1921.05.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 46η

Πέμπτη, 13ης Μαΐου 1921

Προεδρία Ἀντιπροέδρου κ. Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΥ

(Ὥρᾳ 6 καὶ 50′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: Οἱ καπνεργάται Δράμας ζητοῦσιν ὅπως ἀπαγορευθῇ ἡ ἐξαγωγὴ τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. Οἱ κάτοικοι τῶν ὀρεινῶν Κοινοτήτων τῆς περιφερείας Ἀγρινίου παρακαλοῦσιν ὅπως μὴ ἐπιταχθῶσι τὰ κτήνη των, ὡς ἀπαραίτητα εἰς τὰς ἀνάγκας των. Οἱ καπνεργάται Σερρῶν παρακαλοῦσιν ὅπως ἀπαγορευθῇ ἡ ἐξαγωγὴ τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. Ὁ κ. Ταβουλάρης, Λυκειάρχης, ἀναφερόμενος εἰς ὑποβληθέντα ἤδη πρὸς τὴν Συνέλευσιν ὑπομνήματά του, διαμαρτύρεται, διότι δὲν ἐλήφθη ἀκόμη μέριμνα διὰ τὸν ἀπαχθέντα κατὰ τὸ 1917 ὑπὸ τῶν Γάλλων υἱόν του. Οἱ διευθυνταὶ τῶν ἐν Ἀθήναις καφῳδείων ζητοῦσι τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ φορολογίας δημοσίων θεαμάτων. Οἱ ἔφεδροι Πειραιῶς τῶν κλάσεων 1903 καὶ 1904 παρακαλοῦσιν ὅπως τοῖς ἐπιτραπῇ νὰ ὑπηρετήσωσι τὸν χρόνον τῆς ἐφεδρείας των ἐν Πειραιεῖ. Οἱ κάτοικοι Κρεστένων ζητοῦσι μεταρρύθμισιν τοῦ νόμου περὶ καθαρᾶς προσόδου. Ὁ Γ. Νικολαΐδης, πρώην ἀνθυπασπιστὴς τοῦ Τουρκικοῦ στρατοῦ, ἐξ ὀνόματος καὶ ἄλλων ἐφέδρων τοιούτων παρακαλεῖ ὅπως ἀναγνωρισθῶσιν οἱ βαθμοί των, κληθέντων ἤδη εἰς τὰς τάξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Οἱ ἱερεῖς Ἐδέσσης ζητοῦσιν ὅπως ἡ Συνέλευσις μεριμνήσῃ διὰ τὴν μισθοδοσίαν των. Ἡ Ἕνωσις τῶν βιοτεχνικῶν Συντεχνιῶν τῆς Ἑλλάδος παρακαλεῖ ὅπως τὸ λῆγον ἐνοικιοστάσιον ἐξακολουθήσῃ ἰσχῦον ἐπὶ μίαν πενταετίαν ρυθμιζόμενον ἑκάστοτε ἐν ταῖς λεπτομερείαις του διὰ Β. Διαταγμάτων. Τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Ἀθηνῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀνάμιξιν τῆς Ἀστυνομικῆς Διευθύνσεως Ἀθηνῶν εἰς τὰς διοικήσεις τῶν σωματείων, καὶ ζητεῖ ὅπως περιφρουρηθῶσι τὰ συνταγματικὰ δικαιώματα τῶν ἐργατῶν ἀπὸ τῆς κυβερνητικῆς καὶ ὑπαλληλικῆς ἐπιβολῆς. Ὁ Στυλιανὸς Λέτσος ἐκ Σάμου παρακαλεῖ ὅπως διορισθῇ τελωνοφύλαξ. Ὁ Δ. Ἰωαννίδης ἐπικαλεῖται τὴν προσοχὴν τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ συμβάσεως ἀφορώσης τὰ ἰχθυοτροφεῖα τῆς λίμνης Μποροῦ (Πόρτο Λάγο) τῆς Δυτικῆς Θράκης. Οἱ σιγαροποιοὶ Ναυπλίου συνιστῶσι τὴν ὑποστήριξιν τοῦ ὑποβληθέντος ὑπομνήματος τῶν σιγαροποιῶν. Ὁ δικηγόρος κ. Ἀντώνιος Ἀντωνόπουλος, καταδιωχθεὶς ἐπὶ βενιζελικοῦ καθεστῶτος, παρακαλεῖ ὅπως ἀποδοθῇ εἰς αὐτὸν ἡ περιουσία του, παρανόμως κατασχεθεῖσα. Τὸ προσωπικὸν τῶν σιδηροδρόμων Θεσσαλίας ζητεῖ ὅπως ματαιωθῇ ἡ περικοπὴ ἡ τελευταίως γενομένη ἐκ δραχμῶν 35. Ὁ Ἀντώνιος Ἔξαρχος ζητεῖ ὅπως τῷ χορηγηθῇ σύνταξις λόγῳ τῶν πρὸς τὴν πατρίδα ὑπηρεσιῶν του. Οἱ κάτοικοι Φλωρίνης παρακαλοῦσιν ὅπως ἀνασταλῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ σχεδίου ῥυμοτομίας τῆς πόλεώς των καὶ ἀποσταλῇ μηχανικὸς ἵνα μελετήσῃ τὰς ἀναγκαίας μεταρρυθμίσεις. Οἱ καπνεργάται Καρδίτσης ζητοῦσιν ὅπως ἀπαγορευθῇ ἡ ἐξαγωγὴ τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. Αἱ διδασκάλισσαι Ἀχαΐας καὶ Ἥλιδος ζητοῦσιν 1) ὅπως περιορισθῇ ὁ χρόνος τῆς συντάξεως εἰς 15 ἔτη, 2) ὅπως ἐξισωθῶσιν οἱ μισθοὶ μεταξὺ ἄρρενος καὶ θήλεος προσωπικοῦ. Οἱ ἔνορκοι Μεσολογγίου ζητοῦσι μεταρρύθμισιν τοῦ ὁρκωτοῦ συστήματος. Ὁ Χασὰν Φεβζῆ Βέης παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ πρόνοια καὶ περιφρουρηθῶσι τὰ κληρονομικὰ δικαιώματα αὐτοῦ. Ὁ πληρεξούσιος κ. Σουλτάνης ὑποβάλλει ἀναφορὰν ἔντυπον καὶ ἔκθεσιν τοῦ ἰατροῦ κ. Βασιλειάδου καὶ παρακαλεῖ ὅπως ἀναγραφῇ αὕτη δεόντως καὶ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως. Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Φίλιος, Μερκούρης καὶ Τριανταφύλλου ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κανονισμοῦ τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐξ ἀποτάξεως ἀξιωματικῶν κλπ». Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Φίλιος, Σλῆμαν, Οἰκονομίδης, Σαβαρίκας, Κρίτσας, Λιμπρίτης, Σάπκας κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἐπαναφορᾶς τῆς ἐπαρχίας Ἁλμυροῦ εἰς τὴν ἐπισκοπὴν Λαρίσης». Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Χριστοδουλιᾶς, Ἀνδρίτσος, Καλαντζόπουλος, Στάϊκος καὶ Χλωρὸς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ἀποκαταστάσεως ἀξιωματικῶν κλπ.». Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Χατζίσκος, Ἀνδρίτσος, Χλωρός, Κρίτσας, Χριστοδουλιᾶς, Τζωρτζόπουλος, Λυκουρέζος, Σλῆμαν καὶ Φίλιος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν κατὰ τὰ ἔτη 1917–1920 διὰ πολιτικοὺς λόγους παθόντων». Ὁ πληρεξούσιος κ. Ν. Βλιάμος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ κατατάξεως ἀστυνόμων καὶ ἀξιωματικῶν τῆς πρώην χωροφυλακῆς τῆς Σαμιακῆς Ἡγεμονίας εἰς τὴν χωροφυλακήν». Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Γ. Μπαλτατζῆς καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Διαρκοῦς Δικαστηρίου τῆς Διεθνοῦς Δικαιοσύνης». Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Π. Μαυρομιχάλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 2 Δεκεμβρίου 1920 Β. Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 2024 καὶ ὁρισμοῦ διατάξεων περὶ προβιβασμοῦ καὶ κανονισμοῦ ἀρχαιότητος τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ καὶ καταργήσεως τοῦ 880 νόμου». Ὁ αὐτὸς κ. Ὑπουργὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναθεωρήσεως τῆς ἀποφάσεως τῶν ἀποστρατευθέντων αὐτεπαγγέλτως ἀξιωματικῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ΓΧΝΓʹ (3653) καὶ τοῦ ΓΥΙΖʹ νόμου κλπ.». Ὁ αὐτὸς κ. Ὑπουργὸς ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεως δραχ. 425.000 διὰ τὴν κατασκευὴν νέων κτιρίων φάρων ἐπὶ τῶν ἀκρωτηρίων «Σέπια», «Δερματᾶς» καὶ «Τοῦρλος» καὶ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἐπὶ τοῦ ἀκρωτηρίου «Κερὶ τοιούτου». Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Ι. Ράλλης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 2151 «περὶ ἐπαγγελματικῶν σωματείων». Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Ν. Θεοτόκης ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1804 περὶ προσωπικοῦ τοῦ τυπογραφείου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν». 2) «Περὶ ὀνομασίας καὶ κατατάξεως ὡς ἐφέδρων ἀξιωματικῶν τοῦ Ὑγειονομικοῦ καὶ Φαρμακευτικοῦ τῶν ἐκ τῶν Ν. Χωρῶν καταγομένων». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον). 3) «Περὶ χορηγήσεως ἐπιδόματος Θράκης, περὶ τρόπου χορηγήσεως μερίδων τροφῆς εἰς ἀξιωματικοὺς καὶ ἀνθυπασπιστὰς καὶ ἐξομοιουμένους καὶ περὶ ἐπιδομάτων ὁπλιτῶν». Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως κ. Θ. Ζαΐμης ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων Σʹ, ΣΑʹ, 1195 καὶ 792 περὶ ἐπισκοπῶν».

§3Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται κατεπεῖγον. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κ. Π. Τσαλδάρης ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΓΥΜΣʹ περὶ ταχυδρομικοῦ ταμιευτηρίου, ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου 495».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Ἑλένης, μητρὸς Λουκᾶ Παπαλουκᾶ, ὁ κ. Χατζίσκος.

§6Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ χήρα Ἑλένη Παπαλουκᾶ ὑποβάλλει εὐλαβῶς εἰς τὴν Συνέλευσιν ἀναφορὰν καὶ ζητεῖ αὔξησιν τῆς συντάξεως της τῆς χορηγηθείσης αὐτῇ λόγῳ τοῦ ἡρωϊκῶς πεσόντος υἱοῦ της Λουκᾶ Παπαλουκᾶ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§7Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ συστάσεως, ἵνα τὴν λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν, διότι πρόκειται περὶ τοῦ ταγματάρχου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε παντοῦ καὶ πάντοτε ἥρως καὶ ὁ ὁποῖος καθ’ ὃν χρόνον ἔπιπτεν ἐτίθετο ὑπὸ τῆς τότε κυβερνήσεως εἰς ἀποστρατείαν.

§8Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν καὶ προσθέτω τὴν λεπτομέρειαν διὰ τὸν ἥρωα Παπαλουκᾶν, ὅτι, ἐνῷ εἶχε λάβει ἄδειαν διὰ λουτρὰ χάριν τοῦ τραύματός του, μαθὼν ὅτι ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἡ ἐπίθεσις τῆς Δοϊράνης, ἐπέστρεψε χωρὶς νὰ ἔχῃ ὑποχρέωσιν καὶ μετέσχε τῆς ἐπιθέσεως, πεσὼν ἡρωϊκῶς κατ’ αὐτήν.

§9Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ προσοχὴν ἐπὶ τῆς συζητουμένης ἀναφορᾶς. Ἡ χήρα Ἑλένη Παπαλουκᾶ εἶναι ἐγγονὴ τοῦ ἥρωος τῆς Ἀλαμάνας, τοῦ Δυοβουνιώτου· εἶναι δὲ μήτηρ ἑτέρου ἥρωος τοῦ Λουκᾶ Παπαλουκᾶ, ὅστις διεκρίθη καθ’ ὅλους τοὺς Βαλκανικοὺς πολέμους καὶ μολονότι καταδιωκόμενος ἀπὸ τὸ πρώην ἐπαναστατικὸν καθεστὼς, ἐν τούτοις ἐδέχθη νὰ ὑπηρετήσῃ καὶ ὑπ’ αὐτὸ καὶ ἔπεσε μαχόμενος ἐν Δοϊράνῃ καθ’ ἣν ἡμέραν ἐνταῦθα ἐδημοσιεύετο τὸ Διάταγμα, δι’ οὗ ἐτίθετο εἰς ἀπόταξιν. Νομίζω, κύριοι, ὅτι καὶ ἐξ εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν πάππον, τὸν ἥρωα τῆς Ἀλαμάνας καὶ τῶν Βασιλικῶν καὶ ἐξ εὐγνωμοσύνης πρὸς τοιοῦτον ἥρωα, οἷος ὁ Λουκᾶς Παπαλουκᾶς, πρέπει ἡ Ἐθνοσυνέλευσις νὰ ἀποφασίσῃ νὰ δώσῃ ἀνάλογον σύνταξιν εἰς τὴν χήραν μητέρα του, ἡ ὁποία αὐτὸν καὶ μόνον εἶχε στήριγμα τοῦ βίου της, τὴν σήμερον δὲ στερεῖται τῶν πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων. Θὰ εἶναι ἡ ἐσχάτη ἀγνωμοσύνη ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας νὰ μὴ θελήσῃ νὰ συστήσῃ ἐκθύμως τὴν ἀναφορὰν ταύτην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς ταύτην ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον νὰ σπεύσῃ νὰ βοηθήσῃ τὴν πενομένην χήραν καὶ φέρῃ εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν τὴν σχετικὴν πρότασιν περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν μητέρα τοῦ Λουκᾶ Παπαλουκᾶ.

§10Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, αἰσθάνομαι τὸ καθῆκον νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβουν πρόνοιαν περὶ αὐτῆς. Ἡ ἀναφερομένη ἔχει τοιαῦτα δικαιώματα, ὥστε δὲν πρέπει νὰ ἀρνηθῇ εἰς αὐτὴν τὴν ὑποστήριξίν της ἡ Ἐθνοσυνέλευσις. Ἐλπίζω δὲ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐν τῇ συναισθήσει τοῦ καθήκοντος τοῦ ἱεροῦ πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔπεσαν, θὰ λάβῃ τὴν δέουσαν πρόνοιαν.

§11Κ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Δὲν μοῦ μένει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ πρόνοιαν διὰ τὴν χήραν Παπαλουκᾶ.

§12Π. ΔΑΓΚΛΗΣ. Βεβαίως εἶναι δικαιοτάτη ἡ πρότασις τῶν κ.κ. πληρεξουσίων Φθιώτιδος περὶ ἀπονομῆς μεγαλειτέρας συντάξεως εἰς τὴν χήραν Παπαλουκᾶ, διότι πραγματικῶς ἡρωϊκῶς μαχόμενος ὁ υἱός της ἔπεσεν εἰς τὴν μάχην τῆς Δοϊράνης. Πρέπει ὅμως νὰ γνωρίζῃ ἡ Συνέλευσις ὅτι ἔχει ψηφισθῇ νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπονέμονται συντάξεις οὐ μόνον εἰς τὰς χήρας τῶν φονευομένων ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς μητέρας τούτων, δυστυχῶς ὅμως ὥρισε πολὺ μικρὰς διὰ τὰς μητέρας συντάξεις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἦτο πολὺ ἄδικον. Πρέπει λοιπὸν οὐ μόνον εἰς τὴν χήραν Παπαλουκᾶ ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλας τὰς μητέρας τῶν πεσόντων ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης ἀξιωματικῶν ν’ αὐξηθῇ ἡ σύνταξις.

§13Ν. ΚΡΙΤΣΑΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§14Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ θερμῶς εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν ἀναφορὰν τῆς χήρας Παπαλουκᾶ καὶ παρακαλῶ, ὅπως λάβῃ ταύτην ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν. Ὁ υἱὸς τῆς χήρας Παπαλουκᾶ ὑπῆρξε τέλειος τύπος στρατιώτου καὶ ἐναρέτου ἀνδρός. Εἰς ὅλους τοὺς πολέμους διεκρίθη, καὶ κατὰ τοὺς πολέμους τοῦ 1912 καὶ 1913, καὶ ἦτο εἷς ἐκ τῶν πρώτων, οἱ ὁποῖοι πάντοτε ἔσπευσαν εἰς τὸ μέτωπον, πολεμῶν μέχρι τῆς τελευταίας ἡμέρας καὶ ἐγκαταλείπων ὄπισθεν του ἀδελφὰς καὶ μητέρα. Παπακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν, κύριοι συνάδελφοι, διότι προκειμένου περὶ τῶν οἰκογενειῶν τῶν τοιούτων ἀξιωματικῶν ἔχει ὑπερτάτην ὑποχρέωσιν ἡ Πολιτεία, μεγίστην καὶ ἱερωτάτην ἡ Συνέλευσις ἡ σημερινὴ νὰ μὴ λησμονῇ ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται σήμερον ἀπέναντι τοῦ ἐχθροῦ εἰς Ἀφιὸν–Καραχισσὰρ καὶ εἰς τὸ Ἐσκῆ–Σεχὶρ, οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι ὡς καὶ οἱ στρατιῶται ἀκόμη, οἱ ὁποῖοι ἐγκαταλείποντες τὰς συζύγους των, τὰ τέκνα των, τὰς μητέρας των, τὰς ἀδελφάς των καὶ οἵτινες καθ’ ἑκάστην κατὰ δεκάδας καὶ ἑκατοντάδας πίπτουν διὰ τὴν τιμὴν τὴν Ἐθνικήν, μὴ λησμονῇ, λέγω, ὅτι εἰς αὐτὴν ἔχουν στρέψει τὴν προσοχήν των καὶ λέγουσιν ὅτι ἄν πέσωμεν διὰ τὴν πατρίδα μας, εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχει Βουλή, ὑπάρχει Κυβέρνησις, ὑπάρχει ἡ σημερινὴ ἱστορικὴ Συνέλευσις, ἡ ὁποία θὰ μεριμνήσῃ διὰ τὰς συζύγους μας, διὰ τὰ παιδιά μας, διὰ τὰς μητέρας μας καὶ ἀδελφάς μας, αἱ ὁποῖαι δὲν πρέπει νὰ μείνωσιν εἰς τοὺς δρόμους. Δυστυχῶς, πρὸς μεγάλην μομφὴν τῆς Πατρίδος μας, ἔχουσιν μείνει εἰς τοὺς δρόμους οἰκογένειαι πεσόντων ἀξιωματικῶν. Παρακαλῶ καὶ ὡς μέλος τῆς Συνελεύσεως, ἀλλὰ καὶ ὡς μέλος τῆς στρατιωτικῆς οἰκογενείας νὰ λάβητε ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν αἴτησιν τῆς οἰκογενείας ταύτης ὡς καὶ πάσης ἄλλης οἰκογενείας πεσόντος ἀξιωματικοῦ. (Χειροκροτήματα).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Καζακλὰρ, πρώην Βουρβουτσικοῦ, ὁ κ. Σιάπκας.

§16Μ. ΣΙΑΠΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ χωρίον Καζακλὰρ, τὸ κείμενον σχεδὸν εἰς τὰ σύνορα τῶν νομῶν Τρικκάλων καὶ Λαρίσης, ὑπάρχουσιν πολλοὶ Μακεδόνες, οἱ ὁποῖοι εἶχον καταφύγει εἰς τὸ χωρίον τοῦτο διωχθέντες ἀπὸ τὴν Τουρκικὴν διοίκησιν. Ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς τοὺς ἀναμιχθέντας εἰς τοὺς Μακεδονικοὺς ἀγῶνας, τὰ χωρία ταῦτα ἦσαν τὸ ἀντικείμενον τῶν συχνοτάτων ἐπιθέσεων τῶν ξένων συμμοριῶν τῶν διαφόρων κομιτατζήδων, ἦσαν δὲ καὶ τὰ κρησφύγετα τῶν Ἑλλήνων ὁπλαρχηγῶν ὅπου εὕρισκον οὗτοι πᾶσαν περίθαλψιν, διὰ τὰ ὁποῖα καὶ ἐξεδιώχθησαν ὑπὸ τῶν Τουρκικῶν ἀρχῶν. Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων τούτων, οἵτινες ἀφῆκαν τὰς περιουσίας των, ὅτε μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Μακεδονίας ἠθέλησαν νὰ ἐπιστρέψωσιν εἰς τὰς πατρίδας των διὰ νὰ παραλάβωσιν τὰς οἰκίας των καὶ τὰ κτήματά των τὰ εὗρον ἅπαντα κατειλημμένα, ἐπειδὴ δὲ εἶχε παρέλθει τριακονταετία δυνάμει τοῦ δικαιώματος τῆς χρησικτησίας δὲν ἠδύναντο νὰ ἐκδιώξωσιν τοὺς κατόχους ἤδη αὐτῶν, οὐδ’ ἔχουσιν κἄν τὴν ἐλπίδα ὅτι δύνανται διὰ δικαστικοῦ τινὸς μέτρου νὰ γίνωσιν πάλιν κύριοι τῶν κτημάτων των. Ἐπειδὴ τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἄδικον παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδιαιτέρως τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς τῆς Δικαιοσύνης καὶ Ἐσωτερικῶν νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν των τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Καζακλὰρ καὶ μεριμνήσωσι διὰ νομοθετικοῦ μέτρου.

§17Δ. ΚΑΖΑΚΗΣ. Τὴν αὐτὴν σύστασιν ἔχω νὰ κάμω κι’ ἐγὼ καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἐπειδὴ ὑφίστανται πλέον νομικὰ κωλύματα, ὅπως οὗτοι καταστῶσιν κύριοι τῆς περιουσίας των, ἵνα διὰ νομοθετικοῦ μέτρου ἄρῃ τὰ κωλύματα ταῦτα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἰωάννου Βόγκα, κατοίκου Κυπαρισσίας, ὁ κ. Κούσουλας.

§19Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην, κύριε Πρόεδρε.

§20Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ ταύτην.

§21Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ τὸν Ἰωάννην Βόγκαν, κάτοικον Κυπαρισσίας, ὁ υἱὸς τοῦ ὁποίου ἔπαθεν κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν 1915–1916. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασιν ταύτην καὶ καθορίσῃ ὅτι καὶ ἡ ἐπιστράτευσις τοῦ 1915–1916 εἶναι πραγματικὴ ἐπιστράτευσις καὶ ὡς ἐκ τούτου καὶ οἱ παθόντες κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν ταύτην τύχωσιν τῶν γενικῶν εὐεργετημάτων τῶν ἐκ τῶν σχετικῶν νόμων ἀπορρεόντων.

§22Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔχει ὑποβληθῇ σχετικὸν νομοσχέδιον.

§23Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Ὁ ἐκ Κυπαρισσίας Ἰωάννης Βόγκας θίγει ἕν σπουδαιότατον ζήτημα. Πρόκειται περὶ τῶν πατέρων καὶ τῶν ἀδελφῶν ἐκείνων, οἵτινες κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν 1915–1916 ἔσχον υἱοὺς ἤ ἀδελφοὺς ἀποβιώσαντας, ὡς ὁ αἰτῶν, ὅστις ζητεῖ διὰ τοῦτο νὰ μεταφερθῇ ὁ ἕτερος υἱὸς του εἰς τὴν δευτέραν σειρὰν ἐφεδρείας. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἔργον δικαιοσύνης εἶναι, ὅπως ἐπεκταθῇ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος τὸ μέτρον τοῦτο, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως λάβῃ νομοθετικὴν πρόνοιαν καὶ λύσῃ τὸ ζήτημα γενικῶς δι’ ὅλον τὸ Κράτος.

§24Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ ἐκθύμως τὴν ἀναφορὰν τοῦ Ἰωάννου Βόγκα.

§25Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην, νομίζω δὲ ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθω καὶ ἐγὼ ἐπὶ τοῦ ζητήματος κατόπιν τῶν ὅσων εἶπον οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν τραυματιῶν Βόλου 1912–1913 ὁ κ. Τσουκαλᾶς.

§27Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται καὶ πάλιν περὶ τῶν ἀναπήρων πολέμου, οἱ ὁποῖοι μαχόμενοι ὑπὲρ πίστεως καὶ πατρίδος κατέστησαν ἄχρηστοι διὰ πᾶσαν ἐργασίαν καὶ πένονται. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ζήτημα τοῦτο συζητεῖται ἐν τῇ Αἰθούσῃ ταύτῃ, ἡ δὲ Κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ σπεύσῃ νὰ προσκομίσῃ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως νομοσχέδιον προνοοῦν περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης.

§28Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εὑρίσκεται τὸ μέτρον ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς ἐδήλωσα, ἡ δὲ Ἐπιτροπὴ ταχέως θὰ μᾶς δώσῃ τὰ πορίσματά της.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῆς Πολιτικῆς Ἑνώσεως τῆς Νεολαίας Νιαούσης ὁ κ. Α. Παπαζαχαρίου.

§30Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Πρόκειται, κύριε Πρόεδρε, περὶ τῶν μονογενῶν.........

§31Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶπον ὅτι θέλω μελετήσει τὸ ζήτημα.

§32Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Φοβοῦμαι ὅμως, κ. Ὑπουργέ, μήπως μέχρις ὅτου λήξουν αἱ μελέται λήξῃ καὶ ὁ πόλεμος.

§33ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ εὔχησθε.

§34Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ὑποβάλλω τὴν παράκλησιν περὶ τούτου, διότι ἔχομεν πολλὰς αἰτήσεις σχετικὰς ἀπὸ τὴν Ἐπαρχίαν μας, ὅπου ἔχομεν δύο τρεῖς οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι ἔμειναν ἐντελῶς ἀπροστάτευτοι, διότι οἱ μονογενεῖς υἱοὶ ἐστρατεύθησαν. Ἀφῆκαν γέροντας γονεῖς καὶ ἀδελφὰς εἰς τὸν δρόμον. Αὐτοὶ, νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο πολὺ δίκαιον νὰ μεταφερθῶσιν εἰς τὴν βʹ σειρὰν τῆς ἐφεδρείας καὶ νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ζώνην, ἀφοῦ μάλιστα, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, εἰς πολλὰς ἐπαρχίας εὑρίσκονται πολλοὶ νέοι ἄνευ ὑποχρεώσεων, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸ μέτωπον καὶ οἱ ὁποῖοι κατετάχθησαν εἰς τὴν χωροφυλακήν, ἵνα παραμένωσιν εἰς τὰς πόλεις.

§35Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς ἀναφέρετε αὐτὴν τὴν πληροφορίαν, ἐνῷ γνωρίζετε, ὅτι ἀπηγορεύθη ἡ εἰς τὴν χωροφυλακὴν κατάταξις.

§36Ν. ΚΟΥΛΑΝΔΡΟΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν τῆς Πολιτικῆς Ἑνώσεως τῆς Νεολαίας Ναούσσης.

§37Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ὡς δικαιοτάτην.

§38Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ αἴτησις τῶν ἀναφερομένων εἶναι πολὺ δικαία καὶ συνιστῶ αὐτὴν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§39Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Νομίζω καὶ ἐγὼ, κ. Πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τοὺς προστάτας οἰκογενειῶν, υἱοὺς μονογενεῖς.

§40Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ, κ. Πρόεδρε, τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ τὸ προσῆκον μέτρον καὶ διὰ διαταγῆς αὐτοῦ, καθ’ ὅ ἔχει δικαίωμα, θὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ζώνην τοὺς μονογενεῖς υἱοὺς προστάτας οἰκογενειῶν. Οὕτω δὲ θὰ εἶναι σύμφωνος ἡ τοιαύτη ἀπόφασίς του πρὸς τὴν ὅλην διοίκησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἡ ὁποία ὁμολογουμένως ἐξήρθη καὶ εὑρίσκεται εἰς τὸ ὕψος τῶν ἐθνικῶν περιστάσεων. (Χειροκροτήματα).

§41Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ὁμολογῶ ὅτι κατόπιν τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅπως ἐπαναφέρῃ τοὺς μονογενεῖς εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ζώνην, δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω εἰμὴ μόνον νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Ὑπουργόν.

§42Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μὲ συγχωρεῖτε, κ. πληρεξούσιε, δὲν εἶπον ὅτι ἐλήφθη ἀπόφασις, ἐδήλωσα μόνον ὅτι μελετᾶται τὸ ζήτημα.

§43Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν ὅτι μελετᾶται τὸ ζήτημα διὰ τοὺς μονογενεῖς προστάτας οἰκογενειῶν, ἀλλὰ δὲν πρόκειται μόνον περὶ αὐτῶν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπὸ τὰ ὅπλα καὶ εἰς τὸ μέτωπον ὑπηρετοῦσι καὶ υἱοὶ ὀρφανοὶ πατρός, τῶν ὁποίων αἱ οἰκογένειαι, ὡς γνωρίζετε, ἀποζῶσιν ἐκ μόνου τοῦ μικροῦ ἐπιδόματος, τὸ ὁποῖον λαμβάνουσι. Αὐτοὶ, ἐνῷ εἶχον ὑποχρέωσιν μόνον τριμήνου ὑπηρεσίας, ἐγκατέλιπαν ὄχι μόνον μητέρα χήραν, ἀλλὰ καὶ ἀγάμους ἀδελφὰς τρεῖς καὶ τέσσαρας καὶ εὑρίσκονται εἰς τὸ μέτωπον ἀπὸ πολλοῦ. Ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη δι’ αὐτοὺς νὰ λάβητε ἀπόφασιν ὁριστικήν, τὴν ὁποίαν καὶ νὰ ἐκτελέσητε.

§44Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ, κ. πληρεξούσιε, νὰ ἀντιληφθῆτε ὅτι ὅταν λέγω κἄτι τι καὶ τὸ ἐκτελῶ.

§45Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, κ. Ὑπουργέ,

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν γαλακτοπωλῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ὁ κ. Χλωρός.

§47Γ. ΧΛΩΡΟΣ. Πρόκειται, κ. Πρόεδρε, περὶ τῶν γαλακτοπωλῶν τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, οἱ ὁποῖοι ἀναιτίως καταδιώκονται ὑπὸ τῆς Ἀστυνομίας. Παρακαλῶ, νὰ διαβιβασθῇ αὕτη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§48Η. ΑΝΔΡΙΤΣΟΣ. Συχνάκις, κ. Πρόεδρε, δημιουργοῦνται προστριβαὶ μεταξὺ τῆς καταδιωκτικῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς, τῆς κοινωνίας καὶ τῶν γαλακτοπωλῶν καὶ τοῦτο διότι οἱ μὲν γαλακτοπῶλαι εἰς τὸ γάλα των ρίπτουν ὕδωρ (Ἱλαρότης καὶ θόρυβος), οἱ δὲ καταναλωταὶ διαμαρτύρονται διὰ τοῦτο. Ἕτερον κακόν, κ. πρόεδρε, συναφὲς εἶναι καὶ ἡ ὑπερτίμησις τοῦ γάλακτος. Ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορὰ τῶν γαλακτοπωλῶν, τουτέστιν ἀπαγορευθῇ ἡ τυροκομία, θὰ πολλαπλασιασθῇ τὸ γάλα καὶ συνεπῶς θὰ ὑποτιμηθῇ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν αὐτὰ τὰ κακὰ καὶ τὰ συχνάκις δημιουργούμενα ἐπεισόδια.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς καπνεργατῶν Καβάλλας ὁ κ. Δ. Παναγιώτου.

§50Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν εἶχε συσταθῆ ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον καὶ ἐγὼ τὴν τιμὴν νὰ λάβω μέρος. Δὲν γνωρίζω διατὶ ὁ πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἔσπευσε νὰ ὑποβάλῃ εἰς τήν Ἐθνοσυνέλευσιν τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον ὁπωσδήποτε θέτει τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των, ὥστε νὰ μὴ παρουσιάζωνται ἑκάστοτε αἱ παρουσιαζόμεναι ἀνωμαλίαι μεταξὺ ἐμπόρων καὶ καπνοπαραγωγῶν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπως σπεύσῃ καὶ ὑποβάλῃ τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ὁ κ. Καλαντζᾶκος.

§52Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Ὑπάρχει ὅμως νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου κανονίζεται ἡ μισθοδοσία τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ λαμβάνουσιν ὡρισμένας ἀποδοχὰς ἀναλόγως τῶν ἐτῶν τῆς ὑπηρεσίας των. Ἡ ἤδη ἀπελθοῦσα Κυβέρνησις ἐψήφισε τὸν νόμον αὐτόν, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τοῦ νόμου αὐτοῦ ἐκανονίσθη καὶ ἡ μισθοδοσία αὐτῶν. Ἀλλὰ ὅπως κανονίζεται τὸ ζήτημα τῶν προσαυξήσεων φθάνομεν εἰς τὸ ἄτοπον καθ’ ὅ προβιβαζόμενος, ἤδη καθηγητὴς βʹ τάξεως, εἰς τὸν βαθμὸν καθηγητοῦ αʹ τάξεως, νὰ λαμβάνῃ ὀλιγώτερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα λαμβάνῃ ὁ καθηγητὴς αʹ τάξεως. Ἔχω καὶ τροπολογίαν, κ. Ὑπουργέ τῆς Παιδείας, τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς δώσω διὰ νὰ τὴν λάβητε ὑπ’ ὄψιν. Εἶναι δικαία ἡ ἀναφορά αὐτή, κ. Ὑπουργέ.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κούσουλας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§54Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ πρὸ ἡμερῶν ἔλαβον ἀφορμὴν ἐξ ἄλλης ἀναφορᾶς ἑτέρων λειτουργῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ συστήσῃ Ἐπιτροπὴν διὰ νὰ διορθώσῃ πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας νόμους περὶ ἐκπαιδεύσεως. Προειδοποιῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὡς καὶ τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἔχομεν κρίσιν ἐκπαιδευτικὴν ἐκραγεῖσαν πρὸ δεκαετίας, δυνάμει τῆς ὁποίας δὲν ἔχομεν λειτουργοὺς τόσον τῆς Δημοτικῆς, ὅσον καὶ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως. Τὴν κρίσιν αὐτὴν ἐπιτείνει ἐπὶ πλέον ἡ ἐξακολούθησις τῆς ἰσχύος τῶν νόμων αὐτῶν, τοὺς ὁποίους ἀνέφερον πρὸ ἡμερῶν. Ἀνάγκη πᾶσα, διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν προσωπικόν, διὰ νὰ εἰσέλθωσι μαθηταὶ εἰς τὰ διδασκαλεῖα τῆς Μέσης καὶ Δημοτικῆς ἐπαιδεύσεως, νὰ ἀναθεωρηθῶσιν οἱ νόμοι, τοὺς ὁποίους ἀνέφερον, διότι μετὰ μίαν πενταετίαν δὲν θὰ ἔχωμεν προσωπικὸν παντάπασιν οὐδὲ τῆς Δημοτικῆς οὐδὲ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ἡ μεταρρύθμισις τῶν νόμων αὐτῶν καὶ ἡ διόρθωσις εἶναι τὸ μέτρον, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προέλθωμεν διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους κλάδους, κύριοι συνάδελφοι, δυνάμεθα ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ ἀναπληρώσωμεν τὸ ἐλλεῖπον προσωπικόν. Εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον π.χ., ἄν ὑποτεθῇ ὅτι ἔχομεν κρίσιν δικαστικῶν λειτουργῶν, δυνάμεθα νὰ διπλασιάσωμεν τοὺς μισθοὺς καὶ ἐκ τῆς πηγῆς τῶν δικηγόρων νὰ πληρώσωμεν τὰς δικαστικὰς θέσεις. Ἀλλ’ εἰς τὸν ἐκπαιδευτικὸν κλάδον καὶ ἄν δεκαπλασιάσωμεν τοὺς μισθοὺς εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρωμεν προχείρως διδασκάλους. Ἄνευ τῆς μεταρρυθμίσεως τῶν νόμων αὐτῶν λοιπὸν μετὰ μίαν πενταετίαν τὸ πολὺ δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ διδάξωμεν τὰ παιδιά μας. Τὸ ὑπάρχον δὲ προσωπικόν, ἐὰν παραμένῃ, παραμένει, διότι ἔχει κατοχυρωθῆ μὲ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, διότι ἐὰν φύγῃ θὰ χάσῃ τὴν σύνταξίν του. Εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους κλάδους ἐγένοντο σχετικὰ νομοθετήματα, εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν μένουν, διότι δὲν ἐπιτρέπεται διὰ τῶν νόμων αὐτῶν νὰ φύγωσιν. Ἀλλ’ ἕως πότε οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ μένωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν σχολείων; Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω, κ. Ὑπουργέ, νὰ κάμετε μίαν ἐπιτροπὴν νὰ διορθώσῃ τοὺς νόμους αὐτούς.

§55Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀληθῶς ἡ ἔλλειψις τῆς ἐκπαιδεύσεως εἰς λειτουργοὺς κατὰ ποσὸν εἶναι μεγάλη, κατὰ ποιὸν δὲ εἶναι ἀκόμη μεγαλειτέρα. Διὰ τοῦτο θὰ πράξωμεν ὅ,τι εἶναι δυνατόν, ὅπως διορθωθῇ ἡ κατάστασις. Δὲν γίνεται ἡ διδασκαλία κανονικῶς, διὰ νὰ προσελκύσωμεν δὲ ὑλικὸν πρέπει νὰ δαπανήσωμεν καὶ νὰ αὐξήσωμεν τοὺς διδασκάλους. Ὄλα αὐτὰ εἶναι ἀναγκαῖα.

§56Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἦτο μία ἀναφορὰ προχθὲς ἐγγεγραμμένη, τὴν ὁποίαν παρεκάλεσα νὰ ἀναβάλητε δι’ αὔριον, ἀλλὰ σήμερον δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένη.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπητε πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§58Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Τώρα εἶναι καιρός, ἄν θέλετε μοὶ δίδετε τὸν λόγον, ἄν θέλετε μὲ ἐγγράφητε δι’ αὔριον.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ αὔριον ἐγγράφεται. Ὁ κ. Ν. Καλαντζᾶκος περὶ τῆς ἐπισκευῆς τοῦ ὁπλιταγωγοῦ «Κρήτη».

§60Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Εἶχον παρακαλάσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελλον, εὐηρεστήθη δὲ ν’ ἀπαντήσῃ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει). «Ὁ προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ ὁπλιταγωγοῦ «Κρήτη» νῦν δὲ «Αὔρα».........κλπ.» Ἐκτὸς τῶν ὑλικῶν τῶν χορηγηθέντων ἐκ τῆς ἀποθήκης τοῦ Ναυστάθμου, περὶ τῆς ἀξίας τῶν ὑλικῶν δὲν ἠδυνήθη τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν νὰ δώσῃ ἀπολογισμὸν ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὁ ὑποναυπηγὸς Νοτάρης ἀπεβίωσε καὶ δὲν ἀφῆκε στοιχεῖα, ὥστε σήμερον ἡ ὑπηρεσία νὰ εὕρῃ ταῦτα καὶ νὰ καταρτίσῃ τὸν ἀπολογισμόν. Τὰ ὑλικὰ ἀναβιβάζονται κατ’ ἐμὴν γνώμην εἰς πολλὰς χιλιάδας δραχμῶν, ἄνω τῶν 200.000 δραχμῶν, ἡ ἐργασία δὲ αὐτὴ ἐγένετο εἰς τὰ ἐπίτακτα ἐργοστάσια, ἐκεῖ εἰσήγοντο τὰ διάφορα ὑλικὰ ἄνευ προϋπολογισμοῦ, ἐγὼ δὲ γνωρίζω τὶ ἐγένοντο εἰς τὰ ἐργοστάσια αὐτὰ ὅταν εἰσήγοντο τὰ διάφορα ὑλικά. Σημειώσατε ὅτι εἰσήγοντο ὑλικὰ σπουδαίας ἀξίας, ἐπεσκευάσθη δὲ τὸ ὑδροφόρον καὶ εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι αὐτὸ δὲν ἐκπληροῖ τὸν προορισμόν του, διότι εἶναι κατασκευασμένον κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε δὲν δύναται νὰ πλεύσῃ, διότι θὰ καταποντισθῇ. Ἑπομένως καὶ ἡ κατασκευὴ αὐτοῦ εἶναι ἐλαττωματική. Ἐκ τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα προσεκομίσθησαν, — καὶ ὑπάρχει προϋπολογισμὸς χιλιάδων δραχμῶν ἄνευ οὐδενὸς στοιχείου — φρονῶ ὅτι ἐγένετο κατάχρησις σοβαρά, σοβαρωτάτη, ἡ κατάχρησις δὲ ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τῆς ἀπελθούσης Κυβερνήσεως. Καὶ ἄλλην ἐρώτησιν εἶχον ὑποβάλει ὅπως καταθέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τὸν φάκελλον τῆς ἐπισκευῆς τοῦ θαλαμηγοῦ «Ἀμφιτρίτη». Ἡ θαλαμηγὸς εἶχεν ἐπίπλωσιν πολυτελεστάτην, ὅταν δὲ ἐγένετο ἡ ἐπισκευὴ αὕτη ὑπῆρχεν, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς ἀπαντᾶ ὅτι ἡ ἐπίπλωσις μετεφέρθη εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ ναυστάθμου, ἐγὼ ὅμως τὸν διαβεβαιῶ ὅτι εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Ναυστάθμου δὲν ὑπάρχει ἡ ἐπίπλωσις. Ἐπίσης κατέθεσε τὸν προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης καὶ διὰ ἡμερομίσθια ἀναβιβάζεται εἰς 410.000 δραχ. δηλαδὴ ἐδόθη κέρδος εἰς τὰ βιομηχανικὰ ἱδρύματα καὶ γενικὰ ἔξοδα ἀόριστον κέρδος. Ἐπίσης καὶ ἐδῶ δὲν δύναμαι νὰ δώσω ἀκριβῆ προσδιορισμὸν τῆς δαπάνης τῶν ὑλικῶν διότι ὁ μακαρίτης Νοτάρης δὲν ὑφίσταται πλέον. Τώρα ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν δὲν εὑρίσκει στοιχεῖα νὰ δώσῃ ἀπολογισμὸν τοῦ μεταφερθέντος ὑλικοῦ. Δηλαδὴ ὁλόκληρον τὸ ὑλικὸν μετεφέρθη εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Κράτους καὶ τὰ ἔξοδα εἰς βάρος τοῦ δημοσίου, δηλαδὴ ἡ ζημία, εἶναι σημαντική. Ἀπολογισμὸν δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν, ἀλλὰ ἀρκεῖ νὰ σᾶς ὑπομνήσω ὅτι διὰ τὴν μετασκευὴν τοῦ ὁπλιταγωγοῦ «Κρήτη» ἐδόθησαν 265.000 δραχ. Ἀκούσατε δὲ τὶ λέγει περὶ τῆς ἐνεργείας, ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ τὸ πλωτὸν νοσοκομεῖον. Εὑρίσκεται τέλος πάντων μιὰ φωνὴ ἠθική. Ἀφοῦ περιέπεσε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἰς μίαν πλεκτάνην ἐξανίσταται ὁ κ. Ἀθανασάκης καὶ ἰδοὺ τὶ λέγει. Εἶναι δὲ τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ἄξιον προσοχῆς, διότι δίδει τὴν πρώτην λαβὴν πρὸς ἀνακάλυψιν τῶν καταχρήσεων αὐτῶν (ἀναγινώσκει). Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ἀπαρατήρητος. Πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ συστήσῃ ἐπιτροπὴν καὶ ἐξ ἄλλων συναδέλφων διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὰς φοβερὰς αὐτὰς σπατάλας καὶ καταρχήσεις.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν,

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

§62Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Πρὸ 3 μηνῶν ἐνέγραψα σύστασιν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν πρὸς τὸν Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, διὰ τῆς ὁποίας ἤθελον νὰ ἀναφέρω μερικὰ πράγματα περὶ τῆς ἐκπαιδευτικῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία εἶναι εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Ἡ ἐπερώτησις ἐκείνη ἔφθασεν εἰς τὸν ἀριθμὸν 31 ἀλλὰ εἰς τὰς 3 Μαΐου ἐξηφανίσθη. Ἔκαμα παράπονα εἰς τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους καὶ μοῦ εἶπον ὅτι εἰς τὴν ἑπομένην Ἡμερησίαν θὰ τὴν ἀναγράψουν ἐκ τῶν πρώτων. Καὶ σήμερον εἶναι μὲ ἀριθμὸν 69. Αὐτὴ δὲν εἶναι κατάστασις.

§63Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ ὑπάγητε εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ κ. Προέδρου ἰδιαιτέρως νὰ τὸ διορθώσῃ.

§64Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐπῆγα.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀπόφασις νὰ προταχθῇ.

§66Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐπειδὴ ὑπάρχει καὶ ἄλλων συναδέλφων παράκλησις παρακαλῶ νὰ προταχθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 69.

§67Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Εἰς μίαν τῶν τελευταίων συνεδριάσεων εἶχε συζητηθῆ τὸ ζήτημα τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐν σχέσει πρὸς τὴν παροχὴν ἀναστολῆς, ἐπίσης δὲ κατὰ πρότασιν τοῦ κ. Στράτου εἶχεν ἀποφασισθῆ προχθὲς Δευτέραν νὰ γίνῃ γενικὴ συζήτησις. Οὔτε τὴν Δευτέραν ἔγινε συζήτησις οὔτε εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν φαίνεται τίποτε. Παρακαλῶ εἴτε μετὰ τὰς ἐπερωτήσεις, εἴτε διὰ νέας νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ ζήτημα, ἐν σχέσει πρὸς τὸ κλείσιμον τῶν ὑποκαταστημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Παρακαλῶ κατὰ προτίμησιν νὰ ἐγγραφῇ πρώτη.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ μοῦ δώσητε μίαν σημείωσιν.

§69Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις 15 κυρίων συναδέλφων περὶ προτάξεως τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 69 ἐπερωτήσεως. Ἡ ἐπερώτησις αὕτη νὰ προταχθῇ εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν διότι ἀπόψε ἔχομεν τὸ θέμα τῆς Θράκης καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν προτάξωμεν ταύτης. Ἐπίσης ὑπάρχει πρότασις περὶ προτάξεως τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ συναδέλφου κ. Καλέλλη περὶ Β. Ἠπείρου.

§71Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἤδη ἐπελήφθημεν τῆς ἐπερωτήσεως, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἵσταται ἐπὶ τοῦ βήματος. Ἅμα περατωθῇ αὐτὴ ἡ ἐπερώτησις, τότε ἀμέσως νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν πρόταξιν τῶν ἄλλων. Διότι τώρα συμβαίνει τὸ ἄτοπον νὰ ἵσταται ὁ συνάδελφος ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ νὰ συζητῶμεν. Νὰ τελειώνῃ ἡ ἐπερώτησις διὰ τὴν ὁποίαν ἐδόθη εἰς αὐτὸν ὁ λόγος καὶ κατόπιν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερωτᾶται ἡ Κυβέρνησις διὰ τὰ κάτωθι: 1) Ποία ἡ ἐπιτελεσθεῖσα ἐργασία πρὸς στέγασιν τοῦ παλινοστήσαντος πληθυσμοῦ καὶ εἰς πόσον ἀνέρχονται αἱ γενόμεναι πρὸς τοῦτο δαπάναι ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Θράκης. 2) Ποῖοι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἐχορηγήθησαν μέχρι τοῦδε τὰ πρὸ πολλοῦ ἀποφασισθέντα δάνεια. 3) Ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν πρὸς συγκράτησιν καὶ βελτίωσιν τῆς τύχης τῶν γεωργῶν. 4) Τὶ σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις περὶ ἐξαγωγῆς τῶν πλεοναζόντων προϊόντων τῆς Θράκης. 5) Ποῖος ὁ λόγος συγκρατήσεως τῶν διατιμήσεων ἐν Θράκῃ. 6) Διατὶ εἰσπράττονται τριῶν εἰδῶν δικαστικὰ τέλη ἐν Θράκῃ. 7) Μέχρι τίνος σημείου ἐπῆλθεν ἡ ἀφομοίωσις τῶν δασμολογίων Θράκης μετὰ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος. 8) Ποῖοι λόγοι ἠνάγκασαν τὴν Κυβέρησιν νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν τῶν Θρακῶν πληρεξουσίων προκειμένου περὶ τοῦ τρόπου καθορισμοῦ τῶν ἡλικιῶν τῶν προσκληθέντων ὑπὸ τὰ ὅπλα Θρακῶν. Ὁ κ. Α. Μπακάλμπασης ἔχει τὸν λόγον.

§73Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐπὶ τῇ ἀφίξει ἐνταῦθα τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ Γενικοῦ Διοικητοῦ Θράκης κυρίου Βοζίκη, οἱ ἐν Ἀθήναις εὑρισκόμενοι Θρᾶκες πληρεξούσιοι ἐθεωρήσαμεν ἐπιβεβλημένον νὰ ὑποβάλωμεν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει ἐπερώτησιν ἀφορῶσαν τὴν μέχρι τοῦδε συντελεσθεῖσαν ἐν Θράκῃ ὑπὸ τοῦ Κράτους ἐργασίαν. Λαμβάνων τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν τὸ ἐλατήριον ὅπερ μὲ ὤθησεν εἰς ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματος τοῦ Ἐλέγχου εἰς στιγμάς, καθ’ ἃς ἡ ψυχὴ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ ἰδίᾳ τῶν ἰθυνόντων σήμερον τὰς τύχας τῆς Ἑλλάδος, τιθεμένη ὑπεράνω παντὸς μικροκομματικοῦ ὑπολογισμοῦ, ὀφείλει νὰ συγκεντροῦται εἰς τὰ πεδία τῆς Ἀνατολῆς, ὅπου τὰ τέκνα τῆς Ἑλλάδος χύνουν τὸ αἷμα των πρὸς ἐπικράτησιν τοῦ νέου Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ νίκη δὲν ἐξασφαλίζεται εἰμὴ μόνον, ὅταν, ἐκτὸς τῶν συμμαχικῶν δεσμῶν, τῶν ἀπαραιτήτων πρὸς τοῦτο, καταβληθῇ ἰδιαιτέρα μέριμνα πρὸς ἔντασιν τῆς παραγωγῆς καὶ εὐημερίας τοῦ Ἔθνους, εἰσέρχομαι ἀφόβως εἰς τὸ δικαίωμα τοῦ Ἐλέγχου. Εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας δὲν ἐννοῶ ποσῶς νὰ εἰσέλθω ἀφοῦ δὲν ἔχω τὶ νὰ παρατηρήσω. Ὀφείλω μόνον ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως νὰ γνωρίσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς κατοχῆς καὶ ἐντεῦθεν συγκρατήσασα τὸ Τουρκικὸν διοικητικὸν σύστημα μὲ κατάργησιν μόνον τῶν χαφιέδων, κατώρθωσεν, οὐ μόνον νὰ θέσῃ εἰς κίνησιν τὴν διοικητικὴν μηχανήν, ἀλλὰ καὶ ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος νὰ καταστρώσῃ τοὺς στρατολογικοὺς καὶ ἐκλογικοὺς καταλόγους, καὶ οὕτω ἅμα τῇ καταλήψει νὰ προσθέσῃ 10.000 Θρακῶν εἰς τοὺς προμάχους τῆς Πατρίδος. Νὰ προβῇ δὲ μὲ διοικητικὸν ὀργανισμὸν διμήνου μόνον ζωῆς εἰς τὸ δημοψήφισμα καὶ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, ἀποτελούσας σελίδα τιμῆς διὰ τὴν Ἑλλάδα. Οὐδενὸς τμήματος ἡ ἐκλογικὴ ἐργασία ἀνεβλήθη, οὐδεμία διαταγὴ τοῦ κέντρου ἔμεινεν ἀνεκπλήρωτος. Διὰ πάντα ταῦτα ἐχρειάσθησαν ἐκ Παλαιᾶς Ἑλλάδος ἐλάχιστος ἀριθμὸς ἀνωτέρων καὶ κατωτέρων ὑπαλλήλων μονίμων. Τὸ λοιπὸν προσωπικὸν ἐστρατολογήθη ἐκ Θράκης καὶ Κωνσταντινουπόλεως. Παρ’ ὅλην δὲ τὴν ἀπειρίαν τῶν ἐκτάκτως προσληφθέντων οὐδεὶς κατηγορήθη δι’ ἔλλειψιν χρηστότητος ἤ διὰ γενομένην ὑπερβασίαν. Ἀφοῦ δὲ πρόκειται περὶ ἀμερολήπτου ἀπολογισμοῦ τῆς Διοικητικῆς ὑπηρεσίας δηλῶ, ὅτι οἱ μετὰ τὴν 1ην Νοεμβρίου μεταβάντες ἐν Θράκῃ Γενικοὶ Διοικηταί, ἐκτὸς τῶν Νομαρχῶν κατεχόντων θέσεις ἐμπιστευτικὰς καὶ εἰς τὴν πρόσληψιν τῶν ὁποίων ἄν καὶ ἐπρόκειτο περὶ ἐξασκήσεως ἀναφαιρέτου δικαιώματος, ἐν μέρει ἀπέτυχον, οἱ Γενικοὶ λέγω Διοικηταὶ δὲν ἔθιξαν οὐδένα ἐκ τοῦ διοικητικοῦ προσωπικοῦ, ἤτοι ὑποδιοικητὰς καὶ ἄλλο προσωπικὸν, ἐπαναλαμβάνω δὲ τοῦτο πρὸς τιμὴν τῆς ἀντιλήψεώς των, παρὰ τὰς ἐντεῦθεν διαφόρους εἰσηγήσεις καὶ τὸν κατάπλουν εἰς Ἀδριανούπολιν διαφόρων ἐνδιαφερομένων. Καὶ ταῦτα μὲν προκειμένου περὶ διοικητικῆς ὀργανώσεως. Καὶ ἤδη εἰσέρχομαι εἰς τὸ κύριον θέμα τῆς ἐπερωτήσεως. Ὡς γνωστὸν ἡ Θράκη πρὸ τῆς ἀπελευθερώσεώς της, ὡς ἐγγὺς τοῦ Κέντρου τοῦ Τουρκικοῦ Κράτους εὑρισκομένη, ὑφίστατο τὰς ἐπιδρομὰς τῶν λαῶν τῶν τεινόντων εἰς κατάργησιν τῆς δουλείας. Τὸ μαρτύριόν της ηὔξησε κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Ὁ φωτοστέφανος τῆς ἐλευθερίας ἐπτερύγιζεν εἰς ἀχανεῖς ἐκτάσεις μὲ σπάνια οἰκήματα καὶ ἀραιὰς ἑλληνικὰς ψυχάς. Ἐρωτῶ τὶ ἐπετέλεσεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς στέγασιν τῶν παλιννοστησάντων, ὅπου σωροὶ ἐρειπίων μαρτυροῦσι τὸν ἄλλοτε ἀνθοῦντα Ἑλληνικὸν πολιτισμόν; Θέλετε νὰ σᾶς παράσχω ἀκριβῆ εἰκόνα τῆς καταστάσεως; Ἀρχίζω ἀπὸ τὸν Νομόν, εἰς ὅν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω. Τὸν νομὸν Καλλιπόλεως. Ἡ Θρακικὴ Χερσόνησος, ὑπαγομένη εἰς τὸν νομὸν τοῦτον καὶ ἀποτελουμένη ἀπὸ δύο ὑποδιοικήσεις, τὴν τῆς Καλλιπόλεως καὶ τὴν τῆς Μαδύτου, χρησιμεύσασα ὡς πεδίον πολέμου, ὑπέστη, ὡς ἔγραφον πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν πρὸ δύο μηνῶν, τὰς μεγαλυτέρας ἐξ αὐτοῦ καταστροφάς. Αἱ εἰς οἰκοδομὰς ἀπώλειαι ὑπολογίζονται εἰς 70 καὶ πλέον τοῖς ἑκατὸν αἱ δὲ εἰς ἀνθρωπίνας ὑπάρξεις ἀπὸ 15–35%, ἀναλόγως τῶν περιφερειῶν. Ἔρχομαι ἀπὸ περιοδείαν ἀνὰ τὰ ἐρείπια. Ἡ Μάδυτος ἡ πρὸ τοῦ πολέμου ἀριθμοῦσα 10.000 πληθυσμόν, σήμερον κατοικεῖται ἀπὸ 779 μόνον οἰκογενείας, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ 423 διαιτῶνται ἐντὸς τρωγλῶν, 86 δὲ οἰκογένειαι εἶναι ἐσκορπισμέναι εἰς ἑτοιμόρροπα οἰκήματα τοῦ Κιλὶτ Μπάχρ, τῆς κλειδὸς αὐτῆς τῶν Στενῶν. Οἱ κάτοικοι τῆς Κριθιᾶς, νοτίως τῆς Μαδύτου, μὴ ἀνευρόντες οὔτε τὸν τόπον τῆς ἰδιαιτέρας των Πατρίδος, συνεκεντρώθησαν εἰς Σετοὺλ Μπάχρ καὶ ἐκεῖ περιμαζεύσαντες ἐκ τοῦ ὑλικοῦ πολέμου πλάκας λευκοσιδήρου, ἔκτισαν τὴν φωλεάν των, ἀψηφοῦντες ἄν ζοῦν ὑπὸ χειροτέρας συνθήκας ἀπὸ τοὺς Ἐσκιμώους· ὑπὸ τοιούτους ὅρους ζοῦν σήμερον 352 οἰκογένειαι. Τοὺς εἶδον πρὸ ἑβδομάδος ἐξερχομένους ὡς ἀρουραίους ἀπὸ τὰ εἰρηνικὰ αὐτῶν χαρακώματα διὰ νὰ παραπονεθοῦν ἐναντίον τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβον κατ’ αὐτῶν αἱ στρατιωτικαὶ Γαλλικαὶ ἀρχαί. Ἐπειδὴ αἱ τρῶγλαί των ἦσαν κατασκευασμέναι ἀπὸ πλάκας λευκοσιδήρου μὴ ἀνηκούσας εἰς αὐτοὺς ἐπρόκειτο νὰ κατεδαφίσουν τὰ ἰδιόρρυθμα ἀνάκτορά των, ἵνα ἀποδώσουν ὅτι ἐνοσφίσθησαν πρὸς στέγασιν. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ Μαδύτου καὶ Κριθιᾶς· προκειμένου περὶ Καλλιπόλεως αὕτη ἐκτὸς μέρους τῆς τουρκικῆς συνοικίας, δὲν ὑπάρχει πλέον. Τὰ περίχωρα ἠρημώθησαν. Ἡ ὑποδιοίκησις Κεσσάνης ἐκτὸς τῆς Γραβούνας καὶ τοῦ Πεσάϊτ δὲν ἔχει πλέον ἑλληνικὰ χωριά. Ἡ ὑποδιοίκησις Περιστάσεως, μὴ ἐξαιρουμένης καὶ αὐτῆς τῆς κωμοπόλεως, παρουσιάζει τὸ αὐτὸ λυπηρὸν θέαμα. Εἰς τοιαύτας τρώγλας, μετὰ πενταετῆ ἐξορίαν ἀνὰ τὰ πεδία τῆς Μ. Ἀσίας, κατασκηνώνει σήμερον ἡ ἐλπὶς τῆς παρούσης γεννεᾶς. Ἐντὸς τοῦ ἐνδιαιτήματος τούτου πρόκειται νὰ τιθασσευθῶσιν αἱ ἄγριαι ὁρμαί, ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ ἀδύτου θὰ γεννηθῶσιν αἱ συναισθηματικαὶ ἐκδηλώσεις τῆς καρδίας. Θὰ θεωρηθῇ παράλογον νὰ ἀναζητήσῃ τις εἰς τὸ σπίτι ἐκείνων τὸ αἴσθημα τῆς οἰκιακῆς εὐχαριστήσεως καὶ τῆς καλῆς ψυχικῆς διαθέσεως. Οἱ ἀλλεπάλληλοι θάνατοι ἐκ τῶν στερήσεων καὶ τῆς κακῆς διαίτης σταματοῦν κάθε ἠθικὴν ἐξέλιξιν. Ὁ θάνατος ἀφίνει ἐλαχίστην ἐντύπωσιν, τὸ δὲ συνεχὲς θέαμα τῶν θυμάτων ὠθεῖ τὸν ἄνθρωπον εἰς τὸ νὰ ὑποτιμᾷ πολὺ τὴν ἀξίαν τῆς ἀνθρωπίνης ὑπάρξεως. Σᾶς ἐρωτῶ λοιπὸν ποίαν δεξίωσιν προετοιμάζει κοινωνία καὶ Κράτος εἰς τὰ ἄτομα ταῦτα ἀπὸ τὰ ὁποῖα καὶ θὰ ἀποτελεσθῇ καὶ τὶ δικαιοῦται παρ’ αὐτῶν ν’ ἀναμείνῃ; Ὁ ἄνθρωπος ὁ ζῶν εἰς τὸ ἐν λόγῳ ἐνδιαίτημα ἀγνοεῖ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀνιδιοτελείας, τὴν διάθεσιν πρὸς αὐτοθυσίαν, τὸν σεβασμόν, τὴν ἀμοιβαίαν ἐμπιστοσύνην καὶ τὴν συνείδησιν τοῦ καθήκοντος. Ὑπὸ τὰς συνθήκας, ἃς προανέφερον ἀνδροῦται σήμερον μία γεννεά, ἡ ὁποία ἀπὸ 6 ἐτῶν ἀγνοεῖ τὴν οἰκογενειακὴν ἑστίαν, ἥτις ἀποτελεῖ τὸν ἁγνὸν καὶ εὐγενῆ συνοδὸν παντὸς μορφωμένου ἀνθρώπου, γεννεὰ τῆς ὁποίας ἡ ψυχὴ δὲν ἠσθάνθη τὴν ἀνάγκην νὰ ἐξαρθῇ οὔτε νὰ ἀντιληφθῇ, ὅτι ἀνήκει εἰς τὸν Ἑλληνικὸν πολιτισμόν. Μὴ νομίζετε δέ, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι πρόκειται περὶ περιφερειῶν, ἀγόνων καὶ ἀσημάντων. Λάβωμεν τὴν μικροτέραν ἐξ αὐτῶν τῶν ὑποδιοικήσεων, τῆς Περιστάσεως, καὶ ἴδωμεν τὶ παρήγαγεν αὕτη πρὸ τῶν διωγμῶν. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπισήμων Τουρκικῶν στατιστικῶν ἡ Ὑποδ. Περιστάσεως παρήγαγε.

Καὶ ταῦτα μὲν περὶ ἀσημάντου ὑποδιοικήσεως τῆς Περιστάσεως. Προκειμένου δὲ περὶ Θράκης, τὴν ὁποίαν ἀναγκαζόμεθα σήμερον νὰ σᾶς παρουσιάσωμεν ὄχι πλέον ὡς κέντρον τῆς ἀπὸ 5 αἰώνων ἀγωνιζομένης Ἑλληνικῆς ψυχῆς, ἀλλ’ ὡς τόπον οἰκονομικῆς ἐκμεταλλεύσεως πρὸς ὑλικὴν εὐημερίαν καὶ τῶν κατοίκων της καὶ τῆς Ἑλληνικῆς ὁλότητος, αὕτη τὸ 1908 μὲ μέσα καλλιεργείας πρωτόγονα καὶ μὲ ἀβελτηρίαν κρατικὴν ἀσύγγνωστον παρήγαγε 300.000 τόννους σιτηρῶν. Ἐκαλλιεργήθη δὲ τότε τὸ ⅙ τῆς καλλιεργησίμου γῆς, ἤτοι στρέμματα 3 ἑκατομμύρια ἔναντι τῶν 18 ἑκατομμυρίων στρεμμάτων, τὰ ὁποῖα αὕτη προσφέρει εἰς τὸ ἄροτρον. Τὶ ἔπραξαν αἱ Κυβερνήσεις τῆς Ἑλλάδος πρὸς ἀναγέννησιν τῶν ἐν λόγῳ περιφερειῶν; Ἡ μὲν προκάτοχος Κυβέρνησις ἔκτισεν ἐν ὅλῳ εἰς Μάδυτον 44 οἰκήματα καὶ ἕτερα 40 εἰς Καλλίπολιν, μερικὰς ἑτοιμορρόπους οἰκίας εἰς τὰς περίχωρα, ἔναντι τῶν 1800 οἰκημάτων, τὰ ὁποῖα ἔτι χρειάζονται πρὸς στέγασιν τοῦ ἐν ὑπαίθρῳ πληθυσμοῦ. Ἡ δὲ παροῦσα Κυβέρνησις; Ἀγνοῶ. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς ἄλλον Νομὸν διὰ νὰ μὴ ἐξαντλήσω τὴν ὑπομονήν σας. Γνωρίζω μόνον ὅτι ἡ τέως Κυβέρνησις ἔκτισεν ἐν ὅλῳ ἐν Θράκῃ 3.000 οἰκήματα. Εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἀπευθύνομαι νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Τὸ ἕτερον ἐρώτημα τὸ ὁποῖον εἴχομεν ὑποβάλει εἶναι τὸ ἑξῆς. «Ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν πρὸς συγκράτησιν καὶ βελτίωσιν τῆς τύχης τῶν γεωργῶν;» Μετὰ τὴν ἀνακωχὴν ἤρχισεν ἡ παλιννόστησις. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπισήμων στατιστικῶν, ἔχομεν παλιννοστήσαντας εἰς τὴν Δυτικὴν Θράκην 40.000, εἰς δὲ τὴν Ἀνατολικὴν 70.000. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου 2207 ὑποθέτω ὅτι εἶχε ἀποφασισθῇ νὰ δοθῇ εἰς τοὺς ἐν λόγῳ παλιννοστήσαντας, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ μέγα μέρος ἀπετελεῖτο ἀπὸ γεωργούς, 7.000.000 δραχμάς. Εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Θράκην οἱ παλιννοστήσαντες ἀνέρχονται εἰς 70.000, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τοῦ σχετικοῦ νόμου ὑπ’ ἀριθμὸν 2515, ἡ πίστωσις, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ δοθῇ προκειμένου περὶ αὐτῶν, ἀνέρχεται εἰς 20.000.000. Αὕτη δέ, ὡς εἶχον ἀκριβῶς πληροφορηθῇ, ἐστάλη εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἀνετέθησαν τὰ καθήκοντα τῆς ἁρμοδιότητος καὶ τῆς δικαιοδοσίας ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Περιθάλψεως.

§74Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργὸς Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Ἐστάλησαν 20.000.000 ἐκεῖ.

§75Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἤκουσα ὅτι 20.000.000 ἐστάλησαν εἰς τὴν Ἀδριανούπολιν προκειμένου περὶ περιθάλψεως παλιννοστησάντων εἰς τὴν Δυτικὴν Θράκην.

§76Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργὸς, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Τὸ ἐστάλη ἡ πίστωσις καὶ τὸ ἐστάλησαν τὰ χρήματα εἶναι ἄλλο.

§77Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τὸ τρίτον ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλαμεν εἶναι τὸ ἑξῆς. «Μέχρι τίνος σημείου ἐπῆλθεν ἡ ἀφομοίωσις τῶν δασμολογίων Θράκης μετὰ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος;» Γνωρίζομεν ὅτι μετὰ τὴν κατάληψιν τῆς Θράκης εἶχεν ἐφαρμοσθῇ ἐκεῖ μία δυαδικὴ τελωνειακὴ νομοθεσία. Πρῶτον εἴχομεν τὸ Βουλγαρικὸν δασμολόγιον ἐφαρμοζόμενον εἰς τὴν Δυτικὴν Θράκην καὶ κατόπιν εἴχομεν τὸ Τουρκικὸν ἐφαρμοζόμενον εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Θράκην.

§78Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς ἀπαντῶ εἰς αὐτὸ ἀμέσως. Ἀπὸ τῆς 1ης Μαΐου ἐπεξετάθη εἰς τὴν Θράκην ὁ κῶδιξ τῶν νόμων περὶ τελωνειακοῦ δασμολογίου καὶ τὸ τελωνειακὸν δασμολόγιον.

§79Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δηλαδὴ ἡ ἀφομοίωσις ἐγένετο ἀπὸ τῆς 1ης Μαΐου, ὥστε περιττεύει πᾶσα ἄλλη ἀνάπτυξις τοῦ ἐρωτήματος τούτου. Τὸ ὄγδοον ἐρώτημα ἔχει ὡς ἑξῆς. «Ποῖοι λόγοι ἠνάγκασαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν τῶν Θρακῶν πληρεξουσίων, προκειμένου περὶ τοῦ τρόπου καθορισμοῦ τῶν ἡλικιῶν τῶν προσκληθέντων ὑπὸ τὰ ὅπλα Θρακῶν;» Κατόπιν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, πολλοὶ τῶν συναδέλφων ἐθεωρήσαμεν καθῆκον μας κατόπιν περιοδείας ἐν ταῖς ἐπαρχίαις μας νὰ ἐπισκευσθῶμεν τὸν Ὑπουργὸν Γενικὸν Διοικητὴν Θράκης κ. Βοζίκην ὅπως ἀνταλλάξωμεν μερικὰς σκέψεις, μεταξὺ δὲ αὐτῶν ἦτο καὶ τὸ ζήτημα τὸ στρατολογικόν. Γνωρίζετε ὅλοι ὅτι τὰ σχετικὰ βιβλιάρια, προκειμένου περὶ τοῦ καθορισμοῦ τῆς ἡλικίας τῶν διαφόρων στρατευσίμων ἐν Θράκῃ δὲν εἶχον τελειώσει ἀκόμη, εἴχομεν λοιπὸν τότε ἐκφράσει τὴν εὐχὴν πρὸς τὸν Γενικὸν Διοικητήν, ἵνα ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν προκειμένου περὶ καθορισμοῦ τῶν ἡλικιῶν τὰ σχετικὰ ληξιαρχικὰ βιβλία καὶ τὰ πρωτότυπα τῶν βαπτιστικῶν.

§80Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουν ληξιαρχικά;

§81Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὑπάρχουν βεβαίως, εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Θράκην εἰς τοὺς περισσοτέρους νομούς, πολλοὶ δὲ ἐκ τῶν στρατευσίμων ἔχουν καὶ τὰ βαπτιστικά τῶν τὰ γνήσια, εἰς τὰ ὁποῖα καταφαίνεται ἡ ἡλικία των, οἱ ὑπογραφόμενοι δὲ εἰς αὐτὰ ἱερεῖς ἔχουσι ἀποθάνει πρὸ πολλοῦ. Εἶχε ληφθῇ σχετικὸν τηλεγράφημα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν δι’ οὗ ἀνηγγέλλετο ὅτι ἡ σχετικὴ εὐχὴ εἶχε ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Δυστυχῶς ὅμως τὰ πράγματα ἀπέδειξαν τὸ ἐναντίον καὶ σήμερον εὑρισκόμεθα πρὸ καταφώρου ἀδικίας, καθ’ ἣν βλέπομεν ἀνθρώπους 36, 37 καὶ 38 ἐτῶν, τῶν ὁποίων ἡ ἡλικία καθωρίσθη εἰς 27 καὶ 28 ἐτῶν καὶ σήμερον αὐτοὶ ὑπηρετοῦν εἰς τὸν στρατόν. Ὑπάρχουν ἀδελφοὶ ἐκ τῶν ὁποίων ὁ μεγαλείτερος προσελήφθη εἰς τὸν στρατὸν ὡς μικρότερος, ὁ δὲ μικρότερος δὲν προσελήφθη κριθεὶς ὡς μεγαλείτερος. Ποῖοι λόγοι ἠνάγκασαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐν λόγῳ αἴτησιν τῶν Θρακῶν, ἀγνοοῦμεν. Καὶ σήμερον ἄν ἐξετάσωμεν ἐν Θράκῃ πραγματικῶς ὑπηρετοῦν 17 ὁλόκληροι ἡλικίαι. Αὐτὸ εἶναι κατάφωρον ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον ἐγένετο εἰς τὴν Θράκην, ἡ ὁποία πόσας καταστροφὰς ὑπέστη τὸ γνωρίζετε βεβαίως. Προκειμένου ὅμως περὶ τῆς προθυμίας τῶν Θρακῶν ἔχω νὰ προσθέσω, καὶ οἱ ἁρμόδιοι ὀφείλουν νὰ τὸ ὁμολογήσουν, ὅτι 99½% τῶν Θρακῶν σήμερον εὑρίσκονται εἰς τὸ μέτωπον πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς πατρίδος.

§82ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ εἶχον ὑποχρέωσιν.

§83Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τὴν ἀντιλαμβανόμεθα καὶ τὴν ἐξεπληρώσαμεν πρὸ αἰώνων ὁλοκλήρων καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ τὴν ἐκπληρώνωμεν, διότι προκειμένου περὶ τοιαύτης ὑποχρεώσεως δι’ ἡμᾶς τοὺς Θράκας ὑπάρχει μόνον μία ἀντίληψις καὶ μία ἰδέα, ἡ ἰδέα τῆς πατρίδος. (Ἐπιδοκιμασίαι). Δὲν θέλω περισσότερον νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περὶ τοῦ ζητήματος. Τὸ μόνον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ προσθέσω εἶναι τὸ ἑξῆς. Μετὰ τὴν κατοχὴν τῆς Θράκης, εἰς στιγμὴν καθ’ ἥν δὲν ὑπῆρχον παρὰ ἐλάχιστοι μόνον ὑπάλληλοι οἱ δὲ οἰκονομικοὶ ἔφοροι καὶ οἱ ταμίαι ἐξεπλήρουν σχεδὸν ὅλα τὰ καθήκοντα τῆς διοικήσεως, δηλαδὴ κατὰ τὸν Αὔγουστον Σεπτέμβριον κατωρθώθη νὰ εἰσπραχθοῦν ἀπὸ τὴν Θράκην τὰ ἀκόλουθα. Αὔγουστον καὶ Σεπτέμβριον φόροι βεβαιωθέντες 8.500.000, φόροι εἰσπραχθέντες 6.000.000. Τελωνειακὰ τέλη 900.000 δραχ., εἰς στιγμήν, καθ’ ἥν δὲν ὑπῆρχε καμμία διοικητικὴ ὀργάνωσις. Τὸ μόνον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ φέρω ὑπ’ ὄψιν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἄν πράγματι ἀντελήφθημεν τὴν σπουδαιότητα τοῦ ἐν λόγῳ ἐδάφους, ἄν ἀντελήφθημεν τὴν ἀποστολὴν, τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ ἡ Θράκη νὰ πράξῃ προκειμένου περὶ τοῦ μέλλοντος τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ οἱ κάτοικοι τῶν ἐν λόγῳ μερῶν καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς καὶ ἀπὸ ἰδεολογικῆς ἀπόψεως, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ὀφείλει νὰ φανῇ φειδωλὴ εἰς στιγμήν, καθ’ ἥν, ἄν ἄμεσος ἐπικουρία δὲν ἐπέλθῃ, μέγα μέρος τῶν παλιννοστησάντων καταστρέφεται.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Φίλανδρος ἔχει τὸν λόγον.

§85Κ. ΦΙΛΑΝΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τελευταίως εἰς σχετικὴν ἐπερώτησίν μου, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τὰς τρομερὰς καταστροφάς, τὰς συμφορὰς τὰς μεγάλας καὶ τὰς ἐπειγούσας ἐντεῦθεν προκυπτούσας ἀνάγκας τῆς χερσονήσου Καλλιπόλεως. Σήμερον ἡ συζήτησις γενικεύεται ἐπὶ τῶν ἀναγκῶν ὅλης τῆς κατεστραμμένης Θράκης. Ἐκ σεβασμοῦ καὶ ἐκτιμήσεως πρὸς τὸν πολύτιμον χρόνον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως θὰ παρακαλέσω νὰ λάβουν τὸν λόγον προηγουμένως ὅσοι ἐκ τῶν κ. συναδέλφων ἔχουν τελευταίως περιοδεύσει ἀνὰ τὴν Θράκην καὶ ἐκ τοῦ σύνεγγυς ἔχουν ἀντιληφθῇ τὴν ἀθλίαν κατάστασιν τῶν Θρακῶν, νὰ λάβουν, λέγω πρῶτοι τὸν λόγον καὶ τελευταῖος, ἄν δεήσῃ, δευτερολογῶ καὶ ἐγώ.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Τζανέτος ἔχει τὸν λόγον.

§87Α. ΤΖΑΝΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀφ’ ὅτου γίνεται λόγος περὶ Θράκης ἐξετάζεται αὕτη ἐνταῦθα μόνον ἀπὸ μιᾶς ἀπόψεως, τῆς ἀπόψεως τῆς γεωργικῆς. Ἀλλ’ ἡ Θράκη δὲν ἔχει μόνον γεωργικὴν σημασίαν διὰ τὴν Ἑλλάδα, δὲν εἶναι μόνον ὁ σιτοβολὼν τῆς Ἑλλάδος, εἶναι καὶ τὸ προπύργιον τοῦ Ἑλληνισμοῦ, καὶ ὁ συνδετικὸς κρῖκος ὁλοκλήρου τῆς Φυλῆς. Περὶ τὴν Θράκην ὅλοι οἱ λαοὶ ἐρίζουσι καὶ θὰ ἐρίζωσιν. Ὁ κρατῶν τὴν Θράκην κρατεῖ δύο ἠπείρων καὶ δύο θαλασσῶν. Τὴν Θράκην ἡ Θεία Πρόνοια ἐνεπιστεύθη εἰς Ἑλληνικὰς χεῖρας καὶ ἔμεινεν Ἑλληνικὴ, οὐσιαστικῶς μὲν πάντοτε, τυπικῶς δὲ κατὰ διαφόρους περιόδους. Τελευταία περίοδος εἶναι ἡ ἤδη ἀρχομένη. Ἐρωτῶ ἤδη τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς κ. πληρεξουσίους καὶ δι’ αὐτῶν ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Τὴν Θράκην αὐτήν, τὴν ὁποίαν δὲν κατώρθωσαν νὰ ἀλλοιώσωσιν οὔτε αἱ ἐπιδρομαὶ τῶν αἰώνων, οὔτε οἱ Βούλγαροι, οὔτε οἱ Τοῦρκοι, οὔτε ἡ σοφία τῶν Γερμανῶν, θὰ τὴν ἐγκαταλείψωμεν ἤδη ἀβοήθητον διὰ νὰ συντελεσθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μέχρι σήμερον κατωρθώσαμεν ἀβοήθητοι νὰ ἀποφύγωμεν; Ἡ Θράκη ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην ἀρωγῆς οἰκονομικῆς. Ἐψηφίσθη, εἶναι ἀληθές, δάνειον 20 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν Θράκην, ἀλλ’ αὐτὰ μόνον εἰς τὴν Δυτικὴν Θράκην πρόκειται νὰ δοθῶσιν, ἐνῷ προκειμένου περὶ τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης, καθ’ ἃς ἔχω μέχρι σήμερον πληροφορίας, λέγουσιν ὅτι τὸ ταμεῖον εἶναι κενὸν καὶ δὲν δύναται νὰ μᾶς βοηθήσῃ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ καθαρῶς, διὰ τὴν Θράκην δὲν ὑπάρχει καμμία βοήθεια; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῇ τὸ μέσον, ὥστε τὸ ἀμέσως ἐπεῖγον ποσόν, τὰ 10, 15 ἑκατομμύρια, νὰ εὑρεθοῦν δι’ οἱουδήποτε μέσου, ὥστε νὰ βοηθηθῇ αὐτὸς ὁ πληθυσμός, νὰ μὴ ἐγκαταληφθῇ, διότι θὰ φθάσῃ μίαν ἡμέραν ἕνεκα τῆς πείνης νὰ ἐκπατρισθῇ ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Θράκης. Πλὴν αὐτοῦ ἔχω καὶ ἄλλο ἐρώτημα, εἰδικώτερον, νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Διοικητὴν τῆς Θράκης σχετικῶς μὲ τὰ δικαστικὰ τέλη. Εἰς τὴν Θράκην ἐφαρμόζονται δύο εἰδῶν νόμοι, σχετικῶς μὲ τὴν νομοθεσίαν τῶν τελῶν. Ὑπάρχει ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ποινικὰ δικόγραφα, ὑπάρχει δὲ καὶ ἡ Τουρκικὴ νομοθεσία ὅσον ἀφορᾷ τὰ πολιτικὰ δικόγραφα. Ἐπὶ μὲν τῶν ποινικῶν δικογράφων ἐφαρμόζεται ὁ νόμος περὶ χαρτοσήμου, προκειμένου δὲ περὶ τῶν δικαστικῶν τελῶν τῶν πολιτικῶν δικογράφων ἐφαρμόζεται ὁ Τουρκικὸς νόμος, δηλαδὴ οἱ Θρᾶκες πληρώνουσι ἐν ὅλῳ φόρον, ὅστις ἀναλογεῖ πρὸς τὸ τριπλάσιον τοῦ τέλους τοῦ πληρωνομένου ἐν Ἑλλάδι. Εἰς τὴν Θράκην συμβαίνει ἐπίσης ὥστε διὰ τοὺς Ἑλληνικοὺς πληθυσμούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑποστεῖ τὰ μεγαλείτερα δυστυχήματα, νὰ ἔχῃ κλείσει ἡ θύρα τῆς δικαιοσύνης.

§88Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Τὰ δικαστικὰ τέλη τοῦ χαρτοσήμου εἶναι ὑπέγγυα εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, δικαίωμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιθυμῶ ν’ ἀνατρέψω.

§89Α. ΤΖΑΝΕΤΟΣ. Διὰ ποῖον λόγον;

§90Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Διότι εἶναι ἕν δικαίωμα τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὀθωμανικοῦ χρέους. Εἶναι ὑπέγγυα καὶ θὰ πληρώνονται. Αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγεται ἀφορᾷ μεταβολὴν τῆς κειμένης καὶ ἰσχυούσης ἐν τῇ Θράκῃ Ἑλληνικῆς περὶ χαρτοσήμου νομοθεσίας. Τὸ ἄλλο ζήτημα εἶναι ἄξιον πολλοῦ λόγου, διότι πρόκειται περὶ τοῦ φόρου τοῦ Τουρκικοῦ, ὅστις διατηρεῖται μέχρι μεταβολῆς αὐτοῦ.

§91Α. ΤΖΑΝΕΤΟΣ. Αὐτὰ τὰ ἐρωτήματα εἶχον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ παρεκάλουν νὰ ἔχω ἀπάντησιν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Τσαγρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§93Γ. ΤΣΑΓΓΡΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ Ἑλληνικὴ κατοχὴ εὗρεν τὴν πολυπαθῆ Θράκην εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν. Οἱ Βαλκανικοὶ πόλεμοι καὶ ὁ Εὐρωπαϊκὸς τοιοῦτος, τῶν ὁποίων ὑπῆρξε θέατρον, οἱ διωγμοί, αἱ δῃώσεις καὶ αἱ ποικίλαι ἄλλαι καταστροφαί, ἐδημιούργησαν κατάστασιν λυπηρὰν διὰ τὴν ὡραίαν Ἑλληνικὴν χώραν καὶ ἀφῆκαν πληγάς, τῶν ὁποίων ἡ ἐπούλωσις, μὴ συντελεσθεῖσα ἀκόμη, ἐπείγει. Οἱ Θρᾶκες μαζὶ μὲ τὴν ἐλευθερίαν αὐτῶν ἐπόθησαν καὶ τὴν ἀνόρθωσιν τῆς χώρας των. Τὰ σύνοικα πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον ἐπηρεασμένα ἀπὸ τὰς περιπετείας ἐδέχθησαν τὴν Ἑλληνικὴν διοίκησιν ὡς θέτουσαν τέρμα εἰς τὴν κακοδαιμονίαν αὐτῶν καὶ ὡς ἐγγύησιν διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς πατρίδος των ἀνεξαρτήτως φυλῆς καὶ θρησκεύματος. Βεβαίως τὰ μέχρι σήμερον συντελεσθέντα ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς διοικήσεως προκαλοῦσιν τὴν εὐγνωμοσύνην τῶν κατοίκων τῆς Θράκης, ἔχομεν ὅμως τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἡ ἐνέργεια τῆς Ἑλληνικῆς πατρίδος ἠδύνατο καὶ ὤφειλε νὰ εἶναι συντονωτέρα, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὴν στέγασιν καὶ τὸν ἐποικισμὸν τῶν δυστυχῶν παλιννοστούντων, τὴν παροχὴν δανείων ὑπεσχημένων ἤδη, τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας καὶ τὴν Ταχυδρομικὴν καὶ Τηλεγραφικὴν συγκοινωνίαν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Θράκη ἔχει ὑπερπαραγωγὴν εἰδῶν κτηνοτροφίας. Εἶναι λοιπὸν λογικὸν καὶ δίκαιον ἡ Κυβέρνησις ἀφοῦ ἐξετάσῃ τὰς ἐπιτοπίους ἀνάγκας, νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ πλεονάσματος, εὐεργετοῦσα καὶ διευκολύνουσα οὕτω τοὺς παραγωγοὺς τῆς Θράκης. Παρακαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ παράσχῃ ὅλας τὰς εὐκολίας διὰ τὴν ταχεῖαν ἀνόρθωσιν τῆς Θράκης εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν Γενικὸν Διοικητὴν, ὁ ὁποῖος τόσην δεικνύει προθυμίαν διὰ νὰ ἀνακουφίσῃ τοὺς Θρακικοὺς πληθυσμούς. Ἔχομεν ὑποχρέωσιν, κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ παρουσιάσωμεν τὴν διοίκησιν τῆς Θράκης ὑπερτέραν πάσης ἄλλης τοιαύτης προηγηθείσης ἐν Θράκῃ καὶ διότι σοβαρὸν ἐπιχείρημα διὰ τὴν ἀπόδοσιν τῆς Ἑλληνικῆς χώρας εἰς τὴν μητέρα Πατρίδα ὑπῆρξεν ἡ ὑπόσχεσις τῆς καλῆς διοικήσεως. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος παρέχον τὴν συνδρομὴν αὐτοῦ εἰς τὴν Θράκην οὐ μόνον ἐκπληροῖ ὑποχρέωσιν ἐθνικὴν ἀλλὰ καὶ ἐπιβεβλημένην ἐκ λόγων πλουτοπαραγωγικῶν. Ἡ Γαλλικὴ διοίκησις κατὰ τὸν πρῶτον μῆνα τῆς ἐγκαταστάσεως αὐτῆς ἐν τῇ Δυτικῇ Θράκῃ μόνον ἀπὸ τὴν περιφέρειαν τοῦ Καραγὰτς εἶχε πλεόνασμα 400.000 φράγκων. Εἰς πάντα διατρέχοντα τὰ ἀπέραντα εἰς ἔκτασιν καὶ γονιμότητα Θρακικὰ πεδία γεννᾶται ἀποτόμως τὸ συναίσθημα: ὁποία πλουσία χώρα! Ἀπὸ τὰς ἀπεράντους ταύτας ἐκτάσεις μόνον τὸ ⅕ εἶναι καλλιεργημένον, οἱ δὲ κάτοικοι αὐτῆς, ὑλικὸν θαυμάσιον, διακρινόμενοι διὰ τὴ νομιμοφροσύνην καὶ τὴν ἐργατικότητα αὐτῶν προώρισται ν’ ἀποτελέσουν παράγοντα σημαντικὸν διὰ τὴν ἐθνικὴν τῆς χώρας οἰκονομίαν, ἀρκεῖ νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς ἡ ταχεῖα καὶ κατάλληλος ἐνίσχυσις. Εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους εὑρίσκονται εἰς πολλὴν στενοχωρίαν, ἡ πλουτοπαραγωγικότης τῆς Θράκης πρόκειται νὰ δώσῃ τόνωσιν σοβαρὰν εἰς τὸν οἰκονομικὸν αὐτοῦ ὀργανισμόν, ἀρκεῖ νὰ γίνῃ ἡ ἀναγκαία αὐτῆς ἐκμετάλλευσις.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κουρτίδης ἔχει τὸν λόγον.

§95Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἔργον δικαιοσύνης καὶ στοιχειώδους ἀντιλήψεως ἡ μελέτη τῶν τεθέντων ἐρωτημάτων ἐνώπιον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ἀλλὰ καὶ μέτρον προνοίας μεγίστης σημασίας ἡ μελέτη τῶν διαφόρων τούτων ἐρωτημάτων, καὶ συνεπῶς ἡ κατόπιν τῆς μελέτης ταύτης ἐφαρμογὴ τῶν διαφόρων μέτρων, τὰ ὁποῖα ἤθελον κριθῇ κατάλληλα καὶ συντελεστικὰ πρὸς ἀναβίωσιν τῆς Θράκης. Καὶ τὰ ἐρωτήματα ταῦτα μοιραίως βεβαίως, εἶναι τὸ συμπέρασμα τῶν τελευταίων γεγονότων τῶν πολεμικῶν ἀπὸ τὸ 1912 μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἐγένετο ἡ παλιννόστησις καὶ ἡ ἐγκατάστασις τῶν Θρακῶν εἰς τὴν πατρίδα των. Καὶ ἄλλοτε, ὅταν συνεζητήθη τὸ ζήτημα τοῦ ἐκτοπισμοῦ τῶν κατοίκων τῆς Θράκης, συνεζητήθη εὐρύτατα ἐνταῦθα καὶ ἀπὸ τῆς ἕδρας ταύτης ἡ θέσις καὶ ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθον οἱ Ἑλληνικοὶ Θρακικοὶ πληθυσμοί, ἐν συντόμῳ δὲ ἡ κατάστασις αὕτη ἔχει ὡς ἑξῆς. Ἐπειδὴ ἡ Θράκη ἦτο τὸ θέατρον τοῦ Βαλκανικοῦ πολέμου κατὰ τὸ 1912 καὶ 1913, ἦτο ἑπόμενον καὶ οἱ κάτοικοι αὐτῆς νὰ ὑποστοῦν τὰς μεγαλειτέρας συμφοράς. Ἐκτὸς τούτου μέγα μέρος τῶν κατοίκων της, τῶν νέων τὴν ἡλικίαν, διὰ τῆς βίας ἐστρατολογήθη καὶ συμμετέσχεν εἰς τὰς τάξεις τοῦ Τουρκικοῦ στρατοῦ καὶ ἀπεδεκατίσθη τόσον εἰς τὴν Ἀδριανούπολιν κατὰ τὴν πολιορκίαν αὐτῆς, ὅσον καὶ εἰς τὴν Τζατάλτζαν καὶ εἰς ἄλλας μάχας. Μετὰ τὸ 1913 ἡ μὲν Δ. Θράκη ἐπεδικάσθη εἰς τὴν Βουλγαρίαν, ἡ δὲ Ἀνατολικὴ παρέμεινεν εἰς τοὺς Τούρκους. Καὶ οἱ μὲν Βούλγαροι ἐξεδίωξαν σχεδὸν ὅλους τοὺς κατοίκους αὐτῆς εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὁ δὲ Τοῦρκοι, μιμούμενοι καὶ ὑπερβάντες τοὺς Βουλγάρους εἰς τὴν σκληρότητα, ἀπεδίωξαν ὑπὸ χειροτέρας συνθήκας τοὺς κατοίκους τῶν ἀκμαζουσῶν πόλεων καὶ χωρίων τῆς Θράκης εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τοιουτοτρόπως ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ 1914 καὶ ἐντεῦθεν ἔχομεν τὸ πλεῖστον τῶν κατοίκων τῆς τε Ἀνατολικῆς καὶ τῆς Δυτικῆς Θράκης ἐξορίστους, ὡς πρόσφυγες πλανωμένους ἀνὰ τὴν φιλόξενον καὶ ἑλώδη Μακεδονίαν, περιφερομένους καὶ ἀφίνοντας τὰ κόκκαλά των εἰς τὰς πεδιάδας αὐτῆς. Ὁ τελευταῖος πόλεμος, ὁ Εὐρωπαϊκός, συνεπλήρωσε τὴν εἰκόνα τῆς καταστροφῆς, διότι οἱ Τοῦρκοι τὸν ἄρρενα πληθυσμὸν τὸν ἀπεμάκρυναν καὶ τὸν ἀπέστειλαν μακρὰν μέχρι τῆς Βαγδάτης καὶ τῆς Βασσόρας, ἵνα ἀφίσωσιν εἰς τὰς αἰχμηρὰς στέππας τῆς Ἀσίας τὰ κόκκαλά των πρὸς τιμὴν τῶν ὑπερασπιζομένων ὑπὸ τοῦ Pierre Lotis. Μετὰ τὴν ἀνακωχὴν ἐπέστρεψεν εἰς τὴν Θράκην ἕν μέρος τῶν ἀτυχῶν ἐκείνων ἐξορίστων, τὸ ⅕ περίπου ἐξ ἐκείνου τοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐστάλη εἰς τὴν Μ. Ἀσίαν, ἐκ τοῦ τμήματος δὲ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον κατέλαβεν ἡ Βουλγαρία μόλις τὸ ⅓ ἐπαλιννόστησε οἱ δὲ ἄλλοι, ἀνερχόμενοι εἰς 18.000, ἐτάφησαν εἰς τὸ Καρναβὰτ καὶ εἰς τὸ Κίτσεβον καὶ ἄλλα μέρη, τὰ ὁποῖα κατεῖχον τότε οἱ Βούλγαροι. Ἀπέμεινε λοιπὸν ἐλάχιστον μέρος τοῦ καταδιωχθέντος ἐκείνου πληθυσμοῦ, τὸ ὁποῖον ἤρχισε παλιννοστοῦν. Ὅσοι ὅμως ἐπαλιννόστησαν σχεδὸν δὲν εὗρον οὔτε τὰ χωρία των οὔτε τὰς πόλεις, διότι οἱ Βούλγαροι καὶ οἱ Τοῦρκοι εἶχον καταστρέψῃ τὸ πᾶν, εἰς ἐπίμετρον δέ, ἅμα ἐκηρύχθη ἡ ἀνακωχή, οἱ Τοῦρκοι τῆς Μακεδονίας, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐγκατεστημένοι εἰς τὴν Θράκην τὴν Ἀνατολικὴν ἀπεκόμισαν πᾶν ὅ,τι εἶχον διαρπάσῃ κατὰ τὸ διάστημα τὸ ἀπὸ τοῦ 1914 καὶ ἐντεῦθεν καὶ φορτωμένοι, ὅπως ἄλλοτέ ποτε ὁ Καῖσαρ μὲ τὴν τύχην του, ἐπαλιννόστησαν εἰς τὰς ἑστίας των εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ ἐγκατεστάθησαν εἰς τὰς αὐτόθι παλαιὰς ἰδιοκτησίας των. Οἱ δὲ ἄλλοι, οἱ Θρᾷκες, ὑπὸ ποίας συνθήκας ἐπαλιννόστησαν; Γυμνοὶ πάντες, εἰς ἐπίμετρον δὲ ἐπιστρέψαντες δὲν εὗρον οὔτε τὰ σπίτια των. Προέχει λοιπὸν σήμερον τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως. Βεβαίως ἔγιναν μικραὶ ἐργασίαι ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ στεγασμοῦ, ἀλλὰ ἡμεῖς ὑποβαλόντες τὴν ἐπερώτησιν ὅπως ἀναγράφεται, ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ποία ἡ συντελεσθεῖσα ἐργασία πρὸς στέγασιν τοῦ παλιννοστήσαντος αὐτοῦ πληθυσμοῦ καί, τὸ σπουδαιότερον, ποῖαι αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι διετέθησαν διὰ τὴν στέγασιν αὐτὴν καί, ἑπομένως, ἄν αἱ δαπάναι αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν, εὗρον τὸν προορισμόν των. Εἰς αὐτὰ τὰ ἐρωτήματα βεβαίως θὰ δοθῇ ἡ ἀπάντησις. Τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως εἶναι σπουδαιότατον, διότι τὰ ¾ τῶν παλιννοστησάντων διῆλθον τὸν χειμῶνα ἄνευ στέγης, ὅλοι δὲ γνωρίζετε ὅτι ἡ Θράκη εἶναι ἡ πατρὶς τοῦ Βορρᾶ κατὰ τὴν Μυθολογίαν καὶ ὁ χειμὼν ἐκεῖ δὲν παίζει παιγνίδια, διότι εἰς 16, εἰς 18 καὶ 20 ὑπὸ τὸ μηδὲν φθάνει τὸ θερμόμετρον. Φαντάζεσθε τώρα τὶ σημαίνει νὰ διέρχωνται ὑπὸ σκηνὰς καὶ εἰς τρώγλας μὲ τοιοῦτο ψῦχος ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι οὔτε ἐνδύματα ἔχουν, οὔτε τροφὴν λιπαρὰν οὔτε ξύλα διὰ θέρμανσιν, διότι καὶ αὐτὰ δὲν ἐπετρέποντο ὑπὸ τῆς Διοικήσεως νὰ κοποῦν, ἀλλὰ καὶ ἄν ἐπετρέποντο δὲν εἶχον τ’ ἀπαιτούμενα χρήματα διὰ νὰ τὰ προμηθευθῶσι.

§96Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Πότε ἐγένετο αὐτὴ ἡ παλιννόστησις;

§97Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Φθίνοντος τοῦ 1919 καὶ ἀρχομένου τοῦ 1920.

§98Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Εἰς αὐτοὺς εἶχε δοθῇ ἡ διαταγὴ ἀπὸ τὴν ἄνοιξιν νὰ ἑτοιμασθῶσιν ἵνα μεταβῶσιν εἰς τὰς ἑστίας των, ἵνα προβῶσιν εἰς τὴν καλλιέργειαν, ἀλλὰ νέα διαταγὴ τῆς τότε Κυβερνήσεως τοὺς ἐκράτησε διότι ἐπέκειντο αἱ ἐκλογαί.

§99Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Λυποῦμαι ν’ ἀναμιγνύετε ζητήματα ἐκλογικὰ προκειμένου περὶ τοιούτου ἐθνικοῦ ζητήματος. Δὲν ἐξελέξατε καλὴν περίστασιν διὰ νὰ ὁμιλήσητε ὅπως ὡμιλήσατε. Διῆλθον δὲ τὸν χειμῶνα τὸν περυσινὸν ὑπὸ τὰς φρικτοτέρας τῶν συνθηκῶν, καθόσον καὶ ὁ ἐπισιτισμὸς καὶ ἡ περίθαλψις βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ὅπως τὰ ἐφανταζόμεθα καὶ τὸ ἠθέλομεν ἡμεῖς. Ἐλάχιστα πράγματα, ἐμβαλωματικαί τινες ἐγκαταστάσεις ποῦ καί ποῦ ἔγιναν βεβαίως, δὲν τὸ ἀρνοῦμαι, ἀλλ’ ἡ ἐπιτελεσθεῖσα ἐργασία ἦτο μία ἕνεσις μικρά, μία παρηγορητικὴ θεραπεία, ἐν ᾧ ἔπρεπε νὰ ληφθῶσι ῥιζικὰ μέτρα στεγασμοῦ χιλιάδων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὴν ἐξορίαν ἐπὶ 7 καὶ 8 ἔτη. Εἰς τὰς κατ’ ἰδίαν συνεντεύξεις, αἱ ὁποῖαι ἀπησχόλησαν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τοὺς Θρᾶκας πληρεξουσίους, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ Γενικὸν Διοικητὴν Θράκης, καὶ εἰς τὰς ὁποίας εἶχεν ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω τὴν μεγίστην εὐγένειαν καὶ προθυμίαν νὰ συμμετάσχῃ καὶ ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ δείξῃ πραγματικῶς ἄγρυπνον ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς αἰσίας ἐπιλύσεως τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα δικαίως ἀπασχολοῦν ἡμᾶς τοὺς Θρᾶκας, διότι πρόκειται περὶ ζητημάτων ζωῆς καὶ θανάτου, εἰς τὰς συνεντεύξεις ταύτας, λέγω, ἐθίχθησαν διάφορα ζητήματα καὶ ἀκαδημαϊκῶς διὰ τὰ ἥσσονα, ἐν ἐκτάσει δὲ διὰ τὰ σπουδαιότερα, ἐρρίφθησαν ἰδέαι, ἐρρίφθησαν γνῶμαι, αἱ ὁποῖαι καὶ εἰς τινα ζητήματα ἀπεκρυσταλλώθησαν εἰς ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι φρονῶ ὅτι πρέπει καὶ ἐντὸς τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως νὰ καταστῶσι γνωσταί, διὰ νὰ καταδειχθῇ τὸ μέτρον τῆς προνοίας καὶ ἡ μορφή, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἀντιλαμβάνεται ἡ Κυβέρνησις ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἐπίλυσις τῶν διαφόρων ἡμῶν ζητημάτων. Καθὼς ὅμως ἀντελήφθην εἴς τινα σημεῖα, προκειμένου περὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς μορφῆς τῆς Κυβερνητικῆς ἀντιλήψεως, μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ κάμω μίαν σύστασιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει· θὰ κάμω τὴν σύστασιν δηλαδή, καὶ τοῦτο ἐκ πείρας μακρᾶς, λαμβάνων ἀφορμὴν ἀπὸ αὐτῆς τῆς πολιτειακῆς διοργανώσεως καὶ κοινωνικῆς μορφώσεως, τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἡμεῖς ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἐν Θράκῃ, τὴν σύστασιν ὅπως ἡ ὑπαλληλία μὴ εἶναι πολυτελὴς καὶ περιορισθῇ εἰς τὸ ἐλάχιστον ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων, διότι ἐκ πείρας γνωρίζω ὅτι ἀπὸ αὐξούσης προόδου κατὰ ποσὸν οἱ ὑπάλληλοι καταλήγουν μοιραίως εἰς μίαν φθίνουσαν πρόοδον ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα. Μισθοδοσίαι πολλαί, καὶ πολυδάπανοι ἐνοικιάσεις μεγάρων, πολυτελῆ ἔπιπλα καὶ αἱ παρομαρτοῦσαι δαπάναι μοιραίως αὐξάνουν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τοιουτοτρόπως ἐπὶ ματαίῳ καταναλίσκεται εἰς μεγάλην ὑπαλληλίαν τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ ὑπὲρ χηρῶν καὶ ὀρφανῶν, τὰ ὁποῖα στεροῦνται καὶ αὐτοῦ τοῦ ἄρτου. Εἰς μερικὰ δὲ μέρη τῆς Θράκης μὴ λησμονῆτε ὅτι οἱ κάτοικοι ἐξερρίζωσαν καὶ τὰ ἄγρια χόρτα, τὰ ὁποῖα τρώγουν, τρώγουν δὲ καὶ καναρόσπορον, ἄν εὕρωσι καὶ τοῦτον, ἐννοεῖται.

§100Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Ἤκουσα τὴν θεωρίαν σας.

§101Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Εἶναι κατόπιν τῆς πείρας τοῦ παρελθόντος.

§102Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Μένει θεωρία μόνον ἢ ἀνάγεται εἰς ἐπερώτησιν, ἐλέγχουσαν τὴν διοίκησιν Θράκης ὡς πολυτελῆ;

§103Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Κάμνω μίαν σύστασιν κ. Ὑπουργέ.

§104Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Ἔχετε καμμίαν ἀφορμὴν ἐκ τῆς διοικήσεως τῆς Θράκης;

§105Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ὄχι. Λαμβάνων, λέγω, ὑπ’ ὄψιν τὴν πολιτειακὴν ὀργάνωσιν ἐπὶ Τουρκοκρατίας, κάμνω μίαν σύστασιν. Δὲν κάμνω ἔλεγχον. Λοιπὸν αὐτὴν τὴν σύστασιν ἔχω νὰ κάμω. Ἀλλ’ ἔχω καὶ μίαν ἄλλην σύστασιν νὰ κάμω καὶ πιστεύω ὅτι ἔχει τὸν τόπον της, ὅτι δηλαδὴ ἡ βοήθεια, ἡ ὁποία θὰ ἐπιδικασθῇ καὶ δοθῇ εἰς τοὺς Θρᾶκας, πρέπει νὰ δοθῇ εἰς χρῆμα καὶ ὄχι εἰς εἴδη, ἐκτός, ἐννοεῖται, ἄν πρόκειτα περὶ σιδηρῶν ἀρότρων π.χ., διότι τὰ σίδηρα βεβαίως δὲν χάνονται.

§106ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν τρώγονται.

§107Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Σεῖς τὸ λέγετε ὅτι δὲν τρώγονται, ἐγὼ ἄλλο θέλω νὰ πῶ. Ὅτι πρέπει ἡ συνδρομὴ νὰ εἶναι εἰς χρῆμα καὶ ὄχι εἰς εἶδος, διότι ἔξαφνα μία πτωχὴ γυνὴ μὲ τρία καὶ τέσσαρα ὀρφανά, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ δοθῇ χρῆμα, θὰ σκεφθῇ νὰ πάρῃ τὸ οἰκονομικώτερον, δὲν θὰ πάρῃ βεβαίως ἀγελαδινὸν κρέας, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀκριβώτερον, θὰ πάρῃ βουβαλίσιο, θὰ πάρῃ κατσικίσιο. Θὰ προσέξῃ ὅμως νὰ μὴ πάρῃ ἐξ ἄλλου σκουλικιασμένα κουκιά, θὰ προσέξῃ μήπως τὰ φασόλια εἶναι χαλασμένα, μήπως αἱ πατάται εἶναι σαπιμέναι, θὰ προσέξῃ δηλ. περισσότερον, ὅταν θὰ πάρῃ τὴν βοήθειαν εἰς χρῆμα καὶ ὄχι εἰς εἶδος.

§108Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τὸν νόμον;

§109Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Κάμνω μίαν σύστασιν, κ. Ὑπουργέ.

§110Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Ἡ σύστασίς σας ἀνάγεται εἰς μεταβολὴν τοῦ νόμου.

§111Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ἠμπορεῖ, λέγω, νὰ ἀγοράσῃ καὶ κατωτέρας ποιότητος ἄλευρον, πάντως ὄχι πικρὸ καὶ στουμπισμένο. Πάντοτε λοιπὸν θὰ εἶναι οἰκονομικωτέρα καὶ συντελεστέρα ἡ εἰς χρῆμα δοθησομένη βοήθεια. Περὶ τῶν ἄλλων ζητημάτων τοῦτο μόνον ἔχω νὰ προσθέσω. Ὡς πρὸς τὸν στεγασμόν, ζήτημα, τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε ἐν Ὑπουργικῷ συμβουλίῳ ἀνέπτυξα, πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἀτελὴς ὑλοτομία. Εἰξεύρει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι τὰ δάση τῆς Θράκης εἶναι πλουσιώτατα. Ἡ Θράκη δὲν εἶναι λεπτόγειος, ὅπως ἡ Ἀττική. Τὰ δάση της εἶναι ἀπέραντα. Ἀμέσως ἔξωθεν τοῦ Σουφλίου, ἡμίσειαν ὥραν, ἀρχίζει ἕν δάσος, τὸ ὁποῖον φθάνει εἰς ἀπόστασιν οὐχὶ μόνον 14 ὡρῶν, ὅση εἶναι ἡ ἀπόστασις τῶν συνόρων, ἀλλὰ φθάνει καὶ πέραν τῆς Ροδόπης μέχρι τοῦ Νευροκοπίου, τὰ δὲ δένδρα εἶναι δρῦς, πεῦκα καὶ πτελέαι εἶναι καταλληλότατα δι’ οἰκοδομὰς καὶ τὰ ὁποῖα σήμερον σαπίζουν ἐπὶ τόπου χωρὶς νὰ γίνεται καμμία χρησιμοποίησις αὐτῶν. Ἐὰν δὲ τῶν ἑκατομμυρίων τούτων στρεμμάτων δασῶν γίνῃ συστηματικὴ ἐκμετάλλευσις, θὰ δυνηθῶμεν ὄχι μόνον νὰ οἰκίσωμεν τὴν Θράκην, ἀλλὰ νὰ στείλωμεν ξυλείαν καὶ εἰς ἄλλα μέρη. Αὐτὰς τὰς συστάσεις εἶχον νὰ κάμω. Ἐπὶ ἄλλων ζητημάτων δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε καὶ τὸν λόγον ἔχουν οἱ Θρᾷκες συνάδελφοι.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαθανάσης ἔχει τὸν λόγον.

§113Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μετὰ τὴν λεπτομερῆ ἀνασκόπησιν τῶν πραγμάτων τῆς Θράκης παρὰ τῶν προλαλησάντων θὰ εἶμαι παρὰ πολὺ σύντομος. Θέλω νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ γεγονότος, ὅτι οἱ Θρᾷκες ἐπιμένουν νὰ ζητοῦν τὰ μέσα διὰ νὰ ἐργασθοῦν, νὰ παραγάγουν νὰ ζήσουν αὐτοὶ καὶ νὰ προαγάγωσι τὰς πλουτοπαραγωγοὺς δυνάμεις τῆς Θράκης ὑπὲρ τοῦ ὅλου Κράτους. Αὐτὸ τὸ ἀποδεικνύει αὐτὴ ἡ ἱστορία τῶν Θρακῶν. Ἐν Θράκῃ, κύριοι, δὲν ἔχομεν ἡμεῖς ζήτημα ἀγροτικὸν καὶ ἐν τούτοις τὰ περισσότερα τῶν χωρίων τῆς Θράκης δὲν εἶναι παρὰ τσιφλίκια, ἡ φιλοπονία ὅμως τῶν κατοίκων καὶ τὸ παραγωγικὸν τοῦ τόπου συνέτειναν ὥστε ἡμεῖς νὰ μὴ ἔχωμεν πλέον κολλήγους. Τὰ λείψανα αὐτὰ τῶν Θρακῶν, τὰ ὁποῖα ἐπέζησαν ὕστερον ἀπὸ τὰς καταδρομάς, τὰς ὁποίας σᾶς περιέγραψαν οἱ κύριοι συνάδελφοι, δὲν ζητοῦν τίποτε ἄλλο παρὰ τὰ μέσα νὰ ἐργασθοῦν. Δυστυχῶς τὰ μέσα αὐτὰ δὲν τοῖς ἐδόθησαν ἀρκετά. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς παρατηρήσω ὅτι ἀπὸ πέρυσιν ὑπάρχει ἀπόφασις νὰ τοῖς δοθῶσι δάνεια διὰ νὰ κατωρθώσουν νὰ εὕρουν τὰ μέσα νὰ καλλιεργήσουν τὴν γῆν, ἐν τούτοις ἀναβάλλονται ἀπὸ μηνὸς εἰς μῆνα καὶ οἱ κάτοικοι τῆς Θράκης, ἀφοῦ ἔρριψαν καὶ τὸν τελευταῖον σπόρον εἰς τὴν γῆν, ἀφοῦ εἰς πλεῖστα χωρία στερούμενοι πάντων τῶν μέσων εἰργάσθησαν μὲ τὰ παιδιὰ καὶ μὲ τὰς γυναῖκάς των, μὲ κάθε μέσον νὰ ρίψωσι καὶ τὸν τελευταῖον σπόρον εἰς τὴν γῆν, ἤδη στεροῦνται καὶ αὐτοῦ τοῦ ἄρτου. Ἔχω πληροφορίας ἐκ τῆς περιφερείας μου ὅτι διαιτῶνται μὲ χόρτα καὶ μόνον μὲ χόρτα. Φαίνεται ὅτι συνήθισαν οἱ ἄνθρωποι ἐπὶ χρόνια, περιφερόμενοι εἰς τὰς διάφορα μέρη τῆς Μ. Ἀσίας, νὰ τρώγουν χόρτα καὶ φαίνεται ὅτι δὲν πειράζει. Ἐπίσης δὲν ἐστεγάσθησαν οἱ ἄνθρωποι. Φαντασθῆτε ὅτι αὐτοὶ οἱ ἐντόπιοι πρόκειται νὰ πλουτίσουν τὸν τόπον, τὸν ὁποῖον οἱ Τοῦρκοι καὶ οἱ Βούλγαροι ἔχουν ἀπογυμνώσει τελείως. Πῶς θέλετε, ἐν ὅσῳ ὁ μὲν πληθυσμὸς ὁ νέος ἐστρατεύθη, πρὸ παντὸς ὁ ἐκ τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης, ὁ δὲ ὑπόλοιπος ἔχει πάθει τοιαύτας στερήσεις, ὥστε τελείως ἐξηντλημένος ἀνέκαμψε εἰς τὰς ἑστίας του, πῶς θέλετε αὐτὸς ὁ πληθυσμὸς ἄνευ τῆς βοηθείας τοῦ Κράτους νὰ ἀναλάβῃ; Ὑφίσταται λοιπὸν τὰ πάνδεινα ἀπὸ τὴν κακοκαιρίαν, ἐνῷ κατοικεῖ εἰς στάβλους χοίρων, ὅπως ἔξαφνα οἱ κάτοικοι τῆς Μάκρης, τοὺς ὁποίους ἔχουν ἀφίσει οἱ Βούλγαροι ὡς καὶ εἰς ἐλάχιστα οἰκήματα, ἤ μένουν ὑπὸ σκηνάς. Δὲν θέλω νὰ θίξω ἄλλα ζητήματα παρὰ μόνον τὸ ζήτημα τῆς στρατολογίας, διότι κἄποιος συνάδελφος εἶπεν, ὅτι οἱ Θρᾶκες εἶναι ὑπόχρεοι νὰ στρατολογηθοῦν. Ἡ Θράκη ἐστρατολογήθη μὲ δέκα ἡλικίας μόλις κατελήφθη καὶ ὅλοι αὐτοὶ μετὰ μεγάλης προθυμίας κατετάχθησαν εἰς τὸν στρατὸν καὶ ἐθελοντικῶς. Ἀλλὰ προκειμένου νὰ καθορισθοῦν αἱ ἡλικίαι, κατόπιν διαταγῆς τῆς στρατιᾶς Θράκης, καθορίσθησαν αἱ ἡλικίαι παρὰ ἐπιτροπῶν στρατολογικῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπέδειξαν πραγματικῶς ζῆλον ἄφθαστον καὶ ἔφθασαν εἰς τὸ σημεῖον ὥστε νὰ ἐπιστρατευθοῦν δεκαεξαετεῖς καὶ δεκαεπταετεῖς πολῖται, παιδιὰ δηλ., καθὼς καὶ ἄνδρες ἄνω τοῦ τριακοστοῦ καὶ πλέον ἔτους. Εἶναι λοιπὸν ὀρθὸν εἰς αὐτοὺς τοὺς Θρᾶκας, τοὺς τόσα ὑποστάντας, νὰ ἐμφωλεύσῃ ἡ ἰδέα ὅτι τὸ Κράτος εἶναι κακὴ μητρυιὰ καὶ ὅτι τὸ Κράτος εἶναι ἱκανὸν νὰ τοὺς ἀδικήσῃ; Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ παράπονον τοῦτο τῶν Θρακῶν καὶ νὰ συστήσῃ ὅπως οἱ τυχὸν ὑποβαλλόντες, ἤ οἱ θέλοντες, ἂς ὑποβάλουν αἰτήσεις περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν γενομένων ἀδικημάτων.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σπυρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§115Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Ὀλίγας λέξεις, κ. Πρόεδρε. Ἐπικαλοῦμαι τὴν σύντονον μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν ὑποδειχθέντων παρὰ τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων συναδέλφων. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἕνα μόνον ἔχω νὰ τονίσω, ὅτι ἡμεῖς οἱ Θρᾶκες, ἀποβλέποντες εἰς τὰς κρισίμους σημερινὰς περιστάσεις τῆς φυλῆς μας, δὲν ἀξιοῦμεν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐξαιρετικὰς φροντίδας, ἄν αἱ ἀνάγκαι μας εἶναι μέγισται, ἀξιοῦμεν ὅμως παρ’ αὐτῆς ὅπως τεθῶμεν ἐν ἴσῃ μοίρᾳ πρὸς τὰς λοιπὰς περιφερείας τοῦ Κράτους. Ἂν δὲ ἠθέλομεν τύχει ἰδιαιτέρας φροντίδος καὶ μερίμνης ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, τότε ἐστὲ βέβαιοι ὅτι ἡ κτηνοτροφία μας καὶ ἡ εἰς φυσικὰ προϊόντα παραγωγή μας θέλει ἀποδώσει εἰς τὸ Δημόσιον ταμεῖον ἀρκετά, θέλει δὲ συμβάλει πρωτίστως καὶ εἰς τὴν ἐπίλυσιν τῶν ἐπισιτιστικῶν μας ζητημάτων. Ἐπὶ πλέον παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον, ὅπως μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ κάμω γνωστὸν τὸ ἑξῆς σχετικῶς μὲ τοὺς Θρακόπαιδας, διὰ τοὺς ὁποίους τόσον φιλοστόργως ὡμίλησεν ὁ σεβαστὸς φίλος καὶ παλαίμαχος πολιτευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Λεβίδης. Οὐδεὶς φόβος ὑπάρχει διὰ τοὺς Θρακόπαιδας ἐκ τῶν μαλλιαρῶν διδακτικῶν βιβλίων, διότι οἱ πατέρες των ἐπὶ δεκαετηρίδας ἐγαλουχήθησαν ἀναγινώσκοντες τὴν Ξενοφώντιον γλῶσσαν, χάρις εἰς τὸν γηραιὸν πρύτανιν τῶν Ἑλλήνων δημοσιογράφων Σταῦρον Βουτυρᾶν, ὅστις καὶ εἰς τὰ ταπεινότατα χωριὰ τῆς Θράκης ἔστελλε τὴν ἐφημερίδα του τὸν «Νεολόγον» τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ἐκτὸς τούτου εἰς τὴν Θράκην...........

§116Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Χαίρω τὰ μάλιστα ἀκούων ταύς Θρᾷκας πληρεξουσίους ἀγορεύοντας τόσον εὐγλώττως καὶ μὲ τόσον λαμπρὰν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν.

§117Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Ἐκτὸς τούτου εἰς τὴν Θράκην ἡ γλῶσσα ἔχει φράσεις καὶ λέξεις ἐκ τῆς ἀρχαίας Ἀττικῆς διαλέκτου, ὥστε ὁ μαλλιαρισμὸς δὲν δύναται νὰ ριζοβολήσῃ εἰς τὴν Θράκην, ὅπως δὲν ἐρριζοβόλησε οὔτε ὁ Τοῦρκος οὔτε ὁ Βούλγαρος, διότι ἡ Θράκη μας ἐπὶ τρεῖς χιλιάδας ἔτη εἶναι Ἑλληνική. Σήμερον δὲ εἶναι Ἑλληνικωτάτη μὲ ὅλους τοὺς συντόνους διωγμούς, μὲ ὅλους τοὺς φόνους καὶ τὰ κατακουργήματα τὰ διαπραχθέντα ὑπό τε τῶν Τούρκων καὶ τῶν Βουλγάρων. Θὰ μείνῃ δὲ Ἑλληνικὴ χάρις καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν. (Χειροκροτήματα).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Φλωρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§119Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα, θὰ ὁμιλήσω ὀλίγα, ἀλλὰ νὰ μὲ ἀκούσουν ὅλοι. Ἀρκετὸς ἤδη λόγος ἐγένετο καὶ πρέπει νὰ φεισθῶμεν τῆς ὑπομονῆς. Θὰ ὁμιλήσω ἐφ’ ἑνὸς θέματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἔθιξε κανεὶς ἕως τώρα, τὸ ὁποῖον δὲν θεωροῦν ὄχι τόσον σπουδαῖον, ἀλλὰ εἶναι σπουδαιότατον. Πρόκειται περὶ τοῦ ἐμπορικοῦ κόσμου τῆς Θράκης, ὁ ὁποῖος ὑπέφερε τὰ πάνδεινα, ὄχι μόνον διότι ἔχουν γίνει πολεμικαὶ ἐνέργειαι καὶ ἄλλαι ζημίαι, ἀλλὰ διότι καὶ ἡ Βουλγαρικὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἔκαναν ἐπιτάξεις καὶ δὲν ἐπλήρωσαν ποτέ. Ἐκτὸς τούτου, κατανοεῖτε, ὅτι τὸ ἐμπόριον καὶ ὁ ἐμπορικὸς κόσμος ἐθίχθη πολὺ ἀπὸ τοὺς διωγμούς. Θέλω δηλαδὴ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἐπὶ τοῦ ἐμπορικοῦ κόσμου τῆς Θράκης, ὁ ὁποῖος πολλὰ ἔπαθεν καὶ δὲν βλέπει καμμίαν βοήθειαν. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ἀμέσου βοηθείας, δηλαδὴ ἐλεημοσύνης, ἀλλὰ βοηθείας, τὴν ὁποίαν κάθε εὐνομούμενον Κράτος παρέχει. Ἄς λάβωμεν πρῶτον τὰς τραπέζας. Τράπεζαι σχεδὸν δὲν ὑπάρχουν, ἄλλωστε αἱ Ἑλληνικαὶ Τράπεζαι ἠγνόησαν πάντοτε τὴν Ἀνατολικὴν Θράκην ἐνῷ ἄλλαι Τράπεζαι εἶχαν ὑποκαταστήματα παντοῦ καὶ πρὸ παντὸς εἰς τὴν Ἀδριανούπολιν. Τώρα ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἤνοιξε μερικὰ ὑποκαταστήματα εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Θράκην, ἀλλὰ οὔτε πιστώσεις παρέχει, οὔτε προκαταβολὰς ἐπὶ ἐμπορευμάτων, οὔτε καμμίαν ἄλλην εὐκολίαν καὶ ἀφέθη ἔρημος ὁ ἔμπορος τῆς Θράκης, ὁ ὁποῖος ἔδειξε πάντοτε ἄκραν τιμιότητα διότι μὲ ὅλας τὰς καταστροφάς, τὰς ὁποίας ὑπέστη ἐπλήρωσε μέχρις ὀβολοῦ, ἐκτὸς ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων προελθουσῶν ἀπὸ τελείαν καταστροφήν. Ἐγὼ ἀσχοληθεὶς μὲ τραπεζιτικὰς ἐργασίας εἰς τὰς Σαράντα Ἐκκλησίας καὶ ἀντιπροσωπεύσας ἐκεῖ Εὐρωπαϊκὰς Τραπέζας σᾶς βεβαιῶ ὅτι καμμία σχεδὸν πληρωμὴ δὲν καθυστερήθη. Ἐν ταῖς Σαράντα Ἐκκλησίαις, μολονότι ἡ πόλις αὕτη εἶναι ἕδρα Νομαρχίας καὶ Μεραρχίας, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν ἐφρόντισε νὰ ἱδρύσῃ ὑποκατάστημα, μολονότι εὑρέθη οἴκημα ὅπως τὸ ζητοῦσε, μὲ κατοικίαν διὰ τὸν διευθυντὴν κ.λ.π. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ νὰ ἀνοιχθῶσι ὑποκαταστήματα ἐκεῖ ποὺ δὲν ὑπάρχουν καὶ κυρίως νὰ ἐργασθοῦν αὐτὰ τὰ ὑποκαταστήματα παρέχοντα πιστώσεις εἰς τοὺς ἐμπόρους. Ἀφ’ ἑτέρου πρέπει νὰ βοηθηθῇ τὸ θρακικὸν ἐμπόριον τὸ ἐξαγωγικόν, τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν μὲ τοὺς παραγωγούς, δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ γίνῃ ἐξαγωγὴ τοῦ πλεονάσματος ἐκ τῆς Θράκης. Δὲν ὑπάρχει βιομηχανία εἰς τὴν Θράκην, ὅλα τὰ προϊόντα τῆς βιομηχανίας ἔρχονται ἀπ’ ἔξω, πρέπει λοιπὸν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ τῶν πλεοναζόντων προϊόντων αὐτῆς διὰ νὰ ἐπέρχεται κάποιο ἰσοζύγιο.

§120Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποίων προϊόντων;

§121Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Ὁ τυρός, τὰ ἀρνιά. Δέκα τοῖς ἑκατὸν ἐξαρκοῦν εἰς τὸν τόπον διὰ τὴν ἐγχώριον κατανάλωσιν. Τὸ ἄλλο τὶ θὰ γίνῃ;

§122Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διατὶ δὲν ἐξάγεται;

§123Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ πλεονάσματος.

§124Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τοῦ τυροῦ τῆς παλαιᾶς ἐσοδείας ἡ ἐξαγωγὴ ἐπετράπη.

§125Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Οἱ ἔμποροι ὑπέφεραν τὰ πάνδεινα ἕως ὅτου λάβωσιν ἄδειαν. 5000 δοχεῖα τυροῦ περυσινῆς εἰσοδείας ἐσάπισαν καὶ ὁ κ. Βοζίκης εἶχε τὴν καλὴν διάθεσιν καὶ ἐπέτρεψε τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ὑπολοίπου τῆς περυσινῆς εἰσοδείας, ἀλλὰ ὁ κ. στρατιωτικὸς διοικητὴς δὲν ἐπέτρεπε καὶ μέχρις ὅτου ἐπιτρέψει καὶ οὗτος, μέγα μέρος τοῦ ἐμπορεύματος ἐφθάρη. Πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ποῖος πρέπει νὰ ἀνακατεύηται, ὁ στρατιωτικὸς διοικητής, ἤ ὁ κ. Βοζίκης; Αὐτὸ τὸ ζήτημα πρέπει νὰ τὸ μελετήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§126Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διὰ ποῖα εἴδη;

§127Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Διὰ τὸν τυρόν.

§128Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διὰ τὰ κρέατα ἐλάβομεν ἤδη μέτρα, διὰ τὰ ζῷα ἐτηλεγραφήσαμεν εἰς τὴν στρατιωτικὴν διοίκησιν νὰ κρατήσῃ ὅ,τι ἔχει ἀνάγκην καὶ διὰ τὰ περαιτέρω νὰ ἀφήσῃ τὴν Γεν. Διοίκησιν ἐλευθέραν.

§129Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Ἐπὶ τέλους πρέπει νὰ ὁρίσουν τὶ θέλουν διὰ τὸν στρατόν, νὰ τὸ ἀγοράσωσι καὶ νὰ τὸ πληρώσωσιν, δὲν ὑπάρχει Τράπεζα διὰ νὰ τοὺς δανείσῃ. Σήμερον θὰ ὑπάρχωσιν ἑκατοντάδες χιλιάδων ὀκάδων τυροῦ εἰς τὰ ψυγεῖα, οὔτε ἡ τράπεζα δανείζει τοὺς ἐμπόρους, οὔτε σεῖς τὸ ἀγοράζετε καὶ μένουν δεσμευμένα ἑκατομμύρια δραχμῶν.

§130Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποίας ἐσοδείας εἶναι; Νὰ στείλετε τὸν τυρὸν ἐδῶ.

§131Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Τώρα βγαίνει. Ἐὰν ἔλθῃ ἐδῶ ὁ τυρὸς δὲν θὰ ὠφεληθῆτε τίποτε, διότι δὲν θὰ πέσῃ ἐδῶ ἡ ἀξία τοῦ τυροῦ ἐπειδὴ τὸ ἰδικό μας τυρὶ κοστίζει καὶ δὲν δύναται νὰ συναγωνισθῇ τὰ ἰδικά σας. Ἐὰν θέλητε νὰ βοηθήσητε τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν παραγωγὴν νὰ ἐπιτρέψητε νὰ κρατήσωσιν ὅσον χρειάζεται διὰ τὸν κόσμον καὶ τὸ ὑπόλοιπον νὰ τὸ ἐξαγάγωμεν.

§132Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ τὸ ἀγοράσωμεν ἡμεῖς ὅλο μὲ τὴν τιμήν σας.

§133Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Νὰ φωνάξητε τοὺς ἐμπόρους καὶ νὰ τοὺς δώτησε κέρδος νόμιμον, 7 δραχ. πωλεῖται εἰς τὸν Πειραιᾶ, 14 δρ. εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν.

§134Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πόσον τὸ πωλοῦν;

§135Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Οὐδέποτε ὁ Πειραιεὺς ἐπῆρεν ἀπὸ τὴν Θράκην τυρί, ἐδῶ ἡ τιμὴ εἶναι 7 δραχ.

§136Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὴν Θράκην πόσον εἶναι;

§137Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Εἰς τὴν Θράκην ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἀγορὰν τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὅταν ἐξέρχηται.

§138Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἄ! Ἄ!

§139Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Σήμερον τὸ τυρὶ στοιχίζει 7 δραχ. κατ’ ὀκᾶν εἰς τὸν ἔμπορον Θράκης, πῶς θέλετε νὰ τὸ στείλῃ εἰς τὸν Πειραιᾶ μὲ ὀλιγωτέραν τιμήν, τὸ τυρί, τὸ ὁποῖον εἶναι εὐπαθὲς πρᾶγμα;

§140Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομιτῶν). Θὰ τὸ ἀγοράσουν ἐκεῖ.

§141Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Μάλιστα νὰ τὸ ἀγοράσητε καὶ νὰ τὸ πληρώσητε.

§142Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Πέντε καὶ ἑβδομήκοντα λεπτὰ τὸ ἠγόραζον εἰς τὴν Ἀδριανούπολιν τώρα ποῦ ἤμην ἐγὼ ἐκεῖ.

§143Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Ἅμα εἰσέλθῃ εἰς τὸ ψυγεῖον ἐπιβαρύνεται καὶ μὲ ἄλλα ἔξοδα.

§144Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν πωλῆται 5 δραχ. καὶ 70 λεπτὰ λιανικῶς ἀσφαλῶς θὰ πωλῆται 4 δραχ. χονδρικῶς.

§145Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Εἶναι ἀδύνατον, διότι στοιχίζει περισσότερον.

§146Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀφοῦ πωλῆται 5 καὶ 70 λεπτὰ;

§147Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Εἰς τὴν ἀρχὴν τὸ πωλοῦν ὅπως ὅπως. Τέλος πάντων τοὺς ἐμπόρους, ἔχετε ὅλα τὰ στοιχεῖα, δώσατέ τους ἕν τακτικὸν κέρδος καὶ τὸ πέρνετε.

§148Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πόσον θέλετε;

§149Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Σεῖς γνωρίζετε.

§150Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πόσον θέλετε κέρδος;

§151Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. 20%, σᾶς φαίνεται πολὺ καθ’ ἥν στιγμὴν μία φορεσιὰ πωλεῖται 500 δραχ. καὶ ὅταν πληρώνῃ διὰ σιδηροδρομικὰ τόσα καὶ τόσα, δὲν δύναται δὲ νὰ κερδίσῃ ἕνας ἔμπορος τόσα, ὅσα ἐκέρδιζε πρὸ τοῦ πολέμου. Τὸ ζήτημα τοῦ τυροῦ καὶ ἐν γένει τῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα περισσεύουσιν εἰς τὴν Θράκην θὰ παρακαλέσω νὰ τὸ ἀναθέσητε εἰς τὸν κ. Βοζίκην νὰ τὰ κανονίσῃ, ὥστε νὰ μὴ ὑποφέρῃ ὁ κόσμος, διότι εἶναι ἄδικον, ζημιοῦται ὁ κόσμος χωρὶς λόγον, εἴτε νὰ ἐξαχθῇ, εἴτε νὰ τὸ πάρετε εἰς τιμὴν καλήν. Τὸ δεύτερον τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν διὰ τὸ ἐμπόριον τῆς Θράκης εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἕνα κέρδος καὶ ὅτι πρέπει νὰ καταβληθῇ πᾶσα ἐνέργεια, διότι ἡ Θράκη δὲν δύναται νὰ μείνῃ χωρὶς Τραπέζας. Τρίτον ζήτημα εἶναι τὸ τῶν διατιμήσεων, τοῦτο δὲν θέλω νὰ τὸ συζητήσω καθόλου. Διατιμήσεις εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχουσιν διατὶ τὰς ἐπιβάλετε ἐν Θράκῃ;

§152Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Εἶναι ζήτημα χρόνου θὰ ἐπανέλθουν καὶ ἐδῶ.

§153Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Ὅταν ἐπανέλθουν ἐδῶ τότε ἄς ἐπανέλθουν καὶ εἰς τὴν Θράκην. Μήπως ἔχετε τὴν ἰδέαν ὅτι οἱ ἔμποροι τῆς Θράκης εἶναι ἠθικῶς κατώτεροι τῶν τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος;

§154Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Ὄχι, ἔχω πολὺ καλὴν ἰδέαν περὶ τῶν ἐμπόρων τῆς Θράκης ἀλλὰ ἄλλοι εἶναι ἐκεῖ οἱ ὅροι.

§155Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Δύνασθε νὰ εἰπῆτε τοῦτο διὰ πολιτικὰ ἢ στρατιωτικὰ ζητήματα, ὄχι ὅμως καὶ δι’ ἐμπορικά. Ἄλλως τε δὲν ὠφελοῦν εἰς τίποτε αἱ διατιμήσεις σας. Νὰ σᾶς φέρω ἕν παράδειγμα. Ἔχετε διατιμήσει τὴν ζάχαριν 6 (ἕξ) δραχμὰς τὴν ὀκᾶ, ἐνῷ οἱ ἔμποροί μας πωλοῦν πρὸς 3,80 τὴν ὀκᾶ, δηλ. εἰς κατωτέραν τιμὴν τῆς διατιμήσεως. Ὁ συναγωνισμὸς εἶναι τὸ πᾶν καὶ ὄχι αἱ διατιμήσεις, ὡς βλέπετε.

§156Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Ἄς πάρωμεν ὅμως τὴν κριθήν. Εἰς τὴν ἀγορὰν ὅταν ἐπωλεῖτο εἶχεν ἀνέλθῃ εἰς 22 λεπτά, ἐδιπλασίασαν δὲ τὴν τιμὴν τῶν μὴ διατιμηθέντων ὠνίων. Ἐν Ἀδριανουπόλει ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀστυνομικὴ διάταξις διὰ νὰ τοὺς ἐμποδίσῃ. Εἰς τὸ νὰ ἀρθῇ ἤ νὰ ἐπιβληθῇ σήμερον διατίμησις, αὐτὸ εἶναι ζήτημα πραγματικόν, θὰ ἐφαρμοσθῇ ἀναλόγως τῶν περιστάσεων, ἀλλὰ τὸ νὰ λύσω γενικῶς τὸ ζήτημα, ὅτι δὲν ἐπιβάλλεται εἰς οὐδὲν εἶδος διατίμησις δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα, πρέπει νὰ τὸ ἔχω τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιβολῆς διατιμήσεως, θὰ ἐπιβληθῇ ἀναλόγως τῶν περιστάσεων. Εἰς τὴν Θράκην αἱ ἀνάγκαι εἶναι πολὺ διαφορετικαὶ ἀπὸ τὰς ἀνάγκας τῶν Ἀθηνῶν.

§157Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ διατιμήσεως.

§158Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Ἐννοῶ περὶ διατιμήσεως.

§159Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Διὰ τοὺς αἰσχροκερδεῖς ἔχετε τὸν νόμον περὶ αἰσχροκερδείας, ὥστε ἐάν, μετὰ τὴν κατάργησιν τῶν διατιμήσεων, ἐπέλθῃ ὑψωμὸς δυσανάλογος πρὸς τὸν ὑψωμὸν τοῦ συναλλάγματος, δύνασθε νὰ ἐφαρμόσετε τὸν νόμον αὐτόν.

§160Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Ἐζήτησε προχθὲς ἡ Στρατιωτικὴ Διοίκησις Θράκης νὰ ἀγοράσῃ ὅλον τὸν τυρὸν τὸν εὑρισκόμενον εἰς τὰ ψυγεῖα διότι εἶχεν ἀνάγκην, καὶ ὁ τυρὸς ἐχάθη διότι ἀπέβλεπε τὸ ἐμπόριον εἰς τὰς τιμὰς τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ ἐνόμιζον ὅτι ἐζημιοῦντο νὰ τὸν προσφέρουν εἰς τὸν στρατόν. Ὅταν εὑρέθην πρὸ τοιαύτης καταστάσεως, ἤμην ἠναγκασμένος νὰ ἐπιβάλω διατιμήσεις. Συναινέσαμεν νὰ ἐξαχθῇ τυρὸς κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ὁ τυρὸς ἐπῆγε εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν εἰς τὸ τέλος τῶν ἡμερῶν τοῦ Πάσχα. Ἐγὼ προσωπικῶς συνενοούμην μὲ τὸν στρατὸν καὶ ἐδίδομεν ἀδείας ἐξαγωγῆς καὶ ἐπράττομεν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὸ ἐμπόριον. Ἀλλὰ ἡ ἀστικὴ Θράκη ἐξηγέρθη κατὰ τοῦ μέτρου τούτου. Οἱ Ἀδριανουπολῖται ἐδήλωσαν ὅτι καταστρέφονται, διότι θὰ φᾶνε τὸ κρέας καὶ τὸν τυρὸν ἀκριβώτερον καὶ ἠγέρθη μία ἐπανάστασις. Παλαίουν εἰς τὴν Θράκην δύο στοιχεῖα, ἀφ’ ἑνὸς ἡ παραγωγὴ καὶ οἱ ἔμποροι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ κερδίσουν καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὁ ἀστικὸς πληθυσμὸς ὁ ὁποῖος θέλει νὰ κρατήσῃ ὅλο τὸ ὑλικὸν διὰ νὰ τὸ τρώγῃ ἐφθηνότερον. Μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν τάξεων εὑρισκομένη ἡ διοίκησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀκολουθήσῃ μέσην ὁδόν.

§161ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πόσος εἶναι ὁ ἀστικὸς πληθυσμός;

§162Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. 25% – 75% εἶναι οἱ παραγωγοὶ καὶ οἱ ἔμποροι.

§163Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Δὲν ἐννοῶ νὰ βλάψω κανένα.

§164Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργός τῆς Συγκοινωνίας). Νὰ συνηθίσουν νὰ ἔρχωνται τὰ ἐμπορεύματα εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ὄχι εἰς τὰ ἄλλα μέρη.

§165Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Τώρα νὰ τοὺς συνηθίσωμεν; Εἰς μίαν ὁμαλωτέραν περίστασιν.

§166Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Ὅ,τι δύναται νὰ καταναλωθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα, δὲν θὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν Πόλιν.

§167Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Νὰ καταναλωθῇ μὲ ἕν νόμιμον κέρδος.

§168Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ τὸ καθορίσητε τὸ νόμιμον κέρδος.

§169Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Ὅπως ὅλοι κερδίζουν πολλά, πρέπε! καὶ ὁ ἔμπορος νὰ κερδίζῃ πολλὰ ἵνα δύναται νὰ ἀνταποκρίνηται εἰς τὴν ζωήν. Θέλομεν λογικὸν κέρδος, αἰσχροκέρδειαν δὲν θέλομεν, ἀλλὰ θέλομεν καὶ νὰ μὴ ζημιωθοῦμε. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπὸν νὰ δώσητε μίαν συμπάθειαν καὶ μίαν φροντίδα διὰ τὸν ἐμπορικὸν κόσμον τῆς Θράκης, διότι εἶναι ἄξιος πάσης ὑποστηρίξεως. Ἔπειτα τὸ ζήτημα τῶν Τραπεζῶν, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ συστήσῃ νὰ ἀνοίξουν ἐπὶ τέλους καὶ νὰ ἐργασθοῦν. Δὲν προοδεύει τὸ ἐμπόριον χωρὶς Τραπέζας. Ἐν ἀνάγκῃ νὰ ἔλθῃ τὸ Δημόσιον εἰς διαπραγματεύσεις μὲ ἄλλας Τραπέζας. Καὶ τρίτον τὸ ζήτημα τῶν διατιμήσεων, τὸ ὁποῖον ἐγὼ φρονῶ ὅτι δύναται νὰ καταργηθῇ, διότι μόνον ἐνοχλήσεις παρέχει χωρὶς κανένα λόγον. Πρέπει νὰ ἴδητε πῶς ἐφορμόζονται τὰ ζητήματα τῶν διατιμήσεων, 300 ἄνθρωποι ἐσύρθησαν πρὸ τοῦ πταισματοδικείου, διότι ἐπώλησαν 5 λεπτὰ ἀκριβώτερα. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω περὶ τοῦ ἐμπορίου, οἱ δ’ ἄλλοι συνάδελφοι θὰ εἴπουν περὶ ἄλλων θεμάτων.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κωνσταντόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§171Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἀρχίσω μὲ ἐπίκρισιν πρωτίστως πρὸς τοὺς συναδέλφους μου. Ἔλαβον ὅλοι ὕφος παρακλητικόν, ὡσὰν νὰ ζητῇ ἡ Θράκη ἔλεος ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι 10 μῆνες τώρα ἀφότου κατελήφθη ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ ἡ Θράκη. Αἱ συνθῆκαι, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρέθη ὅταν ἦλθεν ἐκεῖ ἡ Ἑλλὰς εἶναι γνωσταί, ὥστε δὲν πρόκειται πλέον οὔτε πατριωτισμὸν οὔτε αἰσθηματολογίαν νὰ κάμωμεν. Πρόκειται περὶ πραγματικῆς ἀνάγκης. Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν ἐπεδείχθη ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ἡ προσήκουσα στοργὴ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν πληθυσμὸν τῆς Θράκης. Δὲν θέλω διὰ τούτου νὰ εἴπω ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἀγαπᾷ τὴν Θράκην, κάθε ἄλλο, ἀλλὰ ὅτι δὲν ἔδειξε τὸ προσῆκον ἐνδιαφέρον. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἦλθε, ζητεῖ μόνον ὑποχρεώσεις ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τῆς Θράκης, ἀλλὰ δὲν εἴδαμε νὰ γίνεται καὶ τίποτε ἄλλο. Αὐτὸς ὁ τόπος ἀποτελεῖται ἀπὸ πρόσφυγας Ἕλληνας παλιννοστήσαντας, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ πέντε κατὰ συνέχειαν ἔτη ἐδοκιμάσθησαν. Ἔρχεται τὸ Κράτος καὶ δύο μῆνας πρὸ τῆς καταλήψεως τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης στρατολογεῖ 10 ἡλικίας ἐν τῇ Δυτικῇ Θράκῃ ὑπὸ μορφὴν ἐθελοντικῆς στρατεύσεως, πράγματι ὅμως ἐπρόκειτο περὶ ὑποχρεωτικῆς. Κατελήφθη ἡ Ἀνατολικὴ Θράκη. Δὲν πρέπει οὔτε ὑπόνοια νὰ σχηματισθῇ εἰς τὴν συνείδησιν κανενὸς ἐκ τῶν κυρίων πληρεξουσίων ὅτι ἐδείχθη ἀπροθυμία ἢ δισταγμὸς ἢ δὲν γνωρίζω τὶ ἄλλο ἀπέναντι τοῦ γεγονότος τούτου ἐκ μέρους τῶν στρατευσίμων τῆς Θράκης· ἀπεναντίας ἔδειξαν οὗτοι τὴν μεγαλειτέραν προθυμίαν καὶ τὸν πατριωτικότερον ἐνθουσιασμόν. Πρέπει νὰ εὑρεθῇ κανεὶς τὰς Κυριακὰς εἰς τὴν ἐκκλησίαν τῶν χωρίων τῆς Θράκης ὅπου οἱ στρατευθέντες λαμβάνοντες ἄδειαν παρίστανται εἰς τὴν λειτουργίαν παρετεταγμένοι εἰς τὴν δεξιὰν πλευράν, διὰ νὰ ἴδῃ τῆς γρηοῦλες μὲ τὶ χαρὰ καὶ μὲ τὰ μάτια γεμάτα δάκρυα τοὺς κυττάζουν καὶ προσπαθοῦν νὰ τοὺς ἀπολαύσουν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον, ἐκ φόβου νομίζεις, μήπως καὶ δὲν προφθάσουν νὰ χορτάσωσι τὴν ψυχήν των ὥστε οὐδεμία ὑπόνοια ἐπιτρέπεται περὶ τοῦ ἄν οἱ Θρᾶκες ἔδειξαν προθυμίαν νὰ σπεύσωσιν εἰς τὸν στρατόν. Ἀλλὰ συνέβη καὶ συμβαίνει κάτι τὸ ἐντελῶς ἄδικον. Προσκαλοῦνται ἡλικίαι τινές, αἱ ὁποῖαι καὶ προσέρχονται, κατόπιν συλλαμβάνει ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ ἄλλους μὴ ἀνήκοντας εἰς τὰς κληθείσας ἡλικίας καὶ κατὰ συνέπειαν μὴ προσελθόντας καὶ τοὺς λέγει· διατὶ δὲν προσήλθατε, κύριοι; Ἀπαντῶσι: εἴμεθα 30 ἐτῶν λόγου χάριν. Ὄχι εἶσθε 29, ἐμπρὸς εἰς τὸν στρατόν. Μάτην ὁ δυστυχὴς ἀπαγόμενος προσεπιδεικνύει τὰ ἔγγραφά του, τὰ νοφούσιά του ἤ ὅτι ἄλλο ἀποδεικτικὸν τῆς ἡλικίας του ἔχει· τίποτε, ἀπάγεται καὶ δὴ καὶ τιμωρεῖται ὡς μὴ ἐγκαίρως προσελθών. Κύριοι, ἔχοντες ἐπίγνωσιν τῶν ὑπερτάτων ἀναγκῶν τῆς χώρας, δὲν ἠθελήσαμεν οὔτε ὑπαινιγμὸν νὰ κάμωμεν περὶ τοῦ ἀτόπου τούτου, ἀλλὰ τὰ παράπονα πληθύνονται καθημερινῶς καὶ ἔχομεν νομίζω ὑποχρέωσιν, ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ τούτου νὰ δώσωμεν κἄποιαν προσοχὴν εἰς τὰ παράπονα ταῦτα. Βεβαίως ὁ πληθυσμὸς τῆς Θράκης ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκτελεῖ τὸ καθῆκον του ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ σχηματισθῇ ἐν τῇ ψυχῇ τῶν Θρακῶν ἡ ὑπόνοια ὅτι πρόκειται περὶ συστηματικῆς πιέσεως. Ὑπάρχει μέσον καταλληλότατον διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν ἡλικιῶν. Εἶναι τὰ νοφούσια.

§172Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κάποιος συνάδελφός σας σᾶς εἶπεν ὅτι τὰ νοφούσια εἶχον νοθευθῆ.

§173Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν τὰ νοφούσια εἶναι ψευδῆ, ὑπάρχουν τὰ βαπτιστικά, τὰ μητρῷα, αἱ ἀποφάσεις τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Συμβουλίων, τὰ κοινοτικὰ ἔγγραφα τὰ ἐνδεικτικὰ τῶν σχολείων καὶ τόσα ἄλλα· ὅλα αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψεύδωνται, κύριοι.

§174Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἐπιτροπὴ ἐκδικάζουσα τὰς ἐνστάσεις;

§175Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· τρεῖς ἀξιωματικοὶ πιάνουν τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τῆς βίας τοὺς ἀναγκάζουν νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὴν ἡλικίαν, τὴν ὁποίαν αὐτοί, οἱ τῆς ἐπιτροπῆς, θέλουσι.

§176Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Μὲ συγχωρεῖτε, ἐγὼ θὰ λύσω τὸ ζήτημα. Τοῦτο ἔχει ὡς ἑξῆς. Εἰς τὴν Θράκην ἐφηρμόσθη ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἐφηρμόσθη καὶ εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ εἰς ὅλα τὰ μέρη. Εἶναι ὁ νόμος 425 τοῦ 1915, καθ’ ὅν, κατὰ τὸ ἄρθρον 14, ἐὰν ἡ ἡλικία τῶν ἐγγραφέντων εἰς τὰ μητρῷα τῶν ἀρρένων δὲν ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν προσαγομένων ἐγγράφων αὕτη ὁρίζεται ὑπὸ εἰδικοῦ στρατολογικοῦ συμβουλίου. Αὐτὸ ἔγινε καὶ εἰς τὴν Θράκην. Ἡ ἐπιτροπὴ εἰς 5 ἄτομα δὲν ἐνόμισεν ὅτι εἶχεν ἀποδεδειγμένην τὴν ἡλικίαν τῶν ἐκ τῶν ἐγγράφων καὶ ἔκρινεν ἐξ ὅσων στοιχείων ἠδύνατο νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Εἶναι πιθανὸν ἡ ἐξέτασις τῶν ἐπιτροπῶν νὰ μὴ εὐαρεστήσῃ τινάς. Τὶ νὰ κάμωμεν. Καὶ ἐγὼ ἤκουσα παράπονα εἰς τὸ Δεδεαγὰτς καὶ μοῦ ἔδοσαν 5–6 ἀναφορὰς διὰ τῶν ὁποίων παραπονοῦνται ὅτι ἡ ἡλικία των ἐκρίθη μικροτέρα, αὐτὰ ὅμως εἶναι λεπτομέρειαι καὶ δὲν δύνανται νὰ ἀναχθῶσιν εἰς ζήτημα γενικόν.

§177Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ σωφρονέστατος Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης ἐμετρίασε ὁπωσδήποτε τὰ παράπονα καὶ ἠλάττωσε τὸ κακόν, ἀλλὰ συνέβησαν ἀρκετὰ ἄτοπα νομίζω, κύριε Ὑπουργέ. Μεμονωμένα εἶναι ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀλίγα. Θὰ σᾶς ἀναφέρω οἰκεῖον παράδειγμα ἀνεψιός μου (δὲν διστάζω νὰ τὸ εἴπω) 17 ἐτῶν, μαθητὴς προοριζόμενος διὰ τὴν Αʹ τάξιν τοῦ Γυμνασίου συνελήφθη ἐν Σαράντᾳ Ἐκκλησίαις καὶ ἐνεδύθη τὸ χακί. Δὲν ἐκάμαμεν ἐν τούτοις οὐδὲν παράπονον, καὶ τὸ παιδὶ ὑπηρετεῖ ἀκόμη σήμερον καὶ δὲν παρεπονέθημεν, διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι ἀποφεύγομεν τὰς ὑποχρεώσεις. Ὥστε ἔγιναν αὐθαιρεσίαι εἰς τὸν νομὸν τοὐλάχιστον τῶν Σαράντα Ἐκκλησιῶν.

§178Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Λάθη, ὄχι αὐθαιρεσίαι.

§179Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· ἐπιμένω αὐθαιρεσίαι, διότι τοὺς συνελάμβανον μὲ τραμπουκισμόν. Κύριοι, ἐὰν διὰ τὴν ἐπίλοιπον Ἑλλάδα ἡ ἐκτέλεσις τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως εἶναι καθῆκον ἀπορρέον ἐκ τῆς ἀκριβοῦς ἐπιγνώσεως τῶν ἀναγκῶν καὶ τῶν περιστάσεων, τὰς ὁποίας διέρχεται τὸ ἔθνος, διὰ τὴν Θράκην τοῦτο περιβάλλεται καὶ μὲ μίαν ἰδιαιτέραν αἴγλην καὶ ἀποτελεῖ κάτι τὸ ἐντελῶς ἐξαίρετον. Ἡ Θράκη δὲν ἀποφεύγει τὴν στράτευσιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ μείνωσιν καὶ ἄνθρωποι διὰ νὰ καλλιεργήσωσι τὴν γῆν. Διότι ἐξ ἴσου πατριωτικὸν ἔργον θὰ ἐπιτελέσωσι καὶ οὗτοι.

§180Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μὰ πόσα λάθη ἔγινον;

§181Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ πρᾶγμα δὲν πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ ἐκ τοῦ πόσον εἶναι, ἀλλὰ ἐκ τοῦ ποία εἶναι ἡ ἐπήρεια.

§182Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐγεννήθησαν ὑπόνοιαι περὶ τῆς γνησιότητος τῶν προσκομιζομένων ἐγγράφων, καὶ αὐτοὶ ἐνόμισαν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀπὸ κακοῦ συνειδότος κάμνει καταχρήσεις.

§183Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἄνθρωποι προσέρχονται μὲ εὐχαρίστησιν, διατὶ νὰ τοὺς ψυχράνωμεν τὸν ζῆλον;

§184Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὸ ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι γενικεύοντες τὴν συζήτησιν ὅπως τὴν γενικεύετε, διαπράττετε εἰς βάρος τῶν Θρακῶν παρεξηγήσεις. Πρέπει νὰ ὁμολογήσω καὶ εἶμαι εὐτυχὴς νὰ τὸ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία εὐγνωμόνως βλέπει τὴν προθυμίαν καὶ τὸν ζῆλον, μὲ τὸν ὁποῖον προσέρχονται οἱ Θρᾷκες, ὥστε νομίζω ὅτι ἀδικεῖτε αὐτούς, διότι εἰμπορεῖ νὰ δοθῇ ἡ ἔννοια ὅτι ἡ γενίκευσις τῆς συζητήσεως ἀφίνει τὴν ὑπόνοιαν ὅτι οἱ Θρᾷκες δὲν προσέρχονται μὲ τὸν ζῆλον, μὲ τὸν ὁποῖον πράγματι προσέρχονται καὶ εἶμαι εὐτυχὴς νὰ τὸ δηλώσω.

§185Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀδικῶ τοὺς Θρᾶκας, ἀπεναντίας κηδόμενος αὐτῶν, προλαμβάνω τὴν παρεξήγησιν ἡ ὁποία δύναται νὰ δημιουργηθῇ εἰς τὴν ψυχήν των, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀδικία εἰς βάρος των. Λέγω ὅτι δὲν πρέπει νὰ τίθεται ὑπὸ ἀμφισβήτησιν ἡ δικαιοσύνη, ἡ ἀκεραιότης καὶ ἡ ἀμεροληψία τοῦ ἐπισήμου Κράτους. Ἔπειτα εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ὑπεσχέθη τὸ Κράτος δάνειον 9 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν Ἀνατολικὴν Θράκην καὶ 7 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν Δυτικήν, διότι μόνον διὰ δανείων θὰ ἠδύνατο νὰ ἀνακύψῃ ὁ τόκος. Μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν ἔγινεν ἀπολύτως τίποτε. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τελευταίως μὲ τὸν θρασύτερον τρόπον ἐδήλωσε δι’ ὀλίγων γραμμῶν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι κλείει τὰ ὑποκαταστήματα εἰς τὰς διαφόρους πόλεις τῆς Θράκης. Αὐτὴ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἶναι ἄτομον, εἶναι κρατικὸς θεσμός, εἶναι κοινωνικὴ ὀργάνωσις; Τὶ εἶναι τέλος πάντων καὶ ἔχει τὴν τόλμην νὰ φέρηται οὕτω ἀπέναντι τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Καὶ διατὶ κλείει τὰ ὑποκαταστήματα; Διότι δὲν ἔχει, λέγει ὑπαλλήλους. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν ἀπαλλαγὴν ἐκ τῆς θητείας τῶν ὑπαλλήλων τῆς Τραπέζης, ἀλλὰ νὰ φροντίσῃ νὰ ἐξεύρῃ, νὰ δώσῃ δεκαπλασίους μισθοὺς καὶ νὰ τοὺς εὕρῃ. Διατὶ λέγεται «Ἐθνικὴ Τράπεζα»; Διὰ νὰ καρποῦται τὸν τίτλον καὶ νὰ δημοσιεύῃ ἀπολογισμοὺς μὲ παχέα γράμματα καὶ ἔτι παχύτερα κέρδη;

§186Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διότι λέγεται Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν σημαίνει ὅτι εἶναι ὀργάνωσις τοῦ κράτους, διότι τὰ κεφάλαιά της δὲν ἀνήκουν εἰς τὸ Κράτος, ἀλλ’ εἰς τοὺς μετόχους. Ἔπειτα ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω ὅτι οἱ ὑπάλληλοι μιᾶς Τραπέζης καὶ δὴ τῆς περιωπῆς τῆς Ἐθνικῆς, δὲν δημιουργοῦνται ἀπὸ τῆς μιᾶς στιγμῆς εἰς τὴν ἄλλην καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι εὔκολον, ὅταν στερηθῇ ἑνὸς μεγάλου ἀριθμοῦ ὑπαλλήλων, νὰ τοὺς ἀντικαταστήσῃ δι’ ἄλλων, οἱ ὁποῖοι νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσωσιν ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦν εἰδικὰς γνώσεις καὶ εἰδικὴν πεῖραν. Εἶναι περιττὸν λοιπὸν νὰ καταφέρεσθε ἐναντίον μιᾶς Τραπέζης, ἡ ὁποία δὲν εἶναι Τράπεζα τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ καλεῖται Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία ὅμως μεγάλας ὄντως ὑπηρεσίας παρέχει εἰς τὸν τόπον.

§187Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δέχομαι τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθοῦν ὑπάλληλοι ἱκανοὶ ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην. Δύναται ὅμως ἡ Τράπεζα νὰ περικόψῃ μέρος τοῦ προσωπικοῦ της ἀπὸ ἄλλα ὑποκαταστήματα διὰ νὰ ἐξοικονομήσῃ καὶ τὴν Θράκην. Τοῦτο εἶναι δυνατόν.

§188Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργὸς, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Αὐτὸ βεβαίως.

§189Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄν ἐκμεταλλεύεται ἤ μὴ τὸν τίτλον της ὡς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐγὼ νομίζω ὅτι κάμνει κατάχρησιν τοῦ τίτλου τούτου.

§190Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πρέπει νὰ εἶναι κανεὶς πολὺ ἁπλοϊκός, ἐπειδὴ λέγεται Ἐθνικὴ Τράπεζα, νὰ νομίζῃ ὅτι ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος.

§191Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι καὶ τόσον πολὺ ἁπλοϊκός, διότι ἐγὼ νομίζω ὅτι ἐφαρμόζεται καὶ ἐδῶ ἡ παροιμία. «ἀλλοῦ τὰ κακαρίσματα καὶ ἀλλοῦ γεννοῦν οἱ κόττες». Λέγεται Ἐθνικὴ Τράπεζα καὶ ὡς Ἐθνικὴ μεριμνᾷ εἰς τὸν κόσμον καὶ μόνον τὸ Ἔθνος δὲν ὠφελεῖται τίποτε ἐξ αὐτῆς. Θὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, θὰ τὸ ἀπαιτήσωμεν ἐν ἀνάγκῃ διότι ἀποτελοῦμεν, νομίζω, καὶ ἡμεῖς τὸ Κράτος, νὰ θελήσῃ νὰ ἐπιβληθῇ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὥστε νὰ δεχθῇ νὰ κρατήσῃ τὰ ὑποκαταστήματά της ἀνοικτά, τὰ ὁποῖα σημειωτέον δὲν ἐλειτούργησαν ἀκόμη, διότι τὸ δάνειον εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη νὰ δοθῇ. Πρέπει νὰ τὸ ἐνοήσῃ ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς κόσμος, ὅτι κάθε δραχμή, ριπτομένη μέσα εἰς τὸ Θρακικὸν ἔδαφος, εἶναι σπορά, ἥτις θὰ ἀποδώσῃ ἑκατὸν φορὰς περισσότερον τὸν καρπὸν της, καὶ ὅτι μόνον διὰ τῆς καλλιεργείας τῆς γῆς καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ θρακικοῦ ἐδάφους, θὰ λύσωμεν καὶ τὸ πολυθρύλητον ζήτημα τοῦ συναλλάγματος. Διότι αὐτό, καὶ ἄν ἀρθοῦν ἀκόμη τὰ προσωρινὰ αἴτια, πάλιν θὰ ἐξακολουθῇ νὰ ἀποτελῇ τὸν γόρδιον δεσμὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ἐφ’ ὅσον ἡ εἰσαγωγὴ θὰ εἶναι πολλαπλασίως μεγαλειτέρα τῆς ἐξαγωγῆς. Μόνον ἄν καλλιεργήσωμεν τὴν γῆν ἐκείνην, τὸν ἀπέραντον σιταρότροφον κάμπον τῶν μωρεῶν καὶ τῆς μετάξης, τὰς πεδιάδας τῶν ἀμπελώνων καὶ τῆς κτηνοτροφίας, μόνον οὕτω θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὥστε δὲν εἶναι μόνον κρατικὴ ὑποχρέωσις, δὲν εἶναι μόνον στοιχειώδης ὑποχρέωσις τοῦ κράτους ἀπέναντι τῶν κυβερνωμένων ὑπ’ αὐτοῦ δὲν εἶναι μόνον ἀλληλεγγύη κρατική, δὲν εἶναι μόνον ζήτημα φιλανθρωπίας ἐκ μέρους εὐημερούντων ὁπωσδήποτε ἀδελφῶν ἀπέναντι δεινοπαθησάντων, ἀλλ’ εἶναι καὶ ζήτημα πρακτικῆς ἀνάγκης ἀμέσου ὠφελείας κρατικῆς. Καλλιεργοῦντες τὴν Θράκην πλουτίζομεν αὐτὴν τὴν Ἑλλάδα. Καὶ εἶπον προηγουμένως καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὅπως ὁ χύνων τὸ αἷμα του χαράσσει μὲ αὐτὸ ἀνεξιτήλως τὰ σύνορα τῆς Μεγάλης Πατρίδος, οὕτω καὶ ὁ καλλιεργῶν τὴν γῆν καὶ μάλιστα τὴν Θρακικήν, χύνει τὸν τίμιον ἱδρῶτά του διὰ νὰ βλαστήσῃ καὶ καρποφορήσῃ τὸ εὐθαλὲς δένδρον τῆς εὐτυχίας καὶ τῆς εὐημερίας τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πρέπει νὰ δώσωμεν τὴν πρέπουσαν σημασίαν, νὰ ἐπιστήσωμεν ὅλην τὴν προσοχήν μας ἐπὶ τῆς γεωργικῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς Θράκης, παρέχοντες ὅλα τὰ μέσα εἰς τοὺς φιλοτίμους κατοίκους της διὰ τὴν ἀρτιωτέραν ἐκμετάλλευσίν της. Καὶ τότε ὁ Θρᾶξ, ὁ μένων καὶ ἀσχολούμενος διαρκῶς μὲ τὸν ἀγρόν του, θέτων τὸ ἡλιοκαϋμένο χέρι του ἐπάνω εἰς τὸ ἄροτρον καὶ στριφογυρίζων τὴν βουκέντραν, ὅπως ἔλεγεν ὁ μέγας Ἰταλὸς Καρντοῦτσε, θὰ δύναται, ἀναπολῶν τοὺς μαχητὰς τῆς πατρίδος, νὰ φωνάζῃ καὶ αὐτός. «Ἐμπρὸς Ἑλλάδα, ἴσα!». (Χειροκροτήματα).

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Χατζηλίας ἔχει τὸν λόγον.

§193Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ὡμίλησα εἰς τὰς προηγουμένας συνεδριάσεις διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ἀνοίγματος τῶν Τραπεζῶν τῆς Θράκης καὶ ἰδίως εἰς τὸ Σουφλὶ καὶ ὑπεσχέθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι θὰ λάβῃ μέτρα διὰ νὰ ἀνοιχθῇ ἡ Τράπεζα, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δηλώσῃ τὶ μέτρα ἔλαβε.

§194Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ θὰ δηλώσω.

§195Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Περιμένωμεν τέλος πάντων.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης ἔχει τὸν λόγον.

§197Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργὸς Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Κατωρθώθη διὰ τῆς παρατάσεως τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἐπερωτήσεως νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκουσθῶσιν ἀπὸ πλήρους τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τὰ ζητήματα τῆς Θράκης. Εἶμαι εὐτυχὴς ὅτι πρῶτος ἐγώ, ὡς Ὑπουργὸς καὶ Διοικητὴς τῆς Θράκης, ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἑλληνικῆς Ἐθνοσυνελεύσεως θὰ ὁμιλήσω ἐπισήμως καὶ θὰ ἐξάρω τὴν μεγάλην ἀπόκτησιν τῆς Θράκης. Ἀλλ’ ὡς ἔρχεται τὸ πρᾶγμα, ἔρχεται δι’ ἐπερωτήσεως καὶ εἶμαι ὑπόχρεως νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν καὶ καθ’ ἣν σειρὰν ἐτέθησαν. Ἡ ἀνάπτυξις ἐγένετο ἐπὶ τῶν ζητημάτων ὅσα ἀναγράφονται εἰς τὴν ἐπερώτησιν καὶ ὡς ἀκόμη μὴ ἀναγεγραμμένου, τοῦ ἀναφερομένου εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας καὶ τὴν ὑπαλληλίαν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ ἐπὶ τούτου νὰ ἀποκτήσω καὶ ἀπὸ τούτου νὰ ἀρχίσω. Εἶναι ὁμολογημένον καὶ ἀπὸ τοὺς ἐπερωτῶντας ἀξιοτίμους συναδέλφους ὅτι ἡ Θράκη περιῆλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀφ’ οὗ διῆλθε κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἀπὸ ἐπανειλημμένας καταστροφὰς καὶ ἐρημώσεις. Ἡ συμπλήρωσις τῶν ἐρημώσεων ἦτο ἡ στρατολογία τοῦ Ταγιὰρ διὰ τὴν Ἀνατολικὴν Θράκην. Καὶ ὅταν περιῆλθεν ἡ Ἀνατολικὴ Θράκη εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν εὑρέθη κανὲν στοιχεῖον δυνάμενον νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις τῆς Ἑλληνικῆς ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν. Καὶ ἤρχισαν αἱ Ἑλληνικαὶ ὑπηρεσίαι ὡς ἀπὸ τοῦ μηδενός. Καὶ ὅταν ἀπεφασίσθη νὰ μεταβῶ ἐγὼ εἰς τὴν Θράκην, ἐζήτησα νὰ λάβω πληροφορίας, πρὶν ἐκκινήσω ἐντεῦθεν, ἐπὶ τῆς καταστάσεως, εὑρέθην πρὸς ἑνὸς μακροσκελοῦς ἐγγράφου τοῦ προκατόχου μου κ. Ξυδάκη, διὰ τοῦ ὁποίου παρεπονεῖτο ἐκεῖνος ὅτι ἔλειπεν ἡ πλειοψηφία τῶν ὑπαλλήλων ὅλων τῶν κλάδων, καὶ ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ κινηθῇ, διότι δὲν εἶχεν ὑπαλλήλους. Σημειώσατε ὅτι ὁ κ. Ξυδάκης μετέβη εἰς τὴν Θράκην ἀμέσως μετὰ τὴν 1ην Νοεμβρίου. Μοὶ ἐχρησίμευσεν ὡς βάσις τῶν σκέψεών μου τὸ ἔγγραφον τοῦ κ. Ξυδάκη καὶ αἱ ἐπ’ αὐτοῦ σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἔβλεπον ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διοικηθῇ ἡ Θράκη διὰ μονίμων ὑπαλλήλων διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπαιτουμένων ὑπαλλήλων εἶναι μέγας, τὸ κέντρον δὲ δὲν ἐπήρκει ἵνα ἀποσπάσῃ τὸν ὅλον ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Θράκης, καὶ ἐσκέφθην νὰ στρατολογήσω ὑπαλλήλους ἐντεῦθεν, καὶ ἐστρατολόγησα προσωρινοὺς ὑπαλλήλους, ὅσους, ἠδυνήθην νὰ εὕρω οἱ ὁποῖοι ἐνόμιζον ὅτι ἦσαν κατάλληλοι διὰ τὸ ἔργον. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶσιν οἱ κ.κ. συνάδελφοι ὅτι ὁ προσωρινὸς ὑπάλληλος ἐξ οἱασδήποτε καὶ ἂν προέρχεται τάξεως, καὶ ὁσονδήποτε μελετημένος καὶ εὐφυὴς καὶ ἄν εἶναι πάντως ἔχει ἀνάγκην χρονικοῦ τινος διαστήματος, διὰ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τοὺς κανόνας τοὺς ὑπηρεσιακοὺς καὶ νὰ γίνῃ ὑπάλληλος κατάλληλος. Μετέβη ἐκεῖ μὲ προσωρινοὺς ὑπαλλήλους, καὶ ὅταν μετέβην ἐκεῖ εὗρον ὅτι δὲν ἐπήρκει ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους προσέλαβον ἐντεῦθεν, καὶ ἠναγκάσθην νὰ δημοσιεύσω εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς Πρωτευούσης προκήρυξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐκάλουν τοὺς ἐπιθυμοῦντας νὰ ἀναλάβωσι ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Θράκην. Προσθέσατε εἰς ταῦτα ὅτι ὑπῆρχε καὶ τάξις ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι εἶχον καὶ ἔχουσι μίαν ἐπιθυμίαν, ἐπιθυμίαν ὑποβοηθουμένην καὶ ἐντεῦθεν, νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα. Ὑπὸ τοιαύτην κατάστασιν ἀνέλαβον τὴν διοίκησιν, ἐνόμισα δὲ—κατέβαλον δὲ καὶ προσωπικοὺς ἀγῶνας διὰ τὴν μόρφωσιν τῶν ὑπαλλήλων—ὅτι θὰ ἔφθανον εἰς ἕν τέρμα, καὶ ὅτι ἠδυνάμην νὰ εἴπω ὅτι μὲ τὴν ὑπαλληλικὴν αὐτὴν ὀργάνωσιν ἠδυνάμην νὰ φθάσω εἰς κάποιον καλὸν ἀποτέλεσμα, ὅτε ἡ ἐπιστράτευσις μοῦ ἀνέκοψε τὸ ἔργον, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον μὲ ἠνάγκασε νὰ ἐπιταχύνω τὸ εἰς Ἀθήνας ταξείδιόν μου, διότι ἡ στρατολογία τῶν ἡλικιῶν ἀπὸ τοῦ 1913 βʹ καὶ ἐντεῦθεν μοῦ ἀνεκάλεσε 140 ὑπαλλήλους. Ἐνοεῖτε, ὅταν εἰς μίαν τοιαύτην Διοίκησιν ἀφαιρεθῶσι 140 ὑπάλληλοι, τὶ εἶναι. Μοῦ ἀφῄρει δὲ καὶ 65 ἐκ τῶν παλαιῶν ἡλικιῶν καὶ τοιουτοτρόπως ἔμεινεν ὅ,τι δὲν ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ τὸ τελείως χρήσιμον ἐκεῖ. Κατόπιν δέ, ὅτε ἐλύθη τὸ ζήτημα ὅτι δύνανται νὰ παραμείνωσι οἱ ἔχοντες τὴν ἡλικίαν τοῦ 1913αʹ, οἵτινες ἀνήρχοντο περίπου εἰς 65, ἔμειναν 39. Ἀλλὰ καὶ τότε ἐγὼ εὑρεθεὶς πρὸ τοῦ διλήμματος ἢ νὰ χαρακτηρισθῶ ὡς λιποτάκτης καὶ ἐγκαταλείψω τὴν Θράκην αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἢ νὰ ἐξασφαλισθῶ, μεταβαίνων ἐκεῖ ἄνευ τοῦ ἀναγκαίου ἀριθμοῦ καὶ τοῦ ἀναγκαίου ποιοῦ τῶν ὑπαλλήλων νὰ ἐξασφαλίσω μίαν ἀποτυχίαν, ἐσκέφθην ὅτι πρέπει νὰ ἐξοικονομήσω, ὅπως εἶναι δυνατόν, τὰ πράγματα καὶ διαπράττων νέαν στρατολογίαν προσωρινῶν ὑπαλλήλων νὰ μεταβῶ ἐκεῖ διὰ νὰ συνεχίσω τὴν διοίκησίν μου. Ταῦτα δὲν εἶναι ζητήματα ἀφορῶντα μόνον τὸν τρόπον τῆς στρατολογίας τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλ’ εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῶν περαιτέρω ἐργασιῶν, καὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς ἀνοικοδομήσεως καὶ τῶν γεωργικῶν καὶ πάσης ἄλλης ἐργασίας σχετικῆς, μὲ τὰς ἀνάγκας τῆς Θράκης. Εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ γνωρίσουν οἱ κύριοι συνάδελφοι ὅτι τὰ ἐμπόδια δὲν προῆλθον ἐξ ἐλλείψεως ἐνδιαφέροντος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν Θράκην, ἀλλὰ προῆλθον ἐξ ἐθνικῶν λόγων ὑπερτέρων, πρὸ τῶν ὁποίων πᾶσαι αἱ ἄλλαι ἀνάγκαι ἔπρεπε νὰ ὑποκύψωσιν. Ἀλλὰ περαίνων οὕτω τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ εἰσερχόμενος εἰς τὰ ζητήματα τῆς ἐπερωτήσεως, νομίζω ἀναγκαῖον πρὶν ἢ ἀπαντήσω εἰς τὴν πρώτην ἐπερώτησιν νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν τὴν ὅλην κατάστασιν τοῦ ἐποικισμοῦ, διὰ νὰ δύναται νὰ κρίνῃ περὶ τῶν συντελεσθέντων μέχρι τοῦδε ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἔργων. Τελευταῖαι ἀκριβεῖς καταστάσεις δοθεῖσαί μοι πρὸ ὀλίγου, ἀκριβεῖς διότι ἀναφέρονται εἰς καθ’ ἕκαστον χωρίον, εἶναι ὅτι ἐπαλιννόστησαν εἰς τὴν Θράκην 31.106 οἰκογένειαι, ἤτοι ἄτομα 119.819. Πλὴν τούτων ἔχομεν 973 οἰκογενείας προσφύγων μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἥν συνετάχθη ἡ κατάστασις αὕτη, ἐκ Βουλγαρίας, ἤτοι ἄτομα 3.454 καὶ ἕπεται συνέχεια, ἔχομεν δ’ ἐπίσης 2.490 οἰκογενείας, ἤτοι ἄτομα 8.252, ἐκ τοῦ Καυκάσου καὶ Πόντου. Ἐκ τοῦ συνόλου τῶν οἰκογενειῶν τούτων ἔχουσι κριθῆ ὅτι πρόκειται περὶ ἀπόρων οἰκογενειῶν 15.000 περίπου. Ὁ ὑπολογισμὸς εἶναι 15.250 ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ εἶναι ἀκριβὴς μέχρις ἑνός, καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον 15.000 περίπου.

§198Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Πόσαι οἰκογένειαι εἶναι ἐκ τοῦ Καυκάσου καὶ πόσα ἄτομα;

§199Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Εἶπον, ἐκ τοῦ Καυκάσου καὶ Πόντου 2.490 οἰκογένειαι ἤτοι ἄτομα 8.252.

§200Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Δηλαδὴ ἑκάστη οἰκογένεια ἀπὸ πόσα ἄτομα ἀποτελεῖται;

§201Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Περὶ τὰ 4 ἄτομα ἑκάστη.

§202Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ἐρωτῶ, διότι αἱ οἰκογένειαι, αὗται, αἱ ὁποῖαι ἦλθον ἀπετελοῦντο ἑκάστη ἀπὸ 6–7 ἄτομα, ἀλλ’ οἱ θάνατοι, οἱ ὁποῖοι συνέβησαν ἐλλείψει ἰατρῶν περιθάλψεως καὶ ἄλλων μέσων εἰς τὴν Θράκην ἔφερον αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα. Εἶναι συγκεκριμένη ἡ ἐρώτησίς μου.

§203Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Μὲ τὴν παρατήρησιν ὅτι πρέπει νὰ κάμητε μίαν διόρθωσιν τῶν δηλώσεών σας αὐτῶν, ὅτι ἡ μείωσις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν οἰκογενειῶν, ἡ ὁποία ἐπῆλθε, δὲν ἐπῆλθε ὁλόκληρος ὅπως τὴν ὑπολογίζητε, ἀφ’ ἧς ἦλθον εἰς Θράκην οἱ Καυκάσιοι, ἀλλὰ πρόκειται περὶ μειώσεως λαβούσης χώραν καὶ εἰς ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος, καὶ κατὰ τὴν διαδρομήν των ἀπὸ τοῦ Καυκάσου εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§204Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ὄχι, καὶ εἰς τὴν Θράκην διότι ἀπεδεκατίσθησαν εἰς τὴν περιφέρειαν τὴν ἰδικήν του.

§205Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν παλιννοστησάντων εὑρέθησαν οἰκίαι εἰς καλὴν κάπως κατάστασιν 16.734, ἡμικατεστραμμέναι καὶ χρήζουσαι μεγάλης ἐπισκευῆς 8.412 καὶ τελείως κατεστραμμέναι ὑπαρχόντων μόνον τῶν θεμελίων 12.057. Τὸ ἔργον τῆς διοικήσεως ἦτο νὰ στεγάσῃ 31.000 οἰκογενείας εἰς τὴν Θράκην καὶ ζητεῖται αὕτη νὰ ἔχῃ συμπληρωθῇ ἐντὸς 10 μηνῶν, ἐκ τῶν ὁποίων οἰκογενειῶν 15.000 εἶναι ἄποροι, δηλαδὴ διὰ δαπανῶν τοῦ κράτους. Καὶ ἡ Ἑλληνικὴ διοίκησις ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὴν Θράκην μέχρι σήμερον μέχρι τέλους Μαρτίου ἐπεσκεύασεν ἐν τῷ Νομῷ Ἀδριανουπόλεως 625 οἰκίας, ἐν τῷ νομῷ Καλλιπόλεως 296, ἐν τῷ νομῷ Ραιδεστοῦ 680, ἐν τῷ νομῷ Ἕβρου 21, ἐν τῷ νομῷ Σαράντα Ἐκκλησιῶν 606, τὸ ὅλον 2228. Ἀνωκοδόμησε δὲ ἐν τῷ Νομῷ Καλλιπόλεως 140, ἐν τῷ νομῷ Ραιδεστοῦ 150, ἐν τῷ νομῷ Σαράντα Ἐκκλησιῶν 160 κ.λ.π.

§206ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐπεσκέφθητε ὑμεῖς τὰ μέρη αὐτὰ καὶ εἴδατε τὰ τοιαῦτα οἰκήματα τὶ εἴδους εἶναι;

§207Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Εἶναι οἰκήματα, τὰ ὁποῖα στοιχίζουν 1300 δραχμὰς τὸ ἕν.

§208Ο ΑΥΤΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δυνατὸν νὰ στοιχίζουν 1300 δραχ. τὸ ἕν ἀλλὰ δὲν τὰς ἀξίζουν.

§209Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Αὐτὸ σᾶς λέγω καὶ ἐγὼ ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀξίζουν περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι στοιχίζουν, καὶ στοιχίζουν 1300 δραχ. ἕκαστον. Ἐξ αὐτῶν τὰ 2100 διετέθησαν διὰ τοὺς παλιννοστήσαντας καὶ τὰ 148 διὰ τοὺς Καυκασίους. Θέλετε τὴν δαπάνην τῆς κατασκευῆς αὐτῶν;

§210ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ τοῦ προσωπικοῦ, ἐὰν εἶναι δυνατόν.

§211Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Αὐτὴν τὴν σημείωσιν δὲν τὴν ἔχω, ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν δαπάνην ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει) «Δαπάνη στεγάσεως κλπ.». Διὰ τὴν κατασκευήν, 1300 δραχ. διὰ δὲ τὴν ἐπισκευήν, 240, εὑρίσκονται δὲ ὑπὸ κατασκευὴν 179 οἰκίσκοι καὶ ὑπὸ ἐπισκευὴν 1500. Παρενεβλήθησαν εἰς τὴν πρόοδον τοῦ ἔργου ἐμπόδια ἐκ τῆς κειμένης νομοθεσίας πλὴν τῶν ἐμποδίων τῶν χρηματικῶν, ἐμπόδια τοῦ λογιστικοῦ νόμου, διότι ἐργασία γίνεται οὐχὶ διὰ δημοπρασίας, καθ’ ὅσον πρέπει νὰ ὑπάρχωσι τὰ χρήματα εἰς χεῖρας τῶν διευθυνόντων τὴν ἐργασίαν ὑπαλλήλων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰμὴ νὰ ἐκδίδωνται τὰ ἐντάλματα ἐπ’ ὀνόματι δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκδοθῶσιν ἐπ’ ὀνόματι δημοσίου ὑπαλλήλου ἐντάλματα εἰμὴ εἰς ποσὸν πενταπλάσιον τοῦ μηνιαίου μισθοῦ του. Ἠναγκάσθην δὲ ἐγὼ ἵνα ἐπισπευθῇ ἡ ἐργασία νὰ διαπράξω ὑπερπήδησιν τῶν διατυπώσεων αὐτῶν ἵνα φθάσω εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔργου, ἀλλὰ καὶ ταῦτα δὲν ἠδυνήθην νὰ πραγματοποιήσω, διότι ἔληξε τὸ ἔτος καὶ ἐκ τῶν χρημάτων τοῦ εἰδικοῦ ταμείου τῆς Θράκης νὰ δαπανήσω 500.000 δραχμῶν διὰ τῶν ὁποίων ἐπέτυχον τὴν κατασκευὴν 500 σηροτροφικῶν οἰκίσκων ἵνα ἐξασφαλισθῇ ἡ σηροτροφία τῆς Θράκης, ἡ ὁποία ὡς σᾶς ἔλεγον, θὰ ἔχῃ ἀξίαν ὀκτὼ ἕως δέκα ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Καὶ ἤδη εἶναι ἑτοίμη ἡ ἐργασία διὰ τὴν κατασκευὴν 3.500 οἰκίσκων καὶ τὴν ἐπισκευὴν 5.500. Ἡ ἐργασία αὐτὴ ἔχει ἀνάγκην προσωπικοῦ εἰδικοῦ καὶ τὸ χρῆμα ἕτοιμον, ἀλλὰ τὸ προσωπικὸν ἠλατώθη ἀντὶ νὰ αὐξηθῇ, διότι ἐνῷ δὲν εἴχομεν μηχανικοὺς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ εἴχομεν περισυλλέξῃ τοιούτους ἔξω τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας μᾶς ἐπῆρε καὶ ἡ ἐπιστράτευσις 7 μηχανικούς.

§212Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Δὲν χρειάζεται μηχανικοὺς ἡ ἐργασία αὕτη.

§213Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Τὶ χρειάζεται τὸ γνωρίζει ἡ Διοίκησις. Ἐγὼ θὰ κάμω τὸν μηχανικόν; Ἀλλ’ ἐνῷ δὲν εἴχομεν ἐπαρκεῖς μηχανικοὺς μᾶς ἐπῆρεν ἡ ἐπιστράτευσις καὶ 7–ὡς εἶπον–καὶ τώρα μᾶς ἐλέγχετε διατὶ δὲν προχωροῦμεν. Πῶς νὰ προχωρήσωμεν; Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις εἰς τὴν ἐπερώτησιν τὴν πρώτην.

§214ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἰς τὴν Καλλίπολιν ἔχομεν 250–300 μηχανικοὺς Ρώσσους, τελειοφοίτους τῶν Πανεπιστημίων Παρισίων, Βερολίνου κ.λ.π. αὐτοὶ δὲ οἱ ἄνθρωποι καὶ ἀνάλογοι ἐργάται εἶναι εἰς θέσιν νὰ βοηθήσωσι τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἐργασίαν καὶ μὲ ὀλιγωτέραν δαπάνην.

§215Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Σᾶς εἶμαι ὑπόχρεως διὰ τὴν πληροφορίαν καὶ θὰ χρησιμοποιήσω αὐτὴν εἰς πρώτην εὐκαιρίαν. Ὡς πρὸ τὴν δαπάνην ἔρχομαι νὰ σᾶς δηλώσω ὅτι πρόκειται περὶ δαπάνης, ἡ ὁποία δὲν μὲ βαρύνει. Ἀλλ’ ὅταν πρόκειται περὶ δαπάνης 240 ἢ 250 δραχμῶν δι’ ἐπισκευὴν τῶν οἰκίσκων αὐτῶν πρέπει νὰ δεχθῶμεν ὅτι δὲν ἐστοίχισαν ἀκριβά. Εἰς τὴν δευτέραν ἐρώτησιν, ποῖοι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἐχορηγήθησαν μέχρι τοῦδε τὰ πρὸ πολλοῦ ἀποφασισθέντα δάνεια, νομίζω ὅτι σᾶς εἶναι γνωστὸν ὅτι διὰ τὰ δάνεια ταῦτα ἀπαιτεῖται μία ἐργασία ποικίλη. Ἀπαιτεῖται ἐν πρώτοις ὑποβολὴ αἰτήσεως εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τέλος ἡ ἔγκρισις τῆς Γενικῆς Διοικήσεως καὶ ἡ ἀποστολὴ εἰς τὴν Τράπεζαν. Δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ ἑτοιμασθῶσιν ὅλαι αἱ αἰτήσεις, εἰς τὸ τέλος εὑρέθησαν ἕτοιμοι αἱ αἰτήσεις τοῦ Σουφλίου καί τινων περιχώρων, αἱ ὁποῖαι ἐστάλησαν εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ ἐπρόκειτο νὰ ἀρχίσῃ ἡ διανομὴ τοῦ ποσοῦ.

§216ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἶναι ζήτημα ὅτι ἐδόθη πρὸ 1½ μηνὸς ἡ ἔγκρισις.

§217Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἄν τὴν ἔδωσα ἐγώ. Εἶμαι ὅμως εἰς τὴν Θράκην 2 ἤδη μῆνας.

§218Ο ΑΥΤΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Σεῖς φαίνεται, τὴν ἐδόσατε.

§219Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Ἂς εἶναι. Τὴν ἔδωσα ἐγὼ καὶ δὲν τὴν εἶχον δώσει οἱ ἄλλοι. Ἀλλ’ ὁ νόμος ἔχει δημοσιευθῆ ἀπὸ πέρυσι, φίλτατε, καὶ δὲν εἶχον ἑτοιμασθῆ αἱ αἰτήσεις των. Ἐπέσπευσα ὅσον ἠδυνάμην νὰ ἐπισπεύσω καὶ κατώρθωσα νὰ συγκεντρώσω τὰς αἰτήσεις τοῦ Σουφλίου καὶ νὰ τὰς στείλω εἰς τὴν Τράπεζαν.

§220ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι ἐδείξατε προθυμίαν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό.

§221Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Καὶ ὅτε ἐπρόκειτο νὰ δοθῶσι τὰ δάνεια, ἐσταμάτησεν ἡ Τράπεζα, διότι τῆς ἐπῆραν τοὺς ὑπαλλήλους. Εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ εἰς τὰς διαμαρτυρίας τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων καὶ τῆς Τραπέζης ἔχω νὰ δώσω τὴν ἐλπίδα ὅτι ἡ Τράπεζα φροντίζει νὰ ἐξοικονομίσῃ τὸ ἀναγκαῖον προσωπικὸν διὰ νὰ μᾶς τὸ ἀποστείλῃ καὶ γίνῃ ἡ διανομὴ τῶν δανείων. Μὴ ζητεῖτε πληροφορίας πῶς φροντίζει διὰ νὰ δοθῶσιν τὰ δάνεια καὶ πῶς ἐξυπηρετεῖ καὶ αὐτὴ τὰ συμφέροντά της.

§222ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἁπλαῖ ἐλπίδες, κ. Ὑπουργέ,

§223Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Ἡ τρίτη ἐπερώτησις εἶναι ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν πρὸς συγκρότησιν καὶ βελτίωσιν τῆς τύχης τῶν γεωργῶν τῆς Θράκης.

§224Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐγὼ δὲν σᾶς διέκοψα ἕως τώρα καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν ἐρώτησιν. Διὰ τὴν Ἀνατολικὴν Θράκην δὲν ἔχετε νὰ δώτησε καμμίαν πληροφορίαν; Ὡμιλήσατε περὶ Δυτικῆς Θράκης.

§225Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Τώρα ἔρχεται ἡ σειρά της.

§226Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, διότι εἶναι πρόσφατον τὸ ζήτημα.

§227Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Εἶναι ἡ σειρά της, διότι πρῶτον εἶναι ὁ νομός.......

§228Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Καὶ κάτι τι ἄλλο, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι αὐτὸ τὸ ταλαίπωρον ἔθνος εὑρίσκεται εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀπαιτῶμεν ὅλα νὰ γίνωνται τέλεια.

§229ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος δὲν εἰξεύρει ὅτι ἡ Θράκη ἀποτελεῖ μέτωπον.

§230Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Ἐγὼ τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. συναδέλφου ἐξ Ἀττικοβοιωτίας θὰ τὴν υἱοθέτουν, ἐὰν δὲν εἶχον ἐγὼ τὴν ἀφορμήν, ὡς δὲν ἔχει καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος τὴν ἀφορμήν, νὰ πιστεύω ἐκ τῶν διαφόρων συζητήσεων μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων Θράκης ὅτι ὑπολογίζουν τὴν ὅλην κατάστασιν καὶ λαμβάνουσιν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀνάγκας τοῦ κράτους καὶ περιορίζουσι τὰς αἰτήσεις των ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ τὰς περιορίσουν.

§231Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Δὲν θὰ εἴμεθα πατριῶται, ἄν δὲν τὸ ἐκάμνομεν.

§232Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ζητοῦμεν ἁπλῶς νὰ ζήσωμεν χάριν τοῦ Ἔθνους. Τίποτε ἄλλο.

§233Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Συνέλευσις, ποία εἶναι ἡ γεωργικὴ κατάστασις τῆς Θράκης διὰ νὰ σκεφθῇ διὰ τὰ περαιτέρω. Θράκη ἠρημωμένη ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. Ἀρκεῖ νὰ ἀναφέρω ὅτι εἰς τὰ 1913 ὁ πληθυσμὸς τῆς Θράκης μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν μερῶν, ὅσα ἀπέμειναν εἰς τὴν Βουλγαρίαν, ἀνήρχετο εἰς 984.820 καὶ σήμερον μὲ τοὺς παλιννοστήσαντας κατὰ τὴν τελευταίαν ἀπογραφὴν εἶναι 671.000. Εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ λοιπὸν ἐχάθησαν 300.000 Θρᾶκες, τὸ ὁποῖον θὰ εἰπῇ 300.000 Ἕλληνες, διότι οἱ ἄλλοι κάτοικοι οὐδὲν ἔπαθον.

§234ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀπὸ τὴν Ἀνατολικὴν Θράκην.

§235Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Ἐννοεῖτε λοιπὸν ποία εἶναι ἡ ἐρήμωσις, διότι δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν 300.000 ἀπωλεσθέντων Ἑλλήνων, πρόκειται καὶ περὶ τῶν 150.000 τῶν παλιννοστησάντων, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀπέλθει ἐκ Θράκης ἐγκαταλείψαντες ἢ ἀπολέσαντες ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν των. Πλήρης ἐρήμωσις. Εἶπον περὶ πληθυσμοῦ. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζῃ ἡ Συνέλευσις ποία εἶναι ἡ γεωργικὴ κατάστασις τῆς Θράκης. Τὸ ἀπομεῖναν μέρος εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ Ἑλληνικὴ Θράκη, εἶναι ἐκτάσεως 28.143 τετραγωνικῶν χιλιομέτρων, ὅ ἐστὶ 28.143 στρεμμάτων. Ἡ ἀναλογία ὀρεινῆς Θράκης καὶ πεδινῆς Θράκης εἶναι 65–70% πεδινὴ καὶ 30–35% ὀρεινή. Οἱ λογαριασμοὶ ἀποδεικνύουσιν ὅτι εἶναι ἀκριβὲς τὸ λεχθέν, νομίζω, ὑπὸ τοῦ κ. Μπακάλμπαση, ὅτι ἡ πεδινὴ ἔκτασις, ἐπιδεκτικὴ καλλιεργείας ἐν Θράκῃ ἀνέρχεται εἰς 18.000.000 στρέμματα.

§236Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Καὶ ἡ ὀρεινὴ ἐπίσης κατὰ τὸ πλεῖστον εἶναι εὔφορος καὶ καλλιεργήσιμος.

§237Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Διὰ νὰ γίνω καταληπτότερος εἰς τὴν Συνέλευσιν συνέλεξα ἀπὸ τὸ τελευταίως ἐκδοθὲν δελτίον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας περὶ τῆς γεωργικῆς καταστάσεως τῆς ἄλλης Ἑλλάδος πλὴν τῆς Μακεδονίας καὶ εὗρον ὅτι ἡ ὅλη καλλιέργεια δι’ ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα πλὴν τῆς Μακεδονίας ἀνέρχεται εἰς 11 ἕως 12 ἑκατομμύρια στρεμμάτων. Ἡ ἔκτασις τῆς Θράκης εἶναι μεγαλυτέρα τῆς ἐκτάσεως τῆς Πελοποννήσου, διότι ἡ Πελοπόννησος ἔχει ἔκτασιν 22.000.000 στρεμμάτων, ἡ Θράκη δέ, ὀρεινὴ καὶ πεδινὴ ἔχει ἔκτασιν ὑπὲρ τὰ 28.000.000 στρέμματα. Δηλαδὴ ἡ Θράκη ἔχει γαίας καλλιεργησίμους μεγαλειτέρας τῶν γαιῶν τῶν καλλιεργουμένων εἰς ὁλόκληρον τὴν ἄλλην Ἑλλάδα, πλὴν τῆς Μακεδονίας, θὰ δώσῃ ἑπομένως εἰσοδήματα πολὺ μεγαλύτερα ἀπὸ ὅσα δίδουσι ὅλαι αἱ γαῖαι τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος.

§238Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ἡ ἀπόδοσις ἐπίσης ἑκάστου στρέμματος εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα. Φθάνει ἀπὸ τὸ 1.10 μέχρις 1.40.

§239Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπόδοσιν καὶ ἐγὼ εἶχον τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ ἀπόδοσις τῶν γαιῶν τῆς Θράκης εἶναι ἀσυγκρίτως μεγαλειτέρα τῆς ἀποδόσεως τῶν γαιῶν τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος ἀλλὰ φαίνεται ὅτι οἱ χορηγήσαντές μοι τὴν πληροφορίαν ἐστηρίζοντο εἰς τὴν ἀπόδοσιν τῶν γαιῶν τῶν παραποταμίων, δηλ. τῶν πρώτης ποιότητος. Εἰς τὴν Τουρκικὴν στατιστικὴν τοῦ 1908, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, δὲν φαίνεται τοιαύτη ἀπόδοσις, εὑρίσκω δὲ εἰς τὴν στατιστικὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅτι καὶ ἡ ἀπόδοσις τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος κατὰ στρέμμα εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη καὶ προσεγγίζει πρὸς τὴν κατὰ μέσον ὅρον ἀπόδοσιν κατὰ στρέμμα τῆς Θράκης.

§240Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Εἰς ὡρισμένα μέρη.

§241Φ. ΦΛΩΡΙΔΗΣ. Εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα γίνεται χρῆσις καὶ λιπασμάτων.

§242Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Ἔρχομαι εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Θράκην εἰδικώτερον. Διὰ τοῦ νόμου 2515 ἀνεγράφη μία πίστωσις 20.000.000 δραχμῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1920, διὰ νὰ διανεμηθῶσιν οὕτως, 5.000.000 εἰς περίθαλψιν, 15.000.000 εἰς δάνεια εἰς εἶδος ἤ εἰς χρῆμα καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ ἁρμοδία καθώρισε 6.000.000 δρ. εἰς δάνεια εἰς εἶδος καὶ 9.000.000 εἰς δάνεια εἰς χρῆμα. Μέχρι τῆς 9ης Μαρτίου 1921 εἶχον ἐξοδευθῆ διὰ περίθαλψιν 1.721.328.25 καὶ εἰς δάνεια εἰς εἶδος 2.905. 611.71. Εἰς τὰ δάνεια εἰς εἶδος περιλαμβάνεται ἡ εἰσφορὰ τοῦ Κράτους, τὰ γεωργικὰ ἐργαλεῖα κ.λ.π. Διὰ τὴν παροχὴν τῶν δανείων εἰς χρῆμα ἀπαιτεῖται ἡ προπαρασκευὴ τῶν ἐπιτροπῶν. Χθὲς ἐνθυμεῖσθε, κύριοι συνάδελφοι, ἐζητήσαμεν συνέντευξιν μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ὑπεβάλομεν νέον τύπον χορηγήσεως τοῦ δανείου τῶν 9.000.000, ἤτοι τῆς χορηγήσεως αὐτοῦ ὑπὸ τύπου δανείου πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέλαβε νὰ ἐνεργήσῃ τὰ περαιτέρω καὶ θὰ ἔχῃ αὔριον τὴν ἀπάντησιν. Δὲν λέγει τίποτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ σᾶς λέγω ἔχω ἐλπίδας διὰ τὴν ἀπάντησιν. Εἰς συμπλήρωσιν τῶν πληροφοριῶν τῆς τρίτης ἐπερωτήσεως ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἐχορηγήθησαν δάνεια εἰς εἶδος εἰς τοὺς Καυκασίους. Δὲν νομίζω οὐδὲ ἐπίκαιρον οὐδὲ ἀναγκαῖον νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἐκκρεμεῖς ἐνεργείας πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τῆς γεωργίας. Δὲν τὸ νομίζω ἀναγκαῖον οὔτε ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς εὐθύνης μου οὔτε ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ συμφέροντος τῆς ὑποθέσεως. Θὰ ἠδυνάμην μόνον νὰ ἀνακοινώσω ὅτι δι’ ἀροτριῶντα ζῷα εὑρισκόμεθα εἰς συνεννοήσεις καὶ ἐλπίζομεν ὅτι θὰ ἔχωμεν πολλά. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Συνέλευσις ὅτι ἀπαιτοῦνται διὰ τὰς 30.000 οἰκογενείας 30.000 ζεύγη ἀροτριώντων βοῶν, ὅτι διὰ τὰς 15.000 ἀπόρους οἰκογενείας ἀπαιτοῦνται 15.000 ζεύγη ἀροτριώντων βοῶν καὶ ἄν θὰ ἐτίθετο εἰς ἐνέργειαν τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον προσπαθοῦμεν νὰ θέσωμεν, νὰ δώσωμεν ἓν μόνον κτῆνος διὰ νὰ γίνουν οἱ συνδιασμοὶ ὑπὸ τῶν χωρικῶν, θὰ ἠθέλαμεν 16.000 ζεύγη ἀροτριώντων βοῶν. Ὅταν δὲ λέγωμεν 16.000, πρέπει νὰ ἐννοῶμεν δαπάνην 15.000.000 διὰ τοὺς βοῦς μόνον. Διὰ τὰ ἄροτρα ἔχει προκηρυχθῇ δημοπρασία διὰ 2.000 τοιαῦτα. Ἱδρύθησαν φυτώρια ἀμερικανικῶν ἀμπέλων ἐν Ἀδριανουπόλει πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν ἐκ φυλλοξήρας καταστραφέντων. Ἐπίσης ἐν Σαράντᾳ Ἐκκλησίαις ἕτερα φυτώρια. Ὅτι ἐφέραμεν 100.000 ἀμερικανικὰ κλήματα καὶ κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος θὰ φθάσουν εἰς 1–2.000.000. Εἶναι λεπτομέρειαι αἱ ὁποῖαι, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνακοινωθῶσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχητε πεποίθησιν ὅτι εὐθὺς ὡς συγκεντρωθοῦν τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μελετῶν, αἱ μελέται θὰ ἐφαρμοσθῶσιν. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν πλεοναζόντων προϊόντων, γνωρίζετε οἱ κ. κ. συνάδελφοι, ἐκ Θράκης, ὅτι ἐνεργοῦν ἐκ παραλλήλου αἱ δύο δημόσιαι ἀρχαί, ἡ πολιτικὴ καὶ ἡ στρατιωτικὴ διοίκησις Θράκης. Ἡ στρατιὰ Θράκης εἶχεν ἀμεσώτερον συμφέρον νὰ ἀναμιγνύεται, διότι εἶναι ἠναγκασμένη νὰ μεριμνᾷ περὶ τῆς διατροφῆς τοῦ στρατοῦ καὶ διὰ τὴν μέριμναν αὐτὴν δὲν ἐπιτρέπω εἰς τὴν πολιτικὴν διοίκησιν νὰ ἔχῃ ἀντιρρήσεις, διότι ἐπρόκειτο περὶ κοινῆς ἀνάγκης. Ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ πλεονάσματος τῶν προϊόντων, ἐγένοντο λάθη καὶ ὑπερβασίαι, διότι αἱ στρατιωτικαὶ ἀρχαὶ ἐν τῇ ἀσκήσει διοικητικῶν καθηκόντων εἶναι ὀλίγον αὐθαίρετοι. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, μόλις προχθὲς ἔλαβε γνῶσιν τῆς ἐπερωτήσεως, ὅτι γεννᾶται ζήτημα ἐξαγωγῆς τῶν πλεονασμάτων Θράκης καὶ ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ ἔχει ἀναμιχθῇ εἰς τὸ ζήτημα, ἐγὼ δὲ τοῦ εἶπον ὅτι δὲν συμφωνῶ μὲ τὰς ἐνεργείας τὰς στρατιωτικάς, ἐξέδωκε διαταγήν, διὰ τῆς ὁποίας ἀπαγορεύεται εἰς τὴν Στρατιὰν ἡ περαιτέρω ἀνάμιξις καὶ ἀναθέτει ὅλον τὸ βάρος εἰς τοὺς εἰδικοὺς νομούς.

§243ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δι’ ὅλα τὰ προϊόντα;

§244Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Γενικῶς περὶ τῶν προϊόντων. Εἶπον, διακόπτων τὸν κ. συνάδελφον, περὶ τοῦ ζητήματος τῶν διατιμήσεων. Εἴπομεν καὶ περὶ τοῦ ζητήματος τῆς στρατολογίας δὲν ἀπομένει παρὰ ὁ ἐπίλογος τῆς ἀπαντήσεώς μου.

§245ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὶ εἰσεπράχθησαν ἕως τώρα ἀπὸ τὴν Θράκην καὶ τὶ ἐδαπανήθησαν;

§246Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Δὲν ἔχω λεπτομερεῖς καταστάσεις τῶν εἰσπράξεων, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ διαβεβαιώσω τὴν Συνέλευσιν εἶναι ὅτι καθ’ ἑκάστην διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς Θράκης ζητῶ χρήματα ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Δὲν ἐπαρκοῦσι τὰ χρήματα, διότι ἀφ’ ἧς ἀνέλαβεν ἡ Διοίκησις, ἤτοι ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου, τὰ περισσότερα εἶχον εἰσπραχθῆ ἀπὸ τοὺς Τούρκους, τὰ ἄλλα δὲ δὲν εἶχον βεβαιωθῆ, ἀλλ’ οὔτε παρῆλθεν καὶ ὁ ἀναγκαῖος χρόνος διὰ νὰ εἰσπραχθῶσιν, αἱ εἰσπράξεις τοῦ 1921 δὲν εἰσῆλθον πλήρεις εἰς τὰ δημόσια Ταμεῖα. Δὲν δύναμαι νὰ συζητήσω σήμερον μετὰ λεπτομερείας, ἀλλ’ ἔχω τοῦτο βεβαιωμένον, ὅτι δι’ ὅλας τὰς χρηματικὰς ἀνάγκας τῆς Θράκης ζητῶ καὶ λαμβάνω χρήματα ἀπὸ τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον Ἀθηνῶν. Δὲν ὑπάρχει περίσσευμα ταύτην τὴν στιγμήν.

§247ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἰς τὴν Δυτικὴν Θράκην μέχρι τοῦ Αὐγούστου π. ἔ. ἐδαπανήθησαν 4.000.000 ὁ δὲ Κυβερνητικὸς ἀντιπρόσωπος καὶ πενθερός μου παρέδωκε....

§248Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει τὶ ἔκαμεν ὁ πενθερός σας.

§249ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὰ ἔσοδα εἶναι ἀρκετὰ μεγάλα.

§250Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Εἶναι καὶ ἔχουσιν ἀνέλθει κατὰ τὸ 1920 εἰς 4.200.000, ἐγὼ δὲ ὑπολογίζω ὅτι θὰ εἰσπραχθῶσιν 60.000.000 ἀπὸ τὴν Θράκην. Δὲν εἰσέπραξα χρήματα ἀπὸ τὴν Θράκην.

§251ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν εἶπον, ὅτι εἰσπράττετε ἀπὸ τὴν Θράκην.

§252Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργός, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Ἐγὼ δράττομαι τῆς εὐκαιρίας νὰ εἴπω, ὅτι ἀναγνωρίζει ἡ Κυβέρνησις ὅλας τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς ἀξιώσεις τῶν Θρακῶν, ὡς δικαίας, ἀλλ’ ἔχει τὴν ἀξίωσιν ν’ ἀναγνωρίσῃ καὶ ἡ Θράκη μίαν ἀνάγκην τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἐπείγουσαν καὶ δικαίαν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον οὐδὲ τὸ προσωπικὸν τὸ ἀναγκαιοῦν διὰ τὴν Θράκην νὰ τὸ διαθέσῃ ἐλευθέρως, οὐδὲ τὸ χρηματικὸν ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀναγκαιοῖ διὰ τὴν Θράκην νὰ τὸ διαθέσῃ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη περαιτέρω ἀναπτύξεως διὰ νὰ συνεννοηθῶμεν διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο. Καταλήγω καὶ μὲ ὅλον τὸν θυμόν, τὸν ὁποῖον ἐγεννήσατε διὰ τῆς διακοπῆς σας, διαβεβαιῶ ὑμᾶς, ὅτι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Θράκη ἐξῆλθεν ἀνεπιστρεπτεὶ ἀπὸ τοῦ σταδίου τῶν διωγμῶν καὶ δῃώσεων, ὅτι εἰσῆλθεν εἰς τὸ στάδιον τῆς ἀναγεννήσεως καὶ εὐτυχίας καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐργάζεται νὰ συμπληρώσῃ τὴν εὐτυχίαν τῆς Θράκης, καὶ δὲν θὰ παρέλθῃ καιρός, ὥστε νὰ ἔλθητε ὑμεῖς ἐδῶ εὐγνωμονοῦντες.

§253Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπεβλήθη ὑπ’ ἐμοῦ τὸ σχέδιον τῶν μικρῶν τροποποιήσεων τοῦ Κανονισμοῦ εἰδικῶς διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ.κ. συναδέλφους, ἵνα δεχθῶσι, ἵνα αὔριον ἐγγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ συζητηθῇ.

§254Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχει ἐγγραφῆ.

§255Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπίσης ἡ συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ ἐτύπωσε καὶ διένειμε τὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι σήμερον διανεμηθῆ.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν διενεμήθησαν.

§257Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁπωσδήποτε τὰ εἶδον τυπωμένα. Θὰ παρακαλέσω, ἐπειδὴ ἔχω πληροφορηθῆ ἀπὸ τὸν κ. πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι ἐκτυποῦται καὶ ἡ ἔκθεσις ἡ περιέχουσα τὰ πρακτικά, ἐν τοῖς ὁποίοις εἰκονίζονται αἱ ἐξενεχθεῖσαι γνῶμαι, συνεπείᾳ τῶν ὁποίων κατέληξαν τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὴν διατύπωσιν, ἥτις, ὡς εἶπον ἐτυπώθη, νὰ ἐπισπευθῇ ἡ ἐκτύπωσις αὐτὴ καὶ νὰ διανεμηθῇ.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη αὔριον εἰς τὰς 6 μ.μ. (Ὥρᾳ 10 μ.μ.).