1922.03.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 77η

Παρασκευή, 25ης Μαρτίου 1922

Προεδρία κ. Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗ ΛΟΜΒΑΡΔΟΥ

(ὥρα 12.10′ π.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ὑπεβλήθη τὸ ἑξῆς ψήφισμα. (Ἀναγινώσκει). «Κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης Συντακτικῆς Συνελεύσεως, δημόσιοι ὑπάλληλοι διοριζόμενοι Ὑπουργοὶ λογίζονται ὡς ἐν ἀδείᾳ διατελοῦντες».

§2ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Τὶ εἶναι αὐτό;

§3Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Διὰ νὰ μὴ εἶναι ἀνάγκη ἀναδιορισμοῦ· Ἐγένοντο Ὑπουργοὶ οἱ κ.κ. Ζαΐμης καὶ Πολυγένης δέον νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἐν ἀδείᾳ διατελοῦντες, ἵνα παραιτούμενοι ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ Ὑπουργοῦ μὴ ἔχωσιν ἀνάγκην νέου διορισμοῦ.

§4Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ μὲν ἀντικείμενον τοῦ ψηφίσματος εἶναι πιθανὸν νὰ μὴ προσκρούῃ ἀντισυνταγματικῶς, διότι στηρίζεται ἐπὶ τῆς λογικῆς, ἀλλ’ ὁ τρόπος καθ’ ὅν ζητεῖται ἡ ψήφισίς του εἶναι ἀντικανονικός, διότι ἡ Συνέλευσις ἀποφαίνεται διὰ ψηφισμάτων, ὅταν πρόκειται περὶ θεσμῶν συνταγματικῶν, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ νομοθετικῆς ὕλης, θὰ ἀποφανθῇ διὰ τῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ. Θὰ ὑποβληθῇ λοιπὸν νομοθέτημα καὶ ὄχι διὰ ψηφίσματος.

§5Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸ ἐθεωρήσαμεν ζήτημα Συνταγματικόν.

§6Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι κάθε ἄλλο παρὰ Συνταγματικὸν εἶναι.

§7Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀσυμβιβάστου.

§8Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Περὶ ἐπανόδου τοῦ διορισθέντος Ὑπουργοῦ εἰς τὴν θέσιν του, ὡς δημοσίου ὑπαλλήλου. Καὶ προκειμένου περὶ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου θὰ πρόκειται περὶ ἀναδιορισμοῦ ἄνευ ψηφίσματος τῆς σχολῆς. Εἴμεθα σύμφωνοι κατ’ οὐσίαν. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν τιμὴν νὰ εἶναι σύμβουλος τοῦ Στέμματος, βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ὑπαχθῇ καὶ πάλιν ὑπὸ ψήφισμα συναδέλφων του. Τὸ ζήτημα εἶναι λογικὸν ἀλλὰ Συνταγματικῶς δὲν στέκεται. Εἶναι καθαρὰ νομοθετικὴ ὕλη. Νὰ φέρετε νομοθέτημα νὰ τὸ ψηφίσωμεν.

§9Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὰ ἀσυμβίβαστα διὰ τὴν θέσιν τοῦ μέλους τῆς Συνελεύσεως, εἶναι σχετικὰ μὲ τὰ ἀσυμβίβαστα.

§10Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Προκειμένου περὶ τῆς συμπτώσεως τῆς ἰδιότητος τοῦ πληρεξουσίου πρὸς τὴν ἰδιότητα τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου βεβαίως ὑπάρχει Συνταγματικὴ ὕλη καὶ διὰ τοῦτο θ’ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις διὰ ψηφίσματος, ἀλλ’ ἀσυμβίβαστον Ὑπουργοῦ καὶ δημοσίου ὑπαλλήλου δὲν κρίνεται ἔτσι. Κρίνεται ὁ τρόπος τῆς ἐπανόδου τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου εἰς τὴν θέσιν ἀφ’ ἧς παύσῃ νὰ εἶναι Ὑπουργός. Εἶναι ὕλη νομοθετική. Εἶμαι σύμφωνος ἀλλὰ νὰ γίνῃ νομοθέτημα. Νὰ ἀποσυρθῇ καὶ νὰ ὑποβληθῇ νομοθέτημα.

§11Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι, πάντως νὰ διευκρινισθῇ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως νομοθετικῆς, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δὲν εἶναι ἁπλῶς, δημόσιος ὑπάλληλος. Διὰ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ὁ Ὑπουργὸς ἔχει καὶ μίαν ἄλλην ἰδιότητα κλπ. τῆς τοῦ ἁπλοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἄν ἔχῃ ἤ δὲν ἔχει τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ, διότι ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ἄμεσος ἐντολοδόχος καὶ ἄμεσος ἀντιπρόσωπος τῆς ἐν τῇ Βουλῇ πλειοψηφίας. Ἑπομένως ἔχει πρωτευόντως τὴν βουλευτικὴν ἰδιότητα καὶ δευτερευόντως τὴν ὑπαλληλικήν. Ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη νὰ καθορισθῇ καὶ διὰ διατάξεως ἴσως ἐν τῷ μέλλοντι Συντάγματι, ποία εἶναι ἡ θέσις τοῦ Ὑπουργοῦ ἐν σχέσει πρὸς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, ἐὰν δηλαδὴ ἕνας ἀνώτερος δικαστὴς ἤ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου γενόμενος Ὑπουργός, τὶ θὰ εἶναι ἐν σχέσει μὲ τὴν ἄλλην ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν θὰ εἶχεν· διότι ἄν ἐπρόκειτο περὶ ἁπλῶς δημοσίου ὑπαλλήλου μίαν ἐκ τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ὅπου δὲν ὡρίζετο τὸ ἀσυμβίβαστον. Κατὰ θεωρίαν δὲν ὑπάρχει ἀσυμβίβαστον παρὰ ἐκεῖ ὅπου ὁρίζεται. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μία πρόνοια. Τὸ ὑποβαλλόμενον ψήφισμα ἄς ἀποσυρθῇ καὶ ἄς ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοιαν ὡς πρὸς τὸ ψήφισμα τοῦτο.

§12Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς προσωπικῶν ἐπιδομάτων εἰς τοὺς λειτουργοὺς τῆς Δημοτικῆς καὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως».

§14ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε. Τὸν λόγον.

§15Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφόσον πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις καὶ νὰ ὑποβληθῶσι τροποποιήσεις, θὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις. Ἄλλως θὰ ψηφισθῇ καὶ θὰ ἐφαρμοσθῇ ἀμέσως.

§16Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ «ἐπὶ 6 μήνας».

§17Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχει ἀνατυπωθῇ;

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§19Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ διανεμηθῇ τότε.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διενεμήθη.

§21Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν πρόκειται νὰ τὸ τροποποιήσωμεν, νὰ τὸ ἀναβάλωμεν διότι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν τροποποιούμενον νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε εἰς τὸ σύνολον.

§22Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Χθὲς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ περιλάβῃ εἰς τὸ ἐπίδομα καὶ τοὺς προσωρινοὺς ἤ ἐκτάκτους δημοδιδασκάλους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐλάχιστοι καὶ οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν γλισχρότατον μισθόν. Τὰ περισσότερα σχολεῖα Μακεδονίας ἔχουν τοιούτους διδασκάλους καὶ κινδυνεύουν νὰ κλείσουν.

§23Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἰμπορεῖ νὰ γίνῃ τροποποίησις, ἄν ὑπάρχουν ἐλλείψεις δύναται νὰ ὑποβληθῇ νέα πρότασις.

§24Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον νόμος τοῦ Κράτους, ἀπόψε πρέπει νὰ τὸ δεχθῶμεν ὅπως ἔχει καὶ κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν φροντίζομεν διὰ τὴν διόρθωσιν.

§25ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ ψηφισθῇ, νὰ ψηφισθῇ. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συνάψεως ἐσωτερικοῦ ἀναγκαστικοῦ δανείου μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 1.600.000.000 δραχμῶν». Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκεται).

§27Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγράφεται περὶ ποσοῦ 1.600.000.000 ἐνῷ πρόκειται περὶ 1.500.000.000 Μήπως πρόκειται περὶ λάθους τυπογραφικοῦ;

§28Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν πρόκειται περὶ λάθους ἀλλὰ περιελήφθησαν εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο καὶ τὰ μονόδραχμα, δίδραχμα καὶ πεντηκοντάλεπτα κέρματα τοῦ Κράτους, ἅτινα δὲν εἶχον περιληφθῇ.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις ὅπως ψηφισθῇ τὸ 1ον ἄρθρον;

§30ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται τὸ 1ον ἄρθρον).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον. (Ἀναγινώσκει). Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Α. Εὐταξίας ἔχει τὸν λόγον.

§32Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, κατὰ τὴν τελευταίαν του ἀγόρευσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, πλὴν τῆς συνήθους αὐτῷ χειμαρρώδους εὐγλωττίας ἐπέδειξε τοσαύτην διαλεκτικὴν καὶ δικανικὴν δεινότητα ὥστε ὁμολογῶ ὅτι συνήρπασε καὶ ἐμὲ ἀκόμη. Ἕνεκα τούτου ἐδέησε νὰ παρέλθῃ χρόνος τις, ὅπως συνέλθω ἐκ τῆς πρώτης ἐντυπώσεως καὶ ἀναλάβω ἐκ τῆς μαγγανείας καὶ δυνηθῶ οὕτω νὰ ὑπερασπίσω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου. Δύο εἴδη, κύριοι, ἀναγκαστικῶν δανείων ἀναγνωρίζει ἡ ἐπιστήμη καὶ ἐφαρμόζονται ἐν τῇ πράξει. Ἕν τῶν δανείων τούτων εἶναι τὸ διὰ Τραπεζιτικῶν γραμματίων ἀναγκαστικῶς κυκλοφορούντων. Ἕτερον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δι’ ὁμολογιῶν ἐπιβάλλεται ἀναγκαστικῶς εἰς τοὺς δυναμένους νὰ φέρωσιν αὐτό. Οὐδαμοῦ τοῦ ἄλλου κόσμου ἔχει ἐφαρμοσθῆ ποτὲ τρίτον τι εἶδος ἀναγκαστικοῦ δανείου. Ἐνόμισαν τινὲς ὅτι παραπλήσιον πρὸς τὸ νῦν προτεινόμενον εἶδος ἀναγκαστικοῦ δανείου τὸ τοῦ Λῶ, ὅστις ἐν Γαλλίᾳ καθ’ ὅν χρόνον εἶχον ἐκδοθῆ ὑπὲρ τὰ 3½ δισεκατομμύρια τραπεζιτικῶν γραμματίων—καταπληκτικὴ πληθώρα διὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην—ἐνόμισεν ὅτι ἠδύνατο νὰ βελτιώσῃ κάπως τὴν κατάστασιν ὑποτιμῶν αὐτὰ εἰς τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας, οὐδέποτε ὅμως ἐσκέφθη αὐτὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γίνεται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου.........

§33Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι βέβαια.

§34Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. ...... ἤτοι νὰ ἀποκόψῃ ἐκ τῶν ἐν κυκλοφορίᾳ γραμματίων τὸ ἥμισυ καὶ τοῦτο νὰ προσφέρῃ ὡς δάνειον εἰς τὸ δημόσιον. Ἐπιστεύθη, κύριοι, παρὰ πολλοῖς, διότι ἐλέχθη καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅτι πράγματι διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου δανειζομένου τοῦ Κράτους τὰ 1500 ἑκατομμύρια κατ’ ἀρχὰς καὶ νῦν 1600 ἑκατομμύρια, περιορίζεται ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία εἰς 1500 ἑκατομμύρια.

§35Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§36Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Ἄν ἦτο ἀληθὲς ἔπρεπε νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν τὴν σύμβασιν τὴν νέαν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐν τῇ ὁποία ἀναγράφεται ρητῶς ὅτι, πλὴν τῶν 550 ἑκατομμυρίων τῶν νέων Τραπεζιτικῶν γραμματίων, τὰ ὁποῖα θὰ κυκλοφοροῦν διὰ λογαριασμόν των, θὰ ἐξακολουθῶσι κυκλοφοροῦντα καὶ πάντα τὰ προηγούμενα Τραπεζιτικὰ γραμμάτια, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐκδοθῇ δυνάμει τῶν συμβάσεων τοῦ 1920 καὶ 1921. Ὁμοῦ καὶ μετὰ τῶν γραμματίων ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, θὰ ἔχωμεν εἰς κυκλοφορίαν, μετὰ τοῦ δανείου τοῦ ἀναγκαστικοῦ τοῦ Κράτους, θὰ ἔχωμεν κυκλοφορίαν 3.330 ἑκατομμύρια.

§37Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν εἴχατε τὴν καλωσύνην νὰ προσδιορίσητε τὸ θά, διότι τὸ θά, εἶναι μέλλον ἀποτέλεσμα.

§38Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν Τραπεζιτικῶν γραμματίων θὰ ἔχωμεν αὐτὸ τὸ ποσόν. Ἤδη ἀναγράφεται ἐν τῇ καταστάσει τῆς Τραπέζης τῇ μηνιαίᾳ, ὅτι δικαιοῦται αὕτη νὰ κυκλοφορήσῃ 1600 τόσα ἑκατομμύρια, εἰς αὐτὰ προστίθενται τὰ 1000 τόσα ἑκατομμύρια τοῦ ΓΧΜΒʹ. Ἐὰν προστεθοῦν καὶ τὰ 47 ἑκατομμύρια ὑπόλοιπα ἐκ τῆς πωλήσεως τῆς κυκλοφορίας ταῦτα πάντα συμποσοῦνται εἰς 2.647 ἑκατομμύρια μετὰ τῆς προσθήκης τῶν 550 ἑκατομμυρίων θὰ ἔχωμεν 3197 ἑκατομμύρια.

§39Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς ἐρωτῶ πότε θὰ τὰ ἔχωμεν;

§40Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἅμα τῇ ἐκδόσει παρὰ τῆς Τραπέζης.

§41Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τότε δὲν ἔχετε δίκαιον, διότι ἅμα τῇ ἐκδόσει τῶν νέων τραπεζογραμματίων θὰ ἀποσυρθοῦν ἐκ τῆς κυκλοφορίας.

§42Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγώ, κ. Ὑπουργέ, ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν σύμβασιν τῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία θὰ ψηφισθῇ καὶ θὰ δημοσιευθῇ ὡς νόμος μετὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Λοιπὸν εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δὲν ἀναγράφεται ὅτι θὰ περιληφθῇ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία συνεπείᾳ τοῦ δανείου αὐτοῦ τοῦ ἀναγκαστικοῦ τοῦ Κράτους εἰς 1600 ἔτι ἑκατομμύρια. Τοὐναντίον δὲ εἰς τὴν σύμβασιν τῆς τραπέζης λέγεται ρητῶς, (ἀναγινώσκει) «ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς .............................................κλπ.»

§43Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν δὲν ἦτο πέραν τοῦ ποσοῦ ἦτο περιττὴ ἡ σύμβασις.

§44Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Προχθὲς σᾶς παρεκάλεσα νὰ σᾶς κάμω μίαν διακοπὴν καὶ μοῦ εἴπατε ὄχι. Παρακαλῶ εἰς τὸ τέλος, ἐὰν θέλετε νὰ μὲ ἐρωτήσετε, θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἀλλὰ πλήν, κύριοι, τῶν 330 χιλ. 100 ἑκατομμύρια ἐπικουρικῶς θὰ κυκλοφορήσουν κατ’ ἀρχὰς ὡς ἀποκόμματα, βραδύτερον δὲ ὡς ὁμολογίαι ἑκατοντάδραχμοι καὶ τὰ 1600 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα παραχωρεῖ σήμερον εἰς τὸ Κράτος ὡς δάνειον, δὲν περιορίζεται λοιπὸν ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ἀλλ’ αὐξάνει ἐν τῷ φανερῷ μὲν εἰς 3100 ἑκατομμύρια, ἐκ τοῦ ἀφανοῦς δὲ ὁμοῦ μετὰ τῶν ὁμολογιῶν καὶ τῶν προσωρινῶν ἀποκομμάτων εἰς τέσσαρας χιλιάδας ἑξακόσια ἑκατομμύρια. Καὶ θέλετε, κύριοι, ὑπὸ τοιαύτην αὔξησιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας νὰ βελτιωθῇ ἡ ἀνταλλακτικὴ ἀξία τῆς δραχμῆς ἡμῶν καὶ νὰ ἴδωμεν ὑποτιμημένον τὸ συνάλλαγμα; Ἐπὶ τῇ ἀνακοινώσει τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἴδετε τὸ ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα ἀνερχόμενον εἰς ὕψη. Ὅταν ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος οὗτος καὶ ἡ σύμβασις τῆς Τραπέζης, τότε θὰ ἴδητε κατὰ πόσον ἔτι μᾶλλον θὰ ἔχητε ὕψωσιν τοῦ συναλλάγματος καὶ ἔκπτωσιν τῆς ἐδῶ ἀξίας τῆς δραχμῆς. Κύριοι, εἶναι βεβαίως πρωτότυπον τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον μᾶς προτείνει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο ἦτο τόσον μεγαλοφυές, ὅπως παρεστάθη ἐνταῦθα, δὲν νομίζετε ὅτι θὰ ἦτο ἀπορίας ἄξιον, πῶς εἰς ἄλλας χώρας δὲν ἐφηρμόσθη; Εἰς ἄλλας χώρας ὅπου δὲν ἔχουν τοιαύτην ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν ὅπως ἡμεῖς ἐκ 2500 ἑκατομμυρίων δραχ. ἀλλ’ ἐξ 100 χιλ. ἑκατομμυρίων δραχμῶν, οὐδεὶς ποτὲ ἐσκέφθη νὰ καταφύγῃ εἰς τοιοῦτον μέσον. Δὲν ἐσκέφθησαν τοιοῦτον μέτρον τόσοι πρακτικοὶ καὶ σοφοὶ ἄνδρες. Ἐπέπρωτο λοιπὸν νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν ἡμεῖς.

§45ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὑποβιβάζετε τὴν ἀξίαν τοῦ Ἕλληνος.

§46Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διισχυρίσθην, κύριοι, ἐγὼ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον πλήττει κυρίως τὰς ἀπορωτέρας τάξεις. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ πολλὴν ὥραν προσεπάθησε νὰ ἀποδείξῃ ὅτι δὲν ἔχω δίκαιον. Καὶ ἀπέδειξεν τὸ ὄντι ὅτι οἱ πλούσιοι ἔχουσι πάντοτε περισσότερα χρήματα ἀπὸ τοὺς πτωχούς. Ἑπομένως οἱ πλούσιοι θὰ ὑποβληθῶσι εἰς ὀλιγώτερον βάρος κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ παρόντος νόμου. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἠθέλησε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του σοβαρῶς ἕν ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐπροτάξαμεν, ὅτι δηλαδὴ οἱ πλούσιοι τὰ χρήματά των φροντίζουσι καὶ τὰ ἐνδύουσιν εἴτε εἰς κτήματα, εἴτε εἰς ἀξίας, εἴτε εἰς καταθέσεις τῶν Τραπεζῶν. Συνήθως ἔχουσιν ἀνοικτὸν λογαριασμόν, δυνάμει τοῦ ὁποίου τὰ καθημερινά των ἔξοδα μόνον ἔχουσιν. Ἐνῷ ἡ ἀπορωτέρα τάξις δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἔχει ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν της εἰς τὰ θυλάκιά της. Αὐτοὶ θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰ βάρη τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Θὰ ὑποβληθῇ ὁ μικρόκοσμος, ὅταν θὰ ὑπάγῃ νὰ διαθέσῃ ἕνα 25δραχμον ἵνα προμηθεύσῃ τὰ ἀναγκαῖα δι’ ἑαυτόν, θὰ μάθῃ ὅτι τὸ ἥμισυ αὐτοῦ ἀποκόπτεται ὡς δάνειον τοῦ Δημοσίου· ἕν 10δραχμον διὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἀποκόπτεται, οὕτω δὲ τὸ δίδραχμον, καὶ τὸ μονόδραχμον καὶ τὸ 50λεπτον. Φαντάζεσθε, κύριοι, τὶ θὰ ἔχῃ νὰ γίνῃ μὲ τὴν ἀποκοπὴν ὅλων αὐτῶν τῶν νομισμάτων. Φαντάζεσθε κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν ἕκαστος κάτοικος νὰ τρέχῃ εἰς τὴν Τράπεζαν διὰ νὰ καταθέσῃ αὐτὰ πρὸς ἐνεχειρίασιν ἢ πρὸς ἀνταλλαγὴν μὲ ὁμολογίας. Ἐννοεῖται τὶ θὰ συμβῇ ἰδίως εἰς τὰ ἀπόκεντρα χωρία. Θὰ εἶναι ἠναγκασμένοι οἱ ἀγρόται, οἱ χωρικοί, νὰ τρέχωσι εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν των, ὅπου ὑπάρχουσιν ὑποκαταστήματα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ ν’ ἀντικαταστήσωσιν αὐτά. Καὶ θὰ ὑφίστανται μεγαλειτέρας δαπάνας ἀπὸ τὴν ἀξίαν τῶν ἀποκομμάτων αὐτῶν. Θὰ ἐπέλθῃ, κύριοι, μεγάλη σύγχυσις κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι δὲν δύναται πλέον νὰ τεθῇ ἐν ἀμφιβόλῳ εἶναι, ὅτι θὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ δάνειον τοῦτο κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν τὸν πτωχόκοσμον, τοὺς μικροεισοδηματίας. Παίρνω τὴν κατάθεσιν τῶν Τραπεζῶν. Ἡ Τράπεζα ἡ Ἐθνικὴ ἔχει ἐν ὄψει καταθέσεις περὶ τὰ 800 ἑκατομμύρια, ἔχει δὲ συγχρόνως καὶ καταθέσεις εἰς τὸ Ταμιευτήριον ἕως 200 ἑκατομμύρια. Αἱ καταθέσεις τοῦ Ταμιευτηρίου ἔχουσι τόκον 4% ἐν ᾧ αἱ μεγάλαι καταθέσεις ἔχουσι τόκον ὀλιγώτερον. Λοιπὸν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἤ αἱ Τράπεζαι δὲν εἶνε δυνατὸν ποτὲ νὰ καλέσωσι τοὺς καταθέτας τῶν μεγάλων ποσῶν διὰ νὰ τοὺς πληρώσουν.

§47Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀνεγνώσατε τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη χθές. Ἔχω δὲ τὴν διαβεβαίωσιν τῆς διοικήσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ὅτι 99% δὲν θὰ θιχθῶσι τὰ ταμιευτήρια.

§48Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ θέσητε αὐτὸν τὸν ὅρον ὅτι τὰ Ταμιευτήρια δὲν θὰ θιχθῶσιν εἰς τὸν νόμον.

§49Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν εἶχε καμμίαν δυσκολίαν νὰ θέσῃ αὐτὸν τὸν ὅρον εἰς τὸν νόμον, ἀπέφυγα ὅμως νὰ τὸν θέσω, διότι τοῦτο θὰ ἐπέφερε τὴν ἀνάληψιν τῶν καταθέσεων ἐκ τῶν ἄλλων Ταμιευτηρίων ὅλων τῶν ἄλλων Τραπεζῶν καὶ τὴν μετάθεσιν αὐτῶν εἰς τὰ ἰδικά της Ταμιευτήρια.

§50Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι θὰ εἶναι δῶρον ἄδωρον, διότι καὶ ἄν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν ἤθελε νὰ θέση τοῦτο εἰς τὸν νόμον ἔπρεπε νὰ γίνῃ. Ἔχω δὲ τὴν πληροφορίαν ὅτι μία Τράπεζα ....................

§51Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε τὴν ἰδέαν ὅτι μετὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐδῶ καὶ ἡ ὁποία θὰ περιληφθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ θὰ μείνουν πολλὰ ποσὰ εἰς τὰ ταμεῖα τῆς Τραπέζης αὐτῆς περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε καὶ ἡ ὁποία δὲν ἠξεύρω ποία εἶναι.

§52Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Οἱ πλούσιοι ἔχουσι τὰ χρήματά των ἐνδύσει εἰς ἀξίας, εἰς κτήματα, εἰς χρεώγραφα, εἰς μετοχάς. Εἶναι δυνατὸν τὰ κεφάλαια αὐτὰ νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νομοσχεδίου; Βεβαίως ὄχι. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι μόνον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι περιωρισμένην περιουσίαν διὰ τὰς καθημερινάς των ἀνάγκας, ἐκεῖνοι θὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου τούτου. Ἐγώ, κύριοι, ὑπέδειξα ἄλλον τρόπον χάριν τῆς πληρώσεως αὐτῆς τῆς ὁμολογουμένως ἐπειγούσης ἀνάγκης τοῦ Δημοσίου Ταμείου, τρόπον ὅστις ἔχει δοκιμασθῆ ἤδη. Ὁ τρόπος οὗτος εἶναι ὁ διὰ τῆς ἐκδόσεως ὁμολογιῶν ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἐκδίδῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τὰ ἑκάστοτε ἀναγκαῖα εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον γραμμάτια. Αἱ ὁμολογίαι δὲ αὗται ὀλίγον κατ’ ὀλίγον θέλουσιν ἐπιβληθῆ εἰς ἐκείνους τῶν εὐπόρων ἐν Ἑλλάδι, οἵτινες δυνατὸν νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸ βάρος αὐτό. Καθ’ ὅσον δὲ αἱ ὁμολογίαι αὗται θὰ πραγματοποιοῦνται θὰ ἀποσύρωνται τὰ σχετικὰ τραπεζικὰ γραμμάτια. Ἀλλὰ λέγετε ὑμεῖς. Ἡμεῖς ἔχομεν ἀνάγκην χρημάτων ἐπείγουσαν.

§53Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ δὲν τὰ λέγομεν ἐπ’ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον σεῖς τώρα λέγετε.

§54Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον. Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐκδώσῃ ἐφ’ ἅπαξ τὰς ὁμολογίας τοῦ 1½ ἑκατομμυρίου. Ἐφ’ ὅσον δὲ ἔχει ἀνάγκην, θὰ δίδῃ ἀπὸ τὰς ὁμολογίας αὐτὰς εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ ἡ Τράπεζα θὰ παραδίδῃ τραπεζογραμμάτια. Αὐτὸ ἔγινε καὶ εἰς ἄλλα Κράτη, εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ ἀλλαχοῦ.

§55Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δι’ αὐτὸ ἐπῆγαν καλά.

§56Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπιτρέπετε, κ. συνάδελφε, νὰ σᾶς διακόψω.

§57Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁρίστε.

§58Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς ἐρωτῶ, τὶ καθιστᾷ τὴν ἀξίαν ἑνὸς χαρτονομίσματος; Ἡ πεποίθησις τῶν δι’ αὐτοῦ συναλλασσομένων ἐπ’ αὐτό. Ὑπάρχει πεποίθησις πλέον ἐπὶ τοῦ χαρτονομίσματος τὸ ὁποῖον ἤρχισε νὰ διχοτομῆται;

§59Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως ὄχι.

§60Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἑπομένως καλλίτερον εἶναι νὰ προτιμηθῇ ἡ ἔκδοσις χαρτονομίσματος, διότι αὕτη τοὐλάχιστον δὲν θὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἀγανάκτησιν τὴν ὁποίαν ἐπέφερε τὸ προτεινόμενον σύστημα. Ποῖος εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ πεποίθησιν εἰς τὸ νόμισμα, ὅταν βλέπῃ αὐτὸ οὕτω πῶς διχοτομούμενον καὶ λαμβάνει ὑπ’ ὄψει, ὅτι αὐτὸ δύναται νὰ συμβῇ καὶ πάλιν. Ὅταν τοῦτο εἶναι βέβαιον καὶ ὅταν κατὰ τοῦ τοιούτου ἐπιχειρήματος οὐδὲν ἐπιχείρημα ἀντετάχθη ἕνα μόνον δύναται νὰ ἀντιταχθῇ ὅτι εἶναι προτιμωτέρα ἡ ἔκδοσις χαρτονομίσματος.

§61Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα ὅτι ἔχει κλονισθῇ ἡ πεποίθησις τῆς κοινωνίας ἐπὶ τοῦ χαρτονομίσματος. Δὲν εἶναι ζήτημα, ὅτι θέλει παρακωληθῇ ἡ συρροὴ ξένου συναλλάγματος ἰδίως ἐξ Ἀμερικῆς, ὅταν ἐκεῖ εἰξεύρουν ὅτι ὅταν ὄντως ἔγινε τοιαύτη ἀρχὴ κάλλιστα δύναται νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ δὶς καὶ τρίς. Καὶ διὰ τοῦτο εἶπον ἐγώ, ὅτι προτιμώτερον εἶναι ἐπὶ τῇ βάσει ὁμολογιῶν τοῦ Δημοσίου νὰ ἐκδώσῃ ἡ Τράπεζα τραπεζιτικὰ γραμμάτια μέχρις ὡρισμένου ποσοῦ. Αὐτὸ ἐγένετο πανταχοῦ, αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ καὶ ἐνταῦθα.

§62Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἤθελον δὲ νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο. Νομίζετε ὅτι ἔχει πρωτότυπόν τι ἡ παρουσιαζομένη μέθοδος; Ὄχι. Διότι εἶναι μέθοδος τὴν ὁποίαν ἀπεπειράθη νὰ μεταχειρισθῇ ὁ Σολωμών, διὰ νὰ ἐξεύρῃ τὴν πραγματικὴν μητέρα, ποία εἶναι ἡ μήτηρ ἡ περιβάλλουσα τὸ βρέφος διὰ τῆς στοργῆς, ποία εἶναι ἡ ἀδιαφοροῦσα δι’ αὐτό;

§63Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριοι, δὲν εἶναι μόνον ἡ πληθώρα τῶν τραπεζογραμματίων παρ’ ἡμῖν, ἥτις ἐπέφερε τὴν ἔκπτωσιν αὐτήν. Ἡ ὅλη δημοσιονομικὴ καὶ οἰκονομικὴ πολιτικὴ ἡμῶν συνετέλεσεν εἰς τοῦτο. Συνετέλεσαν τὰ μεγάλα ἐλλείμματα τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡμῶν. Συνετέλεσαν οὐχ’ ἧττον καὶ τὰ ἐλλείμματα τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου. Συνετέλεσαν ἡ πολυτέλεια καὶ ἡ σπατάλη ἥτις ἐπεκράτησεν ἐν τῇ διαχειρίσει τοῦ δημοσίου πλούτου, αἱ μεγάλα καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι καὶ πρὶν καὶ τὴν σήμερον λαμβάνουσιν χώραν παρ’ ἡμῖν. Τὴν δὲ σπατάλην τοῦ δημοσίου ἀπεμιμήθη καὶ ὁ λαὸς καὶ ἐξέρχεται, κύριοι, ἀθρόον τὸ συνάλλαγμα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἔχομεν οὕτω πως ὑπερτίμησιν αὐτοῦ, ὑποτίμησιν δὲ τῆς ἡμετέρας δραχμῆς. Δὲν εἶναι λοιπὸν μόνη ἡ αὔξησις τοῦ κυκλοφοροῦντος τραπεζογραμματίου, ἀλλ’ εἶναι καὶ οἱ ἄλλοι οὗτοι λόγοι οἵτινες συντελοῦσιν εἰς τὴν ἔκπτωσιν τῆς χαρτίνης ἡμῶν δραχμῆς. Ἀλλά, κύριοι, ἐὰν ἐξεδίδαμεν νέα τραπεζιτικὰ γραμμάτια ἐπὶ τῇ βάσει ὁμολογιῶν τοῦ κράτους καὶ καθ’ ὃν τρόπον ἐγὼ ὑποδεικνύω, βεβαίως δὲν θὰ εἴχομεν τὴν ὑποτίμησιν τῆς χαρτίνης δραχμῆς οἵαν ἔχομεν σήμερον, διότι ἐγὼ ὑποστηρίζω, ὅτι πρέπει αἱ ὁμολογίαι αὗται νὰ τοποθετηθῶσιν εἰς τὰς εὐπόρους ἐκείνας τάξεις, αἵτινες δύνανται νὰ ἀναλάβωσι τὸ βάρος αὐτῶν, καὶ καθ’ ὅσον θὰ τοποθετῶνται θὰ ἀποσύρεται ἀνάλογον ποσὸν τραπεζιτικῶν γραμματίων. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠμφισβήτησε ὅτι εἶναι δυνατόν ποτὲ νὰ ἐξευρεθῇ ὁ καταλληλότερος τρόπος. Ἐγὼ ὑπέδειξα ὅτι ὡς πρώτη βάσις ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσωσι οἱ φορολογικοὶ κατάλογοι τῆς καθαρᾶς προσόδου. Ἐννοεῖτε ὅτι ἀπαιτεῖται νὰ συμπληρωθῶσιν οὗτοι ἀπὸ πολλὰς ἐπόψεις, ἀλλὰ πρὸς τοῦτο δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσι αἱ οἰκονομικαὶ ἡμῶν ὑπηρεσίαι. Καὶ καθ’ ὅσον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ βεβαιοῦται ἡ ἱκανότης ἑκάστου πολίτου νὰ ἀναλάβῃ μέρος τοῦ δανείου τούτου νὰ καταλογίζεται εἰς αὐτόν, νὰ ὑποχρεοῦται νὰ παίρνῃ τὰς σχετικὰς ὁμολογίας καὶ τότε νὰ ἀποσύρεται τὸ ἀνάλογον τραπεζιτικὸν γραμμάτιον. Κύριοι, ἐὰν ἐξεδίδοντο κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰ νέα τραπεζιτικὰ γραμμάτια, οὐδένα κίνδυνον θὰ διετρέχωμεν νὰ ἴδωμεν ἀνυψούμενον περαιτέρω τὸ συνάλλαγμα, τὸ ἐξωτερικόν, καὶ καταπίπτουσαν τὴν ἀξίαν τῆς δραχμῆς.

§64Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Κύριε Εὐταξία, μίαν ἐρώτησιν. Τίνι τρόπῳ θὰ ὑπεχρεοῦντο ἀναλόγως τῆς καθαρᾶς προσόδου νὰ καταθέσουν αὐτὸ τὸ ποσόν;

§65Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καθ’ ὃν τρόπον, ἀγαπητὲ συνάδελφε, ὑποχρεοῦνται σήμερον νὰ πληρώσουν τὸν φόρον τῆς καθαρᾶς προσόδου.

§66Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐξ οἰκείων τὰ βέλη, κ. Εὐταξία.

§67Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἐξεύρῃ αὐτὸ τὸ ποσὸν τῶν 1500 ἢ 1600 ἑκατομμυρίων. Τὸν διαψεύδει ὅμως ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς ἐδήλωσε προχθές, εἰσάγων τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κράτους τοῦ ἔτους 1921–1922, ὅτι ἀπὸ 250 ἑκατομμύρια ἔσοδα τὰ ὁποῖα εἴχομεν ἄλλοτε εἰς τὰ 1914, ἀνῆλθον τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς 714 ἑκατομμύρια, αὐτὸς παρουσιάζει νέα φορολογικὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ αὐξήσῃ αὐτὰ κατὰ 600 ἑκατομμύρια ἀκόμη. Ὅταν, κύριοι, εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπράξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς οὐχὶ ἐφ’ ἅπαξ, ἀλλὰ κατ’ ἔτος 600 ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον φόρους, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐφ’ ἅπαξ νὰ εἰσπραχθῶσι τὰ 1500 καὶ 1600 ἑκατομμύρια, ἄν οὐχὶ ἐντὸς 6 μηνῶν, ἔστω ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἢ καὶ 2 ἐτῶν, ὅταν μάλιστα αὐτὰ δὲν πρόκειται νὰ πληρωθῶσιν ὡς φόροι κατὰ σειρὰν ἐτῶν, ἀλλ’ ἐφ’ ἅπαξ ὡς δάνειον καὶ μὲ τόκον ἄξιον λόγου καὶ μὲ ἀσφάλειαν. Κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ σχεδίου πρωτοτύπου, διότι ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐπρωτοτύπησα. Πρόκειται περὶ συνδυασμοῦ συστημάτων ἀπαντώντων ἀλλαχοῦ. Ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν ἔκδοσιν ὁμολογιῶν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τραπεζιτικῶν γραμματίων ἐν Γαλλίᾳ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος ὅπως οὗτος ἐφαρμόζεται ἐν Ἀγγλίᾳ. Ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος, κύριοι, ἐν Ἀγγλίᾳ ἐφαρμόζεται ἐπὶ τῇ βάσει προοδευτικῆς κλίμακος. Ἕκαστος ἀναλόγως τῆς περιουσίας του καταβάλλει τὸν φόρον αὐτὸν εἰς τὸ δημόσιον. Ὁσάκις δὲ τὸ κράτος περιέρχεται εἰς ἀνάγκας μεγάλας δὲν καταφεύγει εἰς δάνεια, ὅπως ἀλλαχοῦ, ἀλλὰ αὐξάνει τὴν προοδευτικὴν αὐτὴν κλίμακα κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε, νὰ εἰσπράττῃ δεκάδας ἑκατομμυρίων λιρῶν περιπλέον τοῦ συνήθους φόρου καὶ νὰ εἰσπράττῃ ὡς φόρον ἐπὶ ἕν καὶ ἐπὶ δύο καὶ τρία καὶ τέσσαρα ἔτη. Δὲν θὰ ἦτο λοιπὸν δυνατὸν καὶ αἱ εὔποροι τάξεις παρ’ ἡμῖν, προκειμένου περὶ δανείου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ ὕψιστα ἐθνικὰ συμφέροντα, νὰ καταβάλωσιν αὐτὸ τὸ ποσὸν ἐφ’ ἅπαξ καὶ ὡς δάνειον; Πρέπει νὰ ἔχωμεν πολὺ ταπεινὴν ἰδέαν περὶ τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν τῶν εὐπόρων, πρέπει νὰ ἔχωμεν πολὺ ταπεινὴν ἰδέαν καὶ περὶ τῶν ἔξω βαθυπλούτων ὁμογενῶν μας διὰ νὰ μὴ παραδεχθῶμεν ὅτι θὰ σπεύσωσι νὰ μετάσχωσι.

§68Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὸν φόρον τῶν ἐκτάκτων κερδῶν.

§69Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ φόρος τῶν ἐκτάκτων κερδῶν, ἀξιότιμε συνάδελφε, δὲν ἐφηρμόσθη, διότι δὲν ἔχομεν ὑπηρεσίας. Πρέπει νὰ ἠξεύρετε ὅτι εἶναι ἀκόμη ἐκκρεμεῖς δηλώσεις 100 ἑκατομμυρίων, διότι δὲν ἔχομεν ὑπηρεσίαν καὶ οἱ ὀλίγοι ἐμπειρογνώμονες οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ οἱ ὑπάλληλοι, ὅπως ἐκαυχήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπεσπάσθησαν ἐκ τοῦ μετώπου καὶ ἔχει παραλύσει οὕτω πως ἡ ὑπηρεσία. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι δὲν ὑπάρχουν αὐτὰ τὰ χρήματα ἐν Ἑλλάδι. Ποῦ θὰ εὑρεθῶσιν; Ἔχουν οἱ ἄνθρωποι κτήματα, ἔχουν ἀμπέλια καὶ σταφίδα εἶπεν—δὲν ἠξεύρω ἄν εἶναι οἱ υἱοὶ τοῦ Τριτσιμπίδα—ἐντούτοις δὲν δύνανται αὐτοὶ νὰ τὰ ρευστοποιήσωσι καὶ νὰ εὕρωσι χρήματα. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρέμεινεν ὑπὸ τὴν τυραννίαν ἐπὶ μακρὸν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ καὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἠξεύρει ἀκόμη ὁποῖος μυθώδης πλοῦτος ἀπεθησαυρίσθη ἐν Ἑλλάδι κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη. Ἀλλ’ ἠδύνατο, κύριοι, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τοὺς ἰσολογισμοὺς τῶν διαφόρων τραπεζῶν νὰ πληροφορηθῇ ἐξ αὐτῶν ὅτι ἔχομεν καταθέσεις μόνον εἰς τὰς τραπέζας πολὺ ἀνωτέρας τῶν 4 δισεκατομμυρίων. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀγνοεῖ ὅτι τὴν σήμερον οἱ ἑκατομμυριοῦχοι ἐν Ἑλλάδι ἀριθμοῦνται κατὰ χιλιάδας. Ἀγνοεῖ ὅτι ἐν μόνῃ τῇ ἰδιαιτέρᾳ του Πατρίδι, ἐν Πάτραις, ἀριθμοῦμεν τὴν σήμερον περὶ τοὺς 900 ἑκατομμυριούχους. Ἔχει ἀμφιβολίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῶσιν αὐτὰ τὰ 1600 ἑκατομμύρια τοῦ ἀναγκαστικοῦ, τοῦ Πατριωτικοῦ τούτου δανείου; Τὸ δὲ ἄλλο μαρτυροῦσι, κύριοι, καὶ τὰ κολοσσιαῖα κέρδη τὰ ὁποῖα ἔχουν νὰ ἐπιδείξουν αἱ διάφοροι Τράπεζαι καὶ αἱ ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι, κέρδη ὑπολογιζόμενα κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος τοὐλάχιστον εἰς πολλὰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων. Τὶ ἄλλο ἀποδεικνύουν τὰ κέρδη τὰ ὁποῖα καὶ ἀπὸ τοὺς ἰδιώτας διὰ τῆς αἰσχροκερδείας πραγματοποιοῦνται; Καὶ ἐάν, κύριοι, αὐτοὶ δὲν φιλοτιμηθῶσιν ἀφ’ ἑαυτῶν νὰ ἐπέλθωσιν ἐπίκουροι διὰ τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τῆς πατρίδος δὲν νομίζετε ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὸ Κράτος νὰ ἐπιδείξῃ τὴν πυγμήν του κατ’ αὐτῶν; Θὰ ἦτο, κύριοι, ἄνισον καὶ ἄδικον τὰ μᾶλλα διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ φορολογῆται ὁ πτωχόκοσμος, ἀποστερούμενος τοῦ ἡμίσεως τῆς κινητῆς του περιουσίας.

§70Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ φορολογίας.

§71Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ νὰ μὴ ὑποβάλλωνται εἰς τὸ δάνειον ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἑκατομμυριοῦχοι, ὅλα αὐτὰ τὰ ἀμύθητα κέρδη, τὰ ὁποῖα ἔχουσι ἀποκομίσει. Κύριοι πληρεξούσιοι, νομίζω ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Συνέλευσις ἔχει καθῆκον ἐπιτακτικὸν νὰ θελήσῃ νὰ ἐπιβάλῃ τὸ δάνειον τοῦτο· νὰ τὸ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτοὺς καὶ μόνον ποῦ δύνανται καὶ ὀφείλουν νὰ μὴ θελήσῃ νὰ τὸ καταρρίψῃ εἰς τοὺς βιοπαλαιστάς, εἰς τὰς ἀπόρους τάξεις, εἰς τοὺς μικροκτηματίας ἤ καὶ τὸν πτωχόκοσμον. Πλὴν τοῦ οἰκονομικοῦ κινδύνου ἀπειλούμεθα καὶ ὑπὸ κοινωνικοῦ πλέον κινδύνου ἐν Ἑλλάδι.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§73Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι. Εἶμαι ὁ πρῶτος, ὅστις ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης διεμαρτυρήθην διὰ τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν σχέδιον νόμου περὶ ἀναγκαστικοῦ δανείου καὶ εἶπον ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ὅτι τὸ δάνειον τοῦτο, ὡς ἔχει, πλήττει τὰς κατωτέρας τάξεις.

§74ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὂχι.

§75Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Αὐτὸ εἶπον. Τὸ νομοσχέδιον ἐτροποποιήθη καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἐτροποποιήθη ἀπὸ βάσεων. Ἐξεταστέον λοιπὸν σήμερον ἄν ὑπάρχει καὶ ἐν τίνι μέτρῳ ἡ πλῆξις τῶν κατωτέρων τάξεων, διότι διστάζω νὰ εἴπω καίτοι ἐπαναλαμβάνω, μετὰ μανίας κατεπολέμησα καὶ κατεψήφισα τὸ νομοσχέδιον, ἐξεταστέον κατὰ πόσον πλήττει τὰς κατωτέρας τάξεις καὶ ποίας, διότι ἐπαναλαμβάνω, τὸ νομοσχέδιον ἐτροποποιήθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε εὑρίσκεται ἐπὶ ἄλλων βάσεων. Καὶ ἤδη ἐξετάσαμεν τὸ πρᾶγμα ἐν τῇ πραγματικότητι. Ἐλάβατε εἰς τὴν κατοχήν σας 1000 δραχ. χαρτονόμισμα, διὰ τοῦ νομοσχεδίου παραμένουσιν αἱ 500 δραχμαί, τὸ δὲ ὑπόλοιπον τῶν 500 δραχμῶν ἀνταλλάσσεται δι’ ὁμολογιῶν 500 δραχμῶν. Εἶπον τὴν πρώτην στιγμὴν καθ’ ἥν ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον, κύριε Ὑπουργέ, ἐγὼ ἔχω 1000 δραχμάς, μοὶ ἀφίνεις 500 δραχμὰς μοὶ λέγεις τὰς 500 σοὶ τὰς χρεωστῶ, δὲν γνωρίζω πότε θὰ μοὶ τὰς δώσῃς, ἀλλὰ σήμερον τὸ πρᾶγμα μετεβλήθη. Εἴπομεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς λάβετε ἐγγυήσεις, ἐξασφαλίσατε, τοιαύτας ἐγγυήσεις, ὥστε νὰ τὰς καταστήσητε τὰς 500 δραχμὰς ἀσφαλεῖς καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου τόσον ἐγώ, ὅσον καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Μεταρρυθμιστικοῦ κόμματος, ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου ἐδείξαμεν ἐπιμονήν, διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰς 500 δραχμὰς τὰς ὀφείλει τὸ Δημόσιον, τὰς ἐξησφάλισε δι’ ἐγγυήσεων μεγάλων, διότι δὲν μοὶ ἀφαιροῦνται, ἀντὶ νὰ μοὶ δώσῃ 500 δραχμὰς μοὶ δίδει μίαν λαχειοφόρον τῶν 500 δραχμῶν, τὴν ὁποίαν δίδω εἰς τὸ Χρηματιστήριον καὶ λαμβάνω χρήματα.

§76Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Κατ’ ἀρχὴν εἶναι ἡ συζήτησις ἤ κατ’ ἄρθρον;

§77Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν εἶναι καὶ ἡ κατ’ ἀρχὴν συζήτησις. Λυποῦμαι, διότι δὲν εἶσθε ἐντριβὴς τῶν κοινοβουλευτικῶν. Λυποῦμαι, διότι εἶσαι νέος. Ἐκ τῶν ἄρθρων ἐξαρτᾶται καὶ ἡ ἀρχή, εἶναι ζήτημα μαθηματικὸν καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν, ἀδιαφορῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι κατεψήφισα τὸ νομοσχέδιον τὴν πρώτην στιγμήν, δὲν ἕπεται, ὅτι πρέπει νὰ ὁμιλῶ συστηματικῶς. Ἄς ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα ἐν τῇ πραγματικότητι διὰ νὰ ἴδωμεν πῶς ἔχει καὶ τὶ συμβαίνει. Ἐπιμείναμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἐγγυήσεων καὶ ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν· κύριε Ὑπουργέ, δίδετε ἐγγυήσεις τὰς ὑπεγγύους προσόδους τὰς ὑπαγομένας εἰς τὴν Διεθνῆ Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπήν; Πόσα ἑκατομμύρια εἶναι; Λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, τρία ἑκατομμύρια, πόσα ἑκατομμύρια ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου, προσέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς 1600.000.000 δραχμῶν σήμερον, αὔριον θὰ εἶναι περισσότερα, ἑπομένως τὸ ποσὸν εἶναι ἐπαρκές, διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ δάνειον ἐντελῶς, ὡς διετυπώθη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Αἱ εἰσπράξεις ἐκ τῶν φόρων κατατίθενται ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν Τράπεζαν ὑπὸ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ὑπεισέρχεται τὸ κράτος. Εἶναι ἀναξιοπρεπὲς διὰ τὸ Κράτος καὶ εἶναι ζήτημα, ἐὰν θὰ γίνῃ, πάντως εἴπομεν ἐξασφαλίζει τελείως τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου, διότι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ὑποχρεοῦνται νὰ καταθέσωσι τὰς εἰσπράξεις, θέλει ὁλοκλήρους τὸ κράτος, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ τὰς κατακρατήσῃ. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἐγγυήσεις καὶ ἐπ’ αὐτῶν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξωσι ἐγγυήσεις, ἐὰν ἀποδεχθῶμεν ὅτι αἱ ἐγγυήσεις εἶναι πραγματικαί, καὶ ἐὰν ἀποδεχθῶμεν, ὅτι τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἐδήλωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν δὲ νὰ εἶναι ἀνακριβῆ· ἐὰν εἶναι ἀκριβῆ, τὸ δάνειον εἶναι ἐξησφαλισμένον ἐπὶ τόκῳ ἐπαρκῆ καὶ τοκοχρεωλυσίῳ τοιούτῳ, ὥστε, νὰ ἐξασφαλισθῇ ἐντὸς εἰκοσαετίας. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἔχω 1000 δραχμ. καὶ μοὶ δώσητε 500 δραχμ., καὶ διὰ τὰς ἄλλας μοὶ δώσητε ἕν χαρτονόμισμα, τὸ ὁποῖον ἔχει πραγματικὴν ἀξίαν, δὲν χάνω τίποτε, μὲ τὴν διαφορὰν θὰ εὑρεθῶ εἰς προσωρινὴν περιουσίαν δὲν δημεύει ὅμως τὴν περιουσίαν, ὅπως θὰ ἦτο κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι καὶ δεύτερος παράγων, ὁ ὁποῖος ὑπεισέρχεται. Εἴπομεν ὅτι πλήσσει τὰς κατωτέρας τάξεις, ἀλλὰ μετεβλήθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε πλήσσονται περισσότερον αἱ ἀνώτεραι τάξεις, διότι διὰ νὰ ἐξυπηρετηθῇ τὸ δάνειον διπλασιάζεται ὁ συνθετικὸς φόρος, ὁ δὲ συνθετικὸς φόρος, ἐφαρμόζεται διπλασίως κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε πλήσσονται περισσότερον αἱ πλουτοκρατικαὶ τάξεις. Αὐτὸ δὲν ὑπῆρξεν ὅταν ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐγὼ ὁ πτωχός, θὰ πάρω ὁμολογίας τῶν 500 δραχμῶν ἀσφαλῶς, ἐγγυημένας, δὲν χάνω τίποτε ἐφόσον εἶναι ἐγγυημέναι ὁμολογίαι, ἐνῷ ὁ πλούσιος πλήσσεται, διότι, αὐτὸς πληρώνει τὸν τόκον καὶ τὸ τοκοχρεωλύσιον, διότι ὡς βλέπετε ἐκ τοῦ ἐπισυναπτομένου πίνακος περὶ προσθέτου φόρου εἷς πολίτης, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀπὸ 6000 ἕως 18000 ἐτήσιον εἰσόδημα πληρώνει 3% ἐνῷ ὁ ἔχων περισσότερον εἰσόδημα πληρώνει 30%, ἄρα τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμεύσωσι διὰ τόκον καὶ τοκοχρεωλύσιον τοῦ δανείου θὰ τὸ πληρώσωσιν οἱ πλούσιοι καὶ ὄχι οἱ πτωχοί. Ὡς ἐτροποποιήθη λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον μεταβάλλει τὸ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἐν τῇ ἀρχικῇ αὐτοῦ ὄψει ἦτο διέφερεν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ἑπομένως ἀκριβῶς σᾶς εἶπον νὰ ἐξετάσω τὰ πράγματα ἐν τῇ πραγματικότητι. Ἐδῶ τὸ ζήτημα εἶναι. Θεωρεῖτε ἐπαρκεῖς τὰς ἐγγυήσεις, ὥστε αἱ ὁμολογίαι αὐταὶ νὰ ἔχωσι πραγματικὴν ἀξίαν, τὸ δάνειον εἶναι καλόν, ἐὰν αἱ ἐγγυήσεις δὲν εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἀξίαν τῶν ὁμολογιῶν καὶ νὰ ἐξασφαλίσωμεν παρὰ τοῦ Δημοσίου, φρονῶ τὴν πίστιν. Δὲν εἶναι τὸ δάνειον, καλὸν ἐλέγχθη παρὰ τῶν κυρίων συναδέλφων. Ἐλέγχθη παρ’ ἀξιοτίμου συναδέλφου ὅτι προτιμώτερον θὰ εἶναι διὰ τὴν πίστιν τοῦ κράτους νὰ ἐκδώσωμεν χαρτονόμισμα. Ἡ πίστις Κράτους πλήσσεται εἴτε χαρτονόμισμα ἐκδώσετε εἴτε τὸ δάνειον. Διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκδώσετε χαρτονόμισμα ἐξ ἴσου βλάπτεται τοὺς κατόχους χαρτονομίσματος διότι ἐλαττοῦται ἡ ἀξία του. Κατὰ τὴν πρώτην περίπτωσιν τοῦ λέγει ἔχεις 1000 δραχμ. Σοῦ πέρνω 500 δραχμ. καὶ σοῦ δίδω ἕνα χαρτὶ ἠγγυημένο κατὰ τὸ ἄλλο τοῦ ἔλεγες ἔχεις 1000 δραχμὰς σοῦ τὲς κάνω 500–600. Κύριοι, ἄς εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν, διότι ἐγὼ συνήθισα νὰ λέγω τὴν ἀλήθεια. Τὸ κατεψήφισα. Τὸ κατεπολέμησα, κύριοι, ὅταν τὸ κράτος εὑρίσκεται εἰς οἰκονομικὴν κρίσιν καὶ δὲν εἰμπορεῖτε παρὰ νὰ καταφύγετε εἰς τοιαῦτα μέτρα καὶ αὐτὰ εἶναι πάντοτε τῆς μειώσεως τῆς πίστεως τοῦ κράτους. Προσπαθήσωμεν νὰ ἐπανορθώσωμεν τὴν πίστιν τοῦ κράτους. Βεβαίως μετὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἐπακολουθήσῃ οἰκονομία τοῦ δημοσίου θησαυροῦ ἡ ὁποία δυστυχῶς δὲν ὑπάρχει, τοὐναντίον μάλιστα συμβάλει. Πρέπει νὰ ἐπακολουθήσουν σοβαρὰ μέριμνα διὰ τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς καὶ οὐδὲν ἐκ τούτου μελετᾶται. Προκειμένου περὶ ἑνὸς μέτρου ἐσχάτης ἀνάγκης πρέπει νὰ δεχθῶμεν ὅτι καὶ κατὰ τὴν μίαν καὶ κατὰ τὴν ἄλλην περίπτωσιν πρόκειται περὶ μειώσεως τῆς πίστεως τοῦ κράτους. Τώρα κατὰ ποῖον τρόπον ἐξετάσαμεν, καὶ τὸ ἐξήτασον ἤδη. Ἐμειώθη ἡ πίστις τοῦ κράτους περισσότερον ἐκ τοῦ δανείου ὡς ἔχει σήμερον καὶ ἐκ τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος. Προχθὲς εἶπον ὅτι ἡ ἔκδοσις χαρτονομίσματος ἴσως νὰ εἶναι ὀλιγώτερον ὀδυνηρὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ δανείου. Σήμερον ὡς ἐτροποποιήθη καὶ μὲ τὰς ἐγγυήσεις αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν, ἔχει, λέγω, τὴν πεποίθησιν ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει εἶναι ὀλιγώτερον δημευτικὸν διὰ νὰ μὴ εἴπω τίποτε ἄλλο τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος (χειροκροτήματα).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μάντακας ἔχει τὸν λόγον.

§79Γ. ΜΑΝΤΑΚΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω μερικὰς πρακτικὰς ἀπόψεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἦλθε τὴν δωδεκάτην ὥραν καὶ ἐζήτησε 1500 ἑκατομμύρια δι’ ὁμολογιῶν παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καθὼς καὶ 550 ἑκατομμύρια ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ. Αὐτὰ τὰ δύο εἶναι δάνεια ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν;

§80Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως.

§81Γ. ΜΑΝΤΑΚΑΣ. Λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι σοφώτατον διὰ τὸν δανειζόμενον. Διὰ τὸν δανείζοντα τοῦ ἀφαιρεῖ τὴν πίστιν τὴν ὁποίαν ἔχει πρὸς τὸ Κράτος. Διότι ναὶ μὲν ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία θέλει χρήματα αὐτὴν τὴν στιγμὴν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰ παίρνει ἀλλὰ χάνει τὴν πίστιν της ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὁ ὁποῖος λαὸς ἔχει 50 χιλιάδες ἑκατομμύρια ὑγιοῦς νομίσματος καὶ ἀξίας τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύουν τὴν χώραν. Λοιπὸν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀντιπροσωπεύει 50.000 ἑκατομμύρια ὑγιοῦς νομίσματος καὶ ἔρχεσθε καὶ τοῦ ζητεῖτε νὰ τοῦ πάρετε καταναγκαστικῶς μόνον 2.100 ἑκατομμύρια περίπου. Ἀλλὰ αὐτὰ τὰ 2.100 ἑκατομμύρια δὲν ἀντιπροσωπεύωσιν σήμερον μὲ τὴν σημερινὴν τιμὴν πέραν τῶν 500–600 ἑκατομμυρίων ὑγιοῦς νομίσματος. Ὁ λαὸς αὐτὸς χάνει τὴν πίστιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν του, διότι ἦλθε τὴν τελευταίαν στιγμὴν καὶ τοῦ ἐζήτησε αὐτὰ τὰ χρήματα. Τὰ χρήματα αὐτὰ εἶναι ἐξησφαλισμένα ἀπολύτως μὲ τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα προτείνει ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ εἰς τοιαύτην περίπτωσιν ὠφελεῖται ἀλλ’ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς χάνει τὴν πίστιν του.

§82Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διατί;

§83Γ. ΜΑΝΤΑΚΑΣ. Διότι εἶνε πρᾶγμα σοβαρώτατον. Τὴν στιγμὴν τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἔχομεν σήμερον τρεῖς χιλιάδας ἑκατομμύρια, μαζὺ μὲ τὰ πεντακόσια πεντήκοντα ἔχομεν τρεῖς χιλιάδας ἑκατομμύρια ὡς ἀνταλλακτικὸν νόμισμα. Τὸ νόμισμα αὐτὸ ἔρχεσθε καὶ τὸ πέρνετε ἀμέσως τὸ μισὸ καὶ ὁ λαὸς μένει κατάπληκτος.

§84Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶνε διόμισυ δισεκατομμύρια διότι τὰ πεντακόσια πενήντα δὲν θὰ βγοῦν εἰς κυκλοφορίαν.

§85Γ. ΜΑΝΤΑΚΑΣ. Σεῖς εἴπατε ὅτι θὰ εἶνε ἐν κυκλοφορίᾳ πάντοτε τρεῖς χιλιάδες.

§86Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ποῦ ὁμιλοῦμεν δὲν κυκλοφοροῦν οὔτε θὰ κυκλοφορήσουν αὐτὰ τὰ 550.000.000, διότι αὔριον θὰ ἀποσυρθοῦν πραγματικῶς ἀπὸ τὴν κυκλοφορίαν καὶ θὰ τοποθετηθοῦν εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον 1500 ἑκατομμύρια. Μᾶς μένουν ἀπὸ τὰ σήμερον κυκλοφοροῦντα 1000 καὶ 550 τὰ ὁποῖα εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐκδοθοῦν αὔριον γίνεται 1500 ἑκατομμύρια, 1500 ἑκατομμύρια θὰ κυκλοφοροῦν τὸ Σάββατον τὸ πρωΐ. Τώρα αὐτὰ τὰ 550 ἑκατομμύρια θὰ βγοῦν εἰς κυκλοφορίαν τὴν αὐτὴν ἡμέραν;

§87Γ. ΜΑΝΤΑΚΑΣ. Ὄχι.

§88Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Τράπεζα θὰ ἀρχίσῃ νὰ κάνῃ δάνεια, τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ φθάσουν κατ’ ἀνώτατον ὅριον εἰς 750 ἑκατομμύρια, τὶ θὰ τῆς μείνῃ τῆς Τραπέζης ἕως τὰ 1500 συνυπολογιζομένων τώρα καὶ τῶν 550 ἑκατομμυρίων; 800 ἑκατομμύρια. Τὰ 800 αὐτὰ ἑκατομμύρια τὰ θέλει ἡ Τράπεζα διὰ ν’ ἀντικρύσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της, διότι τὰ 750 ἑκατομμύρια θὰ τὰ δανείσῃ καὶ συνεπῶς θὰ τῆς μείνουν 800 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα εἶναι περίπου ὅσα ἔχει ἡ Τράπεζα διὰ ν’ ἀντικρύζῃ τὰς ἀνάγκας της· ναὶ ἤ ὄχι; Ἐν τῷ μεταξὺ θὰ δαπανῶ καὶ ἐγὼ ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἔχω εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον καὶ συνεπῶς θὰ βγαίνουν εἰς τὴν κυκλοφορίαν χαρτονομίσματα νέα τῶν 1500 ἑκατομμυρίων. Δυνατὸν νὰ βγοῦν ὅλα τὰ ἰδικά μου τὰ 1500 ἑκατομμύρια καὶ τότε ἄν δὲν ἔχουν ἀποσυρθῆ τὰ 550 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα θὰ βγοῦν αὔριον θὰ εἶναι πραγματικῶς ἐν κυκλοφορίᾳ 3.000.000.000. Ἅμα βγοῦν τὰ 500.000.000 θὰ ἔχωμεν 2.500.000.000, διότι μετὰ 6 μῆνας ἐγὼ θὰ τῆς πληρώσω τὰ 550,000.000 ποῦ βγάζω τώρα θὰ τὰ ἀποσύρω ἀπὸ τὴν κυκλοφορίαν καὶ θὰ τὰ κάψω καὶ θὰ μένωσιν τὰ 500.000.000 διότι ἐπαναλαμβάνω καὶ τὸ τονίζω καὶ πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ τὸ ἀκούσωμεν ὅλοι ὅτι, ἐκ τῶν 1.500.000.000 τὰ 500.000.000 θὰ πληρωθῶσιν μετὰ 6 μῆνας εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ θὰ ἀποσυρθῶσιν ἀπὸ τὴν κυκλοφορίαν.

§89Γ. ΜΑΝΤΑΚΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, γνωρίζετε ποίας ἀνάγκας ἔχει ἡ χώρα ἀναφορικῶς ὡς πρὸς τὸ συνάλλαγμα, ποίαν εἰσαγωγὴν καὶ ποίαν ἐξαγωγὴν ἔχει, νομίζω δὲ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ὅτι εἶναι ἴσα. Θέλω λοιπὸν νὰ εἰπῶ, ὅτι ὁ λαὸς ὁ Ἑλληνικὸς ἔχασε τὴν πίστιν του ἀπὸ τὸ δημόσιον διότι ἔρχεται τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ ἐπιβάλῃ φόρον καὶ παίρνει 1.500.000.000. Ἐὰν βγῆτε εἰς τὴν ἀγορὰν θὰ ἰδῆτε πῶς τρέχει ὁ κόσμος εἰς τὴν ἀγορὰν διὰ νὰ ψωνίσῃ. Σᾶς γνωρίζω δὲ ἐγὼ ὡς πρακτικὸς ἄνθρωπος ὅτι τὰ κεφάλαια τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύει ὁ λαὸς αὐτός, εἶναι 50.000.000.000 ὑγιοῦς νομίσματος. Λοιπὸν αὐτὸς ὁ λαὸς ἔχασε τὴν πίστιν του πρὸς τὸ Κράτος, διότι ἔρχεται τὴν τελευταίαν στιγμὴν καὶ τοῦ παίρνει τὸ χρῆμα του καὶ ἀπόδειξις εἶναι ὅτι ἡ λίρα εἶχε 115 καὶ ἔφθασε 140 ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ 65 δραχμάς.

§90Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ καλύτερον εἶναι ὁ λαὸς αὐτὸς ποῦ λέτε νὰ ἔφερνε τὰ χρήματα ποῦ ἔχει κατατεθειμένα εἰς τὰς ξένας Τραπέζας.

§91Γ. ΜΑΝΤΑΚΑΣ. Πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι τὸ δειλότερον πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὸν κόσμον εἶναι τὸ χρῆμα καὶ τὸ γενναιότερον εἶναι πάλιν τὸ χρῆμα, διότι ἐὰν ὁ λαὸς αὐτὸς εἶχεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὰς κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις ποῦ τὸν διοικοῦσαν νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι, ὄχι 1.500.000.000 ποῦ ζητᾶτε, ἀλλὰ 20.000.000.000 λίρας ἀμέσως θὰ τὰς ἐκάλυπτε ὁ λαὸς χωρὶς νὰ φθάσητε νὰ κάμετε καταναγκαστικὸν δάνειον.

§92Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὥστε τὴν ἔχει ἀπὸ καιρὸ χάσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην του.

§93Γ. ΜΑΝΤΑΚΑΣ. Ναί, ἀλλὰ τώρα πολὺ περισσότερον.

§94Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὶ νὰ κάμωμεν;

§95Γ. ΜΑΝΤΑΚΑΣ. Νὰ σκεπτώμεθα νὰ μαγειρεύσωμεν πρὶν πεινάσωμεν. (Γέλωτες, θόρυβος).

§96Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὴ διακόπτετε. Ὁ κ. Μάντακας εἶναι πρακτικὸς ἄνθρωπος καὶ τὸν ἀκούω μετὰ πολλῆς προσοχῆς.

§97Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. πληρεξούσιος ἔκαμε μίαν ἀποκάλυψιν. Ὅτι τὸ εἰσαγωγικὸν καὶ τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον εἶναι τὸ αὐτό, καὶ ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δυνάμεθα ἀφόβως νὰ ἐκδώσωμεν χαρτονόμισμα.

§98Γ. ΜΑΝΤΑΚΑΣ. Ὄχι ἀφόβως. Λοιπὸν ὅπως εἴπατε, κύριε Ὑπουργέ, ἔχομεν 2.500.000.000 ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ. Λοιπόν, κύριοι, αὐτὰ τὰ 2½ χιλιάδες ἑκατομμύρια δὲν εἶναι ὁλόκληρα ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, διότι γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔχει χρυσάφι ἀντίκρυσμα, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει 95 ἑκατομμύρια φράγκα χρυσᾶ, αὐτὰ δὲ τὰ φράγκα κάμουν 400 χιλ. δραχ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω θὰ κάμουν καλὴν ἐντύπωσιν εἰς τὸν κόσμον τὸν διανοούμενον διότι δὲν λέγω παραμύθια καὶ περιστροφάς. Λοιπὸν ἄν βγάλωμεν τὰ 450 ἑκατομμύρια διὰ τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἀντίκρυσμα δὲν μένουν παρὰ 2050 ἑκατομμύρια. Εἰς αὐτὰ ἀπέναντι ὑπάρχουν τὰ ἑκατομμύρια τὰ δυνάμει τοῦ ΓΧΜΒʹ, τὰ ὁποῖα καλῶς γνωρίζετε, ἀλλὰ δὲν τὰ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν. Αὐτὰ νομίζω ὅτι τὰ ἔδωκεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς τὸ Κράτος καὶ ἔχει νὰ τὰ λαμβάνῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα παρὰ τῶν φίλων συμμάχων Δυνάμεων. Τὸ Κράτος ἔχει ἀνάγκην συναλλάγματος περίπου 30 χιλ. λιρῶν, περίπου τὸ αὐτὸ συνάλλαγμα ἔρχεται ἀπὸ ἀδήλους πόρους καὶ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον. Ἄρα ἔχομεν ἰσοτιμίαν. Λοιπόν, κ. Ὑπουργέ, παρακαλῶ νὰ μὲ προσέξετε σᾶς θεωρῶ ἡμιπρακτικὸν ἄνθρωπον, ὄχι πρακτικόν. Λοιπὸν ἔχοντες 2050 ἑκατομμύρια ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ καὶ ἔχοντες 30 ἑκατομμύρια εἰσαγωγικὸν συνάλλαγμα καὶ 30 ἑκατομμύρια ἐξαγωγικόν, τοῦτο εἰμπορεῖτε νὰ τὸ ξέρετε καλύτερα ἀπὸ ἐμέ, διότι γνωρίζετε τὶ συνάλλαγμα ἠγόρασε τὸ consortium γνωρίζετε καὶ τὶ συνάλλαγμα ἠγόρασεν ἡ ἐλευθέρα ἀγορά.

§99Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ δεύτερον δὲν τὸ ξέρω.

§100Γ. ΜΑΝΤΑΚΑΣ. Θὰ σᾶς τὸ εἰπῶ ἐγώ. Τὸ consortium ἠγόρασε συνάλλαγμα περίπου 19 ἑκατομμύρια λίρας ἐντὸς 8 μηνῶν περίπου ἄρα ἄν λάβωμεν ὑπὸ σημείωσιν ἄλλους 4 μῆνας πόσα θέλετε νὰ ἔχωμεν, 25 ἑκατομμύρια;

§101Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ δέχομαι τὰ τριάντα.

§102Γ. ΜΑΝΤΑΚΑΣ. Τὸ διὰ τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς συνάλλαγμα ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶναι ἄνω τῶν 10 ἑκατομμυρίων. Ἀφεύκτως εἶναι 15 ἑκατομμύρια. Ἄρα ἔχομεν 30 ἑκατομμύρια καὶ εἰς τοιαύτην περίπτωσιν 30 ἑκατομμύρια, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, μὲ τὴν τρέχουσαν πραγματικὴν τιμὴν τῆς λίρας ὄχι μὲ τὴν τιμὴν τοῦ consortium διότι αὐτὸ πωλεῖ ἀέρα, ἔχω νὰ λαμβάνω 3500 λίρας μὲ ἀδείας καὶ γυρεύω καὶ μοῦ δίδουν 100 λίρες.

§103Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν θὰ παύσω νὰ εἶμαι Ὑπουργὸς ἔχω σκοπὸν νὰ γίνω Πρόεδρος τοῦ consortium καὶ δὲν θὰ σᾶς δώσω μία λίρα.

§104Γ. ΜΑΝΤΑΚΑΣ. Νὰ μὴ μοῦ δώσετε οὔτε μιὰ πέννα, νὰ ξέρετε ὅτι ξέρω τὴ δουλειά μου. (Γέλωτες). Λοιπὸν ἀναχωρῶ ἀπὸ τὴν ἑξῆς ἀρχὴν καὶ λέγω ἔχομεν 2050 ἑκατομμύρια ἔχομεν δὲ τὸ εἰσαγωγικὸν μὲ τὸ ἐξαγωγικὸν συνάλλαγμα κάπου 900 ἑκατομμύρια, διότι ἄν λάβωμεν ὑπὸ σημείωσιν, ὄχι τὴν σημερινὴν ἐλευθέραν ἀγοράν, ἀλλὰ τὴν πρὸ τοῦ νομοσχεδίου ἀγορὰν τὶ μένει μέχρι τῶν 2050 ἑκατομμυρίων; Μένει 1100 ἑκατομμύρια, ἄρα ἡ λίρα μας εἶναι 55 δραχμάς. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ἑξῆς συμπέρασμα καὶ λέγω......

§105Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ σᾶς διακόψω.

§106Γ. ΜΑΝΤΑΚΑΣ. Ἀφῆστε νὰ τελειώσω, διότι σᾶς κουράζω.

§107Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σεῖς ξέρετε πολὺ καλὰ πῶς σᾶς ἐδέχθηκα πάντοτε καὶ πῶς σᾶς ἐκράτησα καὶ ὡμιλήσαμεν περὶ σοβαρῶν θεμάτων. Θέλω νὰ λάβω πληροφορίας.

§108Γ. ΜΑΝΤΑΚΑΣ. Μὴ μὲ διακόψητε νὰ προχωρήσω.

§109Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τότε θὰ κρατήσω σημειώσεις.

§110Γ. ΜΑΝΤΑΚΑΣ. Ἤδη, κύριε Ὑπουργέ, ἡ λίρα κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἄν δὲν ὑπῆρχεν ἡ δυσπιστία πρὸς τὰς Κυβερνήσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἔπρεπε ἡ λίρα νὰ εἶναι 55 δραχμάς.

§111Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διότι τὸ κυκλοφοροῦν χαρτονόμισμα ἔπρεπε νὰ εἶναι χίλια ἑκατομμύρια.

§112Γ. ΜΑΝΤΑΚΑΣ. Καὶ σήμερα ἄν παύσῃ ὁ πόλεμος καὶ δὲν θέλει τὸ Κράτος νὰ πάρῃ ἄλλα χρήματα διὰ τὰς ἀνάγκας του ἡ λίρα εἶναι 55 δραχμὰς καὶ ἐντὸς 6 μηνῶν μετὰ τὴν εἰρήνην θὰ πάῃ 25 δραχμάς.

§113Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἀλλοίμονον σὲ ἐκείνους ποῦ ἔχουν λίρες.

§114Γ. ΜΑΝΤΑΚΑΣ. Κύριε Κίνια, ἐκεῖνοι ποῦ ἔχουν λίρες ξέρουν καὶ σκέπτονται καὶ ἄς μὴ ξέρουν νὰ μὴ μιλοῦν περιστροφικῶς ἀποκρύπτοντες τὴν ἀλήθειαν. (Χειροκροτήματα). Καὶ λέγω ὅτι καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τὸν ὁποῖον εἴπετε 1400 ἑκατομμύρια εἶνε ἐλάχιστος, ὁ δὲ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑγιοῦς νομίσματος εἶνε μόνον 280 ἑκατομμύρια καὶ μάλιστα μὲ τὴν πρὸ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τρέχουσαν τιμὴν τῆς λίρας. Λοιπὸν νομίζω ὅτι πρώτιστον καθῆκόν μας εἶνε νὰ ἐμπνεύσωμεν τὴν πίστιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰς λίρας εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καὶ ὄχι νὰ κάμωμεν, ὥστε νὰ νομίζουν ὅτι εἶνε ἐχθροί μας. Δὲν πρέπει λοιπὸν, κύριε Ὑπουργέ, νὰ κυνηγῆτε τὸ κεφάλαιον, διότι αὐτὸ χάνεται καὶ φεύγει, διότι τὸ κεφάλαιον δὲν ἔχει πατρίδα. Ὅλα αὐτά, κύριοι, τὰ γνωρίζουν ὅλοι οἱ ἄνθρωποι καὶ αὐτοὶ τῆς ὑπαίθρου χώρας. Ἐπίσης, νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ὁ συνθετικὸς φόρος εἶνε ἐπιβλαβὴς καὶ ὄχι δίκαιος, καὶ ὅταν πρόκειται νὰ νομοθετοῦμεν φορολογικὰ νομοσχέδια πρέπει νὰ εἴμεθα πολὺ προσεκτικοί. Ἐγὼ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ κατακρίνω μόνον καὶ μόνον διότι ἦλθε τὴν τελευταίαν στιγμὴν καὶ διότι βέβαια ἄλλος τρόπος νὰ πάρῃ τὸ Κράτος ἀμέσως χρήματα δὲν ὑπάρχει. Κατακρίνω ὅμως καὶ τὸν συνθετικὸν φόρον, διότι ὁ νόμος αὐτὸς δὲν εἶναι καμωμένος ὅπως πρέπει καὶ κάμνει τὸν Ἕλληνα πολίτην ἐχθρόν, τὸν δὲ ἐπιχειρηματίαν ἢ κλέπτην ἤ τεμπέλην, διότι τὴν στιγμὴν ποῦ θὰ θελήσῃ νὰ κάμῃ μίαν ἐπιχείρησιν καὶ φορολογεῖται ἀπὸ παντοῦ θὰ τὴν κάμῃ μὲ τὴν ἰδέαν νὰ κλέψῃ. Λοιπὸν διὰ νὰ τελειώσω, ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶνε ὀρθὴ καὶ τὴν παραδέχομαι ἀπολύτως, ἄλλος τρόπος δὲν ἠμποροῦσε νὰ εὑρεθῇ προκειμένου διὰ νὰ εὕρῃ ἡ Κυβέρνησις ἀμέσως χρήματα. Τὸ μόνον, ἐπαναλαμβάνω ποῦ τὴν κακίζω εἶνε ὅτι τὸ ὑπέβαλε τὴν τελευταίαν στιγμήν. (Χειροκροτήματα).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2–3). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§116Α. ΓΚΙΟΚΑΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο τὸ ἑξάμηνον τοῦ δανεισμοῦ τῆς Τραπέζης εἶνε μὲ λῆξιν ὡρισμένης προθεσμίας, ἡμέρας τακτῆς τὴν 1 Ὀκτωβρίου 1922. Ἀλλ’ ἐὰν ἔλθῃ νὰ ἐνεχυριάσῃ τὰ ἀποκόμματα μετὰ δύο μῆνας ὀρθὸν εἶνε ἀπὸ τότε νὰ ἀρχίσῃ τὸ ἑξάμηνον.

§117Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Μόνον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θὰ ἐνεχυριάζῃ;

§118Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι. Ὅλαι αἱ Τράπεζαι ἠμποροῦν νὰ ἐνεχυριάσουν ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους.

§119ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πότε θὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐνεχυρίασις. Πρέπει νὰ διευκρινισθῇ σαφῶς τοῦτο, ὥστε νὰ μὴ παρεμβληθῇ οἱαδήποτε δυσχέρεια ὑπὸ τῆς Τραπέζης.

§120Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποιοῦμαι τὴν δήλωσιν, ὅτι πᾶς τις ἔχων ἀποκόμματα φέροντα τὸ στέμμα, δύναται νὰ μεταβαίνῃ ἀπὸ 1 Ἀπριλίου εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ νὰ ἐνεχυριάζῃ ταῦτα συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου.

§121Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον, ὡς πρὸς τὰ μονόδραχμα καὶ τὰ δίδραχμα, καθότι θὰ παρουσιασθῇ καὶ πάλιν τὸ φαινόμενον τῆς ἐλλείψεως τούτων καὶ θὰ δυσχερανθῇ ἡ συναλλαγὴ ἐν τῇ ἀγορᾷ.

§122Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 4 ἀναγράφεται ὅτι: Προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τὰ κατὰ τὰ ἀνωτέρω περὶ τραπεζογραμματίων δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσι καὶ εἰς τὰ διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους κυκλοφοροῦντα κερματικὰ τοιαῦτα δίδραχμα, μονόδραχμα καὶ πεντηκοντάλεπτα. Δὲν ἔχει ἀποφασισθῆ ἀκόμη ἡ κοπὴ τῶν μονοδράχμων, διδράχμων καὶ πεντηκονταλέπτων καὶ δὲν γνωρίζομεν κατὰ τίνα τρόπον θὰ γίνῃ τοῦτο. Ταῦτα δύνανται ἑπομένως νὰ ἐξακολουθήσωσι κυκλοφοροῦντα, ἐὰν δὲ παρουσιασθῇ ἀνάγκη νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ κοπὴ καὶ τούτων, τοῦτο θὰ γίνῃ διὰ Β. Διατάγματος.

§123Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, χθὲς εἶπον καὶ παρεδέχθητε νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 7 ὅτι αἱ Τράπεζαι ὑποχρεοῦνται νὰ καταβάλλωσι τὰς ἀναλαμβανομένας καταθέσεις διὰ χαρτονομισμάτων ἀκεραίων.

§124Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐζητήσαμεν αὐτὸ καὶ ἡ Τράπεζα εἶπεν, ὅτι ἐφ’ ὅσον θὰ πρόκειται νὰ πληρώνῃ ἐκ τῶν χαρτονομισμάτων τῶν ἀκεραίων, τὰ ὁποῖα ἔχει εἰς τὸ ταμεῖον της, θὰ πληρώνῃ πάντοτε ἐξ αὐτῶν τῶν ἀκεραίων, ἐὰν ὅμως πολλοὶ ἐκ τῶν ὀφειλετῶν της προσέλθουν καὶ τῇ δώσουν μεμονωμένα τὰ τεμάχια, τὰ ὁποῖα ἔχουν, τὶ θὰ τὰ κάμῃ; Μᾶς ἔδωσε τὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι ἐφ’ ὅσον δύναται ν’ ἀντικαθιστᾷ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τῇ προσφέρουν καιόμενα, θὰ καταστρέφῃ αὐτὰ καὶ θὰ τὰ ἀνταλλάσῃ διὰ νέων ἀκεραίων. Δὲν δύναται ὅμως ν’ ἀναλάβῃ τοιαύτην ὑποχρέωσιν διὰ τοῦ νόμου, διότι ἐνδέχεται νὰ τῇ παρουσιάσουν τοιαῦτα κεκομμένα γραμμάτια ἀξίας δέκα ἑκατομμυρίων καὶ νὰ μὴ ἔχῃ εἰς τὰ ταμεῖά της ἀκέραια διὰ νὰ τὰ ἀντικαταστήσῃ.

§125Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Νὰ δανείσῃ καὶ αὐτὴ τὰ δέκα ἑκατομμύρια.

§126Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ δανείσῃ πολλὰ ἑκατομμύρια ἡ Τράπεζα.

§127Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουν, κύριε Ὑπουργέ, καὶ διάφορα ἐπιδόματα παρεχόμενα πρὸς διαφόρους. Ὑπονοεῖτε εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο καὶ τὰ ἐπιδόματα; Καὶ ταῦτα θὰ καταβάλλωνται εἰς ἀκέραιον;

§128Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως.

§129Γ. ΠΩΠ. Ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι, διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ἐννοοῦνται καὶ πάσης μορφῆς ἀποδοχαί.

§130Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγένετο παράλειψις τῆς μὴ ἀναγραφῆς τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν Πολιτικῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν Ταμείων τῶν Συντάξεων τοῦ Ναυτικοῦ καὶ τοῦ Στρατοῦ. Πρέπει νὰ προστεθοῦν.

§131Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κάμνω τὴν δήλωσιν ὅτι, ὅ,τι πληρωμὴ γίνεται ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον ἡ ὁποία δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς σύνταξις, ὡς βοήθημα, ὡς περίθαλψις, ὡς ἐπίδομα, ὡς ἀποζημίωσις ἔχουσα χαρακτῆρα μισθοῦ θὰ πληρώνεται εἰς νόμισμα Γεωργίου Σταύρου.

§132Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ γραφῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά.

§133Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Μίαν ἐρώτησιν, κ. Πρόεδρε, ἤθελον νὰ κάμω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὡς πρὸς τὰς ἐπιτάξεις τοῦ δημοσίου. Ὅπως εἶναι ὁ νόμος, ἐφ’ ὅσον αἱ ἐπιτάξεις δὲν πρόκειται νὰ πληρωθῶσιν εἰς ἀκέραιον πλήττουσι πολὺ τὸ ἐμπόριον, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὑφίστανται τὴν ζημίαν τοῦ ἡμίσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐφ’ ὅσον ἡ πληρωμὴ δὲν θὰ γίνῃ εἰς ἀκέραιον ἔχουν νὰ ὑποστοῦν καὶ δευτέραν ζημίαν. Σᾶς παρακαλῶ νὰ κάμητε μίαν δήλωσιν ἐξηγοῦσαν τὸ νομοσχέδιον.

§134Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τόσον σαφὴς ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἀνάγκη δηλώσεως.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Λεβίδης ἔχει τὸν λόγον.

§136Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἤκουσα πρὸ ὀλίγου τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν δηλοῦντα ὅτι κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θέλει κατορθωθῆ νὰ δημοσιευθῇ ὁ συζητούμενος νόμος. Εὔχομαι ἡ ἐπιτυχία τοῦ νόμου, ἀφοῦ τέλος πάντων κατ’ ἀρχὴν ἐψηφίσθη, καὶ ἀφοῦ ὅλοι προσπαθοῦσι νὰ βελτιώσωσι κατὰ τὸ ἐφικτὸν αὐτόν, εὔχομαι νὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε τὴν ἀκόλουθον 25ην Μαρτίου τοῦ ἑπομένου τοὐτέστιν ἔτους νὰ ἑορτάσωμεν μεγαλοπρεπέστερον τὴν ἑορτὴν ταύτην, ἤ ὅσον θέλει ἑορτασθῆ αὕτη σήμερον. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ νομοθέτημα, ὅπερ ἔχει ἀνάγκην ἐγκυκλίου ἑρμηνευτικῆς δι’ ὅλον τὸν κόσμον, εἶναι τὸ νομοθέτημα τοῦτο. Τὸ νομοθέτημα τοῦτο πρέπει ἄρθρον πρὸς ἄρθρον νὰ ἑρμηνευθῇ, νὰ καταστῇ δῆλον οὐχὶ μόνον εἰς τοὺς ἁπλουστέρους, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς μὴ ἁπλουστέρους. Ἄν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἤθελον τολμήσει νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν ἑξῆς γνώμην. Νὰ μὴ περιορισθῇ ἑρμηνεύων δι’ ἐγκυκλίου τὰ ἄρθρα τοῦ νόμου γενικῶς καὶ ἀφηρημένως, ἀλλὰ νὰ καταφεύγῃ εἰ δυνατὸν, καὶ εἰς λεπτομερῆ παραδείγματα, ὥστε ἕκαστος κάτοικος τοῦ Βασιλείου νὰ εἶναι εἰς θέσιν εὐθὺς ἀμέσως νὰ εὑρίσκῃ τὴν περίστασιν, ἥτις ἀφορᾷ αὐτὸν ἰδίᾳ. Βεβαιῶ ὑμᾶς, κύριοι, ὅτι, ἐὰν, εἰς τοῦτο προβῇ ὁ κ. Ὑπουργός, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω, θὰ προσφέρῃ ὑψίστην ὑπηρεσίαν, ἀρχομένης τῆς προσενεχθησομένης αὐτῆς ὑπηρεσίας ἀπὸ τῶν ὑπηρετῶν καὶ ὑπηρετριῶν καὶ καταληγούσης μέχρι τοῦ σοφωτέρου νομομαθοῦς.

§137Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ συστήσω τὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου τούτου ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον, ἡ ἑρμηνεία αὐτὴ νὰ γραφῇ εἰς τὴν γλῶσσαν τοῦ λαοῦ, διότι ἅμα γραφῇ εἰς τὴν ἰδίαν γλῶσσαν τοῦ νόμου εἶναι περιττή. Ἅμα γραφῇ εἰς τὴν ἰδίαν γλῶσσαν, τότε ἑρμηνεύσατε εἰς τὴν γλῶσσαν τοῦ Πλάτωνος.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 8 καὶ 9). Ἄρθρον 10ον (ἀναγινώσκει).

§139Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχω μίαν ἑρμηνείαν ἐπὶ τοῦ 7ου ἄρθρου (ἀναγινώσκει). «Ποιοῦμαι τὴν δήλωσιν ὅτι ἡ κατάθεσις περὶ ἧς ἡ § 5 τοῦ ἄρθρου 7 ἀναφέρεται εἰς τὰς κατὰ τὰς προηγουμένας παραγράφους ἀπαιτήσεις, ἥν δύναται νὰ ἐνεργήσῃ ὁ ὀφειλέτης πρὸς ἀπολογισμόν του ἐντὸς τῆς τριμήνου προθεσμίας, πάντοτε, ὅταν δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ νόμον, ἰδίᾳ λόγῳ κατασχέσεως, ἡ πρὸς αὐτὸν τὸν δανειστὴν καταβολὴ καὶ ὅτι τὰ κατατιθέμενα ἀποδίδουσι παρὰ τοῦ πρὸς ὃν ἡ κατάθεσις εἰς τὸν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Ἀστικοῦ Δικαίου δικαιούμενον συμφώνως ταύτας».

§140Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἔχει μίαν κατάθεσίν τις ἀπαιτήσεως, ἀνάγεται δὲ εἰς προηγουμένην χρῆσιν, ἀπ’ αὐτὴν τὴν ἀπαίτησιν θέλει ὁ ὀφειλέτης νὰ ἀπαλλαγῇ σύμφωνα μὲ τὸν νόμον, πρέπει νὰ τὴν ἐκτελέσῃ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον;

§141Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν προκειμένου περὶ τίτλων, αὐτὴν τὴν ὁμολογίαν νὰ δύναται νὰ τὴν ὀπισθογραφήσουν.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλο ζήτημα εἶναι αὐτό. Ὁ κ. Ν. Στράτος ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10ου.

§143Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἄρθρον 10ον τοῦ νομοσχεδίου καθορίζει τὰς ἀσφαλείας αἵτινες χορηγοῦνται διὰ τὴν τοκοχρεωλυτικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου. Αἱ ἀσφάλειαι ἔχουν τὴν ἰδιότητα ὅτι παγιοῦνται, διότι ἀφ’ ἧς στιγμῆς αἱ πρόσοδοι αὐταὶ χορηγοῦνται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὡς θεματοφύλακες εἶναι πάγιαι. Ἄν δὲν εἶναι πάγιαι τότε μειώνουσι τὴν ἀξίαν τῆς ἀσφαλείας. Ἀλλ’ εἰδικῶς ὁ συνθετικὸς φόρος τῆς καθαρᾶς προσόδου ὑφίσταται μίαν μεταβολὴν κατὰ τὴν βάσιν αὐτοῦ ἡ ὁποία μὲ ὅλην τὴν ὑπόληψιν τὴν ἰδιαιτέραν καὶ τὸν σεβασμὸν, τὸν σεβασμὸν τὸν ὁποῖον τρέφω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, φοβοῦμαι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ, ὅτι εἶναι ἀπολύτου ὀρθότητος, διότι ἔγινε πολὺ ἐσπευσμένως, καὶ εἶναι πιθανὸν ἡ μελέτη ἡ πληρεστέρα εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἀχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ ὅλου συστήματος τῆς ἐμμέσου φορολογίας, ἡ ὁποία θὰ συνδεθῇ πρὸς τὰ μέλλοντα νὰ ἐπακολουθήσουν φορολογικὰ μέτρα, ὅτι πρέπει νὰ μεταβάλῃ τὰς κλίμακας τοῦ συνθετικοῦ φόρου. Ἐφ’ ὅσον ἤθελε μείνῃ τὸ νομοθέτημα ὡς ἔχει, ἐννοεῖται ὅτι παγιοῦται καὶ ὁ πίναξ ἀναγκαστικῶς, καὶ μία μεταβολὴ κατόπιν νομοθετικῶς τῆς κλίμακος, εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἀποτελεῖ ἐξαίρεσιν δεδομένης ἀσφαλείας, ἄν ἠθέλομεν προβῆ εἰς τοιούτου εἴδους πρᾶξιν ἐν τῷ μέλλοντι, τότε κλονίζεται ὅλον τὸ σύστημα τῶν ἀσφαλειῶν τῶν ἐκπληρουμένων εἰς τὸ δάνειον τοῦ δημοσίου. Διὰ τοῦτο σπεύδω, μὴ ὄντος δυνατοῦ ταύτην τὴν στιγμὴν νὰ γίνῃ τροπολογία παρέχουσα τὴν ἄδειαν τῆς τακτοποιήσεως τοῦ συνθετικοῦ φόρου, σπεύδω νὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἵνα δεχθῇ καὶ τῆς Συνελεύσεως ἵνα ἀποφασίσῃ ὅπως καταγραφῇ εἰς τὰ Πρακτικὰ ἑρμηνεία διὰ τῆς ὁποίας νὰ εἶναι δεκτὸν ὅτι ἡ ψήφισις τὴν ἑσπέραν ταύτην τοῦ πίνακος τοῦ συνθετικοῦ φόρου, ὅστις ἀποτελεῖ παράρτημα τοῦ νομοθετήματος, δὲν ἀποτελεῖ δέσμευσιν τῆς Συνελεύσεως, πρὸς μεταβολὴν ἀνωτέραν τῆς κλίμακος, παρὰ μόνον ἀποτελεῖ ταύτην τὴν δέσμευσιν· ὅτι οἱαδήποτε καὶ ἄν γίνῃ μεταβολὴ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ὑπολογίζεται σήμερον διὰ τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου, ὅτι θέλει εἰσαχθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, τοῦτο θὰ παραμείνῃ ἀμείωτον, ὥστε νὰ εἶναι ἐλευθέρα ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ κανονίσῃ τὸ πρᾶγμα βραδύτερον.

§144Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπειδὴ ἀκριβῶς ἅμα τῇ ἐπαναλήψει τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως προτίθεμαι νὰ καταθέσω νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κωδικοποιεῖ ὅλους τοὺς νόμους περὶ φορολογίας καθαρᾶς προσόδου καὶ μελετᾶται ἐπὶ τοῦ παρόντος κλίμαξ, ἡ ὁποία θὰ συνοδεύσῃ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο καταρτιζόμενον διὰ τὸν συνθετικὸν φόρον, ποιοῦμαι τὴν δήλωσιν, ὅτι ἡ κλίμαξ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ ψήφισιν, θὰ θεωρεῖται πάντοτε ἡ κλίμαξ ἡ ὁποία θὰ συνοδεύῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦ νόμου περὶ συνθετικοῦ φόρου, ἐφ’ ὅσον τὸ ἐξ αὐτοῦ προϊὸν δὲν θὰ εἶναι κατώτερον τοῦ προϊόντος. Διότι δύναται ἡ Συνέλευσις νὰ τροποποιήσῃ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον τὸν πίνακα ὁ ὁποῖος συνοδεύει τοῦτο τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τὸν ῥητὸν ὅρον, ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ δίδεται διὰ τοῦ πίνακος τούτου ὑπὲρ τοῦ δανείου, θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ δίδεται καὶ διὰ τοῦ νέου πίνακος, τοὐτέστιν ἡ μεταβολὴ τοῦ πίνακος δὲν θὰ δύναται νὰ ἐπέλθῃ πρὸς μείωσιν τοῦ συνόλου τοῦ εἰσπραττομένου φόρου, ἀλλὰ μόνον πρὸς συσχέτισιν τῶν διαφόρων τάξεων τοῦ πίνακος.

§145Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι ὅτι δὲν θὰ δύναται ἡ μεταβολὴ νὰ γίνῃ πέραν τοῦ συνόλου τοῦ ἀποδιδομένου φόρου, ἀλλὰ πέραν τοῦ συνόλου τοῦ ἀποδιδομένου εἰς τὴν Τράπεζαν φόρου. Διότι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία εἶναι ἐλευθέρα νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει. Ἀλλ’ ἡ ἀπόδοσις τοῦ ἡμίσεως θὰ εἶναι ἀπαράβατος οἱαδήποτε καὶ ἂν γίνῃ μεταβολή.

§146Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δηλαδή, ἡ διανομὴ τῆς εἰσπράξεως θὰ γίνεται οὕτως ὥστε τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ διατίθεται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου, νὰ εἶναι οἷον θὰ ἔδιδε ὁ πίναξ ὁ συνοδεύων τὸ νομοσχέδιον.

§147Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Νὰ σημειωθῇ ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§148Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν ἄν δέχεται τὴν δήλωσιν.

§149ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§150Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔχω μίαν δήλωσιν. Εἰς τὴν 4ην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 9 ἀναφέρεται «ὑποχρεοῦται προσέτι τὸ Δημόσιον νὰ προβῇ εἰς βαθμιαίαν ἐκποίησιν τῶν ἀκινήτων αὐτοῦ κτημάτων, τῶν ἀποτελούντων ἰδιωτικὴν περιουσίαν αὐτοῦ καὶ τῶν χρησιμοποιουμένων διὰ δημοσίας ὑπηρεσίας, νὰ δέχηται δὲ ἀποκλειστικῶς εἰς πληρωμὴν ὁλοκλήρου τοῦ τιμήματος ὁμολογίας τοῦ δανείου τούτου, τὰς ὁποίας ὑποχρεοῦται νὰ καταστρέφῃ». Εἶναι πολὺ περιωρισμένον, διότι διὰ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου καὶ διὰ τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω εἰς τὴν Συνέλευσιν θὰ παρίσταται ἡ ἀνάγκη, ἐὰν γίνῃ ἀποδεκτὸν νὰ δοθῇ καὶ εἰς ἄλλας κατηγορίας. Ὑποθέτω δὲ ὅτι προκύπτει ὑποχρέωσις τῆς ἐκποιήσεως ὅλων τῶν κτημάτων, μὴ χρησιμοποιουμένων διὰ δημοσίαν ἀνάγκην. Δημοσία ἀνάγκη εἶναι ἐὰν ἀπεφασίζετο ἡ διανομὴ γαιῶν πρὸς ἐγκατάστασιν, ὅταν λέγει «δημοσίας ὑπηρεσίας» ὑποθέτω, ὅτι πρόκειται περὶ κτιρίων δημοσίων.

§151Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ δημοσίαν ὑπηρεσίαν οὐχὶ διὰ δημοσίαν ἀνάγκην, ἡ ὁποία εἶναι ἀνεγνωρισμένη διὰ τῶν νόμων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ τὸ ἀπαλείψωμεν.

§152Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναφέρω εἰδικὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ παρίσταται ἡ ἀνάγκη νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις ἡ ἀναφερομένη εἰς τὸν νόμον. Εἰδικῶς διὰ τὴν περίπτωσιν τῶν κτημάτων ἠδύνατο νὰ γίνῃ μία ἑρμηνεία, ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ Κράτος ἠδύνατο νὰ κρατήσῃ τινὰς τῶν ἀπαραιτήτων γαιῶν καὶ κτημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχει εἰς τὰς νέας Χώρας νὰ δύναται νὰ τὸ πράξῃ, διότι διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς ἀποκλείεται.

§153Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ ἰδέα, ὅτι ἀφαιροῦνται αἱ ἀσφάλειαι, αἱ ὁποῖαι δίδονται εἰς τὸ δάνειον.

§154Γ. ΠΩΠ. Ὑποχρεοῦται τὸ δημόσιον νὰ ἐκποιήσῃ ἐφόσον τὰ ἄλλα μέσα δὲν εἶναι ἐπαρκῆ πρὸς ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου, ἑπομένως ἔχει καλῶς.

§155Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἦτο συμφέρον διὰ τὸ Κράτος, ἐὰν ἦτο δυνατὸν εἰς τὰς Νέας Χώρας νὰ διανεμηθῶσι γαῖαι.

§156Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Νὰ γίνωσι γεωργοί.

§157Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον τὸ ἐτόνισα τοῦτο.

§158Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε. Ἐπεθύμουν νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Πρόκειται περὶ κανονισμοῦ μιᾶς πληροφορίας ἐν τῷ ἄρθρῳ 10, τὸ ὁποῖον λέγει: «Τὰ πλεονάσματα καὶ περισσεύματα εἰς τὴν Διεθνῆ Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Δημοσίου Χρέους ὑπεγγύων προσόδων, ὡς καὶ οἱ ὑπ’ αὐτῆς συνεισπραττόμενοι δασμοὶ καὶ φόροι». Εἶναι τὸ μεγαλείτερον ποσόν. Ὑπάρχει προγενεστέρα σύμβασις τοῦ Κράτους μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ δὴ ἡ κατὰ Φεβρουάριον περὶ δανείου τῶν 12.000.000 δραχμῶν. Ἐν τῇ συμβάσει ἐπίσης ἀναφέρεται, ὅτι (ἀναγινώσκει) «πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ δανείου τὸ Κράτος ἐκχωρεῖ..... κλπ.». Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα σύμβασις ἐπίσης κατὰ Φεβρουάριον τοῦ τρέχοντος ἔτους τοῦ δανείου τῶν 150.000.000 δραχμῶν. Σημειωτέον, ὅτι ἐν τῇ συμβάσει τοῦ δανείου τούτου προστίθενται, (ἀναγινώσκει) «τὰς εἰσπράξεις,...... κλπ.». Εἶναι ἡ σύμβασις τοῦ δανείου τῶν 150.000.000 δραχμῶν.

§159ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πότε;

§160Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κατὰ Φεβρουάριον. Ὑπάρχουσι τρεῖς συμβάσεις. Ἐπειδὴ αἱ προηγούμεναι αὐταὶ συμβάσεις, διὰ τῶν ὁποίων ἐξασφαλίζεται τὸ δάνειον διὰ τῶν περισσευμάτων, ὑπαγόμεναι εἰς τὴν διεθνῆ οἰκονομικὴν ἐπιτροπὴν δὲν ἐψηφίσθησαν, ἡ δὲ σύμβασις τοῦ δανείου τῶν 150.000.000 δραχμῶν ψηφίζεται, νομίζω, ὅτι θὰ ἔλθωσι εἰς συγκρούσεις. Ἑπομένως ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ λάβῃ πρόνοιαν νὰ μὴ εὑρεθῇ τὸ Κράτος ἐν παλινῳδίᾳ.

§161Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδήλωσα, ὅτι αἱ συμβάσεις τῶν 550.000.000 δραχμῶν τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως περιλαμβάνονται δὲ τὰ 150.000.000 δραχμῶν τὰ ὁποῖα θὰ ἐξοφληθῶσι καὶ ἑπομένως αἱ συμβάσεις ἠδύναντο νὰ θεωρηθῶσιν, ὡς μὴ ὑφιστάμεναι. Εὐθύς, ὡς ψηφισθῇ ἡ σύμβασις τῶν 550.000.000 δραχμῶν δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος νὰ ψηφισθῶσιν αἱ ἄλλαι συμβάσεις, διότι ρητῶς περιλαμβάνονται εἰς τὰς 550.000.000 δραχμάς. Ἡ ἄλλη τῶν 150.000.000 δραχμῶν......

§162Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τῶν 12.000.000 δραχμῶν.

§163Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι παλαιὰ σύμβασις ἀπὸ τὸν κ. Ν. Καλογερόπουλον. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς συμβάσεις ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως αὗται θὰ ἐξοφληθῶσιν ἀπὸ τὰ 550.000.000 δραχμῶν.

§164Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Εἰς τὸ ὑπὸ διαπραγμάτευσιν ἐν Λονδίνῳ δάνειον ἐδόθησαν μεταξὺ ἄλλων ὑπεγγύων προσόδων τὰ περισσεύματα τὰ ἀναφερόμενα ἐνταῦθα;

§165Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς τὰ βάζω ὡς ἐγγύησιν τοῦ σημερινοῦ δανείου, ἵνα τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ συνομολογηθῇ τὸ ἐξωτερικὸν δάνειον δι’ ἐκείνου νὰ ἐξοφληθῇ μέρος τοῦ ὅλου, τοῦ παρόντος.

§166Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Πρέπει νὰ μποῦν πρῶτα τὰ πλεονάσματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐδῶ.

§167Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν τὰ ἐδώκαμεν ἐκεῖ.

§168Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Θὰ εἶναι ὑπέγγυα.

§169Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ βάλωμεν τὴν ρήτραν ὅτι διὰ τοῦ προϊόντος τοῦ παρόντος δανείου θὰ ἐξοφληθῇ τὸ ἄλλο δάνειον. Εἶναι ἐνδεχόμενον ὅταν θὰ δοθῶσιν αἱ τελωνειακαὶ εἰσπράξεις θὰ ἀπομείνῃ ἐδῶ ὁ φόρος τῆς καθαρᾶς προσόδου. Πιθανὸν νὰ περιωρισθῇ τὸ δάνειον τοῦτο καὶ νὰ ἐξοφληθῇ κατὰ τοσοῦτον καθόσον θὰ ἀφαιρεθῶσιν αἱ πρόσοδοι.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Τσιτσάρας ἔχει τὸν λόγον.

§171Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ μίαν διασάφησιν ἐπὶ τῆς 4ης παραγράφου. Ἐν αὐτῇ ὑποχρεοῦται τὸ Δημόσιον προκειμένου περὶ κτημάτων ἐκποιηθέντων, νὰ δέχηται ὁμολογίας. Ἤδη ὑπάρχουν κτήματα δημόσια τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἐκποιηθῆ καὶ οἱ ἀγορασταὶ ἐκράτησαν νὰ δώσουν κατὰ δόσεις τὰ χρήματα, ἤθελον νὰ γνωρίζω, αὐτοὶ δικαιοῦνται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ νὰ πληρώσωσιν ὁλοκληρωτικῶς εἰς ὁμολογίας τὸ ὀφειλόμενον εἰς τὸ δημόσιον;

§172Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ νὰ σᾶς δώσω ἀπάντησιν πρέπει νὰ μοῦ εἰπῆτε εἰς ποῖον ποσὸν ἀνέρχονται.

§173Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐλάχιστον.

§174Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἐλάχιστον εἶναι λέξις. Θέλω ποσὸν καὶ ποσὸν ἐξηκριβωμένον.

§175Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἄς ὑποθέσωμεν 100.000 δραχμάς.

§176Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι, δὲν τὸ δέχομαι, διότι θὰ προβάλλουσιν ἀξιώσεις καὶ αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι.

§177Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐγὼ διὰ τὴν ἐπαρχίαν μου φροντίζω.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Μητσόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§179Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν διασάφησιν, κύριε Ὑπουργέ. Ἀκριβῶς ἐπὶ τῆς 4ης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 10. Ὑποθέτω ὅτι τὰ κτήματα, τὰ ἀκίνητα, αἱ γαῖαι καὶ τὰ ἀστικὰ τῆς Ἑλλάδος, τὰ ὁποῖα ἀποφασίσατε νὰ διαθέσητε πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ δανείου αὐτοῦ ἀναμφισβητήτως θὰ στοιχίζουν πολὺ περισσότερα ἀπὸ 1.500.000.000. Τοῦτο τὸ λέγω διὰ νὰ ἐννοηθῇ καλῶς, ὅτι τὸ δάνειον αὐτὸ θέτει τρόπον τινὰ ὑποθήκην ἐφ’ ὅλων τῶν κτημάτων τοῦ Κράτους, ἵνα τὰ ἀκινητήσῃ εἰς τρόπον ὥστε τὸ δημόσιον θὰ εἶναι πάντοτε ἐλεύθερον νὰ προσδιορίσῃ κτήματα οἱαδήποτε ἐν μέτρῳ λογικῷ, δι’ οἱονδήποτε ἄλλον σκοπὸν ὀψέποτε ἤθελε νομίσῃ ὅτι πρέπει νὰ ἱκανοποιηθῶσιν ἄλλαι ἀνάγκαι τοῦ Κράτους.

§180Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδήλωσα ὅτι ἐκποίησις ἀκινήτων δὲν θέλει γίνῃ ἐφ’ ὅσον δὲν ἤθελον ἐπαρκέσει αἱ λοιπαὶ ἀσφάλειαι.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μερκούρης ἔχει τὸν λόγον.

§182Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Φρονῶ ὅτι αἱ διδόμεναι ἐγγυήσεις διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ δύναμαι νὰ προτείνω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ διαγραφῇ ἐντελῶς ἡ τετάρτη ἐγγύησις, διότι νομίζω, ὅτι καὶ ἀναξιοπρεπὲς καὶ ἐξευτελιστικὸν εἶναι διὰ τὸ Κράτος νὰ δίδῃ τοιαύτας ἐγγυήσεις θιγούσας τὴν περιουσίαν του. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τεθῇ διάταξις, ὥστε νὰ εἶναι δυνητικὴ ἡ ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους εἰς τοῦτο καὶ ὄχι ὑποχρεωτική.

§183Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ παράγραφος αὕτη, κύριοι, δὲν ἐτέθη κυρίως πρὸς ἐγγύησιν, ἐτέθη πρωτίστως ἵνα κατανοηθῇ ἡ ὅσον οἷόν τε ταχυτέρα ἐξόφλησις τοῦ δανείου, διότι μὴ λησμονῶμεν ὅτι πρόκειται περὶ 1.500.000.000 καὶ ὅτι τὸ φορτίον εἶναι βαρὺ διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ὥστε καὶ ἐὰν εἶναι δυνατὸν ἐντὸς πενταετίας νὰ κατορθωθῇ νὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὸ φορτίον αὐτὸ ὁ προϋπολογισμὸς θὰ εἶναι εὐτύχημα. Εὐχῆς ἔργον θὰ εἶναι ὅσον οἷόν τε τάχιστα νὰ πωλήσωμεν τόσα κτήματα ὅσα εἶναι ἡ βάσις τοῦ δανείου, διότι ὡς εἶπεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος ἡ περιουσία τοῦ Κράτους εἶναι μεγαλυτέρα ἀπὸ αὐτὸ καὶ δὲν συμφέρει εἰς τὸ δημόσιον νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκποίησιν αὐτῶν.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καλλέλης ἔχει τὸν λόγον.

§185Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐξηγηθῇ ἐπὶ τοῦ ἑξῆς. Τὸ ἄρθρον 10 ἐν τῇ παραγράφῳ 2 τοῦ νομοσχεδίου ἀναγράφει ὅτι «ὁ ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου 1922 καὶ ἐφεξῆς συνθετικὸς φόρος καθαρᾶς προσόδου καθορίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς νέας κλίμακος τῆς προσηρτημένης τῷ Νόμῳ καὶ ὅτι διπλασιάζεται, καταργεῖται δὲ ἡ κλίμαξ τοῦ νόμου 2173. Φρονῶ ὅτι βεβαίως αἱ διατάξεις αὗται, ἤτοι ἡ νέα κλίμαξ καὶ ὁ διπλασιασμὸς τοῦ φόρου δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἀφορῶσι τοὺς προηγουμένους τοῦ νομοσχεδίου φόρους, συνεπῶς πάντες καὶ τοὺς ἐκκρεμεῖς τοιούτους ἐνώπιον τῶν ἐκδικαστικῶν ἐπιτροπῶν, οἵτινες δυνατὸν δι’ οἱονδήποτε λόγον νὰ μὴ ἐβεβαιώθησαν μέχρι τοῦδε καὶ νὰ βεβαιωθῶσιν ὁπωσδήποτε μετὰ τὴν 1ην Ἀπριλίου 1922, καὶ ἐνίοτε νὰ βεβαιωθῶσιν οὕτως ὥστε ἡ φορολογητέα πρόσοδος καίτοι ὄντως κτηθεῖσα κατὰ προηγούμενα ἔτη ὡς τὸ 1919 ἢ 1920, νὰ ἀναχθῇ αὕτη ἐν μέρει καὶ συνεπῶς καὶ ὁ φόρος καὶ εἰς ἑπόμενα τῶν ἄνω ἔτη, διχαζόμενος, καὶ ἐκ τούτου νὰ γεννηθῇ ὡς πρὸς μέρος τοῦ φόρου ζήτημα, περὶ τοῦ ἐφαρμοστέου Νόμου, ἐνῷ κατ’ ἐμὲ οὐδὲν ζήτημα δύναται νὰ γεννηθῇ, ὅτι πάντως καὶ ἐν τῇ ἄνω περιπτώσει οἱ τοιοῦτοι φόροι ὡς παλαιοὶ καθορίζονται μόνον κατὰ ἕνα ἑνιαῖον Νόμον ἤτοι κατὰ τὴν κλίμακα τοῦ Νόμου 2173. Δι’ ὃ καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως, ἄν, ὡς ὑποθέτω, εἶναι σύμφωνος πρὸς τὰ ὅσα ἐξέθηκα, προβῇ εἰς σχετικὴν δήλωσιν, περὶ τῆς μὴ ἐφαρμογῆς τῶν ἄνω διατάξεων τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, εἰς τοὺς παλαιοὺς φόρους, καὶ εἰς τὰς περιπτώσεις ἅς ἀνέφερα, παρακαλῶ δὲ ἡ σχετικὴ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ πρὸς ἀποφυγὴν ἀμφισβητήσεων καὶ ἀμφιβολιῶν ἐν ταῖς περιπτώσεσιν ταύταις.

§186Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἤκουσα τὰς παρατηρήσεις τοῦ κυρίου πληρεξουσίου καὶ δηλῶ ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἀφορῶσι τοὺς φόρους τῶν χρήσεων τῶν παλαιοτέρων, ἀλλὰ τῆς χρήσεως 1922–1923.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις ὅπως ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 10;

§188ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10).

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11ον (ἀναγινώσκει).

§190Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. συναδέλφους ἄν δὲν ἔχωσι νὰ ἐπιμένωσιν ἐπὶ τροποποιήσεων εἰς τὸ περὶ δικαστικῶν ἀποδοχῶν νομοσχέδιον, ὡς τοῦτο διενεμήθη, νὰ τὸ ψηφίσωμεν κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, θέτω δὲ τὸν ὅρον τοῦτον διότι ἄν πρόκειται νὰ γίνουν τροποποιήσεις θὰ ἦτο περιττὸν νὰ ἀσχοληθῶμεν ἀπόψε ἀφοῦ θὰ ἐχρειάζετο καὶ ἄλλην συνεδρίασιν πρὸς ψήφισιν τοῦ συνόλου.

§191ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ ψηφισθῇ ὅπως ἔχει, νὰ ψηφισθῇ.

§192Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡμεῖς δὲν θὰ συζητήσωμεν ποσῶς ὥστε, ὅσον ἀφορᾷ ἡμᾶς, δύναται νὰ ψηφισθῇ.

§193Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Ἐκεῖ ὅπου λέγει νόμιμον σύζυγον εἰμπορεῖ νὰ λείψῃ τὸ νόμιμον διότι δὲν εἰμπορεῖ νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι διὰ τὴν παράνομον σύζυγον θὰ λαμβάνῃ αὔξησιν. Ἐπίσης πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τὰς ἀδελφάς, τὰ ὀρφανὰ πατρός, τὰς συζύγους μετὰ τοῦ δικαστικοῦ.

§194Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἰμποροῦμεν νὰ κάμωμεν τροπολογίας ἄν θέλωμεν νὰ τὸ ψηφίσωμεν.

§195Γ. ΠΩΠ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔχω μίαν ἑρμηνείαν ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον καθ’ ὃν εἶναι δυνατὸν ἐπερχομένης μεταβολῆς τινὸς ἐν νομοσχεδίῳ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ἀμέσως εἰς τὸ σύνολον νὰ ψηφισθῇ τοῦτο ἄν δηλαδὴ ὑπάγεται καὶ περίπτωσις καθ’ ἥν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀφαιρεθῇ ἁπλῶς τμῆμα ἄρθρου, διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ ἐν ἄρθρῳ 10 δημιουργεῖται ἀδικία, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐπανορθωθῇ οὐχὶ διὰ προσθήκης ἀλλὰ δι’ ἁπλῆς ἀπαλείψεως. Φρονῶ ὅτι ἡ ἀπάλειψις εἶναι δυνατὸν νὰ ἑρμηνευθῇ ὅτι δὲν ἀποτελεῖ τροποποίησιν ἀλλὰ τυπογραφικὴν ἐπανόρθωσιν. Ἐφ’ ὅσον δὲ θὰ ὑπάρξῃ τοιαύτη ἑρμηνεία θὰ ἔλεγον πρὸς ὑμᾶς, ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου 10 δημιουργῆται ἀδίκημα εἰς εὐαρίθμους μὲν ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους, ἀλλὰ κατέχοντας ἐξαιρετικὰς θέσεις. Πρόκειται περὶ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τῶν μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Οὗτοι δυνάμει εἰδικοῦ νόμου ἔχουν ἀφομοιωθῇ εἰς βαθμὸν καὶ σύνταξιν πρὸς Ἀρεοπαγίτας ἐκ παραδρομῆς δὲ συνολικῶς διὰ τοῦ ἄρθρου 10 ἐξαιροῦνται. Θὰ ἦτο ἑπομένως δίκαιον διὰ τὴν τάξιν αὐτὴν τὴν τόσῳ χρήσιμον νὰ ἐλαμβάνετο μέριμνα.

§196Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑρμηνείαν περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ ἀπάλειψις μιᾶς διατάξεως δὲν ἀποτελεῖ τροποποίησιν. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι δυστυχῶς ἐπεκράτησεν ἕν σύστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ἀντὶ νὰ ὁρίζωσι τὶ γίνεται δι’ ἑκάστην τάξιν ὑπαλλήλων μεταχειρίζονται ἀναφορὰς εἰς ἄλλας σχετικὰς περὶ δικαστῶν διατάξεις. Ὑπάρχουσι πλεῖστοι ὅσοι ὑπάλληλοι διαφόρων κλάδων, οἱ ὁποῖοι ἀφομοιοῦνται δι’ εἰδικῶν διατάξεων τοῦ νόμου μὲ τοὺς δικαστικούς. Ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ μελετήσω καὶ δὲν ἐμελέτησα τὰ κατὰ τοὺς κλάδους ἐκείνους οἵτινες ἀφομοιοῦντο μέχρι τοῦδε μὲ τοὺς δικαστικοὺς καὶ ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τολμήσω νὰ εἴπω ὅτι αἱ διατάξεις αὗται, τὰς ὁποίας ἤδη νομοθετοῦμεν, ἀφορῶσι καὶ ὅλους ἐκείνους τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τῶν διαφόρων νόμων ἔχουσι τὸν βαθμὸν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ἀπετάθησαν καὶ πρὸ ἐμέ. Δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι πρόκειται νὰ ληφθῇ μέριμνα ἀνάλογος πρὸς ἐκείνην, ἡ ὁποία λαμβάνεται διὰ τοὺς δικαστάς, ἀλλ’ ὄχι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἀλλ’ ἰδιαιτέρως;

§197Γ. ΠΩΠ. Θὰ τὸ μελετήσωμεν μετὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν.

§198Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἦλθον καὶ οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ μοῦ εἶπον καὶ ἡμεῖς ἀνήκομεν εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον. Δὲν ἀνήκετε εἰς τοὺς ὑπαλλήλους καὶ ὑπηρέτας τοὺς δικαστικούς, τοὺς εἶπα, εἶσθε δικαστικοὶ ὑπάλληλοι. Ἐπίσης καὶ οἱ νομικοὶ σύμβουλοι δὲν ἀνήκουν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους καὶ ὑπηρέτας τοῦ δικαστικοῦ κλάδου ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συμφώνως πρὸς τὸν ὀργανισμὸν ἀπονέμωσι τὴν δικαιοσύνην καὶ βοηθοῦν τοὺς ἀπονέμοντας τὴν δικαιοσύνην περὶ τῶν ὁποίων καὶ μόνον προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον.

§199Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Διὰ τοὺς στρατιωτικοὺς δικαστικοὺς συμβούλους ὑπάρχει ἡ ρητὴ διάταξις εἰς προηγουμένους νόμους, καθ’ ἣν ἐξομοιοῦνται ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μισθοὺς καὶ βαθμοὺς μὲ τοὺς τακτικοὺς δικαστάς. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ἐν τῇ μερίμνῃ τὴν ὁποίαν θὰ λάβητε νὰ μεριμνήσητε καὶ περὶ αὐτῶν.

§200Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἰμπορῶ νὰ δεχθῶ δι’ ἁπλῆς ἀναφορᾶς εἰς ἀφομοιωτικὰς διατάξεις νὰ ἐπιληφθῶ αὐξήσεως μισθῶν ὑπαλλήλων μὴ ἀνηκόντων εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον.

§201Δ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει ὁρισθῆ ὁ μισθὸς τῶν πρωτοδικῶν εἰς χιλίας δραχμάς. Νομίζω ὅτι ὁ μισθὸς τῶν 1000 δραχμῶν διὰ τοὺς πρωτοδίκας εἶναι ἀνεπαρκής.

§202Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι, ἐὰν πρόκηται νὰ τροποποιηθῇ εἶναι περιττὴ ἡ συζήτησις ἀπόψε.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι μερικὰ νομοσχέδια ὥριμα πρὸς ψήφισιν, τὰ τελευταῖα ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἤθελον προτείνει νὰ ψηφισθῶσι ταῦτα.

§205ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1364 περὶ Μετοχικοῦ ταμείου τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς ἀνεπεξεργάστων ἀρωματικῶν καπνῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς προσωρινοῦ ἐπιδόματος εἰς τοὺς λειτουργοὺς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Ταμείου προνοίας ἐλαιοπαραγωγῆς Πηλίου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2644 τῆς 8 Αὐγούστου 1921 περὶ ἀποκαταστάσεως ἀξιωματικῶν ἐν τῇ σειρᾷ ἀρχαιότητος». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§207Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως καὶ νὰ ἐπικυρωθῶσι ταῦτα διὰ νὰ διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος λόγῳ τῶν ἐπερχομένων ἑορτῶν τοῦ Πάσχα καὶ λόγῳ τῆς μεταβάσεως μου εἰς τὴν Διάσκεψιν τῆς Γενούης νὰ ἐπαναληφθῶσι δὲ αὗται τὴν 14 Ἀπριλίου ἤτοι τὴν Πέμπτην τοῦ Θωμᾶ.

§208Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπέβαλε πρότασιν διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν χάριν τῶν ἑορτῶν καὶ διότι πρόκειται νὰ μεταβῇ εἰς Γένουαν. Εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τοῦτο. Ἐπειδὴ δὲν θὰ συναντηθῶμεν εἰμὴ μετὰ 20 ἡμέρας, ὑποβάλλω ἐρωτήσεις τινάς. αʹ) Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἔχει πληροφορίαν τινὰ ἐπίσημον ἢ ἡμιεπίσημον περὶ ἀπαντήσεως τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἀγκύρας ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀνακωχήν.

§209Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§210Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ Διάσκεψις τῆς Γενούης εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἔχει χαρακτῆρα οἰκονομικόν.

§211Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§212Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἐν αὐτῇ ἐμφάνισις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἀποβλέπῃ μόνον εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἄποψιν ἢ θὰ πράξῃ οὗτος καὶ ὅ,τι πράττουσιν ὅλοι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες ἐν τοιαύταις περιστάσεσι, δεδομένου, ὅτι εἶναι ἐκκρεμῆ τὰ ζητήματα τῆς ἀνακωχῆς, ἐκκρεμὴς ἡ ἀπάντησις πρὸς τὰς Μεγάλας Δυνάμεις ἐν σχέσει πρὸς τὴν εἰρήνην; Ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργός, θέλει προβῇ εἰς πᾶσαν ἡμιεπίσημον συνομιλίαν, δὲν θέλει ὅμως εἰς οὐδεμίαν ἐπίσημον ἀνακοίνωσιν προβῇ δεσμεύουσαν τὸ Κράτος, ἐν σχέσει πρὸς τὰ ζητήματα ταῦτα, ἄνευ γνώσεως τῆς Συνελεύσεως.

§213Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Διάσκεψις τῆς Γενούης ἔχει σκοπὸν ὅστις ἔχει ὁρισθῆ ἀπὸ πολλοῦ. Ἡ μετάβασίς μου εἰς Γένουαν ὑπὸ ἐπίσημον ἰδιότητα ἀποβλέπει εἰς τὸν σκοπὸν τῆς συμμετοχῆς εἰς τὴν Διάσκεψιν καὶ τῆς συνεργασίας εἰς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Τῶν ἐκκρεμῶν ζητημάτων ἡ διευθέτησις θὰ γίνῃ κατὰ τὸν προσήκοντα τρόπον, καταβαλλομένης πάσης προσπαθείας, ἵνα ἀνταποκριθῶσι ταῦτα πληρέστερον πρὸς τοὺς ἐθνικοὺς πόθους.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὅπως διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Συνελεύσεως μέχρι τῆς 14 Ἀπριλίου;

§215ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως).

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ.μ. τῆς 14ης Ἀπριλίου ἐ.ἔ. (Ὥρα 2 π.μ.).