1921.07.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 54η

Παρασκευή, 2α Ἰουλίου 1921

Προεδρία κ. Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗ ΛΟΜΒΑΡΔΟΥ

(Ὥρᾳ 6 καὶ 30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: Ἡ Ἑλληνικὴ Παροικία Stocton California καὶ περιχώρων ἀποστέλλει πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως ἐπιταγὴν ἐκ δολλαρίων 786,10 διὰ τὴν περίθαλψιν τῶν ὀρφανῶν καὶ χηρῶν οἰκογενειῶν τραυματιῶν πολέμου. 12 ἐπόπται ἐπὶ τῶν δημοσίων θεαμάτων ἀπολυθέντες κατὰ Σεπτέμβριον τοῦ 1920 παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν, ὅπως μεριμνήσῃ ἵνα ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς θέσεις των. Ἐπιτροπὴ κολληγῶν Καϊλῆ τῆς Κοινότητος Βαλκάδας παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ μέριμνα ἵνα μετριασθῇ εἰς τὸ δίκαιον ὅριον ἡ διανομὴ τῶν γεωπόνων μεταξὺ τῶν κολληγῶν καὶ ἰδιοκτητῶν ἢ ἐνοικιαστῶν διὰ τῆς ἐπιτάξεως ὑπὲρ αὐτῶν τοῦ ἀγροκτήματος Καϊλῆ. Καυκάσιοι πρόσφυγες Μακεδονίας καὶ Θράκης παρακαλοῦσιν ὅπως χορηγηθῇ εἰς ἑκάστην ἐποικιζομένην γεωργικὴν οἰκογένειαν ἓν ἀροτριῶν ζῷον καὶ δάνειον ἐκ 500 δραχμῶν, ἀνατεθῇ ἡ ἀνοικοδόμησις οἰκημάτων καὶ δάνειον ἐκ 1000 δραχμῶν, αὐξηθῇ ἡ χορηγουμένη ζωάρκεια, ἐνισχυθῇ ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία καὶ ληφθῇ πρόνοια διὰ τὰ πολυπληθῆ ὀρφανά. — Ἐπιτροπὴ τῆς Κοινότητος Βρουλιᾶ τῆς Σπάρτης παρακαλεῖ ὅπως διαταχθῇ ἡ ματαίωσις τῆς πλειοδοτικῆς δημοπρασίας πρὸς ἐκρίζωσιν τοῦ δημοσίου δάσους ἁγίου Κωνσταντίνου λόγῳ ἀποστειρεύσεως πηγῶν. — Ὁ Πολυζώης Παναγόπουλος παρακαλεῖ ὅπως τῷ χορηγηθῇ ἀμοιβὴ διὰ τὴν ἐφεύρεσιν ἠλεκτρικῶν λαμπτήρων ἐν τῷ πυθμένι τῆς θαλάσσης (Two Glas). — Ὁ Ἀχιλλεὺς Βούλγαρης Ἀρχειοφύλαξ τοῦ Εἰρηνοδικείου Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος 1259, ἱκανοποιῶν καὶ τοὺς δυνάμει τούτου διορισθέντας Ἀρχειοφύλακας τῶν Εἰρηνοδικείων Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης. — Ὁ Νικόλαος Ι. Μπουρόπουλος ζητεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου ὑπ’ ἀριθμὸν 2189, ὡς ἀντικειμένου εἰς τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος. — Ἡ Βιολέτα χήρα Δ. Χριστοδούλου καὶ ἡ χήρα Μ. Χριστοπούλου κάτοικοι Ναυπλίου ζητοῦσιν ὅπως δοθῇ εἰς αὐτὰς ἀποζημίωσις διὰ τὸν καταληφθέντα χῶρον τοῦ κτήματός των τὸν μεταβληθέντα εἰς Νοσοκομεῖον. — Ὑποδιδάσκαλοι τῆς περιφερείας Καλαβρύτων ζητοῦσι τὴν ἐξομοίωσίν των πρὸς τοὺς δημοδιδασκάλους τῶν Νέων Χωρῶν. — Οἱ κάτοικοι τῆς συνοικίας Ἄρεως καὶ τῆς λεωφόρου Ἀλεξάνδρας παρακαλοῦσιν ὅπως συμπτυχθῶσιν αἱ τροχιοδρομικαὶ διαδρομαί. — Ὁ σύλλογος τῆς Λακωνικῆς ἀδελφότητος ὑποβάλλει ψήφισμα δι’ οὗ ζητεῖ τὴν ἐπανόρθωσιν ἀδικήματος γενομένου εἰς τὸν συνταγματάρχην τῆς χωροφυλακῆς κ. Παῦλον Ραζέλον παραγκωνισθέντα κατὰ τοὺς προβιβασμοὺς τῶν Ὑποστρατήγων. — Ὁ Πανελλήνιος Σύνδεσμος ἐκδοτῶν καὶ βιβλιοπωλῶν ζητεῖ τροποποίησιν τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ εἰσαγωγῆς ὡς ἀναγνωστικῶν βιβλίων εἰς τὰ Δημοτικὰ σχολεῖα τῶν καταλληλοτέρων ἐκ τῶν πρὸ τοῦ 1917 ἐγκεκριμένων. — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Μ. Γούδας, Σ. Δεληγιάννης, Λ. Τσουκαλᾶς, Α. Πετραλιᾶς κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν ψηφίσματος περὶ ἀκυρώσεως τοῦ νόμου 2061, δι’ οὗ ἀπενεμήθη ὁ βαθμὸς τοῦ Ναυάρχου καὶ ἡ σύνταξις 50.000 δραχ. ἐτησίως εἰς τὸν Παῦλον Κουντουριώτην. — Ὁ πληρεξούσιος κ. Γ. Καλαντζόπουλος, ὑποβάλλει τροπολογίαν εἰς τὸ 1ον ἄρθρον τῆς προτάσεως νόμου «περὶ μεταφορᾶς εἰς τὴν βʹ σειρὰν ἐφεδρείας τῶν ἐχόντων πατέρα ἢ ἀδελφὸν θανόντα ἐν πολέμῳ». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Π. Σακκῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταβολῆς τῶν περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων νόμου ΓΥΛΖʹ (1909) καὶ ΓΩʹ (1911). — Ὁ πληρεξούσιος κ. Δ. Κατσάνος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ μεταφορᾶς εἰς τὴν β σειρὰν ἐφεδρείας τῶν ἐχόντων πατέρα ἢ ἀδελφὸν θανόντα ἐν πολέμῳ». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Κ. Λυκουρέζος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου τῆς προτάσεως νόμου περὶ μεταφορᾶς εἰς τὴν βʹ σειρὰν ἐφεδρείας τῶν ἐχόντων πατέρα ἢ ἀδελφὸν θανόντα ἐν πολέμῳ. — Ὁ πληρεξούσιος κ. Θ. Μοσχούλας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ ἀνασυντάξεως Σώματος Στρατ. Δικαιοσύνης». — Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ΒΦΙΘʹ τῆς 26ης Φεβρουαρίου 1898 περὶ Διεθνοῦς Ἐλέγχου. (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Π. Πρωτοπαπαδάκης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐξαιρέσεως ἀπὸ φόρου καὶ τελῶν κληρονομιῶν, κληροδοσιῶν, δωρεῶν κλπ. τῆς Β. Γεωργικῆς Ἑταιρείας». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ βασιλικῆς χορηγίας». Ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς κ. Π. Πρωτοπαπαδάκης καὶ ὁ ἐπὶ τῆς Περιθάλψεως Ὑπουργὸς κ. Α. Καρτάλης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 808 καὶ 1172 «περὶ συστάσεως Πατριωτικοῦ Ἱδρύματος». Ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς κ. Π. Πρωτοπαπαδάκης ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ φορολογίας τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς». Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως κ. Θ. Ζαΐμης ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἱδρύσεως Ἑλληνικοῦ Βαλκανικοῦ Ἰνστιτούτου». Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς κ. Σπ. Στάης ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1979 τοῦ 1920 «περὶ ἱδρύσεως ἀντιφυματικῶν Ἰατρείων κλπ.». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). 2) «Περὶ τῶν λειτουργῶν τοῦ Φρενοκομείου Κερκύρας». 3) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ΔΝΖʹ νόμου περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων» καὶ 4) «Περὶ ἐπεκτάσεως εἰς τὰς Νέας Χώρας τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 2575 περὶ ἀποζημιώσεως τῶν δημάρχων καὶ προέδρων κοινοτικῶν συμβουλίων». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Ὁ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς κ. Ι. Δ. Ράλλης ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 2190 περὶ Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν». 2) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2023 περὶ ἐκκαθαρίσεως ἐχθρικῶν περιουσιῶν καὶ συμψηφισμοῦ ἐχθρικῶν χρεῶν» καὶ 3) «Περὶ αὐξήσεως τῶν ἐργατικῶν δικαιωμάτων τῶν σμυριδορυκτῶν Νάξου». (Καὶ τὰ τρία ταῦτα νομοσχέδια κηρύσσονται κατεπείγοντα καὶ ψηφίζονται κατ’ ἀρχήν). Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς κ. Θ. Ζαΐμης ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ ἐπανεξετάσεως τῶν ἐν τέλει τοῦ σχολικοῦ ἔτους 1920–1921 ἀπορριφθέντων μαθητῶν ἐν τοῖς σχολείοις τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως». 2) «Περὶ ἐπισκευῆς τῆς παρὰ τὴν Λεβάδειαν Βυζαντινῆς Μονῆς τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ». (Ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια ταῦτα κηρύσονται κατεπείγοντα καὶ ψηφίζονται κατ’ ἀρχήν). Οἱ κ. κ. Γ. Μπαλτατζῆς (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν), Π. Πρωτοπαπαδάκης (ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Ι. Δ. Ράλλης (ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον «περὶ παραλαβῆς, ἐκποιήσεως κλπ. τῶν ὑπὸ τῆς Γερμανίας παραχωρουμένων τῇ Ἑλλάδι ἀντικειμένων πρὸς κατ’ εἶδος βιομηχανικὴν ἐπανόρθωσιν». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Ὁ κ. Δ. Π. Γούναρης (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου) ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ παραγραφῆς ἀξιοποίνων τινῶν πράξεων. (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Οἱ κ. κ. Δ. Π. Γούναρης (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης) καὶ Π. Πρωτοπαπαδάκης (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον «περὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου 1816 περὶ ἐπεκτάσεως τῆς χρήσεως τοῦ δικαστικοῦ ἐνσήμου καὶ περὶ αὐξήσεως τῶν τελῶν τῆς ποινικῆς διαδικασίας». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσκλήσεως πρὸς κατάταξιν εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν τῶν ἐν τῷ πίνακι Βʹ τῆς μονιμοποιήσεως ἐγγεγραμμένων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. Ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς κ. Π. Πρωτοπαπαδάκης ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἱδρύσεως πρωτοβαθμίου Ἐπιτροπῆς Τελωνειακῶν Ἀμφισβητήσεων ἐν τῷ Τελωνείῳ Ἀδριανουπόλεως καὶ δικαιοδοσίας τοῦ ἐκεῖ λειτουργοῦντος Διοικητικοῦ Δικαστηρίου φορολογικῶν παραβάσεων». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Ἡ ἐπὶ τῆς ἐπεξεργασίας, βιομηχανίας καὶ ἐμπορίας τοῦ καπνοῦ Εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἑξῆς προτάσεις νόμων: 1) «Περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου 1321 «περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ» καὶ 2) «Περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀρωματικῶν καπνῶν παντὸς εἴδους». Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Α. Παπαζαχαρίου, Γ. Χατζηγεωργίου, Σ. Παππᾶς, Γ. Μπούσιος κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1381 «περὶ διαβαθμίσεως ἀποδοχῶν κλπ. τῶν λειτουργῶν ἐκπαιδεύσεως». Ὁ κ. Δ. Κατσάνης ἔχει τὸν λόγον.

§3Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ὡς Εἰσηγητὴς τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ κάμω εἰσήγησιν νομοσχεδίου. Ἡ ἐκλεγεῖσα ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς ἐμπορίας καὶ ἐπεξεργασίας τοῦ καπνοῦ, φιλοτίμως, ὅσον ἦτο δυνατὸν ἀνθρωπίνως, ἐργασθεῖσα, κατέληξεν εἰς τὰ ἑαυτῆς συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα ἀποκρυσταλλοῦνται εἰς νομοσχέδιον ὑποβαλλόμενον ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ἐκτελοῦσα οὕτω τὴν ἀνατεθεῖσαν αὐτῇ ἐντολήν. Ἡ ἐπιτροπὴ προῆλθεν εἰς τὰ συμπεράσματα αὐτῆς κατόπιν μελέτης τοῦ φακέλλου τῆς ἀλληλογραφίας τῆς σχετικῆς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, περιεχούσης ψηφίσματα ἐμπορικῶν Συλλόγων, ψηφίσματα καπνεργατικῶν καὶ ἐπαγγελματικῶν σωματείων, ψηφίσματα δημοτικῶν Συμβουλίων γνώμας καὶ ἐκθέσεις διαφόρων ἑτέρων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλὰ καὶ μετ’ ἀκρόασιν ἀντιπροσώπων τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς ἐργασίας ἀπέβλεψε πρωτίστως εἰς τὸ συμφέρον τῆς παραγωγῆς, συμφέρον συνυφασμένον στενώτατα μετὰ τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς ἐργασίας. Εἶναι, κύριοι, γνωστὸν ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ καπνὰ ἐξήρχοντο εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐπεξεργασμένα καὶ ὡς τοιαῦτα παρεδίδοντο εἰς τὴν κατανάλωσιν ἐτύγχανον δὲ μεγάλης ὑπολήψεως καὶ προτιμήσεως μέχρις ἑνὸς σημείου, ἀλλὰ λόγοι τοὺς ὁποίους ἐδημιούργησεν ἡ πολεμικὴ κατάστασις καὶ ἡ ἀθρόα συγκέντρωσις καπνῶν, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον κατατεθειμένα ὡς ἀποθέματα εἰς διαφόρους λιμένας καὶ λόγῳ τῆς πλημμύρας τῶν ἀγορῶν τῆς καταναλώσεως ἅμα τῷ ἀνοίγματι τῶν λιμένων, συνετέλεσαν ὥστε νὰ παρατηρηθῇ οὐ μόνον μείωσις τῆς ζητήσεως ἀλλὰ καὶ μείωσις εἰς τὰς τιμάς. Τὸ ἐμπόριον διὰ νὰ διευκολύνει τὴν ζήτησιν ἐνόμισεν ὅτι ἐπιτυγχάνει τοῦτο διὰ τῆς εὐθηνίας τοῦ καπνοῦ καὶ διὰ τοῦτο ὄχι μόνον μικροτέραν τιμὴν προσέφερον εἰς τοὺς παραγωγοὺς ἀλλὰ συγχρόνως ἀφήρεσε καὶ τὰς δαπάνας τῆς ἐπεξεργασίας οὕτω δὲ τὰ καπνὰ ἀπεστέλλοντο εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀνεπεξέργαστα ὑφίσταντο δὲ μείωσιν ποιοτικὴν καὶ ἑπομένως ἐδυσφημίσθησαν ὡς καπνὰ κατωτέρας ποιότητος ἐνῷ πραγματικῶς τὰ Ἑλληνικὰ καπνὰ εἶναι πρώτης ποιότητος. Ἀλλὰ καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἐν τῷ πεδίῳ τοῦ συναγωνισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἐξέλεγξαν οἱ ἔμποροι νὰ εὐδοκιμήσωσι, διότι τὰ καπνὰ ἄλλων καπνοπαραγωγικῶν μερῶν ἔχασε μεγάλας ἀποδόσεις καὶ ἐπομένως δὲν ἐπιτρέπεται. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔκρινεν ὅτι τὰ καπνὰ τὰ Ἑλληνικὰ πρέπει νὰ συναγωνισθοῦν διὰ τῆς καλῆς ποιότητος καὶ διὰ τοῦτο ἐθεώρησεν ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἀποστολὴ αὐτῶν ἐπεξεργασμένων, ἐπειδὴ ὅμως ἡ ἐπεξεργασία αὐτὴ χρειάζεται διαβάθμισιν ἀπὸ τὰ στοιχειώδη μέχρις τῆς πολυτελείας εἶναι ἐνδεχόμενον ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ἐγερθῶσιν ὑπερβολικαὶ ἀξιώσεις ἐκ μέρους τῶν ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἐπιβαρύνει τὰς τιμὰς τῶν καπνῶν. Ἔκρινεν ὅτι ἐπιβάλλετο ἡ στοιχειώδης ἐπεξεργασία ἀφίνουσα εἰς τὸ ἐμπόριον τὴν λοιπὴν ἐπεξεργασίαν, αὕτη δὲ ἀπομακρύνει τὸν κίνδυνον τῶν ὑπερβολικῶν ἀξιώσεων τῶν ἐργατῶν, ἀφίνει δὲ εἰς τὸ ἐμπόριον ἐλευθέραν τὴν ἐπιλογὴν καὶ ἐξ ἄλλου ἐξασφαλίζει τὴν ποιότητα καὶ τὴν μὴ νόθευσιν κατὰ τὴν ἐπεξεργασίαν. Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὴν ἐπεξεργασίαν. Ἐνόμισεν ὅτι θὰ ἦτο συντελεστικὸν ἐὰν ἀπαγορεύσῃ τὴν συλλογὴν τῶν φύλλων ἐκ τῶν παραφυάδων τοῦ καπνοῦ, διότι ταῦτα παραδιδόμενα εἰς τὴν κατανάλωσιν συντελοῦν εἰς τὴν κακὴν παράστασιν. Ἀφίνει ἐλευθέραν τὴν ἀποστολὴν τῶν καπνῶν τοῦ 1918 καὶ 1919. Ἀλλὰ διὰ νὰ συμβιβάσῃ καὶ τὰ ἐργατικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὴν ἐργατικὴν τάξιν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ τῆς ἐσοδείας τοῦ 1920 ἐπιβάλλει μίαν φορολογίαν 40 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Καὶ ταῦτα ὡς πρὸς τὴν ἐπεξεργασίαν καὶ τὸ ἐμπόριον. Ἀλλὰ ὡς πρὸς τὸ φορολογικὸν μέρος ἤθελον ἐπικαλεσθῆ τὴν μικρὰν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ καπνὸς φορολογεῖται πολλαπλῶς, ὑφίσταται φόρον καταναλώσεως, ὑφίσταται φόρον καθαρᾶς προσόδου, ἀλλὰ καὶ φόρον τῆς δεκάτης, ὁ ὁποῖος μετεφυτεύθη ἀπὸ τὰς Νέας Χώρας, διότι ἐκεῖ δὲν ὑπῆρχεν ἄλλος φόρος παρὰ ὁ φόρος τῆς δεκάτης. Διὰ τῆς φορολογίας αὐτῆς δὲν φορολογεῖται μόνον ἡ πρόσοδος ἀλλὰ καὶ τὸ κεφάλαιον τοῦ μικροκτηματίου, φορολογεῖται τὸ ἡμερομίσθιον τὸ ἐργατικόν. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἡ ἐπιτροπὴ ὥρισεν ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται πολλαπλῆ φορολογία εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ προϊόν. Ζητεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῆς δεκάτης, ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις λόγῳ τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων ἀρνηθῇ τὴν δικαίαν αὐτὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ μειωθῇ ἡ φορολογία τοὐλάχιστον εἰς τὸ ἥμισυ διότι τότε θὰ ἐφορολογεῖτο μόνον ἡ πρόσοδος, δὲν θὰ ἐφορολογεῖτο τὸ κεφάλαιον τοῦ μικροκτηματίου οὐδὲ τὸ ἡμερομίσθιον τοῦ ἐργάτου. Ἀρκοῦμαι εἰς ταῦτα ἐπιφυλασσόμενος κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ λάβω ἐπεκτενέστερον τὸν λόγον.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συμφώνως μὲ τὴν χθεσινὴν σύστασιν τῆς Συνελεύσεως, θὰ ἐρωτήσω ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις νὰ ἀναβληθῶσιν αἱ ἐρωτήσεις.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ ἀναβληθῶσι, νὰ ἀναβληθῶσι.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις ἀντιλέγων;

§7ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. συναδέλφους νὰ λάβωσι τὴν καλωσύνην, ὅσοι ἔχωσι καταθέσει ἐρωτήσεις, νὰ ἀναθεωρήσωσιν αὐτάς, διότι εἶνε πολλαὶ καὶ πρέπει νὰ διαγραφῶσιν, εἶναι δὲ περιττὸν νὰ ἀνατυπώνωνται καθ’ ἑκάστην εἰς ὀγκῶδες τεῦχος, ἐνῷ πρόκειται περὶ ἰδίου θέματος. Θὰ παρακαλέσω νὰ δηλώσωσι τοῦτο εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς, ὅσοι ἔχουσιν ὑποβάλλει τοιαύτας ἐρωτήσεις, ποῖαι θέλουσι νὰ διαγραφῶσιν.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Οἱ παραδεχόμενοι τὴν κατ’ ἀρχὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ βαθμοῦ τοῦ πληρεξουσίου Ὑπουργοῦ» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι. Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως τῶν ἐντὸς τοῦ νέου σχεδίου τῆς καείσης ἐκτάσεως Θεσσαλονίκης περιλαμβανομένων ἀκινήτων». Ὁ κ. Ν. Γερμανὸς ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§9Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Εἶνε εὐτύχημα, κ. πληρεξούσιοι, ὅτι μετὰ πάροδον τεσσάρων ὁλοκλήρων ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπῆλθεν ἡ μεγάλη καταστροφὴ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἐφθάσαμεν τέλος πάντων εἰς τὴν βʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, νομοσχεδίου ὁμολογουμένως ἔχοντος τὴν βάσιν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις νὰ θέση, ὅπως ἀπῄτησαν οἱ κάτοικοι τῆς Θεσσαλονίκης, οἱ Σύλλογοι καὶ τὰ Σωματεῖα τῆς Θεσσαλονίκης. Ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἠθέλησε νὰ καινοτομήσῃ, παρεῖδε τὰς δικαίας ἀξιώσεις τῶν κατοίκων καὶ ἠθέλησε νὰ δημιουργήσῃ μίαν νέαν πόλιν καινοφανῆ, μολονότι ἐπανειλημμένως ἡμεῖς ᾐτήσαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τι, ὅπως διατυποῦνται τὰ πράγματα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ Θεσσαλονίκη. Ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις ἐπέμενε, καὶ ἐφθάσαμεν νὰ ἔχωμεν πρὸ ἡμῶν μίαν 4ετίαν καὶ νὰ μὴ κτίσῃ οὐδεὶς ἐν Θεσσαλονίκῃ. Ἐν τῷ μεταξὺ περὶ τὰς 1.400 οἰκοδομὰς ἐγένοντο ἐκτὸς τῆς καείσης ζώνης, καὶ δὲν γνωρίζωμεν ποῦ θὰ εὑρεθῶμεν, δὲν γνωρίζομεν μετὰ τὴν φυγάδευσιν, μετὰ τὴν ἀναχώρησιν πολλῶν πλουσίων ἐκεῖθεν, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ διαθέσουν τὰ χρήματά των διὰ τὴν οἰκοδόμησιν κτιρίων, δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπήρχετο πρὸ τετραετίας ἢ καὶ πρὸ διετίας ἀκόμη. Ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ συγχαρῶμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, διότι ὁμολογουμένως διὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου, ἐτέθη ὡς βάσις, ὅτι τὰ οἰκόπεδα πρέπει νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας αὐτῶν. Δὲν θὰ θελήσω, κ. πληρεξούσιοι, νὰ ἀπασχολήσω ὑμᾶς μὲ τὴν συζήτησιν τῶν λεπτομερειῶν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, διότι εἶναι πράγματα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μελετήσῃ κανεὶς πολὺ διὰ νὰ συζητήσῃ καὶ διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατηρτίσθη κατόπιν συζητήσεως ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, κατόπιν ἐπανειλημμένων συζητήσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας μετὰ τῶν ἐνδιαφερομένων κατοίκων Θεσσαλονίκης, κατόπιν ἐκ νέων συζητήσεων, κατόπιν ἐπεξεργασίας ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Μακεδόνων πληρεξουσίων. Βεβαίως εἶναι δυνατὸν τὸ νομοσχέδιον νὰ περιέχῃ ἀτελείας, ἀλλὰ ἀτελείας, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ διορθοῦνται ἑκάστοτε. Πάντως δὲν περιέχει τοιαύτας ἀτελείας, ὥστε νὰ διεγείρῃ τὰ δίκαια παράπονα καὶ τὴν ἐξέγερσιν τῶν ἐνδιαφερομένων κατοίκων. Τὸ νομοσχέδιον ὅπως εἶπον ἔχει τὴν βάσιν νὰ ἀποδώσῃ τὰ οἰκόπεδα εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας. Διότι ὅπως γνωρίζετε μετὰ τὴν φοβερὰν πυρκαϊάν, τὴν ὁποίαν ἐβοήθησαν διάφοροι φίλοι καὶ σύμμαχοι νὰ ἐξαπλωθῇ εἰς ὅλην τὴν πόλιν—καὶ πρέπει νὰ λεχθῶσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου—δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μείνουν οἰκόπεδα πραγματικά, ὥστε ἕκαστος ἰδιοκτήτης νὰ λάβῃ τὸ ἰδικόν του οἰκόπεδον καὶ διὰ τοῦτο ἐτέθη ὡς βάσις, ὅτι ὅλα τὰ οἰκόπεδα ἀνήκουσιν εἰς μίαν ὁμάδα καὶ ἔγιναν διαιρέσεις εἰς ὀλιγώτερα οἰκόπεδα. Ἀλλὰ πάντως τὰ οἰκόπεδα ἔχουσι τοιαύτην ἔκτασιν, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀγοράσουν ὅλοι εἰς τὴν ζώνην ἐκείνην. Τούτου τεθέντος ἔρχεται τὸ ζήτημα σήμερον, ὅτι θ’ ἀπαιτηθῶσι διάφοροι διατυπώσεις διὰ ν’ ἀπαλλοτριωθῶσι τὰ οἰκόπεδα ταῦτα καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ διατάξῃ εἰ δυνατὸν μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ γίνουν αἱ διατυπώσεις αὐταὶ διὰ νὰ μὴ συμβῇ κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν νὰ ἀναμένουν τὰς τεχνικὰς Ἐπιτροπάς.

§10Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δύναμαι νὰ σᾶς δώσω τὴν πληροφορίαν, ὅτι τὰ τεχνικὰ μέλη, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαρτίσουν τὰς ἐπιτροπὰς ἔχουν ἤδη πρὸ καιροῦ διαταχθῇ καὶ εἰς τὸν χάρτην ἔχουν κάμει τοὺς τομεῖς κατὰ τὴν ἀντίληψίν των.

§11Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Δεύτερον, πρέπει νὰ παράσχετε ὅλας τὰς δυνατὰς εὐκολίας καὶ ἤκουσα, ὅτι παρέχονται ἀτέλειαι εἰς τὴν εἰσαγωγὴν οἰκοδομησίμων ὑλῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει πρέπει εὐθὺς μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νὰ ὑποβάλλεται τοιοῦτον νόμον, διότι ὅλα τὰ πράγματα φορολογοῦνται πολὺ καὶ πρέπει νὰ ἐλαφρυνθῇ ὁ κόσμος. Τρίτον, πρέπει ν’ ἀπαλλαγοῦν φόρου ἐπὶ μίαν δεκαετίαν ἢ δεκαπενταετίαν αἱ οἰκοδομαί, αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν εἰς τὴν πυρίκαυστον ζώνην. Εἶναι περιττὸν νὰ ἀναπτύξω ποῖαι δυσχέρειαι εἶναι σήμερον καὶ αὐτὰ τὰ μέτρα θ’ ἀποδείξουν ἀφ’ ἑνὸς τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς ἀνοικοδομήσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ εὐκολύνῃ τὸν κόσμον. Ἐκτὸς τούτου ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχουσι κτηματικαὶ τράπεζαι ἢ ἑταιρεῖαι οἰκοδομικῶν ἐπιχειρήσεων, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ διαταχθῇ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ ἐκδίδῃ δάνεια ἐπὶ τῶν κτηματογράφων. Ἂν ἔχω ἕνα οἰκόπεδον 100.000 δραχμῶν δικαιοῦμαι νομίζω νὰ λάβω 40.000 δραχμὰς καὶ ἐφ’ ὅσον κτίζω νὰ λαμβάνω περισσότερα καὶ ὅλα αὐτὰ διὰ μιᾶς καὶ ὄχι μὲ τὸ σταγονόμετρον, ὅπως ἐπὶ Κυβερνήσεως Βενιζέλου. Ὅλα διὰ μιᾶς. Ἀπαλλαγὴ φόρου τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ προερχομένων. Ἀπαλλαγὴ φόρου τῶν ἐσωτερικῶς παραγομένων. Τὴν φορολογίαν τῶν οἰκοδομῶν ἐπὶ μίαν δεκαετίαν καὶ χορήγησιν δανείων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν οἰκοπέδων κατ’ ἀρχὴν καὶ κατόπιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κατασκευαζομένων κτημάτων. Διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν Θεσσαλονίκην. Μετὰ τὰ γενικὰ ἔρχομαι εἰς τὰς λεπτομερείας. Βλέπομεν σήμερον μίαν τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 1ον, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει κάποιο προνόμιον διὰ τὰς τραπέζας καὶ κατὰ τὰς συζητήσεις τὰς γενομένας εἰς τὴν Θεσσαλονίκην μεταξὺ ὑμῶν καὶ τῶν διευθυντῶν τῶν τραπεζῶν εἴχομεν τὴν γνώμην ὅλοι ὅτι αἱ τράπεζαι δὲν θὰ πάρουν κανένα προνόμιον. Αἱ Τράπεζαι ἔχουσι χρήματα. Νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις διὰ νὰ μὴ ἀνησυχήσωμεν τὸν κόσμον. Μάλιστα προκειμένου περὶ κοινωφελῶν ἱδρυμάτων εἴχομεν ἐκφράσει φόβους, ὅτι θὰ περιληφθοῦν καὶ αἱ Τράπεζαι, ὡς κοινωφελῆ ἱδρύματα. Αὐτὰ τὰ γενικὰ καὶ ὀλίγα εἶχον νὰ εἴπω κ. Ὑπουργὲ, ἀλλὰ πρωτίστως περιμένω τὸ νομοσχέδιον διὰ τὰ τέσσαρα αἰτήματα, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεοδωρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§13Χ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν τοῦ κ. πληρεξουσίου Θεσσαλονίκης ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν Τραπεζῶν. Αἱ Τράπεζαι εἶναι ἰδιωτικὰ ἱδρύματα καὶ δὲν πρέπει νὰ τύχωσιν οὐδενὸς εὐεργετήματος εἰς βάρος τῶν ἰδιοκτητῶν. Ὅτε εὑρίσκετο ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἐπῆλθε κἄποια συνεννόησις μεταξὺ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῶν Τραπεζῶν καὶ τότε δὲν εὑρίσκετο εἰς τὸ σχέδιον ἡ φράσις αὐτὴ διὰ τὰς Τραπέζας, ἀλλὰ μόνον διὰ τὰ κοινωφελῆ ἱδρύματα καὶ σᾶς ἠρώτησα μήπως περιλαμβάνοντας καὶ αἱ Τράπεζαι καὶ μοῦ εἴπατε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιληφθοῦν αἱ Τράπεζαι. Ἄλλωστε, ἔχουσι κερδίσει ἀρκετὰ, χρήματα αἱ Τράπεζαι καὶ κερδίζουν ἀκόμη, ὥστε δύνανται ν’ ἀγοράσουν ἕνα οἰκόπεδον.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σιακκῆς ἔχει τὸν λόγον.

§15ΙΣΑΑΚ ΣΙΑΚΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος τῶν Τραπεζῶν ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, ὅτι προσκρούει εἰς αὐτὴν τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Ὅτι ὑπάρχει ἕνας νόμος ὁ ὁποῖος προβλέπει τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς διαθέσεις τοῦ κόσμου, διότι ἀπομακρύνει τοὺς ἰδιώτας ἀπὸ τὰ οἰκόπεδά των. Ἀκριβῶς αὐτὴ ἡ ἀνάγκη ἔκανε τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ ἕνα νέον νόμον καὶ ὡς βάσιν ἔθεσε τὴν ἐπιστροφὴν τῶν οἰκοπέδων εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας. Σήμερον ὅμως μὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖον προνομιακῶς δίδομεν εἰς τὰς Τραπέζας προσκρούομεν εἰς αὐτὴν τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου διότι θ’ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ δὲν γνωρίζω διατὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ κρίνῃ τὰς Τραπέζας ὡς ἱδρύματα κοινωφελῆ. Εἰς αὐτὰς τὰς περιπτώσεις αἱ Τράπεζαι δύνανται, ὡς πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ προλαλήσας συνάδελφος, ὅτι αἱ Τράπεζαι ἔχουν ἀρκετὰ διὰ ν’ ἀγοράσωσιν οἰκόπεδα. Κατὰ συνέπειαν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ν’ ἀποσύρῃ αὐτὴν τὴν τροποποίησιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δικαία, οὔτε ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν βάσιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει τὸν λόγον.

§17Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ πόλις τῆς Θεσσαλονίκης, μετὰ τὴν πυρκαϊὰν καὶ τὴν μεγάλην καταστροφήν, ἣν ἐξ αὐτῆς ὑπέστη, πολλὰς ἔσχε τὰς δυσχερείας ὡς πρὸς τὴν ἀνοικοδόμησιν. Μεταξὺ τούτων φρονῶ ὅτι ἦσαν καὶ τὰ σχετικῶς ληφθέντα νομοθετικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὡς βάσιν ἔθετον τὴν διάθεσιν τῶν οἰκοπέδων χωρὶς νὰ λαμβάνεται εἰδικὴ πρόνοια ἀνακτήσεως αὐτῶν παρὰ τῶν πρώην ἰδιοκτητῶν. Διὰ τοῦτο, ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὴν ζωηρῶς ἐκδηλωθεῖσαν θέλησιν τῶν παλαιῶν ἰδιοκτητῶν καὶ ἀναγνωρίζων τὸ δίκαιον αὐτῶν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον σκοπὸν καὶ βάσιν ἔχει νὰ διευκολυνθῇ κατὰ τὸ δυνατὸν ἡ ἀνάκτησις τῶν οἰκοπέδων παρὰ τῶν πρώην ἰδιοκτητῶν. Πᾶσα κατεβλήθη προσπάθεια ὅπως ἐπιτευχθῇ πληρέστερον ὁ σκοπὸς οὗτος, ἀλλ’ ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων, ὡς πρὸ παντὸς οἱ ἐκ Θεσσαλονίκης κ. κ. συνάδελφοι γνωρίζουσι, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ εἰς ἀκέραιον ἱκανοποίησις τούτου. Ἡ ἀποκατάστασις τῶν παλαιῶν κυρίων εἰς τὰς ἰδιοκτησίας των, πρὸ παντὸς ἀποτελεῖ ἔργον δικαιοσύνης, ὀφειλομένης κατὰ τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἀτυχησάντων, ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, ὅτι διὰ τούτου θὰ διευκολυνθῇ σπουδαίως καὶ ἡ ἀνοικοδόμησις τῆς πόλεως, διότι εἶναι φυσικόν, ὅτι οὐδεὶς πλὴν τούτων θὰ ἔχῃ τὸν πόθον καὶ θὰ καταβάλῃ πᾶσαν ἐνέργειαν, ὅπως ἐπὶ τοῦ ἀνακτηθέντος οἰκοπέδου του ἴδῃ ἀνεγειρομένην τὴν ἀποτεφρωθεῖσαν οἰκοδομήν του. Βεβαίως καὶ ἰδίᾳ ἐκεῖνα περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ πρῶτος τῶν ἀγορευσάντων ἀξιοτίμων κ. πληρεξουσίων, ἡ σχετικὴ ἀτέλεια οἰκοδομησίμων ὑλῶν, ἀπαλλαγὴ ἐπὶ χρονικὸν διάστημα τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, θὰ εἶναι πρὸς τοῦτο ἀναγκαία, ὡς τοῦτο καὶ ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου παρατηρεῖται. Ἀλλὰ διότι, ὡς πρὸς ταῦτα ἐπαρουσιάζοντο δυσχέρειαι ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐθεώρησα, ὅτι δὲν ἔπρεπε διὰ τοῦτο νὰ ἀναβάλω καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δι’ οὗ διευκολύνεται ὡς εἶπον, ἡ ἀποκατάστασις εἰς τὰ οἰκόπεδά των τῶν παλαιῶν ἰδιοκτητῶν. Καὶ ἐλπίζω, ὅτι καὶ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου συναδέλφου μου θὰ ληφθῶσιν τὰ προσήκοντα μέτρα, ὥστε ὅταν θὰ γίνῃ ἡ ἔναρξις, τῆς ἀνοικοδομήσεως νὰ παρασχεθῶσιν καὶ αἱ σχετικαὶ εὐκολίαι περὶ τῶν ὁποίων ποιοῦμαι μνείαν καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν. Προκειμένου νὰ διευκολυνθῇ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἡ ἀποκατάστασις τῶν παλαιῶν ἰδιοκτητῶν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπεκλείετο ἡ διάθεσις οἰκοπέδων εἰς ἄλλους. Ἀλλὰ τοῦτο, ὡς εἶναι πρόδηλον, δὲν εἶναι δυνατόν. Εἶναι τὰ δημόσια κτίρια, τὰ δημοτικὰ τοιαῦτα καὶ ἐν γένει τὰ χρησιμεύοντα διὰ κοινωφελεῖς καὶ δι’ ἄλλους γενικωτέρους σκοποὺς τὰ ἀπαραιτήτως χρήσιμα διὰ μίαν πόλιν καὶ δὴ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Περὶ τούτων προνοεῖ ἐπαρκῶς τὸ νέον σχέδιον τῆς πόλεως καὶ οὐδὲ ἠγέρθη παρ’ οἱουδήποτε ἀντίρρησις σχετική. Ἐγεννήθη τὸ ζήτημα μόνον περὶ τῶν Τραπεζῶν, ἂν καὶ περὶ τούτων πρέπει ἐξαιρετικῶς νὰ παραχωρηθῶσι ἰδιαίτερα οἰκόπεδα καὶ κατὰ τὴν εἰς Θεσσαλονίκην μετάβασίν μου ἐγένετο εὐρὺς λόγος περὶ τούτου. Ὀφείλω δὲ νὰ εἴπω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι καὶ ἐκεῖ αἱ γνῶμαι διηρέθησαν. Ὑπῆρξαν πολλοὶ καὶ ἱκανοὶ οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν, ὅτι πρέπει νὰ διευκολύνωμεν εἰς τὰς Τραπέζας τὴν ἀγορὰν τῶν οἰκοπέδων, καὶ δι’ ἄλλους εὐνοήτους λόγους καὶ διότι θὰ εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι πρῶται θὰ σπεύσουν εἰς ἀνοικοδόμησιν καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ δώσωσι ζωὴν εἰς μίαν πόλιν, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν μαρασμώδη.

§18Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι προνόμιον ὅμως.

§19Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν πρόκειται περὶ προνομίου. Πρόκειται μόνον νὰ χωρισθῶσιν ἰδιαιτέρως οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα νὰ εἶναι κατάλληλα καὶ νὰ δύνανται νὰ ἀγοράσωσιν αἱ Τράπεζαι. Θὰ τὰ ἀγοράσωσι δὲ διὰ δημοπρασίας ἢ ἄλλως ἀλλὰ χωρὶς νὰ ὠφεληθῶσιν τούτων. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὁρίζεται βάσις τιμῆς τῶν οἰκοπέδων ηὐξημένη ἀπὸ τὴν ἀξίαν ἡ ὁποία ἐξετιμήθη ἀρχικῶς διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας κατὰ 50% κατ’ ἴσον δὲ ποσὸν αὐξάνεται καὶ ἡ ἀξία τῶν κτηματογράφων τῶν παραχωρηθέντων εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας. Ὥστε ἵνα ἀγοράσωσιν αἱ Τράπεζαι τὰ ἀναγκαιοῦντα αὐταῖς οἰκόπεδα ἢ θὰ ἀγοράσωσι κτηματόγραφα κατὰ 50% ηὐξημένα τῆς ἀρχικῆς τιμῆς ἢ θὰ πληρώσωσιν εἰς χρήματα διὰ τὰ οἰκόπεδα 50% ἐπὶ πλέον τῶν παλαιῶν ἰδιοκτητῶν. Δὲν πρόκειται ἑπομένως περὶ προνομίου τῶν Τραπεζῶν. Θὰ πληρώσωσι πάντως 50% περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι θὰ πληρώσουν οἱ παλαιοὶ ἰδιοκτῆται. Πρόκειται ἁπλῶς νὰ παρασχεθῇ εὐχέρεια εἰς τὰ διάφορα τραπεζιτικὰ καταστήματα, ὅπως ἀγοράσουν οἰκόπεδα. Προσθέτω μάλιστα, ὅτι ἀφοῦ κατὰ τὸ νομοσχέδιον τὰ τῶν ἐξαιρετικῶν ἐκποιήσεων κανονίζονται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, σκέπτομαι, ἐφόσον αἱ Τράπεζαι ὑπαχθῶσιν εἰς ταύτας νὰ θέσω ὅρον καθ’ ὃν νὰ ὑποχρεοῦνται ὅπως οἰκοδομήσωσιν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, ὅπως οὕτω καὶ διὰ τοῦ μέσου αὐτοῦ δοθῇ ἡ ἀναγκαία ὤθησις διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς πόλεως. Ἔχων ὑπ’ ὄψει ταῦτα καὶ τὰς προβαλλομένας ἀντιρρήσεις ὡς πρὸς τὰς Τραπέζας, ἔθεσα σχετικὴν διάταξιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, δυνητικήν, ὅπως διὰ τῆς προσηκούσης μελέτης τῶν πραγμάτων καταστῇ δυνατὸν νὰ συνδυάσωμεν τὰς διαφόρους ἀντιλήψεις.

§20Χ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Τὰ οἰκόπεδα τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμοποιηθῶσι διὰ τὰ δημόσια κτίρια διὰ δημοπρασίας θὰ ἀγορασθῶσι παρὰ τοῦ Δημοσίου;

§21Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁ τρόπος τῆς ἐκποιήσεως θὰ κανονισθῇ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας.

§22Χ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ὥστε δίδετε προτίμησιν καὶ εἰς τὸν τρόπον αὐτὸν συμπεριλαμβάνονται καὶ τὰ οἰκόπεδα τῶν Τραπεζῶν, δηλαδὴ συγκαταλέγετε ταῦτα εἰς τὰ προνομιοῦχα οἰκόπεδα τοῦ Δημοσίου.

§23Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐφ’ ὅσον πρόκειται καὶ διὰ ταύτας νὰ ἐπιφυλαχθῶσιν ἴδια οἰκόπεδα. Ἀνέπτυξα ὅμως ἤδη ὅτι ὡς κανονίζονται τὰ τῆς τιμῆς τῶν οἰκοπέδων καὶ τῶν κτηματογράφων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὠφεληθῶσιν ὡς πρὸς τὴν τιμὴν αἱ Τράπεζαι. Τὸ ζήτημα τὸ ἐξεταστέον εἶναι ἂν πρέπῃ νὰ εὐκολυθῶσιν αἱ Τράπεζαι ἀπὸ τὴν ἀγορὰν τῶν χρησίμων αὐταῖς οἰκοπέδων, ὡς γίνεται διὰ τὰ οἰκοδομήματα τὰ ἐξυπηρετοῦντα σκοποὺς γενικωτέρους. Ὑπῆρξαν ἀντιρρήσεις καὶ ἡ διάταξις διετυπώθη δυνητική, ὥστε νὰ δύναται νὰ ληφθῇ ἀπόφασις μετὰ εἰδικωτέραν ἔρευναν καὶ τῶν συμφερόντων τῶν παλαιῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν γενικωτέρων τῆς πόλεως. Κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, δὲν νομίζω, ὅτι ἐκ τούτου δύναται ὁπωσδήποτε νὰ ζημιωθῶσιν οἱ ἰδιοκτῆται οἱ παλαιοὶ τῶν οἰκοπέδων. Λαμβανομένου δὲ ὑπ’ ὄψει, ὅτι καὶ ὡς ὅρος τῆς ἀγορᾶς θὰ τεθῇ εἰς τὰς Τραπέζας ἡ ἄμεσος ἐπὶ τῶν ἀγορασθησομένων οἰκοπέδων ἀνοικοδόμησις τοῦτο θὰ προαγάγῃ, ὡς εἰδικώτερα, τὰ συμφέροντα τῶν ἰδιοκτητῶν, ὧν ἡ ἀξία τῶν κτημάτων των βεβαίως θὰ αὐξάνῃ ἐφόσον ἡ πόλις ταχύτερον ἀνοικοδομεῖται.

§24Ν. ΚΟΥΛΑΝΔΡΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον ἔχει καλῶς, διότι ἐὰν δὲν συμπεριληφθῇ ἡ διάταξις αὕτη, δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν τὰς Τραπέζας, καὶ τότε εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ θελήσῃ κανεὶς ἰδιοκτήτης νὰ ζητήσῃ νὰ ἀνοικοδομήσῃ. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν τὰς Τραπέζας διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν.

§25Ι. ΣΙΑΚΚΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα ὅτι αἱ Τράπεζαι θὰ τὸ πληρώσουν 50% περιπλέον, αὐτὸ εἶναι εἰς τὴν πραγματικότητα ὄχι ἀκριβές, καὶ ἰδοὺ διατί. Διότι αἱ Τράπεζαι ἔχουσιν ἤδη προμηθευθῆ ἀπὸ τοὺς διαφόρους μικροϊδιοκτήτας τὰ κτηματόγραφα, εἰς τὴν ἀρχικήν των ἀξίαν καὶ μὲ 25% ὀλιγώτερον.

§26Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχει διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καθ’ ἥν δὲν δύνανται οἱ ἰδιοκτῆται νὰ μεταχειρισθῶσιν τὰ κτηματόγραφα αὐτά.

§27Ι. ΣΙΑΚΚΗΣ. Τὸ γνωρίζω. Ἀλλὰ γεννᾶται τὸ ζήτημα, ὡς καλῶς γνωρίζετε ὅτι, ὅτε συνεζητήσαμεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου, ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης μᾶς εἶπε καθαρὰ καὶ ξάστερα ὅτι πρόκειται διὰ οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα αἱ Τράπεζαι πρέπει νὰ ἔχωσιν ἐπὶ τῆς ὁδοῦ πρώην Βενιζέλου. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὁδοῦ εἶναι τώρα τέσσαρα ἔτη, ὅπου οἱ ἀτυχεῖς ἐκεῖνοι ἰδιοκτῆται περιμένουν νὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ κτήματά των νὰ ἀποδώσωσιν εἰς αὐτοὺς κἄτι τι. Σήμερον λοιπὸν ἔρχονται αἱ Τράπεζαι καὶ ζητοῦσι τὰ κυριώτερα μέρη, ἐνῷ αἱ Τράπεζαι δύνανται νὰ ζητήσωσι καὶ εἰς ἄλλα μέρη νὰ οἰκοδομήσουν, διότι ἀφ’ ἑνὸς εἰς τὰς Τραπέζας θὰ ὑπάγῃ οἱοσδήποτε ἔχει τὴν ἐργασίαν του εἰς ἄλλον δρόμον, ἀφ’ ἑτέρου θὰ δώσωσι ζωὴν καὶ εἰς ἄλλα μέρη τῆς πόλεως, διότι εἰς τὴν κυρίαν αὐτὴν ὁδὸν ἀναγκαστικῶς θὰ ἀνοικοδομήσωσιν οἱ ἰδιοκτῆται, διότι τὰ κτήματά των θὰ ἔχωσιν ἀξίαν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι δὲν πρέπει νὰ τεθῇ αὐτὸ ὡς βάσις, ἐκτὸς ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς θελήσῃ νὰ κάμῃ μίαν διάταξιν ὅτι αἱ Τράπεζαι δύνανται νὰ πάρουν οἰκόπεδα εἰς ἄλλας ὁδοὺς ἐκτὸς αὐτῆς.

§28Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ γίνεται γνωμοδότησις, καὶ ἔπειτα θὰ ἐπακολουθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργοῦ.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχει ὑποβάλλει διαφόρους τροπολογίας.

§30Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν δύναμαι νὰ τὰς ἀποδεχθῶ.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 2 καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἐτροπολογήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται διὰ τὴν αὔριον λόγῳ τῶν γενομένων τροπολογιῶν.

§33Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Κανὲν νομοσχέδιον, κ. Πρόεδρε, περὶ ἀνεμιστήρων. Ὁ τελευταῖος γραφεὺς εἰς τὰ Ὑπουργεῖα ἔχει ἀνεμιστῆρα, καὶ ἡ Συνέλευσις τῶν Ἑλλήνων καλεῖται νὰ σκάσῃ.

§34Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, καταθέτω νομοσχέδιον «περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῆς δεκάτης». Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παρακαλῶ νὰ θεωρηθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν καθόσον δὲν ἐφηρμόσθη ἡ δεκάτη εἰς τὰς Νέας Χώρας ἐφέτος καὶ πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ φόρος ἀπὸ τοῦ παρελθόντος μηνός, ὥστε παρακαλῶ νὰ θεωρηθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Κηρύσσεται κατεπεῖγον. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν κατ’ ἀρχὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῆς δεκάτης παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως προσωρινῆς Γεν. Διευθύνσεως ἀποκαταστάσεως ἀποίκων ὁμογενῶν ἐν Μακεδονίᾳ παρὰ τῇ Γεν. Διοικήσει Μακεδονίας».

§36Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν συνεζητήσαμεν κατ’ ἀρχήν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀδιάφορον. Ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου ὁμιλῆτε.

§38Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου, κ. Πρόεδρε, θὰ φέρωμεν καὶ γενικὴν συζήτησιν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιτρέψατε νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ ἄρθρον καὶ ὁμιλήσατε. (Ἀναγινώσκει τὸ 1ον ἄρθρον). Ὁρίστε, κ. Γερμανέ.

§40Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ὁ σκοπὸς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι νὰ ἀρθῶσιν ἐκ τοῦ μέσου ὅλαι ἐκεῖναι αἱ δυσχέρειαι, αἱ ὁποῖαι παρενεβλήθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν χρονικὸν διάστημα, τοῦτο μὲν ἐκ μέρους τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν τῆς Μακεδονίας, τοῦτο δὲ ἐκ μέρους τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν τῶν Ὑπουργείων οὐχὶ βεβαίως ἐκ κακῆς προθέσεως, ἀλλ’ ἕνεκα τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐλειτούργουν αἱ διάφοροι αὐταὶ ὑπηρεσίαι, καὶ νὰ καταρτισθῇ μία ἑνιαία διεύθυνσις μὲ δικαιώματα, ἂς εἴπωμεν, ἀπεριόριστα, μὲ δικαιώματα κυριαρχικά, δικτατορικά, ἂν εἶναι δυνατόν, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ἐπὶ τέλους νὰ λυθῇ τὸ περιβόητον αὐτὸ πρόβλημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἦλθον ἐδῶ μὲ τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἀποκατασταθοῦν εἰς τὸ ἐλεύθερον Ἑλληνικὸν ἔδαφος καὶ νὰ φανοῦν καὶ αὐτοὶ χρήσιμοι πολῖται καὶ νὰ συντελέσουν καὶ εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ. Καὶ ἐν τούτοις κατωρθώσαμεν ἡμεῖς, κατόπιν δαπάνης πολλῶν δεκάδων ἑκατομμυρίων ὄχι μόνον μέχρι σήμερον νὰ μὴ τοὺς ἐποικίσωμεν, ἀλλὰ νὰ ἐλαττώσωμεν καὶ τὸν πληθυσμὸν αὐτῶν ἴσως κατὰ τὸ ⅓ ἂν ὄχι κατὰ τὸ ½. Διατί; Ἐκ τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν, ἡ μία δὲν ἦτο ἁρμοδία, ἡ ἄλλη εὕρισκεν ὅτι ἦτο ἁρμοδία, ὁ εἷς ἤθελε νὰ κάμῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελε νὰ κάμῃ ὁ ἄλλος διὰ νὰ φανῇ αὐτός. Τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀποφασίσῃ ὁπωσδήποτε νὰ δαπανήσῃ τὰ χρήματα, ἐνῷ ἐγνώριζεν ὅτι θὰ ἐδαπάνα οὕτως ἢ ἄλλως τὸ ποσὸν αὐτό, δὲν ἀπεφάσιζε νὰ λάβῃ ἓν ριζικὸν μέτρον καὶ νὰ εἴπῃ: Πόσαι χιλιάδες προσφύγων εἶναι; Πόσα χρήματα δαπανῶνται κατὰ μῆνα διὰ τὴν συντήρησιν αὐτῶν; Ἐδαπανῶντο 2 ἢ 3 ἑκατομμύρια κατὰ μῆνα καὶ ἐν τούτοις δὲν ἀπεφάσισε καμμία Κυβέρνησις νὰ δαπανήσῃ ἐφ’ ἅπαξ 50 ἢ 60 ἑκατομμύρια, ὅσα ἐχρειάζοντο διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ ὅλους τοὺς πρόσφυγας καὶ τοὺς καταστήσῃ παραγωγοὺς πάντας. Ἀντὶ τῶν 50 ἢ 60 ἑκατομμυρίων θὰ ἐδαπανήθησαν ἄνω τῶν 100.000.000. Δὲν ἔχω τὸν λογαριασμὸν πρόχειρον, οὐδὲ εἶναι ἀνάγκη, διότι ὅλοι γνωρίζομεν τὰ κολοσσιαῖα ποσά, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ὅτι εἶναι ἓν οἰκτρὸν θέαμα νὰ βλέπῃ κανεὶς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ἐκεῖ ἔξω εἰς τὸ ὕπαιθρον ἄνευ στέγης, ἄνευ ἐνδυμάτων, ἄνευ τροφῆς, ἄνευ περιποιήσεως, νὰ ἔρχωνται δὲ καὶ οἱ ξένοι νὰ τοὺς βλέπωσι καὶ νὰ μᾶς οἰκτήρωσι καὶ νὰ στέλλωσι τηλεγραφήματα εἰς τὴν Βασίλισσαν καὶ τοὺς Ὑπουργοὺς ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ νὰ λέγωσι: Τί τοὺς ἀφήνετε τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι κατὰ δεκάδας ἀποθνήσκουσι καθ’ ἑκάστην; Ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, νὰ κινήσωμεν πάντα λίθον καὶ πᾶσαν ἐξουσίαν διὰ νὰ κατορθώσωμεν ἐπὶ τέλους νὰ βελτιώσωμεν κάπως τὴν κατάστασιν αὐτῶν τῶν προσφύγων καὶ ἐπὶ τῆς Ὑπουργείας τοῦ κ. Ζαΐμη καὶ ἐπὶ τῆς Ὑπουργείας τοῦ κ. Καρτάλη. Αὐτὰ λοιπὸν τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἔγειναν ἀφορμή, ὥστε οἱ πρόσφυγες νὰ καταστραφοῦν καὶ τὸ Κράτος νὰ δαπανήσῃ ποσὰ κολοσσιαῖα καὶ νὰ μὴ γίνῃ τίποτε, αὐτὰ τὰ πράγματα σκοπεῖτε διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἀποφύγωμεν. Καὶ διὰ τοῦτο καταρτίζεται μία Διεύθυνσις ἑνιαία, ἡ ὁποία θὰ ἑδρεύῃ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ἡ ὁποία εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τῆς Μακεδονίας, καὶ ἡ ὁποία θὰ μεταχειρίζεται τὸ προσωπικὸν ὅπως θέλῃ καὶ τὰ κτήματα θὰ ἐπιτάσσῃ ὅπως νομίζῃ καλὸν κλπ. Ἐν ᾧ ὅμως, κύριοι, ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι αὐτὸς καὶ εἰς τὸ 1ον ἄρθρον πράγματι λέγεται ὅτι συνιστᾶται μία Διεύθυνσις Γενικὴ περὶ τοῦ ἀποικισμοῦ τῶν Καυκασίων προσωρινῶς βεβαίως, διότι πολὺ χρονικὸν διάστημα θὰ χρειασθῇ ἂν ὑπάρξῃ καλὴ θέλησις, διὰ νὰ κάμῃ αὐτὸν ὅπως πρέπῃ ἔρχονται τὰ ἄρθρα τὰ μετὰ ταῦτα καὶ ἰδίως τὸ 6ον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον καταργεῖ ὁλόκληρον τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ μᾶς φέρει πάλιν εἰς τὴν γραφειοκρατίαν, εἰς τὰς διατυπώσεις ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τίποτε. Προτοῦ νὰ ἔλθω εἰς τὸ 6ον ἄρθρον καὶ ἀποδείξω ὅτι πράγματι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἢ πρέπει ἄρδην νὰ μεταρρυθμισθῇ ἢ νὰ θεωρηθῇ ὡς ἄχρηστον, θὰ ἀναφέρω μερικὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας καὶ ἐκ μέρους ἄλλων συναδέλφων νομίζω ἀναγκαίας. Εἰς τὸ 4ο ἄρθρον—διὰ νὰ μὴ ἔρχωμαι καὶ συζητῶ ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου— ἐκεῖ ὅπου λέγει.......

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ψηφισθῇ πρῶτον τὸ 1ον ἄρθρον.

§42Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Πολὺ καλά. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω γενικῶς. Ἂς ψηφισθῇ τὸ 1ον ἄρθρον καὶ κατόπιν εἰς τὰ διάφορα ἄρθρα θὰ λάβω τὸν λόγον.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηγεωργίου ἔχει τὸν λόγον.

§44Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἦτο καιρός, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὸ παρὸν νομοσχέδιον, διότι πρόκειται πραγματικῶς νὰ θεραπεύσῃ μεγίστην ἀνάγκην καὶ πράγματι οὕτω καὶ μόνον δύναται νὰ γίνῃ ὁ ἐποικισμὸς διότι ὡς ἐγένετο μέχρι τοῦδε ἀτυχῶς εἴμεθα ἠπατημένοι ἂν νομίζωμεν, ὅτι ἐγένετο ἐποικισμός. Ἐγένετο μία σπατάλη ἀρκετὴ τοῦ δημοσίου χρήματος μὲ ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως, μία σπατάλη, ἡ ὁποία καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἐκθέτει ἐκτὸς τῆς ζημίας, τὴν ὁποίαν φέρει, καὶ τοὺς πρόσφυγας δὲν εὐχαριστεῖ καὶ τοὺς κάμνει ἀκόμη δυσαρέστους καὶ εἰς τοὺς κατοίκους. Δυστυχῶς ἡ περιώνυμος ἐπιτροπή, ἢ μᾶλλον ἡ περιώνυμος διεύθυνσις τοῦ ἐποικισμοῦ εἶχε γεννήσει τόσα ζητήματα, ὥστε μὰ τὴν ἀλήθειαν ἀπορεῖ κανεὶς ποῖος θὰ εἶναι ὁ Ἄτλας, ὁ ὁποῖος θὰ βαστάσῃ τὸ βάρος αὐτῶν. Εἶναι χειρότερα ἀπὸ τὰ μαλλιὰ τῆς τρελλῆς. Ἐὰν, κύριοι συνάδελφοι, ἔλθετε εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ ἴδετε τὰς δημιουργηθείσας σχέσεις, θὰ φρίξετε, διότι θὰ ἴδετε μίαν εἰκόνα Κράτους ἄνευ ἀρχῶν καὶ ἄνευ διοικήσεως. Φαίνεται, ὅτι ἡ κυρία αὐτὴ Ἐπιτροπὴ ἴσως καὶ δι’ ἄλλους λόγους, ἀλλὰ κυρίως ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ νὰ ἐκθέσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐνώπιον τῶν προσφύγων, ὅτι δὲν ἐνδιαφέρεται δι’ αὐτοὺς ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ νὰ τὴν ἐκθέσῃ εἰς τὰ ὄμματα τῶν κατοίκων, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοὺς ἔχει ἐν διωγμῷ καὶ ἐκ τρίτου νὰ φέρῃ τὰ πράγματα οὕτω μὲ τὸ ράβε καὶ ξύλωνε, ὥστε νὰ θεωρῆται πάντοτε ἀπαραίτητος—διότι ἄλλως τόσην ἀμέλειαν δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐξηγήσω, ὅτι οἱ κύριοι αὐτοὶ ἀντὶ νὰ ὑπάγωσιν εἰς τοὺς πρασίνους ..............

§45ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποῖοι εἶναι αὐτοὶ τέλος πάντων;

§46Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Θὰ σᾶς τοὺς εἴπω, οἱ διάφοροι Γούδιδες καὶ κάτι ἄλλοι. Ἐνῷ ἡ θέσις των ἦτο εἰς τὸ πράσινο χορτάρι, ἐπῆγαν εἰς τὴν πρασίνην Τράπεζαν, δὲν ἠμποροῦν νὰ κάμωσιν ἐργασίαν, καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ἐκδίδουσι διαταγὰς, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσιν.

§47Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Πρὶν ἐκφράσω γνώμην διὰ τὰ μέρη ἐκεῖνα τῶν νομοσχεδίων, εἰς τὰ ὁποῖα οἱ κ. κ. πληρεξούσιοι Θεσσαλονίκης ἔχουν ἀντίθετον γνώμην, ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα ἀπὸ τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον, ὄχι μόνον τὰ ἐσταμάτησα, ἀλλὰ καὶ τὰ παρέλαβα μόνος μου εἰς τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἐπέρχωνται παράπονα.

§48Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Θὰ φθάσω καὶ θὰ τὰ εἴπω. Σεῖς πληρώνετε ξένας ἁμαρτίας.

§49Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νομίζετε, ὅτι εἶναι κατάλληλος ἡ ὥρα τώρα νὰ ἐλέγξητε τὴν διοίκησιν;

§50Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀνατεθοῦν ὅλα ἐκεῖ, χωρὶς νὰ περιμένωμεν ἀπὸ ἐδῶ τὴν ἄδειαν.

§51Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς ἕκαστον ἄρθρον νὰ φέρετε τὰς παρατηρήσεις σας.

§52Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐὰν ἐνθυμεῖσθε λόγῳ τοῦ ἐπείγοντος ἐψηφίσθη κατ’ ἀρχὴν καὶ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν χωρὶς συζήτησιν καὶ εἴπαμεν, ὅτι εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν θὰ συζητήσωμεν καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§53Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τότε ἀμφισβητεῖτε τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§54Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ὄχι ἀπεναντίας, θὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν κάτι τι καὶ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Συνέλευσις διατί θὰ τὸ ζητήσωμεν, διότι ἐκεῖ οἱ ἄνθρωποι φωνάζουν καὶ γράφει ὁ Τύπος καὶ γνωρίζετε τί λέγουν. Λέγουν, ὅτι οἱ πληρεξούσιοι Θεσσαλονίκης δὲν κάμνουν τίποτε. Δι’ αὐτὸ σᾶς λέγομεν δώσατε ὅλην τὴν δικαιοδοσίαν ἐκεῖ διότι ἄλλως δὲν θὰ κάμνετε τίποτε. Καὶ θὰ σᾶς εἴπω καὶ κάτι τι ἄλλο, εἰς ποίαν θέσιν θὰ εὑρεθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκεῖ μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπῆραν ξένας περιουσίας, καὶ θὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ μερικὰ ἔγγραφα. Ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς τονίσω, ὅτι θαυμάσια ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις ὑποβαλοῦσα τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι, ὅ,τι μέχρι σήμερον ἔγινεν, ἐσήκωσαν εἰς τοὺς ὤμους των μερικὰ πράγματα. Αἴφνης δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ ἀγοράσουν σκηνάς. Ἐὰν περίμενον τὴν συγκατάθεσιν, θὰ ἀπέθνησκον δύο χιλιάδες ἄνθρωποι. Καλῶς λοιπὸν ἔπραξεν ἡ Διοίκησις καὶ ἠγόρασεν σκηνὰς καὶ ἄριστα ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐνέκρινε ἐκ τῶν ὑστέρων.

§55Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὰς σκηνὰς τὰς ἠγόρασεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ἦλθε καὶ εἰς συνεννόησιν μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἡ ὁποία λόγῳ τῆς καταστάσεως τοῦ πολέμου μᾶς ἔδωκε ὅσας ἠδύνατο σκηνάς.

§56Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ὁ παρακείμενος Ὑπουργὸς ἐνέκρινε ἐκ τῶν ὑστέρων. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω δὲ κάτι τι, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν λέγω λόγους ἐπίτηδες διὰ νὰ δημιουργῶ ζητήματα. Ἐνῷ τοὺς ὑπεδείξαμεν τὰ ἀπέραντα τσιφλίκια, αὐτοὶ ἔστειλαν ἐπίτηδες ἐκεῖ ὅπου ὑπῆρχον ἐντόπιοι. Καὶ ἐνῷ ὑπῆρχον 270 μόνον στρέμματα, ἐζήτησαν 82 οἰκογενείας, εὐτυχῶς ἦλθον μόνον 50.

§57Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ Κυβέρνησις διέταξεν τὸν Γενικὸν Διοικητὴν καὶ καθώρισε τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα θὰ καταληφθοῦν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκτασιν καὶ ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὰ πλεονεκτήματα αὐτῶν, τὸ ὕδωρ κλπ. ἐδόθησαν ὅλαι αἱ ὁδηγίαι εἰς τὸν διοικητὴν ἐκεῖ.

§58Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Πρέπει νὰ στείλετε δύο τάγματα διὰ νὰ διορθώσωσι τὰς ἀτελείας αὐτὰς τῆς ἐπιτροπῆς, διότι δὲν δύναται καθημέραν ὁ κόσμος νὰ σκοτώνεται. Νομίζω ὅτι μὲ ὅλην τὴν διάθεσιν, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐκθέσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἀπέναντι τῶν ἐγχωρίων πρέπει νὰ δώσητε ἀπεριόριστον δικαιοδοσίαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ Γενικὸν Διοικητὴν νὰ ὀργανώσῃ μόνος του ἐκεῖ τὴν ὑπηρεσίαν. Αὐτά, κύριοι, θέλομεν ν’ ἀποφύγωμεν.

§59Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν εἰς τὸ Β. Διάταγμα θὰ γίνωσι, διότι εἶναι χρήσιμα.

§60Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Τούτου τεθέντος εἶναι περιττὴ πᾶσα συζήτησις.

§61Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅλα θὰ γίνωσι, διότι εἶναι χρήσιμα.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ αʹ ἄρθρον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκει).

§63Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ τεθῶσι προσόντα τινὰ διὰ τὸν Διευθυντήν. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν εἶχον πολλὰ στρέμματα 400–500 καὶ τὰ ἐπῆραν 30 οἰκογένειαι καὶ τὰ καλλιεργῶσι, τοὺς ἐπῆρεν ὁ ὑπάλληλος ὅλους καὶ εἰργάσθησαν δύο τρεῖς φορὰς καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ πρὸ παντὸς νὰ γίνῃ ἐκλογὴ τῶν προσώπων.

§64Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ λόγος εἶναι ὅτι τίθεται ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς διὰ νὰ διαλέξῃ τὰ κατάλληλα πρόσωπα.

§65Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἴσως θὰ ἦτο καλὸν τοὐλάχιστον διὰ τὸν Διευθυντὴν νὰ ὑπῆρχον καὶ κάποια προσόντα ὡρισμένα. Ἐνθυμεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὅτι τοῦ ἔδωσα τηλεγράφημα τῶν κατοίκων, ἐπανάστασις εἶχε γίνει ἐκεῖ.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ 2ον ἄρθρον ὡς καὶ τὸ τρίτον). Ἄρθρον 4ον (ἀναγινώσκει).

§67Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Μίαν προσθήκην παρακαλῶ. Τὸ μέλος τοῦ κτηματικοῦ Συλλόγου θὰ τὸ ἐκλέξῃ ὁ Γενικὸς Διοικητής;

§68Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι ὁ Γεωργικὸς Σύνδεσμος.

§69Κ. ΤΣΙΤΣΕΛΙΚΗΣ. Μὲ ὀλίγας λέξεις, κύριοι συνάδελφοι, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4ου. Ἐὰν καλῶς ἤκουσα τὴν ὥραν καθ’ ἣν ἠγόρευεν ὁ κ. Χατζηγεωργίου προηγήθη μία ὑπόσχεσις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὅτι πάντοτε τὸ νομοσχέδιον εἶναι προσωρινόν, ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑποβάλω τὰς κρίσεις μου. Εἰς τὸ ἄρθρον 4ον παρατηρεῖται ὅτι δὲν συντρέχουσιν ἐν γένει ἐν τῷ καταρτισμῷ τοῦ συμβουλίου καὶ ὁπωσδήποτε τοπικὰ στοιχεῖα.

§70Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποίους θέλετε;

§71Κ. ΤΣΙΤΣΕΛΙΚΗΣ. Καλὸν θὰ ἦτο ἐξ ἀρχῆς νὰ συνεδυάζετο τὸ ἄρθρον 4 μὲ τὸ σύστημα τῆς ἀποκεντρώσεως, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Κυβέρνησις.

§72Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ. Ποῖα πρόσωπα θεωρεῖτε κατάλληλα ἐκ τοπικῆς προελεύσεως, νὰ τὰ βάλωμεν.

§73Κ. ΤΣΙΤΣΕΛΙΚΗΣ. Πάντως ὁ δήμαρχος, διότι ἡ ἐγκατάστασις τῶν προσφύγων προσκρούει εἰς τοπικὰ ζητήματα.

§74Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ δήμαρχος θὰ εἶναι τῆς πρωτευούσης, ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦ ἐποικισμοῦ εἶναι ζήτημα τῆς καθόλου Γενικῆς Διοικήσεως. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἦτο πραγματοποιήσιμον εἷς δήμαρχος νὰ ἀναμιγνύεται εἰς τὰ ζητήματα ὅλα τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Τὸ πρόσωπον τοῦ δημάρχου δὲν εἶναι κατάλληλον.

§75Κ. ΤΣΙΤΣΕΛΙΚΗΣ. Ἄν ἦτο ἤδη ἕτοιμος ἡ ἐργασία τοῦ συμβουλίου καὶ ἐὰν εἴχαμεν ὡς βάσιν τὸν θεσμὸν αὐτὸν θὰ προτείνω ὅπως συμμετέχωσι τὰ τοπικὰ συμβούλια εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτὴν διὰ ν’ ἀποφεύγωνται αἱ προστριβαί. Ἐφ’ ὅσον δὲν γίνεται πρέπει ἐκ τῶν ἐνόντων νὰ εὑρεθῇ εἷς θεσμὸς ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Χατζηγεωργίου λύει τὸ ζήτημα. Εἰς ἑκάστην ἐγκατάστασιν προσφύγων εἰς ἀττικὰ χωρία νὰ συντρέχῃ ὁ εἰδικὸς πάρεδρος ἢ ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος.

§76Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅπου ὑπάρχουν τοιοῦτοι.

§77Κ. ΤΣΙΤΣΕΛΙΚΗΣ. Αὐτὸ ἤθελον νὰ εἴπω.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 4 ὡς καὶ τὸ 5, ἀναγινώσκεται τὸ 6.

§79Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἀκριβῶς ἤθελον νὰ καταλήξω εἰς τὸ 6ον ἄρθρον ὅταν ἄρχισα. Νὰ ἐκδοθῶσιν ἀμέσως τὰ Διατάγματα, διότι ἄλλως τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἄχρηστον. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ αὐτῇ θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω δύο λέξεις πρὸς τὸν νῦν κ. Ὑπουργὸν τῆς Περιθάλψεως. Μᾶς ἦλθον ἀπὸ τὴν Νικομήδειαν 30.000. Ἡμεῖς ἐκ πικρᾶς πείρας γνωρίζομεν, ὅπως καὶ ὁ κ. συνάδελφος ἔχει σωρὸν ἐγγράφων, γνωρίζομεν τὶ ὑπεφέραμεν εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς ὑπηρεσίας καὶ τὰς διευθύνσεις. Μὴν ἀμφιβάλλετε ὅτι, ἂν αὐτὰς τὰς 30.000 θελήσετε νὰ τὰς τοποθετήσετε ὅπως περιθαλποῦν, καθὼς ἕως τώρα οἱ Πόντιοι καὶ Καυκάσιοι, μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι θὰ πάθωσι τὰ ἴδια βάσανα μὲ ὅλην τὴν καλήν σας θέλησιν.

§80Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Προκειμένου περὶ τῶν προσφύγων τῆς Νικομηδείας, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἐγένετο ἡ ἐργασία τῆς ἀναχωρήσεως αὐτῶν ἐκ Νικομηδείας εἰς Θεσσαλονίκην καὶ διάφορα ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος κατὰ τρόπον ἄξιον ἐκτιμήσεως. Εἰς διάστημα ὀλιγώτερον τῶν 48 ὡρῶν ἐπεβιβάσθησαν ἅπαντες καὶ ἦσαν ἐκεῖ τὰ ἀνάλογα ἀτμόπλοια διὰ νὰ παραλάβωσι τὰς 30.000 αὐτὰς τῶν προσφύγων, οἱ ὁποῖοι μετεφέρθησαν εἰς διάφορα μέρη τῆς Ἑλλάδος, διασπαρέντες ἀνὰ 4– 5.000 ὅπου εἶχε γίνει ἡ προηγουμένη προπαρασκευὴ διὰ νὰ τοὺς δεχθῶσιν ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Περιθάλψεως. Αὐτοὶ δὲν εἶναι πρόσφυγες ὅπως οἱ Καυκάσιοι. Αὐτοὶ εἶναι πρόσφυγες, τοὺς ὁποίους ἂς ἐλπίσωμεν ὅτι θὰ εἴδωμεν προσεχέστατα ἐγκαθισταμένους εἰς τὰς ἑστίας των. (Χειροκροτήματα).

§81Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ θὰ προέτεινον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τοποθετηθῶσιν εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ ἀναλάβωσι τὴν εὐθύνην αἱ κοινότητες.

§82Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μετεφέρθησαν.

§83Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Νὰ καταστήσετε ὑπευθύνους τοὺς προέδρους τῶν κοινοτήτων διὰ νὰ λείψωσι ὅλαι αὐταὶ αἱ καταχρήσεις. Ἂν εἶναι δυνατὸν εἰς κάθε χωρίον ἀπὸ 4–5 οἰκογένειαι.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 6ον ὡς καὶ τὸ 7ον, τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου ἀναβαλλομένου δι’ αὔριον λόγῳ τῶν τροπολογιῶν. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου «περὶ ἀποκαθάρσεως τῶν ἐκλογικῶν βιβλιαρίων».

§85Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἂν καὶ ἔλαβον τὴν τιμὴν ἐν τῇ πρώτῃ συζητήσει νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὡρισμένας τινὰς τροπολογίας ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἐν τούτοις ἐπανέρχομαι καὶ πάλιν ἐπ’ αὐτῶν μὲ τὴν παράκλησιν νὰ εἰσακουσθῶσι καθ’ ὅσον τὰς θεωρῶ ἀπαραιτήτους τόσον διὰ τὴν ταχεῖαν ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων ὅσον καὶ διὰ τὴν μὴ διαγραφὴν τῶν καλῶς ἐγγεγραμμένων πολιτῶν. Ἐν τῷ 2ῳ ἐδαφίῳ τοῦ 1ου ἄρθρου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου τίθεται ὡς ὑποχρέωσις τῶν ὁπωσδήποτε θελόντων νὰ ἐπαναγραφῶσιν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰς διατυπώσεις, ἃς ὁ νόμος ὁρίζει. Αἱ διατυπώσεις αὗται ὡς εἶναι γνωστόν, ἀπαιτοῦσι καὶ χρόνον καὶ ἔξοδα. Ἀντ’ αὐτοῦ προτείνω εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπειδὴ θὰ ἦτο ἄδικον οἱ καλῶς ἐγγραφέντες νὰ ὑποστῶσιν τὰς συνεπείας ταύτας ἐξ ὑπαιτιότητος τῶν κακῶς ἐγγραφέντων, νὰ διεγράφετο ἡ τρίτη φράσις τοῦ 2 ἐδαφίου καὶ νὰ ἐτίθετο εἰς τὴν θέσιν αὐτῆς ὅτι «οἱ βουλόμενοι νὰ ἐπαναγραφῶσι δέον ἐντὸς δύο μηνῶν νὰ παρουσιάσωσι τὰ βιβλιάριά των συνυποβάλλοντες καὶ πιστοποιητικὸν τῆς ἐγγραφῆς των ἐν τῷ μητρώῳ τῶν ἀρρένων ὡς καὶ τὴν κατάθεσιν δύο μαρτύρων βεβαιούντων τὴν ταυτότητα τοῦ αἰτοῦντος».

§86Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τρέχα γύρευε.

§87Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Διατί, κ. συνάδελφε, τρέχα γύρευε, δὲν ἐννοῶ τὴν ἀπορίαν σας διὰ τὸ σύστημα αὐτό. Δὲν εἶναι ποτὲ δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔλαβε βιβλιάριον δολίως, νὰ παρουσιασθῇ συνοδευόμενος ὑπὸ δύο μαρτύρων, ὅταν μάλιστα, ὡς θὰ ἀκούσετε μετ’ ὀλίγον, θὰ ζητήσω νὰ τεθῇ βαρυτάτη ποινὴ διὰ τοὺς συλλαμβανομένους. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαλείψωμεν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ἐγγράψαμεν, διότι κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, τὸ Συμβούλιον τῆς Ἡνωμένης Ἀντιπολιτεύσεως, ἀντιλαμβανόμενον τὸν δεινὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον εἴχομεν νὰ διεξαγάγωμεν ἐναντίον τῶν πλαστοπροσωπειῶν καὶ τῶν νοθειῶν, τὰς ὁποίας ἡ τότε Κυβέρνησις ἐμηχανᾶτο διὰ τὴν νόθευσιν τοῦ γνησίου φρονήματος, κατήρτισεν γραφεῖον πολιτικὸν διὰ τοῦ ὁποίου ἐνεγράφησαν χιλιάδες ἐκλογέων νομιμώτατα καὶ καταβάλλοντες τὸ ἀντίτιμον τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς δύο δραχμὰς καὶ πεντήκοντα λεπτά. Διατί καὶ μὲ ποῖον δικαίωμα αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἐπειδὴ ὑπῆρξε μία παρανομία ἐγκληματικὴ τῶν τότε δημοτικῶν ἀρχῶν, τὴν ὁποίαν κατὰ περίεργον ἀντίληψιν ἀφήνομεν νὰ παρέλθῃ ἀτιμωρητεί, διατί ἀφοῦ τοιαύτη ἐπεκράτησεν ἐπιείκεια δι’ ὅλους νὰ ὑποστοῦν καὶ τὰς δαπάνας καὶ νὰ χάσωσι τὸν χρόνον οἱ μηδόλως πταίσαντες καὶ ἐγκυρώτατα ἐγγραφέντες; Ὀφείλετε, κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ ὁμολογήσητε τὴν καταφανῆ ταύτην ἀδικίαν καὶ νὰ δεχθῆτε τὴν προτεινομένην διάταξιν ὑφ’ οἷαν δήποτε διατύπωσιν. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν προθεσμίαν, ἡ ὁποία τάσσεται, φρονῶ ὅτι δέον νὰ τὴν συντομεύσωμεν κατὰ τὸ δυνατόν, διότι δυστυχῶς τόσον ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν, ὅσον καὶ οἱ ἄλλοι δῆμοι λόγῳ τῆς ἐκρύθμου καταστάσεως, λόγῳ τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν ἀπομακρυθέντων δημοτικῶν ἀρχῶν, ἔχουν περιέλθει εἰς ἀξιοθρήνητον κατάστασιν, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καλλίτερον παντὸς ἄλλου θὰ γνωρίζῃ τί ἀκριβῶς συμβαίνει τόσον εἰς τὸ διοικητικὸν ὅσον καὶ εἰς τὸ οἰκονομικὸν μέρος τῶν δημοτικῶν διοικήσεων, καὶ θὰ γνωρίζῃ καλλίτερον καὶ ἀπὸ ἐμὲ τὴν ποιότητα τοῦ ὕδατος, τὸ ὁποῖον ροφῶμεν κατ’ αὐτάς. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ θνησιμότης τῶν βρεφῶν ἔφθασεν 80%. Προχθὲς ἀκόμη εἰς τὸ Ἁδριάνειον ὑδραγωγεῖον καὶ παρὰ τοὺς Ἀμπελοκήπους ἀνεκαλύφθη ὀχετὸς ἐκχυνόμενος ἐκ τῶν διαφόρων στρατιωτικῶν νοσοκομείων συμπαρασύρων βαμβάκια σεσηπότα, στρώματα, ἐνδύματα καὶ τόσα ἄλλα πράγματα τὰ ὁποῖα καταπίνομεν, ἀνύποπτοι μολυνόμενοι καὶ ταῦτα διότι ὁ Δῆμος Ἀθηναίων ἔχει περιέλθει ἀπὸ ἀπόψεως διοικητικῆς εἰς κατάστασιν τελείως ἀποσυντεθικήν. Συμβαίνει δὲ τὸ παράδοξον ὅτι τοιαύτην δημοτικὴν διοίκησιν ἀνεχόμεθα λόγῳ τῶν περιστάσεων καίτοι παρανόμως ἐγκατεστημένην. Ἐνῷ εἰς τὸν Δῆμον Πειραιῶς ἔχει ἐφαρμοσθῇ νόμος ψηφισθεὶς ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Σκουλούδη, ὑπουργοῦντος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ὃν ἀντικαθίστανται οἱ ἀπουσιάζοντες ἢ ἀποθνήσκοντες δημοτικοὶ ἄρχοντες διὰ δημοτικῶν συμβούλων συγκεντρούντων τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, εἰς τὰς Ἀθήνας ἐγκατεστάθη ἐντελῶς παρὰ πάντα νόμον δημοτικὴ ἀρχή, ἡ ὁποία δὲν ἔχει οὔτε τὰ τοῦ νόμου προβλεπόμενα προσόντα. Διὰ ταῦτα πάντα νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συντομευθῇ ὁ χρόνος τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων οὕτως ὥστε νὰ εἶναι δυνατόν, νὰ προκηρυχθῶσιν ἐκλογαὶ καὶ ἐπανέλθῃ ἡ δημοτικὴ ἐξουσία κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ κυριάρχου λαοῦ εἰς ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον αὐτὸς καὶ μόνος θὰ ἐμπιστευθῇ.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Μητσόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§89Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, κατὰ τὰς προλαβούσας συζητήσεις τοῦ νομοσχεδίου, τῇ 26 Ἰανουαρίου, τῇ 4 Φεβρουαρίου καὶ 10 Μαΐου, ἀνέπτυξα τὰς ἰδέας μου περὶ τοῦ ὑφισταμένου ἐκλογικοῦ νόμου, καὶ περὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἐξασφαλίσῃ πλέον ἡ ἀναθεώρησις τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Εἶχον ἐπιφυλαχθῆ νὰ ὁμιλήσω καὶ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν ἵνα ἐν ταὐτῷ κομίσω εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν τὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἐθεώρησα, ὅτι ἦτο ἀναγκαία νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Ἐπιτραπήτω μοι νὰ ἐπαναλάβω ἐν βραχείᾳ ἀνακεφαλαιώσει τὰς ὀλίγας παρατηρήσεις, ἃς τότε διετύπωσα ἐν ἄρθρῳ πρώτῳ καὶ ἐδαφίῳ πρώτῳ τοῦ νομοσχεδίου. Ὡς τοῦτο ἤδη ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τίθεται ὡς ἔτος ἀφετηρίας διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων τὸ ἔτος 1920. Ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ὡς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπίσης, νὰ ἐπιστήσωσι τὴν προσοχήν των ἐπὶ τῆς ἀφετηρίας ταύτης. Ἐὰν πράγματι ἀναγνωρίζηται ὡς κακῶς ἔχον, διότι εἶναι πρᾶγμα κακὸν καθ’ ἑαυτὸ καὶ δὲν πρέπει νὰ συμβαίνῃ ποτὲ, οὔτε κατὰ τὸ 1920, τότε ἐρωτῶ διατί αὐτὸ τὸ κακὸν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι πάντα κακόν, δὲν ἀναγνωρίζεται ὡς κακόν, ὅταν συνέπεσε νὰ ἔχῃ συμβεῖ καὶ εἰς προγενεστέραν χρονολογίαν; Διότι φρονῶ, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέβη κακῶς τὸ 1920, ὁπότε ἐνεγράφησαν εἰς τὸ Δημοτολόγιον Ἀθηνῶν 30.000 παντοδαποὶ, ἦτο κακὸν καὶ ὅταν συνέβαινε τὸ 1917, τὸ 1918 καὶ τὸ 1919, ἀδιάφορον ἂν δὲν εἶχον ἐγγραφεῖ ἄλλαι 30.000 ἀνὰ ἕκαστον τῶν ἐτῶν τούτων. Ὀφείλει νὰ τεθῇ ὡς ἀφετηρία ἀναθεωρήσεως τὸ ἔτος 1918. Ἀλλὰ διατὶ τὸ ἔτος 1918; ἴσως ἤθελον ἐρωτηθῆ, καὶ οὐχὶ τὸ 1917 καὶ οὐχὶ τὸ 1916; Διότι ἀπὸ τῶν ἐγγραφῶν τοῦ Ἰανουαρίου 1918 ἀρχίζει ἡ συστηματικὴ νόθευσις τῶν καταλόγων ὑπὸ τῆς Τυραννίας τῆς Θεσσαλονίκης τῆς ἁρπασάσης τὴν ἐξουσίαν τῶν Ἀθηνῶν τὸν Ἰούνιον τοῦ 1917 διὰ τῶν ξένων λογχῶν.

§90Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατὰ τὸ 1918 ἐνεγράφησαν 1.251, τὸ 1919 1.330 καὶ τὸ 1920 ἐνεγράφησαν 29.000. Τούτου ἕνεκα ἐθεώρησεν ἡ ὑπηρεσία, ὅτι μόνον κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐγένετο ἡ νοθεία τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦτο πρέπει νὰ διορθώσωμεν. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει νοθεία κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἐνῷ εἶναι καταφανές, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος τὸ λῆξαν ὑπῆρξεν πραγματικὴ νοθεία.

§91Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡ δολία ἐγγραφὴ ἑνὸς ἀτόμου, κ. Ὑπουργέ, ἀποτελεῖ νοθείαν. Ἠριθμήσατε 2.581 ἐγγραφὰς κατὰ τὰ δύο ἔτη 1918 καὶ 1919. Τρεῖς χιλιάδες δὲν ἀλλοιοῦσι μίαν ἐκλογήν, καὶ πρέπει νὰ εἶναι 30.000 ἵνα τὴν ἀλλοιώσωσι; Ἀλλ’ ἐγὼ πιστεύω, ὅτι καὶ μία μόνον ψῆφος ῥίπτει μίαν ἐκλογήν. Ἐπίσης πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι νοθεῖαι ἐκλογικαὶ ἐτελέσθησαν καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα ἐν ὅλοις τοῖς Νομοῖς. Ἀλλ’ ἐδῶ ὁμιλοῦμεν περὶ νοθείας δι’ ἀθρόας ἐγγραφῆς καὶ ἐκδόσεως βιβλιαρίων ἐν ὡρισμέναις μεγαλοπόλεσιν. Ἐμνημονεύσατε τὰς ἐγγραφὰς τῶν Ἀθηνῶν. Δὲν ἐμνημονεύσατε τὰς ἐγγραφὰς τοῦ Πειραιῶς, τῶν Πατρῶν, τῆς Θεσσαλονίκης, ὁπόταν καὶ ἐκεῖ ἐγένοντο τὰ παραπλήσια. Ἡ τυραννία ἔχουσα ἀνάγκην νὰ καλύπτηται ὑπὸ Κοινοβουλίου, ἄρα ἔχουσα ἀνάγκην ἐκλογῶν, ἔσπειρεν ἀπὸ τοῦ 1918 ἐγκυκλίους πανταχόσε πρὸς τὰς Προξενικὰς Ἀρχὰς τῆς Ἀλεξανδρείας, τοῦ Καΐρου, τῆς Σμύρνης, τῆς Κωνσταντινουπόλεως, τῆς Εὐρώπης, τῆς Ἀφρικῆς τῆς Ἀμερικῆς νὰ ἐξαποστείλωσιν ὀνόματα πρὸς ἐγγραφὴν εἰς τοὺς ἐδῶ ἰδίως καὶ ἐν Πειραιεῖ ἐκλογικοὺς καταλόγους. Ἡ τυραννία ἐπεφυλάσσετο εἰς ἀντάλλαγμα νὰ στείλῃ ἐν καιρῷ πλοῖα καὶ ἀερόπλοια ἵνα τοὺς παραλάβωσιν. Ἀπὸ τοῦ 1918 λοιπὸν ἀρχίζει τὸ σύστημα τῆς κωμικῆς αὐτῆς νοθεύσεως. Δὲν βλέπω διατὶ νοθεία λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀπὸ τοῦ 1918. Διὰ τοῦτο ἀποδέχομαι τὸ 1918 καὶ δὲν ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ 1920, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου αὐτὴν καὶ ἀπευθύνομαι καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ νὰ τὸν παρακαλέσω ἐπίσης, μολονότι θέλω καλῶς νὰ σημειώσω, ὅτι ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ τῷ ἀφορῶντι τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, πρωτίστως καὶ τὴν τύχην αὐτῶν, δὲν εἶναι ποσῶς τὸ πρόσωπον τοῦ Ὑπουργοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχε τὸ veto, τὴν τελευταίαν λέξιν, τὴν τελευταίαν ἀπόφασιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἀπευθύνομαι περισσότερον πρὸς τὴν Συνέλευσιν, τὸν δὲ κ. Ὑπουργὸν παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ὀρθόν. Προβαίνω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἐδαφίου 2, τὸ ὁποῖον εἶνε καὶ τὸ σπουδαιότερον ὅλου τοῦ νομοθετήματος. Ἐὰν, κύριοι, ἀποδεχθῆτε ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῶσιν 29.000 ἄνθρωποι τοῦ ἔτους 1920 καὶ ἄλλαι 3000 περίπου τοῦ 1918–1919, ἤτοι περὶ τὰς 32.000 ἀνθρώπων, δὲν ἐννοεῖτε βέβαια ὅτι πρέπει νὰ τὰς διαγράψητε διὰ τῆς μιᾶς χειρός, ὅπως εὐθὺς ἀμέσως διὰ τῆς ἄλλης χειρὸς τὰς ἐγγράψητε αὖθις. Διότι ἄλλως τὶ θὰ ἐκέρδιζεν λόγου χάριν ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν ἐὰν οἱ διαγραφέντες σήμερον θὰ ἐγγραφοῦν αὔριον; Ὁ νομοθέτης πρέπει νὰ ἐξεύρῃ σύστημα ἐξασφαλίζον ῥιζικῶς τὸν τόπον ἀπὸ τῆς τοιαύτης ἀποπείρας. Ἐὰν δὲν περιορίσητε τὰ δικαιώματα τῆς ἐγγραφῆς, εἶναι περιττὸν νὰ αὐξήσητε τὰς εὐκολίας τῆς διαγραφῆς. Οἱ ἐξερχόμενοι ἀπὸ τοῦ παραθύρου, θὰ ἐπανεισέλθωσι διὰ τῆς θύρας, ζητοῦντες ἐπισήμως καὶ θαρραλέως τὴν ἐπανεγγραφήν των. Διότι ἐπὶ τέλους δὲν εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐγγραφέντων νεκρῶν, ἀλλὰ τῶν ζώντων ξένων, ἑτεροδημοτῶν καὶ παροίκων, ὅστις ἠλλοίωσεν ἁθρόως τὴν ἐκλογικὴν φυσιογνωμίαν τῆς πόλεως. Δυσκολεύσατε τὴν μεταδημότευσιν, τὴν εἰσροὴν τῶν ἀλλοχωριτῶν. Εἶναι ἀδύνατον, κύριοι, αἱ Ἀθῆναι, αἱ ὁποῖαι ὑποδέχονται ὅλον τὸν κόσμον, καὶ ὁ Πειραιεὺς, ὁ πολυσύχναστος, νὰ καταποντισθῶσιν ἀπὸ τὴν εἰσροὴν τῶν ξένων ν’ ἀπολέσωσι αἰφνιδίως τὴν διὰ μακροῦ κόπου ἀποκτηθεῖσαν ἀτομικότητα καὶ ἰδιοφυΐαν των, νὰ φανῶσι τόσον φιλόξενοι ὥστε νὰ καταργήσωσιν ὑπὲρ τῶν ἄλλων τὴν ἑαυτῶν ὑπόστασιν καὶ νὰ καλέσωσιν ὅλην τὴν γῆν νὰ γίνῃ δημότις αὐτῶν! Δὲν πρόκειται περὶ ἁπλῆς χάριτος καὶ φιλοφροσύνης διὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς οἱ Ἀθηναῖοι καὶ Πειραιῶται θὰ εἴμεθα ὑπερηφανώτατοι. Διὰ νὰ εἶναι φιλόξενοι οἱ Ἀθηναῖοι πρέπει νὰ τοὺς ἐπιτραπῇ πρῶτον νὰ ὑπάρχωσι. Πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι ἡ ἐνάσκησις τῶν πολιτικῶν, τῶν ἀστικῶν ἰδίᾳ δικαιωμάτων προϋποθέτει γνῶσιν τῶν ἐντοπίων ζητημάτων καὶ γνῶσιν προσώπων καὶ ἱκανοτήτων σπουδαίαν, ἐμπεριστατωμένην, βαθεῖαν, τὴν ὁποίαν γνῶσιν δὲν δύναται ὁ ἐκλογεὺς νὰ σχηματίσῃ ἄλλως ἢ ἐκ μακρᾶς ἀντιλήψεως καὶ πείρας. Δὲν εἶναι δυνατόν τις ὁποθενδήποτε ἐρχόμενος εἰς τὰς Ἀθήνας ἑτεροδημότης, πάροικος ἢ ξένος, ἐκ μόνου τοῦ λόγου ὅτι τοῦ ἤνοιξε τὰς θύρας ἓν ἰδιοτελὲς καθεστὼς, ν’ ἀποκτήσῃ εὐθὺς ἀμέσως τὰ ἐκλογικὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα συνέφερεν εἰς τὴν νοθεύτριαν Κυβέρνησιν νὰ τῷ παραχωρήσῃ, ἵνα σωθῇ αὐτὴ ἑκάστην φοράν. Διὰ τοῦτο θέλω νὰ ἴδω ἐξασφαλιζόμενα ἅπαξ διὰ παντὸς ὑπὸ τοῦ συνεδρίου τούτου τὸ ὅτι ἡ πρωτεύουσα, αἱ μεγάλαι πόλεις τῆς Ἑλλάδος, δὲν θὰ διακινδυνεύσωσι τοῦ λοιποῦ τὸν κίνδυνον τοῦτον.

§92Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Νὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν ἀρχαίαν νομοθεσίαν τῶν Ἀθηναίων: οἱ ἐρχόμενοι ἐξ ἄλλων μερῶν νὰ θεωρῶνται μέτοικοι.

§93Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ φθάσω ἕως ἐκεῖ, νὰ διαιρέσω τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν εἰς πόλιν μετοίκων καὶ ἀστῶν. Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ τι πρακτικώτερον, νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ τὰς μεγάλας πόλεις ὅ,τι εἶνε ἤδη καθιερωμένον εἰς ἄλλα Κράτη. Εἰς τὴν Ἑλβετίαν δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ἀποκτήσῃ τις τὰ δικαιώματα τοῦ ἐκλογέως εἰμὴ μετὰ πενταετῆ ἐγκατάστασιν ἐν τῷ τόπῳ, ὅπου ζητεῖ τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν τὸ ἴδιον, καὶ παρομοίως τὰ ἀνάλογα ὅπου ὑπάρχει σωφροσύνη πολιτικὴ καὶ ἄμυνα ὑπὲρ τῶν ἑστιῶν. Διὰ τοῦτο ζητῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν. «Τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλογέως δὲν δύναται ν’ ἀποκτήσῃ ὁ ζητῶν τὴν ἐγγραφήν του καὶ τὴν ὑπὲρ αὐτοῦ ἔκδοσιν τοῦ ἐκλογικοῦ βιβλιαρίου, ἢ μετὰ πενταετῆ, ἐπὶ τέλους ἔστω μετὰ τριετῆ πραγματικὴν, λέγω πραγματικὴν ἀποδεδειγμένην ἐγκατάστασιν ἐν τῷ τόπῳ, ἐν τῷ ὁποίῳ ζητεῖ τὴν ἀπόκτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος. Ἄνευ τούτου, κύριοι, νομίζω ὅτι περὶ φιλολογίας πρόκειται σήμερον. Διετύπωσα τὴν πρότασίν μου ἐν τροπολογίᾳ, τὴν ὁποίαν καὶ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναγνώσω: Τὸ ἐδάφιον βʹ τοῦ ἄρθρου 1 τροποποιεῖται ὡς ἀκολούθως (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἐγγεγραμμένοι ἐν τοῖς εἰρημένοις παραρτήμασι τῶν καταλόγων βιβλιαρίων τῶν ἐκλογικῶν συλλόγων Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Λαυρεωτικῆς, Πατρῶν, Θεσσαλονίκης, Καλαμῶν, Λαρίσης, τῶν συνταχθέντων κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν καταλόγων βιβλιαρίων τῷ 1918, 1919, 1920, ἵνα δύνανται νὰ ψηφίσωσιν ὀφείλουσι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰς αὐτὰς διατυπώσεις εἰς ἃς καὶ οἱ τὸ πρῶτον αἰτοῦντες τὴν ἐγγραφὴν αὐτῶν, καὶ νὰ παρουσιάσωσι πιστοποίησιν πραγματικῆς ἐγκαταστάσεως τριῶν ἐτῶν ἐν τῷ τόπῳ, ἐν ᾧ ζητοῦσιν ἄσκησιν ἐκλογικοῦ δικαιώματος. Βασιλικὸν Διάταγμα ἐφ’ ἅπαξ ἐκδοθησόμενον θέλει κανονίσει τὰ τῆς πιστοποιήσεως τῆς τριετοῦς ἐγκαταστάσεως. Ἡ προθεσμία τῆς ἐγγραφῆς εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους διαρκεῖ κατ’ ἔτος μέχρις Ἰουλίου συμπεριλαμβανομένου». Ἀφήνω εἰς Β. Διάταγμα, ἐφ’ ἅπαξ ἐκδοτέον, τὸν κανονισμὸν τοῦ περὶ οὗ ὡμίλησα σπουδαίου ζητήματος, διότι δὲν θέλω νὰ προέλθω ἐνταῦθα εἰς μακροτέρας συζητήσεις καὶ ἀτέρμονας ἐναντιολογίας περὶ τοῦ ποῖος θὰ εἶνε ὁ καταλληλότερος τρόπος πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς πραγματικῆς τριετοῦς ἐγκαταστάσεως. Ἀλλὰ πέποιθα ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐν τῇ μελέτῃ τοῦ ἐκτελεστικοῦ Β. Διατάγματος θὰ καταλήξῃ εἰς ἀποδοχὴν τοῦ πρακτικωτέρου μέσου. Μεθ’ ὃ ἐν ἄρθρῳ συμπληρωτικῷ τοῦ ἐδαφίου τούτου, ἀλλὰ μέλλοντι νὰ ἔχῃ θέσιν ἄρθρου 6 εἰς τρόπον ὥστε τὸ ἄρθρον 6 νὰ γίνῃ ἄρθρον 7, προτείνω τὴν ἑξῆς διάταξιν: «Πᾶσα παράβασις τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος νόμου καὶ πᾶσα ψευδὴς πιστοποίησις περὶ τριετοῦς πραγματικῆς ἐγκαταστάσεως ἐκλογέως τιμωρεῖται διὰ φυλακίσεως τοὐλάχιστον δύο ἐτῶν καὶ διὰ χρηματικῆς ποινῆς δραχμῶν 500 μέχρι 5.000». Ἄνευ τούτου, κύριοι, νομίζω ὅτι ἁπλῶς ἐλογοκοπήσαμεν ὅσον ἀφορᾶ τὰ ἐκλογικὰ πράγματα τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς. Θὰ ηὐχόμην δὲ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐγγράφεσθαι νὰ μὴ περιορισθῇ μόνον διὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον, ἀλλὰ νὰ ἐπεκταθῇ τοὐλάχιστον μέχρι τοῦ μηνὸς Ἰουλίου, ὥστε μετὰ τὴν αὐστηροτάτην πρόνοιαν καὶ τὰς ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας ὁ νομοθέτης μέλλει νὰ λάβῃ, νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὐδεὶς κίνδυνος, εἰς τὸ νὰ δοθῇ ἐλευθερία πλήρης εἰς τοὺς θέλοντας νὰ ἐγγραφῶσιν ἐν δήμῳ τινὶ, νὰ ἐγγράφωνται ἐπὶ σειρὰν μηνῶν. Θὰ ἐπεθύμουν τὸ δικαίωμα νὰ εἶναι ἀνοικτὸν δι’ ὅλου τοῦ ἔτους. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους προθεσμία 6 μηνῶν κατ’ ἐλάχιστον ὅρον νομίζω ὅτι εἶναι λογικὴ ἀπολύτως καὶ ἀναγκαία.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§95Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε· κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἔλαβον τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ἤδη ἤθελον νὰ προσθέσω ὀλίγα τινά. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος πρὸς ὅσα ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Μερκούρης ἀνέπτυξεν ἐν σχέσει πρὸς τὰς δυσχερείας, αἵτινες παρεμβάλλονται εἰς τοὺς ἐγγραφομένους ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς καταλόγοις ἰδίως ὅσον ἀφορᾶ εἰς τὰς χρηματικὰς δαπάνας. Περὶ τούτου ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποθέτω, ὅτι ἔχει διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ὀρθῶς ἀπαλείφει κατ’ ἀρχὴν τὰς χρηματικὰς δαπάνας. Οὕτω δὲ ἡ ἀλληλογραφία θὰ ἐνεργῆται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου καὶ θ’ ἀπαλλαγῶσιν οἱ πραγματικοὶ ἐκλογεῖς πάσης νέας φορολογίας. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπίσπευσιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν εἰς ὅ,τι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἐξέθηκεν. Δὲν πρέπει νὰ παροραθῇ ὅτι λόγῳ τῆς κακῆς ποιότητος τοῦ ὕδατος ἤρχισαν πολλαὶ ἀσθένειαι νὰ μαστίζωσι τοὺς πολίτας, ἀνεξαρτήτως δὲ τούτου καὶ κατὰ ποσότητα ὑστερεῖ καὶ οἱ κάτοικοι παραπονοῦνται διὰ τὴν κακὴν κατάστασιν τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Νομίζω μάλιστα ὅτι πρὸς θεραπείαν τῶν παρατηρουμένων ἐλλείψεων καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ἵνα λάβωσι τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς ἐξεύρεσιν καὶ τῶν χρηματικῶν μέσων, διότι ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν ἐκληροδότησε τὸ καταλυθὲν τυραννικὸν καθεστὼς εἶναι τοιαύτη ὥστε ἀπαιτεῖται μεγάλη βοήθεια πρὸς τοὺς Δήμους Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ὅπως οὗτοι ἀντεπεξέλθωσιν εἰς τὰς ἐπειγούσας αὐτῶν ἀνάγκας. Πρόκειται δὲ περὶ αὐτῆς ταύτης τῆς ὑγείας τῆς πόλεως. Τὸ τρίτον ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἔλαβον τὸν λόγον καὶ τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ἐκ νέου ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μητσόπουλος. Εἰσελαύνουν παντὸς εἴδους ἄνθρωποι ἐκ τῶν περάτων τῆς γῆς εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ καὶ ἀμέσως τὴν ἑπομένην ἀποκτῶσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Ἐὰν μελετήσῃ τις τὰς νομοθεσίας ὅλων τῶν Κρατῶν θὰ ἴδῃ ὅτι οὐδαμοῦ ὑπάρχει τοιαύτη ἐλευθεριότης ὡς πρὸς τὴν ἀπόκτησιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ, εἰς πολλὰ δὲ Κράτη ἔχουσι καθορισθῆ καὶ προσόντα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα καθιστῶσι τὴν ἐγγραφὴν ταύτην πολὺ δυσχερῆ. Δὲν λέγω βεβαίως ὅτι πρέπει νὰ καθιερώσωμεν καὶ ἡμεῖς ἐνταῦθα τὰ αὐστηρὰ ἐκεῖνα μέτρα, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν πρῶτον τυχόντα μόλις πατήσῃ τὸν πόδα εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἐγγράφεται εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ τὴν ὑστεραίαν νὰ κρίνῃ τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας τοῦ τόπου. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 1 Νοεμβρίου ἐκτὸς τῆς ἀποδεδειγμένης πλαστογραφίας καὶ πλαστοπροσωπείας ἔχομεν ἀποδεδειγμένον, ὡς εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅτι πολλοὶ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προσῆλθον νὰ ἀσκήσωσι τὸ ὑψηλὸν δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν δὲν ἐγνώριζον οὔτε πῶς νὰ ψηφίσουν. Τοῖς ἐδίδοντο χρυσᾶ σφαιρίδια προοριζόμενα διὰ τοὺς ὑποψηφίους τοῦ Βενιζελικοῦ Κόμματος, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν εἰς τὰ μαῦρα τῶν καλπῶν των. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ κάποιο μέτρον οὕτως ὥστε ἄνθρωποι ἐρχόμενοι ἐκ τῶν περάτων τῆς γῆς διὰ μίαν ἡμέραν νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ καθίστανται ἐκλογεῖς τὴν ἄλλην ἡμέραν.

§96Χ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα εἰς τὸ αʹ ἄρθρον περιληφθῇ καὶ ἡ Θεσσαλονίκη.

§97Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατὰ τὴν αʹ ἀνάγνωσιν ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασις αὐτὴ καὶ περιελήφθη.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεβίδης ἔχει τὸν λόγον.

§99Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, ἐφόσον μέρος ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχει ὡς ἄριστα. Κατὰ τὴν γνώμην μου οὐδόλως, νομίζω, πρέπει νὰ ἐκταθῇ ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου εἰς τὰ ἔτη, τὰ πρὸ τοῦ 1920, διότι ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου πόθεν προέρχεται; Ἐκ τῆς ἀθρόας ἀναγραφῆς ἐκλογέων ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς καταλόγοις τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς κατὰ τὸ 1920 ἔτος. Ὅταν βλέπωμεν ὅτι κατὰ ἓξ προηγούμενα ἔτη ὁ μέσος ὅρος τῶν ἐγγραφομένων ἦτο 2.400, ὅτι δὲ κατὰ τὸ 1920 ἐνεγράφησαν 29105, πρόδηλον εἶναι, ὅτι συνέβη νοθεία. Ἤθελεν εἶσθαι λίαν σφαλερὸν νὰ ἐκτείνωμεν τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου εἰς τὰ προηγούμενα ἔτη, διότι ἠθέλομεν ἐπιφέρει γενικὴν ἀναστάτωσιν τῶν ἐκλογέων, οἵτινες εὐλόγως θέλουσιν ἐρωτᾷ τὰ ἑξῆς: Διατὶ ἀκυροῦτε τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον τοῦ 1919, ὅταν κατὰ τὸ 1919 ἐνεγράφησαν μόνον 1.660 ἐκλογεῖς; Διατὶ ἀκυροῦτε τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον τοῦ 1918, ὅταν κατὰ τὸ 1918 ἐνεγράφησαν μόνον 1.450 ἐκλογεῖς; Διατὶ ἀκυροῦτε τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον τοῦ 1917, ὅταν κατὰ τὸ 1917 ἐνεγράφησαν περίπου ἄλλοι τόσοι; Ἐκ τοῦ μικροῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐγγραφῶν ἀποδεικνύεται, ὅτι δὲν ἐνεφιλοχώρησε νοθεία. Ἐὰν ἐξ αὐτῶν τῶν 1.500 π. χ. ἐνεγράφησαν 5, 10, 20, 100 πλαστὰ ὀνόματα, τοῦτο οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος. Ἡ ἐκλογὴ ἐπηρεάζεται, ὅταν ἐν μιᾷ καὶ μόνῃ ἀναθεωρήσει ἐνεγράφησαν πολλαὶ χιλιάδες προσώπων ὑπαρκτῶν ἄνευ προσόντων ὅμως καὶ ἀνυπάρκτων πλαστῶν καὶ εἰκονικῶν. Δὲν εἶνε λοιπὸν ὀρθὸν οὔτε συμφέρον νὰ ἐπεκτείνωμεν αὐτὸν τὸν ἐξαιρετικὸν νόμον εἰς τὰ πρὸ τοῦ 1920 ἔτη. Συνέβησαν τόσα ἄτοπα κατὰ τὸ παρελθὸν, ὥστε φρονῶ, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἐπιβαρύνηται αὐτὸ καὶ δι’ ἀνυπάρκτων ἀνομημάτων. Ἐγὼ, ὅστις φρονῶ, ὅτι ἔχω τὴν ἱκανότητα νὰ γνωρίζω τὰ γενόμενα ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ, εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω, ὅτι ἐλάχιστα ἀνομήματα περὶ τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους συνέβησαν κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1920 ἔτη. Ἐκεῖ, ὅπου συνέβησαν πραγματικῶς ἐγκληματικαὶ πράξεις εἶναι τὸ ἔτος 1920. Διότι τότε ἐσκέφθησαν, ὅτι θέλουν ἐνεργηθῆ ἐκλογαὶ, διότι τότε πανταχόθεν πιεζόμενοι ἐνόμισαν, ὅτι πρέπει ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ κερδίσωσι τὰς ἐκλογὰς τῶν Ἀθηνῶν, τουτέστι τῆς πρωτευούσης τοῦ Κράτους, ἵνα πραγματώσωσι τοὺς σκοποὺς, οὓς αὐτοὶ ἐμελέτων. Ἐπιμένω λοιπὸν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει ὡς ἄριστα. Δὲν πρέπει νὰ ἀναστατώσωμεν τὸν τόπον καὶ νὰ ἀναγκάσωμεν ὅλους τοὺς ἐγγραφέντας ἀπὸ μιᾶς πενταετίας ἢ μιᾶς ἑξαετίας νὰ προσέρχωνται μετὰ τῶν βιβλιαρίων αὐτῶν, ἵνα λάβωσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐγγραφῶσιν ἐκ νέου. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ζήτημα, νομίζω, ὅτι πρῶτος ἐγὼ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ποιήσωμαι μνείαν αὐτοῦ, ὅτι τουτέστι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐμμένωμεν εἰς τὸ νέον σύστημα, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ παλαιόν. Δηλαδὴ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐγγράφεταί τις πολίτης Ἕλλην ἁπλῶς καὶ μόνον, διότι κατῴκησαν ἐπὶ 24 ὥρας ἐν Ἑλλάδι, διότι αὐτὸς δὲν γνωρίζει τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου, δὲν γνωρίζει τὰ πρόσωπα, ὑποτίθεται εὐλόγως ὅτι δὲν ἔχει ἐγκύψει εἰς τὰ πολιτικὰ πράγματα τῆς Χώρας. Πρέπει νὰ μείνῃ ἐνταῦθα νὰ ὑποστῇ τοὺς φόρους οὓς ἡμεῖς καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν ὑπέστημεν ἐπὶ 100 ἔτη, νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν πρόοδον τοῦ τόπου, νὰ μετουσιωθῇ ἐνταῦθα, νὰ ἀγαπήσῃ τὴν Χώραν αὐτὴν, ἣν γνωρίζει μόνον ἐκ τῶν βιβλίων. Πρέπει νὰ συνδεθῇ πρὸς τὸν τόπον. Καὶ διὰ τοῦτο, κύριοι, πρέπει νὰ ὑμνήσωμεν πραγματικῶς τοὺς ἀειμνήστους πατέρας ἡμῶν, καὶ πρὸ πάντων τὸν σοφώτατον πολιτικὸν ἄνδρα τῆς Ἑλλάδος τὸν ἀείμνηστον Δηληγιάννη, ὅστις ἐμάχετο ὥσπερ λέων, ἵνα ἐγκριθῇ ἡ μεταβολὴ τοῦ συστήματος καὶ νὰ μὴ δοθῇ τὸ δικαίωμα τοῦ γίνεσθαι τινα πολίτην μετὰ παρέλευσιν 24 ὡρῶν, ἀφ’ ἧς ἔλθῃ εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Οἱ πολῖται καὶ ὡς ἐκλεγεῖς πρέπει νὰ γνωρίζωσι τοὺς ὑποψηφίους, πρέπει νὰ γνωρίζουν ἐκείνους οὓς ἐκλέγουν. Θὰ μοὶ εἴπητε: Γνωρίζουσι τὰς ἰδέας! Ποίας ἰδέας; Ἂν δὲν γνωρίζωσιν οἱ ἐκλογεῖς τὰ πρόσωπα, θέλετε πλημμυρήσῃ τὴν αἴθουσαν ταύτην δι’ ἀνθρώπων ἀγνώστων τυχαρπάστων, ὡς ἔλεγε σοφὸς συνάδελφος ἄλλοτε. Ἀλλὰ τοῦτο, κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ τὸ κεφάλαιον τοῦτον, νόμον. Θὰ παρακαλέσω καὶ συνιστῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εἰσηγήσηται νόμον γενικὸν περὶ πολιτογραφήσεως, διότι τὸ κακὸν τοῦτο δὲν θὰ ἐπικρατῇ μόνον εἰς τὰς Ἀθήνας, θὰ ἐπικρατῇ εἰς ὅλην τὴν ἔκτασιν τῆς Ἑλλάδος. Πρέπει λοιπὸν πραγματικῶς νὰ ψηφισθῇ νόμος, ὅστις νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ τὸ δικαίωμα τοῦ ἔχειν ψῆφον, τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν ἢ μετὰ παρέλευσιν διετίας, ἂν δὲν θέλετε, τριετίας. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ τεθῇ ἐγγύησις. Ἐγγύησις δὲ σοβαρωτάτη εἶναι ἡ συμμετοχὴ τοῦ πολίτου εἰς τὰ τῆς Πολιτείας, ἡ φορολογία αὐτοῦ, ἡ γνῶσις τοῦ τόπου, ἡ γνῶσις τῆς ἱστορίας, ἡ γνῶσις τῶν προσώπων. Ἄλλως, κύριοι, εἰς τὸν πρῶτον δημοκόπον, ὅστις θέλει ἀναφαίνεσθαι ἐν ταῖς ἐκλογαῖς θέλουσι σπεύδει αὐτοὶ οἱ ἄγνωστοι, οἱ μὴ γνωρίζοντες οὐδὲν ἐξ ὅσων εἶπον, καὶ θέλουσι δίδει τὴν ψῆφον αὐτῶν εἰκῇ καὶ τυχαίως. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, ὅσον εἶνε ἀναγκαία ἡ θεσμοθέτησις αὐτή, τόσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, ὅπερ εἶναι νομοσχέδιον εἰδικῆς περιστάσεως.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μάτεσις ἔχει τὸν λόγον.

§101Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Συμφωνῶ τελείως πρὸς τὰ λεχθέντα καθόσον ἀφορᾷ οὐ μόνον τὸ δικαίωμα τῆς ἀποκτήσεως τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, ἀλλὰ καὶ καθόσον ἀφορᾷ τὸ σύστημα τῆς μεταδημοτεύσεως καὶ μεταγραφῆς ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἐκλογικοῦ καταλόγου εἰς τὸν ἕτερον, τὸ ὁποῖον μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς εὑρίσκεται ἀπὸ νομοθετικῆς ἀπόψεως ἐν πλήρει ἀναρχίᾳ. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ἐπειδὴ ὑπάρχει μεγίστη ἀνάγκη πρὸ παντὸς νὰ καθορισθῇ ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος τοῦ 1920 διὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, θὰ ἦτο πρακτικὸν νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, ζητηθῇ δ’ ὡς τάχιστα καὶ προτεινομένη ὑπὸ πληρεξουσίων πρότασις νόμου, ἡ ὁποία θὰ καθορίζῃ τὰ ζητήματα τόσον τῆς ἀποκτήσεως τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, ὅσον καὶ τῆς μεταδημοτεύσεως, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν προτιμᾷ τὸ ταχύτερον νὰ ὑποβάλῃ σχετικὸν νομοσχέδιον. Φρονῶ δὲ ὅτι εἰς τὴν πρώτην συνεδρίασιν τῆς Συνελεύσεως, εὐθὺς ὡς τὰ γεγονότα ἐπιτρέψωσι τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς, πρέπει νὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ νὰ ψηφισθῇ. Ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι θὰ ζητήσωσιν νὰ ἐγγραφῶσιν ἐκ νέου εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον θὰ σκεφθῶσι πολὺ ἂν θὰ τὸ πράξωσι σήμερον ὡς ἔπραττον καθ’ ἣν ἐποχὴν ἀσυζητητεὶ οἱοσδήποτε ἤθελεν ἐνεγράφετο διὰ μέσου τῶν πολιτικῶν συλλόγων τῶν φιλελευθέρων. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ ὑποβάλῃ πιστοποιητικὰ θὰ σκεφθῇ πολύ, διότι τὰ πιστοποιητικὰ ταῦτα θὰ ἐξελεγχθῶσι καὶ ὅστις θελήσῃ νὰ ἐξαπατήσῃ τὴν Ἐπιτροπήν, θὰ ὁδεύσῃ πρὸς τὴν ὁδὸν τῶν δικαστηρίων.

§102Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ ἑνώνετε τὰ ζητήματα τῆς πολιτογραφήσεως μὲ τὰ ζητήματα τῆς δημοτογραφήσεως.

§103Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Δὲν τὰ ἑνώνω. Εἶπον ὅτι εἶναι δύο διάφορα πράγματα, τὰ ὁποῖα ὅμως ἀμφότερα δέονται συντόνου θεραπείας.

§104Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον τί ἀπαιτεῖται διὰ νὰ εἶναι κανεὶς ἐκλογεύς; Τίποτε. Διὰ τοῦτο εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Μητσοπούλου, ὅτι χρειάζεται καὶ τριετὴς ἐγκατάστασις εἰς τὸν τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον θέλει νὰ ψηφίζῃ ὁ ἐγγραφόμενος, διὰ νὰ γνωρίζῃ ποῖαι εἶναι αἱ ἀνάγκαι τοῦ τόπου καὶ νὰ ἔχῃ σχέσιν ἡ ψῆφός του μὲ τὴν συνολικὴν δημοτικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, εἰς τὸν ὁποῖον ψηφίζει.

§105Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Νομίζω καλὸν νὰ καθορίσωμεν τὰς ἰδέας μας. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποβάλῃ σήμερον αἴτησιν, ἵνα ἐγγραφῇ ἐκ νέου εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον τοῦ 1920, ὅστις θὰ ἔχῃ ἀκυρωθῇ ἐν τῷ συνόλῳ του, πρέπει νὰ παρουσιάσῃ δικαιολογητικά, ὅτι εἶνε πολίτης Ἕλλην. Ἐν ᾗ περιπτώσει ὅμως σκεπτώμεθα νὰ προβῶμεν περαιτέρω καὶ νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἤδη ἀποκτήσῃ τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου Ἕλληνος, νὰ ἀφαιρέσωμεν ταῦτα διὰ νέου νόμου, εἴμεθα βεβαίως ἐλεύθεροι νὰ τὸ πράξωμεν· ἀλλὰ τοῦτο δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ ἀποφασίσωμεν οἱονεὶ ἐκ συναρπαγῆς καὶ χωρὶς νὰ μελετήσωμεν καλῶς τὸ τοιοῦτον νομοθέτημα.

§106Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὑποβληθὲν πρὸ ἓξ μηνῶν ἐκηρύχθη ὡς κατεπεῖγον; Καὶ ἐκηρύχθη κατεπεῖγον τῇ αἰτήσει ἀκριβῶς τῶν συναδέλφων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἦλθον ζητοῦντες νὰ ἀναβληθῇ; Ἀλλὰ κύριοι, οἱ καιροὶ δὲν εἶνε μενετοί, ἐὰν δὲ σῶμά τι εἶναι ἀσθενὲς σήμερον δὲν βλέπω διατί πρέπει νὰ θεραπευθῇ αὔριον. Σήμερον παρουσιάζεται ἡ ἀνάγκη ὅτι δὲν δύναται ἐπ’ ἄπειρον ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἄλλαι πόλεις τῆς Ἑλλάδος δὲν δύνανται ἐπ’ ἄπειρον νὰ διατηρῶσι τὰς παροδικὰς καὶ ἔστιν ὅτε ὀλεθρίας δημοτικὰς ἀρχάς, ἐκ τῶν ὁποίων ἄλλως τε ἡμεῖς οἱ Ἀθηναῖοι τὰ μέγιστα ὑφιστάμεθα σήμερον. Πολὺ πιθανὸν νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐνεργήσωμεν δημοτικὰς ἐκλογάς, πῶς θὰ τὰς ἐνεργήσωμεν μὲ τοὺς πλαστοὺς αὐτοὺς καταλόγους; Σήμερον ἔρχεται ὁ νόμος αὐτός, ὀφείλομεν νὰ τὸν τελειοποιήσωμεν δὲν δυνάμεθα νὰ ἀναμείνωμεν ἄλλην μίαν φορὰν τὸν κ. Ὑπουργὸν εἰσηγούμενον νέον γενικὸν θεσμὸν περὶ τῆς πολιτογραφήσεως ἐν Ἑλλάδι καὶ τόσων ἄλλων θεωρητικῶν ζητημάτων. Ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ ἴδωμεν τὴν θεραπείαν ἐπερχομένην αὐτοστιγμεί. Οὔτε δέχομαι τὸ ἐπιχείρημα τοῦ σοφοῦ συναδέλφου Ἀττικοβοιωτίας ὅτι δὲν εἶναι αἱ 100 ψῆφοι, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ φέρωσιν ὅλα τὰ κακά, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι φοβοῦμαι. Καὶ μία μόνη ψῆφος, δύναται νὰ ἀποφασίσῃ περὶ μιᾶς ἐκλογῆς. Ἐγὼ δὲν χαρίζομαι οὔτε εἰς ἕνα ἀμφίβολον ἐκλογέα καὶ παρακαλῶ τοῦτο νὰ ληφθῇ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν. Ὡς πρὸς τὴν προθεσμίαν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ἀρνούμενος ν’ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασίν μου περὶ ἀναγνωρίσεως τῆς ἀνάγκης τῆς τριετοῦς ἐγκαταστάσεως ἐν τόπῳ τινί, ὅπως ἀπολαύσῃ τις τὸ ἀπόλυτον δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν. Τοῦτο δὲν θεωρῶ ὅτι δύναται νὰ ἀναβληθῇ, ἀλλὰ θεωρῶ τοὐναντίον ὅτι ἡ ἀναβολὴ τοῦ πράγματος ἐκθέτει ἡμᾶς τοὺς κατοίκους τῶν μεγάλων πόλεων εἰς τὴν ἐπανάληψιν ὅλων ἐκείνων τῶν κακῶν, τὰ ὁποῖα ἐθρηνήσαμεν ὡς χθὲς καὶ τῶν ὁποίων τὰ ἀποτελέσματα βλέπομεν ἀκόμη καὶ σήμερον.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καλαντζάκος ἔχει τὸν λόγον.

§108Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ὡς εἶναι συντεταγμένον ἀποδεικνύει ὅτι ὁ εἰσηγητὴς κ. Ὑπουργὸς εἶχεν ὑπ’ ὄψει του τὴν τελευταίαν περιπέτειαν τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἀλλὰ καλὸν εἶναι νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὴν πόλιν τῶν Καλαμῶν, διότι καὶ ἐκεῖ ἔγιναν τὰ ἴδια.

§109Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχει τὸ τελευταῖον ἄρθρον.

§110Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Δύναται νὰ τεθῇ καὶ εἰς τὸ πρῶτον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μητσοπούλου, δὲν ἠμπορεῖ ἡ Συνέλευσις νὰ ἀποφασίζῃ εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε καὶ παρεμπιπτόντως περὶ ζητημάτων τινῶν σοβαρῶν διὰ τὴν οὐσίαν ἀνατρέπονται ὅλοι οἱ οἰκεῖοι νόμοι. Τὸ ζήτημα τῆς πολιτογραφήσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἀνατρέψωμεν διὰ μιᾶς διατάξεως. Ἔχομεν τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ὁρίζει τὰ προσόντα διὰ νὰ ἐγγραφῇ τις εἰς ἕνα δῆμον.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπηλιωτόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§112Δ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολλὰ ἐλέχθησαν, παρελήφθη ὅμως ἕνα οὐσιῶδες καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσθέσῃ εἰς τὴν παράγραφον 3 τοῦ ἄρθρου 1 αὐστηροτέρας ποινὰς διὰ τὰς ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι ἐκδίδουν ἐκλογικὰ βιβλιάρια, νὰ ἔχουν μεγάλην εὐθύνην διὰ τὴν βεβαίωσιν τῆς ταυτότητος, διότι αὗται κυρίως ὑπῆρξαν οἱ μόνοι αὐτουργοὶ ὅλων τῶν πλαστοπροσωπειῶν. Ἐκτὸς ὅμως αὐτοῦ δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Μερκούρη ὅτι πρέπει ἡ ταυτότης νὰ ἐξακριβοῦται διὰ δύο μαρτύρων, διότι ὅπως εἶπε πολὺ ὀρθῶς ὁ κ. Λεβίδης δὲν εἶνε εὔκολος ἡ εὕρεσις δύο μαρτύρων.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§114Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ τοῦ τερματισμοῦ τῆς συζητήσεως ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω ὅτι συμφωνῶ πληρέστατα μετὰ τοῦ κ. Λεβίδου, ὅτι πρέπει δηλαδὴ νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ ἔτος 1920 ἐφόσον ἡ ἐγγραφὴ εἶναι φυσιολογική. Μέχρι τοῦ τέλους τοῦ 1920 ἐνεγράφησαν 28.999 ἐν Ἀθήναις καὶ 8.500 ἐν Πειραιεῖ. Τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει. Ἀλλὰ γεννᾶται ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ συνάδελφος κ. Μητσόπουλος 25.000 πρόσφυγας θὰ τοὺς ἐγγράψωμεν δημότας Ἀθηναίους ναὶ ἢ οὔ; Διότι αἱ 25.000 αὗται ἦλθον ἐνταῦθα πρὸς ὡρισμένον σκοπόν, δὲν ἔχουσι δὲ παρὰ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ γίνῃ νόμος τοῦ κράτους νὰ ἐγγραφῶσιν ἐκ νέου, τοῦτο δὲ εἶνε ἀτοπώτατον καὶ διὰ τοῦτο συντάσσομαι μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Μητσοπούλου ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ὅρος τῆς τριετίας ἢ διετίας διὰ τὴν ἐγγραφὴν αὐτῶν.

§115Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατὰ τὸν θεμελιώδη νόμον ὑπάρχει διάταξις καθ’ ἣν δὲν δύνασθε νὰ ἐγγραφῆτε ἐκλογεῖς ἐὰν δὲν ἔχετε διετίαν συνεχῶς ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ ἢ νὰ ἔχητε νυμφευθῆ. Σήμερον ἓν καὶ μόνον πρᾶγμα ζητεῖται: νὰ διαγραφῶσιν αἱ 2.000 οἱ ἐγγραφέντες ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ τοῦ Δήμου Ἀθηναίων καὶ ἴσως μέγας ἀριθμὸς ἐν τῷ δήμῳ τοῦ Πειραιῶς καὶ τοιοῦτοι εἶναι οἱ πρόσφυγες. Νὰ μοὶ ἐπιτρέψωσιν οἱ κ.κ. προλαλήσαντες, οἱ ὁποῖοι εἶπον πολλὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν εἶπον σπουδαιότατόν τι, τὸ ὁποῖον ἡ ὑπηρεσία παρέλειψεν, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ ὁ νόμος 2060. Ὁ νόμος 2060 περὶ πολιτογραφήσεως τῶν προσφύγων καταργεῖται διατηρουμένων ἐν ἰσχύϊ τῶν δυνάμει αὐτοῦ γενομένων μέχρι τοῦδε πολιτογραφήσεων· διατὶ δὲ τοῦτο; Διότι ἔδωκε τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τοὺς ἄγοντας ἡλικίαν ἄνω τοῦ 21 μέχρι τοῦ 50 ἔτους νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν τῷ στρατῷ, ὑπηρετήσαντες ἢ ὑπηρετοῦντες αὐτοὶ ἀπέκτησαν τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου Ἕλληνος καὶ διὰ τοῦτο διατηροῦμεν ἐν ἰσχύϊ τὰς δυνάμει αὐτοῦ γενομένας πολιτογραφήσεις. Εἶνε καὶ μία νέα πρόσθετος διάταξις, ἡ ὁποία ὑπεδείχθη ὑπὸ τοῦ πληρεξουσίου ἐξ Ἀττικοβοιωτίας κ. Μερκούρη κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία περιλαμβάνει ὅτι πάντα τὰ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔγγραφα γράφονται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου, ἀπαλλασσομένων παντὸς τέλους. Οὕτως ἀπαλλάσσονται τῆς φορολογίας, ποινὰς δὲ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσωμεν ἐν τῷ εἰδικῷ τοῦτο νομοσχεδίῳ, διότι ἐν τῷ θεμελειώδη νόμῳ ΔΝΖʹ ὑπάρχει δικονομικὴ διάταξις κατὰ τῶν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι ψευδῶς ἐγγράφουσι καὶ δίδουσι βιβλιάρια. Περὶ τῶν ἄλλων διατάξεων περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Μητσόπουλος ἐν καταλλήλῳ στιγμῇ θὰ ληφθῇ πρόνοια. Σήμερον ἂς ἀφήσωμεν νὰ ψηφισθῇ αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶνε ἐπεῖγον καὶ σπουδαῖον.

§116Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μένει ἐν ἰσχύϊ ἡ διάταξις τῆς διετίας διὰ πάντα ζητοῦντα;

§117Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§118Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Ὑπάρχει νόμος;

§119Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§120Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, περὶ τοῦ τρόπου τῆς πολιτογραφήσεως, πρέπει νὰ καταργηθῇ νόμος αὐτός.

§121Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Διὰ τοὺς πολιτογραφηθέντας μέχρι σήμερον μέχρι τοῦ 50οῦ ἔτους ἀφίνεται νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα τοῦ ἐν ἰσχύει νόμου, ἀλλὰ διὰ τοὺς στρατευθέντας ἤδη πρόσφυγας;

§122Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι καὶ ψηφιζομένου τοῦ νόμου ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν προσὸν τοῦ ἐκλογέως εἶναι ἡ διετὴς ἐγκατάστασις, ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος εἶναι περιττή, εἶναι δὲ ἐξεταστέον πῶς θὰ καθορισθῇ ἡ ἀκρίβεια τῆς διατάξεως αὐτῆς, ποία θὰ εἶναι ἡ ἀπόδειξις, τὴν ὁποίαν θὰ προσαγάγῃ ὁ ζητῶν τὴν ἐγγραφὴν ὅτι ἔχει ἐγκατάστασιν· καὶ εἰς τοῦτο νομίζω ὅτι εἶνε δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Μητσοπούλου μετὰ κύρους προτεινομένη, νὰ προσαγάγῃ δηλαδὴ ῥητὴν πιστοποίησιν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἀσφαλεστέρα εἶνε ἡ πιστοποίησις τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, διότι οὐδεὶς δήμαρχος θὰ τολμήσῃ νὰ πιστοποιήσῃ τοιαύτην ἐγκατάστασιν ὅταν νομίζῃ ὅτι ἡ τοιαύτη πιστοποίησις θὰ συνεπάγηται τὴν ποινὴν, τὴν ὁποίαν ὁρίζει ἡ πρότασις τοῦ κ. Μητσοπούλου, εἴτε ποινὴ φυλακίσεως, εἴτε χρηματικὴ εἶναι αὕτη.

§123Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διετία τοῦ νόμου δὲν μᾶς φαίνεται ἐπαρκὴς καὶ δι’ αὐτὸ νὰ γίνῃ τριετία.

§124Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ κατατεθῇ ἄλλο νομοσχέδιον σχετικόν.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Χατζηδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§126Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Ἐγένετο σύγχισις τῆς πολιτογραφήσεως διὰ τὴν ἀπόκτησιν τοῦ δικαιώματος νὰ εἶναι δημότης, νὰ μεταφέρῃ τὰ ἐκλογικά του δικαιώματα ἀπὸ ἕνα δῆμον εἰς ἄλλον. Ὁ νόμος λέγει ὅτι γίνεται ἡ ἀπόκτησις τῆς ἐγκαταστάσεως κατὰ τοὺς νομίμους τύπους, ἀλλὰ δὲν ἦλθεν οὐδεὶς νόμος νὰ ὁρίσῃ τὸν χρόνον οὔτε τὴν διατύπωσιν καθ’ ἣν θὰ γίνῃ μεταφορὰ τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος. Ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα ἐὰν πρέπῃ νὰ ἀποκτήσῃ ἰθαγένειαν καὶ ἄλλο τὸ ζήτημα μὲ ποίας διατυπώσεις θὰ μεταφέρῃ τὰ ἐκλογικά του δικαιώματα. Τὸ σφάλμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ ἐν ἰσχύει νόμος ΔΝΖʹ τὸ εἶχε καὶ ὁ ἀρχικὸς νόμος τοῦ 1833, ὁ ὁποῖος ὥριζεν ὅτι ἡ ἰδιότης τοῦ δημότου ἀποκτᾶται καὶ διὰ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν νομίμων διατυπώσεων, δὲν ἦλθεν ὅμως οὐδεὶς νόμος νὰ ὁρίσῃ τοὺς τύπους τῆς ἐγκαταστάσεως. Εἶμαι συμφωνότατος μετὰ τοῦ συναδέλφου ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι καὶ διὰ τὴν πολιτογράφησιν ὁ χρόνος τῆς ἐγκαταστάσεως πρέπει νὰ εἶναι διετία ἢ τριετία. Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις δὲν πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, διότι αὐτὴ ἀφορᾷ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, εἶναι παράρτημα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἐνῷ ἡ διάταξις αὐτὴ πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὸν περὶ δήμων νόμον.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαζαχαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§128Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὀρθῶς βεβαίως ὑποβάλλει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν καταλόγων τῶν μεγαλυτέρων πόλεων τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ εἰς ἡμᾶς τοὺς ἐκ τῆς Νέας Ἑλλάδος καὶ δὴ ἐκ Θεσσαλονίκης νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ἐκφράσωμεν ἕνα παράπονον, διότι δὲν ἀναφέρεται ἡ Θεσσαλονίκη καὶ ἄλλα τινὰ μέρη τῆς Θεσσαλονίκης, ὅπου τοὺς αὐτοὺς ἀγῶνας διεξήγαγον, ὅπως αἱ Ἀθῆναι καὶ αἱ Πάτραι πρὸς τὸ πρώην καθεστώς, ὅπου μὲ ὅλους τοὺς τρόπους ἠθέλησαν νὰ ἀνατρέψωσι τὰ ἀποτελέσματα τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Σήμερον δὲ ἐνῷ ἀναγράφεται ὁ Πειραιεύς, ὁ δῆμος Λαυρεωτικῆς καὶ ἡ Λάρισσα, διατὶ δὲν ἀναγράφεται ἡ Θεσσαλονίκη; ἀλλ’ ἐνεθυμήθη ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸ τέλος νὰ προσθέσῃ διὰ Β. Διατάγματος δύναται νὰ ἐκταθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ παρόντος νόμου καὶ εἰς ἄλλα μέρη, ἐνῷ ἡ Θεσσαλονίκη ἀποτελεῖ τὸ σπουδαιότερον κέντρον τοῦ πρώην καθεστῶτος διὰ τὴν νόθευσιν τῶν ἐκλογῶν. Ἀλλὰ θέλω καὶ κἄτι τι ἄλλο νὰ προσθέσω· ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει μόνον τὰ κέντρα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα γίνεται χρῆσις τῶν βιβλιαρίων. Ἀλλ’ ἡμεῖς οἱ ἐκ Μακεδονίας ἀντιπρόσωποι ἐδῶ τοῦ λαοῦ, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν πλείστους πρόσφυγας, τοὺς ὁποίους δὲν ἔχει ἡ Παλαιὰ Ἑλλάς, μὲ νοθευμένους καὶ τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, κ. Ὑπουργὲ, τί θὰ γίνωμεν λοιπόν; Δὲν θὰ γίνῃ ἀνακάθαρσις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων τοῦ Λαγκαδᾶ καὶ ὅλων τῶν μερῶν ἐκείνων ὅπου ἐνεγράφησαν πολλοὶ ἐξ αὐτῶν καὶ ὅπου πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν ἀνεχώρησαν καὶ ὑπάρχουσιν ἐν τούτοις τὰ ὀνόματά των ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς καταλόγοις; Ὥστε θὰ μείνωσιν αὐτοὶ, καὶ ἂν ἔλθῃ εἷς ἄλλος ὅμοιος εἰς τὴν Ἀρχὴν νὰ δύναται νὰ τοὺς ἐκμεταλευθῇ καὶ νὰ ψηφίζουν εἰς βάρος ἡμῶν ἀγωνισθέντων καὶ μὴ διορθωθέντων διὰ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων; Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς δικαιοτάτας αὐτὰς παρατηρήσεις μου καὶ νὰ τροποποιήσῃ μικρόν τι τὸ νομοσχέδιον καὶ κατόπιν νὰ ψηφισθῇ σήμερον καὶ ὄχι νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδιον δι’ ὡρισμένον μέρος καὶ αὔριον νὰ ψηφίζωμεν ἄλλο, ὅπως ἔκαμνεν ὁ Βενιζέλος. Λυποῦμαι πολὺ διότι παρετήρησα ὅτι, κατὰ τὴν τετραετίαν κάθε 3–4 μῆνας ὑπέβαλλε νομοσχέδιον καὶ κατόπιν ὑπέβαλλε παρατηρήσεις ἄλλας καὶ ἐψηφίζετο πάλιν. Πρέπει νὰ γίνῃ θεραπεία ὁριστικὴ διὰ νὰ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τὸ ἄγος, τὸ ὁποῖον ἀφῆκεν εἰς ἡμᾶς ὁ Βενιζέλος. Αὐτὰ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του καὶ νὰ μὴ μᾶς ἀφήσῃ νὰ μεριμνῶμεν δι’ ἄλλο νομοσχέδιον. Τὶς εἶδε πότε καὶ ὑπὸ ποίας περιστάσεις καὶ ἂν θὰ ἔχῃ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις τὴν ὄρεξιν νὰ μᾶς τὸ ψηφίσῃ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἀναγνωρίσωσι τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων μου. Θὰ ἐνθυμηθοῦν τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἔστελλον καὶ μᾶς προέτεινον τὰς ξιφολόγχας εἰς τὰ στήθη μας διὰ νὰ φέρωσι νὰ ψηφίσωσιν οἱ πρόσφυγες. Θὰ τὰ ἐνθυμηθοῦν, διότι ἀπετέλουν μέλη εἰς τὴν ἡνωμένην ἀντιπολίτευσιν. Νὰ μᾶς ἀπαλλάξητε ἀπὸ τὴν πληγὴν αὐτὴν τροποποιοῦντες τὸ νομοσχέδιον, φέροντες αὐτὸ πληρέστερον καὶ νὰ ἀναφέρῃ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, καὶ ὄχι ὡρισμένας πόλεις.

§129Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δύο εἶναι τὰ ζητήματα. Πρῶτον ἡ Θεσσαλονίκη. Ἡ Θεσσαλονίκη συμπεριελήφθη εἰς τὴν γενικὴν διάταξιν. Δεύτερον ζήτημα εἶναι τὸ περὶ ἀνακαθάρσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ἐκείνων τῶν ἐκλογικῶν Συλλόγων εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἐφαρμόζεται ὁ περὶ οὗ πρόκειται νόμος, δηλαδὴ ὁ περὶ ἐκλογικῶν βιβλιαρίων. Περὶ τούτου δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ λάβωμεν πρόνοιαν. Εἶνε πιθανόν, εἶνε βέβαιον, ἀφοῦ τὸ λέγετε, ὅτι νοθεύσεις παντοῖαι ἔλαβον χώραν κατὰ τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται σήμερον, δὲν εἶνε τῆς στιγμῆς τῆς παρούσης ἡ ἀνακάθαρσις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Πρόκειται περὶ τῆς ἀνακαθάρσεως τῶν ἐκλογικῶν βιβλιαρίων. Ὁπουδήποτε ἐφαρμόζεται ὁ νόμος οὗτος, τὸ νομοσχέδιον ἔχει διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιτρέπεται διὰ Β. Διατάγματος νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐκεῖ ὁ νόμος. Εἰς τὸ βʹ ἄρθρον ὑπάρχει ἡ διάταξις. Δὲν ἔχει σημασίαν ἂν εἶναι εἰς τὸ τέλος ἢ εἰς τὴν ἀρχήν. Περὶ τῶν ἄλλων θὰ ληφθῇ πρόνοια ἐν καιρῷ.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§131Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὴν ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν περὶ ἀκυρώσεως τοῦ νόμου, περὶ πολιτογραφήσεως τῶν προσφύγων, νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα λύεται σαφῶς. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ παρακαλέσωμεν. Νὰ διαγράψωμεν τοὺς πρόσφυγας, οἱ ὁποῖοι ἦλθον καὶ τὴν ἑπομένην μετεβλήθησαν εἰς ἐκλογεῖς. Εἶμαι καὶ ἐγὼ ἀπολύτως σύμφωνος ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ εἰσαγάγωμεν διατάξεις αἱ ὁποῖαι νὰ ἀναιροῦσιν θεμελιώδεις διατάξεις περὶ προσόντων τῶν ἐκλογέων καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ εἰσαγάγῃ εἰδικὸν νόμον, τὸν ὁποῖον θὰ συζητήσωμεν ἐν πάσῃ ἐπιμελείᾳ καὶ προθυμίᾳ.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις ὅπως ψηφισθῇ τὸ 1ον ἄρθρον;

§133ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Μητροπούλου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη. (Ψηφίζεται καὶ τὸ ἄρθρον 2ον).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον (Ἀναγινώσκει).

§136Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τοῦ 3ου ἄρθρου νὰ γίνῃ ἡ διατύπωσις κἄπως καλλιτέρα.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3ον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 3ον ἄρθρον ἀναγινώσκεται δὲ καὶ ψηφίζεται καὶ τὰ ἄρθρα 4ον καὶ 5ον). Ἄρθρον 6ον (ἀναγινώσκει).

§138Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀντὶ τοῦ ἤδη ἕκτου ἄρθρου νὰ τεθῇ ὡς ἕκτον ἐκεῖνο περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα πρὸ μικροῦ.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὡς 6ον ἄρθρον ἐκεῖνο ὅπερ ἐτέθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἄρθρον 7ον (ἀναγινώσκει).

§140Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). «Πάντα τὰ περὶ τούτου ἔγγραφα γράφονται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου... κλπ.». (Ψηφίζεται ὡς ἐτροπολογήθη).

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9ον γενόμενον 8ον. (Ψηφίζεται καὶ τὸ 8ον). Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται λόγῳ τῶν τροπολογιῶν.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι πληρεξούσιοι ὑποβάλλουσι σχέδια ψηφίσματος «περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου 2061 τοῦ ἀφορῶντος τὴν σύνταξιν τοῦ Ναυάρχου Κουντουριώτου». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Βασιλικῆς χορηγίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς ἐτησίας χορηγίας εἰς τὴν Βασίλισσαν Μητέρα». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνακαινίσεως τῆς σωληνωτῆς ἐγκαταστάσεως διὰ τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀνακτόρων τοῦ Διαδόχου».

§143Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Περὶ τίνων Ἀνακτόρων πρόκειται;

§144Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τῶν ἤδη κατεχομένων ὑπὸ τοῦ Διαδόχου.

§145Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀνάκτορα Διαδόχου εἶναι τὰ κατεχόμενα ὑπὸ τοῦ νῦν Βασιλέως. Φέρω τὴν παρατήρησιν, ἵνα καθορισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§146Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ τὸ καθορίσωμεν αὔριον. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως δραχμῶν 79.000 διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν παρὰ τῇ πλατείᾳ τοῦ Συντάγματος Παλαιῶν Ἀνακτόρων».

§148Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἔχω νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ σκέψις ἢ ἡ ἀπόφασις πρὸς ὁριστικὴν καὶ ταχεῖαν περαίωσιν τοῦ οἰκοδομήματος αὐτοῦ.

§149Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Σκέψις καὶ ἀπόφασις ὑπάρχει, ἀλλὰ πρέπει νὰ γίνῃ τὸ σχέδιον τὸ ὑπὸ μελέτην καὶ ὁ προϋπολογισμός, διότι ὅπως γνωρίζετε εἶναι εἰς κατάστασιν....

§150Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀπαγορεύσεως.

§151Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Βεβαίως καὶ ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν. Κατ’ ἀνάγκην πρέπει ὄχι νὰ ἐπισκευασθῇ ἀλλὰ νὰ κατασκευασθῇ οὕτως εἰπεῖν.

§152Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἔχει ἱστορικὴν σημασίαν.

§153Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ κατάστασις ἀπὸ τὴν πυρκαϊὰν τοῦ 1909 εἶναι οἰκτρά. Πρέπει μετὰ πάσης ταχύτητος νὰ ληφθῇ ἀπόφασις. Ἄλλοτε εἶχεν ἀνατεθῇ ἡ μελέτη εἰς ἕνα Γερμανὸν ἀρχιτέκτονα.

§154Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐτελείωσε τὸ σχέδιον αὐτό.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συναφθείσης τῇ 28 Μαΐου 1921 συμβάσεως, περὶ συνομολογήσεως δανείου φράγκων 40.000.000». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης συναφθείσης τῇ 21 Ἰουνίου 1921 συμβάσεως περὶ προσωρινοῦ δανείου δραχμῶν 125 ἑκατομμυρίων». Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκεται). Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Γ. Μπούσιος ἔχει τὸν λόγον.

§156Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἀφορᾷ εἰς τὴν κύρωσιν συμβάσεως, περὶ συνομολογήσεως δανείου μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐκ δραχμῶν 125.000.000 πρὸς κάλυψιν ἐπισιτιστικῶν εἰδῶν παραχωρηθέντων ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς τὸ δημόσιον, ζημιῶν προκυψασῶν ἐκ τῆς τιμῆς ἀσφαλείας Ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων καὶ ζημιῶν, αἱ ὁποῖαι προέκυψαν, ὅπως φαίνεται μέσα εἰς τὴν σύμβασιν, ἀπὸ πωληθέντα εἴδη ἐπισιτισμοῦ, κυρίως δὲ σίτου ὑπὸ τὴν τιμὴν τῆς ἀγορᾶς. Ἐκ τοῦ ἄρθρου 7 τῆς συμβάσεως ἐξάγεται ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ ζημίαι ὑπελογίσθησαν κατὰ συμπερασμὸν εἰς 125.000.000 δραχμῶν, χωρὶς νὰ ὑπάρχωσι μέχρι τοῦδε αἱ σχετικαὶ ἐξακριβώσεις, διότι τὸ ἄρθρον 7 λέγει ὅτι αἱ ἐκδοθησόμεναι ὁμολογίαι τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου θὰ δοθῶσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, αὕτη δὲ θὰ ἀνοίξῃ ἕνα πιστωτικὸν λογαριασμὸν ἐπ’ ὀνόματι τοῦ δημοσίου, καὶ ἔπειτα ἐφόσον, θὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ λογαριασμοῦ τότε θὰ χρεώνεται τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον πρὸς ἰσοζύγισιν τοῦ ἀνοιγέντος ἤδη πιστωτικοῦ λογαριασμοῦ ἐκ τῆς καταθέσεως τῶν ὁμολογιῶν. Ἐξ ὅλων αὐτῶν ἐξάγεται, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις προβαίνουσα εἰς τὴν συνομολόγησιν τῆς συμβάσεως ταύτης δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψιν τοὺς πίνακας τοὺς λεπτομερεῖς ὅλων αὐτῶν τῶν ζημιῶν, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ πρᾶξις μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ὑπάρχωσι καθὼς γνωρίζετε, μερικοὶ νόμοι, καὶ κυρίως ὁ πρῶτος, ὁ ψηφισθεὶς τῷ 1914, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι τὸ Δημόσιον ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης νὰ καλύπτῃ ὅλας τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἤθελεν ὑποστῆ ἐκ τῆς διαχειρίσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέθεσεν εἰς αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὰ ἐπισιτιστικὰ εἴδη. Κατ’ ἀρχὴν εἴχομεν τὴν ἐπιτροπὴν τῶν προμηθειῶν, καὶ ἔπειτα τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ ἐπισιτισμοῦ καὶ τῆς αὐταρκείας τῆς χώρας. Αὐτὸ τὸ Ὑπουργεῖον μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὡς ταμίαν διαχειρίσθη πολλὰ ἑκατομμύρια. Ἡ διαχείρισις εἶχε φαινομενικῶς ἐμπορικὸν χαρακτῆρα, ἀλλὰ κατὰ βάθος εἶχε καὶ μίαν φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν πρὸς τὸν λαόν, διότι τὰ εἴδη, ὅπως ἤρχοντο ἐδῶ καὶ ὅπως τὰ παρελάμβανεν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία, δὲν ἐπωλοῦντο εἰς τὴν τιμὴν τοῦ κόστους, ἀλλ’ ἐπωλοῦντο ἄλλα μὲν κατώτερον τῆς τιμῆς καὶ ἄλλα ἀνώτερον αὐτῆς. Ἑπομένως ἔπρεπε νὰ δημιουργηθῇ μία τοιαύτη κατάστασις πραγμάτων, ὥστε ἡ ζημία νὰ καλύπτεται ἀπὸ τὰ κέρδη ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως. Οὕτω ἡ ζάκχαρις ἐπωλεῖτο μὲ μέγα κέρδος, ὁ δὲ σῖτος, ὅλοι ἔχομεν τὴν πληροφορίαν ὅτι ἐκ τῆς διαχειρίσεώς του ἄφηνε ζημίαν εἰς βάρος τοῦ δημοσίου. Ὅταν ἡμεῖς εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, προκειμένου νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν λαὸν μὲ ἕνα ἐλάχιστον φόρον, καθήμεθα καὶ συζητοῦμεν ἀνὰ κεφάλαιον καὶ ἐδάφιον καὶ ἄρθρον τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ προσπαθοῦμεν νὰ μὴ ἐπιβαρύνωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν οὔτε μίαν δραχμήν, εἰς τὴν διαχείρισιν αὐτὴν τῶν 5–6 ἐτῶν ἔχομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν μίαν ἐπιβάρυνσιν ἀφάνταστον, τὴν ὁποίαν ἀγνοοῦμεν. Ἐγένετο μία διαχείρισις, ἡ ὁποία δὲν γνωρίζομεν ἐὰν ποτὲ θὰ ἔλθῃ εἰς τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος. Ἡ ὑπηρεσία ἐθεώρησε καλὸν νὰ ὁρίσῃ τιμὰς καταναλώσεως. Αὐταὶ αἱ τιμαὶ καταναλώσεως διατὶ ὡρίσθησαν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον καὶ διατὶ ὄχι περισσότερον ἢ εὐθυνότερον, τοῦτο δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ τὸ ἐλέγξωμεν. Πότε θὰ γίνῃ ἡ ἐξέλεγξις αὐτή; Ἐννοεῖται, ποτέ! Καὶ ἐνθυμοῦμαι τοὺς λόγους συναδέλφου βουλευτοῦ, ὅταν τὸ πρῶτον εἰσῆλθον εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ὅτι ἀπὸ καταβολῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου οὐδεὶς ἀπολογισμὸς προσηνέχθη εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἐξέλεγξιν, ὁ δὲ νῦν κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Εἰσηγητὴς τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς μειοψηφίας ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1906 ἀνέφερεν ἐκεῖ περὶ τῶν ἀπολογισμῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπεβλήθησαν κἄποτε ἐπὶ Ὑπουργοῦ Σιμοπούλου, ὅτι ἦσαν τόσον ἀτάκτως ὑποβεβλημένοι, ὥστε οὔτε τότε ἐξηλέγχθησαν. Ὥστε ψηφίζομεν προϋπολογισμὸν καὶ δάνεια καὶ ἐπιβαρύνομεν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐξελέγξωμεν αὐτὰ τὰ πράγματα. Καὶ τώρα συνάπτομεν δάνειον 125.000.000 δραχμῶν διὰ νὰ σκεπάσωμεν τί; Ὅλας τὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν κατὰ τὸ πενταετὲς αὐτὸ διάστημα.

§157Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν πρόκειται ἀπολύτως περὶ καταχρήσεων.

§158Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ὄχι τῆς ἐποχῆς σας.

§159Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ἔγινε κατάχρησις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ τὸ βεβαιώσω, αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ δάνειον αὐτό, διότι τὸ δάνειον αὐτὸ ἀφορᾷ τὸ ἑξῆς: Τὸ Κράτος λέγει εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν: ἀγοράσατέ μου αὐτὰ καὶ ἐκεῖνα τὰ εἴδη, καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τὰ ἀγοράζει καὶ χρεώνει μὲ τὴν τιμήν των τὸ Κράτος. Τὸ Κράτος λοιπὸν ἔρχεται σήμερον, αὐτὸ τὸ χρέος, τὸ ὁποῖον ἔχει πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν δι’ ἀγοράς, τὰς ὁποίας τῇ ἐντολῇ τοῦ Κράτους ἐξετέλεσεν αὕτη, νὰ τὸ παγιώσῃ. Τίποτε ἄλλο.

§160Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Νὰ ἐξηγηθῶμεν. Ὑπάρχουσιν ἀγοραί, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν κατ’ εὐθεῖαν διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους, δηλαδὴ εἴδη, τὰ ὁποῖα θὰ καταναλώσῃ τὸ Κράτος ὡς νομικὸν πρόσωπον. Δι’ αὐτὰ τὰ εἴδη τὸ Κράτος χρεωπιστοῦται εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ ἑπομένως ἠδύνασθε νὰ προβλέψητε καὶ εἰς τὸ ἄλλο νομοσχέδιον τῶν 150.000.000 δραχμῶν νὰ γίνῃ σύμβασις διὰ 250 ἑκατομμύρια καὶ μὲ τὰ 100.000.000 νὰ καλύψητε τὸν λογαριασμόν.

§161Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔκλεισεν ὁ λογαριασμὸς αὐτός. Αἴφνης σήμερον ἔχει τὸ Κράτος εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης 100 ἑκατομμύρια ὀκάδων σίτου. Αὐτὸ τὸ ποσὸν θὰ καταναλωθῇ. Τὴν στιγμὴν δὲ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ στείλω ἐντολὴν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ δώσῃ εἰς τὸν Α ἢ Β, ποσόν τι σίτου, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔχει δικαίωμα νὰ μοῦ εἴπῃ, στεῖλέ μου τὰ χρήματα! Ἐπειδὴ ἐγὼ δὲν τῆς στέλλω τὰ χρήματα, μὲ χρεώνει καὶ δι’ αὐτὸ μένει ὁ λογαριασμὸς ἐκκρεμής.

§162Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Διὰ νὰ μὴ στείλητε τὰ χρήματα θὰ εἴπῃ ὅτι τὸ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον πιστοῦται, εἶναι προωρισμένον διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Ὅταν ὅμως εἶναι διὰ τὰς ἰδιωτικὰς ἀνάγκας, δι’ ἕνα βιομήχανον, τότε προπληρώνεται.

§163Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πληρώνεται πρὸς 1,25 δραχ. ὅταν κοστίζῃ 1,78 δραχ.

§164Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Εἶναι ζημία.

§165Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως.

§166Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἐὰν θέλω νὰ ἐλέγξω τὴν ζημίαν ἂν εἶναι πραγματικὴ ἢ ὄχι τί θὰ κάμω; Πῶς θὰ ἐξετάσω πῶς ἡ ζημία αὐτὴ δὲν ἐκαλύφθη ἀπὸ τὰ ἄλλα εἴδη τὰ ὑπερτιμηθέντα;

§167Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι δύο πράγματα χωριστὰ ἐντελῶς. Εἶναι τὸ πρᾶγμα τῆς διαχειρίσεως αὐτῶν ὅλων τῶν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐντολῇ τοῦ Κράτους, καὶ τὸ πρᾶγμα τῆς δοσοληψίας μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ἐδῶ πρόκειται περὶ τοῦ δευτέρου. Αὐτὰ τὰ χρήματα τὰ χρεωστοῦμεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία δέχεται, ἀντὶ νὰ μᾶς τὰ ζητήσῃ αὔριον τὸ πρωΐ, ὡς δικαιοῦται, νὰ μεταβληθοῦν εἰς ἓν πάγιον δάνειον δι’ ὁμολογιῶν. Τώρα πῶς ἐδημιουργήθη αὐτὸ τὸ χρέος εἰς τὴν Τράπεζαν, καὶ ἂν τοῦτο βαρύνῃ ἢ δὲν βαρύνῃ τοὺς διαχειρισθέντας τὰ εἴδη τῆς ἀγορᾶς καὶ πωλήσεως, ἐκ τῶν ὁποίων ἐπῆλθεν ἡ δημιουργία τοῦ χρέους, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν σχετίζεται ποσῶς μὲ τὸ νομοσχέδιον.

§168Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Πῶς;

§169Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Διότι εἰς τὴν Τράπεζαν τὰ ὀφείλομεν, καὶ ἂν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὰ διεχειρίσθησαν αὐτὰ, ἔκαμον κακὴν διαχείρησιν, ἡ Τράπεζα πάντως ἔχει νὰ λάβῃ τὰ χρήματά της.

§170Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Διὰ νὰ προκύψῃ ἡ ζημία θὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι ἐν γνώσει ἡ ζημία. Πόση εἶνε αὕτη;

§171Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται ἤδη τοῦ πόση εἶναι ἡ ζημία, οὔτε τοῦτο γίνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι τοῦτο εἶναι ἐκκρεμὲς ἀκόμη. Ἡ Τράπεζα αὔριον τὸ πρωῒ ἐὰν δὲν δώσωμεν εἰς αὐτὴν τὸ χρῆμα, ἐὰν δὲν πληρώσωμεν τὸν σῖτον πρὸς 1.70 καὶ εἴπωμεν παραιτήσου ἀπὸ τὴν ἐπιμελητείαν τοῦ στρατοῦ αὐτὴ θὰ μᾶς εἴπῃ· φέρετε τὰ χρήματα. Τοῦτο εἶναι μία περίπτωσις. Εἶναι καὶ ἄλλη περίπτωσις. Τῇ λέγομεν· «Τράπεζα παράδωσον τὸν σῖτον, πρὸς 1.25» μᾶς λέγει: «διὰ νὰ παραδώσω κύριοι, πρὸς 1.25 θὰ πληρώσητε· τῇ λέγομεν· εἴχομεν λογαριασμὸν ἐκκρεμῆ, προέκυψεν ἓν χρέος τοῦ Δημοσίου ἀπὸ σὲ, ἐὰν κακῶς ἢ καλῶς ἐλήφθη ἄνευ ἀντιτίμου ἀπὸ τὴν Τράπεζαν αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ τὴν Τράπεζαν, ἀλλ’ ἀφορᾷ τὸ Δημόσιον, τοὺς διαχειριστὰς τῆς ἀγοραπωλησίας. Ἡ Τράπεζα πάντως ἔχει νὰ λάβῃ αὐτὸ τὸ ποσόν. Ἡ Τράπεζα ἀντὶ νὰ εἴπῃ· πληρώσατε ὅσα ὀφείλετε μέχρι τοῦδε καὶ ἑκάστην φορὰν καθ’ ἣν θὰ δίδετε ἐντολὴν νὰ καταβάλλετε τὸ ἀντίτιμον ἐδέχθη νὰ ἀνοιχθῇ ὁ λογαριασμός. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα σήμερον.

§172Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Αὐτοὶ οἱ λογαριασμοὶ εἶναι πρὸ τριῶν ἐτῶν. Εἶναι ἕνα ποσὸν λαβεῖν τῆς Τραπέζης ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐπισιτισμοῦ. Αὐτὸς ὁ λογαριασμὸς ἔμεινεν ἐκκρεμὴς ἐπὶ 4 ἔτη χωρὶς νὰ τακτοποιηθῇ διὰ νὰ γνωρίζωμεν πόσα χρεωστεῖ τὸ Δημόσιον. Πόση προέκυψεν ζημία ἐκ τοῦ σίτου;

§173Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τί τὰ θέλετε αὐτά;

§174Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Τὰ θέλω, διότι ἀναλαμβάνω ἐγὼ τὸ κράτος μίαν ὑποχρέωσιν. Θέλω τὸν λογαριασμὸν τοῦ χρέους.

§175Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Χρεωστεῖτε εἰς τὴν Τράπεζαν, ἄλλο εἶναι τὸ θέμα ἐὰν κακῶς ἢ μὴ χρεωστῆτε. Ζητήσατε τὰ στοιχεῖα.

§176Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δὲν πείθομαι ἐὰν τὰ χρεωστῶ.

§177Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κάμνετε λάθος καὶ δὲν πείθεσθε, διότι οὔτε ἀναγνωρίζετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὅτι ὀφείλατε 120.000.000.

§178Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δημιουργεῖτε χρέος δημόσιον.

§179Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Δημιουργεῖται τὸ δημόσιον χρέος ἐὰν καὶ ἐφόσον ὑπάρχῃ ἤδη χρέος εἰς τὴν Τράπεζαν. Δημιουργεῖται ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ἓν δάνειον, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἡ Τράπεζα ἐφόσον καὶ ἂν ἔχῃ νὰ λάβῃ τοιαῦτα ποσά, εἴτε τώρα, εἴτε εἰς τὸ μέλλον.

§180Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Λέγετε ὅτι ἔχει νὰ λάβῃ.

§181Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἐξελεγχθῶσιν οἱ λογαριασμοί. Εἶναι εἰσπράξεις καὶ πληρωμαί.

§182Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Αὐτοὶ οἱ λογαριασμοὶ ὑπάρχουσι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρχουν. Δὲν εἶναι πρᾶγμα ἀνύπαρκτον.

§183Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω τὴν προέλευσιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Πρὸ 25 περίπου ἡμερῶν ἀπεφάσισεν ὁ ἐπισιτισμὸς νὰ δώσῃ 12.000.000 σίτου καὶ ἀλλαχοῦ εἰς τὸν στρατόν, ἔδωκα δὲ ἐγὼ ἐντολὴν μὴ προσέξας καὶ ἐφορτώθησαν διὰ τὴν Βουλγαρίαν 5.000 τόννοι κατευθύνθη δὲ εἰς Σμύρνην δι’ εἰδικῆς μου διαταγῆς. Ἡ Τράπεζα μὲ ἐκάλεσε καὶ μοὶ εἶπεν ὅτι, τὸν σῖτον αὐτὸν τὸν θέλεις ἰδικόν σου ἢ ὄχι; Πρέπει νὰ τὸν πληρώσῃς διὰ νὰ φορτωθῇ, δὲν εἶχον χρήματα διαθέσιμα αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἡ Τράπεζα εἶπεν: ἀφοῦ ἀπεφάσισες τὰ 12.000.000, νὰ δώσῃς καὶ διὰ τὰ εἴδη τοῦ ἐπισιτισμοῦ. Εἶχον δώσει καὶ διὰ τὰ φασόλια καὶ διὰ τὴν ζάχαρι καὶ δι’ ὅ,τι εὑρῆκα εἰς τὰς ἀποθήκας ἀφοῦ ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου, ὅλα τὰ μετεβίβασα εἰς τὰ σιτηρὰ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τιμῶν, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἐγγεγραμμέναι εἰς τὰ βιβλία. Ἠθέλησα νὰ καταργήσω τὴν πώλησιν διὰ δημοπρασίας, ὅλα δὲ αὐτὰ τὰ ποσὰ ἀνήρχοντο εἰς 125.000.000, τὰ ὁποῖα ὤφειλεν ἀκριβῶς τὸ κράτος εἰς τὴν Τράπεζαν. Δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν εἶνε 125.000.000 ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα χρωστοῦμεν, διότι προσθέσατε καὶ 7.000.000 ἀκόμη τόννους σίτου, τὰ ὁποῖα θὰ πάρῃ ἀκόμη ὁ στρατὸς ἐντὸς τοῦ προσεχοῦς μηνός. Σᾶς λέγω αὐτὸ διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε τὸ πνεῦμα τῆς συμβάσεως.

§184Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Τὸ ἀντελήφθην. Θὰ ἤθελον νὰ δώσητε τὰ στοιχεῖα, τῶν ὁποίων εἶσθε γνώστης. Τί προέκυψεν ἐκ τῆς ἀσφαλείας τῶν ἀτμοπλοίων, ὅτι διὰ λογαριασμὸν τοῦ στρατοῦ διὰ τρόφιμα 30.000.000, ἀπὸ τὸν ἄρτον λόγῳ ὑποτιμήσεως 4.000.0000, δηλαδὴ 4. 5 κονδύλια ἤθελον νὰ μοῦ ἐδίδατε.

§185Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ σᾶς δώσω τοὺς λογαριασμοὺς τῆς Τραπέζης.

§186Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Διὰ νὰ συνομολογηθῇ δάνειον τοκοφόρον, δημόσιον χρέος, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν.

§187Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀρχίζουσιν οἱ τόκοι.

§188Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἀρχίζουσιν οἱ τόκοι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς τὴν βʹ συζήτησιν νὰ μοῦ φέρετε τοὺς πίνακας.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης συναφθείσης τῇ 28 Ἰουνίου 1921 συμβάσεως, δι’ ἧς συνωμολογήθη προσωρινὸν δάνειον ἐκ δραχμῶν 150.000.000».

§190Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Εἰς αὐτὴν τὴν σύμβασιν ὡς καὶ εἰς τὴν προηγουμένην τῶν 40.000.000 παρατηρῶ, ὅτι εἰς τὸ 5 ἐδάφιον οἱ ὑπάλληλοι εὐθύνονται προσωπικῶς διὰ τὴν μὴ ἔγκαιρον κατάθεσιν. Μοί φαίνεται, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν εἶνε τόσον ἀξιοπρεπὴς διὰ τὸ Κράτος, διότι τὸ Κράτος εἶνε ἀξιόχρεον. Διατὶ τάχα νὰ εἶναι ὑπεύθυνοι προσωπικῶς οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι καὶ ὄχι ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδία; Τὶ χρειάζεται αὐτὴ ἡ προσωπικὴ εὐθύνη τοῦ Ταμείου;

§191Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶνε ἐντολή, δὲν εἶναι εὐθύνη, εἶνε ἐντολὴ εἰς τὸν ταμίαν ἀπ’ εὐθείας ἐκ τοῦ νόμου νὰ καταβάλῃ ἐκεῖ.

§192Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Λέγει, ὅτι εὐθύνεται προσωπικῶς.

§193Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ νόμος περὶ λογιστικοῦ θὰ ἴδητε πόσας διατάξεις ἔχει τοιαύτης φύσεως. Εἶνε φυσικὴ συνέπεια τῆς ὑπεγγυότητος. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Νοεμβρίου 1920 Β. Δ. περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν παρὰ τὸ Σύνταγμα ἀπολυθέντων δικαστικῶν ὑπαλλήλων» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 25 Νοεμβρίου 1920 Β. Δ. περὶ ἐπαναφορᾶς δικαστικῶν καὶ εἰσαγγελικῶν ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταβολῆς τῶν περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων νόμων ΓΥΛΖʹ (1909) καὶ ΓΩʹ (1911).» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1866 καὶ καταργήσεως τοῦ νόμου 2489». Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκει).

§195Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ὁριζομένη τεσσάρων ἐτῶν ὑπηρεσία τῶν εἰρηνοδικῶν καὶ πταισματοδικῶν πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς τρία ἔτη, καὶ ἐξομοιωθῇ πρὸς τὴν ἀπαιτουμένην ἀντίστοιχον ὑπηρεσίαν τῶν δικηγόρων, διότι καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν εἰρηνοδικῶν καὶ πταισματοδικῶν εἶνε ἐπίσης ὑπηρεσία νομική, ὡς ἡ τῶν δικηγόρων.

§196Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Καλῶς. Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 1881 «περὶ διαβαθμίσεως ἀποδοχῶν κλπ. τοῦ προσωπικοῦ τῶν σχολείων τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως», 1422 «περὶ διορισμοῦ, μεταθέσεων καὶ προαγωγῶν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τῶν σχολείων τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως» καὶ 2384 «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῶν ἐκπαιδευτικῶν νόμων 1381, 1422 κλπ.». Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Α. Παπαζαχαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§197Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Παρατηρῶ, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁρίζονται εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, ποῖα εἶναι τὰ πρόσωπα τῆς διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ πολὺ ὀρθῶς προτείνεται νὰ μετατίθενται πρόσωπα ἐκ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου εἰς τὰ διάφορα Διδασκαλεῖα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται δυστυχῶς ἄνευ τῶν ἀπαιτουμένων παιδαγωγῶν. Πρέπει δὲ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἂν ὑπάρχῃ μέτωπον εἰς τὴν Μ. Ἀσίαν ἐξωτερικὸν ὑπάρχει σπουδαιότερον μέτωπον ἐσωτερικόν, τὸ μέτωπον τῆς ἐκπαιδεύσεως ἄνευ τοῦ ὁποίου δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀπολαύσωμεν τοὺς καρποὺς τῆς νίκης τῶν τέκνων καὶ ἀδελφῶν μας. Ἐὰν πρόκηται περὶ ἐξοικονομήσεως προσώπων τότε δύνανται νὰ μετατεθῶσι μερικὰ πρόσωπα ἐκ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου καὶ νὰ τοποθετηθῶσιν ἕτερα. Ἀλλ’ ἐὰν πρόκηται περὶ θεραπείας τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως τότε πρέπει νὰ προσαχθῇ πληρέστερον νομοσχέδιον, νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ μεριμνᾷ διὰ τὴν διοίκησιν τῆς ἐκπαιδεύσεως ἡ ὁποία εἶναι ἀθλία. Ἔχομεν ἐπιθεωρητάς, οἱ ὁποῖοι πληρώνονται ἀδίκως, διότι δὲν ἔχουσι νὰ ἐπιθεωρήσωσι σχολεῖα. Ἔχομεν ἐκπαιδευτικοὺς συμβούλους, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν προσφέρουσι. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον διὰ νέου πληρεστέρου νομοσχεδίου, κατὰ τὸ ὁποῖον νὰ δύνανται νὰ μετατεθῶσι τινες ἐκ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου εἰς τὰ Διδασκαλεῖα, τὰ ὁποῖα στεροῦνται καθηγητῶν παιδαγωγῶν.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§199ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον)

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου 879 περὶ κανονισμοῦ ἐποπτείας ἐπὶ τῆς ἀναλήψεως δαπανῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 2 Δεκεμβρίου 1920 Νομοθετικοῦ Διατάγτος περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 2024 καὶ ὁρισμοῦ διατάξεων περὶ προβιβασμοῦ καὶ κανονισμοῦ ἀρχαιότητος τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ καὶ καταργήσεως τοῦ 880 νόμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῶν Συμμάχων καὶ Συνησπισμένων Δυνάμεων ἀφ’ ἑνὸς, καὶ τῆς Οὑγγαρίας ἀφ’ ἑτέρου, συνθήκης εἰρήνης τῆς 22ας Μαΐου 14 Ἰουνίου 1920». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναθεωρήσεως τῆς ἀποφάσεως τῶν ἀποστρατευθέντων αὐτεπαγγέλτως ἀξιωματικῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νόμων ΓΥΓʹ, ΔΡΛΕʹ, ΔΣΕ κ.λ.π.»). (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τῶν κειμένων διατάξεων περὶ ταμείων τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ καὶ τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν αὐτῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταβολῆς διατάξεων ἀφορωσῶν τὰ τιμολόγια τῶν σιδηροδρόμων, τοὺς ἐλεγκτὰς κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατατάξεως, ἐκπαιδεύσεως καὶ προαγωγῆς τῶν νοσοκόμων τοῦ Β. Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ γυναικῶν νοσοκόμων καὶ γυναικῶν οἰκονόμων τῶν Ναυτικῶν Νοσοκομείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ νόμου 535 περὶ ναυτικῆς στρατολογίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀνομασίας καὶ κατατάξεως ὡς ἐφέδρων ἀξιωματικῶν τοῦ ὑγειονομικοῦ καὶ φαρμακευτικοῦ τῶν ἐκ τῶν Νέων Χωρῶν καταγομένων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 346 «περὶ ἐπιβλέψεως τῆς Δημοσίας Ὑγείας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑγειονομικῶν ἐπιθεωρητῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ νόμου 2149». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§201Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 62 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δηλώσατε ποῖα ἐπιθυμεῖτε νὰ κηρυχθοῦν κατεπείγοντα νὰ τὰ κηρύξωμεν.

§203Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, τὸ 62.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 2373 τοῦ 1920 «περὶ χρησιμοποιήσεως τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαθεσίμων τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ κατὰ τὸ ἔτος 1920». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθέσεως ἐν τέλει § ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 2567». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, ἀντικαταστάσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῶν νόμων 535, 2129 καὶ 2216 «περὶ ναυτικῆς στρατολογίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§205Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴμεθα ἀναμφισβητήτως διατεθειμένοι νὰ παρέχωμεν πᾶσαν συνδρομὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐγκριθῶσιν ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως τὰ νομοθετικὰ ἐκεῖνα μέτρα, τὰ ὁποῖα αἱ περιστάσεις καὶ ἡ κυβερνητικὴ πολιτικὴ θεωροῦσιν ἀπαραίτητα. Λέγων περιστάσεις ἐννοῶ τὰς πολεμικάς, λέγων δὲ κυβερνητικὴ πολιτικὴ ἐννοῶ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπορρέουν ἐκ τοῦ πολιτικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ μεταξὺ τῶν νομοθετημάτων αὐτῶν ὑπάρχουν πλεῖστα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὑπηρεσιακὸν χαρακτῆρα καὶ τὰ ὁποῖα προέρχωνται ἐκ τῆς μανίας τῶν ὑπηρεσιῶν νὰ μᾶς ὑποδεικνύουν τὴν σοφίαν των. Μεταξὺ αὐτῶν εἶναι καὶ τοῦτο. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἐντελῶς περιττὸν εἰς τοιαύτας περιστάσεις νὰ ἔχωμεν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἐξ 170 νομοσχεδίων, διὰ νὰ εὐχαριστήσωμεν τοὺς κ. κ. τμηματάρχας.

§206Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶπον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ κανὲν εἰς βʹ συζήτησιν, διότι ἡ ψήφισις εἰς βʹ ἀνάγνωσιν δὲν ἐκτείνεται παρὰ μόνον διὰ τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα φέρουσι τὸν χαρακτῆρα τὸν ὁποῖον εἴπατε.

§207Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουσι καὶ νομοσχέδιά τινα, τὰ ὁποῖα εἶναι λίαν ἐπείγοντα καὶ τοιαῦτα εἶναι τὰ περὶ κυρώσεως νομοθετικῶν Διαταγμάτων.

§208Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀντὶ νὰ παρατείνωμεν τὴν συνεδρίασιν, δὲν τελειώνομεν νὰ κάμωμεν ἕνα Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ καθορίσετε τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν;

§209Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅσα εἶναι κυρώσεως νομοθετικῶν διαταγμάτων, νὰ τεθοῦν ἀμέσως μὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐψηφίσθησαν ἀπόψε, ἡ δὲ Ἡμερησία Διάταξις αὔριον θὰ περιλάβῃ μόνον αὐτά.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη αὔριον, ὥρᾳ 6 μ. μ. (Ὥρᾳ 10 καὶ 20′ μ. μ.).