, ὅπως εἶχε συντελεσθῆ πρὸ τῆς Ἐπαναστάσεως. Εἰρήνη ὅμως διὰ τὴν Ἐπανάστασιν ἔντιμος. Διότι ἠρνήθημεν ἡμεῖς οἱανδήποτε περαιτέρω θυσίαν, ἐδαφικήν, ὑλικὴν καὶ ἠθικήν. Ἠρνήθημεν τὴν καταβολὴν οἱασδήποτε ἀποζημιώσεως. Καὶ οἱ Τοῦρκοι, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἀρχὰς ἀπέβλεπον εἰς τὸν πολεμικὸν Στόλον μας καὶ τὰς Νήσους, οἱ ὁποῖοι κατόπιν ἠξίωσαν ἀπεζημίωσιν δισεκατομυρίων, ἐπὶ τέλους ὑπέκυψαν εἰς τὰς θελήσεις μας. Ἡ ἔντιμος Εἰρήνη ὑπῆρξεν ἔργον τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Στόλου καὶ Στρατοῦ. Ἐκφράζω καὶ πάλιν πρὸς ἀμφοτέρους τὴν εὐγνωμοσύνην καὶ τὸν θαυμασμὸν τῆς Ἐπαναστάσεως. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα). Ἡ ἐσωτερικὴ πολιτικὴ τῆς Ἐπαναστάσεως προσδιωρίσθη διὰ τοῦ πρώτου ἐπαναστατικοῦ διαγγέλματος. Διεκήρυξεν ἡ Ἐπανάστασις τότε ὅτι θὰ ἐτάσσετο «ὑπεράνω τῶν κομμάτων»· ὅτι θὰ ἐτήρει, μέχρι τῶν ἐκλογῶν, κατὰ τὰς ὁποίας θὰ ἐξεφράζετο ἐλευθέρως ἡ κυρίαρχος θέλησις τοῦ Λαοῦ καὶ δικαιοσύνην καὶ εὐνομίαν καὶ τάξιν. Ὅτι θὰ ἀπέβλεπεν εἰς συναδέλφωσιν τοῦ πλανηθέντος Λαοῦ· ἀλλὰ καὶ ὅτι ἐθεώρει ἐπιβεβλημένην τὴν παραδειγματικὴν τιμωρίαν τῶν ἐνόχων αὐτοῦ ἡγετῶν. Τὴν ἐξαγγελθεῖσαν πολιτικὴν ἐτηρήσαμεν πιστῶς. Οἱ μεγάλοι ἔνοχοι ἐτιμωρήθησαν. Ἄνθρωποι καὶ ἡμεῖς, συνεκινήθημεν καὶ ἐλυπήθημεν βαθύτατα διὰ τὸν θλιβερὸν κλῆρον, ὅστις ἔλαχεν ἐφ’ ἡμᾶς. Ἀλλὰ τὸ ἀνθρώπινον αἴσθημα ὑπέκυψεν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ καθήκοντος. Διότι ἡ σκληρὰ καταδίκη ἀπετέλει τὸν ἀπαραίτητον διὰ τὸ μέλλον πολιτικὸν παραδειγματισμόν, ἀπετέλει τὴν στοιχειώδη προϋπόθεσιν πρὸς ἀνασύνταξιν καὶ πειθαρχίαν τοῦ νέου Στρατοῦ, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξηρτᾶτο ἡ σωτηρία τῆς Χώρας καὶ ἀπετέλει ἀκόμη κατηγορηματικὴν προσταγὴν τῆς Ἐθνικῆς Νεμέσεως, τὴν μοιραίαν κάθαρσιν τῆς μεγάλης τραγῳδίας τοῦ Γένους. Ὁλόκληρον τὸ λοιπὸν παρελθὸν ἠμνηστεύθη. Οὐδεὶς διωγμὸς ἐνηργήθη, οὐδεμία φυλάκισις, οὐδεμία ἐκτόπισις. Ἀπέναντι τῶν κρατικῶν Ὑπηρεσιῶν ἡ Ἐπανάστασις ἐνήργησεν ἐκκαθάρισιν οὐχὶ κομματικὴν, ἀλλ’ ἀποκλειστικῶς ὑπηρεσιακήν, ἐπὶ τῇ βάσει μόνον τῆς ἐπαγγελματικῆς καὶ ἠθικῆς ἐπαρκείας. Ἀπέναντι τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ἐτήρησεν ἰσοτιμίαν. Ἐπεδίωξε τερματισμὸν τῶν ἐμφυλίων καθεστωτικῶν διαιρέσεων καὶ ἐπάνοδον εἰς τοὺς ὁμαλοὺς, ἠρέμους καὶ γονίμους ἀγῶνας τῶν πολιτικῶν κομμάτων. Ἀπέναντι τοῦ λαοῦ ἐτήρησεν εὐνομίαν καὶ δικαιοσύνην —ἐφόσον ἡ ποιότης τῶν κρατικῶν ὀργάνων καθίστα δυνατὴν τὴν ἀκριβῆ πραγμάτωσιν τῶν προθέσεων τῆς Ἐπαναστάσεως—χωρὶς καμμίαν διάκρισιν κομματικῶν φρονημάτων τῶν πολιτῶν. Καὶ τὸ γεγονὸς ἀκριβῶς, ὅτι ἡ τοιαύτη ἐσωτερικὴ πολιτικὴ ἐχαρακτηρίσθη ἐπανειλημμένως ὑπὸ ἀμφοτέρων τῶν ἀντιπάλων κομμάτων ὡς μεροληπτικὴ, πιστοποιεῖ τὴν ἀλήθειαν τῆς αὐστηρᾶς κομματικῆς οὐδετερότητος. Ἀλλὰ εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς διαλλαγῆς καὶ γαλήνης ἀπήντησεν ἡ ἀχαλίνωτος ἀντίδρασις τοῦ παλαιοῦ πολιτικοῦ κόσμου, τὸ στασιαστικὸν κίνημα καὶ τὸ κήρυγμα τῆς ἀποχῆς. Τοιουτοτρόπως ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων ἐπιστοποιήθη: ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Ἐπαναστάσεως, ἀπέναντι τῶν Κρατικῶν ὑπηρεσιῶν, ἀπέτυχε μόνον ἐν μέρει, διότι πλεῖστοι ἀξιωματικοὶ καὶ πολλοὶ ὑπάλληλοι, συμπαθοῦντες ἀνέκαθεν καὶ ὑπηρετοῦντες τὴν ἀντίδρασιν, συμμετέσχον ἐνεργῶς εἰς τὸ στασιαστικὸν κίνημα. Ἀπέναντι τοῦ παλαιοῦ πολιτικοῦ κόσμου ματαίως ἐμόχθησε· διότι ὁ πολιτικὸς οὗτος κόσμος, κωφεύσας πρὸς τὴν πατριωτικὴν ἔκκλησιν τῆς Ἐπαναστάσεως, ἐπέμεινεν ἀνένδοτος καὶ ἀδιάλλακτος εἰς τὴν ἀντίδρασιν καὶ προσεπάθει νὰ καλλιεργήσῃ καὶ νὰ ἐξεγείρῃ τὰ κατώτερα ἔνστικτα τοῦ Λαοῦ μὲ τὸ κήρυγμα τοῦ μίσους καὶ τὴν ἐπαγγελίαν τῆς ἐκδικήσεως. Ἀλλὰ ἐπέτυχε περιφανῶς ἀπέναντι τοῦ Λαοῦ· διότι ἀπεδείχθη ὅτι οὔτε τὸ στασιαστικὸν κίνημα εὗρεν ἀπήχησιν, οὔτε τὸ κήρυγμα τῆς ἀποχῆς. Οἱ ἀρχηγοὶ τοῦ κινήματος ὡμολόγησαν ὅτι εἰς τὴν Πελοπόννησον καθημερινῶς ἐδοκίμαζον ἀπογοητεύσεις καὶ εἰς τὸ κήρυγμα τῆς ἀποχῆς ἐπειθάρχησε μόλις τὸ ὄγδοον τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν (Ἐπευφημίαι καὶ χειροκροτήματα). Ἡ Ἐπανάστασις εἶναι εὐτυχής, διότι τὸ ἔργον αὐτῆς, καὶ ἰδίως ἡ πολιτικὴ τῆς διαλλαγῆς καὶ γαλήνης, εὗρε τόσον βαθεῖαν ἠχὼ εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ εἰς τὴν κρίσιν του τόσην δικαίωσιν. Ἐλπίζει ὅτι ἡ πολιτικὴ καταδίκη, ἡ ὁποία διὰ τῶν ἐκλογῶν ἀπηγγέλθη ἐναντίον τῆς ἀντιδράσεως — ἀπαρτιζομένης πλέον ἀπὸ τὰ ὀλιγάριθμα μόνον στελέχη τῆς φατρίας — θὰ εἶναι ὁριστική. Καὶ εὔχεται ὅπως ἀναπτυχθῇ εἰς τὸν τόπον ὑγιὴς πολιτικὸς βίος, ὥστε, ῥιπτομένου εἰς λήθην τοῦ κακοῦ παρελθόντος, νέα πολιτικὰ κόμματα, ἐμπνεόμενα ἐξ ἴσου ἀπὸ τιμίας προθέσεις καὶ εὐγενῶς ἁμιλλώμενα, νὰ ὑπηρετοῦν διαδοχικῶς τὸ συμφέρον καὶ τὴν εὐημερίαν τοῦ Ἔθνους. Τὸ ἔργον τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως σήμερον νὰ ἱστορηθῇ. Ἀλλὰ εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ συνθῆκαι ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρέθη καὶ αἱ δυσχέρειαι τὰς ὁποίας ὤφειλε ν’ ἀντιμετωπίσῃ, ὑπῆρξαν ἐντελῶς ἐξαιρετικαί. Ἰδίως αἱ οἰκονομικαί. Ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπισθοῦν ἐπειγόντως αἱ ἀνάγκαι τῆς ἀνασυγκροτήσεως τοῦ Στρατοῦ καὶ τοῦ Στόλου, καθὼς ἐπίσης καὶ αἱ ἀνάγκαι τῶν προσφύγων. Καὶ εὕρομεν τὸ δημόσιον χρέος ἐπιβεβαρημένον ἐντὸς τῆς προηγηθείσης διετίας μὲ τρία περίπου δισεκατομμύρια. Εὕρομεν εἰς τὰ ταμεῖα μόλις 220 ἑκατομμύρια ἐκ τοῦ καταναγκαστικοῦ δανείου. Καὶ τὸ ἔλλειμμα τῆς χρήσεως 1921–1922 ὑπερέβαινε τὰ 455 ἑκατομμύρια. Καὶ ἐξεύρεσις ἐξωτερικοῦ δανείου ἦτο ἀδύνατος. Τοιουτοτρόπως κατέστη ἀναπόφευκτος καὶ ἡ ἐπιβολὴ φορολογιῶν καὶ ἡ ἔκδοσις, ἐν περιωρισμένῳ μέτρῳ, χαρτονομίσματος. Καὶ ὀφείλω νὰ ἐξάρω ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ἀπὸ τὴν φιλοπατρίαν τοῦ ὁποίου ἐζητήθησαν τὰ χρηματικὰ μέσα, τὰ ἀπαραίτητα διὰ τὴν σωτηρίαν τῆς Χώρας, ἀντεπεκρίθη πληρέστατα εἰς τὴν ἔκκλησιν ταύτην. Ἐπετεύχθη ἰσοζύγιον μεταξὺ τακτικῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων, ἐξεπληρώθησαν κατὰ μέγιστον μέρος αἱ παλαιαὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὑποχρεώσεις καὶ ἐκαλύφθησαν πᾶσαι αἱ ἔκτακτοι δαπάναι. Εὗρεν ἡ Κυβέρνησις τὴν πίστιν τοῦ Κράτους ἐν τῷ ἐξωτερικῷ κατεστραμμένην καὶ τὸ νόμισμα τῆς Χώρας καταρρέον. Καὶ ἐπέτυχεν, ἐντὸς ὀλίγων μηνῶν, ἐφαρμόσασα ἀληθῶς ἡρωϊκὴν δημοσιονομικὴν πολιτικήν, ν’ ἀναστηλώσῃ τὴν δημοσίαν πίστιν καὶ ν’ ἀνυψώσῃ τὸ νόμισμα τῆς Χώρας εἰς περιωπὴν ἀξιοζήλευτον. Ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1922, 1.300.000 πρόσφυγες ἔφθασαν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἔπρεπε νὰ χορηγηθῇ εἰς αὐτοὺς περίθαλψις καὶ στέγασις καὶ ἐγκατάστασις. Ἐκφράζω πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κοινωνίαν, ἡ ὁποία ἦλθεν ἐπίκουρος, ἀλλὰ ἰδίως εἰς τὰς Ἀμερικανικὰς καὶ τὰς λοιπὰς ξένας φιλανθρωπικὰς ὀργανώσεις, αἱ ὁποῖαι προσέφερον πολύτιμον, ἀληθῶς, ἀρωγὴν εἰς τόσον κρίσιμον ὥραν, τὴν ἄπειρον εὐγνωμοσύνην τῆς Ἐπαναστάσεως. Ἡ Ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις, παραμείνασα εἰς τὴν Ἀρχὴν πέραν τῶν ἀρχικῶν προσδοκιῶν, ἐπελήφθη ἐπίσης τῆς λύσεως καὶ ἄλλων γενικῶν ζητημάτων. Ἐπεδίωξε τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων ἀγροτῶν, ἔθεσεν ὑπὸ ἐκτέλεσιν μεγάλα δημόσια ἔργα, εἰσήγαγε τὸν θεσμὸν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Καὶ τέλος εἰσήγαγε τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι σφοδρῶς κατεκρίθησαν ὑπὸ τοῦ ἀντιπάλου πολιτικοῦ κόσμου. Ἀλλὰ ἡ ἐπίκρισις διεπνέετο ἀπὸ τὴν πρόβλεψιν μόνον τῆς ἀσφαλοῦς ἥττης. Διότι ἐπεκρίθη ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ ψηφοδελτίου, τὸ ὁποῖον, κατὰ κοινὴν πλέον ὁμολογίαν, ἀποτελεῖ ἀληθῆ πρόοδον. Ἐπεκρίθη, ἀνερυθριάστως, ἡ ἐξίσωσις τῶν προσφύγων πρὸς τοὺς πολίτας τοῦ ἐλευθέρου Κράτους. Καὶ ἐπεκρίθη ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε εἶχον ἐπικρίνει εἰς τὸ παρελθὸν καὶ μάλιστα ἐστήριζον τὰς πλειονοψηφίας αὐτῶν ἐπὶ τῆς ἰσοτίμου ψήφου τῶν Τούρκων. Καὶ ἐπεκρίθη ὡς νοθεία ἡ εἰσαγωγὴ τῆς στενῆς περιφερείας, ἡ ὁποία μολαταῦτα ἀπετέλει τὸ πλέον γνώριμον ἐκλογικὸν σύστημα, ἰσχῦσαν ἐπὶ δεκαετηρίδας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Βεβαίως καὶ τὸ ἔργον τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ὅλα τὰ ἀνθρώπινα ἔργα, δὲν θὰ στερῆται ἀτελειῶν καὶ σφαλμάτων. Ἀλλὰ ὅσοι κριταὶ ἐπιθυμοῦν νὰ εἶναι δίκαιοι, ὀφείλουν νὰ ἀναμετρήσουν ἐπίσης καὶ τὸ σύνολον τῶν δυσχερειῶν, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἐπάλαισε καὶ τὴν ἔκτασιν τῆς ἀποδόσεως τοῦ ἔργου αὐτῆς. Πρὸς ἅπαντας τοὺς ἀγαπητοὺς καὶ πολυτίμους πολιτικοὺς καὶ στρατιωτικοὺς συνεργάτας μου, μὲ τοὺς ὁποίους καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ἐπαναστατικῆς περιόδου συνεμερίσθην τὴν χαρὰν καὶ τὴν λύπην τῶν κοινῶν ἀγώνων, ἐκφράζω τὰς ἐγκαρδίους εὐχαριστίας μου καὶ ἰδιαιτέρως πρὸς τὸν φίλτατον συναρχηγὸν καὶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν σχέσει πρὸς τὸ πολιτειακὸν ζήτημα ἡ Ἐπανάστασις καθ’ ὅλην αὐτῆς τὴν διάρκειαν ἀπέφυγε πᾶσαν ἐπέμβασιν. Ἡ ἀξίωσις τοῦ πρώτου ἐπαναστατικοῦ διαγγέλματος πρὸς ἄμεσον παραίτησιν τοῦ Βασιλέως Κωνσταντίνου, ἀπέβλεπε μόνον εἰς ἀποκατάστασιν τῶν διπλωματικῶν ἡμῶν σχέσεων, χάριν τῆς ἐθνικῆς ὑποθέσεως, ἀλλ’ οὐχὶ εἰς ρύθμισιν τοῦ πολιτειακοῦ μας ζητήματος... Προσωπικῶς πιστεύω εἰς τὴν Δημοκρατίαν. (Ζωηραὶ ἐπευφημίαι καὶ χειροκροτήματα.) Πιστεύω ὅτι ἡ Βασιλεία, δηλαδὴ ὁ θεσμὸς τοῦ κληρονομικοῦ Ἄρχοντος, ἀποτελεῖ πλέον, πολίτευμα ἐντελῶς ἀσυμβίβαστον πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς μας. Πιστεύω ὅτι καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ Βασιλεία ὑπῆρξεν ἀνέκαθεν πρόξενος δεινῶν καὶ ὅτι τὰ δεινὰ τῆς Πατρίδος ἐκορυφώθησαν μὲ τὴν σημερινὴν Δυναστείαν. Καὶ πιστεύω ἀκόμη, ὅτι ἡ μεταβολὴ τοῦ Πολιτεύματος, ἡ ἐγκαθίδρυσις Δημοκρατίας, δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ἀφετηρίαν εὐημερίας καὶ ἀναγεννήσεως τῆς Χώρας. Τὴν πίστιν αὐτὴν συνεμερίζοντο πολλοὶ ἐπαναστατικοὶ καὶ στρατιωτικοὶ παράγοντες. Καὶ ὅμως ἀνέκαθεν ἐθεωρήσαμεν καθῆκον ἡμῶν νὰ ἀποφύγωμεν οἱανδήποτε ἐπαναστατικὴν ρύθμισιν τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος. Καὶ οἱ λόγοι εἶναι σαφεῖς: Πρῶτον. Ἅμα τῇ ἐκρήξει τῆς Ἐπαναστάσεως, ὅ,τι προεῖχεν ἦτο τὸ Μέτωπον. Καὶ πολιτειακὸν πραξικόπημα τότε θὰ ἐτάρασσε τὴν ἐσωτερικὴν γαλήνην τοῦ λαοῦ, θὰ διέσπα τὴν ἑνότητα τοῦ Στρατοῦ, θὰ ἐπεδείνωνε τὴν διεθνῆ θέσιν ἡμῶν καὶ θ’ ἀπέβαινε συνεπῶς πρὸς ζημίαν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Δεύτερον. Μεταξὺ τοῦ Στρατοῦ δὲν ὑπῆρχεν ἀκόμη πολιτειακὴ ὁμοφροσύνη καὶ συνεπῶς θὰ ἐπηκολούθει διαίρεσις καὶ ἀποσύνθεσις τῆς Ἐπαναστάσεως. Τρίτον καὶ κύριον. Ἄγνωστος ἦτο ἀκόμη ἡ θέλησις τοῦ Λαοῦ. Καὶ ἡμεῖς οὐδέποτε ἐλησμονήσαμεν τὴν ἀλήθειαν ὅτι τὸ κράτος τῆς βίας εἶναι ἐφήμερον. Καὶ ὅτι ἐκεῖνα μόνον τὰ καθεστῶτα, ἐκεῖνα τὰ πολιτεύματα εἶναι βιώσιμα καὶ ὠφέλιμα, ὅσα στηρίζονται εἰς τὴν θέλησιν, εἰς τὴν συνείδησιν, εἰς τὴν ἀγάπην τοῦ λαοῦ. Μετὰ τὸ στασιαστικὸν κίνημα οἱ δύο πρῶτοι λόγοι εἶχον ἀρθῇ. Οὔτε μέτωπον ὑπῆρχε πλέον, οὔτε διχογνωμία Στρατοῦ, ἐπειδὴ καὶ ἡ Εἰρήνη εἶχεν ὑπογραφῆ καὶ ἡ δημοκρατικὴ συνείδησις μεταξὺ Στόλου καὶ Στρατοῦ ἐγενικεύθη. Ἀλλὰ ὑπελείπετο ἡ θέλησις τοῦ Λαοῦ. Καὶ ὅσον καὶ ἂν ἠδυνάμεθα νὰ εἰκάσωμεν ὅτι, δι’ οὓς λόγους ἐδημιουργήθη ἡ δημοκρατικὴ ὁμοφροσύνη τοῦ Στρατοῦ ἦτο φυσικὸν νὰ εἶχε διαμορφωθῆ καὶ ἡ δημοκρατικὴ ὁμοφροσύνη τῆς μεγάλης πλειονοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἐν τούτοις, εὑρισκόμενοι μάλιστα εἰς τὰς παραμονὰς ἐκλογῶν Συντακτικῆς Συνελεύσεως, ἐθεωρήσαμεν ἐπιτακτικόν μας καθῆκον, ὅπως ἀποφύγωμεν καὶ ἀποτρέψωμεν πᾶσαν ἐπέμβασιν, ἐπαφιέμενοι τὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος εἰς τὴν θέλησιν τοῦ κυριάρχου Λαοῦ. Καὶ μόνον μετὰ τὴν θριαμβευτικὴν ἐκλογικὴν νίκην τῆς ἐθνικῆς παρατάξεως ἡ Ἐπανάστασις ἔκρινεν ὅτι ὤφειλεν, ὅπως συστήσῃ εἰς τὸν Βασιλέα ἀποδημίαν, ἵνα ἀνεπηρέαστος ἡ Ἐθνοσυνέλευσις συζητήσῃ καὶ ἵνα, ἐρωτώμενος, κρίνῃ ἐπίσης ἀνεπηρέαστος καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς περὶ τοῦ φυσικοῦ αὐτοῦ πολιτεύματος. Τὸ στάδιον τῆς Ἐπαναστάσεως ἔληξεν οὐσιαστικῶς τὴν 16ην Δεκεμβρίου, τυπικῶς σήμερον. Ὁ Στόλος καὶ ὁ Στρατὸς ἐπανῆλθον ἤδη εἰς τὰ ἔργα των. Καὶ ἐγώ, προσωπικῶς, ἀποσύρομαι εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον. Ἀπερχόμεθα μὲ τὴν συνείδησιν ἥσυχον ὅτι ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεων ἡμῶν καὶ ἐν τῷ μέσῳ τῶν ἐξαιρετικῶς δυσχερῶν περιστάσεων, πρὸ τῶν ὁποίων εὑρέθημεν ἀντιμέτωποι, ἐπετελέσαμεν τὸ καθῆκόν μας πρὸς τὴν Πατρίδα. Ἀπερχόμεθα εὐτυχεῖς, διότι ἡ περιφανὴς ἐκλογικὴ νίκη τῆς ἐθνικῆς παρατάξεως παρέχει εἰς ἡμᾶς τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ ἔργον τῆς Ἐπαναστάσεως θὰ εὕρῃ στοργὴν εἰς τοὺς ἐκλεκτοὺς τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, οἱ ὁποῖοι μὲ τὸ πατριωτικὸν αὐτῶν φρόνημα καὶ τὴν πολιτικὴν σύνεσιν θὰ ἀγάγουν αὐτὸ ἀσφαλῶς εἰς συνέχειαν καὶ τελείωσιν. Καὶ ἡ εὐτυχία ἡμῶν κορυφοῦται, διότι τὸ ἐξοχώτερον τέκνον τῆς Ἑλληνικῆς Φυλῆς, ὁ πρωτεργάτης τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος, πρὸς τὸν ὁποῖον, διὰ τῶν ἐκλογῶν πάνδημος ἐξεδηλώθη ἡ μετάγνωσις καὶ ἐμπιστοσύνη τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, εἰσακούσας τὴν φωνὴν τῆς δοκιμαζομένης Πατρίδος, ἐπανέρχεται καὶ θὰ εὑρίσκηται αὔριον ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν. (Ἐπευφημίαι καὶ χειροκροτήματα). Ἐλπίζομεν καὶ εὐχόμεθα τὰ δεινὰ τῆς Πατρίδος νὰ ἔχουν λήξει. Ταχεῖα νὰ εἶναι καὶ εὐλογητὴ ἡ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ συνεορτάσωμεν τὴν ἐθνικὴν ἐπανόρθωσιν. Καὶ θὰ κατευοδώσωμεν τοὺς μαρτυρικοὺς ἀδελφούς μας, παλιννοστοῦντας διὰ νὰ ἐπανεύρουν—ἀλλοίμονον!—τέφραν μόνον ἑστιῶν καὶ βωμῶν.... Διὰ νὰ συνεχίσουν ἐκεῖ τὴν ἱστορικὴν μοῖράν των, νὰ ζωογονήσουν καὶ νὰ ἐμψυχώσουν καὶ πάλιν τὴν ὡραίαν πατρίδα των, εἰς τὴν ὁποίαν σήμερον, δυστυχῶς, δὲν ἔχει ὑπολειφθῆ παρὰ μόνον ἡ ἀνάμνησις τῆς Ἑλλάδος..... Ἐλπίζομεν καὶ εὐχόμεθα αἰσία νὰ εἶναι ἡ ρύθμισις καὶ τῶν πολιτειακῶν καὶ τῶν πολιτικῶν μας πραγμάτων. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς βαθεῖα νὰ συντελεσθῇ καὶ ὁριστικὴ ἡ πολιτικὴ ἀνάνηψις καὶ ἡ ἠθικὴ ἀναγέννησις, ἐπειδὴ πέρα καὶ ἐδαφῶν καὶ πολιτευμάτων καὶ νόμων, μόνον ἐπὶ τῆς διαλλαγῆς καὶ τῆς γαλήνης καὶ τῆς γονίμου ἐργασίας τοῦ λαοῦ, μόνον ἐπὶ τῶν πεφωτισμένων πνευμάτων τῆς ἡγέτιδος τάξεως καὶ ἰδίως μόνον ἐπὶ τῶν ἁγνῶν συνειδήσεων, ἠμπορεῖ νὰ θεμελιωθῇ ἀσφαλῶς ἡ προκοπὴ καὶ ἡ εὐημερία τῶν Ἐθνῶν. Καὶ ἡ δόξα τῆς Ἑλληνικῆς Φυλῆς εἰς τοὺς αἰῶνας οὐδέποτε ὑπῆρξεν ἡ ἔκτασις καὶ ὁ ἀριθμὸς· ὑπῆρξε πάντοτε ἡ ἐγκαρτέρησις καὶ ὁ πολιτισμός. Μὲ τὴν χαρμόσυνον αὐτὴν προσδοκίαν διὰ τὸ μέλλον καταθέτω σήμερον τὴν ἐξουσίαν τῆς Ἐπαναστάσεως ἐνώπιον τῆς κυριάρχου Ἐθνικῆς Συνελεύσεως. (Ζητωκραυγαὶ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα). Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ λόγου του ὁ συνταγματάρχης κ. Ν. Πλαστήρας χαιρετήσας τοὺς κ.κ. πληρεξουσίους διὰ κλίσεως τῆς κεφαλῆς ἀπεχώρησε τῆς αἰθούσης.)

§15Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε. (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

§16Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§17Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις.

§18ΣΤ. ΓΟΝΑΤΑΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§20ΣΤ. ΓΟΝΑΤΑΣ. (Πρωθυπουργὸς) Κύριοι πληρεξούσιοι, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ φέρω εἰς γνῶσιν ὑμῶν ὅτι ἡ ὑπ’ ἐμὲ Κυβέρνησις, ὡς προερχομένη ἐκ τῆς Ἐπαναστάσεως καὶ ἀρυομένη ἐξ αὐτῆς μέχρι σήμερον τὸ κῦρος της, κατόπιν τῆς διαβιβάσεως τῆς παρὰ τῆς Ἐπαναστάσεως ἀσκουμένης ἐξουσίας εἰς τὴν παρὰ τοῦ Λαοῦ ἐκλεγεῖσαν Συντακτικὴν Συνέλευσιν, ὡς πρὸ μικροῦ ἠκούσατε παρὰ τοῦ στόματος τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐπαναστάσεως, ἡ ὑπ’ ἐμὲ λέγω, Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης διατελεῖ ὑπὸ παραίτησιν, ἣν μόλις ἐξέλθωμεν τῆς αἰθούσης ταύτης θέλω ὑποβάλει εἰς τὸν Ἀντιβασιλέα, ἵνα οὕτω σχηματισθῇ τὸ ταχύτερον Κυβέρνησις ἀντλοῦσα τὸ κῦρος αὐτῆς ἐκ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς πλειοψηφίας ὑμῶν, τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§21Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§22ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτά.

(Ὥρα 12.15′ μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 12.25′ μ.μ.)

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§25Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§27Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ βαθυτάτην συγκίνησιν ἤκουσεν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις τοὺς λόγους τοῦ Συνταγματάρχου κ. Πλαστήρα. Εἰς ὀλίγας ἁδρὰς γραμμὰς ἀνεπόλησε τὰ παθήματα καὶ τὰς τύχας τοῦ Ἔθνους μας, κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν. Τὸ μέγα ἔργον τῆς ἐθνικῆς ἀποκαταστάσεως, τὸ ὁποῖον εἶχε τελειωθῆ μὲ τοὺς ὀκταετεῖς ἀγῶνας καὶ τὰς μεγάλας θυσίας τοῦ Στρατοῦ καὶ μὲ μίαν μεγαλοφυᾶ διαχείρισιν διπλωματικὴν τῆς ὑποθέσεως, κατέρρεεν εἰς ὀλίγας ἡμέρας. Γενικὴ καχυποψία ἐκυριάρχει καὶ ἠπειλεῖτο κατάρρευσις καὶ τοῦ Στρατοῦ καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Κράτους. Τότε ἦλθεν ἡ Ἐπανάστασις. Εἶνε ἀληθὲς ὅτι ἀπέρρευσεν ἀπὸ τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχαν χαλυβδώσει τὴν ψυχήν τους εἰς τοὺς μακροὺς πολέμους καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ αἰσθάνωνται περισσότερον τὴν ἐκ τῆς ἐθνικῆς συμφορᾶς καταστροφὴν καὶ ἀτίμωσιν, ἀλλ’ εἰσὶν ἐπίσης ἀναμφισβήτητον ὅτι ἀνταπεκρίνετο εἰς κοινὸν πόθον καὶ εἰς κοινὴν θέλησιν ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Καὶ ἡ Ἐπανάστασις ἐνεψύχωσε πάλιν τὸν λαόν, ἀνεπτέρωσε τὰς ἐθνικὰς ἐλπίδας καὶ κατώρθωσε νὰ ἀναδημιουργήσῃ ἀξιόμαχον στρατόν. Ἔτσι ἐσταμάτησε τὴν καταστροφὴν καὶ ἐξησφάλισεν εἰρήνην ὑπὸ τοὺς καλυτέρους δυνατοὺς ὅρους, μετὰ τὴν καταστροφήν. Διὰ τοῦτο ὀφείλεται μεγίστη καὶ αἰωνία εὐγνωμοσύνη εἰς τοὺς ἄνδρας τῆς Ἐπαναστάσεως. Ὅταν δὲ ἡ Συνέλευσις συγκροτηθῇ εἰς Σῶμα καὶ σχηματισθῇ ἐκ τῆς πλειοψηφίας Κυβέρνησις, θὰ ληφθοῦν αἱ ἁρμόζουσαι ἀποφάσεις, ὅπως ἐκδηλωθῇ ἐπισημότερον ἡ ἐκτίμησις τοῦ Ἔθνους εἰς τὸ ἔργον τῆς Ἐπαναστάσεως, τὸ ὁποῖον διεξήχθη ἐν τῷ μέσῳ μεγίστων δυσχερειῶν. Ἀληθῶς, ὅταν κανεὶς ἀναλογίζεται τὰ ἐμπόδια, μὲ τὰ ὁποῖα ἐπάλαισεν ἡ Ἐπανάστασις, ἥτις εἰς τὸ πρόσωπον ἑνὸς ἡρωϊκοῦ, ἐναρέτου καὶ λαϊκοῦ ἀρχηγοῦ εὗρε τὴν λαμπροτέραν ἐνσάρκωσιν, δὲν ἠξεύρει ἂν πρέπει περισσότερον νὰ ἐξάρῃ τὴν τιμιότητα, τὴν εἰς τὸ δημόσιον συμφέρον προσήλωσιν καὶ τὴν μέχρις αὐτοθυσίας ἀφοσίωσιν εἰς τὸ καθῆκον, ἐκείνου ποῦ διηύθυναν τὰς πράξεις τῆς Ἐπαναστάσεως ἢ νὰ ἐξάρῃ τὴν σύνεσιν, ποῦ τὸν διακρίνει, σύνεσιν, ἡ ὁποία λάμπει τόσον περισσότερον, ὅσον κοσμεῖ ἄνδρα, ὁ ὁποῖος ἀφιερώσας τὴν ζωήν του εἰς τὴν ὑπεράσπισιν τῶν ἐθνικῶν δικαίων διὰ τῶν ὅπλων, δὲν εἶχε προηγουμένως τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὰ δημόσια πράγματα. Σήμερον εἰσερχόμεθα εἰς ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον. Ἡ ἐκ τῆς στρατιωτικῆς Ἐπαναστάσεως ἀνωμαλία παύει. Ὅσον καὶ ἂν εἴμεθα ὅλοι ζηλωταὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν μας ἐλευθεριῶν, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἂν αὗται παρεμερίσθησαν, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν κακὴν χρῆσιν αὐτῶν, εἰς τὴν κατάχρησιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπέταξαν τὸν λαόν, τὴν σωτηρίαν τοῦ Ἔθνους, εἰς τὰ συμφέροντα, τὰ προσωπικὰ ἑνὸς ἀναξίου ἡγεμόνος καὶ τῶν πολιτικῶν του ὀργάνων. Ἡ ἐποχὴ αὕτη τῆς ὑποδουλώσεως τοῦ Λαοῦ, ἡ καταστρεπτική, παρῆλθε. Μία νέα περίοδος ἀρχίζει, περίοδος δημοκρατική, τὴν ὁποίαν ἐγκαινίασεν ἡ στρατιωτικὴ Ἐπανάστασις, ὅσον καὶ ἂν φαίνεται ὅτι εἶνε ἀσυμβίβαστος πρὸς τὴν δημοκρατικὴν ἰδέαν. Ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις θ’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀξιώσεις τῆς ἐποχῆς αὐτῆς καὶ εἰς τὴν ἀπαίτησιν τοῦ Λαοῦ καὶ θὰ συνεχίσῃ καὶ συμπληρώσῃ τὸ μέγα ἔργον τῆς σωτηρίας καὶ τὸ ἔργον, τὸ δημοκρατικόν, τὸ ὁποῖον ἤρχισεν ἡ Ἐπανάστασις, πρὸς τὴν ὁποίαν, ὡς ἐντολοδόχοι τοῦ λαοῦ ἐκφράζομεν εὐγνωμοσύνην. (Χειροκροτήματα).

§28Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπυρίδης.

§30Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Συνεπείᾳ παρεξηγήσεως ἀπουσιάζει ὁ στρατηγὸς Δαγκλῆς, νομίσας ὅτι ἡ συνεδρίασις ἐλύθη. Ἐκπροσωπῶν τὴν γνώμην τοῦ στρατηγοῦ Δαγκλῆ καὶ δι’ αὐτοῦ τὴν γνώμην τῆς πολιτικῆς μερίδος τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων συμμερίζομαι πληρέστατα τὰ ὅσα πρὸ ὀλίγου ἐλέχθησαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔργον τὸ πατριωτικὸν τῆς Ἐπαναστάσεως. Ἀπηχοῦσι βαθύτατα εἰς τὴν ψυχήν μας οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐξεφωνήθησαν. Καὶ ὅ,τι μέλλει νὰ ἐπακολουθήσῃ σχετικῶς μὲ τὸ πατριωτικὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον ἡ Ἐπανάστασις κατώρθωσε νὰ φέρῃ εἰς πέρας θὰ τύχῃ ἀμερίστου τῆς ἐγκρίσεώς μας. Νομίζω ὅτι περισσότεραι λέξεις παρέλκουν καὶ θὰ ἀρκεσθῶ πάλιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐκφράσω δημοσίᾳ τὴν εὐγνωμοσύνην μας πρὸς τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἰς ὡρισμένην στιγμὴν ἔσωσαν τὴν Πατρίδα. (Χειροκροτήματα).

§31Γ. ΡΟΥΣΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροῦσσος.

§33Γ. ΡΟΥΣΣΟΣ. Θεωρῶ καθῆκόν μου, ὡς ἐκπροσωπῶν μέρος τῆς φιλελευθέρας παρατάξεως, τὴν ὁμάδα τῶν Φιλελευθέρων Δημοκρατικῶν, νὰ δηλώσω ἐκ μέρους ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦν τὴν ἰδεολογίαν μας, ὅτι συμμεριζόμεθα ἐντελῶς καὶ χωρὶς καμμίαν ἐπιφύλαξιν ὅσα ἐλέχθησαν ἐκ μέρους τοῦ κ. Παπαναστασίου διὰ τὴν δρᾶσιν, διὰ τὸ ἔργον καὶ διὰ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἡ Ἐπανάστασις κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ διὰ τὸν τόπον μας. Πρέπει νὰ θαυμάζωμεν τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσε ἐν μέσῳ τόσων δυσχερειῶν, ἐν μέσῳ τόσων σάλων ἐσωτερικῶν καὶ ἐξωτερικῶν καὶ ν’ ἀναγνωρίσωμεν εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἐπαναστάσεως ὄχι μόνον πατριωτισμὸν ἀλλὰ καὶ μεγάλην πολιτικότητα, διότι ὅλοι γνωρίζομεν πρὸ πόσων δυσχερειῶν εὑρέθη ἀντίπαλος ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἐπαναστάσεως καὶ πῶς κατώρθωσε διὰ τῆς ἠπιότητος, διὰ τῆς μειλιχιότητος καὶ διὰ τῆς πολιτικότητός του νὰ τὰς παρακάμψῃ καὶ νὰ φέρῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται σήμερον. Καὶ ἡμεῖς ἐπιφυλασσόμεθα, ὅταν ἡ Συνέλευσις θὰ συνέλθῃ εἰς Σῶμα, ὅταν θὰ δυνηθῶμεν, νὰ ἐκδηλώσωμεν ἀνεπιφυλάκτως τὴν εὐγνωμοσύνην μας, νὰ προτείνωμεν, νὰ ὑποστηρίξωμεν τὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων ἡ Ἐθνοσυνέλευσις θὰ ἀποδείξῃ τὴν εὐγνωμοσύνην τὴν αἰωνίαν, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἔχῃ εἰς τοὺς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι ἐπετέλεσαν, τὸ θαυμάσιον καὶ μέγα αὐτὸ ἔργον. (Χειροκροτήματα).

§34Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἐπειδὴ ὁ Στρατὸς καὶ ὁ Στόλος ἔσωσαν τὴν Πατρίδα νομίζω ὅτι εἶναι καθῆκον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως νὰ κάμῃ ψήφισμα εὐγνωμοσύνης πρὶν ἢ συνταχθῇ εἰς Σῶμα.

§35ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι. Πρέπει νὰ συνταχθῇ εἰς Σῶμα.

§36ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παραναλῶ.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζερβός.

§38ΣΚΕΥΟΣ ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κύριοι πληρεξούσιοι· κατόπιν τῶν δηλώσεων τῶν ἀξιοτίμων κυρίων ἀρχηγῶν τῶν διαφόρων ἐνταῦθα πολιτικῶν ἀποχρώσεων ὁ ὑποφαινόμενος, ἀντιπροσωπεύων τὸν ἀλύτρωτον ἑλληνικὸν κόσμον, θεωρῶ καθῆκον μου ἐπιβεβλημένον νὰ προσέλθω ἐνώπιον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ νὰ δηλώσω τὰ ἑξῆς: Ὁ ἀλύτρωτος ἑλληνισμὸς παρέμενε δυστυχὴς καὶ ἀπηλπισμένος μέχρι τοῦ 1909, βλέπων τὴν τότε κατάστασιν τῆς μητρὸς Ἑλλάδος. Καὶ ὁ ἀλύτρωτος ἑλληνισμὸς τεθλιμμένος μέχρι θανάτου διὰ τὰς τότε ὕβρεις καὶ τὰς ἀπειλὰς καὶ τοὺς ἐξευτελισμοὺς τῆς Πατρίδος ἐκ μέρους τῶν Τούρκων, ᾐσθάνθη χαρὰν ἀνεκλάλητον, ὅταν εἶδε τὴν Ἐπανάστασιν τοῦ Γουδὶ καὶ ἐχαιρέτισε τὴν ἀνατολὴν εἰς τὸν πολιτικὸν ὁρίζοντα τῆς Ἑλλάδος τοῦ μεγίστου πολιτικοῦ ἐγκεφάλου ἐξ ὅσων ἐγέννησε ποτὲ αὕτη ἀπὸ τοῦ Περικλέους μέχρι σήμερον, τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Ὁ ἀλύτρωτος κόσμος, ὅστις μέχρι τῆς Ἐπαναστάσεως ἐκείνης ἦτο ἀπηλπισμένος καὶ ἀπογοητευμένος, ἀνεθάρρησεν ἐξ αὐτῆς, δικαιωθεὶς πλήρως εἰς τὰς ἐθνικάς του ἐλπίδας καὶ τὰ ἐθνικά του ὄνειρα καὶ εἶδεν εὐτυχὴς καὶ πανευδαίμων τὴν μίαν μετὰ τὴν ἄλλην τὰς ὑποδούλους ἑλληνικάς μας ἐπαρχίας ν’ ἀπελευθεροῦνται ἀπὸ τὸ δαιμόνιον ἐκεῖνο πολιτικὸν πνεῦμα καὶ τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτῶν νὰ προσέρχωνται, οἱ μὲν μετὰ τοὺς δὲ, εἰς τὸν ἱερὸν τοῦτον περίβολον. Καὶ ὅταν γηθοσύνως ὁ ἀλύτρωτος κόσμος ἀνέμενε τὴν τελειωτικὴν καὶ ὁριστικήν του ἐθνικὴν ἀποκατάστασιν, ἐπῆλθεν, ἀπροσδοκήτως ὅλως, ἡ ἀπαισία 1η Νοεμβρίου, τῆς ὁποίας μετὰ θλίψεως καὶ ἀπογοητεύσεως πλήρους ἀντίκρυσε τὰ φοβερὰ καὶ τρομακτικὰ τῆς ἀποτελέσματα, ἅτινα τὸν ἐξερρίζωσαν κατὰ μέγιστον μέρος καὶ τὰ ὁποῖα μικροῦ δεῖν νὰ τὸν συντρίψωσι καὶ τὸν ἐξαφανίσωσι τελείως. Ὁ ἀλύτρωτος κόσμος κρύπτων εἰς τὴν ψυχήν του τὸν θάνατον καὶ εἰς τὰ στήθη του τὴν ἀπελπισίαν, εἶδεν εὔχαρις νὰ γεννᾶται ἡ ἀθάνατος Ἐπανάστασις τοῦ 1922, ἥτις ἔσωσε τὴν Ἑλλάδα, ὑπεστήριξε, περιέθαλψε καὶ ἔσωσε τοὺς ἀλυτρώτους ἕλληνας καὶ ἥτις φέρει αὔριον εἰς τὴν Πατρίδα τὸν μέγαν πολιτικὸν καὶ τὸν μέγαν διπλωμάτην τοῦ Ἔθνους, ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν καὶ τὰς ὁδηγίας τοῦ ὁποίου ὁ ἀλύτρωτος κόσμος ἐλπίζει πεποιθότως, ὅτι θὰ ἀντικρύσῃ νέας ἡμέρας εὐτυχίας καὶ ἐθνικῆς δόξης. Ἕνεκα ταύτης καὶ ὁ ἀλύτρωτος κόσμος προσέρχεται ἤδη ἐνώπιον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τῶν Ἑλλήνων καὶ ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου εἴμεθα βέβαιοι οἱ ἀλύτρωτοι, ὅτι θὰ ἀντικρύσωμεν τὰς ἑστίας μας εὐτυχεῖς καὶ ὅτι θὰ χαιρετήσωμεν τὴν ἐλευθερίαν μας καὶ τὴν ἕνωσίν μας μὲ μίαν μητέρα Ἑλλάδα, εὐτυχῆ, ἔνδοξον, ἑνιαίαν καὶ μεγάλην Πατρίδα. Κύριε Πρόεδρε, κύριοι πληρεξούσιοι· θερμῶς σᾶς παρακαλῶ πάντας, ὅπως ἡ μὲν Ἐθνοσυνέλευσις εὐαρεστηθῇ νὰ ἐκφράσῃ τὰς θερμοτάτας εὐχαριστίας της καὶ πλήρῃ τὴν εὐαρέσκειάν της πρὸς τὸν ἔνδοξον Στρατὸν καὶ τὸν Στόλον τὸν ἐθνικὸν, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ μίαν ἑνδεκαετίαν συνεχῶς μαχόμενοι προσέφερον εἰς τὴν Πατρίδα τὰς ὑψίστας ὑπηρεσίας. Ὁ ἀλύτρωτος κόσμος παρακαλεῖ τὸ Προεδρεῖον καὶ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ὅπως λάβουν τὴν καλωσύνην καὶ ἐκφράσωσι θερμοτάτας τὰς εὐχαριστίας των καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην των πρὸς τὴν ἀθάνατον Ἐπανάστασιν, ἥτις ἔσωσε τὴν Ἑλλάδα τοῦ Ἕβρου καὶ διὰ τῶν ἔργων της ἀνεδείχθη ἀξία τῆς Πατρίδος, διὰ δὲ τῆς ἐπανόδου τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου δὲν θὰ ὑπάρχουν πλέον προσεχῶς ἀλύτρωτοι, ἀλλὰ μία, ἑνιαία, ἀδιαίρετος καὶ ἐλευθέρα Ἑλλάς. (Χειροκροτήματα).

§39ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται....

§41Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Παρακαλῶ, ὑπάρχει ψήφισμα.

§42ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι, ὄχι· αὔριον. (Θόρυβος).

§43ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Τώρα, τώρα· καθήσατε κάτω.

§44Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἔχει ὑποβληθῆ ὑπὸ μεγάλης μερίδος πληρεξουσίων ὑπὸ τὴν κρίσιν σας ψήφισμα. Δὲν ὑπάρχει λόγος κανενὸς θορύβου. Ὅταν μὲ δύο λέξεις σᾶς ἐξηγήσω τὸν σκοπὸν τοῦ ψηφίσματος, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ συμφωνήσωμεν ὅλοι.

§45Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται νὰ ληφθῇ ἀπόφασις;

§46ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Περιμείνατε νὰ ἀκούσητε.

§47Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Προέχει ἡ ἰδική μας ἀντίρρησις. Θὰ ὁμιλήσω ἐγὼ περὶ τοῦ ἂν θὰ προταχθῇ τὸ ψήφισμα. Εἶνε ἀνώμαλον τὸ συμβαῖνον. (Διαμαρτυρίαι).

§48ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Προχωρήσατε, κ. Παπαναστασίου. Ὅστις δὲν θέλει νὰ ἀκούσῃ ἂς φύγῃ·

§49Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἀντίρρησιν ἐπὶ τῆς καταθέσεως τοῦ ψηφίσματος. Προέχει ἑπομένως ἡ ἰδική μου ἀγόρευσις. (Θόρυβος).

§50Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι ὅτι ὁ μεγαλύτερος θόρυβος ἐγείρεται ἀπὸ παλαιοὺς πολιτευομένους.

§51Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ λέγετε διὰ τοὺς παλαιοὺς; Σᾶς γνωρίζομεν τοὺς νέους... (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι).

§52Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει λόγος κανενὸς θορύβου. Δὲν ἐσκόπουν διὰ τῆς φράσεώς μου νὰ θίξω κανένα. Λέγων «παλαιοὶ πολιτευόμενοι» ἠννόουν τοὺς ἔχοντας, ὡς ἐκ τῆς πολυετοῦς ἐξασκήσεως τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος, κοινοβουλευτικὴν ἐμπειρίαν. Κατετέθη, λέγω, ψήφισμα ἀπὸ ἀρκετὸν ἀριθμὸν πληρεξουσίων, τὸ ὁποῖον κύριον σκοπὸν ἔχει ὅπως δυνηθῇ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις καὶ προβῇ εἰς τὸ κύριον αὐτῆς ἔργον ἀπροσκόπτως, διότι τοῦτο νομίζομεν ὅτι ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἀποστολήν μας καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ Λαοῦ. Κατὰ νομοθετικὸν διάταγμα ἐκδοθὲν ὑπὸ τῆς Ἐπαναστάσεως ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐκλογῶν, ὁ τρόπος αὐτῆς ἀνατίθεται εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, δηλαδὴ καὶ θὰ ἀποφασίσῃ αὕτη, ἐὰν τὸ κῦρος τῶν ἐκλογῶν θὰ ἐκδικασθῇ συμφώνως τῷ νόμῳ τοῦ 1911 ἢ ἀπὸ τὴν ἰδίαν, συμφώνως πρὸς τὰ πρὸ τοῦ νόμου τοῦ 1911 ἰσχύοντα. Λοιπὸν πρὶν ἢ ληφθῇ ἀπόφασις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐκλογὴ Προέδρου, οὔτε ἄλλο τι. Διότι νομίζομεν, ὄχι μόνον ὅτι ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐκλογῶν ἀπὸ τὴν ἰδίαν τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, διότι θὰ ἀπασχολήσῃ ταύτην ἐπὶ δεκάδας ἡμερῶν, ἀλλ’ ὅτι θέλει καταρρίψει τὸ κῦρος αὐτῆς. Διὰ τοῦτο νομίζομεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἰσχύσῃ ὁ νόμος τοῦ 1911 ἐὰν δὲν ὑπῆρχε τὸ ὑπὸ τῆς Ἐπαναστάσεως ἐκδοθὲν νομοθετικὸν διάταγμα. Κατὰ συνέπειαν, κύριοι, προτείνω ὅπως προβῇ ἡ Συνέλευσις τὸ ταχύτερον εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ νομισθῇ ὅτι ἡμεῖς θέλομεν νὰ προβῶμεν ἐξ ὑφαρπαγῆς εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου....

§53ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§54Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. .. διότι ἐπίκεινται αἱ ἑορταὶ καὶ πολλοὶ ἐκ τῶν κυρίων πληρεξουσίων θὰ ἤθελαν νὰ ἀναχωρήσουν εἰς τὰς ἑστίας των. Ἀλλ’ ἀφοῦ πολλοὶ τῶν κυρίων πληρεξουσίων ἀναμένουν τὴν ἐπάνοδον τοῦ κ. Βενιζέλου ὅπως διαφωτισθῶσιν ἐπὶ πολλῶν ζητημάτων, μελλόντων νὰ ἐπηρεάσωσι τὴν πολιτικὴν αὐτῶν, δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν ὅπως ἀναμείνωμεν. (Χειροκροτήματα). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ εἶναι τοῦτο· ὅτι πρέπει πρὸ παντὸς νὰ ληφθῇ ἀπόφασις περὶ τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἐκλογῶν καὶ νὰ φανῇ οὕτω ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἐπιθυμεῖ ν’ ἀρχίσῃ τὸ ταχύτερον τὰς κανονικάς της ἐργασίας.

§55ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Θὰ ἔλθῃ ὁ κ. Βενιζέλος αὔριον καὶ θὰ ἀποφασίσῃ.

§56Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν δηλ. πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐκλογῶν ἀπὸ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ἢ ἀπὸ τὸ ἐκλογοδικεῖον; Ἐπιθυμῶ καὶ θὰ ἐπιμείνωμεν ὅπως ἐκδοθῇ ἀπόφασις ἐπὶ τοῦ σχεδίου τοῦ ψηφίσματος τούτου. Ἡ ἰδική μας γνώμη εἶναι ἐκπεφρασμένη. Ἀναμένομεν ν’ ἀκούσωμεν οἱανδήποτε ἀντίρρησιν.

§57Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐπὶ ποίου ψηφίσματος;

§58Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Πρόεδρε, τὸ ἑξῆς· ἂν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις καὶ δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ καμμία ἀνάπτυξις, νὰ προβῆτε εἰς ὀνομαστικὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου διὰ νὰ ἴδωμεν τὴν θέλησιν ἑκάστου.

§59Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀναντιρρήτως, κύριοι, τακτικώτερον θὰ ἦτο νὰ προβῇ κατὰ πρῶτον λόγον ἡ Ἐθνοσυνέλευσις εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας της καὶ κατόπιν εἰς τὰς ἐργασίας αὐτῆς, οἱασδήποτε φύσεως καὶ ἂν εἶναι αἱ ἐργασίαι αὗται. Ἐν τούτοις προκειμένου περὶ τῆς ἐκδικάσεως τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν παρὰ τοῦ ἐκλογοδικείου, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, πρὸς ἀποφυγὴν χρονοτριβῆς καὶ ματαίας συζητήσεως, ἀφοῦ οὐδεμία ὑπάρχει περὶ τούτου ἀντίρρησις.....

§60ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὑπάρχει.

§61Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. .. μὴ ὑπαρχούσης ἢ μιᾶς ἀντιρρήσεως μόνον δύναται ἀπὸ τοῦδε νὰ ληφθῇ σχετικὴ ἀπόφασις. Ἔχομεν ὅμως ἀντίρρησιν ὅσον ἀφορᾷ τὴν λῆψιν οἱασδήποτε πολιτικῆς ἀποφάσεως ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως καὶ λέγω τοῦτο, διότι δὲν εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναγνώσω τὸ ὑποβαλλόμενον ἤδη ψήφισμα.

§62ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀναγνώσατέ το.

§63Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐφόσον τὸ ψήφισμα τοῦτο ἐπεκτείνεται καὶ εἰς ἕτερα θέματα πλὴν τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἐκλογῶν, ἔχομεν τὴν ἀντίρρησιν, ζητοῦντες νὰ ὁρισθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου εἰς ἑτέραν ἡμέραν πέρα τῆς Παρασκευῆς. Θὰ παρεκάλουν ν’ ἀναβληθῇ αὕτη μέχρι τῆς προσεχοῦς Δευτέρας. Δὲν γνωρίζω τί συμβαίνει εἰς τὰ ἄλλα κόμματα, ἂν οἱ φίλοι των εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ προσέλθουν ἐνταῦθα ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας· ἀλλὰ δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι σημαντικὸς ἀριθμὸς πληρεξουσίων τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἀπουσιάζει τῶν Ἀθηνῶν, ἡ δὲ βραδύτης αὕτη εἶναι δεδικαιολογημένη καὶ δέον νὰ παρασχεθῇ ἐπαρκὴς χρόνος διὰ νὰ προσέλθουν.

§64ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Τὸ Διάταγμα ὁρίζει τὸν χρόνον.

§65Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν φαντάζεσθε ὅτι ἀγνοῶ ὅτι ὡρίσθη διὰ τοῦ Διατάγματος ὡς ἡμέρα ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος ἡ σήμερον, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀνεγνωρισμένον κατὰ συνήθειαν μακρὰν κοινοβουλευτικήν, ὅτι ἡ πρώτη ἡμέρα τῆς συγκλήσεως προορίζεται εἰς ἁπλῆν τελετὴν καὶ ὁρίζεται βραδύτερον ἡ ἡμέρα τῆς πραγματικῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ μόνον ἐξεταστέον εἶναι, ἂν μέχρι τῆς μεθαύριον Παρασκευῆς ἐξασφαλίζηται ἡ προσέλευσις ὅλων τῶν πληρεξουσίων, ἵνα ἔχωμεν ἐκ τῆς ἐκλογῆς ταύτης, ἡ ὁποία ὀρθῶς ἢ ἐσφαλμένως — ἐσφαλμένως κατὰ τὴν γνώμην μου — περιεβλήθη χροιὰν πολιτικήν, ἵνα ἔχωμεν ἐκ τῆς κατανομῆς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν πληρεξουσίων τὴν ἀληθῆ εἰκόνα τῶν ἀποχρώσεων τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως.

§66ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Τὸ Σάββατον.

§67Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δεχόμεθα τὸ Σάββατον.

§68Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἕτερον τμῆμα τῆς προτάσεως, κατὰ τὸ ὁποῖον μέχρι νεωτέρας ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως, τὰς ἐργασίας αὐτῆς διέπει ὁ ὑφιστάμενος Κανονισμός.

§69Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Οὐδεὶς λόγος συντρέχει ὅπως ἀπὸ τοῦδε προβῶμεν εἰς λῆψιν ἀποφάσεως περὶ αὐτοῦ.

§70Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ποῖος θὰ εἶναι ὁ Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως, ἄνευ Κανονισμοῦ;

§71Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐν ἐλλείψει τακτικοῦ προέδρου προεδρεύει ἑνὸς σώματος κυριαρχικοῦ, ὡς εἶναι ἡ Συνέλευσις, τὸ πρεσβύτερον τῶν μελῶν αὐτοῦ. Διότι δὲν εἶναι τακτικὸν νὰ προβῶμεν εἰς τοιαύτας ἀποφάσεις. Θὰ ἀποδείξωμεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι βαδίζομεν ἀνωμάλως, ἐὰν πρὶν ἢ συνταχθῶμεν εἰς Σῶμα, προβῶμεν εἰς ἀποφάσεις περὶ ἰσχύος Κανονισμοῦ.

§72Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ νὰ συγκροτηθῇ εἰς Σῶμα εἶναι ἀνάγκη Κανονισμοῦ.

§73Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Διότι ἀναντιρρήτως, κύριοι συνάδελφοι πρωτίστην γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ Κανονισμοῦ ὀφείλει νὰ ἔχῃ ὁ ἐκλεχθησόμενος Πρόεδρος, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν Κανονισμόν. Καὶ ἐξ εὐλαβείας λοιπὸν πρὸς αὐτὸν ὀφείλομεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου καὶ κατόπιν νὰ ἀποφασίσωμεν περὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ διέπῃ τὰς ἐργασίας μας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀνάγκη σπουδῆς κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν δὲν ὑπάρχει· διότι εἶναι δυνατόν, ἅμα τῷ πέρατι τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου νὰ προβῶμεν εἰς τὰς ἀποφάσεις μας.

§74Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ συγκρότησις τοῦ Σώματος περατοῦται διὰ τῆς ἐκλογῆς ὁλοκλήρου τοῦ Προεδρείου. Ὁλόκληρον τὸ Προεδρεῖον πῶς θὰ ἐκλεγῇ ἄνευ Κανονισμοῦ;

§75Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει, κύριε συνάδελφε, δὲν πρόκειται νὰ ἀναβάλωμεν, μέχρις ὁλοσχεροῦς καταρτισμοῦ τοῦ Προεδρείου τὴν ἀπόφασιν ἐπὶ τοῦ ἰσχύοντος Κανονισμοῦ, δυνάμεθα νὰ ἀναμείνωμεν τοὐλάχιστον τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου, ἡ ὁποία καὶ κυρίως ἀποτελεῖ τὸ κυριώτερον σημεῖον ἐν σχέσει μὲ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος. Αὐτὸ στηρίζεται εἰς τὴν λογικήν, αὐτὸ στηρίζεται εἰς μακρὰν παράδοσιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ καταλύσωμεν. Ὅ,τι προέχει, πρὸ παντός, εἶναι ἡ συγκρότησις τοῦ Σώματος. Εἴμεθα πεπεισμένοι ὅτι ἀποτελεῖ ἀταξίαν ἀδικαιολόγητον, τὸ νὰ ἀρχίσωμεν τὰς ἐργασίας μας ἀπὸ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Συνελεύσεως ἢ διὰ λήψεως οἱασδήποτε ἀποφάσεως καὶ κατόπιν νὰ προβῶμεν εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας αὐτῆς.

§76Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μὰ δὲν ὑπάρχει Κανονισμός.

§77Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Καὶ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ αὐτῆς ἡ Συνέλευσις θὰ προβῇ ἅμα τῷ πέρατι τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὀρθόν.

§78Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, κύριοι, ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, ὡς κυρίαρχον Σῶμα ὑπάρχει ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἔδωκε τὸν ὅρκον. Ἐξ ἄλλου ὅμως, κύριοι, δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν τὸ σπουδαῖον γεγονὸς, ὅτι ὁ ὑποτιθέμενος ἀρχηγὸς τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τῆς Συνελεύσεως ταύτης φθάνει αὔριον καὶ ὅτι θὰ ἦτο ἀνευλάβεια καὶ πραγματικῶς παράλειψις καθήκοντος πρὸς τὴν ἐκπεφρασμένην πανελλήνιον ἐπιθυμίαν, ὅπως τὸ ζήτημα τοῦ Προέδρου μὴ ἀναβληθῇ. (Ἐπιδοκιμασίαι).

§79ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ζήτημα Προέδρου, κ. Φραγκούδη.

§80ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Αὐτὸς θὰ τὰ κανονίσῃ ὅλα.

§81Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Κύριοι, ἐπροτάθη ἡ ἀναβολὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως μέχρι τῆς Δευτέρας.

§82ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μέχρι τοῦ Σαββάτου.

§83Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἐγὼ προτείνω τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως μέχρι τῆς ἑπομένης Τετάρτης, διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους κυρίως· διότι εἶνε ἀπόλυτος ἀνάγκη κατὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ ὁριστικοῦ Προεδρείου νὰ ἔχῃ φθάσῃ ἐδῶ καὶ ὁ κ. Ἐλευθέριος Βενιζέλος. Κατὰ συνέπειαν προτείνω τὴν ἀναβολὴν μέχρι τῆς προσεχοῦς Τετάρτης.

§84Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ μὴ ἐπιμείνωσιν εἰς τόσον μεγάλην ἀναβολήν. Νομίζω ὅτι ὁ χρόνος ὁ ὁρισθεὶς μέχρι τοῦ Σαββάτου εἶναι ἐπαρκὴς διὰ τὴν προσέλευσιν τῶν πληρεξουσίων εἰς Ἀθήνας. Μόνον θὰ προτείνω νὰ ὁρίσωμεν ὡς ὥραν συνεδριάσεως τὴν 5ην ἀπογευματινήν.

§85ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Σύμφωνοι, σύμφωνοι.

§86Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἡ πρότασις ἡ ὑποβληθεῖσα ἐκ μέρους τῶν κυρίων πληρεξουσίων παρέχει ἀφορμὴν πρὸς συζήτησιν διαφέρων περιπτώσεων. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὰ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Προεδρείου, ἀλλὰ περιορίζομαι εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον. Πρόκειται περὶ ἐκδικάσεως τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν; Θὰ ληφθῇ ἀπόφασις σήμερον;

§87Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Νὰ ληφθῇ σήμερον, ἐφόσον δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§88Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πρῶτον, τὰ ψηφίσματα πρέπει νὰ διανέμωνται καὶ νὰ μελετῶνται. Δὲν πρόκειται περὶ παρονυχίδος. Εἶναι σοβαρὸν τὸ ζήτημα. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ἐὰν καὶ ἡ φρασεολογία ὅτι «ἡ ἐκδίκασις τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν τῶν πληρεξουσίων ἀνατίθεται εἰς τὸ ἐπὶ τούτῳ κληρωθὲν εἰδικὸν δικαστήριον» εἶναι ἀρκετή. Τὸ δικαστήριον, ἐὰν τουλάχιστον δὲν προστεθῇ τίποτε εἰς τὸν νόμον, πρέπει νὰ προκύψῃ ἐκ τῆς συζητήσεως καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ μὴ γίνεται θόρυβος, διότι δὲν πρόκειται οὐσιαστικῶς νὰ διαφωνήσωμεν. Καὶ ἐρωτῶ: ἐπὶ τῇ βάσει ποίου νόμου θὰ ἀποφασίσῃ τὸ ἐκλογοδικεῖον; Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων καὶ τῶν ἐπαναστατικῶν διαταγμάτων θὰ ἐκδικάσῃ;

§89ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Βεβαίως.

§90Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πρέπει νὰ προκύψῃ ἐκ τῆς συζητήσεως.

§91ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ ληφθεῖσαν ὁμόφωνον ἀπόφασιν ἀναβάλλονται αἱ ἐργασίαι μέχρι τοῦ προσεχοῦς Σαββάτου. Λύεται ἡ...

§93ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι. Δὲν ἔληξεν ἡ συζήτησις. (Θόρυβος).

§94Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μόνον ἡ ἀπειρία σας, κ. Πρόεδρε, σᾶς δικαιολογεῖ.

§95Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι πρόκειται περὶ παρεξηγήσεως. Διαβεβαιώσατε τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἡ συνεδρίασις ἐξακολουθεῖ.

§96Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θὰ παρεκάλουν, τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, ὅπως, ἂν εἶναι δυνατὸν, νὰ περιλάβωσι διάταξιν, ἐκ τῆς ὁποίας νὰ προκύπτῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν.

§97Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν γεννᾶται ζήτημα ἰσχύος τῶν ἐπαναστατικῶν διαταγμάτων, ἐφόσον δὲν κατηργήθησαν. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ αὐτῶν καθὼς καὶ τῆς κειμένης νομοθεσίας τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς θετικῶς γνωρίζω, ἀπηύθυνε τηλεγραφήματα πρὸς τοὺς Γενικοὺς Διοικητὰς καὶ τοὺς Νομάρχας τοῦ Κράτους ὑποδεικνῦον νὰ ληπτέα μέτρα διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν καὶ τὴν ἀνακήρυξιν τῶν ὑποψηφίων. Κατόπιν τούτου νομίζω ὅτι παρέλκει πᾶσα περαιτέρω συζήτησις.

§98Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ παρατήρησίς σας βεβαίως ἔχει θέσιν. Ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἐξετέλεσε τὰ νομοθετικὰ διατάγματα τῆς Ἐπαναστάσεως. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἀμφισβητηθῇ τὸ κῦρος τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων, ἐφόσον μία Συντακτικὴ Συνέλευσις δὲν ἀκυρώνει τὰ διατάγματα ταῦτα. Ἀλλ’ ὡς ἐκ περισσοῦ δεχόμεθα ὅπως ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι ἡ ἔννοια τῆς αʹ παραγράφου εἶναι, ὅτι τὸ δικαστήριον θὰ δικάσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων, τῶν μέχρι σήμερον.

§99Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δέον νὰ ὑποβληθῇ εἰδικὴ πρότασις εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν. Αὐτὴ ἡ ὁποία εἰσάγεται δὲν εἶναι πρότασις τοιαύτη.

§100Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶνε πρότασις ψηφίσματος, κύριε Καφαντάρη. Ἔχετε ἀντίρρησιν ὅσον ἀφορᾷ τὸν Κανονισμὸν, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ζήτημα ἂς τελειώνωμεν.

§101Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὑποβάλατε μίαν ἰδιαιτέραν πρότασιν ὅσον ἀφορᾷ τὴν παραπομπὴν εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον διὰ νὰ γίνῃ σχετικὸν ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως.

§102Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐγὼ καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸν Κανονισμὸν θὰ εἶχον τὴν ἀντίρρησιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ψηφίσματος καὶ ὅτι ὁ Κανονισμὸς ὁ ὑπάρχων ἰσχύει καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ θὰ προβῶσιν αἱ συζητήσεις μέχρι τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προεδρείου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἂν περιορισθῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τῆς αʹ παραγράφου νομίζω ὅτι ἀρκοῦν αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον. Ἔχω ὅμως νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Παπαναστασίου ὅτι ἡ δικαστικὴ ἐξουσία μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, οὔτε ἐτόλμα, οὔτε ἠδύνατο νὰ ἀρνηθῇ νὰ δικάσῃ σύμφωνα μὲ τοὺς κειμένους νόμους καὶ μὲ τὰ ἐπαναστατικὰ διατάγματα. Ἀπὸ τῆς σήμερον ὅμως ἐδημιουργήθη νέα κατάστασις διὰ τῆς παραιτήσεως τῆς Ἐπαναστάσεως. Σήμερον δὲν ὑπάρχει Ἐπανάστασις, ὑπάρχει λαϊκὴ κυριαρχία. Καὶ διὰ νὰ μὴ γίνεται συζήτησις, δι’ αὐτὸ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀπασχολήσω. Ἐφόσον λοιπὸν περιοριζόμεθα εἰς τὴν αʹ παράγραφον εἴμεθα σύμφωνοι. Ἐὰν ὅμως πρόκειται περὶ τῆς βʹ παραγράφου...

§103ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι, ὄχι.

§104Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. .. ἔχω μίαν παρατήρησιν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἀρκετὴ διὰ τοὺς ἀξιοτίμους ὑπογράψαντας καὶ ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἐκ μέρους αὐτῶν: (Ἀναγινώσκει) «Οἱ ὑπὸ τῶν δικαστηρίων ἀνακηρυχθέντες πληρεξούσιοι θεωροῦνται προσωρινῶς ἐγκύρως ἐκλεγέντες μέχρι τῆς ἐκδικάσεως τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν ὑπὸ τοῦ ἀνωτέρω εἰδικοῦ δικαστηρίου.» Σᾶς εἶναι γνωστὸν ὅτι ὅλοι οἱ ἐκλεγέντες δὲν ἀνεκηρύχθησαν ὑπὸ τῶν δικαστηρίων, εἰμὴ μόνον ὡρισμένοι, ἀποτελοῦντες τὸν ἀριθμὸν ἑκάστης περιφερείας.... (Θόρυβος).

§105Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει διαφωνία τις οὐσιαστικὴ μεταξὺ ἡμῶν. Ἡ διαφωνία ἡμῶν εἶναι ἁπλῶς τυπική. Ζητεῖτε τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ παλαιοῦ Κανονισμοῦ καὶ ζητῶ, χάριν τῆς τάξεως, τὴν ἀναβολὴν τῆς ἀποφάσεως ταύτης, μέχρι τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προεδρείου. Ἐκτὸς τούτου ὅμως ὑπάρχει καί τις λόγος οὐσιαστικώτερος, τὸν ὁποῖον δέν πρέπει νὰ παρίδωμεν· ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προεδρείου τῆς Συνελεύσεως δύναται νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀπαρτίας τῆς ὁριζομένης εἰς τὸν παλαιὸν Κανονισμόν, ἐπὶ τῇ βάσει δηλαδὴ τοῦ ⅓ τῶν πληρεξουσίων. Αὐτὸ ἀποτελεῖ διάταξιν οὐσιαστικὴν καὶ νομίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ προβῇ εἰς τὴν πρώτην της πολιτικὴν πρᾶξιν, ἐπὶ τῇ βάσει ἀπαρτίας, ἀποτελουμένης τοὐλάχιστον ἀπὸ τὸ ἥμισυ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ αὐτῆς. Καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι, ἐνῷ οὐδὲν παρεμβάλλεται πρόσκομμα ὅσον ἀφορᾷ τὴν εὐρρυθμίαν τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως ἐκ τῆς ἀναβολῆς μέχρι τοῦ προσεχοῦς Σαββάτου, τοὐναντίον, ἐκ τῆς ἐπισπεύσεως, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ προκύψῃ ζήτημα οὐσιῶδες, τὸ ὁποῖον δὲν ὀφείλομεν νὰ παρίδωμεν. Δυνάμεθα ἑπομένως ἀζημίως ν’ ἀναβάλωμεν τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, μέχρι τοῦ προσεχοῦς Σαββάτου. Τοῦτο εἰς οὐδὲν ἔχει νὰ ζημιώσῃ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν.

§106Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μένω κατάπληκτος ἀπὸ τὰς ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἠγέρθησαν. Ὑποστηρίζεται ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ ἡ Συνέλευσις εἰς καμμίαν ἐργασίαν πρὶν ἢ καταρτισθῇ εἰς Σῶμα. Ὑπενθυμίζω εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἡ Βουλὴ προὐχώρει ἄλλοτε ἐπὶ 15 καὶ 20 ἡμέρας ἐλέγχουσα τὸ κῦρος τῶν ἐκλογῶν, χωρὶς νὰ προβῇ εἰς ἐκλογὴν Προεδρείου καὶ μάλιστα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος Κανονισμοῦ. Ἑπομένως ζήτημα τάξεως δὲν ὑπάρχει. Ὑπάρχει ὅμως ζήτημα οὐσιαστικὸν καὶ τὴν ἀντίρρησιν ἐπὶ τοῦ οὐσιαστικοῦ αὐτοῦ ζητήματος δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ δεχθῶμεν. Διότι δι’ οὐδεμιᾶς διατάξεως δύναται νὰ ὁρισθῇ ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προεδρείου θὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας τῶν πληρεξουσίων.

§107Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὄχι. Ἡ ἀπαρτία διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προεδρείου δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ⅓.

§108Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑποστηρίζετε ὅτι πρέπει ἡ ἀπαρτία νὰ εἶναι ἀπὸ τὸ ἥμισυ πλέον ἑνός; Ἡ διάταξις αὐτὴ ὑπῆρχε εἰς παλαιοὺς Κανονισμοὺς καὶ εἰς τὸ παλαιὸν Σύνταγμα. Ἀλλὰ μετέβαλον τὸ Σύνταγμα καὶ τὸ μετέβαλον διὰ νὰ ἐμποδίσουν τὴν κωλυσιεργίαν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Κοινοβουλίου ἀπὸ βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν νὰ σεβασθοῦν τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ δεχθῶμεν τὰς τοιαύτας ἀντιρρήσεις. Νομίζω ὅτι οἱ ἀπέχοντες δὲν δύνανται νὰ κανονίσουν τὴν πορείαν τῶν ἐπιθυμούντων νὰ ἐργασθῶσι. (Χειροκροτήματα). Σήμερον, κ. Πρόεδρε, παρίστανται εἰς τὴν Συνέλευσιν πλέον τῶν 300 πληρεξουσίων. Ἀλλ’ ἂν συμβῇ τὸ Σάββατον νὰ μὴ παρίστανται 300 πληρεξούσιοι ἢ 350, αὐτὸ θὰ ὀφείλεται εἰς πρόθεσιν ματαιώσεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡμεῖς οὐδέποτε θὰ δεχθῶμεν νὰ γίνῃ αὐτὸ καὶ ἕνεκα τούτου τὸ ἀποκρούομεν καὶ ζητοῦμεν νὰ ψηφισθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ὁλόκληρον τὸ ψήφισμα.

§109Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ γνωσθῇ εἰς τοὺς τὸ πρῶτον εἰσερχομένους εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἐπέμεινε νὰ ψηφισθῇ ἡ διάταξις αὐτὴ ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον θέλουν νὰ φαίνεται ὅτι ἀκολουθοῦν. Εἶναι ἀκριβῶς αὐτὸς ὁ λόγος τὸν ὁποῖον ἐξέθεσεν ὁ κ. Παπαναστασίου, ὅτι πρὸς κατάργησιν τῆς κωλυσιεργίας, ἡ ὁποία ὠπισθοδρόμει τὸ ἔργον καὶ ἐβασάνιζε τὴν πλειοψηφίαν πάντοτε, ἐτέθη ἡ διάταξις αὐτή. Αὐτὴ εἶναι ἡ αἰτία διὰ τὴν ὁποίαν ἐτέθη τὸ ⅓ τῶν βουλευτῶν. Ἑπομένως νομίζω ὅτι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ φαίνωνται ὅτι ἀνήκουν εἰς αὐτὸν πρέπει νὰ ἔχουν περισσότερον σεβασμὸν εἰς μίαν πρότασίν του, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὑπεστήριξεν ἐντόνως, ὡς μίαν ἐκ τῶν σοβαρωτέρων προτάσεων διὰ τὴν εὐρρυθμίαν τοῦ Κοινοβουλίου.

§110Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§111Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προηγεῖται ὁ ἀντιλέγων.

§112ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Δυνάμει τίνος Κανονισμοῦ προηγεῖται ὁ ἀντιλέγων, ἀφοῦ δὲν θέλετε νὰ ἰσχύῃ ὁ ὑπάρχων Κανονισμός;

§113Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὀφείλω, κύριοι, μίαν διευκρίνισιν. Ἡ διάταξις ἡ ὁρίζουσα τὸν ἀριθμὸν τῆς ἀπαρτίας ἀναντιρρήτως ὑπηγορεύθη ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τῆς παρακωλύσεως τῆς ἀσκουμένης πολλάκις ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ κωλυσιεργίας, ἡ ὁποία πλείστας βλάβας ἐπέφερεν εἰς τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ παρίδωμεν τὸ γεγονὸς αὐτό, οὐδὲ θὰ ὑποστηρίξωμεν προτάσεις, δυναμένας νὰ ἐπαναφέρουν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ μεθόδους, καθ’ ὧν ἀείποτε ἀντετάχθημεν. Ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀκριβές, ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς διάταξιν ἀλλοίαν τῆς ἰσχυούσης ἐν τῷ Κανονισμῷ, ἄν δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ ὁρίσωμεν ἀριθμὸν παραλύοντα οἱανδήποτε τάσιν κωλυσιεργίας...

§114ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἶναι διάταξις τοῦ Συντάγματος.

§115Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. .. προκειμένου ἐν τούτοις περὶ θεμελιώδους ζητήματος, τῆς ἐξακριβώσεως δηλαδὴ τῆς πραγματικῆς δυνάμεως τῶν πολιτικῶν τῆς Συνελεύσεως μερίδων, κατὰ τὴν πρώτην στιγμήν, θὰ ἦτο πρᾶξις ἀνάρμοστος, νὰ εἴπωμεν ὅτι δύναται ἡ ἐξακρίβωσις αὕτη νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει ἀριθμοῦ παρόντων ἐλάσσονος τοὐλάχιστον τοῦ ἡμίσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν πληρεξουσίων. Καὶ διὰ τοῦτο ζητοῦμεν ὅπως μὴ ἰσχύσῃ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ, ὁ γενικὸς περὶ ἀπαρτίας κανών. Ἅμα τῷ πέρατι τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ἰσχὺν τοῦ Κανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος μέχρι τοῦδε διέπει τὰς ἐργασίας μας. Ἔχω νὰ προσθέσω τὴν ἑξῆς δήλωσιν· ὅτι ἀποδεχθέντες τὴν ἡμέραν τοῦ Σαββάτου, ὡς ἡμέραν ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου, δὲν προτιθέμεθα νὰ προβάλωμεν ἀξιώσεις πρὸς νέαν ἀναβολὴν. Θὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν ἐκλογὴν, ὁποιονδήποτε πρόκειται νὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα διὰ τὴν πτέρυγα ταύτην. Ποιούμεθα ταύτην τὴν δήλωσιν, ἡ ὁποία δεσμεύει ἡμᾶς. Εἶναι ζήτημα ἁπλῆς εὐπρεπείας νὰ μὴ ψηφίσωμεν διάταξιν, ἡ ὁποία ὑποτίθεται ὅτι διευκολύνει τὴν σύγχυσιν τῶν κομματικῶν δυνάμεων, διότι ἄλλως δὲν θὰ εἶχε καμμίαν ἔννοιαν. Ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου θὰ γίνῃ τὸ Σάββατον, θὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει ἀριθμοῦ πλείονος τοῦ ἡμίσεως τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν πληρεξουσίων, διότι εἶναι ἤδη παρόντες πλείονες τοῦ ἡμίσεως. Ζήτημα ἁπλῆς κοινοβουλευτικῆς εὐπρεπείας, ἐπαναλαμβάνω, μᾶς ὑπαγορεύει νὰ μὴ ἀποφασίσωμεν δι’ εἰδικῆς διατάξεως, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς λύσιν τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος δι’ ὑφαρπαγῆς. (Χειροκροτήματα).

§116Γ. ΡΟΥΣΣΟΣ. Κάθε νόμος, ὁ ὁποῖος ὑφίσταται, ἕως ὅτου δὲν ἀκυρωθῇ ἰσχύει καὶ ἐπιβάλλεται. Εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς Κανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη, ὁ ὁποῖος ἐφηρμόσθη καὶ ὁ ὁποῖος δὲν ἀνεκλήθη ἀπὸ οὐδεμίαν νομοθετικὴν πρᾶξιν. Ἑπομένως εἶναι εἷς νόμος ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται καὶ ὁ ὁποῖος κανονίζει—χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη νὰ τὸ εἴπωμεν—τὰς ἐργασίας τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἡ Συνέλευσις θὰ προβῇ εἰς τροποποίησιν ἢ κατάργησιν τοῦ Κανονισμοῦ αὐτοῦ, αὐτὸς ὁ Κανονισμὸς θὰ ἰσχύῃ καὶ θὰ κανονίζῃ τὰς ἐργασίας αὐτῆς. Ἐπὶ πλέον, παρατηρῶ ὅτι ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἐξ Εὐρυτανίας κ. πληρεξούσιος, νὰ μὴ προβῶμεν δηλαδὴ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου, παρὰ ἐὰν ὑπάρχῃ εἷς ὡρισμένος ἀριθμὸς πληρεξουσίων, εἶναι μία πρότασις, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν ἰδιαιτέρως, εἰς τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ συμφωνήσωμεν πλήρως, διότι ὅλοι οἱ πληρεξούσιοι ἐπιθυμοῦμεν, ὅπως ἐκεῖνος ὅστις θὰ ἐκλεγῇ Πρόεδρος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, νὰ ἐκλεγῇ ἀπὸ ἀριθμὸν ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλύτερον, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι τυγχάνει τῆς ἐμπιστοσύνης ὁλοκλήρου τῆς Συνελεύσεως. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ζήτημα συζητήσεως ἐντὸς τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Ἡ διάταξις ἡ περὶ ἀπαρτίας περιέχεται εἰς τὸ Σύνταγμα. Τὸ Σύνταγμα δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ θίξωμεν, νὰ τὸ τροποποιήσωμεν, παρὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ συνταχθῶμεν εἰς Σῶμα καὶ τὴν στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ δυνάμεθα νὰ λαμβάνωμεν ἀποφάσεις.

§117Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νέας τροποποιήσεως.

§118Γ. ΡΟΥΣΣΟΣ. Συμφωνοῦμεν πληρέστατα μαζύ σας.

§119Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις περὶ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατετέθη εἰς τὸ Προεδρεῖον πρότασις ὅπως ἡ Συντακτικὴ Συνέλευσις ἀποφανθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τῆς ὑπὸ συζήτησιν προτάσεως. Ἔχουν ὑπογράψει 18 πληρεξούσιοι.

§121ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος τῶν ὀνομάτων.

§122Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀμφισβητοῦνται αἱ ὑπογραφαὶ τῶν ὑποβαλόντων τὴν πρότασιν. Δὲν εἶναι τοῦτο εὐπρεπές.

§123ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ πρότασις.

§124ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. (Ἀναγινώσκει): «Πρὸς τὴν Δʹ ἐν Ἀθήναις Συντακτικὴν τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν. Αἱ ἐξαιρετικαὶ περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκεται ὁ Τόπος, ἐπιβάλλουν ὅπως ἡ Συντακτικὴ Συνέλευσις προβῇ ἀμέσως εἰς τὰ κανονικά της ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπεβραδύνοντο ἐὰν ἐνεργεῖτο ὑπ’ αὐτῆς ἡ ἐκδίκασις τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν, ἡ ὁποία ἄλλως δύναται νὰ γίνῃ, μὲ τὰς ἀπαιτουμένας ἐγγυήσεις, ἀπὸ τὸ ἐκλογοδικεῖον. Πρὸς τοῦτο προτείνομεν νὰ γίνῃ ἀποδεκτὸν τὸ ἀκόλουθον ψήφισμα: Ἡ Δʹ ἐν Ἀθήναις Συντακτικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει Αʹ. Ἡ ἐκδίκασις τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν τῶν πληρεξουσίων ἀνατίθεται εἰς τὸ ἐπὶ τοῦτο κληρωθὲν εἰδικὸν δικαστήριον».

§125ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι· ὅπως εἴπομεν.

§126Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μεταβάλλεται ὡς ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει): «Ἡ ἐκδίκασις τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν πληρεξουσίων τῆς 16 Δεκεμβρίου 1923, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων, ἐπαναστατικῶν καὶ νομοθετικῶν διαταγμάτων, ἀνατίθεται εἰς τὸ ἐπὶ τούτῳ κληρωθὲν εἰδικὸν δικαστήριον.»

§127ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§128Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐξακολουθῶ. (Ἀναγινώσκει): «Βʹ.—Οἱ ὑπὸ τῶν δικαστηρίων.....»

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ ἀπαλειφθῇ. Ὄχι ὡς δεύτερον ἐδάφιον· συνέχεια.

§130Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Λοιπόν. (Ἀναγινώσκει): «...εἰδικὸν δικαστήριον, οἱ δὲ ὑπὸ τῶν δικαστηρίων ἀνακηρυχθέντες...»

§131ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. «Καὶ ἀνακηρυχθησόμενοι».

§132Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. (Ἀναγινώσκει): «...ἀνακηρυχθέντες καὶ ἀνακηρυχθησόμενοι πληρεξούσιοι, θεωροῦνται προσωρινῶς ἐγκύρως ἐκλεγέντες μέχρι τῆς ἐκδικάσεως τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς των, ὑπὸ τοῦ ἀνωτέρου εἰδικοῦ δικαστηρίου».

§133ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§134Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐλέχθησαν αὐτὰ κατ’ ἐπανάληψιν· νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§135Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εἶναι περιττόν, διότι ἐρχόμεθα εἰς τὸν Κανονισμόν, ἐφόσον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ Κανονισμοῦ ὑπεβλήθη ἡ πρότασις, ὑπογραφεῖσα ὑπὸ 15 πληρεξουσίων.

§136Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Νὰ χωρισθῶσι τὰ ζητήματα.

§137Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Διὰ νὰ ἀρχίσουν, κύριοι, αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος πρέπει πρωτίστως νὰ καταρτισθῶμεν εἰς Σῶμα.

§138ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Αὐτὰ ἐλέχθησαν καὶ ἐγένοντο δεκτά.

§139Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀπεδέχθην τίποτε.

§140ΣΠ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Νὰ ἐκφωνηθῇ ὁ κατάλογος.

§141Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἔχω ἀντίρρησιν καὶ ὀφείλετε νὰ μὲ ἀκούσητε.

§142ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ ἐκφωνηθῇ ὁ κατάλογος. Μὴ κωλυσιεργεῖτε.

§143Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἔληξεν ἡ συζήτησις.

§144Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν ἔληξεν ἀκόμη. Μὲ συγχωρεῖτε.

§145Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Προηγοῦμαι τότε ἐγὼ ἀπὸ σένα. Κατέβα κάτω! (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι).

§146Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν κατεβαίνω. (Ὁ πληρεξούσιος κ. Καρασεβδᾶς ἀνερχόμενος ἐπὶ τοῦ βήματος καταβιβάζει τὸν ἐπ’ αὐτοῦ ἱστάμενον πληρεξούσιον κ. Εὐθ. Βελλιανίτην. Προκαλεῖται θόρυβος, ἀντεγκλήσεις καὶ σύρραξις κάτωθι τοῦ βήματος).

§147Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Βελλιανίτης καὶ νὰ μείνῃ ἥσυχος. Κύριε Καρασεβδᾶ, ἀφήσατε τὸν ρήτορα νὰ ὁμιλήσῃ. (Θόρυβος).

§148ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι· ἔχω τὴν τιμὴν ἐπὶ εἰκοσαετίαν νὰ ἀντιπροσωπεύω τὴν ἐπαρχίαν μου. Διεξήχθησαν κατὰ τὸ μακρότατον αὐτὸ στάδιον συζητήσεις σπουδαιόταται, συζητήσεις αἱ ὁποῖαι ἦτο δυνατὸν νὰ προκαλέσωσι καὶ προσωπικὰ ἐπεισόδια.... (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

§149ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ καθήσουν οἱ κύριοι πληρεξούσιοι εἰς τὰς θέσεις των.

§150Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂν δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ διευθύνετε τὰς ἐργασίας τῆς Συνελεύσεως, νὰ φύγετε, νὰ ἔλθῃ ἄλλος.

§151Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Διεξήχθησαν συζητήσεις μεγάλαι καὶ εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ οὐδεὶς, ἐπαναλαμβάνω, οὐδεὶς πληρεξούσιος ἢ βουλευτὴς ἐτόλμησε νὰ θέσῃ χεῖρα βέβηλον ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ αὐτοῦ βήματος. (Εὖγε! καὶ χειροκροτήματα). (Ἐξακολουθεῖ ὁ θόρυβος καὶ αἱ ἀντεγκλήσεις μεταξὺ διαφόρων πληρεξουσίων, τοῦ κ. Εὐθ. Βελλιανίτου εὑρισκομένου ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ἐπιμένοντος νὰ ὁμιλήσῃ.)

§152ΝΕΟΚ. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Κάτω οἱ παλληκαρισμοί!

§153ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν ὑπερασπίζομαι ταύτην τὴν στιγμὴν τὸν Εὐθύμιον Βελλιανίτην· ὑπερασπίζομαι τὸν πληρεξούσιον.

§154ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Εὖγε! εὖγε!

§155ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐπὶ μίαν 20ετίαν, λέγω, ἔχω τὴν τιμὴν, νὰ ἀντιπροσωπεύω τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν καὶ οὐδέποτε συνέβη τοιαύτη βεβήλωσις τοῦ βήματος τούτου.

§156ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἐγένετο παρεξήγησις.

§157ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐνόμισα, κύριοι, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ προλάβω τὴν Συνέλευσιν ἀπὸ τὸν ἐκτροχιασμὸν, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπέπεσε, προβαίνουσα εἰς συζήτησιν, ἐνῷ ἀκόμη δὲν ἔχει καταρτισθῆ εἰς Σῶμα...

§158ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἐπὶ τῇ βάσει τίνος Κανονισμοῦ;

§159ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων. Δὲν ἐπιτρέπεται συζήτησις, ἐφόσον τὸ Σῶμα δὲν κατηρτίσθη. Ἠθέλησα νὰ προλάβω τοῦτο καὶ νὰ προβῇ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς, τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον, στηρίζει τὰς ἐλπίδας του. Πρὸ πάσης συζητήσεως, κύριοι πληρεξούσιοι, προέχει τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προεδρείου.

§160Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι πρὸ πάσης συζητήσεως προέχει τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου. Ἡ Συνέλευσις ὥρισε ταύτην διὰ τὸ Σάββατον. Πᾶσα περαιτέρω συζήτησις παρέλκει.

§161ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τοῦτο ἤθελα νὰ τονίσω. Καὶ περιμένω τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως.

§162Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς.

§164Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Λησμονοῦσι τὰ περιστατικὰ πῶς ἔλαβον χώραν ἐκεῖνοι ἐξ ὑμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξεφράσθησαν ἐναντίον μου, ἐνῷ δὲν ὤφειλον, διότι ἐγὼ μεταξὺ τῶν Φιλελευθέρων καὶ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ἐν γένει ἠγωνίσθην ὑπὲρ πάντας χάριν τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ Ἔθνους καὶ χάριν τῶν ἐλευθεριῶν ἑκάστου ἐξ αὐτῶν. Παρακαλῶ νὰ ἀκούσητε πῶς ἔλαβον χώραν τὰ περιστατικὰ, ἄνευ προκαταλήψεως.

§165ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κατεβιβάσατε ἕνα πληρεξούσιον διὰ τῆς βίας καὶ νὰ ζητήσητε συγγνώμην.

§166Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς. Ἔλεγον λοιπὸν πῶς ἔλαβον χώραν τὰ πράγματα: Ὁ κ. Ροῦσσος ἔλαβε τὸν λόγον. Πρὶν αὐτοῦ τὸν εἶχον λάβει ἐγὼ καὶ ἤρχισα νὰ ὁμιλῶ, ἀλλ’ ἠγέρθησαν τινὲς καὶ εἶπον νὰ προηγηθῇ ὁ κ. Ροῦσσος. Αὐτοστιγμεὶ ἐγὼ—ἐπιμαρτύρομαι τοὺς κυρίους πληρεξουσίους καὶ τὸν ἴδιον τὸν κ. Ροῦσσον—αὐτοστιγμεὶ, λέγω, μόλις μοῦ εἶπον νὰ προηγηθῇ ὁ κ. Ροῦσσος ἐκάθησα, ἐνῷ προηγούμην· κατόπιν ἐπερατώθη ἡ συζήτησις καὶ ἤρχισεν ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ψηφίσματος διὰ νὰ τεθῇ τοῦτο εἰς ψηφοφορίαν χωρὶς νὰ μοὶ δοθῇ ὁ λόγος. Ὅταν ἐπερατώθη ἡ συζήτησις ὁ κ. Βελλιανίτης ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ βήματος ἄνευ ἀδείας τοῦ κ. Προέδρου καὶ ἤνοιξε πάλιν τὴν συζήτησιν, ἀσεβῶν οὕτω πρὸς ἐμὲ καὶ πρὸς ὁλόκληρον τὴν Συνέλευσιν. Καὶ ἐπλησίασα παρὰ τὸ βῆμα διὰ νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον ὅτι ἢ ἤρχισε πάλιν ἡ συζήτησις, ὁπότε προετιμώμην ἐγὼ ἢ ἦτο περαιωμένη, ὁπότε οὔτε ἐγὼ οὔτε ὁ ἀγορεύων εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσωμεν. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος δὲν μὲ ἄφινε νὰ ἀκουσθῶ καὶ μὲ ἔσπρωξε. Τότε καὶ ἐγὼ ἀμυνόμενος τὸν ἔσπρωξα. Σχετικῶς μὲ τὸ κύριον θέμα ἔχω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ἤκουσα λεγόμενον ὅτι δὲν ὑφίσταται Κανονισμὸς, δὲν ὑφίσταται νόμος, δὲν ὑφίσταται Σύνταγμα διότι ἐξελέγη μία Συντακτικὴ Συνέλευσις. Ἐν ἄλλοις λόγοις, Συνέλευσις προϋποθέτει τὴν ἀναίρεσιν τῶν κανονισμῶν, τὴν ἀναίρεσιν τῶν νόμων, τὴν ἀναίρεσιν τοῦ Συντάγματος. Εἶμαι σύμφωνος ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀναιρεῖ ταῦτα, θεωρητικῶς ὅμως. Πρακτικῶς, ἐν τούτοις, ἐφόσον περὶ αὐτῶν δὲν ὑφίσταται ἀμφισβήτησις, θεωροῦνται ὑφιστάμενα σιωπηρῶς, ὅσα ρητῶς καὶ γενικῶς δὲν ἀμφισβητοῦνται. Κατὰ συνέπειαν, ὑπ’ αὐτῶν διεπόμεθα, διότι κανὲν δὲν ἀμφισβητεῖται πλὴν τὰ τῶν Πολιτειακῶν ζητημάτων, δι’ ἃ ἐκλήθημεν ὅπως ἀποφανθῶμεν. Ὁπωσδήποτε, ἐπὶ δύο ὥρας ἡ βυζαντινολογία αὐτὴ παρέλκει. Αἱ συζητήσεις μοῦ ὑπενθυμίζουσι τὰς συζητήσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἡ Συνέλευσις τῆς 1ης Νοεμβρίου· μοῦ ἐνθυμίζουν τὴν συζήτησιν ἐπὶ ἓν ἔτος περὶ τῆς ψήφου τῶν γυναικῶν. Τέλος, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἀκολουθήσουν τὰς μεθόδους αὐτὰς καὶ νὰ ἀπέχουν τῶν ἐργασιῶν, εἶναι ἐλεύθεροι νὰ τὸ πράξουν. Ἀλλ’ ἡμεῖς θὰ παραμείνωμεν ἀγωνιζόμενοι, νὰ σώσωμεν τὴν Πατρίδα μας, ἄνευ τοιούτων μεθόδων καὶ παρελκύσεων, θὰ παραμείνωμεν ἐκτελοῦντες τὸ καθῆκον ἡμῶν. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω καὶ, πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος, ζητῶ συγγνώμην διὰ τὸ ἐπεισόδιον, ἂν καὶ δὲν πταίω.

§167Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου.

§169Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι πληρεξούσιοι· νομίζω ὅτι ἀνταποκρίνομαι εἰς τὸ γενικὸν αἴσθημα, ἐκφράζων τὴν βαθυτάτην θλίψιν ὁλοκλήρου τῆς Συνελεύσεως διὰ τὰ ἀτυχῆ γεγονότα. Διακηρύττω ὅτι τὰ λυπηρὰ γεγονότα εἶναι ἀσφαλῶς τὰ τελευταῖα καὶ ὅτι ἡ Συνέλευσις εἰς τὸ μέλλον θὰ ἐξαρθῇ εἰς τὴν περιωπὴν, εἰς τὴν ὁποίαν τὴν ἔταξεν ἡ ἐντολὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. (Χειροκροτήματα). Νομίζω ὅτι ἀνταποκρίνομαι εἰς ὁμόφωνον ἐπιθυμίαν τῆς Συνελεύσεως ὑποστηρίζων ὅτι ὀφείλομεν νὰ προχωρήσωμεν εἰς ἄμεσον λύσιν τοῦ συζητουμένου ζητήματος. Λυποῦμαι ὅτι παρετάθη καὶ διεξήχθη ἀτυχῶς μία συζήτησις, τῆς ὁποίας ἡ φύσις εἶναι ἀποκλειστικῶς τυπική. Εἶναι ἀπολύτως σαφὲς, ὅτι ἡ ὕπαρξις κυριάρχου Συνελεύσεως δὲν σημαίνει αὐτόματον κατάργησιν πολιτεύματος καὶ νόμων καὶ κανονισμῶν. Διότι τότε θὰ ἐδημιουργεῖτο χάος. Ἡ ὕπαρξις κυριάρχου Συνελεύσεως σημαίνει ἁπλῶς δικαίωμα πρὸς κατάργησιν. Ἀλλ’ ἐφόσον κατάργησις δὲν ἔχει ἀπαγγελθῆ καὶ Σύνταγμα καὶ νόμοι καὶ κανονισμοὶ ἰσχύουν. Στηριζόμενοι ἐπ’ αὐτῆς ἀκριβῶς τῆς ἀρχῆς συνήλθομεν σήμερον καὶ χωρὶς νὰ τὸ ἔχωμεν ὁμολογήσει, μόλα ταῦτα καὶ ἡ πορεία τῶν συζητήσεων καὶ ἡ πορεία τῶν ἀποφάσεων ἔλαβε χώραν ἀκριβῶς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος Κανονισμοῦ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως σχετικῶς πρὸς τὸν Κανονισμὸν περιττεύει. Ὁ ὑφιστάμενος Κανονισμὸς ἰσχύει καὶ ἡ συζήτησις ἡ σημερινὴ δύναται νὰ ἐπέχῃ τὴν σημασίαν τῆς ἑρμηνείας αὐτῆς, χωρὶς ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ εἶναι ἀπαραίτητος οὔτε ὀνομαστικὴ κλῆσις οὔτε εἰδικὸν ψήφισμα. Ἡ συζήτησις λοιπὸν ἐπέχει θέσιν ἑρμηνείας ὅτι ὁ ὑφιστάμενος Κανονισμὸς ἰσχύει. Ἄν ὅλαι αἱ μερίδες εἶναι ὁμόφωνοι, τὸ ζήτημα δύναται νὰ θεωρηθῇ λῆξαν.

§170Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ ὀνομαστικὴ κλῆσις εἶναι δικαίωμα· δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ ἀμφισβητήσητε. Διότι ἐγεννήθησαν ἀμφισβητήσεις, δι’ αὐτὸ ὑπεβλήθη πρότασις δι’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν, ἡ ὁποία εἶναι δικαίωμά μας.

§171Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐτερμάτισα τὸν λόγον μου. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἀμφισβητήσω εἴτε εἰς μερίδα εἴτε εἰς πληρεξούσιον τὴν ἄσκησιν τοῦ δικαιώματος, καθ’ ὃν τρόπον οὗτος θὰ ἔκρινεν. Ὑποβάλλω μίαν πρότασιν, ὅπως ληφθῇ ὁμόφωνος ἀπόφασις πρὸς τερματισμὸν τῆς σημερινῆς ἀτυχοῦς συνεδριάσεως, πρὸς τερματισμὸν, ὁ ὁποῖος ἐπείγει διότι ὑπηρετεῖ τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὴν σοβαρότητα τοῦ Σώματος. Ἀπευθύνω πρὸς τὴν Συνέλευσιν ἔκκλησιν, ἐπικαλούμενος ὁμόφωνον ἀπόφασιν ὅπως τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν θεωρηθῇ λῆξαν. (Χειροκροτήματα).

§172ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§173Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου Λέσβου ἔχει τὴν ἔγκρισιν τῆς πτέρυγος ταύτης. Δὲν ἔχομεν οὐδένα λόγον νὰ ἐπιμείνωμεν οὔτε εἰς τὴν ἀναγραφὴν τῆς 4ης παραγράφου οὔτε εἰς τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§174Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ διεξαχθεῖσα ἴσως ἄνευ λόγου, μακρὰ συζήτησις ὑπῆρξεν ἀπολύτως τυπική. Διαφορὰ πραγματικῶν ἀντιλήψεων μεταξὺ τῶν δύο ἀποχρώσεων, ὡς καὶ προγενεστέρως, εἶπον, δὲν προέκυψεν. Ἐδηλώθη κατὰ τὸν μᾶλλον κατηγορηματικὸν τρόπον, ὅτι ἡμέρα τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου, ἄνευ οὐδεμιᾶς περαιτέρω παρελκύσεως, θὰ εἶναι τὸ ἐρχόμενον Σάββατον. Δὲν ὑπάρχει, ἑπομένως, λόγος καμμιᾶς ἐπιμονῆς, ὅπως ἐσπευσμένως λάβωμεν ἀπόφασιν περὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ λύσωμεν ζήτημα ἐπίμαχον, ἐὰν ὁ Κανονισμὸς ὁ ὑφιστάμενος ἰσχύῃ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Συνέλευσιν ἢ δὲν ἰσχύει ὡς πρὸς αὐτήν. Ἀτυχῶς ἐξεδηλώθη ἐπιμονὴ καὶ ἡ παράτασις τῆς συζητήσεως κινδυνεύει νὰ ἐκφυλίσῃ τὴν παροῦσαν συνεδρίασιν κατὰ τρόπον ἀπολύτως θλιβερὸν διὰ τὴν ἀπαρχὴν τῶν ἔργων ἡμῶν. Εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος ὅτι αἱ θλιβεραὶ σκηναί, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν, θὰ εἶναι αἱ τελευταῖαι, ἀλλ’ ἐπιβάλλουν καὶ εἰς ἡμᾶς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ παρατείνωμεν τὴν συζήτησιν, ἄκαρπον ὑπὸ ἔποψιν πρακτικῶν ἀποτελεσμάτων καὶ ν’ ἀποδεχθῶμεν ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου θὰ γίνῃ καὶ αὐτὴ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος Κανονισμοῦ. (Ἐπιδοκιμασίαι).

§175ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 2.10′ μ. μ.)