1921.05.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 42α

Παρασκευή, 7ης Μαΐου 1921

Προεδρία κ. Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗ ΛΟΜΒΑΡΔΟΥ

(Ὥρᾳ 6 καὶ 15′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης Συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικά).

§2Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει παραληφθῇ κ. Πρόεδρε, ἡ κατάθεσις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω χθές. Δὲν σημειοῦται παντάπασιν εἰς τὰ πρακτικά.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰ πρακτικὰ ἀναγράφηται. «Ὁ κ. Βοκοτόπουλος ὑπέβαλε πρότασιν νόμου «περὶ δικαστικῆς προστασίας τῶν ζημιωθέντων ὑπὸ ἐνόχων ἐσχάτης προδοσίας καὶ προδοσίας τῆς πατρίδος κατὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ Βενιζέλου».

§4Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, διότι τὴν ὑπέβαλον εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις; (οὐδεμία ἀπαντᾷ). Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: Ἡ Χρυσόθεμις χήρα Νικ. Σταματοπούλου καθιστᾷ γνωστὸν ὅτι ὁ σύζυγός της ἀπέθανε συνεπείᾳ καταδιώξεως τοῦ τυραννικοῦ καθεστῶτος, παρακαλεῖ δ’ ὅπως τροποποιηθῇ ὁ περὶ συντάξεων νόμος καὶ χορηγηθῇ εἰς αὐτὴν καὶ τὰ τέκνα της σύνταξις, διότι ὁ σύζυγός της δὲν εἶχε συμπληρώσει τὰ ἔτη τῆς συντάξεώς του. Ὁ Δ. Σχοινᾶς ἔμπορος, κάτοικος Ἀλεξανδρείας, ἐπικαλεῖται τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν πλήρη οἰκονομικὴν καταστροφήν, ἣν ὑπέστη ὑπὸ τῶν Βενιζελικῶν ὀργάνων τῆς Ἀλεξανδρείας. Οἱ κάτοικοι Βαρουνίκης παρακαλοῦσιν ὅπως μὴ ἐπιταχθῶσι τὰ κτήνη των, διότι εἶναι ἀνεπαρκῆ εἰς τὰς ἀνάγκας των. Ὁ Δ. Οἰκονομάκης ἀνθυπασπιστὴς ἀποταχθεὶς καὶ ἀνακληθεὶς ὡς ἀνθυπολοχαγός, ζητεῖ ἐπανόρθωσιν τῶν προσγενομένων αὐτῷ ἀδικημάτων. Ἡ Μαρία Ι. Ζάρκου, θυγάτηρ τοῦ Ι. Ζάρκου ἀγωνιστοῦ τοῦ 1821, προέδρου τῆς Βουλῆς κλπ., ζητεῖ ὅπως αὐξηθῇ ἡ χορηγουμένη εἰς αὐτὴν σύνταξις, καθόσον αὕτη ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας εἶναι ἀνεπαρκής. Ὁ Δ. Μπαϊρακτάρης μηχανοδηγός, παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ μέριμνα καὶ ἀποκατασταθῇ εἰς τὰ δικαιώματά του, τὰ ὁποῖα παρεβιάσθησαν ὑπὸ τῶν προϊσταμένων του. Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπὴ τῆς Συνελεύσεως, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναθεωρήσεως τῆς ἀποφάσεως τῶν ἀποστρατευθέντων αὐτεπαγγέλτως ἀξιωματικῶν κλπ.» Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Ι. Δ. Ράλλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως συνδικάτου Τραπεζῶν». Ὁ πληρεξούσιος Κυκλάδων κ. Π. Ρεδιάδης ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: «Περὶ πληρωμῆς ἀποδοχῶν εἰς ἀξιωματικοὺς ὑπαξιωματικοὺς τοῦ Β. Ναυτικοῦ» καί. «Περὶ διακανονισμοῦ στρατιωτικῶν βαθμῶν εἰς τοὺς Διευθυντὰς σιδηροδρομικῶν δικτύων παρά τινι τῶν στρατιῶν». Ὁ πληρεξούσιος κ. Κ. Κουμουνδοῦρος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2382 νόμου περὶ ἐκκαθαρίσεως παρεχομένων δαπανῶν πολέμου». Οἱ Ὑπουργοὶ Σ. Στάης τῶν Ἐσωτερικῶν, Δ. Γούναρης τῆς Δικαιοσύνης καὶ Π. Πρωτοπαπαδάκης τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Δεκεμβρίου 1920 Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ χορηγήσεως προκαταβολῆς ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ὑποστάντας ζημίας κατὰ τὴν 31ην Ἰουλίου 1920». Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Ν. Θεοτόκης, ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 1525, μέχρι πέρατος τοῦ πολέμου». 2) «Περὶ ἀναδρομικῆς ἰσχύος τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1673 νόμου περὶ ἀποδοχῶν τῶν εἰς τὴν κατάστασιν διαθεσιμότητος παθόντων ἐν ὑπηρεσίᾳ ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν» καί 3) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ὑπ’ ἀριθ. 680 ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 911 μεταγενεστέρου τοιούτου «περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν παθόντων ἐν ὑπηρεσίᾳ». Οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Π. Τσαλδάρης καὶ Οἰκονομικῶν κ. Π. Πρωτοπαπαδάκης ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς διεθνοῦς συμφωνίας περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν ταχυδρομικῶν ἐπιταγῶν τοῦ σχετικοῦ πρωτοκόλλου καὶ τοῦ κανονισμοῦ ἐκτελέσεως τῆς εἰρημένης συμφωνίας».

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

§6Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ κλειδονίζεται ἐπὶ τόσας ἡμέρας τὸ νομοσχέδιον «περὶ συναλλάγματος» ἄν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Νομοθετικὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ νὰ ἀναβληθῶσι τὰ ἄλλα, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπὸ τοῦ κ. πληρεξουσίου Ἀττικοβοιωτίας ὑπεβλήθη πρότασις περὶ ἀναβολῆς τῶν ἀναφορῶν ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων· δέχονται οἱ ἐγγεγραμμένοι εἰς αὐτὰς νὰ ἀναβληθῶσιν;

§8ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§9Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Πρώτη ἀναφορὰ εἶναι ἡ ἰδική μου καὶ θέλω νὰ συζητηθῇ ἀπόψε.

§10Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Εἶναι ἐξαιρετικῆς σημασίας· πέντε λεπτὰ θὰ ἀπασχολήσω τὸ Σῶμα. Πρὸ καιροῦ εἶχον παρακαλέσει τὸν Πρόεδρον κ. Λομβάρδον νὰ ἐπιτρέψῃ πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τῆς νομοθετικῆς, νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα τῆς ἀναστολῆς προσελεύσεως τῶν ὑπαλλήλων, διότι ἕνεκα τῆς μὴ παραχωρήσεως τῆς ἀναστολῆς εἰς 70 ὑπαλλήλους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἡ Τράπεζα ἀνεκοίνωσεν ὅτι κλείει ὅλα τὰ ὑποκαταστήματα, ὑπάρχει δὲ νεωτέρα εἴδησις κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ μέτρον τοῦ περιορισμοῦ τῶν ἐργασιῶν τῆς Τραπέζης θὰ ἐπεκταθῇ. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ μέτρα.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραιτεῖσθε, κύριοι τῶν ἐγγεγραμμένων ἀναφορῶν ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων;

§12ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποία εἶναι ἡ ἀπόφασις; Παρῃτήθησαν, νὰ προχωρήσωμεν;

§14ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§15Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Διὰ δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ γνώμης τῆς Συνελεύσεως εἶναι λελυμένον τὸ ζήτημα ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ παραίτησις ἀπὸ ἐρώτησιν καὶ ἐπερώτησιν ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τοῦ ἐρωτήσαντος καὶ ἐπερωτήσαντος. Παρακαλῶ λοιπὸν πάντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ παραιτηθοῦν νὰ ἐπιτρέψουν ἐξαιρετικῶς εἰς μίαν καὶ μόνην ἐρώτησιν νὰ γίνῃ μικρὰ ἀνάπτυξις.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων ὁ κ. Ἀργυρὸς θέλει νὰ ὑποβάλῃ μίαν ἐρώτησιν.

§17Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Καὶ ἡ ἐπερώτησις, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸ Θρακικὸν ζήτημα τί θὰ γίνῃ, ἐφ’ ὅσον καὶ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς εὑρίσκεται ἐδῶ, θὰ ἀναχωρήσῃ δὲ μετὰ δύο–τρεῖς ἡμέρας πρέπει αὕτη νὰ συζητηθῇ.

§18Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἀνεφέρθημεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὸ κλείσιμον τῶν 22 ὑποκαταστημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις διὰ νὰ ἀντιληφθοῦν καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι.......

§19ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§20Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Θὰ ὁμιλήσω διὰ τὴν Θράκην, εἰς τὴν ὁποίαν ἔκλεισαν τὰ 22 ὑποκαταστήματα, τὰ ὁποῖα ἱδρύθησαν ἀπὸ πέρυσιν. Ὡς αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶχον κάμει οὐδεμίαν χορήγησιν δανείου, διότι δὲν εἶχον ἐπεκταθῇ οἱ νόμοι. Ἤδη ὅτε εἶναι τὰ πάντα ἕτοιμα διὰ νὰ χορηγηθοῦν δάνεια 7 ἑκατομμυρίων γεωργικά, νὰ χορηγηθοῦν τὰ ἄλλα δάνεια διὰ τὴν καλλιέργειαν, τὰ πρῶτα χρήματα καὶ τὰ μόνα τὰ ὁποῖα θὰ δοθοῦν εἰς τοὺς γεωργοὺς πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν κατοίκων τῆς Θράκης, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ ὀκταετίαν κατεστράφησαν ἀπὸ τὰ δεινὰ, ἀνεστάλησαν σήμερον διότι τὰ ὑποκαταστήματα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Δυτικῆς Θράκης ἔκλεισαν ἕνεκα τῆς ἐπιστρατεύσεως τῶν ἐλαχίστων ὑπαλλήλων αὐτῆς.

§21Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἄν εἶναι ἐλάχιστοι οἱ ὑπάλληλοι θὰ διορθωθῇ ἀμέσως τὸ πρᾶγμα.

§22Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἡ δὲ Ἐθνικὴ Τράπεζα τούς ὑπαλλήλους τῶν μικροτέρων ὑποκαταστημάτων τοὺς συγκεντρώνει εἰς τὸ κεντρικόν, ὅπου ἔχουν ἀνάγκην μεγίστην ὑπαλλήλων. Πρὸ παντὸς εἰς τὴν Θράκην εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνοίξουν τὰ ὑποκαταστήματα. Πρέπει νὰ φωτισθῇ ὁ κόσμος ὅτι οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐκτελοῦν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν ὅταν ἐργάζωνται ἐκεῖ. Ἀντιθέτως δὲ οἱ ὑπάλληλοι τῆς Τραπέζης ὅταν ἐπιστρατευθοῦν τότε θὰ ἀποσπασθοῦν εἰς διάφορα γραφεῖα καὶ θὰ θεωρηθοῦν κουραμπιέδες. Ἀντιθέτως ἐργαζόμενοι ἐκεῖ καὶ χορηγοῦντες τὰ δάνεια πρὸς ἀνόρθωσιν τῶν πληθυσμῶν τῶν καταστραφέντων θὰ ἐκτελέσουν ὑπηρεσίαν πολὺ περισσότερον χρησιμωτέραν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἐκτελοῦν εἰς τὸ μέτωπον, τὸ ὁποῖον πολὺ καλὰ ἐνισχύθη ἀπὸ τὴν ἐπιστράτευσιν ἁπάντων τῶν προστατῶν τῶν οἰκογενειῶν τῆς Θράκης, οἱ ὁποῖοι προθύμως ἔσπευσαν νὰ ἐκτελέσωσι τὰς πρὸς τὴν πατρίδα ὑποχρεώσεις των. Ἀλλὰ πῶς θέλετε νὰ ὑπηρετήσουν τὴν πατρίδα ἅμα καταλαμβάνουν ὅτι ἡ οἰκογένειά των πεινᾷ.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀργυρὸς ἔχει τὸν λόγον.

§24Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ὡς εἶναι γνωστὸν κατ’ ἀρχὴν τὰ πολεμικὰ δὲν δύνανται νὰ προχωρήσωσιν, ἄνευ τῆς κανονικῆς λειτουργίας τῶν μετόπισθεν. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐδήλωσεν ὅτι κλείει τὰ ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Θράκῃ ὑποκαταστήματά της καὶ νεκροῦται οὕτως ἡ ζωὴ τῆς Χώρας. Συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ μελετήσῃ σοβαρῶς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ἡ ὁποία οὐδαμῶς δύναται νὰ θεωρηθῇ εὐνοϊκή, διὰ τοὺς στρατευομένους ὑπαλλήλους.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης ἔχει τὸν λόγον.

§26Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργὸς, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Εἶναι ἀνάγκη νομίζω νὰ γίνωσι γνωστὰ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ τῆς Θράκης. Διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἐποίκων πληθυσμῶν τῆς Θράκης, ἐψηφίσθη νόμος, ὁ ὁποῖος ἐπέτρεψε, τῇ ἐγγυήσει τοῦ Κράτους, χορηγίαν δανείου 7.000.000, εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Δυτικῆς Θράκης. Ἡ μακρὰ κατὰ τὸν νόμον προπαρασκευαστικὴ τῆς χορηγήσεως τῶν δανείων ὑπὸ τῆς Τραπέζης ἐργασία, μόλις συνετελέσθη. Δυνάμει ἄλλου νόμου, ἀπεφασίσθη ἡ χορήγησις δανείων εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης μέχρι 9.000.000 ἐν ὅλῳ ὑπὸ τοῦ Κράτους. Καὶ τούτου ἡ προκαταρκτικὴ ἐργασία εὑρίσκεται ἐν τῷ τελειοῦσθαι. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ χορήγησις τῶν δανείων, ἵνα παύσῃ τὸ Κράτος νὰ συντηρῇ τοὺς πληθυσμοὺς αὐτοὺς καὶ ἵνα διευκολύνῃ αὐτοὺς εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων των πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἐσοδείας τοῦ ἐρχομένου ἔτους. Πρόκειται περὶ 40.000 οἰκογενειῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἄποροι οἰκογένειαι πλέον τῶν 15.000. Ἡ Τράπεζα δὲν ἤρχισεν ἀκόμη τὴν χορήγησιν τῶν δανείων, διότι ἀφῃρέθησαν ὑπάλληλοι αὐτῆς, διὰ τῆς ἐπιστρατεύσεως, οὐδὲ δύναται νὰ στείλῃ ἀπὸ τὰ ἄλλα ὑποκαταστήματα ὑπαλλήλους ἐκεῖ, διότι δὲν τῇ ἐπαρκοῦσιν. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ἐν τούτοις νὰ δοθῶσι τὰ δάνεια τῆς Θράκης, διότι ἄνευ αὐτῶν ἡ μέλλουσα ἐσοδεία εἶναι χαμένη. Μετέβην αὐτοπροσώπως εἰς τὸν διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὸν παρεκάλεσα, τοὐλάχιστον διὰ τὰ τοῦ Σουφλίου καὶ τὰ παρὰ τὸν Ἕβρον χωρία νὰ στείλῃ μερικοὺς ὑπαλλήλους καὶ νὰ τῷ στείλω καὶ ἐγὼ ὅσους δύναμαι ἵνα τοὺς βοηθήσωσι διὰ τὴν σύνταξιν τῶν συμβολαίων κλπ., ἀλλὰ μοὶ εἶπεν ὅτι εἶναι τοῦτο ἀπολύτως ἀδύνατον. Ἐννοεῖτε ὅτι ἐὰν δὲν παρασχεθῶσιν τὰ δάνεια καὶ διὰ τὴν Δυτικὴν Θράκην καὶ Ἀνατολικὴν Θράκην δὲν πρέπει νὰ ἀναμένωμεν τὴν μέλλουσαν ἐσοδείαν ὡς τὴν ἐλπίζομεν, ἀλλὰ νὰ ἑτοιμασθῶμεν καὶ νὰ διαθρέψωμεν τοὺς πληθυσμοὺς τούτους.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κουρτίδης ἔχει τόν λόγον.

§28Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Κατόπιν τῶν τόσων λεπτομερειῶν τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης εὑρίσκω, ὅτι πᾶσα συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου παρέλκει. Θὰ παρεκάλουν ὅμως τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ἐξαιρετικῶς καὶ ἰδιαιτέρως, καθὼς εἶπον, διὰ τὸ Σουφλίον, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὅλοι ἔχουσιν εἰδήσεις περὶ τῆς δράσεώς του τῆς ἱστορικωτάτης καὶ ἐθνικωτάτης, νὰ λάβωσιν ἐξαιρετικῶς φροντίδα καθ’ ὅσον αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ ἡρωικὸν Σουφλί, τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω εἰς τὴν Συνέλευσιν ἔπαθε τὰς μεγαλειτέρας συμφορὰς λόγῳ τοῦ παρελθόντος του. Ἐκ τῶν 12.000 κατοίκων του παλιννόστησαν μόνον 8.000. Ἐκ τῶν οἰκιῶν 1100 εἶναι κατεστραμμέναι καὶ κατεσκαμμέναι. Ὅ,τι δὲ πρέπει νὰ τονισθῇ ἰδιαιτέρως εἶναι ὅτι οἱ κάτοικοι εἶναι σηροτρόφοι, ἡ δὲ σηροτροφία γίνεται τώρα ἀκριβῶς τὸν Μάϊον, πρέπει δὲ νὰ τονισθῇ ὅτι εἰς τὸ Σουφλὶ εἴχομεν τὴν μεγαλειτέραν παραγωγήν. Πρὸ τοῦ 1912 ὅλη ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τῆς Ἁγυιᾶς καὶ τῆς Μελλούνας μέχρι τῶν Καλαμῶν παρήγαγεν 400.000 ὀκάδας κουκούλια, μόνον δὲ ἡ πόλις τοῦ Σουφλίου παρήγαγεν 1.000.000 ὀκάδας. Ἐὰν δὲ κατόπιν τῆς παλιννοστήσεως καὶ τῶν συμφορῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστημεν ἀπὸ τοῦ 1912–1920 δὲν ἐπέλθῃ ἀρωγὸς ἡ Κυβέρνησις αὐτὸν τὸν μῆνα τὸν Μάϊον καὶ λάβωσιν οἱ κάτοικοι τὰ δάνεια νὰ ἐργασθοῦν καὶ νὰ παραγάγωμεν τὰ κουκούλια, εἴμεθα τελείως κατεστραμμένοι, διότι δὲν ἔχομεν ἄλλο εἰσόδημα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρὸ 3 μηνῶν ἐδήλωσεν, ὅτι πρὸ 4 ὡρῶν ἐδόθη διαταγὴ νὰ δοθῶσιν τὰ δάνεια. Παρήλθον ἔκτοτε 3 μῆνες καὶ τὰ δάνεια δὲν ἐδόθησαν. Τὴν τελευταίαν δὲ στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπεφασίσθη νὰ δοθοῦν, παρουσιάζεται εἰς τὸ μέσον τὸ ζήτημα μερικῶν ὑπαλλήλων. Νομίζω ὅτι ἐὰν σταλῶσι 4–5 ὑπάλληλοι δι’ ἕνα μῆνα θὰ τελειώσῃ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν’ καθ’ ὅτι εἶναι σπουδαιοτάτη.

§29Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς εἶπον πρὸ δύο μηνῶν ὅτι ἔδοσα τὴν διαταγὴν πρὸ 4 ὡρῶν διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ ἐργασία; Ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐργασία ἐπὶ τόπου, ἡ ὁποία ἀπῄτησε τὸ διάστημα αὐτό, διότι τώρα μόλις ἡτοιμάσθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ Γενικὸν Διοικητὴν ἡ ἐργασία πρὸς παροχὴν τῶν δανείων.

§30Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργὸς, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Πρόκειται περὶ 3.000 αἰτήσεων, τὰς ὁποίας ἐξήλεγξα. Ἐκεῖνο ποῦ συνιστῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν εἶναι νὰ μὴ νομίζῃ τὴν Θράκην ὡς ἕνα νομὸν τῆς Ἑλλάδος. Νὰ τὴν ἐξετάσῃ ὡς Θράκην τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος προωρισμένην νὰ διαθρέψῃ τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ σκεφθῇ διαφορετικά.

§31Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἐπίκλησις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Θράκης μὲ ἀναγκάζει εἰς παρέμβασιν, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Θράκης ἔχει πληρέστατον δίκαιον, καὶ ἡ ἐπίκλησίς του, πρὸς τὴν Συνέλευσιν εἶναι καταδικαστικὴ τῶν γενομένων, τῶν παρεχομένων ἐμποδίων ἐν σχέσει πρὸς τὴν Θράκην καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συνενώσω καὶ συντελέσω καὶ ἐγὼ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα ἐπιβάλῃ τὴν θέλησίν του εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀνθίστανται κατὰ τοιοῦτον τρόπον προκειμένου περὶ τακτοποιήσεως τῆς ἐν Θράκῃ Τραπεζικῆς καὶ ἐν γένει διοικητικῆς ὑπηρεσίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λείψουν ἐν Θράκῃ, ὡς ἔχουν τὰ πράγματα σήμερον καὶ ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Θράκης, ὥστε νὰ διοικῆται αὕτη, καθ’ ὃν τρόπον διοικοῦνται οἱ ἄλλοι Νομοὶ τοῦ Κράτους. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ ἰδιαιτέρως πρὸς τὴν χώραν ταύτην, καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τακτοποιήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο ταχέως ἀποδίδων εἰς τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τὸ ἀναγκαῖον προσωπικόν. Πάντες δὲ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶναι γενικωτέρας μορφῆς, οὐ μόνον διὰ τὴν Θράκην, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἀπειλουμένην ἐξάρθρωσιν ὑπηρεσιῶν τινων τοῦ Κράτους παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ἵνα τὴν προσεχῆ Δευτέραν ὁρίσητε ὡς πρῶτον ἀντικείμενον ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων τὸ ζήτημα τοῦτο τῶν ἀναστολῶν.

§32Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ εἰδικῶς τὸ ζήτημα τῆς Θράκης πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Συνέλευσις ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διὰ παντὸς τρόπου θέλει διευκολύνει τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰ σπουδαῖα συμφέροντα τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύει, θέλω δὲ προσπαθήσει ὅπως τὸ ζήτημα τῶν ὑπαλλήλων τῆς Θράκης τακτοποιηθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τῶν ἐπειγουσῶν ἀναγκῶν τῆς Θράκης. Ἀλλὰ παρακαλῶ τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ μὴ θεωρῆται ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως τόσον ἁπλοῦν, διότι εἶναι ζήτημα ἀρχῆς. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§33Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὴν Δευτέραν νὰ τὸ συζητήσωμεν μετ’ ἠρεμίας, ἀκριβῶς διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους.

§34Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις ἀναβάλλονται. Οἱ ἐγγεγραμμένοι εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων δέχονται ὅπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῶν ἐπερωτήσεών των;

§36ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§37Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργὸς, Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν ἀφοῦ σήμερον δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων, νὰ δεχθῇ ὅπως ἡ τελευταία ἐπερώτησις, ἡ ἀφορῶσα τὸ ζήτημα τῆς Θράκης συζητηθῇ πρώτη κατὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν τῶν ἐπερωτήσεων, ὄχι μόνον διότι εἶναι ἀναγκαία ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν πραγμάτων τῆς Θράκης, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαρτῶ τὴν ἐνταῦθα διαμονὴν μου ἐκ τῆς συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης.

§38Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τοιαῦται ἐπερωτήσεις πρέπει νὰ συζητῶνται ἀμέσως.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ὅπως προταχθῇ ἡ ἐπερώτησις αὕτη κατὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν τῶν ἐπερωτήσεων;

§40ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ

ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνέχεια τῆς βʹ κατ’ ἄρθρον συζητήσεως τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Συνδικάτου Τραπεζῶν».

§42Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε Πρόεδρε, ὑποβάλλω εἰς τὴν Συνέλευσιν δύο τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Συνδικάτου Τραπεζῶν». Διὰ τῆς μιᾶς τροπολογίας προτείνεται ἡ προσθήκη εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 1 τῶν ἑξῆς δύο παραγράφων (ἀναγινώσκει): Ἡ δευτέρα τροπολογία εἶναι προσθήκη εἰς τὸ ἄρθρον 7 τιθεμένη ὡς δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου τούτου.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Ν. Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§44Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τῆς εἰσηγητικῆς αὐτοῦ ἐκθέσεως ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας χαρακτηρίζει τὸ νομοσχέδιον ὡς στρεφόμενον ἐναντίον τῆς ἀποτόμου καὶ ἀδικαιολογήτου διακυμάνσεως τοῦ συναλλάγματος, ὀφειλομένην προφανῶς εἰς κερδοσκοπίαν, ἐκθέτει δὲ ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθῶσι μέτρα κατὰ τῆς τοιαύτης καταστάσεως κατ’ ἔκδηλον λαϊκὴν ἀξίωσιν, ἐξ ἧς ἐπιζητεῖται ἡ ἐπικράτησις τῆς ἀληθείας ἐν τῇ συναλλαγματικῇ κινήσει. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ λαϊκὴ ἀξίωσις εἶναι ἔκδηλος καὶ ἐπιτακτική, οὐ μόνον ἁπλῶς πρὸς ἐπικράτησιν τῆς ἀληθείας ἐν τῇ συναλλαγματικῇ κινήσει, ἀλλὰ πρὸ παντὸς, πρὸς τακτοποίησιν τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν ἐκδηλοῖ ἡ διακύμανσις τοῦ συναλλάγματος καὶ ἐκδηλοῖ ἡ σταθερὰ ἔξω τῆς διατιμήσεως ἀνατίμησις αὐτοῦ. Ἡ λαϊκὴ δυσφορία ἐφόσον ὑπάρχει ὡς ἐγένετο αἰσθητὴ καὶ ἀντιληπτὴ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ὑπάρχει ἡ λαϊκὴ δυσφορία ἐστράφη κατὰ τῶν ἀνατιμήσεων τῶν τριῶν ἡμερῶν, 24ης, 26ης καὶ 27ης Ἀπριλίου, λόγῳ τοῦ ἀποτόμου τῶν διακυμάνσεων. Ἀλλ’ ἡ λαϊκὴ δυσφορία σοβεῖ ἀπὸ χρόνου πολλοῦ ἐναντίον τῆς σταθερᾶς ἀνατιμήσεως τοῦ συναλλάγματος, ἥτις ἀνατίμησις τοῦ συναλλάγματος προκαλεῖ καί τὴν γενικὴν ἀνατίμησιν τῶν διαφόρων τιμῶν τῶν προϊόντων καὶ κατὰ συνέπειαν τὴν γενικὴν ἀκρίβειαν τοῦ βίου. Νομίζω λοιπὸν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι καθῆκόν μου εἶναι νὰ μὴ περιορισθῇ ἁπλῶς εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ νομοθετικοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον εἰσηγεῖται ἡ Κυβέρνησις πρὸς καταπολέμησιν τοῦ φαινομένου τριῶν ἡμερῶν, ἀλλὰ ὅτι εἶναι καθῆκον νὰ ἐξετάσωμεν εὐρύτερον καὶ ὅσον ἔνεστι λεπτομερῶς—ἐν τούτῳ δὲ θὰ ζητήσω τὴν συγγνώμην τῆς Συνελεύσεως ἐὰν ὑποβάλλω ταύτην εἰς κόπον—νὰ ἐξετάσωμεν, λέγω, τὴν ὅλην κατάστασιν, ἡ ὁποία ἐκδηλοῦται συνθέτως διὰ τῆς ἀνατιμήσεως καὶ τῆς ὁποίας σύμπτωμα εἶναι ἡ ἐκ κερδοσκοπίας ἐμφανισθεῖσα τελευταία ἀπότομος διακύμανσις. Ἀναμφισβητήτως, κύριοι συνάδελφοι, αἱ διακυμάνσεις τοῦ συναλλάγματος τῶν τριῶν ἡμερῶν, αἱ ὀξύτερον ἐμφανισθεῖσαι, ὀφείλονται εἰς κερδοσκοπίαν, ἀλλ’ ἡ κερδοσκοπία, κύριοι, δὲν εἶναι ποτὲ ἡ γεννεσιουργὸς αἰτία τῶν τοιούτων καταστάσεων. Ἡ κερδοσκοπία ἀποτελεῖ πάντοτε ἕν σύμπτωμα οἰκονομικῆς εὐεξίας ἢ οἰκονομικῆς καχεξίας. Εἶνε ἡ προεξόφλησις μιᾶς καταστάσεως. Ἐὰν ἡ κατάστασις κρίνεται ὑπὸ τῆς ἀγορᾶς, ὡς ἀνθηρά, ὡς ἐν εὐεξίᾳ εὑρισκομένη, ἡ κερδοσκοπία θὰ ἐκδηλωθῇ διὰ τῆς ἀνατιμήσεως, διότι αὕτη εἶναι ἡ προεξόφλησις τῆς εὐεξίας. Ἐὰν ἡ κατάστασις εἶναι νοσηρά, τότε ἡ κερδοσκοπία θὰ ἐκδηλωθῇ διὰ τῆς ὑποτιμήσεως ὡς προεξόφλησις τῆς περαιτέρω καχεξίας καὶ ἑπομένως τῆς περαιτέρω ὑποτιμήσεως. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ἀκόμη νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ κερδοσκοπία τοῦ συναλλάγματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετάζηται, καθ’ ὅν τρόπον ἐξετάζεται ἡ κερδοσκοπία τῶν τίτλων τῶν διαφόρων ἀξιῶν. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ κερδοσκοπίας ὑπὸ τῶν τίτλων διαφόρων ἑταιρειῶν, ὁ κύκλος τῶν ἀγορῶν καὶ πωλήσεων εἶναι στενὸς, τὰ ἐνδιαφερόμενα πρόσωπα εἶναι ὀλίγα, ἡ κερδοσκοπία δὲν δύναται ἐπιτακτικώτερον καὶ ἐντατικώτερον νὰ ἐμφανισθῇ, διότι ἡ ἄμυνα εἶναι ἀσθενεστέρα μία μικρὰ ὁμὰς κερδοσκόπων ἐμφανιζομένη δύναται νὰ ἐπιβάλῃ τὴν θέλησίν της ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς εἴτε πρὸς τὰ ἄνω εἴτε πρὸς τὰ κάτω, προκειμένου ὅμως περὶ συναλλάγματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὴν αὐτὴν ἐπιβολὴν, ἣν ἔχει ἐπὶ τῶν ἀξιῶν, διότι τὸ συνάλλαγμα εἶναι τι, τὸ ὁποῖον συνδέεται πρὸς τὴν ὅλην ἐθνικὴν οἰκονομίαν, εἶναι ἡ ἐκδήλωσις τῆς εὐεξίας ἢ καχεξίας τῆς ὅλης οἰκονομίας τοῦ τόπου, ἑπομένως ἡ ὁμὰς τῶν κερδοσκόπων, ἡ ὁποία θὰ ἐπωφεληθῇ μιᾶς καταστάσεως πρὸς ἐπιτυχίαν εὐκόλου κέρδους, εὑρίσκει ἀντιμέτωπον τὴν ἐθνικὴν οἰκομίαν τοῦ τόπου, ὡς ἀμυνομένην ἐναντίον τῆς θελήσεως τῆς ἀτομικῆς ὀλίγων κερδοσκόπων. Ἵνα λοιπὸν ἡ κερδοσκοπία ἐμφανισθῇ ἐπηρεάζουσα τὴν θέλησιν τῆς ὅλης χρηματαγορᾶς προκειμένου περὶ τοῦ συναλλάγματος, πρέπει νὰ εὑρίσκηται ἐν τοιαύτῃ νοσηρᾷ καταστάσει ἡ χρηματαγορὰ ὥστε ἡ ἐμφάνισις μιᾶς ὁμάδος κερδοσκόπων, νὰ δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ αὐτὴν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ δύναται νὰ ἐπιβληθῇ διὰ τοῦ συναλλάγματος ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς.

§45Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πάντως ἡ ἐμφάνισις ζητήματος συναλλάγματος, προϋποθέτει νοσηρὰν κατάστασιν οἰκονομικήν.

§46Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα. Εἶναι ἐξεταστέα λοιπόν, κύριοι, ἡ ὅλη κατάστασις καὶ οὐχὶ ἁπλῶς ἡ ἐμφάνισις τοῦ τριημέρου φαινομένου, τοῦ ὁποίου ἡ θεραπεία ἐπιζητεῖται διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου καὶ τὴν ἐξέτασιν τῆς ὅλης καταστάσεως θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνεργήσω, ἐπαναλαμβάνων, πράγματα γνωστὰ εἰς πολλοὺς καὶ ἄγνωστα εἰς πολλοὺς καὶ ἐπιζητῶν ἀκριβῶς νὰ ἀνεύρω τοὺς λόγους, τῶν ὁποίων ἡ ἐπανάληψις καὶ ἀνακοίνωσις εἰς τὴν Συνέλευσιν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς περιττή, ἀλλ’ ἡ ὁποία εἶναι ἀναγκαία, διότι ἐκ τοῦ συνεδρίου τούτου, προκειμένου περὶ τοιούτου ζητήματος, ἐξέρχεται ἡ ἀλήθεια εἰς τὴν κοινωνίαν· καὶ νομίζω ὅτι εἰς πᾶσαν περίστασιν ἰδίᾳ τώρα καὶ ἡ κοινωνία πρέπει νὰ μανθάνῃ τὴν γνώμην τοῦ συνεδρίου τούτου, περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, ἵνα δύναται ἡ κοινωνία νὰ μορφώνῃ γνώμην καὶ νὰ στηρίζηται εἰς τὴν ἰδίαν αὐτῆς ἄμυναν. Τὸ ζήτημα τοῦ συναλλάγματος δὲν ἀπασχολεῖ μόνον τὴν Ἑλλάδα. Ἀπησχόλησε ὅλα τὰ Κράτη τὰ μετασχόντα τοῦ πολέμου καὶ ἀπησχόλησε τὸ σύνολον, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, τῶν οἰκονομολόγων ἢ οἰκονομολογούντων τῶν τε ἀπὸ καθέδρας τῶν πολιτευομένων, τῶν Τραπεζιτῶν καὶ τῶν κυβερνητῶν τῶν Χωρῶν. Ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ πολέμου ἤρξατο ἐμφανιζομένη ἡ νόσος αὕτη, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη καθ’ ὅσον ἤρξατο ἐμφανιζομένη ἡ γενικὴ ἀνισορροπία τῶν οἰκονομικῶν παραγόντων ὅλων τῶν πολιτειῶν καὶ ὅλων τῶν κοινωνιῶν. Τὰ Κράτη ὅλα ἐφ’ ὅσον ἦτο εἰς αὐτὰ δυνατὸν ἐπεχείρησαν νὰ λύσωσι τὸ ζήτημα δι’ οἰκονομικῶν μέτρων, ἔλαβον ὅμως καὶ πάντα τὰ Κράτη καὶ μέτρα περιοριστικὰ τῶν συναλλαγῶν, τὰ τεχνητὰ μέτρα, προσπαθοῦντα, ἵνα καὶ διὰ τεχνητῶν μέτρων ἐπιρρώσωσιν ὁπωσδήποτε τὴν κατάστασιν καὶ τὴν ἀντοχὴν τῆς ἀγορᾶς. Κατὰ σύμπτωσιν τὸ πρῶτον μέτρον, τὸ τεχνητόν, τοῦ ὁποίου προέκυψεν ἡ ἐξέτασις ἦτο τὸ μέτρον περὶ συνδικάτου ἑνιαίας διαχειρίσεως ἢ μονοπωλήσεως τοῦ συναλλάγματος καὶ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἐφήρμοσε πρῶτον τὸ συνδικάτον τοῦτο ἦτο ἡ Ἰταλία καὶ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἐδοκίμασε τὴν ἀποτυχίαν τοῦ μέτρου τούτου εἶναι ἡ Ἰταλία. Καὶ διὰ τοῦτο ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ συναλλάγματος θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν, πῶς τίθεται τὸ ζήτημο τοῦ συναλλάγματος ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Ἰταλικοῦ Κοινοβουλίου, τὴν ἐξεταστικὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1921 τῆς Ἰταλίας. (Ἀναγινώσκει). Αὕτη εἶναι ἡ ἐκτίμησις τῆς Ἰταλικῆς, ἐπαναλαμβάνω, ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1921 καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἀναγινώσκω ταῦτα, ὄχι διότι εἶναι ἀνάγκη ἐπιρρώσεως γνωστῶν γνωμῶν διὰ κειμένων ἐν τῇ Συνελεύσει, ἀλλὰ διότι εἶναι ἀνάγκη πλήρως νὰ ἐπιρρωθῇ διὰ τούτων ἡ πεποίθησις ἡ γνώμη τῆς χώρας.

§47Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύναται νὰ ἀμφιβάλλῃ τις περὶ τούτου;

§48Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν πρόκειται δι’ ὑμᾶς. Βεβαίως ὑμεῖς δὲν δύνασθε νὰ ἀμφιβάλλετε. Δύναται λοιπὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ἡ νόσος, ἡ συναλλαγματική, τὸ σύνθετον τοῦτο φαινόμενον εἶναι προϊόν, πρῶτον, τῆς οἰκονομικῆς καχεξίας τοῦ Κράτους ἢ ἄλλως εἰπεῖν τῆς Δημοσιονομικῆς καχεξίας τοῦ Κράτους, δεύτερον τῆς ὑπεροχῆς τῶν εἰσαγωγῶν ἐπὶ τῶν ἐξαγωγῶν, τρίτον τῆς πληθώρας ἐν τῇ κυκλοφορίᾳ ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ἀκάλυπτον τοῦ κυκλοφοροῦντος χαρτονομίσματος. Ταῦτα εἶναι τὰ κυριωδέστατα στοιχεῖα. Ἡ οἰκονομικὴ καχεξία τοῦ Κράτους ἀναμφισβητήτως εἶναι τὸ κυριώτατον στοιχεῖον. Καὶ ἐπὶ τούτου ἐπίσης θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναγνώσω κείμενα, διότι πρέπει νὰ πιστωθῶσιν αἱ ἀλήθειαι αὗται αἱ πάντως γνωσταί. Ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἀγγλίας ἐν τῇ Διεθνεῖ Συνδιασκέψει τῶν Βρυξελλῶν, ὁ Λόρδος Ἄσβουρν—δὲν ἠξεύρω, κ. Θεοτόκη, ἄν προφέρω καλά.

§49Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καλά.

§50Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρώην Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἀγγλίας λέγει τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). Τὸ ἀντιφάρμακον τῆς κρίσεως τοῦ συναλλάγματος ἔγκειται εἰς τὰ ὑγιῆ δημόσια οἰκονομικά. Ἀλλὰ καὶ ἡ Διεθνὴς Συνδιάσκεψις τῶν Βρυξελῶν......

§51Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἦτο ἐν ἀμηχανίᾳ μεγίστῃ καὶ κατέληξεν εἰς συμπεράσματα ἐξόχως ἀμήχανα.

§52Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐν παμψηφίᾳ κατέληξεν εἰς τὸ ἑξῆς συμπέρασμα ὡς συμβουλὴν καὶ παρότρυνσιν πρὸς τὴν κοινωνίαν καὶ τὰ Κράτη τὰ συμμετασχόντα, διότι πέραν τούτου δὲν ἠδύνατο νὰ πράξῃ.

§53Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Περιῆλθεν ἀκριβῶς εἰς ἀμηχανίαν.

§54Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν περιῆλθεν εἰς ἀμηχανίαν ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάγνωσιν. (Ἀναγινώσκει) «πρὸς ἀποφυγὴν τοιούτου κινδύνου οὐδεμία θυσία εἶναι πολὺ βαρεῖα». Ἡ διάγνωσις λοιπὸν εἶναι πιστοποιημένη οὐχὶ πλέον ἀπὸ θεωρίας ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς σφραγῖδος ἐκείνων, οἵτινες ἐκλήθησαν ἐν ὀνόματι ὅλων τῶν συμπραξάντων εἰς τὴν Συνδιάσκεψιν Κρατῶν, 39 τὸν ἀριθμὸν, μεγάλων καὶ μικρῶν Δυνάμεων, ἐμπολέμων καὶ οὐδετέρων, ὅπως δώσωσι τὴν λύσιν εἴς τε τὰ Κράτη τὰ συμπράττοντα εἰς τὴν Συνδιάσκεψιν τῶν Βρυξελλῶν καὶ εἰς τὰς κοινωνίας τῶν Κρατῶν τούτων τῆς κατατρεχούσης πάντα τὰ Κράτη οἰκονομικῆς ἀμηχανίας.

§55Α. ΜΟΜΦΕΡΑΤΟΣ. Κατέληξεν εἰς ἀποφάσεις ἡ Συνδιάσκεψις τῶν Βρυξελλῶν;

§56Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κατέληξεν εἰς διαγνώσεις καὶ αἱ διαγνώσεις ἔχουν τὰ συμπεράσματα αὐτά. Τὸ συμπέρασμα εἶναι αὐτό. Ἡ καχεξία ἡ δημοσιονομικὴ καθωρίσθη ὅτι ἐκδηλοῦται, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐκ τῆς ἀνισορροπίας τῶν Προϋπολογισμῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τῆς ὑπάρξεως μεγάλου ὄγκου κυμαινομένου χρέους. Ἡ κατάστασις αὕτη ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι; Τὸ ἐρώτημα εἶναι ἀφελές. Δυστυχῶς ἡ κατάστασις ἐκδηλοῦται κατ’ ἀμφότερα τὰ φαινόμενα. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους παρουσιάζει ἕν ἔλλειμμα σταθερὸν 750.000.000, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τῆς πολεμικῆς αὐτοῦ καταρτίσεως καὶ τῆς συνυπάρξεως τακτικοῦ καὶ ἐκτάκτου προϋπολογισμοῦ, διότι τὸ σύνολον τοῦ τακτικοῦ καὶ ἐκτάκτου προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἀνέρχεται εἰς 1.300.000.000 περίπου. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν πιστεύω νὰ σφάλλω εἰς τὸν ἀριθμόν. Ὁ δὲ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ τὰ 550.000.000 ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων φορολογικῶν διατάξεων καὶ τῶν ὑπαρχόντων στοιχείων εἰσπράξεων ἐκ δημοσίων νομημάτων. Κατὰ συνέπειαν ἐφ’ ὅσον εὑρίσκεται τὸ Κράτος ἐν καταστάσει πολέμου εἶναι ἀδύνατος ἡ μείωσις τοῦ ἐλλείμματος τούτου κάτω τῶν 750.000.000. Καὶ ἡ κατάστασις αὕτη μοιραίως ἄγει εἰς τὴν ἑτέραν κατάστασιν, ὅτι ἡ κάλυψις τοῦ ἐλλείμματος τούτου συντελεῖται πάντοτε διὰ δανείων, τὰ ὁποῖα λόγῳ τῆς γενικῆς καταστάσεως τῶν Διεθνῶν οἰκονομικῶν συνθηκῶν ἐκδίδονται ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ κυμαινομένου χρέους. Ἔχομεν λοιπὸν ἐξ ἄλλου μίαν αὔξησιν τοῦ κυμαινομένου χρέους, τὸ ὁποῖον εἶναι ὄντως ὀγκῶδες, διότι εἰς τὸ κυμαινόμενον χρέος δύναται νὰ καταταχθῇ τὸ δεύτερον ἥμισυ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ δανείου τῶν 750.000.000, τὸ ὁποῖον μὴ ἐκδοθὲν εἰς δημοσίαν ἐγγραφὴν ἐνώπιον τῆς Γαλλικῆς ἀγορᾶς, δι’ ἣν συνωμολογήθη καὶ προεξοφλήθη ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καὶ ἐνταῦθα, ἔλαβε τὸν χαρακτῆρα κυμαινομένου χρέους. Ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὸ κυμαινόμενον χρέος εἶναι ἀνακτέον τὸ δάνειον τῶν 850.000.000 τὸ ἐκδοθὲν τῇ ἐγγυήσει τῶν Δυνάμεων, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἐκδεδομένον εἰς χαρτονόμισμα καὶ δὲν ἔχει λάβει τὸν τύπον τῆς ἐκδόσεως ὁμολογιῶν. Προσθέτως τὸ δάνειον τῶν 400.000.000, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη ἐπίσης εἰς χαρτονόμισμα κατὰ Σεμπτέμβριον καὶ Δεκέμβριον 1920 καὶ τὸ τελευταῖον δάνειον τῶν 550.000.000. Ἔχομεν λοιπὸν ἐν συνόλῳ περίπου κυμαινόμενον χρέος 2.000.000.000. Ὁ ὄγκος εἶναι παμμέγιστος καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ὁ ὄγκος οὗτος τοῦ κυμαινομένου χρέους συνδυαζόμενος πρὸς τὰ μοιραῖα ἐλλείμματα τοῦ ἡμετέρου προϋπολογισμοῦ νὰ βαρύνῃ ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῆς οἰκονομικῆς τῆς χώρας κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἐκδηλοῦνται τὰ συμπτώματα τῆς καχεξίας τῆς οἰκονομικῆς διὰ τῆς ἐμφανίσεως τοῦ συναλλαγματικοῦ ζητήματος. Προκειμένου περὶ τοιούτου ὄγκου ἐτησίου ἐλλείμματος, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ 1917 τακτικῶς μαστίζει τὸν δημόσιον προϋπολογισμόν, ἡ ἀναζήτησις τῶν αἰτίων τοῦ τοιούτου ἐλλείμματος, ἐφ’ ὅσον ἔχει τις πρὸ ὀφθαλμῶν τὸν μέγαν ὄγκον τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν καὶ τῆς ἐντάσεως τῶν στρατιωτικῶν προσπαθειῶν τῆς Χώρας, ἴσως θὰ ἦτο παρέλκουσα. Ἀναμφισβητήτως ἀπὸ τοῦ 1917 μέχρι σήμερον καὶ ἄδηλον μέχρι ποίου σημείου χρονικοῦ ἀπὸ διεθνοῦς καταστάσεως, ἥτις παρίσταται περὶ τὴν Χώραν, αἱ μὲν διεκδικήσεις αἵτινες ἀντί πάσης θυσίας δέον νὰ ἐξυπηρετηθῶσι, προεκάλεσαν ἔντασιν στρατιωτικῶν προσπαθειῶν καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ ἔντασιν πολεμικῶν δαπανῶν—εἶναι μία δαπάνη, τὴν ὁποίαν εἶναι ἀδύνατον ἡ Χώρα νὰ ἀποφύγῃ καὶ ἀπὸ τῆς ὁποίας ἐλάχιστα δύναται νὰ ἐξοικονομήσῃ παρ’ ὅλην τὴν φειδώ, ἥτις δύναται εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας νὰ ἐφαρμοσθῇ.

§57Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τίποτε δὲν δύναται νὰ ἐξοικονομηθῇ τώρα.

§58Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶπον παρ’ ὅλην τὴν φειδώ, ἥτις περὶ τὴν διαχείρισιν τῆς δαπάνης δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἀλλ’ ἀναμφισβητήτως, ἐνῷ οὐδεὶς δύναται νὰ ἐπικρίνῃ τὰς δαπάνας πρὸς ἐκτέλεσιν καὶ ἐφαρμογὴν τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς Χώρας, τὴν ὁποίαν ἐπιδοκιμάζει, στέργει, ἀποδέχεται καὶ διενεργεῖ, ὑποχρεοῦταί τις ὅμως νὰ μὴ παρίδῃ ὅτι κατὰ τὰ ἔτη 1917 ἕως 1920 ἐπεκράτησε καὶ πνεῦμα ἀφειδίας περὶ τὴν ἐν γένει διαχείρισιν τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους. Δὲν θέλω νὰ χαρακτηρίσω ταύτην διὰ τῆς λέξεως, σπατάλης. Χαρακτηρίζω ταύτην ὡς ἀφειδῆ χρῆσιν τῶν πιστώσεων καὶ ποιοῦμαι χρῆσιν ἐλαφροῦ ὅρου, διότι ἡ συζήτησις εἶναι καθαρῶς τεχνικὴ καὶ ἐπιστημονικὴ καὶ δὲν ἐπιθυμῶ διὰ λέξεων, αἵτινες εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς βαρυτέραν ἔχουσαι τὴν ἔννοιαν νὰ προκαλέσω πολιτικὴν συζήτησιν.

§59Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Ἡ κυριολεξία εἶναι πάντοτε προτιμοτέρα.

§60Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι, δὲν εἶμαι διατεθειμένος τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ ἐλέγξω, οὐδὲ ἔχω τὰ μέσα πρόχειρα νὰ ἐλέγξω ἀφειδίας δαπανῶν, αἵτινες εἶναι τελείως ἀδικαιολόγητοι, στάδιον δηλ. ἀφειδίας δαπανῶν, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ διαχείρισις τῶν πιστώσεων ὁμοιάζει πρὸς πέταγμα χρημάτων ἐκ τοῦ παραθύρου. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρατηρήσω καὶ σημειώσω, ἐφ’ ὅσον εὑρισκόμεθα ἐν τοιαύτῃ καταστάσει δημοσίων οἰκονομικῶν σήμερον, εἶναι τοῦτο, ὅτι, κατὰ πρόδηλον ἀνατροπὴν ὅλων τῶν θεωριῶν τοῦ σωφρόνως κυβερνᾶν, ἐπεχείρησεν ἡ Κυβέρνησις ἡ τότε ἕνα ἐξωτερικὸν πόλεμον, ὅστις ἔδει νὰ ἐπιχειρηθῇ, ὑφ’ ἃς περιστάσεις διετέλει ἡ Χώρα καὶ ὑφ’ ἃς συνθήκας διεθνεῖς διετέλει τὸ σύμπαν πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν Ἐθνικῶν συμφερόντων, καὶ διὰ νὰ ἐπιχειρηθῇ καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τῶν προσπαθειῶν, ἀφοῦ ἅπαξ ἀνελήφθη. Ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἐπεχείρει τοιοῦτον πόλεμον, ἀφ’ ἑτέρου ἐπεχείρει καὶ γενικὴν ἀναδιοργάνωσιν Χώρας, καὶ ὑπηρεσιῶν, ἐνῷ εἶναι ἔργον σωφροσύνης ἐνδεδειγμένον ὅτι αἱ ἀναδιοργανώσεις τοῦ Κράτους, ἀναδιοργανώσεις ὑπηρεσιῶν, ἀπαιτοῦσι κατάστασιν εἰρηνικήν, ἠρεμίαν πνεύματος καὶ τακτοποίησιν προϋπολογισμοῦ καὶ ἐξασφάλισιν ἀκριβοῦς μακρᾶς περιόδου εἰρηνικῆς ἐξελίξεως τῶν ἐπιδιωκομένων ἀναδιοργανώσεων. Ἐπεχειρήθη λοιπὸν μία ἄμεσος, ραγδαία καὶ ἐκ βάθρων ἀναδιοργάνωσις ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία συνετέλεσεν εἰς αὐξήσεις τοῦ προσωπικοῦ τρομεράς, εἰς αὐξήσεις δαπανῶν τρομεράς καὶ ἡ ὁποία κατέληξεν, ἵνα ἀπομείνῃ εἰς τὴν Χώραν σύνολον τῶν βαρῶν, τὰ ὁποῖα συνεκόμισεν εἰς βάρος τῆς Χώρας ἡ αὔξησις, ἡ τεραστία τῶν προσωπικῶν δαπανῶν χωρὶς νὰ γίνῃ οὔτε τὸ ἐλάχιστον πρὸς βελτίωσιν τῶν συνθηκῶν τῶν παραγωγικῶν τῆς Χώρας, ὑπὲρ τῶν ὁποίων καὶ χάριν τῶν ὁποίων καὶ χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς Χώρας, ἐπετρέπετο νὰ γίνῃ δαπάνη ἐν ὥρᾳ πολέμου. Πράγματι δὲ ἐάν τις ἀναμνησθῇ τὸ πῶς ἐγένετο ἡ Κυβέρνησις, ἡ διοίκησις τῆς Χώρας, πῶς διεξήχθησαν τὰ κυβερνητικὰ ἔργα καθ’ ὅλον ἐκεῖνο τὸ διάστημα, δὲν δύναται εἰμὴ νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ἐν τῷ ἔργῳ τῆς ἐνισχύσεως, τῆς τονώσεως τῆς παραγωγῆς, ἔργῳ, τὸ ὁποῖον ἦτο ζωτικώτατον δι’ αὐτὴν τὴν καλὴν καὶ τελεσφόρον διεξαγωγὴν τοῦ πολέμου, οὐδεμία σύντονος, μεθοδικὴ ἢ προγραμματικὴ κατεβλήθη μέριμνα. Πᾶν νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλλετο ἐνώπιον τῆς τότε Βουλῆς, σχετιζόμενον πρὸς τὴν παραγωγήν, παρέμεινε χάρτης ἄγραφος, ἀντιθέτως δὲ ὅλα τὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τὸν τύπον τῆς ἀναδιοργανώσεως ἢ μᾶλλον πολλαπλασιασμοῦ ὑπηρεσιῶν, ταῦτα ἐξετελέσθησαν. Καὶ οὕτω ἐναντίον πάσης θεωρίας οἰκονομικῆς καὶ ἐναντίον παντὸς καθήκοντος ἐπιβαλλομένου εἰς σωφρονοῦντας κυβερνήτας, κυβερνᾶν δὲ σημαίνει πρόνοιαν ἐναντίον πάσης τοιαύτης ἀρχῆς, ἐδαπανήθησαν τὰ χρήματα τοῦ Κράτους, οὐχὶ περισσεύματα ἀλλὰ ἐλλείμματα, διότι ἐξ ἐλλειμμάτων ἐλαμβάνετο τὸ χρῆμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διεσπαθίζετο ἐκ δανείων συνομολογουμένων πρὸς κάλυψιν ἐλλειμμάτων προϋπολογισμοῦ. Ἐδαπανήθησαν, λέγω, τὰ χρήματα ταῦτα εἰς ἔργα προσωπικά, καὶ διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ Κράτους, τήν τε γεωργικὴν καὶ βιομηχανικὴν καὶ τὴν συγκοινωνίαν τοῦ Κράτους, τῆς ὁποίας ἡ ρύθμισις ἦτο ἀπαραίτητος καὶ διὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ πολέμου καὶ τὴν τελείαν ἐπέκτασιν τῆς παραγωγῆς τῆς Χώρας, διὰ ταῦτα οὐδὲν κατεβλήθη, πᾶσα δὲ μέριμνα, ἡ ὁποία κατεβλήθη ἐν σχέσει πρὸς τὴν σιδηροδρομικὴν συγκοινωνίαν συνετέλεσε μόνον ἵνα παραδοθῇ σιδηροδρομικὴ συγκοινωνία ἐξηρθρωμένη καὶ ἐξηντλημένη ὑπὸ ἔποψιν ὑλικοῦ, ἐγκαταστάσεως γραμμῶν καὶ ὑλικοῦ τροχαίου. Καὶ τοῦτο μὲν προκειμένου περὶ τῆς πρώτης αἰτίας, ὡς εἶπον, τῆς ἀναγομένης εἰς τὴν δημοσιονομικὴν καχεξίαν τοῦ Κράτους. Δευτέρα αἰτία, ἡ κυριωτάτη, τῆς καχεξίας τῆς συναλλαγματικῆς εἶναι, ὡς εἶπον ἐν ἀρχῇ, ἡ ὑπεροχὴ τῆς ἐξαγωγῆς ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς, ὑπεροχή, ἡ ὁποία μεταφράζεται ὑπεροχὴ ἐξαγωγὴ συναλλάγματος ὑπὲρ τὴν εἰσαγωγήν. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Κοζάνης κ. Μπούσιος χθὲς ὁμιλῶν, ἀνέφερεν ἀριθμοὺς πειστικοὺς ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπαναλάβω τοὺς ἀριθμοὺς τούτους πρὸς ἀπόδειξιν πράγματος τελείως πασιδήλου.

§61Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Δέχεσθε τὸ ἰσοζύγιον τὸ ἐμπορικόν;

§62Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δέχομαι ὅτι ὅταν εἶναι τοιαύτη ἀνισορροπία, οἵα παρουσιάζεται σήμερον, τὸ θεώρημα τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου δὲν ἔχει πλέον βάσιν νὰ ὑποστηριχθῇ διότι εὑρισκόμεθα πλέον ἐν ἀπολύτῳ ἀνισορροπίᾳ. Σήμερον κύριοι, ἡ κατάστασις τῆς ἐξαγωγῆς ἡμῶν εἶναι οἰκτρά. Οἱ κύριοι πόροι εἰσαγωγῆς συναλλάγματος εἰς τὴν Χώραν, εἶναι ὁ καπνός, τὰ ἔλαια, ἡ σταφίς, ἡ ναυτιλία καὶ οἱ μετανάσται. Εἶναι αἱ τρεῖς μεγάλαι πηγαὶ συναλλάγματος. Τὰ καπνά, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὸν πρώτιστον τῶν πόρων τῆς εἰσαγωγῆς συναλλάγματος, ὑφίστανται γνωστὴν κρίσιν τρομεράν, τὴν ὁποίαν διήνυσαν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο. Κατὰ συνέπειαν ἔχομεν μίαν τρομερὰν ἐλάττωσιν ἐξαγωγῆς καπνῶν καὶ ἀντίστοιχον ἐλάττωσιν εἰσαγωγῆς συναλλάγματος. Σήμερον ὁ καπνὸς μὲ τὰς τιμὰς τοῦ περυσινοῦ ἔτους τὰς πραγματοποιηθείσας, ἐκπροσωπεῖ ἕνα κεφάλαιον ὀγκῶδες. Διὰ τὸ τρέχον ἔτος ἔχομεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν μίαν πραγματοποίησιν τοῦ κεφαλαίου τούτου ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως ζητήσεως, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου καὶ δι’ ὅσα καπνὰ ζητοῦνται, ἄμεσον μείωσιν τῆς τιμῆς, κατὰ συνέπειαν ἐλάττωσιν τρομερὰν τοῦ κεφαλαίου τοῦ εἰσαγομένου συναλλάγματος. Μετὰ τὰ καπνὰ ἐμφανίζονται ἀμέσως τὰ ἔλαια, ὡς δευτέρα πηγὴ εἰσαγωγῆς συναλλάγματος. Τὰ ἔλαια λόγῳ τῶν ληφθέντων μέτρων, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν συναλλαγματικὴν κίνησιν, τὴν ὁποίαν ἡ Χώρα δύναται νὰ προσδοκήσῃ ἐκ τοῦ προϊόντος τούτου. Καὶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβληθῇ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Ἐπισιτισμοῦ πρὸ δύο μηνῶν καθωρίσθη ἡ διατήρησις ἐν τῇ χώρᾳ ἑνὸς ἀποθέματος 100.000.000 ὀκάδων διὰ τὴν ἀποταμίευσιν τοῦ τρέχοντος ἔτους καὶ τοῦ ἑπομένου, προσδοκωμένης διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος μειώσεως τῆς παραγωγῆς, κατὰ τὴν ἀλληλουχίαν τῶν παραγωγῶν τῶν γνωστῶν ἐν Ἑλλάδι. Ἐπιτρέπεται δὲ ἡ ἐξαγωγὴ 40.000.000 ὀκάδων, ὑπὸ ὡρισμένους περιορισμούς. Τὸ μέτρον ἀναμφισβητήτως προκειμένου περὶ τοῦ ἐλαίου, τροφῆς κυριωτάτης τῶν λαϊκῶν τάξεων, καθ’ ἣν ὥραν ἐψηφίσθη, ἦτο ὀρθόν, σήμερον ὅμως, μὲ τὴν σταθερὰν διατίμησιν τοῦ συναλλάγματος, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς ἀξίας τῶν συναλλαγματικῶν, τὴν ὁποίαν ἐκπροσωπεῖ ποσὸν ἐλαίου, εἶναι προσῆκον νὰ γίνῃ ἀντικείμενον σκέψεως τὶ εἶναι προτιμότερον, ἀπαγορευομένης τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου, ὁ λαὸς νὰ τρώγῃ τὸ ἔλαιον ἐφθηνότερον ἢ εἰσαγομένου ἀφθονωτέρου τοῦ συναλλάγματος ἐξ ἐκποιήσεως τοῦ ἀποταμιεύματος τοῦ ἐλαίου ἦτο ὀρθότερον νὰ τακτοποιηθῇ ὁπωσδήποτε ἡ τιμὴ τοῦ συναλλάγματος καὶ νὰ μὴ κινδυνεύσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ φάγῃ ἀκριβώτερον τὸν ἄρτον. Διότι, κύριοι, τὸ ζήτημα ὅπως ἐτέθη μὲ τὴν ἔλλειψιν Συναλλάγματος καὶ σταθερᾶς ἀνατιμήσεως, εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον μοιραίως θὰ καταλήξῃ εἰς ἀνατίμησιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου.

§63Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀναγκαία ποσότης.

§64Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τὸ ἔλαιον λαμβάνεται ἀποταμίευσις καὶ διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν σκέψιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ ἑπόμενον ἔτος θὰ λείψῃ τὸ ἔλαιον, ἴσως τὸ ἑπόμενον τοὐλάχιστον ἔτος νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ἀποταμίευμα, διότι ὅσον θὰ ἐλαττωθῇ τὸ ἀποταμίευμα τοῦ ἐλαίου τόσον θὰ εἶναι ἡ αὔξησις τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ συναλλάγματος κατὰ τὸ πόσον θὰ ἐξαιρεθῇ τὸ ἀποταμίευμα καὶ θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ἀγορὰν λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς τιμῆς τοῦ ἐλαίου, τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν.

§65Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Διότι ἔχομεν συμφέρον νὰ αὐξήσῃ ἡ εἰσαγωγὴ ὅσον ἔνεστι.

§66Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε μὲ ἀπασχολεῖ ἤδη πρὸ ἑνὸς μηνός.

§67Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Χαίρω πολύ.

§68Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀλλὰ πρὶν ἐξαχθῇ τὸ ποσὸν τῶν 40.000.000, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἕτοιμον πρὸς ἐξαγωγὴν δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ληφθῇ ἕτερον μέτρον πρὸς ἐπέκτασιν τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐξαγάγωμεν· ἀναλόγως τῆς ζητήσεως θὰ σκεφθῶμεν νὰ μειώσωμεν τὸ ποσόν.

§69Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Χαίρω πολὺ, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ὑπὸ μελέτην καὶ δὲν εἶχον οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι ἦτο ὑπὸ μελέτην, διότι δὲν νομίζω ὅτι ἐγὼ ἐφεῦρον τὴν πυρίτιδα προτείνων τοῦτο.

§70ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Μέγα μέρος τῆς καταναλώσεως ἐκαλύφθη ἀπὸ ἄλλα ἔθνη.

§71Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐντὸς τοῦ ἔτους δύναται νὰ καλυφθῇ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶναι σημαντικὸν εἶναι τοῦτο, ὅτι ἡ μελέτη νὰ συντελεσθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον καὶ νὰ ληφθῇ ἡ σχετικὴ ἀπόφασις, διότι ἐφόσον τὸ Ὑπουργεῖον εὑρίσκεται ἐν τῇ ὡρίμῳ κρίσει ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ θυσιάσῃ ποσὸν τι ἐκ τοῦ ἀποταμιεύματος ἤθελε δὲ προβληθῇ ἁθρόα ζήτησις ἐλαίου. Τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος οὐδὲ ἔχει τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐν τῷ κανονισμῷ ἄλλοτε τῆς συναλλαγματικῆς τιμῆς ἐν τῇ χώρᾳ, οὔτε εἶναι καὶ ἐγγύς. Δυστυχῶς ἐκ τῶν πόρων τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ συναλλάγματος ἐξέλειπε καθόλον τὸ ἔτος ἐντελῶς ἡ ναυτιλία ἕνεκεν τῆς κρίσεως, τὴν ὁποίαν διανύει αὕτη ἀπὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους, ἡ ναυτιλία δὲ ἐπὶ πολὺν χρόνον δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς παράγων εἰσαγωγῆς συναλλάγματος μέχρις οὗ ἄλλως τακτοποιηθῶσιν οἱ ναυτιλιακοὶ διεθνεῖς ὅροι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιτρέψωσιν εἰς τὴν ναυτιλίαν νὰ ἀναλάβῃ τὴν προτέραν ἄνθησιν αὐτῆς. Παραμένει κατὰ συνέπειαν μόνος πόρος, ὁ ἄδηλος πόρος ἐκ τῶν ἀποστολῶν τῶν μεταναστῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι μέγιστος, ἀνέρχεται πλέον τῶν δύο δισεκατομμυρίων, ὁ ὁποῖος ἀκριβῶς ὑπάρχει κίνδυνος νὰ μειωθῇ οὐχὶ ἁπλῶς ἐκ τῶν περιορισμῶν, ὡς ὑποστηρίζουσι διάφοροι, ἐκ τῶν περιορισμῶν, οἵτινες τίθενται εἰς τὸ Συνάλλαγμα, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἐκ τοῦ κινδύνου κατ’ ἐμὲ τῆς μεγάλης ὑποτιμήσεως, διότι ὁσονδήποτε καὶ ἄν ἐξυπηρετῇ τὸ κέρδος τῶν μεταναστῶν διὰ τῆς ἀποστολῆς ἐνταῦθα χρυσοῦ, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὅμως τὸ νόμισμα τὸ ἑλληνικὸν κηρυχθῇ ὡς μὴ ὑγιές, τότε παύει τὸ συμφέρον τοῦ κατέχοντος τὸ συνάλλαγμα μετανάστου εἰς τὸ νὰ μεταποιήσῃ αὐτὸ εἰς δραχμὴν καὶ τότε θὰ ἔχωμεν ἐλάττωσιν μοιραίως. Τῶν πόρων τούτων τῆς εἰσαγωγῆς συναλλάγματος ἀποδεικνυομένων ὡς ἐν μειώσει εὑρισκομένων κατὰ τὸ τρέχον ἔτος διὰ τὴν Χώραν ἡμῶν ἔχομεν ἀφ’ ἑτέρου ἄλλα ζητήματα συντελοῦντα εἰς τὴν εἰσαγωγὴν συναλλάγματος μᾶλλον ἁθρόου. Ἔχομεν ἀφ’ ἑνὸς τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς ἡμετέρας παραγωγῆς εἰς σιτηρά, ἡ ὁποία ὀφείλεται εἰς τὸ σύνολον τῆς γεωργικῆς ἐξαπλώσεως, ἡ ὁποία παρήχθη εἰς τὰς σιτοπαραγωγοὺς χώρας ἐκ τῆς ἐκκρεμοῦς καὶ μετεώρου γεωργικῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία διέπει ἐπὶ διετίαν, διὰ τῆς ὁποίας ἡ στερεοποίησις ἐν βραχεῖ χρόνῳ ἀναμφισβητήτως δὲν εἶναι εὔκολος, διότι ἀκριβῶς διεπράχθη τοῦτο τὸ μέγα κακὸν ὅτι ἐπεχειρήθη μία ὁλόκληρος γεωργικὴ ἀναστάτωσις ἐν Θεσσαλίᾳ μὲ τάσιν ἐπεκτάσεως καθόλην τὴν Χώραν, ἐφαρμοσθεῖσα ἐνιαχοῦ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἕτοιμον πρόγραμμα πραγματοποιήσιμον καὶ ἐφαρμόσιμον πρακτικῶς καὶ χωρὶς νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὅταν μία Χώρα διαλύῃ μίαν τοιαύτην κρίσιν τοῦ συνόλου νὰ ζητῆται ἡ θεραπεία, ἀποτέλεσμα δὲ εἶναι ὅτι οἱ ἐπιζητήσαντες τὴν λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος ἐν Θεσσαλίᾳ, κατέστησαν τοὺς μὲν ἰδιοκτήτας εἰς θέσιν νὰ μὴ ἔχωσιν σχεδὸν κεφάλαια, τοὺς δὲ γεωργοὺς ἐχθροὺς τῶν ἰδιοκτητῶν, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ ἀποδώσωσιν ἐκ τῆς γεωργίας ὅσα ἔπρεπε νὰ ἀποδώσωσι. Καθ’ ὅν χρόνον ἡ κοινωνία περιμένει τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς τῆς Χώρας ἦλθεν ἡ Πολιτεία διὰ λόγους ἀποκλειστικῶς ἐκλογικῆς, δύναμαι νὰ εἴπω, κερδοσκοπίας, κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ ἐφαρμόσῃ σύστημα προχείρως ἀμελέτητον καὶ νὰ ἀποκομίσῃ βλάβας διὰ τὴν Πολιτείαν, βλάβας διὰ τὴν κοινωνίαν καὶ μαυρισμὸν ἀξιοδάκρυτον διὰ τὰ μέτρα της καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς ἰδίους εἰς τοὺς ὁποίους ἐπηγγέλθη ὅτι ἤθελεν εὐεργετήσῃ. Ὥστε τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐπεχείρησεν νὰ ἐφαρμόσῃ ἀπέτυχεν οἰκονομικῶς, ἔβλαψε δημοσιονομικῶς καὶ ἐτιμωρήθη καὶ ἐκλογικῶς.

§72Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὠφέλησεν ὅμως τοὺς ἡμετέρους.

§73Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχομεν τὴν πρόσθετον αἰτίαν τῆς αὐξήσεως τῶν συναλλακτικῶν δυσχερειῶν, τὰς δαπάνας διὰ τὰς στρατιωτικῶς κατεχομένας χώρας, αἵτινες δαπάναι ἀπαιτοῦσι κατανάλωσιν συναλλάγματος. Δυστυχῶς διὰ τὸ τρέχον ἔτος συντρέχουσιν ὅλοι οἱ ὅροι τῆς πολιτικῆς καὶ οἰκονομικῆς μειώσεως τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ συναλλάγματος, συντρέχουσι καὶ ὅλοι οἱ ὅροι οἱ πολιτειακοί, οἱ κοινωνικοὶ καὶ οἰκονομικοὶ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐξαγωγῶν συναλλάγματος, καὶ ἔχομεν τὸ δεύτερον αἴτιον ἀκριβῶς τὸ ἐπιδροῦν ἐπὶ τῆς συναλλακτικῆς ἀκαταστασίας τελικῶς καὶ καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλὰ τὸ τρίτον αἴτιον εἶπον ἐν ἀρχῇ, ὅτι εἶναι ἡ πληθώρα ἡ κυκλοφοριακὴ ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ἀκάλυπτον τῆς κυκλοφορίας. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τοῦ ἀναμφισβητήτου ὀρθότητος, εἶχον τὴν τιμὴν ἢ μᾶλλον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξω τὴν γνώμην μου ὅταν ἐγένετο ἐνώπιον τῆς πάλαι ποτὲ Βουλῆς ἡ εἰσήγησις τοῦ δανείου τοῦ 850.000.000, δανείου, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη ὡς δάνειον ἢ μᾶλλον ὠνομάσθη δάνειον, τοῦ ὁποίου τὴν δανειοποίησιν ἐπηγγέλθησαν αἱ τρεῖς μεγάλαι Δυνάμεις, τὸ ὁποῖον ὅμως ἐκλήθη κατὰ τὴν ὥραν τοῦ πολέμου, ἐκλήθη νὰ χορηγήσῃ ἡ Ἑλληνικὴ ἀγορὰ καὶ μόνον, καὶ ἐχορήγησε. Τότε ἔλεγον, ὅτι ἡ ἐμφάνισις ἡ ἀθρόα τόσου ὄγκου χαρτονομίσματος διαχυνομένου εἰς τὴν ἑλληνικὴν ἀγορὰν μὲ ἔλεγχον διατιμᾷ τὸ ξένον συνάλλαγμα εἰς ἰσοτιμίαν πρὸς τὴν δραχμὴν καὶ δημιουργεῖ μίαν ψευδῆ κατάστασιν, ἡ ὁποία φέρει μοιραίως τὴν ὑποτίμησιν τοῦ συναλλάγματος τούτου, διότι ἡ ἀξία ἡ πραγματικὴ τοῦ νομίσματος μειοῦται, ἡ διατήρησις δὲ ψευδῶν τιμῶν ἐν ἰσοτιμίᾳ θὰ προκαλέσῃ τὸν ἀντίκτυπον τῆς ἀνατιμήσεως πλὴν τῶν εἰδῶν, τῶν προϊόντων καὶ λοιπῶν καὶ θὰ ἐδημιούργη μίαν ψευδῆ κατάστασιν εὐεξίας, τῆς ὁποίας τὰ ἀντίποινα θὰ ἔχουν νὰ πληρώσουν οἱ μέλλοντες νὰ διαδεχθοῦν τοὺς αἰσιοδοξοῦντας εἰς τοιαύτας ψευδεῖς ἐμφανίσεις. Ἀλλὰ τότε μοὶ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις ἀπὸ τὴν τότε Κυβέρνησιν ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν πραγματικῇ εὐεξίᾳ, εὑρισκόμεθα ἐν πραγματικῷ πλούτῳ, διότι ἔβλεπον πράγματι καθ’ ἣν ὥραν συνεζητεῖτο τὸ δάνειον ἐν τῷ Χρηματιστηρίῳ τὰς ἀξίας ὑπερτιμημένας ἁλματωδῶς, καθ’ ὃν τρόπον ἁλματωδῶς ὑπερετιμήθη τὸ συνάλλαγμα ἀσχέτως καὶ τὰς ἐξέλαβον ὡς ἐνδεικτικὸν μιᾶς εὐεξίας οἰκονομικῆς ἡ ὁποῖα ἐπέτρεπε εἰς τοὺς κατόχους μεγάλων κεφαλαίων νὰ σπεύσωσιν εἰς τὸ χρηματιστήριον διὰ νὰ διακυβεύσωσιν τὰ κεφάλαια αὐτῶν ἀπό τινος χαρτοπαιγνίου. Καὶ πάλιν ἡ περίφημος συνδιάσκεψις τῶν Βρυξελλῶν καὶ ἀναγινώσκω τὸ κείμενον—κάνω κατάχρησιν τῆς ὑπομονῆς τῆς Συνελεύσεως διὰ νὰ ἐμπεδώνονται αἱ ἀλήθειαι εἰς τὰ μυαλὰ τοῦ κόσμου τοῦ ἔξωθεν τῆς Συνελεύσεως, διότι ἐντεῦθεν πρέπει, πρὸ παντὸς διδάγματα ὑγειοῦς πολιτικῆς καὶ ὀρθοφροσύνης νὰ μεταδίδωνται. Λέγοντες λοιπὸν «Πρέπει νὰ ἀντιληφθῶσι πάντες καλῶς....» Τὰ κακὰ ταῦτα, τὰ ὁποῖα περιγράφει κατὰ τοιοῦτον τρόπον μεθοδικόν, καὶ σαφῆ καὶ κατηγορηματικὸν ἡ διεθνὴς συνδιάσκεψις τῶν Βρυξελλῶν ἐν Ἑλλάδι ἐνεφανίσθησαν ἀπὸ ἀμφοτέρας τὰς μορφάς. Διότι ἔχομεν καὶ τὴν ἔκδοσιν χαρτονομίσματος τοῦ κράτους, ἔχομεν δὲ συγχρόνως καὶ τὴν ἔκδοσιν χαρτονομίσματος τραπεζικοῦ δανειζούσης τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τὸ κράτος, χορηγούσης τῆς Τραπέζης δάνειον, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ χαρτονομίσματος τούτου θέλει πληρωθῇ· εἶναι ἡ μορφὴ τοῦ τελευταίου δανείου. Ποῖα εἶναι ἡ κατάστασις, κύριοι, τῆς νομισματικῆς ἡμῶν κυκλοφορίας; Γενικῶς ἐπικρατεῖ ἡ γνώμη ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν πληθώρᾳ. Τὸ σύνολον τοῦ γνωστοῦ κυκλοφοροῦντος χαρτονομίσματος γεννᾷ τὴν ἐντύπωσιν τοῦ πραγματικοῦ ὄγκου δυσαναλόγου πρὸς τὰς συναλλαγματικὰς ἀνάγκας. Μία σύγκρισις πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ πολέμου εἶναι χρήσιμος. Κατὰ τὸ 1914, πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολέμου ὑπῆρχε ἡ ἑξῆς κυκλοφοριακὴ κατάστασις: γραμμάτια τοῦ Κράτους ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας 61.000.000, Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας 37.800.000, ὑπόλοιπον Ἰονικῆς Τραπέζης ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας 6.600.000. Τραπέζης Κρήτης 5.900.000 ἐν συνόλῳ γραμμάτια 111.300.000. Ἐπίσης γραμμάτια τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ κεκαλυμμένα δι’ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος 183,500,000. Ἐν συνόλῳ ἄθροισμα 264.800.000 ἐκ τοῦ ὁποίου καθ’ ὑπολογισμὸν προερχόμενον ἐκ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ δημοσιευθέντος ἐὰν ἀφαιρέσῃ τις τὰ κερματικὰ δάνεια καὶ τὰ γραμμάτια ταμείου μένουν ἐν κυκλοφορίᾳ 252.300.000 δραχμῶν γραμμάτια, κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον μὴ οὔσης ἀπηγορευμένης ἀκόμη τῆς κυκλοφορίας τοῦ χρυσοῦ. Εὑρίσκετο ἐν κυκλοφορίᾳ καὶ χρυσὸς οὐκ’ ὀλίγος 30.000.000 εἶχε ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐν ἀποταμιεύματι 19.000.000 καὶ 11.000.000 τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ οἱ δὲ τραπεζῖται ὑπελόγιζον καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ ὑπολογίζουν ὅτι τὸ σύνολον τοῦ χρυσοῦ ἐκείνου ἀνήρχετο εἰς τὰ 150.000.000. Διότι ἦτο γνωστὸν ὅτι δύο καὶ μόνον Τράπεζαι, αἱ ὁποῖαι ὀλιγώτερον ποσὸν χρυσοῦ ἔχουν εἰσαγάγει εἰς τὴν χώραν ἡ «Ἐμπορικὴ» καὶ ἡ «Λαϊκὴ» εἶχον εἰσαγάγει κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο 30.000.000 χρυσῶν φράγκων. Καὶ ἡ ἀθρόα εἰσαγωγὴ χρυσοῦ τότε διευκολύνετο καὶ ἐξηγεῖτο ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι διατηρουμένης σταθερᾶς τῆς δραχμῆς εἰς τὴν πρέπουσαν τιμὴν, ἕνεκα τῆς λειτουργίας τῆς ἀκάμπτου τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ ἡ δραχμὴ ὑπερτιμᾶτο κατά τι ὑπὲρ τὸν χρυσὸν, εἶχεν μίαν διαφορὰν ἐλαχίστην καὶ τοῦτο συνετέλεσε εἰς αὔξησιν τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ χρυσοῦ ἐν τῇ χώρᾳ. Ἐπὶ 500.000 κατοίκων, ὡς δύναταί τις νὰ ὑπολογίσῃ τὴν τότε Ἑλλάδα ἄνευ τῆς Β. Ἠπείρου, ἡ ἀναλογία ἀνήρχετο εἰς 14 δραχμ. κατὰ κάτοικον. Κατὰ τὸ 1917 τὸ νόμισμα ἕνεκα τῶν ἀθρόων ἀποταμιεύσεων τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ, ὀφειλομένων εἰς τὴν ἄνθησιν τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὴν καταστροφὴν πλοίων ἐμπορικῶν ἀποζημιουμένων ἀμέσως ὑπὸ τῶν Λόϋδ καὶ εἰς ἐκποιήσεις πλοίων ἐμπορικῶν πρὶν ἢ ληφθῶσιν τὰ αὐστηρὰ ἀπαγορευτικὰ μέτρα τὸ νόμισμα ἔφθασεν εἰς 850.000.000, ἐν συνόλῳ. Σήμερον τὸ κυκλοφοροῦν χαρτονόμισμα ἐπὶ τῇ βάσει καὶ τῆς τελευταίας ἐκδόσεως ἐν συνόλῳ πραγματοποιηθησομένης ὅταν θὰ πραγματοποιηθῇ καὶ ὑποθέτω ὅτι ἔχει πραγματοποιηθῇ ἀνέρχεται εἰς δύο καὶ ἥμισυ δισεκατομμύρια ἐπὶ πληθυσμοῦ 7.000.000, ὡς δύναταί τις νὰ ὑπολογίσῃ τὸν Ἑλληνικὸν πληθυσμὸν σήμερον συμπεριλαμβανομένης τῆς Θράκης καὶ τῶν στρατιωτικῶς κατεχομένων Χωρῶν. Ἔχομεν λοιπὸν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ πολέμου δεκαπλασιασμόν, κύριοι, τοῦ κυκλοφοροῦντος νομίσματος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἔχομεν καὶ τελείαν ἔλλειψιν χρυσοῦ ἀντικρύσματος, διότι ὁ αὐτούσιος χρυσὸς ἔχει περιορισθῇ εἰς 57.000.000, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσιν ἀποταμίευμα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἀπαγορευθείσης ἔκτοτε τῆς ἐμπορίας τοῦ χρυσοῦ καὶ τῆς ἐξαγωγῆς αὐτοῦ. Περὶ αὐτοῦ θὰ ὁμιλήσω ἀργότερον. Ἡ Γαλλία ἥτις εὑρίσκετο πρὸ ἐλαχίστου χρόνου εἰς χείρονα ἡμῶν κατάστασιν συναλλαγματικὴν κατὰ τὸ 1914 πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ πολέμου, παρουσίασεν τὴν ἑξῆς κυκλοφορίαν: 4 δισεκατομμύρια ἀποταμιεύματος χρυσοῦ καὶ ἀργύρου, μεταλλικοῦ νομίσματος ἂς εἴπωμεν, καὶ ἕξ δισεκατομμύρια χαρτονομίσματος. Κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1920 παρουσίαζεν 800 ἑκατομμύρια ἀποταμιεύματος μεταλλικοῦ, 37 δισεκατομμύρια χαρτονομίσματος. Ἡ Γαλλία λοιπὸν παρουσιάζει ἑπταπλασιασμὸν τοῦ χαρτονομίσματος, ἀπέναντι τοῦ δεκαπλασιασμοῦ, τὸν ὁποῖον παρουσιάζει ἡ Ἑλλάς. Ἡ Ἰταλία ἐπίσης, ἐν ἀρχῇ τοῦ πολέμου παρουσίαζεν 1.600.000.000 ἀποταμίευμα μεταλλικὸν καὶ 2.700.000.000 χαρτονομίσματος σύνολον κυκλοφορίας δὲ 900 ἑκατομμύρια. Ἀπέναντι αὐτῶν σήμερον εὑρίσκονται ἐν κυκλοφορίᾳ 800 ἑκατομμύρια ἤτοι εὑρίσκεται πρὸ ἑξαπλασιασμοῦ τοῦ ἀρχικοῦ αὐτῆς νομίσματος. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι δικαίως δύναταί τις νὰ ὁμιλῇ περὶ ἐλευθέρας κυκλοφορίας καθ’ ὅσον ἡ αὔξησις τῆς κυκλοφορίας τοῦ Ἑλληνικοῦ νομίσματος ὑπερέβη τὰ ὅρια εἰς τὰ ὁποῖα ἔφθασεν ὁ πολλαπλασιασμὸς τῆς κυκλοφορίας τοῦ νομίσματος ἐν χώραις ἄλλαις, αἵτινες διέθεσαν μείζονας πολὺ πιστώσεις πολεμικὰς καὶ διήνυσαν πολὺ μεγαλύτερον πολεμικὸν βίον καὶ κυκλῶνα.

§74Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατ’ ἄτομον πρέπει νὰ γίνῃ ὁ ὑπολογισμός. Ἔπειτα εἶναι ὁ νόμος ΓΧΜΒʹ, τοῦ ὁποίου τὸ ἥμισυ εἶναι κεκαλυμμένον.

§75Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἔφθασα εἰς αὐτό. Εἶπον ὅτι ἡ πληθώρα τοῦ νομίσματος εἶναι ἐξεταστέα ἐν σχέσει πρὸς τὸ κεκαλυμμένον ἢ ἀκάλυπτον αὐτοῦ, διότι ὁ ἕτερος τῶν παραγόντων μόνος δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς τέλειος παράγων ὑπολογισμοῦ. Τὸ ἡμέτερον νόμισμα ἀναμφισβητήτως μέχρις ἑνὸς χρονικοῦ σημείου, δύναταί τις νὰ εἴπῃ μέχρι τοῦ τέλους τοῦ 1919 ἦτο τελείως κεκαλυμμένον, διότι τὸ ἀκάλυπτον ἦτο ἐλάχιστον ποσὸν τὸ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τοῦ Κράτους, δηλαδὴ ἦτο τὸ ἕβδομον περίπου τοῦ κεκαλυμμένου. Εἴχομεν ἕν ποσὸν 800.000.000 κεκαλυμένον χαρτονομίσματος ἀπέναντι 260.000.000 ἀκαλύπτου, διότι εἶχε αὐτὸ ἡ ἔκδοσις τοῦ χαρτονομίσματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἀλλ’ ἤρχισεν ἡ ἔκδοσις ἀκαλύπτου χαρτονομίσματος ἀπὸ τὸ 1920. Ἔχομεν τὰς δύο ἐκδόσεις τῶν 300 καὶ 400 ἑκατομμυρίων τὰς γενομένας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Βενιζέλου πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ δανείου τῶν 300 ἑκατομμυρίων τοῦ συνομολογηθέντος τὸν Μάϊον τοῦ 1920 καὶ τοῦ ἑτέρου δανείου τῶν 500 ἑκατομμυρίων τοῦ συνομολογηθέντος κατὰ Σεπτέμβριον τοῦ 1920 ἀλλὰ μὴ κυρωθέντος. Ἔχομεν τὴν προσθήκην ἑτέρων 550 ἑκατομμυρίων χαρτονομίσματος ἀκαλύπτου, ὅπερ, ὡς ἐξηγήθη κατὰ τὰς συζητήσεις τὰς σχετικὰς πρὸς τὴν σύμβασιν περὶ δανείου, ἐξεδόθη ὡς ἀντάλλαγμα τῆς ἐπιρρώσεως, τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος παρέσχε πρὸς τὴν Τράπεζαν, δι’ αὐξήσεως τοῦ προνομίου καὶ ὡς ἀντάλλαγμα τῶν προσδοκομένων κερδῶν ἐκ τῆς αὐξήσεως ταύτης. Ἀλλὰ σήμερον εὑρισκόμεθα ἐπίσης καὶ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν τῆς ἀγορᾶς ὅτι ἔχει χάσει τὴν ἀξίαν τοῦ καλύμματος αὐτοῦ μέγα μέρος τοῦ δανείου τῶν 850 ἑκατομμυρίων τοῦ συνομολογηθέντος μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν τριῶν Δυνάμεων, ἐκδοθέντος δὲ ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ χαρτονομίσματος. Ἡ ἐντύπωσις δέ ὄχι μόνον τῆς ἀγορᾶς, ἀλλὰ καὶ παντὸς κρίνοντος τὸ πρᾶγμα εἶναι τοιαύτη ἀφ’ ἧς στιγμῆς εὑρισκόμεθα, δὲν λέγω πρὸ τῆς ἀρνήσεως τῆς κατηγορηματικῆς, ἀλλὰ πρὸ τῶν δυσχερειῶν, αἵτινες παρετηρήθησαν πρὸς καταβολήν, ἐπὶ πάσης τῆς προθεσμίας τοῦ συναλλάγματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀπετέλει τὸ πρακτικὸν πλέον κάλυμμα τοῦ ἐκδοθέντος χαρτονομίσματος εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ ἐγγυητικοῦ καλύμματος, τὸ ὁποῖον μέχρι σήμερον ὑπῆρχε. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ μὴ ἐκταθῶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος ταύτην τὴν στιγμήν, διότι ἐν τέλει θὰ φέρω τὸν λόγον. Ἔχομεν λοιπὸν ὅλας τὰς αἰτίας τῆς νόσου, τὰς ἀναγνωριζομένας γενικῶς ὡς παραγωγικὰς αἰτίας τῆς οἰκονομικῆς νόσου καὶ τῆς συναλλαγματικῆς νόσου, ἔχομεν ὅλας τὰς αἰτίας βεβαιουμένας ὡς ἐν Ἑλλάδι ὑπαρχούσας. Περὶ τὰς αἰτίας ταύτας, κύριοι, δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἐλεγχθῇ ἡ κερδοσκοπία, διότι ἡ κερδοσκοπία εἶχεν ὑπ’ ὄψιν αὐτῆς μίαν διάγνωσιν μιᾶς καχεκτικῆς καὶ νοσηρᾶς οἰκονομικῆς καταστάσεως ἐν τῷ συνόλῳ. Κατὰ συνέπειαν δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ προέλθῃ εἰς τὸ μέσον προεξοφλοῦσα τὴν περαιτέρω ἐξέλεγξιν τῆς τοιαύτης καχεξίας καὶ τείνουσα εἰς τὸ νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς ἐξελίξεως καὶ τῶν συνεπειῶν αὐτῆς. Κατὰ συνέπειαν χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἀριθμούς, χωρὶς νὰ ἔχωμεν παραδείγματα, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἐμφάνισιν ἀτόμων κατὰ πᾶσαν λογικήν, κατ’ ἐπιτακτικὴν λογικὴν ἀνάγκην καὶ συμπέρασμα ὀφείλομεν νὰ παραδεχθῶμεν ἄνευ οἱασδήποτε ἄλλης ἐξετάσεως ὅτι ἡ κερδοσκοπία ἠνδραγάθησεν ἀναμφισβητήτως, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν εἰμὴ νὰ παρέμβῃ καὶ ἀνδραγαθήσῃ ὅταν τοιαύτην εὕρισκε πρὸ αὐτῆς κατάστασιν ἐκμεταλλεύσεως. Διὰ τοῦτο ὅταν ἔλαβε χώραν ἡ συζήτησις ἡ σχετικὴ πρὸς τὴν σύμβασιν τοῦ δανείου τῶν 550.000.000, ὁμιλῶν ἐπὶ ταύτης εἶπον πρὸς τὴν Συνέλευσιν: Ὑπάρχει κερδοσκοπία; Ἐκτὸς τῶν ἄλλων νοσηρῶν αἰτιῶν λάβετε πρόνοιαν, ὅπως ἡ κερδοσκοπία παταχθῇ. Συνίστων τὴν πρόνοιαν ταύτην, ἣν ἐθεώρησα πολὺ σπουδαιοτέραν κατὰ τὴν ὕπαρξιν καὶ τὰς παραγωγικὰς αἰτίας αὐτῶν τῶν φαινομένων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὡς παραδειγμάτων ἀποδεικνυόντων τὴν ὕπαρξιν κερδοσκοπίας. Καὶ θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶμαι πολὺ πεπεισμένος ὅτι ἡ κερδοσκοπία ὑπῆρξε, διὰ νὰ μὴ κλονισθῶ εἰς τὴν πεποίθησίν μου ταύτην ἐκ τῶν παραδειγμάτων, τὰ ὁποῖα πρὸς ἀπόδειξιν τῆς ὑπάρξεως τῆς κερδοσκοπίας ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς ἀνεκοίνωσεν τὸ σύνολον τῶν γενομένων πράξεων ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος κατὰ τὰς τρεῖς ἡμέρας, 24, 26 καὶ 27 Ἀπριλίου. Ἦσαν πράγματι αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι, κατὰ τὰς ὁποίας ὑπῆρξεν ὀξεῖα ἡ ἐξάσκησις τῆς κερδοσκοπικῆς ἀνατιμήσεως τοῦ συναλλάγματος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς εἶπε τότε (ἀναγινώσκει). «Ἔχομεν ἐμφάνισιν πράξεων ἐπὶ λιρῶν στερλινῶν ἀξίας 948.000, ἐπὶ φράγκων Παρισίων 12.131.000, ἐπὶ φράγκων Ἑλβετίας 640.000, ἐπὶ μάρκων 28.094.000, ἐπὶ λέϊ Ρουμανίας 15.200.000, ἐπὶ κορωνῶν Αὐστρίας 9.950.000». Ὅτε ἀνεκοίνωσε τοὺς ἀριθμοὺς τούτους ἡ ἐντύπωσις τῆς Συνελεύσεως ἦτο ὁμολογουμένως μεγάλη, ὄχι ἐκ τῶν μάρκων καὶ τῶν κορωνῶν, περὶ τῶν ὁποίων θὰ εἴπω ἀμέσως, ἀλλ’ ἐκ τοῦ συνόλου τοῦ ἀριθμοῦ τῆς συναλλακτικῆς κινήσεως. Ἀλλ’ οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι ἀναλύονται καὶ τὴν ἐπαύριον ἐφημερὶς εἰδικὴ εἶχε παραθέσῃ τὸν πίνακα τῆς ἀναλύσεως τῶν συναλλακτικῶν τούτων πράξεων. Αἱ πράξεις αὗται ἀναλύονται εἰς ἀγορᾶς καὶ πωλήσεις, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Συνέλευσιν τὸ σύνολον τῆς ἀγοραπωλησίας.

§76Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Καὶ ἀνακοινῶν τὸ ἐδήλωσεν.

§77Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἴπετε τὸ σύνολον τῶν ἀνταλλακτικῶν πράξεων. Δὲν εἶπον ὅτι εἴπετε ψευδῆ εἰς τὴν Συνέλευσιν. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μᾶς παρουσιάζεται νέα ὑπερτίμησις τοῦ συναλλάγματος εἶναι ἐπιζητητέον οὐχὶ τὸ σύνολον τῶν πράξεων, ἀλλὰ τὸ σύνολον τῆς ὑπεροχῆς τῆς ἀγορᾶς ἢ τῆς πωλήσεως τοῦ συναλλάγματος, διὰ νὰ ἴδωμεν ποία ὑπῆρξεν ἡ τάσις τῆς αὐξήσεως τοῦ ὑπάρχοντος ἐδῶ stoc συναλλάγματος ἢ τῆς καταναλώσεως τούτου, ποία ὑπῆρξεν ἡ τάσις τῆς ἀγορᾶς ἢ τῆς πωλήσεως. Πρέπει νὰ ἴδωμεν ἐὰν ὑπῆρξεν συγκέντρωσις stoc συναλλάγματος ἐκ μέρους τῶν Τραπεζῶν, ὁπότε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ μία Τραπεζιτικὴ κερδοσκοπία ἀποσκοποῦσα εἰς κάποιαν στενοχωρίαν ἐμπορικῶν πράξεων ἢ ἄν ὑπῆρξεν ἐξάντλησις καὶ τοῦ ὑπάρχοντος stoc συναλλάγματος τῶν Τραπεζῶν ὁπότε ἐξηγεῖται, κάποια αὔξησις τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἐμπορίου.

§78Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι μόνον ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς ἀγορᾶς καὶ τῆς πωλήσεως, ἡ ὁποία διακρίνει ἐὰν ὑπῆρξε κερδοσκοπία ἢ ὄχι, ἀλλὰ καὶ τὸ σύνολον τῶν πράξεων.

§79Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο· ἂν ὑπῆρξεν κερδοσκοπία πραγματικῶς ἀνατιμητικὴ καὶ σκοπίμως ἀνατιμητική. Περὶ τούτου πρόκειται. Ἵνα ἴδωμεν τοῦτο, πρέπει νὰ γίνῃ ἀνάλυσις διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖον στοιχεῖον ὑπερέχει. Γενομένης τῆς ἀναλύσεως τῶν ἀριθμῶν παρέχεται τὸ ἥμισυ ἀποτέλεσμα, διότι δὲν ἐμφανίζεται πλέον ὁ ὄγκος τῶν 948 χιλιάδων λιρῶν στερλινῶν ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐγένοντο αἱ συναλλακτικαὶ πράξεις, ἀλλὰ ὁ ὄγκος τῶν 486 χιλιάδων λιρῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπωλήθησαν ἀπὸ τῶν Τραπεζῶν ἀπέναντι 362 χιλιάδων λιρῶν, αἱ ὁποῖαι εἰσεπράχθησαν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ στοιχείου τούτου τῆς ἀναλύσεως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πολὺ ἐτόνισε καὶ κυριώτατα ἀνέφερε τὰ ποσὰ τῶν δευτερευόντων νομισμάτων, ἀνέφερε δηλ. τὸ ποσὸν τῆς ἀγοραπωλησίας μάρκων, λέϊ καὶ κορωνῶν. Τὸ σύνολον τῶν ἀγορασθέντων μάρκων, λέϊ καὶ κορωνῶν δηλ. 13 ἑκατομμυρίων μάρκων, 5.800.000 λέϊ καὶ 5.871.000 κορωνῶν. Ἀφίνω τὸ ζήτημα τῶν κορωνῶν, αἱ ὁποῖαι ἐκπροσωποῦσι μίαν ἀξίαν 212.000 δραχμῶν ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ τις ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπιδράσῃ τοῦτο ἐπὶ τῆς ἀνατιμήσεως τοῦ συναλλάγματος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ποσὸν τῶν λέϊ Ρουμανίας θὰ ἠδύνατό τις νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἐμπορικὴ κίνησις μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ρουμανίας καὶ ὅτι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωποῦν τὰ λέϊ αὐτὰ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἑκατομμυρίου δραχμῶν εἶναι ποσὸν ἐντελῶς κερδοσκοπικῆς προελεύσεως ἢ μᾶλλον κερδοσκοπικῆς ἀσχολίας. Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὸ Γερμανικὸν μάρκον, περὶ τοῦ ὁποίου ἐζητήθησαν καὶ πληροφορίαι ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνέφερεν ὅτι τὸ ποσὸν τοῦ μεγάλου δανείου τῶν μάρκων ἀνέρχεται ἐν τῷ συνόλῳ ἀγορᾶς καὶ πωλήσεως εἰς 28.124.000 μάρκων. Ταῦτα ἀναλύονται εἰς 14.903.000 μάρκων πωλήσεως καὶ 93.191.000 μάρκων ἀγορασθέντων. Τὸ ποσὸν τοῦτο παρεστάθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὡς ἐμφανίζον ἀναμφισβήτητον κερδοσκοπίαν διότι δὲν ὑφίστατο ἐμπορικὴ κίνησις μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γερμανίας δικαιολογοῦσα ἀγορὰν μάρκων. Εὑρίσκομαι, κύριοι, εἰς τὴν θέσιν νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν εἶχε ἀκριβεῖς πληροφορίας καὶ παρεσύρθη ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι εἶχεν ἐν ἐφαρμογῇ τὸν τελωνειακὸν νόμον τὸν ἐπιβάλλοντα τὰ οἰκονομικὰ ἀντίποινα ἐπὶ τῆς Γερμανίας εἰς τὸν ὁποῖον ἐστήριζε τὴν περὶ νεκρώσεως θεωρίαν. Διότι ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβον, ἀναμφισβήτων, ἐνώπιον τοῦ ἐμπορικοῦ ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν, εἶναι ὑποβεβλημέναι 705 δηλώσεις ἐμπόρων μόνον τῆς ἀγορᾶς Ἀθηνῶν εἰσαγωγῆς ἐκ Γερμανίας κατὰ τοὺς τελευταίους τούτους μῆνας ἀξίας ὅλης 70.000.000 μάρκων. Μόνον ἡ ἀγορὰ τῶν Ἀθηνῶν ἐκπροσωπεῖται δι’ αἰτήσεων εἰσαγωγῆς 70.000.000 μάρκων. Προσθέτως μόνον κατὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον τρέχοντος ἔτους ἔχομεν ἐξαγωγὴν πρὸς Γερμανίαν προϊόντων Ἑλληνικῶν ἀξίας 13.000.000 δραχμῶν, μεταξὺ δὲ τῶν προϊόντων τούτων κατ’ ἐξοχὴν κατέχουσι θέσιν ἡ σταφὶς τὰ καπνὰ καὶ τὰ δέρματα, ὡς καὶ μεταξὺ τῶν εἰσαγομένων προϊόντων ἐκ Γερμανίας πρωτεύουσαν θέσιν ἔχουν αἱ μηχαναί. Ὅταν λοιπὸν καθ’ ἕνα μῆνα, μόνον τὸν Ἰανουάριον,—διότι δυστυχῶς δὲν ἠδυνήθην νὰ λάβω πληροφορίας περὶ τοῦ Φεβρουαρίου καὶ Μαρτίου, διότι οἱ πίνακες τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν εἶχον ἀκόμη περαιωθῆ καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον δὲν ἠδύνατο νὰ δώσῃ πληροφορίας ἀναμφισβητήτου κύρους—ἀλλὰ ὅταν λέγω κατὰ Ἰανουάριον μόνον ἔχωμεν ἀξίαν 13.000.000 μάρκων ἐξαγωγήν, ἔχομεν δὲ δεδηλωμένην ἐξαγωγὴν κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας 70.000.000 μάρκων ἐκ Γερμανίας δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ λέγεται ὅτι τὸ ἐμπόριον μετὰ τῆς Γερμανίας ἐνεκρώθη ὥστε νὰ θεωρῆται ὡς κερδοσκοπικὴ ἡ ἀγορὰ τοῦ ποσοῦ τούτου τῶν μάρκων.

§80Α. ΜΟΜΦΕΡΑΤΟΣ. Ἀναμφισβητήτως ὑπάρχει μεγίστη ἐμπορικὴ κίνησις μετὰ τῆς Γερμανίας.

§81Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βεβαίως. Διότι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅτι αἱ σχέσεις αἱ ἐμπορικαὶ μετὰ τῆς Γερμανίας μόλις πρὸ τετραμήνου ἤρχισαν ἐξελισσόμεναι πάλιν. Ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας φυσικὰ ὅτι σήμερον ὑπάρχει μία δυσχέρεια πραγματικὴ ἡ ἀρξαμένη ἅμα τῇ εἰσαγωγῇ συμφώνως πρὸς τοὺς τελευταίους νόμους ἐφαρμογὴ τῶν ἀντιποίνων τῶν 50% εἰς βάρος τῶν γερμανικῶν ἐμπορευμάτων ἐπὶ τῇ βάσει νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐψηφίσθη ἀκόμη. Ἀλλὰ μὴ λησμονοῦμεν ὅτι εἰς τοὺς συναλλασσομένους εἰς τὴν ἀγορὰν ὁλόκληρον, εἰς τὸ ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον ὀσφραίνεται παραχρῆμα τὰς διπλωματικὰς κινήσεις, διότι εἶναι συμφέρον του καὶ καθῆκον νὰ τὰς ὀσφραίνηται, εἶναι ἀντιληπτὰ ὅτι τὰ ἀντίποινα ταῦτα δὲν εἶναι μεγάλης διαρκείας, διότι τὰ ἀντίποινα ταῦτα ἐπεβλήθησαν καὶ ἐν Ἑλλάδι ὡς ἐπεβλήθησαν καὶ παρὰ πάσαις ταῖς συμμάχοις Χώραις πρὸς ἐξαναγκασμὸν τῆς Γερμανίας, ἵνα ὑποχωρήσῃ πρὸς τὰς συμμαχικὰς ἀξιώσεις. Τοῦτο ὑπῆρξε τὸ πρῶτον ἐξαναγκαστικὸν μέτρον. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὸ τελεσίγραφον τῶν συμμάχων Δυνάμεων ἐγένετο δεκτὸν καὶ ἡ Γερμανία ὑπεχώρησεν ἀμέσως συνεπείᾳ τῆς διευθετήσεως τῶν πραγμάτων ἦτο ἡ ἄρσις τῶν ἀντιποίνων καὶ ἡ ἄρσις ἐν Ἑλλάδι αὐτοῦ τοῦ προσωρινοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον διὰ χρονικόν τι διάστημα μικρὸν, ἐνέκρωσε τὴν κίνησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐμπορίου. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας καὶ τοῦτο, ὅτι ἐνέκρωσε τὰς νέας παραγγελίας ἢ μᾶλλον ἀνέστειλεν αὐτάς. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὀρθῶς εἶχεν ἀφήσει ἐλευθέραν τῶν ἀντιποίνων τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἤδη ὑπαρχουσῶν παραγγελιῶν καὶ συνεπῶς τὸ ἐμπόριον ἔχον ὑπ’ ὄψιν του ὅτι τὰ ἐμπόδια ταῦτα ἤθελον ταχέως ἀρθῇ, ἀφοῦ καθ’ ἅς ἡμέρας ἐγένετο ἡ ἀνατίμησις τοῦ συναλλάγματος ἦτο ἤδη ἡ ὑποχώρησις τῆς Γερμανίας τετελεσμένη, ἔσπευδε νὰ προαγοράσῃ φυσικὰ μάρκα δι’ ἐμπορικὰς πράξεις.

§82Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁμιλήσατε περὶ τῶν ἐμπορικῶν σχέσεων μετὰ τῆς Γερμανίας κατὰ Ἰανουάριον.

§83Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι. Περὶ ἐξαγωγῆς ἐξ Ἑλλάδος εἰς Γερμανίαν κατὰ Ἰανουάριον καὶ περὶ εἰσαγωγῆς εἰς τὴν Ἑλλάδα καθ’ ὅλους τοὺς τελευταίους μῆνας.

§84Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου ἡ εἰσαγωγὴ ἀναμφισβητήτως σχεδὸν ἐνέκρωσεν. Εἶναι δὲ τοσούτῳ βέβαιον τοῦτο ὥστε ὅταν προσῆλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας οἱ διοικηταὶ τῶν κυριωτέρων πιστωτικῶν ἱδρυμάτων τοῦ τόπου, ἐβεβαίωσαν ὅτι αἱ συναλλαγαὶ μετὰ τῆς Γερμανίας εἶναι σχεδὸν εἰς κατάστασιν τελείας νεκρώσεως, τελείας ἀνυπαρξίας καὶ ἐνθυμοῦμαι μάλιστα ὅτι, ὅτε ἠρώτων, διότι εἶχα καὶ τὰ ὀνόματα τῶν προβάντων εἰς ἀγορὰς μάρκων τὰς ἡμέρας ἐκείνας, ὅτε ἠρώτων, ἐπειδὴ τὰ πλεῖστα ὀνόματα δὲν ἦσαν ὀνόματα ἐμπόρων, ὅτε λέγω, ἠρώτων εἷς τῶν ἐκεῖ εὑρισκομένων διευθυντῶν μοῦ εἶπεν: ἠξεύρω ἐγώ, μπορεῖ νὰ ἀγοράζουν καὶ αὐτοκίνητα. Βλέπετε ὅθεν ὅτι δὲν ὑπῆρχεν πραγματικὴ ἐμπορικὴ κίνησις κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας μεταξὺ Γερμανίας καὶ Ἑλλάδος, ὥστε νὰ δικαιολογῇ τὰς πράξεις ἐπὶ μάρκων 24.000.000, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ προσθέσω ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον τοῦ 50% εἶχεν παραλειφθῇ ἡ διάταξις τῆς ἀναδρομικῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ἢ μᾶλλον τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν ἐπρόκειτο περὶ δασμολογικοῦ νομοσχεδίου καὶ δι’ αὐτὸ ὑπέβαλον ἀμέσως τὴν ἑπομένην τροπολογίαν διὰ τῆς ὁποίας ἔλεγον ὅτι ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο ὀφείλω νὰ δηλώσω διὰ νὰ γνωρίζητε, ὅτι ἐπανόρθωσα τὴν πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν κακῶς εἶχα πράξει κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ Νομοσχεδίου.

§85Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ διορθώνειν λάθη εἶναι ἀρετή.

§86Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι ἐνεθάρρυνεν τὸ ἐμπόριον, διότι οἱ ἔμποροι ἐδῶ εἶχον καταληφθῆ δικαίως ὑπὸ φόβου καὶ συνεπῶς ἀνέστειλαν ἁπάσας τὰς παραγγελίας καὶ διὰ τοῦτο εὑρίσκοντο ἐδῶ καὶ εὑρίσκονται ἐμπορικαὶ συναλλαγαὶ μετὰ τῆς Γερμανίας εἰς κατάστασιν σχεδὸν ἀνυπαρξίας.

§87Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Χαίρω πολὺ ὅτι ἐδόθη ἡ πληροφορία αὐτὴ ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ὁμολογουμένως ἠγνόουν ὅτι ἀνεστάλη ἡ ἄμεσος ἐφαρμογὴ διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς. Εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου πάντοτε ὅτι αἱ ἐν ἐκτελέσει παραγγελίαι εἶχον ἐξαιρεθῆ διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Εἶχον εἴπη προτοῦ μὲ διακόψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἀκριβῶς κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἡμερῶν αὐτῶν καθ’ ἃς ὁ νόμος ἐφηρμόσθη, ἐγὼ δὲ τὸν ἐθεώρησα ὡς ἐφαρμοσθέντα ἔχων ὑπ’ ὄψει μου τὴν πρώτην εἰσαγωγήν, διότι ὑπῆρχε νέκρωσις ἐμπορίου, ἀλλ’ ἀναμφισβήτητον εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ὑπῆρχεν ἀναστολὴ 20 ἡμερῶν, ἡ ὁποία δὲν εἶχεν λόγον νὰ ὑφίσταται ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὁ σκοπὸς δι’ ὃν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπεβλήθη ἤρθη, δηλαδὴ ἔπαυσε ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπιβολῆς ἀντιποίνων εἰς βάρος τῆς Γερμανίας, ἐφ’ ὅσον τὸ τελεσίγραφον, τὸ συμμαχικόν, εἶχε γίνῃ δεκτὸν ὑπὸ τῆς Γερμανίας καὶ εἶχον διευθετηθῇ τὰ τῶν σχέσεων μεταξὺ Γερμανίας καὶ συμμάχων Δυνάμεων, ἐπειδὴ δὲ τὸ ἐμπόριον εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του ὅτι ἡ ἀγορὰ ἡ Γερμανικὴ ἐπρόκειτο νὰ ἀνοιχθῇ πάλιν αἰρομένων τῶν ἀποκλεισμῶν, τοὺς ὁποίους καθώρισε τὸ συμμαχικῇ ἐπιταγῇ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, ἐφ’ ὅσον τὸ ἐμπόριον, εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του τοῦτο δὲν ὑπῆρχεν ἀμφιβολία ὅτι τὸ ἐμπόριον θὰ ἔσπευδε νὰ ὠφεληθῇ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου προαγοράζον συνάλλαγμα ἐπὶ Γερμανίας καὶ γενόμενον κάτοχον ποσοῦ Γερμανικῶν μάρκων διὰ τὰς μελλούσας παραγγελίας, ἀκριβῶς δὲ ἐπὶ τῶν μάρκων τῶν Γερμανικῶν ἦτο ζήτησις ἀγορᾶς. Πρέπει νὰ κάμωμεν τὰς διακρίσεις προκειμένου περὶ κερδοσκοπίας. Μεταξὺ τῆς κερδοσκοπίας τῆς μὴ δυναμένης νὰ κολασθῇ οὔτε νομικῶς οὔτε ἠθικῶς καὶ τῆς κερδοσκοπίας τῆς ἀκολάστου. Διότι ὅλοι κερδοσκοποῦν. Εἶναι ἡ νόμιμος ἡ ἠθικὴ κερδοσκοπία καὶ ἡ ἀνήθικος κερδοσκοπία. Ὁ ἔμπορος καθ’ ἣν στιγμὴν προαγοράζει ἐμπορεύματα ἢ νόμισμα διὰ νὰ πληρώσῃ τὰ ἐμπορεύματα αὐτὰ εὐθηνότερα κερδοσκοπεῖ, ἀλλὰ διαπράττει τὴν κερδοσκοπίαν τὴν νομικήν, τὴν ἐπιτετραμμένην, τὴν ἠθικήν. Εἰς ταύτην δὲ τὴν κερδοσκοπίαν τοῦτο εἶναι ἀκριβῶς, ἡ διὰ τοῦ μεγαλειτέρου ποσοῦ ἀγορὰ ἐπὶ προόψει τῆς τοιάσδε ἢ τοιάσδε τροπῆς τοῦ συναλλάγματος. Τὶς κερδοσκοπεῖ ἀνόμως; Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος συγκεντροῖ εἰς ὥραν κρίσιμον ποσὰ ἀφαιρῶν ταῦτα ἀπὸ τῆς ἀγορᾶς ἵνα γίνῃ κύριος τῆς ἀγορᾶς καὶ κανονίσῃ τὰς τιμὰς καὶ κερδοσκοπήσῃ, δηλαδὴ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος σπεύδει ὑπὸ ἱμάτιον παπᾶ ἢ φόρεμα γυναικὸς εἰς τὸ Χρηματιστήριον, ἵνα διακυβεύσῃ τὴν περιουσίαν αὐτοῦ χαρτοπαικτῶν, διότι δὲν πρόκειται περὶ κερδοσκοπίας. Ἡ κερδοσκοπία τῶν ἡμερῶν ἐκείνων ἐνεφανίσθη δι’ αὐτῆς τῆς ζωηρᾶς εἰκόνος, τὴν ὁποίαν παρέστησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν παπάδων, ὑπηρετριῶν, γυναικῶν ἴσως καὶ παίδων ἐφήβων, οἱ ὁποῖοι ἔσπευδον εἰς τὸ Χρηματιστήριον ἵνα χαρτοπαίζωσιν, ἡ κερδοσκοπία αὐτὴ ἐνεφανίσθη ἐπανειλημμένως εἰς τὸ Χρηματιστήριον, εἶναι ἡ μᾶλλον ἀκίνδυνος. Εἶναι δὲ ἡ μᾶλλον ἀκίνδυνος κερδοσκοπία καὶ ὅταν πρόκειται τοιαῦτα φαινόμενα νὰ ἀναγκάσωσιν ἡμᾶς πρὸς μελέτην σοβαρὰν νομίζω ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ ἀφήσωμεν, τὰ φαινόμενα κατὰ μέρος. Οἱ κερδοσκόποι, οἱ κατὰ τύχην κερδοσκόποι, οἱ ὁποῖοι ὀρέγονται κέρδος καὶ ἐμφανίζονται τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἵνα μετάσχωσι πράξεων κερδοσκοπικῶν, θραύονται δι’ ἐμφανίσεως οὐχὶ σοβαρᾶς, ἀλλ’ ἐλαφρᾶς ἐμφανίσεως μιᾶς τραπεζιτικῆς μερίμνης. Τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἐν τῷ Χρηματιστηρίῳ ὅλα τὰ πρόσωπα ταῦτα ἔπαιζον ἢ ἐντὸς τοῦ κύκλου αὐτοῦ διὰ μεσιτῶν ἢ ἐκτὸς τοῦ κύκλου διὰ μεσιτῶν ἢ ἀπ’ εὐθείας καὶ διηγκωνίζοντο τὶς νὰ ἐξέλθῃ πλουσιώτερος ἐκ τοῦ καταστήματος ἐκείνου, ἡ κερδοσκοπία ἠδύνατο νὰ θραυσθῇ διὰ τῆς ἐμφανίσεως πωλήσεως 10 χιλιάδων λιρῶν γενομένης ἀθρόως καὶ θορυβωδῶς. Ἤρκει αὐτὴ ἡ ἐμφάνισις διὰ νὰ τρέψῃ εἰς φυγὴν ὅλους τοὺς κερδοσκόπους, διότι ἡ κερδοσκοπία ἔχει ἐν ἑαυτῇ τὸν αὐτόματον κολασμόν διότι ὁ κερδοσκόπος τῆς ἡμέρας ἢ τοῦ διημέρου δὲν ἀντέχει εἰς μακρὰν ἔκτασιν τῆς κερδοσκοπίας καὶ ὁ κερδοσκόπος αὐτὸς σπεύδει εἰς ἄγραν ὡρισμένου κέρδους καὶ ὅταν ἀρχίσῃ ἡ πραγματοποίησις τοῦ πρώτου κέρδους ἐπέρχεται αὐτομάτως τὸ ἀντιφάρμακον, ἀρχίζει ἡ ἀθρόα πτῶσις, ἀρχίζει ὁ πανικὸς καθ’ ὃν ὁ πρῶτος παρασύρει τὸν δεύτερον, ὁ δεύτερος τὸν τρίτον, ὁ τρίτος τοὺς ἑπτὰ καὶ οἱ δέκα τοὺς ἑκατόν...............

§88Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀρχίζει ὁ πυρετός...............

§89Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ πυρετὸς τῆς καταπτώσεως κατὰ σύμπτωσιν δὲ νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ ἀντιφάρμακον ἐπεβλήθη τὴν 27ην τοὐλάχιστον Ἀπριλίου ὁπότε εἴχομεν μίαν ἐμφάνισιν συναλλάγματος ρουκετοειδῆ, τὴν μεσημβρίαν εἰς 100 δραχμὰς διὰ τὴν λίραν, 2.04 τὸ Γαλλικὸν φράγκον, τὴν ἑσπέραν εὑρέθημεν πρὸ τιμῆς 68 διὰ τὴν λίραν, ἡ ὁποία κατόπιν ἔκλεινε πρὸς τὰ 75 ἢ 76 δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς. Κατὰ σύμπτωσιν περίεργον, ἡ ἀνάλυσις τῶν ἀριθμῶν τῶν πωληθεισῶν καὶ ἀγορασθεισῶν λιρῶν δεικνύει ὅτι ἐπωλήθησαν 700 χιλιάδες καὶ ἠγοράσθησαν 461 χιλ. λίραι, ἔχομεν δηλαδὴ ἐκ μέρους τῶν τραπεζῶν πώλησιν πρὸς τὸ Κοινὸν μείζονα τῆς ἀγορᾶς, ἤτοι ἔχομεν ἐλάττωσιν τοῦ στόκ, ἄρα ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἀγγλικὴν λίραν ὄχι πρᾶξιν κερδοσκοπικὴν ὑπερτιμήσεως, ἀλλὰ πρᾶξιν κερδοσκοπικὴν τῶν ἰδιωτῶν ἀγοραστῶν, αἱ δὲ τράπεζαι ἠναγκάσθησαν νὰ διαθέσωσι τὸ στόκ πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς ἀγορᾶς. Εἶναι αὐτὴ ἡ ὑπεροχὴ τῆς πωλήσεως διάθεσις τοῦ στὸκ πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς ἀγορᾶς ἢ μήπως ὑπῆρξεν ὡς πιστεύω ἐγὼ μᾶλλον χρησιμοποίησις τοῦ μέτρου, τοῦ ὁποίου ἐμνήσθην πρὸ ὀλίγου ὅτι ἀθρόα ἐμφάνισις 20 χιλιάδων λιρῶν πρὸ τοῦ χρηματηστηρίου ἐκποιουμένων θορυβωδῶς ἐγένετο, ἥτις ἔτρεψε τοὺς παπάδες εἰς τὰ νεκροταφεῖα καὶ τὰς γυναῖκας εἰς τὸν κλαυθμόν. Κύριοι, αὕτη εἶναι ἡ ἔκθεσις, εἰς τὴν ὁποίαν ἔκρινα καλὸν νὰ προβῶ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως τῶν κατ’ ἐμὴν γνώμην αἰτίων ὅλης τῆς νοσηρᾶς καταστάσεως περὶ τὰ ὁποῖα, ὡς ἐν ἀρχῇ εἶπον, ἐλεχθεῖσα ἡ κερδοσκοπία ἐνεφάνισεν ἕν ἀπόστημα, τὸ ὁποῖον κατέστησε μᾶλλον ὁρατὴν τὴν ἐντὸς τοῦ ὀργανισμοῦ ὑπάρχουσαν πραγματικὴν νόσον. Ἡ θεραπεία ποία εἶναι; Διότι αὐτὴ ἀκριβῶς ἡ ἔκθεσις τῶν αἰτίων τῆς νόσου σκοπὸν ἔχει ἀκριβῶς τὴν πλήρη διάγνωσιν αὐτῆς, ἵνα κρίνωμεν ἄν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι τὸ πραγματικὸν θεραπευτικὸν μέσον, τὸ λεγόμενον ἀντιφάρμακον.

§90Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τίνος;

§91Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶπον ἐξ ὑπαρχῆς ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐχαρακτήρισε τὸ νομοσχέδιον ὡς ἀντιφάρμακον κατὰ τῶν ἀποτόμων διακυμάνσεων, τῶν κερδοσκοπικῶν διακυμάνσεων, κατὰ τοῦτο δὲ ἀντιτιθέμενος ἐγὼ εἶπον ὅτι αὐτὸ εἶναι ἕν σύμπτωμα καὶ ὅτι ἡ νόσος εἶναι ἄλλη. Ἐξήντλησα, κύριε, τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἀγορεύσεώς μου, ὥστε ἄν θέλετε εἰμποροῦμεν νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς 10.

§92Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως, ἀφοῦ ὁ ἀγορεύων ἐπιθυμεῖ διακοπὴν νὰ διακόψωμεν.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 10 μ. μ.

(Ὥρᾳ 9 μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ.

(Ὥρᾳ 10.30′ μ. μ.)

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Στρᾶτος παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§95Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔλαβον τὴν τιμήν, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς συνεδριάσεως ν’ ἀναπτύξω πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰς γνώμας μου περὶ τῶν αἰτίων τῆς καταστάσεως τῆς διακυμάνσεως τῶν τιμῶν τοῦ συναλλάγματος. Ἡ γνώμη πάντων συμπίπτει εἰς τὸ ὅτι ἡ κατάστασις εἶναι οἰκονομικῶς καὶ δημοσιονομικῶς νοσηρὰ καὶ ὅτι ἡ κερδοσκοπία ὑπῆρξε μόνον τὸ σύμπτωμα τῆς νόσου ταύτης, σύμπτωμα ξένου, τὸ ὁποῖον κατέστησεν ἐμφανεστέραν τὴν νόσον. Κατὰ σύμπτωσιν περίεργον ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι ἰδίως τὴν τιμὴν τῆς ἑλληνικῆς δραχμῆς ἐν σχέσει πρὸς τὰς ξένας νομισματικὰς μονάδας ἐκανόνιζεν ὡς μᾶλλον ἐνδιαφερόμενον τὸ χρηματιστήριον τῶν Ἀθηνῶν, κατ’ αὐτὰς τὰς ἡμέρας, καθ’ ἃς τὸ χρηματιστήριον τῶν Ἀθηνῶν ἤνοιξε τὰς διαπραγματεύσεις πρὸς κανονισμὸν τοῦ συναλλάγματος μὲ τὴν τάσιν αὐτὴν τῆς ὑποτιμήσεως, καὶ τὰ ἀνοίγματα τῶν ξένων χρηματιστηρίων ἐχρωματίζοντο μὲ τὴν αὐτὴν τάσιν ὑποτιμήσεως τῆς ἑλληνικῆς δραχμῆς καὶ σχεδὸν μὲ ἀναλογίαν ἡμίσεως ἑκατοστοῦ. Τὴν 24 Ἀπριλίου εἰς τὸ χρηματιστήριον Παρισίων ἤνοιξε πρὸς 144,92 ἤτοι λεπτὰ γαλλικὰ 69, τὴν 26ην Ἀπριλίου 153,82, τὴν 28ην Ἀπριλίου 210,50. Εἰς τὸ χρηματιστήριον τοῦ Λονδίνου τὴν 24 Ἀπριλίου 69, τὴν 27 Ἀπριλίου 87. Τὸ δὲ Χρηματιστήριον τῆς Νέας Ὑόρκης ἔκαμε τιμὴν τὴν 28ην Ἀπριλίου, δι’ αὐτὸ δίδω ὀλιγωτέραν σημασίαν, διότι εἶναι ὁ ἀντίκτυπος, 22 καὶ 25.

§96Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Καὶ τὰ ἄλλα εἶναι ἀντίκτυπος.

§97Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι τὰ ἄλλα, διότι εἶναι σύγχρονα, ἐκτὸς ἄν παραδεχθῇ κανείς, ὅτι ἡ ὑστερουβουλία, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὑστερουβουλία, περὶ τῆς ὁποίας ἐγὼ δὲν ἔχω στοιχεῖα, ἵνα κάμω ἐκτίμησιν, ἐφ’ ὅσον ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐβεβαίωσε τοῦτο, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ πεισθῶ, ἐκτὸς ἄν ἡ ὑστερουβουλία αὕτη παρεξετράπη εἰς διεθνῆ διοργάνωσιν ὑστερόβουλον πρὸς ὑποτίμησιν τῆς δραχμῆς. Σημασίαν ἔχει ἡ σύγχρονος τιμὴ Παρισίων καὶ Λονδίνου. Ἐρχόμεθα ἤδη ἐκ τῶν συμπτωμάτων νὰ κρίνωμεν, ποία θεραπεία εἶναι δυνατή. Ἡ θεραπεία ἡ διὰ τῶν τεχνιτῶν μέσων εἶναι δυνατὴ καὶ δύναται νὰ εὐδοκιμήσῃ; Διὰ τελευταίαν φορὰν θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Συνέλευσις νὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν Συνδιάσκεψιν τῶν Βρυξελλῶν, διότι συνοψίζει τὸ σύνολον τῶν συμπερασμάτων τῶν οἰκονομικῶν, δημοσιονομικῶν, καὶ τραπεζιτικῶν. Συμπεραίνει λοιπὸν ἡ Συνδιάσκεψις (ἀναγινώσκει) «Πᾶσα ἀπόπειρα πρὸς περιορισμὸν τῶν διακυμάνσεων τοῦ συναλλάγματος» εἰς τοῦτο παρακαλῶ νὰ προσέξῃ ἡ Συνέλευσις, διότι ὑπάρχουσι πολλοί, οἱ ὁποῖοι καταδικάζουσι τὰς ἐπὶ προθεσμίᾳ συναλλαγὰς ὡς κερδοσκοπικάς, ἀνηθίκους καὶ δὲν ἠξεύρω τί, λοιπὸν (ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων) «τὰς ἐπὶ προθεσμίᾳ συναλλαγάς, αἵτινες ἐπιτρέπουσιν εἰς τοὺς βιομηχάνους... .... κλπ.». Οὗτος εἶναι ὁ δογματισμὸς τῆς Διασκέψεως τῶν Βρυξελλῶν. Μήπως ἐν Ἑλλάδι ἔχομεν παραδείγματα τοιαύτης ἀποτυχίας τῶν τεχνικῶν μέτρων; Ἀρκετά. Κατὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ πολέμου ἐθεωρήθη καὶ ὀρθῶς, ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ συγκεντρωθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ εἰς μεταλλικὸν ἀποταμίευμα τῆς Χώρας. Μέτρον προνοίας. Ὅλα δὲ τὰ Κράτη ὅσα παρασκευάζουν τὸν πόλεμον προνοητικῶς, πρὸ παντὸς προετοιμάζουν ἀπὸ ἐτῶν τὴν συγκρότησιν μεταλλικοῦ ἀποταμιεύματος. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἐθεώρησε κατὰ τὰ 1914 —δὲν ἠξεύρω ἄν τῇ προτάσει τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἢ ἐκ πρωτοβουλίας τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν— ὅτι ἦτο ὀρθὸν νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ ἐξαγωγὴ χρυσοῦ ἐκ τῆς Χώρας καὶ νὰ συγκομισθῇ ὁ χρυσὸς οὗτος ὅλος παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ. Ἡ Τράπεζα ὑπετίμησε συγχρόνως τὸν χρυσὸν ὑπὸ τὸ συνάλλαγμα τεχνικῶς κατὰ 20 λεπτὰ τὴν λίραν. Ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν ὅτι ὁ χρυσὸς δὲν συνεκρατήθη ἐν τῇ χώρᾳ ὅτι ηὐξήθη τὸ ἀποταμίευμα τῆς Τραπέζης ἀπὸ 30.000.000 εἰς 57.000.000, ὅλος δὲ ὁ ἄλλος χρυσὸς ὁ ἀνήκων εἰς ἰδιώτας, εἰς μικρὰ Τραπεζικὰ καταστήματα, τὰ ὁποῖα διαφεύγουν τὸν ἔλεγχον, διὰ βαλιτσῶν καὶ δι’ ἐπιβατῶν ἀπῆλθεν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν διότι τὸ χρῆμα ἔχει τὴν ἰδιότητα ταύτην, νὰ ἐπιζητῇ διαρκῶς τὸ κέρδος, δὲν ἔχει πατρίδα καὶ εἶναι καὶ ἀπτόητον, δὲν ἔχει φόβον, καὶ εἶναι καὶ πολυμήχανον, διότι θὰ ἐξεύρῃ πάντοτε τὴν ὁδόν, τὰς διόδους, τοὺς τριβόλους, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐξέλθῃ. Ἀλλ’ ἐπῆλθε καὶ ἄλλη ματαίωσις τεχνικῶν μέσων. Ἐφηρμόσθη ὁ ἔλεγχος ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος, ἔλεγχος, τὸν ὁποῖον εἰς τὸ κράτος ἐπέβαλλεν ἡ σύμβασις τοῦ δανείου τῶν 850.000.000 μετὰ τῶν Δυνάμεων, διότι αἱ Δυνάμεις συνωμολόγησαν μετὰ τῆς Ἑλλάδος τὸ δάνειον τῶν 850.000.000 τὸ ὁποῖον οὐδὲν ἕτερον ἦτο, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, παρὰ ἐξάντλησις τῆς Ἑλληνικῆς Χρηματαγορᾶς τῇ ἐγγυήσει τῶν Δυνάμεων καὶ ἔχουσιν ἀναγράψῃ ἐν τῇ συμβάσει τοῦ ὅρου, ὅτι ἀναλαμβάνουν τὴν ὑποχρέωσιν διαρκοῦντος τοῦ πολέμου νὰ χορηγήσωσι τὸ δικαίωμα τοῦ τραβήγματος ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐπὶ τῶν ταμείων των καθ’ ἣν περίπτωσιν αἱ διαθεσιμότητες τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κατὰ τοῦ Κράτους κατήρχοντο κάτω τῶν 100.000.000, εἶχον συμφέρον ἐπιτακτικὸν νὰ παρεμποδίσωσι τὴν ἀθρόαν ἐξαγωγήν, κατανάλωσιν συναλλάγματος ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος, ἵνα μὴ τὸ ἀποταμίευμα μειωθῇ εἰς 100.000.000 καὶ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν ἀνάγκην διαρκοῦντος τοῦ πολέμου ἐκ τῶν ἰδίων ἀποταμιευμάτων νὰ χορηγήσωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Πρὸς τοῦτο ὑπεχρέωσαν τὴν Ἑλλάδα νὰ ἐφαρμόσῃ αὐστηρὸν ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος, ὁ ὁποῖος ἄλλως τε ἦτο κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, δύναμαι νὰ εἴπω, τῆς μόδας εἰς ὅλα τὰ ἐμπόλεμα κράτη. Δὲν ἠρκέσθη ὅμως τότε ἡ Κυβέρνησις εἰς τοῦτο τὸ μέτρον, ἀλλ’ ἐθεώρησεν ὀρθὸν νὰ διατηρήσῃ καὶ τὴν ἰσοτιμίαν μεταξὺ δραχμῆς καὶ δολλαρίου μὲ ὑποτίμησιν μάλιστα τῆς Ἀγγλικῆς λίρας, διότι ἔθηκεν ὡς βάσιν τὴν ἰσοτιμίαν τοῦ δολλαρίου καὶ τῆς δραχμῆς καὶ τὴν Ἀγγλικὴν λίραν τὴν ἐθεώρησεν ὡς βοηθητικὴν νομισματικὴν μονάδα. Ἀποτέλεσμα τῆς ψευδοῦς αὐτῆς διατιμήσεως πλέον τοῦ νομίσματος τῆς Χώρας ὑπῆρξεν ὅτι τὸ ἐμπόριον μόλις ἠνοίχθησαν αἱ ἀγοραὶ μετὰ τὴν συνομολόγησιν τῆς εἰρήνης ἔσπευσεν εἰς ἀθρόας ἀγορὰς τὸ μὲν ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἐμπορικῶν ἀποθεμάτων ἐν τῷ τόπῳ, τὸ δὲ ἐκ τοῦ κέρδους, τὸ ὁποῖον προῃσθάνετο ἀγοράζον τὰ ἐμπορεύματα τὰ ξένα εἰς νόμισμα, τὸ ὁποῖον εἶχε ψευδῆ διατίμησιν τῶν στιγμῶν ἐκείνων καὶ εἶχε ψευδῆ διατίμησιν ὑπὲρ τοῦ ἐμπορίου. Ἐδημιουργήθησαν λοιπὸν τρομερὰ ἀποθέματα ἐμπορευμάτων ἐν Ἑλλάδι, ἄλλα μὲν πρὸς χρησιμοποίησιν ἐν τῇ Χώρᾳ, ἄλλα δὲ πρὸς χρησιμοποίησιν ἐν Ρουμανίᾳ ἢ εἰς τὴν Ἀνατολήν. Ἀλλὰ καθ’ ὃν χρόνον ὅλα τὰ ἀποταμιεύματα ταῦτα τῶν ἐμπορευμάτων τὰ κολοσσιαῖα συνεκεντρώθησαν εἰς τὴν Χώραν ἐπῆλθε συγχρόνως καὶ ἡ ἐξάντλησις τῶν ἀποθεμάτων εἰς συνάλλαγμα καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ κράτος μὴ δυνάμενον νὰ βαστάσῃ τὴν περαιτέρω ζημίαν, τὴν ὁποίαν ὑφίστατο πάλιν διὰ τὴν ἀγορὰν συναλλάγματος εἰς βάρος τοῦ ἐπὶ ψευδῇ ἰσοτιμίᾳ, ἠναγκάσθη νὰ σταματήσῃ πλέον καὶ ἀφήσῃ τὸ συνάλλαγμα νὰ λάβῃ τὴν φυσικήν του τροπήν. Αὐτὸ δέ, κύριοι, τότε ἔσωσε τὴν κατάστασιν τοῦ ἐμπορίου, διότι ἡ ἄμεσος ἀνατίμησις τῆς δραχμῆς ἐπέτρεψεν ὑψωμὸν τιμῶν καὶ τὴν ἀπόλαυσιν κέρδους καὶ ἰσορροπίαν πλέον τῶν ἐμπορευμάτων πρὸς τὰς τιμὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορεύματος, τὸ ὁποῖον καθ’ ἣν στιγμὴν εἶχε συμβῇ τοῦτο εἶχε κατρακηλήσῃ. Ἔχομεν λοιπὸν δύο πειράματα τῶν τεχνητῶν μέσων τὰ ὁποῖα ἐγένοντο. Τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1920 ἡ τότε Κυβέρνησις εἴτε ἐκ προνοίας ὑπὲρ τῆς Ἀγορᾶς, εἴτε ἐκ προνοίας ὑπὲρ ἐκλογικοῦ ἐδάφους, ἐπειδὴ ἡ δραχμὴ ἀφεθεῖσα εἰς τὴν φυσικὴν της ἐξέλιξιν εἶχεν ἀρχίσῃ νὰ ὑποτιμᾶται, ἐπώλησεν ἐκ τῶν διαθεσιμοτήτων εἰς ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα, διότι εἶχον ἀρχίσῃ νὰ δίδωσιν αἱ τρεῖς Μεγάλαι Δυνάμεις ἀπέναντι τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ καὶ ἀπέναντι τῶν καλυμμάτων τοῦ δανείου τῶν 750.000.000 ἐπώλησε 2.500.000 λίρας διὰ νὰ κανονίσῃ μίαν τιμὴν ὁπωσδήποτε ἀνεκτήν. Τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ ἠγόρασαν οἱ διάφοροι κερδοσκόποι ἐν Ἀθήναις, διότι ἐπωλήθη ἀθρόον καὶ ἄνευ ἐλέγχου καὶ εἶναι ἴσως τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον κυκλοφορεῖ σήμερον καὶ κερδοσκοπεῖ. Εἶναι καὶ τρίτον ἐκ τῶν τεχνητῶν μέτρων. Τὰ κράτη ὅλα εὑρεθέντα πρὸ αὐτῆς τῆς ἀμηχανίας, ἐπεχείρησαν νὰ λάβωσι διάφορα μέτρα τεχνητὰ ἵνα κανονίσωσι τὴν τιμὴν τοῦ συναλλάγματος. Κατὰ περίεργον σύμπτωσιν, τὸ πρῶτον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐσκέφθησαν ἦτο τὸ τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως τοῦ συναλλάγματος ἢ μονοπωλήσεως αὐτοῦ, κατόπιν δὲ προέβησαν ἄλλα μὲν ἐκ κεκτημένης πείρας τῆς ἀποτυχίας, ἄλλα δὲ ἐκ τῆς ἀρχῆς μελετήσαντα καὶ καταδικάσαντα τὸ μέτρον μὴ τελεσφόρον, προέβησαν εἰς τὴν ἵδρυσιν ἐπιτηρητικῶν ἐλέγχων, ὡς ἡ πρώτη ἰδέα περὶ τῆς δημιουργίας ὑπηρεσίας ἑνιαίας διαχειρίσεως τοῦ συναλλάγματος ἐγεννήθη ἐν Γαλλίᾳ, διότι ἡ Γαλλία ἀμέσως ὑπέστη τὸν ἀντίκτυπον τῆς ἐκ τοῦ πολέμου κρίσεως. Μὲ ὅλα τὰ ἀποθέματα τὰ εἰς μεταλλικὸν καὶ μὲ ὅλην τὴν ἀκμαιοτάτην πίστιν της, ἡ Γαλλία εὑρέθη ἐν πλήρῃ ἐλλείψει πρώτων ὑλῶν. Πρὸ παντὸς εὑρέθη ἐστερημένη πολεμικῆς προνοίας διὰ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ πολέμου καθ’ ὅλας τὰς ὑπηρεσίας καὶ κατέφυγεν εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ξένων ἀγορῶν καὶ ἰδιαίτατα τῆς Ἀγγλίας. Ἤρχισαν λοιπὸν ἀμέσως αἱ ἀθρόαι ἐξαγωγαὶ συναλλάγματος εἰς τὴν Ἀμερικὴν πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἀθρόων εἰσαγωγῶν πάσης φύσεως τοῦ Γαλλικοῦ στρατοῦ. Τὸ πρῶτον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ μελετήσῃ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἦτο ἡ εἰσαγωγὴ τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως τοῦ συναλλάγματος.

§98Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγένοντο ταῦτα μετὰ τὰ συμπεράσματα τῆς διασκέψεως τῶν Βρυξελλῶν;

§99Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι, τῷ 1915. Τὰ συμπεράσματα τῆς διασκέψεως τῶν Βρυξελλῶν ἦσαν τὰ συμπεράσματα τῶν ἀποτυχιῶν τῶν συστημάτων. Ὑπέβαλε λοιπὸν τὴν γνώμην φυσικώτατα εἰς τοὺς διαφόρους τραπεζίτας τῆς Γαλλίας, οἵτινες διευθύνοντες ὀγκώδη τραπεζικὰ καταστήματα, κολοσσοὺς πίστεως καὶ χρήματος, δὲν ἠδύναντο νὰ κατηγορηθῶσι ποτὲ ὅτι θὰ ἠδύναντο νὰ ἐκμεταλλευθῶσι τὴν οἰκονομικὴν δυσχέρειαν τῆς πατρίδος των πρὸς κάρπωσιν κερδῶν. Καὶ διὰ τοῦτο ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Γαλλίας ἐστράφη πρὸς τοὺς Τραπεζίτας καὶ ἐζήτησε πρῶτον τὴν γνώμην αὐτῶν ὡς εἰδικοτάτων καὶ δυναμένων ἐν ἀπολύτῳ καλῇ πίστει νὰ παράσχωσι τὰ φῶτα αὐτῶν. Καὶ οἱ Γάλλοι τραπεζῖται συνεδριάσαντες ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κόμητος Ρότσιλδ, ἀπούσης ἐκ τῆς συνεδριάσεως μόνον τῆς ἀντιπροσωπείας τῆς Τραπέζης τῆς Γαλλίας, διότι αὐτὸ εἶναι κρατικὸν ἵδρυμα, κατήρτισαν ἕνα πρακτικὸν ἀποκρούσεως τῶν σκέψεων τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦ ὁποίου ἡ ἀνάλυσις εἶναι ἐποικοδομητική. Τὸ πρωτόκολλον ἔχει χρονολογίαν 1 Ἰουλίου 1915, μετέσχον δὲ τῆς συνεδριάσεως οἱ διευθυνταὶ τῆς Γενικῆς πίστεως, τῆς Ἐθνικῆς προεξοφλητικῆς Τραπέζης Παρισίων, τῆς Οἰκονομικῆς ἑταιρείας, τῆς ἐμπορικῆς καὶ βιομηχανικῆς πίστεως, τῆς Γαλλικῆς Τραπέζης διὰ τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν, τῆς Τραπέζης Παρισίων καὶ κάτω Χωρῶν, τῆς Τραπέζης Παρισινῆς ἑνώσεως. Ὅσοι γνωρίζουν τὰ τραπεζιτικά, θὰ ἀνωμολογήσουν ὅτι εἶναι κορυφαὶ τῆς Γαλλικῆς χρηματαγορᾶς. Λέγει λοιπόν: (ἀναγινώσκει) Ταῦτα πρὸ πάσης δοκιμῆς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει μόνον τῆς τραπεζικῆς πείρας καὶ εἰδημοσύνης, ἐδογμάτισε τὸ σύνολον τῶν κορυφαίων τῆς τραπεζικῆς κινήσεως τῆς Γαλλίας. Ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἐσταμάτησε, ἀφῆκε τὰ πράγματα εἰς τὸν φυσικόν των ροῦν, ἐπεχείρησε διαφόρους συνδυασμοὺς δανειστικούς, ἠγόρασε τίτλους οὐδετέρων κρατῶν καὶ ἐτοποθέτησε αὐτοὺς εἰς τραπέζας οὐδετέρων Κρατῶν, διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ πιστώσεις εἰς χρυσὸν καὶ συνάλλαγμα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ νὰ μὴ περιέλθῃ εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἀμέσου ἀγορᾶς εἰς Γαλλίαν. Ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι αἱ ἀνάγκαι βαθμηδὸν ἔφθασαν εἰς τὸ ἀπροχώρητον καὶ κατὰ τὸ 1917, ἡ τότε Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ προβῇ εἰς τὸ ἄλλο μέτρον, τῆς ἐπιβολῆς τοῦ ἐλέγχου πλέον καὶ ὄχι τοῦ συνδικάτου. Ἡ Ἰταλία κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον εὑρεθεῖσα πρὸ τῆς αὐτῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως ἐπεχείρησε νὰ δοκιμάσῃ τὸ ἀπορριφθὲν ὑπὸ τῶν Γαλλικῶν Τραπεζῶν μέτρον τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως τοῦ συναλλάγματος καὶ προέβη εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ Ἐθνικοῦ Ἰνστιτούτου τοῦ συναλλάγματος. Τὸ Ἰνστιτοῦτον τὸ Ἰταλικὸν στηρίζεται ἐφ’ ὧν βάσεων καὶ τὸ ἰδικόν μας, ἢ μᾶλλον τὸ ἡμέτερον συνδικᾶτον στηρίζεται ἐπὶ τοῦ Ἰταλικοῦ. Ἡ βάσις τοῦ Ἰταλικοῦ ὑπῆρξεν ἑνιαία διαχείρισις μετ’ ἐλέγχου. Ἡ ἐφαρμογὴ ὑπῆρξε διετής. Ἰδοὺ τί ἀποφαίνεται περὶ αὐτοῦ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1921: (ἀναγινώσκει) «Ὁ ἰσολογισμός................ κλπ.» Ἔχομεν λοιπόν, κύριοι, προκαταδίκην τοῦ μέτρου ἀπὸ τοὺς κορυφαίους τῆς Γαλλικῆς Τραπεζικῆς κινήσεως καὶ αὐστηροτάτην ἐπικαταδίκην τοῦ μέτρου ἀπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἰταλικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1921. Νομίζω ὅτι ἡ πεῖρα εἶνε πρωτίστη. Καὶ ἐν τούτοις, κύριοι, τὸ σύστημα τὸ προτεινόμενον εἶναι καὶ ἀτελέστερον τοῦ συστήματος τοῦ Ἰταλικοῦ, διότι τὸ σύστημα τοῦ Ἰταλικοῦ Ἰνστιτούτου εἶχε τὴν ἀντασφάλειαν διὰ τὴν περίπτωσιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν παρουσιάζουν ὡς ἐπικίνδυνον οἱ Γάλλοι Τραπεζῖται, τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν ἤθελεν ἐξαντληθῆ τὸ ἀπόθεμα ἕνεκα ὑπεροχῆς τῶν αἰτήσεων ἐπὶ τοῦ προσφερομένου συναλλάγματος. Καὶ ἠρώτων οἱ Γάλλοι τραπεζῖται καὶ οἱ Ἰταλοὶ τί θὰ πράξῃ τὸ κράτος. Καὶ ἀκριβῶς ὁ ὄγκος τῶν πιστώσεων, τὰς ὁποίας διέθετον ἐπὶ τῶν ἀγορῶν τῶν Συμμάχων διατεθειμένων καὶ συντελούντων εἰς τὴν ἐπάρκειαν τοῦ Συνδικάτου καὶ συγχρόνως εἰς τὴν καταπίεσιν τοῦ Συνδικάτου διὰ νὰ μὴ ἐπιβάλῃ τὰς τιμὰς αὐτὰς καὶ ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου κατέστη δυνατόν, ὥστε νὰ ὑποστῇ τὸ Ἰταλικὸν Κράτος τὰς ζημίας αὐτάς, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον ἕνεκεν τοῦ Συνδικάτου, διότι εἶχον συμμετάσχει εἰς τὰ κέρδη καὶ τὰς ζημίας, ἡ πεῖρα δὲ ἀπέδειξεν ὅτι ἡ συμμετοχὴ εἰς τὰς ζημίας ἐπαληθεύει. Ἡμεῖς εἰς τὸ νομοσχέδιον δὲν θέτομεν τὴν ἀσφαλιστικὴν αὐτὴν κλεῖδα. Τὸ νομοσχέδιον στηρίζεται ἐπὶ τραπεζιτικῆς εἰσφορᾶς, τὸ Κράτος δὲν δύναται νὰ μετάσχῃ τοῦ προνομίου τοῦ Συνδικάτου καταθέτων οἱονδήποτε ποσόν, διότι δυστυχῶς δὲν διαθέτει τὸ ποσὸν αὐτό, διότι ἐὰν διέθετεν ἦτο περιττὴ ἡ περὶ Συνδικάτου πρότασις. Τὸ κεφάλαιον τοῦ Συνδικάτου πόθεν θὰ ἀντληθῇ; Προφανῶς θὰ ἀντληθῇ ἐκ τῶν διαθεσιμοτήτων συμπραττουσῶν τῶν Τραπεζῶν. Αἱ διαθεσιμότητες τῶν Τραπεζῶν πασῶν πλὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο ὅτε εἰσῆγε τὸ νομοσχέδιον ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, εἶναι πλέον τῶν 2.000.000 λιρῶν.

§100Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σήμερον δύναμαι νὰ εἴπω τοῦτο ὅτι κατὰ μὲν τὴν 31ην Δεκεμβρίου ἦσαν τὰ ἀποθέματα 330 ἑκατομμύρια....

§101Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὰ διαθέσιμα;

§102Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μάλιστα.

§103Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.......

§104Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἄνευ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης 330.000.000 κατὰ δὲ τὰ τέλη τοῦ Ἀπριλίου δὲν δύναμαι ἀκόμη νὰ εἴπω ὡρισμένον ἀποτέλεσμα, δύναμαι ὅμως νὰ βεβαιώσω ὅτι θὰ εἶναι ὄχι πολὺ κατώτερον τῶν ἀποθεμάτων τῆς 31ης Δεκεμβρίου.

§105Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀπὸ τὴν 31ην Δεκεμβρίου μέχρις σήμερον παρῆλθον τέσσαρες μῆνες, κ. Ὑπουργέ, καὶ ὅταν προκειμένου περὶ κανονισμοῦ διαθεσίμων λαμβάνει κανεὶς ὡς βάσιν τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον ἀπέχει 4 μῆνας, συνδυάζων δὲ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα πρὸς τοὺς καιροὺς τοὺς χαλεποὺς πρέπει νὰ μὴ εἶναι................

§106Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς παρατηρήσω ὅτι δὲν μὲ ἐννοήσατε.

§107Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τότε νὰ ἐκφρασθῆτε καλύτερον, σαφέστερον.

§108Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Λοιπόν. Εἶπον ὅτι τὴν 31 Δεκεμβρίου τὰ ἀποθέματα τοῦ διαθεσίμου τῶν τραπεζῶν πλὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἦσαν 330.000.000, περίπου, δὲν δύναμαι ὅμως ἀκόμη νὰ εἴπω ἀσφαλῶς ποῖα εἶναι τὰ ἀποθέματα τοῦ Ἀπριλίου, τοῦτο δύναμαι νὰ βεβαιώσω ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ὑπολογισμῶν ὅτι δὲν εἶναι κατώτερα τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ Δεκεμβρίου.

§109Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐξεφράσθητε ὡς καὶ πρότερον, κ. Ὑπουργέ, ἀντελήφθητε τὸ πρᾶγμα ὡς καὶ πρότερον.

§110Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ὑπολογίζω τὰ ἀποθέματα τοῦ Ἀπριλίου ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπολογισμῶν τῶν ἀποθεμάτων τῆς 31 Δεκεμβρίου, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπολογισμῶν τῶν προερχομένων ἐξ ὅσων στοιχείων ἔχω ἐκ τῶν τραπεζῶν. Ἀνέφερον τὰ ἀποθέματα τῆς 31ης Δεκεμβρίου διὰ νὰ εἴπω ὅτι τὰ ἀποθέματα τοῦ Ἀπριλίου θὰ εἶναι περίπου ὅσα καὶ τῆς 31 Δεκεμβρίου.

§111Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὰ ἀποθέματα τῆς 31 Δεκεμβρίου ἀνῆλθον, ὡς ἀνεκοινώσατε, εἰς 330 ἑκατομμύρια, εἶνε κοινὴ φήμη ἐπικρατοῦσα ἀπὸ ἡμερῶν ὅτι εἶναι τόσα ἀπὸ τῆς 31ης Δεκεμβρίου. Ἐννοεῖτε ὅτι ἡ ἀναφορὰ τῶν ἀποθεμάτων τῆς 31 Δεκεμβρίου δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀξίαν ἐφόσον δὲν στηρίζεσθε ἐπ’ αὐτῶν τῶν ὑπολογισμῶν, ἀλλὰ στηρίζεσθε προλέγοντες ἐπὶ νέων ὑπολογισμῶν. Δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀξίαν ὅταν ἀπὸ τῆς 31 Δεκεμβρίου παρῆλθον 4 μῆνες καὶ κατὰ τοὺς τέσσαρας αὐτοὺς μῆνας τοὺς χαλεποὺς ὑπῆρχε πᾶσα πιθανότης ὅτι τὰ ἀποθέματα θὰ εἶχον μειωθῆ καὶ ὄχι αὐξηθῇ. Διότι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν διεξάγονται ὅλαι αἱ πράξεις αἱ ἐμπορικαί.

§112Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἔχῃ λάθος. Τὰ ἀποθέματα περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν εἶνε τὰ ἀποθέματα τῆς 31 Μαρτίου, τὰ ὁποῖα συμποσοῦνται εἰς ὅλας τὰς ἄλλας τραπέζας πλὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς 338.500.000.

§113Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τῆς 31 Μαρτίου;

§114Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Μάλιστα. Ἐὰν θέλετε σᾶς ἀναφέρω καὶ ἀριθμούς.

§115Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐλπίζω ὅτι κατὰ τινα τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων, ὅταν θὰ εἶναι ἕτοιμος ἡ ἐξέλεγξις, τὴν ὁποίαν διενεργῇ θὰ δυνηθῇ νὰ δώσῃ τὸν ἀκριβῆ λογαριασμὸν τῶν ποσῶν τούτων.

§116Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μάλιστα.

§117Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διότι οἱ τραπεζιτικοὶ λογαριασμοὶ ἔχουν πολλὰς δυσχερείας καὶ πλάνας. Ἐγὼ θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν ὅλαι αἱ Τράπεζαι, αἵτινες μέλλουσι νὰ συμμετάσχωσιν εἰς τὸ Συνδικάτον θὰ ἀπεδείκνυον ὅτι ἔχουσι διαθέσιμα 330 ἑκατομμύρια, δηλαδὴ ὑπερκαλύμματα, διότι περὶ τούτου πρόκειται.

§118Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὑπερκαλύμματα ἢ διαθέσιμα εἶναι τὸ ἴδιον.

§119Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρόκειται περὶ τῶν ὑπερκαλυμμάτων, εὑρισκόμεθα δὲ εἰς μεγάλην διαφορὰν σήμερον ἀπὸ τὰς δηλώσεις τὰς προχθεσινάς, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὡμίλησεν περὶ πλέον τῶν 2.000.000, ποσὸν πολὺ ἀνώτερον τῶν 2.000.000 λιρῶν καὶ γινώσκετε ὅτι ὅταν ἀναφέρεται μία μονὰς ὡς βάσις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀνωτέρα τῆς μονάδος τῆς ἀναφερομένης.

§120Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὅταν ἠρωτήθην εἶπον ὅτι δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω τίποτε.

§121Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σήμερον ὁμιλεῖτε περὶ 330,000,000, εἶνε πολὺ πλέον τῶν 2.000.000 λιρῶν, διότι τὰ 2,000,000 εἰς πᾶσαν γλῶσσαν καὶ μάλιστα τὴν ἑλληνικὴν σημαίνει μεταξὺ δύο καὶ τριῶν κατὰ προσέγγισιν πρὸς τὰ 3.000.000.

§122Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὅταν ἠρωτήθην εἶπον ὅτι ἐκ τοῦ προχείρου δὲν δύναμαι νὰ δώσω οὐδεμίαν ἀπάντησιν, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ βεβαιώσω εἶναι ὅτι πολὺ περισσότερον τῶν 2.000.000 λιρῶν χωρὶς νὰ ἔχω τὴν ἀξίωσιν πόρρωθεν νὰ πλησιάζω εἰς τὴν ἀκρίβειαν, ἐννοῶ τοῦτο ὅτι δὲν εἶναι κάτω τῶν 2.000.000 λιρῶν, ἀλλὰ δύναται νὰ εἶναι καὶ τρία καὶ τέσσαρα ἑκατομμύρια. Τοῦτο ἐννοῶ, ἐὰν σεῖς θέλετε νὰ ἐνοήσητε διὰ λογαριασμόν μου θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἱκανοποίησις θὰ εἶναι νὰ ἐννοεῖτε διὰ λογαριασμόν σας.

§123Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι μεγάλη ἱκανοποίησις εἶναι δι’ ἐμὲ νὰ ἠννόουν διὰ λογαριασμόν σας διότι θὰ ἠννόουν πολὺ περισσότερον. Σεῖς ὁμιλήσατε προχθές...

§124Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἔχω μεγάλην ἰδέαν διὰ τὸν ἑαυτόν μου.

§125Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν πρόκειται διὰ τὸν ἑαυτόν σας. Τὸ ἀναμφισβήτητον εἶναι ὅτι προχθὲς ἤλθατε κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ μᾶς εἴπατε προχείρους λογαριασμοὺς ὡς ὁ ἴδιος βεβαιώνετε καὶ εἴπατε καὶ προχθὲς ὅτι δὲν εἶσθε βέβαιος διότι ὁ λογαριασμὸς ἦτο πρόχειρος.

§126Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἦτο πρόχειρος ἀπαίτησις εἰς πρόχειρον ἐρώτησιν.

§127Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κάμνετε ἕνα πρόχειρον λογαριασμὸν περὶ 2 ἑκατομμ. λιρῶν ἐνῷ δὲν ἔχετε πληροφορίας καὶ ὁμιλῆτε περὶ συμπερασμάτων τὰ ὁποῖα βεβαιώνετε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέχρι τοῦδε λογαριασμῶν καὶ τὰ ὁποῖα ἐλπίζετε ὅτι θὰ ἀληθεύσουν καὶ καταλείγετε εἰς 3–4 ἑκατομμύρια λῖρες.

§128Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὅταν 3–4 ἐκ τῶν τραπεζῶν μοῦ δίδουν μόνον ὀλίγα τινὰ στοιχεῖα, διότι ἔχουν πολλὰ ὑποκαταστήματα καὶ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ συλλέξουν τὰ στοιχεῖα, δὲν δύνασθε νὰ ἔχετε τὴν ἀπαίτησιν νὰ σᾶς δώσω τὰς πληροφορίας ἐφ’ ὅσον ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι θ’ ἀπομακρύνομαι τῆς ἀληθείας.

§129Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν σᾶς εἶπε κανεὶς ὅτι ἀπομακρύνεσθε τῆς ἀληθείας. Ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔχει χρηματίσει κατ’ ἐπανάληψιν ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι ἀπομακρύνεται τῆς ἀληθείας ὁ νῦν διαχειριζόμενος τὸ ὑπουργικὸν ἀξίωμα, διότι προσβάλλει ἑαυτόν. Διότι καθῆκον παντὸς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἶναι νὰ λέγῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ πρέπει τὴν ἰδέαν ταύτην νὰ τὴν ἀποβάλητε διότι κάμνει κακὴν ἐντύπωσιν πρὸς τὸν ὁμιλοῦντα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὴν ὁποίαν δὲν δικαιοῦσθε νὰ κάμετε. Ἔχομεν λοιπὸν ἀριθμὸν 330 ἑκατομμυρίων. Ἐρωτῶ εἰς ποῖον νόμισμα;

§130Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τοῦ νομίσματος τοῦ ἰδικοῦ μας 380 ἑκατομ. φράγκα ὑγειοῦς νομίσματος.

§131Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Γαλικὸν ἢ Ἑλληνικόν;

§132Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Φράγκα γαλλικά. Μὰ ὁμιλοῦμεν περὶ συναλλάγματος.

§133Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σᾶς ἐρωτῶ διότι ἀρχίσαμεν ἀπὸ τὰς λίρας καὶ καταλήξαμεν εἰς φράγκα καὶ τώρα ὁμιλήσατε περὶ νομίσματος ὑγειοῦς Ἑλληνικοῦ καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν ὑπάρχει. Ὑγειὲς νόμισμα εἶναι μόνον ἡ λῖρα. Τὰ 330 αὐτὰ ἑκατομμύρια πόσας λίρας μᾶς κάμνουν;

§134Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἄν ὑπολογίσετε πρὸς 45 φράγκα θὰ εὕρετε.

§135Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. 7 ἑκατομμύρια λίρας.

§136Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Οἱ τραπεζῖται ὅταν λέγουν δραχμὰς εἰς τὸ ἄρτιον ἐννοοῦν πρὸς 25 δραχμάς.

§137Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐξηγήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ πρᾶγμα καὶ περιμένω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ.

§138Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νὰ κάνετε τοὺς μαθηματικούς σας ὑπολογισμοὺς καὶ νὰ ἐξαγάγετε τὰ συμπεράσματά σας καὶ ἐγὼ νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι θὰ μπορέσω νὰ τὰ συζητήσω τὰ συμπεράσματα παρ’ ὅλην τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν ἔχετε περὶ τοῦ μὴ συζητησίμου αὐτῶν.

§139Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν τὴν ἔχω δυστυχῶς. Σεῖς κ. Ὑπουργὲ συζητῶν ὡς συζητεῖτε παρουσιάζετε τὴν εἰκόνα ὅτι ἔχετε πλήρη τὴν πεποίθησιν περὶ τῆς ἀποτελεσματικότητος τοῦ μέτρου σας καὶ κάθε ἄλλο ἐπιχείρημα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς μεταπείσῃ, ἐνῷ πρέπει μετὰ ἐντεταμένης προσοχῆς νὰ παρακολουθῇ ὁ ὑπουργὸς τὰς συζητήσεις μὴ τυχὸν μεταπεισθῇ ἐξ αὐτῶν, διότι τοῦτο εἶναι τὸ κέρδος τῶν συζητήσεων. Κέρδος τῆς συζητήσεως δὲν εἶναι νὰ ἐπιμένετε εἰς τὴν γνώμην σας διότι ἔτυχε νὰ ἔχετε αὐτὴν τὴν γνώμην διότι σᾶς παρέταξαν μερικὰ ἐπιχειρήματα καὶ δοκουμέντα πρὸ τῶν ὁποίων ἐγὼ τουλάχιστον δὲν θὰ ἐτόλμων νὰ ἀντιτάξω τὴν ἰδέαν μου ἄν εἶχον τὸ εὐτύχημα νὰ εἰσηγοῦμαι τὸ νομοθέτημα. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ βαρύτης τῶν ὑπογραφῶν αὐτῶν θὰ μὲ ἔκαμνε νὰ σκεφθῶ περὶ τῆς ὀρθότητος ἢ τῆς μὴ ὀρθότητος τῶν γνωμῶν μου. Καταλήγωμεν, κύριοι, εἰς τὸ συμπέρασμα διὰ νὰ εὐχαριστήσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι τὸ ἀπὸ τῆς προχθὲς λεχθέν, ὅτι τὸ διαθέσιμον τῶν Τραπεζῶν εἶναι πολὺ περισσότερον τῶν 2 ἑκατομμυρίων λιρῶν καὶ τὸ σήμερον λεγόμενον ὅτι κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς μέχρι τοῦδε γενομένους ἐν τῷ ὑπουργείῳ, δύναται νὰ βεβαιώσῃ ὅτι τὸ ποσὸν τὸ διαθέσιμον δὲν ἀπέχει τοῦ ποσοῦ τῆς 1ης Δεκεμβρίου, καταλήγομεν ὅτι πρόκειται περὶ 5 ἑκατομμυρίων λιρῶν δηλαδὴ πρόκειται περὶ ποσοῦ διπλασίου τὸ ὁποῖον προχθὲς ἀνήγγειλε.

§140Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅταν δεχθῶμεν βάσιν τὸ ὑγιὲς νόμισμα εἶναι 15 ἑκατομμύρια.

§141Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ λάβωμεν ὡς βάσιν αὐτὸ διότι δὲν ἔχωμεν σαφῆ καθορισμένην βάσιν τῶν πληροφοριῶν καὶ λαμβάνομε τὸ γαλλικὸν φράγκον περὶ τοῦ ὁποίου ὁμίλησε. Ἐκ τῶν 7 αὐτῶν ἑκατομμυρίων ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἐξαιρέσῃ χάριν τῆς ἀκριβείας τῶν ὑπολογισμῶν τὸ διαθέσιμον ποσὸν τῶν τραπεζῶν εἰς τὰ ὑποκαταστήματα τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐκ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποσυρθοῦν αἱ διαθεσιμότητες αὐτῶν ἀναμφισβητήτως. Καὶ ἔχω μίαν πληροφορίαν, δὲν γνωρίζω ἄν εἶναι ἀκριβὴς, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας θὰ εἶναι εἰς θέσιν καλύτερον νὰ μᾶς δώσῃ τὴν πληροφορίαν, διότι τὴν ἔμαθον ἐξωδίκως καὶ πρόκειται περὶ καταστήματος πιστωτικοῦ μετὰ τοῦ ὁποίου μᾶς χωρίζει διαφορὰ μεγάλη πολιτικῶν ἀντιλήψεων, πρόκειται περὶ τῆς Τραπέζης «Ἀθηνῶν» ὅτι αἱ διαθεσιμότητες εἰς τὰ ὑποκαταστήματα τῆς Αἰγύπτου μόνον τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν εἶναι 1 ἑκατομμύριον λιρῶν. Ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν τοῦτο συμβαίνει μὲ μόνον τὴν Τράπεζαν τῶν Ἀθηνῶν προκειμένου περὶ Αἰγύπτου — καὶ δὲν εἶναι καὶ ἀπίθανον διότι πρόκειται περὶ μεγάλης ἐκτάσεως τραπεζιτικῶν ἐργασιῶν ἐν Αἰγύπτῳ — πρέπει νὰ ἐξαιρέσητε ἐκ τοῦ συνόλου τῶν ἄλλων τραπεζῶν 1 ἑκατομμύριον ἀναμφισβητήτως καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καταλήγομεν πάλιν εἰς τὰ 5 ἑκατομμύρια λιρῶν ὡς διαθεσίμων ἐκ τῶν ὁποίων θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συγκροτηθῇ τὸ κεφάλαιον τοῦ Συνδικάτου. Τὸ ποσὸν τοῦτο, κύριοι, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει τῆς καταστάσεως τῆς ἡμετέρας ἀγορᾶς καὶ τῆς καταστάσεως τῆς συναλλαγματικῆς κινήσεως βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὅτι εἶναι ἐπαρκές. Ἡ ἔλλειψις τῶν κεφαλαίων τούτων τῶν μεγάλων θὰ συντελέσῃ πάντως ἂν ὄχι τί ἄλλο, ἀλλὰ πρὸς δημιουργίαν δυσπιστίας τῆς ἀγορᾶς πρὸς τὴν ἀποτελεσματικότητα τοῦ μέτρου. Διότι ἕνα τοιοῦτον μέτρον τὸ ὁποῖον ἀξιοῖ τὴν ἑνιαίαν διαχείρισιν τῶν τιμῶν τῆς πωλήσεως καὶ ἀγορᾶς τοῦ συναλλάγματος πρέπει νὰ ἐμπνεύσῃ καὶ ψυχικὴν καὶ ἠθικὴν ἐμπιστοσύνην ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς ὅτι εἶναι ἰσχυρὸν καὶ οἰκονομικῶς ρωμαλέον διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἀποτελεσματικῶς τοῦτο. Ὅταν τὸ συνδικάτον ἐπιτυγχάνει διαθέσιμα οὐχὶ ἰσχυρὰ ἕνεκα τῶν περιστάσεων ἀναμφισβητήτως ἡ ἀποτελεσματικότης τοῦ μέτρου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ πλήρης, ἡ πεποίθησις τῆς ἀγορᾶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ πλήρης. Ἀλλὰ φοβοῦμαι, κύριοι, ὅτι ἡ ἐπέμβασις τοῦ Ὑπουργείου θὰ συντελέσῃ εἰς νέκρωσιν τῶν τιμῶν τοῦ συναλλάγματος. Φοβοῦμαι τοῦτο ὄχι μόνον ἐκ τῆς ἀναμφισβητήτου δυσχερείας, ἡ ὁποία θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸν κανονισμὸν τοῦ συναλλάγματος καθημερινῶς, φοβοῦμαι περισσότερον διότι θὰ γεννηθῇ ἐντύπωσις ἐκ τῆς ἀναμίξεως τοῦ Κράτους πρὸς κανονισμὸν τῆς τιμῆς τοῦ συναλλάγματος, ἀναμίξεως, ἡ ὁποία ἔχει ὅλας τὰς διοικητικὰς ἀτελείας. Φοβοῦμαι ὅτι θὰ γεννηθῇ ἐντύπωσις τῆς τεχνητῆς τιμῆς, διότι ἀναμφισβητήτως τὸ Κράτος καὶ διὰ τὸ ἴδιον αὑτοῦ συμφέρον ἀλλὰ καὶ ὡς προστάτης τῶν συμφερόντων τῶν γενικῶν καθ’ ἣν ὥραν ἡ κατάστασις ἡ νοσηρὰ τείνει πρὸς ἀνατίμησιν τοῦ συναλλάγματος, τὸ Κράτος θὰ εἶναι ὁ ἀναγκαῖος ὑποτιμητὴς, κατὰ συνέπειαν φοβοῦμαι ὅτι θέλει γεννηθῆ ἐντύπωσις ψυχολογικὴ ὅτι θὰ κανονίζεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ κάτω τῆς ἀληθείας. Τοῦτο συνδυαζόμενον μὲ τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν κεφαλαίων τοῦ Συνδικάτου τῶν ἐξασφαλιζόντων μικρὰν διάρκειαν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν δημιουργίαν τὴν λεγομένην ἐκτὸς ἀγορᾶς τιμῶν, ἐκτὸς Τραπέζης τιμῶν.

§142Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἡ διατίμησις τοῦ συναλλάγματος δὲν γίνεται τῇ ἐγκρίσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας· ὑπάρχει ἐπιτροπή.

§143Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει, ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς ἐγκρίνει. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, κύριοι συνάδελφοι, θεωρῶ ὅτι τὸ μέτρον δὲν εἶναι ἐπιτυχές, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ δὲν θὰ εἶναι ἐπωφελῆ, φοβοῦμαι δὲ ὅτι μετὰ χρονικὸν διάστημα ὄχι μακρὸν θὰ κληθῶμεν ἐνταῦθα διὰ νὰ κηδεύσωμεν τὸ μέτρον, θὰ προετίμων δὲ εἰλικρινῶς, καὶ τοῦτο εἶπον κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν περὶ τοῦ δανείου τῶν 550.000.000, τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς ἐλαφροῦ ἐπιτηρητικοῦ ἐλέγχου ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου καὶ ἐξαγομένου συναλλάγματος ἄνευ τῆς δημιουργίας τοῦ Συνδικάτου. Αἱ ἀξιώσεις δὲ τῆς ἀσχαλλούσης διὰ τὴν κατάστασιν τοῦ συναλλάγματος ἀγορᾶς, ἰδίως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τείνουν εἰς ἐφαρμογὴν τοῦ ἐλέγχου. Τοῦτο κυρίως ἐζητεῖτο. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο—καὶ ἐπιμένει εἰς αὐτὸ—ὅτι δύναται εἰς τὸ μέλλον νὰ συντελέσῃ εἰς τακτοποίησιν τῆς καταστάσεως τοῦ συναλλάγματος, εἶναι ἀνάγκη νὰ παρασχεθῇ ψυχολογική τις ἐντύπωσις εἰς τὸ συναλλασσόμενον κοινὸν ὅτι ἐλήφθησαν μέτρα τοιαῦτα ἐξασφαλίζοντα αὐτὸ ἀπὸ τῶν ἀτάκτων διακυμάνσεων τοῦ συναλλάγματος καὶ ἔχομεν καθῆκον πλέον νὰ συντελέσωμεν εἰ δυνατὸν εἰς βελτίωσιν τοῦ μέτρου καὶ πρὸς βελτίωσιν τοῦ μέτρου θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑποβάλω πρότασίν τινα, καὶ εἶναι περίεργον, ὅτι ἐγὼ ὁ καταφερόμενος κατὰ τοῦ μέτρου τούτου ὑποβάλλω γνώμην πρὸς βελτίωσιν, ἡ ὁποία πιθανὸν νὰ μὴ εἶναι ὀρθή, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς καὶ νὰ μεριμνῶμεν πάντοτε ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους καὶ τῆς κοινωνίας, διότι, ὅταν μέτρον τὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτραπῇ διὰ τῶν οἰκείων δυνάμεων καθῆκον ἡμῶν ὡς πολιτευομένων εἶναι ἵνα φροντίζομεν ὅπως ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ μέτρον αὐτὸ ἀποτυγχάνον ν’ ἀποτύχῃ ὀλιγώτερον. Ἡ νόσος ὑπὸ τῆς ὁποίας κατατρύχεται τὸ Κράτος εἶναι ἡ ἔλλειψις ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος. Εἰς τὰς περιστάσεις ταύτας ἡ ἔνδειξις ἡ στοιχειώδης εἶναι ἡ αὔξησις τῶν εἰς χρυσὸν ἀποταμιευμάτων. Σήμερον τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα διαθέτει ἡ ἰδιωτικὴ οἰκονομία εἶναι αὐτὰ περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο συζήτησις μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ ἐμοῦ τὰ καθωρισθέντα ὡς διαθέσιμα. Πέραν τούτου ὡς ἔχει σήμερον ἡ κατάστασις τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, δὲν εἶναι δυνατὸν ἀμέσως νὰ ἐλπίσῃ εἰς αὔξησιν τῶν διαθεσιμοτήτων, τοὐναντίον ἡ προϊοῦσα κατάστασις δύναται νὰ ἀγάγῃ εἰς συμπέρασμα ὅτι εἰς μείωσιν θὰ φθάσωμεν. Τώρα τὸ κεφάλαιον τὸ ξένον κατὰ ποῖον τρόπον θὰ εἰσαχθῇ ἐνταῦθα; Εἶναι ἡ μέθοδος τοῦ δανείου τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀλλὰ τὸ δάνειον τὸ ἐξωτερικὸν ἐκτὸς τοῦ ὅτι οὐδαμῶς δύναμαι νὰ γνωμοδοτήσω ἐὰν εἶναι ἐφικτὸν ἢ εὖ, σημασίαν θὰ εἶχεν ἐφ’ ὅσον ἤθελεν συνομολογηθῇ πρὸς διόρθωσιν τῆς καταστάσεως, πρὸς παγίωσιν τοῦ κυμαινομένου χρέους καὶ ἀντικατάστασιν τοῦ κυμαινομένου χρέους, ὁπότε θὰ εἶχεν τὴν ἀξίαν ὅτι θὰ εἰσήγετο μέταλλον πρὸς ἄρσιν τοῦ χαρτονομίσματος, καὶ τότε θὰ ἦτο πραγματικὴ ἐξυγίανσις τοῦ νομίσματος αἰρωμένων ἀπὸ τοῦ μέσου τῶν ἀναγκαίων ποσοτήτων, τοῦ κυμαινομένου χρέους καὶ καλυπτόμενον τὸ ποσὸν τοῦ ἐλλείμματος εἰς ὅ ποσὸν εἶναι τοῦτο ἀκάλυπτον. Ἐφ’ ὅσον ἤθελε συνομολογηθῆ δάνειον, εἰς χρυσὸν φυσικά, πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς συνεχείας τῶν ἀναγκῶν ἡμῶν, τὸ δάνειον τοῦτο ἕν καὶ μόνον θὰ εἶχε ἀποτέλεσμα τὴν ἀναστολὴν τῆς χειροτερεύσεως τῆς καταστάσεως, οὐχὶ ὅμως τὴν βελτίωσιν τῆς παρούσης καταστάσεως, διότι βεβαίως ἐφ’ ὅσον αἱ ἀνάγκαι τῆς χώρας παρατείνονται χρονικῶς καὶ ἐπετείνονται δυναμικῶς ἡ κατάστασις ἡ οἰκονομικὴ βαίνει ἐπὶ τὰ χείρω. Θὰ εἶχεν λοιπὸν τὸ δάνειον τοῦτο ἄμεσον συνέπειαν, τὴν ἀναστολὴν τῆς χειροτερεύσεως καὶ προσωρινὴν ψυχολογικὴν συνέπειαν ἐπὶ τῶν σημερινῶν τιμῶν. Ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν πρόκειται σήμερον, διότι τοιοῦτον μέτρον δὲν φαίνεται κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν ἐπικείμενον, θὰ εἶμαι δὲ εὐτυχὴς ἐὰν ἤθελε βεβαιωθῆ ἢ ἤθελε διαπιστωθῆ ὅτι ἐπίκειται τοιοῦτον μέτρον, διότι, θὰ ἦτο μία λύσις εὐνοϊκὴ διὰ τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας. Ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὑπάρχουσιν ἀποθέματα, ἀποταμιεύματα, εἰς ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα ἑλληνικόν, οὐσιώδη, ἀποβαλόντα τὴν ἑλληνικὴν αὐτῶν ὑπηκοότητα καὶ μέρος αὐτῶν εἶναι τὰ ἀποθέματα τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἐκ πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ἔχω ὅτι μέγα ποσὸν ἀποταμιεύσεων τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας εἴτε ἐκ κτήσεως πλοίων, εἴτε ἐξ ἀντιτίμου πληρωμῶν, εἴτε ἐξ ἐσόδου ἔχει ἀποταμιευθεῖ ἐπὶ καταθέσει εἰς τὰς ἀγγλικὰς καὶ Ἀμερικανικὰς Τραπέζας. Ἕτερον, μέρος τὸ ὀλιγώτερον εἰσήχθη εἰς τὴν χώραν καὶ ἄλλο τὸ δυστυχέστερον διετέθη πρὸς παραγγελίαν νέων πλοίων διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀνάληψις τοῦ φορολογικοῦ ὅρου τοῦ 30%, καὶ ἡ ἀπόπειρα τῆς ἀναλήψεως τοῦ φόρου τούτου συνετέλεσεν εἰς τὴν ἀπώλειαν μέρους τοῦ διατεθέντος κεφαλαίου ἕνεκα τῆς τρομερᾶς ἀνατιμήσεως τῆς ναυπηγήσεως τῶν πλοίων. Πάλιν μέρος τῶν κεφαλαίων τούτων ἔχουσι διατεθῆ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, εἰς ξένας Τραπέζας φεύγοντα τοὺς ἁθρόους ἐπιβληθέντας φόρους κατὰ τὰ ἔτη 1917–1919 ἐπί τε τῶν ἐκτάκτων κερδῶν καὶ τοῦ εἰσοδήματος, ἀλλὰ πρὸ παντὸς φεύγοντα τὴν ψευδῆ κατάστασιν τοῦ νομίσματος ἐν Ἑλλάδι καὶ προτιμῶντα νὰ εἶναι τοποθετημένα εἰς ὑγιὲς νόμισμα καὶ φεύγοντα διὰ τὸν τρόπον τῆς Κυβερνήσεως τῆς χώρας, τρόπον ὁ ὁποῖος εἶχεν ὁλόκληρος τὴν μορφὴν ἐσωτερικῆς καὶ ἐξωτερικῆς δικτατορικῆς ἐπιβολῆς καὶ εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ὅτι τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖ τὴν ἀσφάλειαν τρέμει πρὸ τῶν δικτατόρων καὶ ἄν δύναται νὰ ἀποκρυβῇ ἐκ τῶν χειρῶν των σπεύδει νὰ ἀποκρυβῇ ὅπου εἶναι δυνατόν. Διότι οἱ κεφαλαιοῦχοι ἔβλεπον τὴν κατάστασιν τὴν οἰκονομικήν, ἔβλεπον τὴν ἐξέλιξιν τῶν ὑποθέσεων τοῦ Κράτους καὶ ἠσθάνοντο καὶ τὸν φόβον φορολογίας ἴσως ἀγρίας τοῦ κεφαλαίου, ἡ ὁποία μάλιστα, καθ’ ἅ, ἐνθυμοῦμαι, ἠπειλήθη ὑπὸ μιᾶς ἐγκυκλίου τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ συνέβη τοῦτο τὸ περίεργον, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Νεγρεπόντης ἐξέδωκεν εἰς ἐγγραφὴν δάνειον λαχειοφόρον 300 ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἐθεώρησε δὲ ὅτι ὡς μέσον συντελεστικὸν καὶ πρὸς προσέλκυσιν τῶν πολιτῶν ἵνα ἐγγραφῶσιν εἰς τὸ δάνειον, ἦτο νὰ ἀποστείλῃ ἐγκύκλιον διὰ γραφομηχανῆς ἢ διὰ πολυγράφου πανομοιότυπον, εἰς τὴν ὁποίαν περιείχετο ἡ ἀπειλὴ ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἐγγραφῶσιν οἱ πολῖται προθύμως θὰ ἐπιβάλῃ ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου βαρυτάτην φορολογίαν. Τὴν ἐπαύριον ὅταν ἐγένετο γνωστὴ ἡ διανομὴ τῆς ἐγκυκλίου ταύτης καὶ περιῆλθεν εἰς τὴν δημοσιότητα ἔσπευσεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διαψεύσῃ πανηγυρικῶς τὴν διανομὴν τῆς ἐγκυκλίου ταύτης καὶ συγχρόνως νὰ ἀπειλήσῃ διὰ τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου τὰς δημοσιευσάσας τὴν ἐγκύκλιον ἐφημερίδας. Τὸ πρᾶγμα ὅμως ἦτο ἀληθές, διότι πολλοὶ ἄνθρωποι ἔλαβον, καὶ ἐγὼ ὁ ὁποῖος δὲν διέθετον κεφάλαια πρὸς ἐγγραφὴν ἔλαβον, διότι ἐδόθη εἰς τὴν ἀστυνομίαν ἡ ἐγκύκλιος καὶ ἀνοίγαν ταῖς πόρταις καὶ τὴν ἔρριχναν χωρὶς νὰ ἐξετάζουν ἄν ὁ λαμβάνων ἦτο κεφαλαιοῦχος ἢ εἶχεν ἀνάγκην νὰ εὕρῃ αὐτὸς κεφάλαια διὰ νὰ δανεισθῇ. Ἀπέναντι αὐτῶν τῶν ἀπειλῶν καὶ τῆς κακίστης ψυχολογικῆς διαχειρίσεως τῶν οἰκονομικῶν ἐν σχέσει πρὸς τὸ κεφάλαιον ἦτο φυσικὸν ὅτι πᾶς ἄνθρωπος φρόνιμος, ὁ ὁποῖος εὕρισκεν ὅτι ἐπὶ τέλους ἀρκετὰ εἶχεν εὐτυχήσει λόγῳ τοῦ παγκοσμίου πολέμου νὰ συγκομίσῃ ἕν ὀγκῶδες κεφάλαιον εἰς ἐξωτερικὸν ὑγιὲς νόμισμα, ὅτι ἦτο ὀρθὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ τοῦτο μακρὰν τῆς Ἑλλάδος ὑπὸ σημαίαν τοιαύτην, ἐκ τῆς ὁποίας νὰ μὴ κινδυνεύῃ νὰ ἁρπαγῇ τὸ χρῆμα του. Καὶ ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἔχουν κατατεθῆ εἰς τὰς ἀγγλικὰς κυρίως καὶ ἀμερικανικὰς Τραπέζας εἶναι μεγάλα. Ἐγὼ τοὐλάχιστον παρά τινος φίλου μου ἐφοπλιστοῦ ἐγίγνωσκον ὅτι αὐτὸς καὶ μόνος εἰς μίαν Τράπεζαν εἶχε καταθέσει 475 χιλ. λίρας ἀγγλικάς, αἱ περισσότεραι δὲ τοιαῦται καταθέσεις εἶναι τῶν ἐφοπλιστῶν, οἱ ὁποῖοι προβλέποντες τὴν μέλλουσαν καταστροφὴν τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, οἱ ὀλιγώτερον σπεύδοντες ἀπὸ τοὺς ἄλλους δὲν προέβησαν εἰς τὴν ναυπήγησιν, ἀλλὰ μετέβαλον τὰ κέρδη αὐτῶν εἰς καταθέσεις ἐντόκους ἀναμένοντες καλυτέρους καιροὺς καὶ εὐνοϊκωτέρας τιμάς. Νομίζω ὅτι ἄν ἤθελε καταβληθῇ μία προσπάθεια διὰ διατάξεως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅπως προσελκυσθῇ τὸ χρῆμα τοῦτο τὸ Ἑλληνικὸν διὰ νὰ μεταβάλῃ ὑπηκοότητα καὶ συνεισφέρῃ τὴν συνδρομήν του πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν σημερινῶν συναλλακτικῶν ἀναγκῶν τῆς χώρας, ἡ τοιαύτη προσπάθεια θὰ συνετέλει εἰς βελτίωσιν τῆς λειτουργίας τοῦ προτεινομένου ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ μέτρου διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ κεφαλαίου τοῦ Συνδικάτου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνεκοίνωσε σήμερον τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τῆς ὁποίας δέχεται τὴν συμμετοχὴν εἰς τὸ Συνδικάτον καὶ ἰδιωτικῶν Τραπεζῶν καὶ ἰδιωτῶν ἄνευ συμμετοχῆς εἰς τὴν διοίκησιν, τοῦτο τὸ μέτρον τὸ ἐπιδοκιμάζω, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν συγκέντρωσιν καὶ ἄλλων χρημάτων, ἀφ’ ἑτέρου θὰ συντελέσῃ εἰς μείωσιν τοῦ κερδοσκοπικοῦ χρήματος, διότι ὅλο αὐτὸ τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς χεῖρας μικρῶν Τραπεζῶν καὶ ἰδιωτῶν αὐτὸ συντελεῖ εἰς τὴν κίνησιν τῆς κερδοσκοπίας τῆς ἡμέρας. Τοῦτο εἰσφερόμενον ἐπὶ ἐλπιζομένῳ κέρδει εἰς τὸ Συνδικάτον θὰ συντελέσῃ εἰς δύο ἀγαθὰ, εἰς τὸ νὰ αὐξήσῃ τὸ κεφάλαιον τοῦ Συνδικάτου καὶ ἐλαττωθῇ τὸ ποσὸν τὸ λάθρα μέλλον νὰ κυκλοφορῇ πρὸς κερδοσκοπικοὺς σκοπούς. Βεβαίως ἡ διάταξις περιλαμβάνει ἐν τῇ γενικότητι καὶ πάντα θέλοντα νὰ μετενδύσῃ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς τὸ χρῆμα, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπαρκὴς εἰς τὸ νὰ προσελκύσῃ εἰς τὴν τοιαύτην μεταβολήν. Διὰ τοῦτο θὰ ἐπρότεινα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ σκεφθῇ ἂν δύναται εἰς τοὺς θέλοντας νὰ μετάσχωσιν εἰς τὸ Συνδικάτον ἐπὶ εἰσαγωγῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα χρήματος κατατεθειμένου εἰς ξένας Τραπέζας νὰ ἐγγυηθῇ ἕν ἐλάχιστον ποσὸν τόκου πάντως ἀνωτέρου τοῦ εἰς τὰς Τραπέζας τὰς ἀγγλικὰς καὶ ἀμερικανικὰς διδομένου καὶ νὰ ἐγγυηθῇ τὴν καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς λειτουργίας τοῦ Συνδικάτου μὴ ἐπιβολῆς φορολογίας ἐπὶ τούτων. Τὸ μέτρον τῆς μὴ ἐπιβολῆς φορολογίας ἴσως δύναται νὰ κατακριθῇ ὡς ἄδικον ἀλλὰ γινώσκετε καλῶς ὅτι πολλάκις τοιαύτη ὑποχρέωσις ἀναλαμβάνεται ὑπὸ τοῦ κράτους καὶ ἔχει ἀναλάβει τὸ Ἑλληνικὸν κράτος οὐκ ὀλίγας φορὰς προκειμένου περὶ συνομολογήσεως δανείων εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν εἴθισται ἐν τῇ ἑλληνικῇ νομοθεσίᾳ ἡ λῆψις τοιούτου μέτρου ἐν τῇ ἀνάγκῃ εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα ἂν ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχετο τὸ μέτρον θὰ συνετέλει ἡ ἀποδοχὴ αὐτοῦ, ἀφ’ ἑνὸς εἰς αὔξησιν τοῦ κεφαλαίου τοῦ Συνδικάτου, ἀφ’ ἑτέρου εἰς ἐθνικοποίησιν τοῦ χρήματος τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς ξένας Τραπέζας καὶ κάμνει νὰ καρποφοροῦν ξέναι ἐπιχειρήσεις.

§144Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§145Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ.

§146Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ὑποδεικνύετε εἰς τὴν Κυβέρνησιν φαίνεται ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ, διότι κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἥτις διενεμήθη ἀπόψε, δύνανται καὶ ἰδιῶται νὰ λάβωσι μέρος.

§147Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ εἶπον αὐτό. Πῶς ὅμως θὰ προσελκυσθῶσιν;

§148Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐξαρτᾶται λοιπὸν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προκαλέσῃ τὴν τοιαύτην συμμετοχὴν αὐτῶν τῶν κεφαλαίων τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον θὰ εἶναι συμφέρον καὶ διὰ τοὺς ἔχοντας τοιοῦτον νόμισμα ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, διότι θὰ δυνηθῶσι νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὰς διακυμάνσεις τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωσιν, ἐνῷ ἄν μένωσι παρὰ ταῖς Ἀγγλικαῖς Τραπέζαις δὲν θὰ εἶναι παρὰ λίρες χωρὶς νὰ ἔχουν καμμίαν διακύμανσιν.

§149Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἔλεγον ὅτι ὡς ἔχει ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νομικῶς ἐπιτρέπεται ἡ συμμετοχὴ πρέπει καὶ πρακτικῶς νὰ προσελκυσθῇ· διὰ τὴν προσέλκυσιν αὐτὴν προτείνω ἐγγύησιν τόκου ἑνὸς minimum καὶ ἐγγύησιν ἀφορολογήτου, ἐφ’ ὅσον χρησιμεύουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Συνδικάτου. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀποσυρθῇ τότε φυσικὰ θὰ ἀνακτᾷ τὸ Κράτος τὴν ἀπόλυτον ἐλευθερίαν. Ἐπίσης νὰ ἐγγυηθῇ τὴν ἐπιστροφὴν εἰς τὸ νόμισμα εἰς ὅ κατετέθη ὄχι εἰς δραχμάς. Ταῦτα προτείνω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§150Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Νὰ προτείνετε παρακαλῶ τὰ ριζικὰ μέτρα διὰ τὴν θεραπείαν τῆς νόσου. Θὰ παρεκάλουν ἐπίσης τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναπτύξῃ ποῖα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ.

§151Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε μὲ ἐξεκουράσατε ὀλίγον καὶ συνεγράψατε τὸν τίτλον τῆς συνεχείας τῆς ἀγορεύσεώς μου. Εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο πρόκειται ἀκριβῶς νὰ εἰσέλθω μετ’ ὀλίγον. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἄρτης ὀρθῶς εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποδειχθῶσιν καὶ τὰ ὀργανικὰ θεραπευτικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν ὀργανικὴν τάσιν τῆς νόσου περὶ ἧς ἐξέθηκα κατὰ τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἀγορεύσεώς μου. Κύριοι, τὰ ὀργανικὰ μέσα τῆς θεραπείας εἶναι δυσχερῆ, δυσχερῆ δὲ κατὰ τοῦτο, ὅτι εἶναι μακροχρονίας ἀποδόσεως. Εὐκολώτερον κατακρημνίζει κανεὶς ἕν κείμενον καλῶς ἢ κακῶς οἰκοδόμημα καὶ δυσκολώτερον τὸ ἀνοικοδομεῖ, ἰδίως δὲ προκειμένου περὶ οἰκονομικῶν μιᾶς χώρας, τὰ ὁποῖα συνδέονται, πρὸς τὸ σύνολον τῆς ὀργανώσεώς της, πρὸς τὸ σύνολον τῆς Ἐθνικῆς τῆς οἰκονομίας, πρὸς τὸ σύνολον δὲ πρὸ παντὸς καὶ τῶν πολιτικῶν της περιστάσεων, διότι ὅλα εἶναι ἀλληλένδετα. Εἶπον ὅτι εἶναι μακροχρονίας ἀποδόσεως τὰ ὀργανικὰ ἐξυγιαντικὰ μέτρα. Ταῦτα δύνανται νὰ διακριθῶσιν εἰς δύο μεγάλας κατηγορίας εἰς τὴν παραγωγικὴν πολιτικὴν καὶ εἰς τὸν κανονισμὸν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χώρας καὶ ἀπὸ ἀπόψεως φορολογικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐλλείψεως ἐλλειμμάτων καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ταμιευτικῆς. Αἱ δὲ δύο κατηγορίαι τῶν μέτρων εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ συμβαδίσωσιν, ἀλλὰ καὶ θὰ ἀποδώσωσιν καρποὺς μετὰ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν. Περιέγραφα τὴν ἀπρονοησίαν ἥτις ἐκυριάρχισε καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τὸ διανυθὲν τὸ πολεμικόν, περὶ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς τῆς χώρας ἥν δὲν ὀργάνωσεν παντάπασιν ἡ παραγωγικὴ πολιτική. Ἡ χώρα καὶ ὡς εἶχε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁρίων τῆς συνθήκης τοῦ Βουκουρεστίου διακρίνεται διὰ τὸν φυσικὸν αὐτῆς πλοῦτον καὶ ὡς ἔχει σήμερον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συνθήκης τῶν Σεβρῶν ὁ πλοῦτος αὐτῆς ὁ φυσικὸς εἶναι ἐπηυξημένος ἐπουσιωδέστατα. Ἀλλ’ ὁ φυσικὸς οὗτος πλοῦτος τῆς χώρας ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην μελέτης, ὀργανώσεως καὶ ἐνισχύσεως τεχνητῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κεφαλαίου.

§152Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ ἐργασίας.

§153Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ κανείς, ὥστε νὰ ἐνδιατυπώσῃ τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν περὶ τῆς πλουτολογικῆς ἰσχύος τῆς χώρας καὶ περὶ τοῦ αἰσίου τοῦ πλουτολογικοῦ αὐτῆς μέλλοντος.

§154Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι εἶναι ἔξω πάσης συζητήσεως.

§155Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ τὸ διακηρύσσω καὶ ἐγὼ καὶ χαίρω ὅτι καὶ σεῖς ἔχετε τὴν ἰδίαν μὲ ἐμὲ ἰδέαν διότι πρέπει νὰ ἐξέλθῃ ἐντεῦθεν ἡ τοιαύτη ἀντίληψις ὅσον τὸ δυνατὸν ἐγκυροτέρα.

§156Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀμφιβάλλω, ἄν ὑπάρχῃ ἄλλη χώρα, ὅπου αἱ ἐλπίδες περὶ τῶν λαμπρῶν οἰκονομικῶν τοῦ μέλλοντός της νὰ δικαιολογοῦνται περισσότερον παρὰ εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§157Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα. Ἀλλ’ ὡς εἶπον εἶναι ἀνάγκη ὅλος αὐτὸς ὁ πλοῦτος ὁ ἐγγυώμενος πᾶσαν αἰσιοδοξίαν διὰ τὴν ὑλικὴν εὐημερίαν τῆς χώρας κατὰ τὸ μέλλον, ὅλος αὐτὸς ὁ πλοῦτος νὰ τύχῃ τῆς δεούσης ἐπιμελείας, τῆς δεούσης κατευθύνσεως καὶ τῆς δεούσης ὀργανώσεως. Πρὸ παντὸς εἶναι ἀνάγκη νὰ καθορισθῶσιν τὰ τῆς Γεωργικῆς πολιτικῆς τῆς χώρας. Αἱ διακυμάνσεις καὶ αἱ ἀμφιβολίαι πρέπει νὰ λείψουν. Οὐδεμία ἀνάγκη σπουδῆς ὑπάρχει διότι οὐδεμία ἀνάγκη εἶναι δι’ ἐσπευσμένων μέτρων νὰ ἐπιζητηθῇ ἡ τακτοποίησις καταστάσεως, ἡ ὁποία εἶναι νοσηρὰ ἀπὸ εἰκοσαετίας καὶ τῆς ὁποίας ἡ νόσος ηὐξήθη τελευταῖον. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ διαγραφῇ σαφῶς ὑπὸ τοῦ Κράτους ἡ κατεύθυνσις ἡ γεωργική, διότι ἡ γεωργία θὰ εἶναι ὁ σπουδαιότερος τῶν πόρων, ὁ ἀγὼν πρὸς τὴν αὐτάρκειαν τῆς χώρας.

§158Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔσται ἀσφαλεστάτη ἡ αὐτάρκεια.

§159Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀκριβῶς δὲ ἡ κατεύθυνσις τῆς ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς οἰκονομίας πολιτικῆς τοῦ Κράτους θὰ εἶναι ἵνα ἀσφαλίσῃ τὴν αὐτάρκειαν τοῦ Κράτους εἰς ἐκεῖνα τὰ προϊόντα, τῶν ὁποίων εἶναι ἀπόλυτος ἡ ἀνάγκη διὰ τὸν βίον καὶ διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν Βιομηχανιῶν. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ ἐπιζητηθῇ καὶ ἐφαρμοσθῇ τὸ παλαιὸν σύστημα, δι’ ἑκάστην προχείρως ἱδρυομένην βιομηχανίαν νὰ παρέχεται καὶ μία προστασία ἐπὶ τῇ ἐλπίδι πολλαπλασιασμοῦ ἢ ἀπομιμήσεως τῶν βιομηχανιῶν, καὶ ἐπὶ τῷ πραγματικῷ ἀποτελέσματι τῆς ἐπιβαρύνσεως τῶν λαϊκῶν τάξεων διὰ τῶν κερδῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα αἱ κατὰ τοιοῦτον τρόπον πρόχειρον ἱδρυόμεναι βιομηχανίαι συνεκόμισαν εἰς βάρος τοῦ ἀδασμολογήτου ἤτοι ὑπὸ ἀπαγορευτικῶν διατάξεων εἰσαγωγῆς τῶν ξένων προϊόντων. Εἶναι ἀνάγκη ὅμως νὰ προστατευθῶσιν τελωνειακῶς ἐκεῖναι αἱ βιομηχανίαι, αἱ ὁποῖαι συνδέονται πρὸς τὴν πραγματικὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τοῦ τόπου καὶ πρὸς τοῦτο χρειάζεται ἡ μελέτη, χρειάζεται ὁ καθορισμὸς τῶν βιοσίμων, αἱ ὁποῖαι νὰ χαρακτηρίζονται ὡς ἐθνικαὶ βιομηχανίαι. Ἔχομεν ἀνάγκην ἐπίσης τῆς ἐνισχύσεως τῆς βιομηχανικῆς κινήσεως τῆς χώρας. Σήμερον ἡ Ἑλλὰς διαθέτει στοιχεῖα κινήσεως, τὰ ὁποῖα ἐν πολλοῖς καθιστοῦσι περιττὴν τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Κράτους. Ἡ Μακεδονία καὶ ἡ Θράκη διὰ τῶν ὑδραυλικῶν δυνάμεων τὰς ὁποίας παρουσιάζουσι, δύνανται νὰ ὑπάρξωσι κέντρα βιομηχανικῶν ἐγκαταστάσεων, ἀρκεῖ ὅμως νὰ διαγραφῇ πραγματικὴ πολιτικὴ ἐποπτικὴ καὶ ἐνισχυτικὴ τῆς βιομηχανίας. Καὶ ἐν ᾧ ὑπάρχουσιν αἱ ὑδραυλικαὶ ἐγκαταστάσεις, ἀφ’ ἑτέρου ὑπὸ τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος ἀφθονοῦσιν οἱ λυγνῖται, τῶν ὁποίων ἡ βιομηχανοποίησις εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν κίνησιν τῶν βιομηχανιῶν τῆς χώρας καὶ εἰς μέγα μέρος τῆς κινήσεως τῆς ἀκτοπλοϊκῆς καὶ τῆς σιδηροδρομικῆς. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη ἐπίσης νὰ δοθῇ γενικὴ κατεύθυνσις ὥστε νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν οἰκονομικὴν βελτίωσιν τῶν λυγνιτῶν καὶ εἰς βελτίωσιν τῆς κατ’ εἶδος παραγωγῆς, διότι καὶ ἐπὶ τούτου οὐδεμία κατεβλήθη μέριμνα κατὰ τὸ παρελθόν, καθ’ ἣν ἐποχὴν ὁ γαιάνθραξ ὁ Ἀγγλικὸς ἦτο ἀποκεκλεισμένος καὶ ἡ χώρα ἔπρεπε νὰ ἐξυπηρετῆται εἰς τὰς ἀνάγκας ὑπὸ μόνου τοῦ λυγνίτου. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀντὶ νὰ ἐνισχυθῶσιν ὑπὸ τοῦ Κράτους αἱ ἐκμεταλλεύσεις λυγνιτῶν καλυτέρας ποιότητος, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐνισχύοντο αἱ ἐκμεταλλεύσεις τῶν προχείρων λυγνιτῶν τῆς ἐπιφανείας, οἱ ὁποῖοι ἀπέδιδον προχείρως ποσά τινα καὶ συνετέλουν εἰς πάχυνσιν ἀρκετῶν βαλαντίων. Προκειμένου περὶ τοῦ λυγνίτου, εἶναι ἀνάγκη εἰδικῆς ἐνισχύσεως καὶ εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ἡ παραγωγικὴ δύναμις τῆς χώρας νὰ στραφῇ πρὸς τὴν ἵδρυσιν καὶ λειτουργίαν ἐν Ἑλλάδι τῶν ὑψικαμίνων ἀντὶ πάσης θυσίας, ἀντὶ παντὸς προνομίου, διότι τὸ ζήτημα τῶν ὑψικαμίνων εἶναι τοιαύτης σπουδαιότητος, ὥστε πᾶσα θυσία θὰ πρέπῃ νὰ γίνῃ πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς λύσεως τοῦ προβλήματος τούτου. Ὅταν ἀναπτυχθῇ ἡ βιομηχανία τοῦ λυγνίτου κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ ἐπαρκῇ διὰ τὴν κίνησιν καὶ νὰ ἐπαρκῶσι καὶ αἱ λοιπαὶ βιομηχανίαι, τὸ κάρβουνον, τὸ ὁποῖον εἰσάγομεν ἐξ Ἀγγλίας θὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν ὑψικαμίνων.

§160Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχει ἔλλειψις ἀνθράκων.

§161Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι ὅμως ἡ τιμὴ...

§162Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συναγωνισθῇ ὁ λυγνίτης.

§163Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρ’ ὅλας τὰς ἀντιρρήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἐκ μακρᾶς πείρας, τὸ παράδειγμα ἔδωκαν εἰς τὴν Ἰταλίαν, ἡ ὁποία ἔθεσεν ἐν λειτουργίᾳ ὑψικαμίνους ἐπὶ μεγίσταις θυσίας, ἀλλὰ συνετέλεσαν ὄχι μόνον εἰς τὴν ἀνάπτυξιν καὶ εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς βιομηχανικῆς κινήσεως ἀλλὰ πρὸ παντὸς εἰς τὴν οἰκονομικὴν δύναμιν τῆς χώρας, ἐνῷ ἡμεῖς ἠναγκασμένοι νὰ φέρωμεν τὸ κάρβουνον ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἐξαρτῶμεν τὰς ἐθνικὰς ἡμῶν ὑποθέσεις ἐκ τῆς θελήσεως τῆς ἀλλοδαπῆς καὶ μόνης. Μοὶ φαίνεται εὐκταῖον νὰ ἠθέλωμεν νὰ ἐξαρτήσωμεν ἐκ τῆς θελήσεως τῆς ἀλλοδαπῆς τὰς διπλωματικὰς μόνον ὑποθέσεις, ὄχι καὶ τὴν διαχείρισιν τῶν τοιούτων ὑποθέσεων, περὶ τὰς ὁποίας ἡ πεῖρα εἶναι ἀρκετὰ πικρὰ καὶ δὴ τώρα τελευταίως. Νομίζω προσέτι ὅτι πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγικῆς πολιτικῆς τῆς Χώρας εἶναι ἀνάγκη ν’ αὐξηθῶσι τὰ βιομηχανικὰ αὐτῆς κεφάλαια, παρεχομένων εὐκολιῶν, καὶ λέγω τοῦτο μετὰ θάρρους καίτοι δύναμαι νὰ παρεξηγηθῶ, παρεχομένων εὐκολιῶν εἰς τὰ ξένα κεφάλαια, διότι δὲν ἀρκεῖ νὰ εἰσαχθῶσι τὰ ξένα κεφάλαια, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἰσαχθῶσιν εἰδικὰ κεφάλαια, διότι ὡς ἀνέφερον αἱ ἐκμεταλλεύσεις τῶν πλουτοπαραγωγικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας ἔχουσιν ἀνάγκην πολλῶν κεφαλαίων, τὰ κεφάλαια τὰ ἑλληνικὰ οὔτε ἀφθονοῦσι σήμερον, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν πεῖραν ὑστεροῦσι καὶ πρὸς τοῦτο εἶναι ἀνάγκη διευκολύνσεως τῆς εἰσαγωγῆς ξένων κεφαλαίων. Καὶ πρὸς τοῦτο θὰ εἴπω εἰς τοὺς ἀγαπητοὺς ἐργάτας, τῶν ὁποίων δύο ἀντιπρόσωποι παρίστανται ἐν τῇ Συνελεύσει, ὅτι εἶναι ἀνάγκη καὶ οὗτοι, νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς παραγωγῆς τῆς Χώρας, χάριν τῆς εὐημερίας τῆς χώρας, τῆς εὐημερίας τοῦ Κράτους καὶ αὐτῶν τῶν ἰδίων. Λέγω δὲ ταῦτα, χωρὶς νὰ διατρέχω τὸν κίνδυνον νὰ παρεξηγηθῶ παρ’ αὐτῶν, ὡς δὲν διατρέχουσι κίνδυνον τοιοῦτον καὶ τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως, διότι αἱ σχέσεις ἡμῶν μετὰ τῶν ἐργατῶν ἐσφυρηλατήθησαν διὰ κοινῶν κινδύνων καὶ κοινῶν ἀγώνων πρὸς ἀπόκτησιν τῆς ἐλευθερίας. Ἀλλ’ εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι καὶ οἱ κεφαλαιοῦχοι πρέπει ν’ ἀντιληφθῶσιν εὐσυνειδήτως, ὅτι ὁ ἐργάτης εἶναι δύναμις παραγωγικὴ καὶ ὄχι ἁπλοῦν ἄτομον, καὶ οἱ ἐργάται ν’ ἀντιληφθῶσιν, ὅτι τὸ κεφάλαιον δὲν εἶναι ἐχθρός, ὅτι ἔχουσιν ἀνάγκην τῆς κοινῆς συνεργασίας, τῆς ἐν ὁμονοίᾳ συνεργασίας μετὰ τοῦ κεφαλαίου, χάριν τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς. Πρὸς τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον ἵνα τείνῃ ἡ πολιτικὴ τῶν κυβερνήσεων ὡς ρυθμιστὴς τῶν μεταξὺ κεφαλαίου καὶ ἐργασίας. Ἤθελον προτείνει, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ συγκεντρωθῶσιν αἱ κατεσπαρμέναι εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα ὑπηρεσίαι ἐν σχέσει πρὸς τὴν παντὸς εἴδους παραγωγὴν τῆς χώρας. Σήμερον διῃρέθησαν τὰ Ὑπουργεῖα ὅλα χάριν τῆς καλλιτέρας διεξαγωγῆς τῆς ἐργασίας καὶ τῆς ἐπιδόσεως αὐτῶν, καὶ τὰ Ὑπουργεῖα τὰ ἀφορῶντα τὴν παραγωγὴν εἶναι δύο, τὸ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τὸ τῆς Γεωργίας. Νομίζω, ὅτι χρειάζεται ἐν αὐτῷ τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ ἡ δημιουργία ἰδίου Συμβουλίου, ἀποτελουμένου ἀπὸ τὸν πρωθυπουργόν, τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ἵνα ἀπὸ κοινοῦ συνταυτίζωσι τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν καὶ κανονίζωσι τὴν κίνησιν τῶν λειτουργιῶν τοῦ Κράτους. Εἶπον, κύριοι, ἀρχόμενος, ὅτι τὰ μέτρα ταῦτα, τὰ ἀναμφισβητήτου ὀρθότητος καὶ ἀποτελεσματικότητος, εἶναι μέτρα μακροχρονίου ὀργανώσεως, διότι τοιαῦτα μέτρα βεβαίως θὰ ἔχωσιν ἀποδόσεις μόλις μετὰ μίαν δεκαετίαν.

§164Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πολὺ πρότερον.

§165Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πολὺ πρότερον προκειμένου περὶ χωρῶν, αἱ ὁποῖαι διαθέτουσι πολὺ προσωπικόν. Ἐκτὸς ἄν χρησιμοποιήσητε καὶ ξένον προσωπικόν.

§166Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ ληφθῇ ἀνάγκη. Ἀρκεῖ νὰ λήξωσιν αἱ ἐξωτερικαὶ ἀνωμαλίαι καὶ τότε οὔτε πενταετία δὲν θὰ παρέλθῃ, διὰ νὰ ἀρχίσουν νὰ φαίνωνται τὰ ἀποτελέσματα.

§167Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ δεύτερον μέρος εἶναι ἡ τακτοποίησις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ἐπὶ τούτου δὲν πρέπει νὰ ἐκταθῶ πολύ, ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους δὲν δύναται νὰ λάβῃ ἄλλην μορφὴν ἐφ’ ὅσον ὑποκείμεθα εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν ἐξωτερικῶν περιστάσεων. Κατὰ συνέπειαν τὸ κράτος ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν ἀσχέτως πρὸς οἱανδήποτε σκέψιν, τὴν ὁποίαν ἡ λογικὴ ἐπιβάλλει, τοῦ περιορισμοῦ τῶν δαπανῶν, εἶναι ὑποχρεωμένον τὸν ἀγῶνα, εἰς τὸν ὁποῖον ἐνεπλάκη πρὸς ἐκτέλεσιν ὑφισταμένων συνθηκῶν, τὸν ἀγῶνα τοῦτον νὰ διεξαγάγῃ νικηφόρως, κατὰ συνέπειαν θὰ προβῇ εἰς τὰς περαιτέρω δαπάνας. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἴσως πλεονασματικὸν νὰ συμβουλεύσω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἀπὸ τοῦδε πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ σύστημα ἐντελῶς ἀντίθετον, αὐστηρῶς ἀντίθετον τοῦ ἀκολουθηθέντος μέχρι τῆς 1ης Νοεμβρίου 1920, δηλ. σύστημα, καθ’ ὃ ἡ μὲν δαπάνη διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν στρατιωτικῶν ἀναγκῶν πρέπει νὰ εἶνε κατ’ ἔκτασιν, πᾶσα δὲ δαπάνη μὴ ἀφιερωμένη εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς τῆς Χώρας, ἀλλὰ σκοποῦσα μόνον τὴν διοικητικὴν κίνησιν τῆς Χώρας, πᾶσα ἄλλη τοιαύτη δαπάνη πρέπει νὰ γίνεται ἀντικείμενον χειρισμοῦ μετὰ τῆς αὐστηροτάτης τῶν οἰκονομιῶν εἰς πρόσωπα καὶ πράγματα. Τοῦτο εἶναι τὸ μεγαλύτερον τὸ ὁποῖον δύναται ἐν τῇ διαχειρίσει τοῦ ἐτησίου προϋπολογισμοῦ μία Κυβέρνησις, ὑπὸ τὰς σημερινὰς πολιτικὰς περιστάσεις, νὰ ἐπιτελέσῃ.

§168Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ τοῦτο ἀρκετὰ δύσκολον, ὅταν σκεφθῆτε τὴν κτηθεῖσαν ταχύτητα.

§169Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀναμφισβητήτως εἶναι δύσκολον, ἀλλ’ εἶναι καὶ τὸ μόνον μέσον, τὸ ὁποῖον διαθέτετε ταύτην τὴν στιγμήν, τὸ τῆς διαθέσεως τῶν πιστώσεων τῶν ἀφορωσῶν εἰς πρόσωπα καὶ πράγματα. Νομίζω ἐπίσης ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀποβλέψῃ μετ’ ἀποφασιστικότητος ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν μελέτην τῶν δυνατῶν αὐξήσεων τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὸ μέτρον τοῦτο ἐνδείκνυται καὶ πρὸς τακτοποίησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ὡς ἀντιφάρμακον κατὰ τῆς πληθώρας τῆς κυκλοφορίας καὶ ὡς ἔχον καὶ ἐκ τῶν δύο θεραπευτικῶν μέσων καὶ ἐν συνδυασμῷ καὶ ἑτέρων ἀκόμη συνέπειαν θεραπευτικὴν ἐπὶ τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, διότι ἡ βελτίωσις τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔχει καὶ αὐτὴ ἀντίστοιχον ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος. Ἐπὶ τούτου χρειάζεται ἀποφασιστικότης. Ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι ἀπέναντι ἑνὸς λαοῦ στρατευομένου, παρέχοντος τὸν φόρον τοῦ αἵματος σήμερον, ταλαιπωρηθέντος δὲ ἐπὶ τριετίαν πολιτικῶς, εἶναι τὸ ἐγχείρημα δυσχερὲς καὶ δεῖται ἀποφάσεως ἡρωϊκῆς, ἀλλὰ τὸ καθῆκον πρὸς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν οἰκονομικῶν κινδύνων, ἐξ ὧν δύναται νὰ ἔχῃ κατόπιν βαρυτέρας συνεπείας ὁ λαός, εἶναι ὑπέρτερον καὶ ἐπιβάλλει ἡρωϊκὰς ἀποφάσεις. Ἄλλως τε δὲ πᾶσα φορολογικὴ ἐπαύξησις ἐσόδων, πᾶσα φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις ἀναμφισβητήτως δὲν δύναται νὰ στραφῇ παρὰ κατ’ ἐκείνων τῶν τάξεων, αἵτινες συνεκόμισαν ἀφθονώτερα τὰ ἐκ τοῦ πολέμου κέρδη. Ἡ ἐξυγίανσις τῆς δανειστικῆς ἡμῶν καταστάσεως σήμερον δὲν εἶναι δυνατή. Τὸ τρομερὸν κυμαινόμενον χρέος τῶν 2.000.000.000, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζεται ὑπὸ τοῦ τύπου τοῦ χαρτονομίσματος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παγιωθῇ, ὁπότε καὶ μεταβάλλεται πλέον εἰς χρέος ἀνεκτόν, βαρὺ μέν, ἀλλ’ ἀνεκτὸν ἕνεκα τῶν γενικῶν συνθηκῶν, ὑπὸ τῶν ὁποίων διέπεται ἡ παγκόσμιος ἀγορά. Ἕν τμῆμα ὅμως τοῦ χρέους τούτου, τὸ ὑπόλοιπον τοῦ δανείου τῶν 850.000.000, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει πραγματοποιηθῇ ἀκόμη διὰ καταβολῆς τῶν πιστώσεων τῶν Δυνάμεων, τὸ τμῆμα τοῦτο ἂν ἤθελε κατορθωθῇ νὰ κανονισθῇ διὰ πραγματοποιήσεως τῶν ξένων πιστώσεων, τοῦτο μεταβάλλεται εἰς πάγιον σὺν τῇ προσθήκῃ τοῦ ἤδη καταβληθέντος χρήματος, διότι κατὰ τὴν σύμβασιν τοῦ δανείου τῶν Δυνάμεων ἐπὶ ἑκάστῳ τραβήγματι εἰς βάρος οἱασδήποτε τῶν Δυνάμεων τούτων ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐκδίδονται ὁμολογίαι, καθοριζομένου τοῦ τόκου, καὶ αἱ ὁμολογίαι εἶναι ἐξοφλήσιμοι μετὰ μίαν δεκαπενταετίαν καὶ συνεπῶς δημιουργεῖται μορφή τις παγίου χρέους, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι μὲν χρέος δημοσίας ἐγγραφῆς εἰς τὴν ἀγοράν, ἀλλ’ εἶναι χρέος πάγιον πρὸς ξένα κράτη ἀντὶ ὁμολογιῶν. Τοῦτο ὅμως ἀκριβῶς τὸ μέτρον συντελοῦν εἰς τὴν παγίωσιν ἑνὸς μέρους τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους, συνδυάζεται ἐπίσης καὶ μὲ τὸ μόνον πρόχειρον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν πρὸς θεραπείαν τῆς ἐν γένει νοσηρᾶς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Χώρας διὰ τῆς πραγματοποιήσεως τῶν πιστώσεων τούτων· διότι μετὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν μέτρων τῆς μακροχρονίου ἀποδόσεως, τὰ ὁποῖα σήμερον οὐδὲν δύνανται νὰ δώσωσιν εἰς τὴν χώραν πρὸς ἄμεσον θεραπείαν, δὲν ἔχομεν πλέον παρὰ περιορισμόν τινα τῆς εἰσαγωγῆς πολλῶν εἰδῶν πολυτελείας καὶ προσπάθειαν πρὸς πραγματοποίησιν τῶν ἐκκρεμῶν διεθνῶν πιστώσεων. Τὸν περιορισμὸν τῶν εἰδῶν πολυτελείας τὸν ἐπετέλεσεν ἡ Γαλλία διὰ Διατάγματος τοῦ 1920. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τῆς Γαλλίας πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας τὸν κ. Μιλλερὰν (ἀναγινώσκει) «Κατὰ τὴν ἐξέτασιν τοῦ γενικοῦ πίνακος τοῦ ἐσωτερικοῦ ἐμπορίου τῆς Γαλλίας βεβαιοῦται...κλπ». Τοιαύτην ἔκθεσιν συνέταξε τὴν 23 Ἀπριλίου 1920 τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τῆς Γαλλ. Δημοκρατίας. Νομίζω ὅτι ὁ παραδειγματισμὸς ἐπιβάλλεται. Ἐὰν ἡ Γαλλία τρέμῃ κατὰ τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν πρὸ τοῦ κινδύνου τοιούτων συνεπειῶν ἐκ τῶν ἀνωφελῶν, ἡμεῖς πρέπει νὰ τρέμωμεν, κύριοι, πολλαπλασίως.

§170Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς αὐτὸ θὰ συντελέσῃ τὸ νομοσχέδιον.

§171Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἦτο καλύτερον νὰ μὴ συντελέσῃ μόνον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀλλὰ νὰ συντελέσουν καὶ ἄλλα νομοσχέδια διὰ τῆς ἀπαγορεύσεως ἄλλων εἰσαγωγῶν.

§172Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ αὐτὸ θὰ γίνῃ ὅταν δὲν ἔχωμεν νὰ πληρώσωμεν.

§173Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρακτικὸν μέσον ἀλλὰ τὸ καλύτερον θὰ ἦτο ....

§174Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἡ Ἐπιτροπή.

§175Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὡς ἐκ τοῦ νομοσχεδίου ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ ἂν τὸ συνάλλαγμα ζητῆται πρὸς εἰσαγωγὴν ἐμπορευμάτων, διὰ θεραπείαν πραγματικῶν ἀναγκῶν, δὲν δύναται ὅμως νὰ βαθμολογῇ τὰς ἀνάγκας, ἰδίως προκειμένου περὶ προϊόντων, δὲν δύναται νὰ λέγῃ εἰς τὸν ἔμπορον, ὅτι δὲν θὰ σοῦ ἐπιτρέψω νὰ εἰσαγάγῃς πίλους μαλακοὺς ἢ ψαθίνους, ἀλλὰ δύνασαι νὰ εἰσαγάγῃς μόνον ὑφάσματα ἀνδρικά. Διὰ νὰ ἔχῃ δικαίωμα ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ εἴπῃ τοῦτο πρέπει νὰ τῆς δώσητε αὐτὸ τὸ δικαίωμα διὰ νόμου. Πρὸ παντὸς ὅμως πρέπει νὰ καθορίσητε διὰ δασμολογικοῦ νομοσχεδίου τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ σταδίου τούτου. Καὶ τὸ πρᾶγμα εἶναι πολὺ εὔκολον, διότι πρέπει νὰ καταστήσωμεν ἀδύνατον, ὄχι νὰ δυσχαιράνωμεν ἁπλῶς τὴν εἰσαγωγὴν εἰδῶν τῆς πολυτελείας.

§176Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πρέπει νὰ διαπαιδαγωγηθῇ ὁ λαός.

§177Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μὴ τὰ εὑρίσκετε πολὺ εὔκολα τὰ πράγματα, τὰ μέτρα αὐτὰ ἐλήφθησαν πανταχοῦ. Ἡμεῖς ἔχομεν ἀνάγκην διὰ νομοθετικῶν διατάξεων νὰ διαπαιδαγωγήσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, οὐχὶ διὰ διδασκαλίας μόνον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαπαιδαγωγηθῇ διὰ διδασκαλίας, πρέπει νὰ εὕρῃ καὶ τὸ ἐμπόδιον ἐνώπιόν του, ὅταν ἡ ἄλλη διαπαιδαγώγησις δὲν εἶναι δυνατή.

§178Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ ἀπαγορεύσητε τὰ πολυτελῆ εἴδη, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐμποδίσητε καὶ τὴν ματαιοδοξίαν. Τὰ εἴδη τὰ ὑπάρχοντα σήμερον θὰ πωλῶνται εἰς πολλαπλασίαν τιμήν.

§179Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν, θὰ ἐξαντληθοῦν. Αὐτὰ ἔχουν ἤδη ἀπασχολήσει συνάλλαγμα ἐξωτερικόν. Ἂς πωληθοῦν εἰς οἱανδήποτε τιμήν. Ἡμᾶς ἐνδιαφέρει νὰ παύσῃ ἡ ἐξαγωγὴ συναλλάγματος καὶ ὅταν τελειώσουν τὰ ὑπάρχοντα ἀποθέματα, θὰ ἀναγκασθῇ πλέον ἡ κοινωνία, μὴ εὑρίσκουσα τὰ μέσα τῆς πολυτελείας, νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς οἰκονομίας. Δυστυχῶς δὲ εἰς τὴν χώραν ἡμῶν τὴν πολυτέλειαν καὶ ἀνετείαν τὴν ἐδίδαξε τὸ ἴδιον τὸ Κράτος καθ’ ὅλους τοὺς πολέμους καὶ ἰδίως κατὰ τοιούτους κλονισμοὺς οἰκονομικοὺς ἡ τάσις πρὸς σπατάλην ἐμφανίζεται ἕν τακτικὸν φαινόμενον. Τὴν τάσιν ταύτην τὴν ἐνισχύει καὶ ἡ ἐμφάνισις αὐτὴ τῆς πληθώρας τῆς κυκλοφορίας ἡ ὁποία παρουσιάζει χρῆμα πολὺ κυκλοφοροῦν, τὸ ὁποῖον ὅμως ἔχει πραγματικὴν ἀξίαν πολὺ χαμηλήν. Ὁ κόσμος δὲ ὁ πολὺς νομίζει ὅτι ὑπάρχει χρῆμα καὶ εὐεξία, ἐνῷ ὑπάρχει καχεξία. Ἐν Ἑλλάδι δὲ τὸ φαινόμενον ἐνισχύθη καὶ ἀπὸ τὴν ἀπότομον μεταβολὴν κατὰ πλεῖστον διαφόρων προσώπων καὶ διὰ τῆς ἐμφανίσεως εἰς τὴν ἀνωτάτην κοινωνικὴν βαθμίδα ἀνθρώπων ἀνικάνων. Ἀλλ’ ἦλθεν καὶ τὸ Κράτος διδάσκον σπατάλην καὶ ἀσωτείαν, ἀντὶ οἰκονομίας καὶ περισυλλογῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ προβῇ καὶ εἶναι εὔκολα τὰ παραδείγματα. Ἤρχισεν ἡ κίνησις τῶν ὑπηρεσιῶν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν πολεμικῶν ἀναγκῶν. Τὰ αὐτοκίνητα εἰς ἐνέργειαν. Ὁ τελευταῖος γραφεὺς ἔτρεχε μὲ τὸ αὐτοκίνητον. Τοῦτο δὲν εἶναι μόνον κακὸν διὰ τὴν σπατάλην καὶ τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν τοῦ Κράτους. Τοῦτο προκαλεῖ καὶ τὴν νευρικὴν μίμησιν καὶ εἰς τὸν ἰδιώτην. Ἄλλο παράδειγμα ἡ ἐγκατάστασις τῶν πολυτελῶν γραφείων. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι οἱ μικροί, οἱ μικροὶ οἰκογενειάρχαι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν συνηθισμένοι νὰ γράφωσι ἐπὶ μιᾶς μικρᾶς τραπέζης ἐσυνήθισαν νὰ ἐργάζωνται ἐπὶ πολυτελῶν ἐκ μαονίου ἐπίπλων. Ἀμέσως τὰ μαόνια αὐτὰ τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τό Ὑπουργεῖον, ἔπρεπε νὰ γίνουν καὶ εἰς τὴν οἰκίαν. Διότι ὅταν συνηθίσῃ κανείς, νὰ ζῇ μὲ περισσοτέραν εὐμάρειαν, εἶναι φυσικὸν νὰ θέλῃ νὰ παρατείνῃ τὴν ζωὴν ταύτην καὶ κατ’ οἶκον. Ἡ ἐμφάνισις ὅλης αὐτῆς τῆς εὐμαρείας εἰς τὰ γραφεῖα τῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων καὶ ἀξιωματικῶν καὶ εἰς τὰ γραφεῖα πάσης δημοσίας ὑπηρεσίας δὲν ὑπῆρξε τίποτε ἄλλο παρὰ παρόρμησις πρὸς σπατάλην καὶ λησμοσύνη παντὸς κανόνος σχετιζομένου πρὸς τὴν οἰκιακὴν οἰκονομίαν. Τοῦτο δυστυχῶς ἐπέτυχε τὸ Κράτος. Ἔφερα τὰ προχειρότερα παραδείγματα τὰ μᾶλλον ὁρατὰ, διότι ἂν θελήσῃ τις νὰ ἐρευνήσῃ τὴν ἱστορίαν τῶν τριῶν τελευταίων ἐτῶν θὰ ἀνεύρῃ σωρείαν παραδειγμάτων, ἵνα πείσῃ ἑαυτὸν καὶ πείσῃ καὶ τοὺς ἄλλους ὅτι τὸ Κράτος ὑπῆρξεν μεθοδικὸς διδάσκαλος τῆς σπατάλης.

§180Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί εἶναι τὰ ἔξοδα αὐτὰ ἀπέναντι τῆς σπατάλης, ἡ ὁποία ἐγίνετο διὰ τὰς προμηθείας τοῦ Κράτους;

§181Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἐκάκισα τὰ ἔξοδα αὐτὰ δι’ ἑαυτά. Τὰ ἐκάκισα καὶ δι’ ἑαυτά, ἀλλὰ πρὸ παντὸς διὰ τὴν διδασκαλίαν τῆς σπατάλης, τὴν ὁποίαν παρεῖχε εἰς τοὺς πολίτας τὸ Κράτος. Κύριοι, καταλήγομεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι, μετὰ τὴν ἐξέτασιν ὅλων αὐτῶν τῶν μέτρων, ἐκ τῶν ὁποίων ὡς πρόχειρα μὲν μέτρα εὑρίσκω μόνον τὴν ἀπομίμησιν τῶν ἐν Γαλλίᾳ ἐφαρμοσθέντων, τὴν ἀπαγόρευσιν τῶν ἀθρόων εἰσαγωγῶν, ὡς μέτρα δὲ μακρᾶς ἀποδόσεως χαρακτηρίζω τὰ μέτρα τῆς ἐνισχύσεως τῆς παραγωγῆς καὶ τακτοποιήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἀπὸ ἀπόψεως ἰσοζυγίου καὶ ταμειακοῦ, καταλήγω εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι τὸ μόνον ἀποτελεσματικὸν σήμερον μέτρον εἶνε ἡ τακτοποίησις τῶν ἐξωτερικῶν πιστώσεων τῆς χώρας ἐν σχέσει πρὸς τὰς τρεῖς μεγάλας Δυνάμεις τὴν Ἀγγλίαν, Γαλλίαν καὶ Ἀμερικήν. Δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ζητήματος τούτου καὶ περιληπτικῶς λέγω ὅτι αἱ πιστώσεις αὗται ἐκανονίσθησαν πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἐπιστρατεύσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ κατὰ τὸ 1918. Ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς ἐπεστρατεύθη καὶ ἡ Ἑλλὰς ἐξετέλεσε τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς ἀπέναντι τῶν συμμάχων. Ἡ Ἑλλὰς ἐξετέλεσεν ἐπίσης καὶ τὰς δανειακὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέλαβε διὰ τῆς συμβάσεως, διότι ἐξέδωκε τὰ 850.000.000 εἰς δραχ. τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποίησεν ἀκριβῶς διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν πολεμικῶν ἀναγκῶν τοῦ 1918. Ἤτοι ἡ Ἑλλὰς ἐξήντλησεν τὴν ἐσωτερικὴν της ἀγοράν, διαταράξασα πράγματι τὴν ἐθνικὴν αὐτῆς οἰκονομίαν καὶ τὴν συναλλαγματικὴν αὐτῆς ἰσορροπίαν διὰ ψευδοῦς ἐκτιμήσεως τοῦ ἑλληνικοῦ νομίσματος, καὶ ἔπραξε ταῦτα ἵνα τὰς ὑποχρεώσεις αὐτὰς τὰς πολεμικὰς ἐκτελέσῃ μέχρι κεραίας, καὶ τὰς ἐξετέλεσε. Ἀλλὰ προέβη ἡ Ἑλλὰς ἔτι περαιτέρω, ἐξετέλεσε τὴν συμφωνίαν, ἐξήντλησε τὴν χρηματαγορὰν αὐτῆς ὅπως ἐνισχύσῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ Γαλλικοῦ Στρατοῦ καλυφθεῖσαν διὰ χαρτονομίσματος τῆς Ἐθν. Τραπέζης ἐπὶ ἰσοτιμίᾳ πρὸς τὸ φράγκον.

§182Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ φράγκον εἶχε 60 λεπτὰ καὶ ἡμεῖς τὸ ἐπληρώναμεν μίαν δραχμήν.

§183Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ λέγω, δηλαδὴ εἰς βάρος μας. Ἡ Ἑλλὰς ὑπέστη ζημίαν τῆς συναλλαγματικῆς διαφορᾶς. Ἐξετέλεσε λοιπὸν ἡ Ἑλλὰς τότε ὄχι μόνον ὑποχρεώσεις ὀφειλέτου καλῆς πίστεως, ἀλλὰ ἐξετέλεσεν καὶ ἔργα γενναιόφρονος δανειστοῦ, διότι ἀπέναντι τῶν ὀφειλομένων σήμερον ὑπὸ τῆς Γαλλίας συναλλάγματος 567.000.000 φρ. 267.000.000 ὀφείλονται διὰ τὰ ἔξοδα τοῦ Γαλλικοῦ Στρατοῦ εἰς ἀντάλλαγμα τοῦ ἐκδοθέντος χαρτονομίσματος καὶ 300.000.000 καὶ δάνεια εἰς τὴν Ἑλλάδα ὡς ἐπικουρίαν τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων. Ἐκ τῶν πιστώσεων τούτων παραμένουσιν σήμερον ἀδιάθετοι 5½ ἑκατομμύρια λίραι.

§184Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ νὰ πάρουν τὰ 267.000.000 οἱ Γάλλοι τότε, θὰ ἔδιδον καὶ 108 ἐπὶ πλέον.

§185Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα, αὐτὸ εἶπον. Τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἡ Ἑλλὰς δανεισθεῖσα 300.000.000 ὑπὸ τοῦ Γαλλικοῦ κράτους μὲ μίαν ἐγγύησιν καὶ οὐχὶ ἐπὶ πραγματικῇ καταβολῇ, ἐδάνεισε πράγματι εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος 267.000.000 καὶ ἐχάρισε πρὸς αὐτὸ τὴν συναλλαγματικὴν διαφοράν. Ἐκ τῶν χρημάτων τούτων ὑπολείπονται ἤδη 5½ ἑκατομμύρια λιρῶν, 330.000.000 δολλαρίων καὶ 567.000.000 φράγκων.

§186Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. 5½ ἑκατομμύρια ἢ περισσότερα;

§187Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. 5½ ἑκατομμύρια λιρῶν.

§188Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι εἶναι 7½ ἑκατομμύρια.

§189Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ λύσῃ τὴν διαφοράν.

§190Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). 5½ ἑκατομμύρια.

§191Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον αὐτὸν τὸν ἀριθμὸν δίδει. Τὶ ὑπολείπεται;

§192Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρελήφθη πρὸ τοῦ Νοεμβρίου.

§193Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Πρὸ τοῦ Νοεμβρίου, τὸ ἀντίκρυσμα εἶναι (ἀναγινώσκει)· εἶναι πιστώσεις ἀκόμη Ἀγγλικαί, τοῦ Ἀγγλικοῦ Θησαυροφυλακείου ἐπ’ ὀνόματι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως;

§194Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι κατά τι ὀλιγώτεραι τῶν 5½ ἑκατομμυρίων.

§195Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἐκτὸς αὐτῶν ἔχει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἄλλας πιστώσεις εἰς τὴν Ἀγγλίαν;

§196Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν γνωρίζω.

§197Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διακανονίσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§198Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πολὺ λυποῦμαι, ὅτι δὲν δύναμαι τώρα νὰ σᾶς πληροφορήσω.

§199Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἄλλην ἡμέραν νὰ συμποσόσωμεν αὐτὸ τὸ ποσόν.

§200Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὴν στιγμὴν ταύτην ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ βασισθῶ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ τῶν Ἀγγλικῶν λιρῶν, τὸ ὁποῖον ἐξήγγειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, συμπίπτουσι δὲ καὶ αἱ ἐμαὶ πληροφορίαι.

§201Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι καὶ ἄλλαι προκαταβολαί.

§202Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀλλ’ εἶναι ἐκεῖναι εἰς φράγκα, δὲν ὁμιλοῦμεν περὶ αὐτῶν, ἐκεῖναι αἱ προκαταβολαὶ ἔχουσι πραγματοποιηθῆ. Πρόκειται σήμερον περὶ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐκκρεμεῖς, αὗται εἶναι 5½ ἑκατομμύρια λιρῶν, 33.000.000 δολλαρίων καὶ 567.000.000 φράγκων. Αἱ προκαταβολαὶ αὗται ὀφείλονται οὐχὶ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἀλλὰ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δυνάμει τῆς συμβάσεως μετὰ τῶν Δυνάμεων ἐξέδωκε τὸ χαρτονόμισμα, τὸ ὁποῖον ἐδανείσθη τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος παρ’ αὐτῆς καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶχε τὸ κεκτημένον δικαίωμα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ δανείου νὰ σύρῃ ἐκ τῶν ἔξω κρατῶν ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις καὶ αἱ ὡρισμέναι προϋποθέσεις εἶναι διαρκοῦντος τοῦ πολέμου, ἐὰν τὸ συνάλλαγμα τὸ εἰς διάθεσιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἤθελε κατέλθῃ κάτω τῶν 2.000.000 λιρῶν λήξαντος τοῦ πολέμου καὶ μετὰ πάροδο διετίας ἀπὸ τῆς λήξεως τοῦ πολέμου, παρῆλθε δὲ ἡ διετία, ἡ ὁποία εἶναι ἡ συνθήκη τῶν Βερσαλλιῶν, δηλαδὴ ἡ τῆς 12 Δεκεμβρίου.

§203Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἕξ μῆνες.

§204Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἕξ μῆνες. Ἔκαμον λάθος, μὲ συγχωρεῖτε, ἐντὸς διετίας εἶναι τοῦ Γαλλικοῦ, μάλιστα ἑξαμήνου, τὸ ὁποῖον ἤρχισε ὑπὸ 4 Δεκεμβρίου 1919 ἡμέραν δηλαδὴ καθ’ ἣν κατετέθη ἐν Παρισίοις τὸ πρωτόκολλον τῆς συνομολογηθείσης εἰρήνης, ἐπικεκυρωμένης καὶ ἐθεωρήθη ἡ εἰρήνη ἡ Εὐρωπαϊκὴ ὡς συντελεσθεῖσα· ἀπὸ τῆς ἡμέρας ταύτης ἄρχεται ἡ προθεσμία τοῦ ἑξαμήνου, ἡ ὁποία παρῆλθεν. Κατὰ συνέπειαν αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις εἶχον ὑποχρέωσιν εἰς Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ κάμουν τὸ τράβηγμα αὐτό.

§205Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ὑποχρεώσεις τῶν κυβερνήσεων πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ ὄχι πρὸς τὸ κράτος θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ προσθέσω δύο τινά.

§206Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ.

§207Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅτι δι’ ἐπιστολῶν, αἵτινες ἀντηλλάγησαν μεταξὺ τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ καὶ τῶν Κρατῶν, ὁ τότε Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι ὁ δημόσιος Θησαυρὸς τῆς Ἑλλάδος δὲν δύναται νὰ δώσῃ τὰ χρήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα ζητοῦνται διὰ τὴν διατροφὴν τοῦ Γαλλικοῦ στρατοῦ, παρεκάλεσε τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ ἀναλάβῃ αὐτὴ ἀπέναντι αὐτῶν, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ὀσάκις ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἤθελε νὰ ἐμβάσῃ ἕνα ποσὸν εἶχε τὴν συμμετοχὴν καὶ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ὁποίαν ἐλάμβανε μέρος εἷς ἀντιπρόσωπος ἑκάστου τῶν κρατῶν, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν δότε καὶ σᾶς πιστώνομεν εἰς τὰ θησαυροφυλάκια.

§208Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μὲ προέλαβεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καθ’ ἣν στιγμὴν ἤθελον νὰ συμπληρώσω τὰς παρατηρήσεις μου, ὅτι ἡ συμμαχικὴ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐφόρευε τὴν διαχείρισιν τῶν πιστώσεων τῶν 250.000.000, ὅταν ἐξετελοῦντο αἱ στρατιωτικαὶ δαπάναι διὰ τὰς ὁποίας ἦτο προωρισμένον τὸ δάνειον, ἡ συμμαχικὴ ἐπιτροπὴ λέγω, εἶχε δώσῃ τὴν ἔγκρισιν αὐτῆς πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κράτους καὶ τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι πιστοῦται εἰς ξένα θησαυροφυλάκια. Κατὰ συνέπειαν εἶναι προσκύρωσις διὰ τῶν πράξεων αὐτῶν τὸ ἀνεγνωρισμένον δικαίωμα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἵνα ἅμα τῇ παρελεύσει τῶν ἕξ μηνῶν ἀπὸ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς Εὐρωπαϊκῆς εἰρήνης νὰ σύρῃ ἐκ τῶν Θησαυροφυλακείων τῶν τριῶν Μεγάλων Δυνάμεων, καὶ ἔσυρεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, μέχρι δὲ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1920 ἐγένοντο μερικαὶ χρησιμοποιήσεις πιστώσεων Ἀμερικανικῶν καὶ Ἀγγλικῶν, μόνον δὲν ἐθίγη ἡ Γαλλικὴ πίστωσις, διότι ἦτο ἡ διαφορὰ ἡ συναλλαγματικὴ καὶ δὲν ὑπῆρχε συμφέρον. Θὰ ἦτο ἔργον ἐπικίνδυνον καὶ ἐπιζήμιον διὰ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ κράτους, ἐὰν ἐθίγετο ἡ Γαλλικὴ πίστωσις. Σήμερον, κύριοι, περὶ Γαλλικῆς πιστώσεως δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ πολλὰ πράγματα, διότι εἶναι τὸ χρέος καταβλητέον πάντως πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον εἶναι καὶ ἐκκρεμὴς ἡ ὑπόθεσις τῆς ἀναγνωρίσεως τῶν πολεμικῶν ὑποχρεώσεων, τῶν ἐκ τοῦ πολέμου ὑποχρεώσεων εἰς ὑλικὸν στρατοῦ πρὸς τὴν Γαλλίαν, φυσικώτατον εἶναι, ὅτι θέλει τακτοποιηθῇ πρῶτον τὸ ζήτημα τοῦτο πρὸ παντὸς ἄλλου, προκειμένου ὅμως περὶ τῆς Ἀγγλίας, νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ λεχθῇ ἐντεῦθεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις τοιαύτη καὶ ἐνώπιον τοῦ συνεδρίου τῶν Βρυξελλῶν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων νέας χορηγίας πρὸς ξένα Κράτη. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς περιπτώσεως ταύτης. Διότι πρόκειται οὐχὶ περὶ περιπτώσεως νέας χορηγίας ἀλλὰ περὶ πραγματοποιήσεως ἀνειλημμένης περιπτώσεως πρὸς χορηγίαν δηλ. περὶ πραγματοποιήσεως ὑφισταμένης χορηγίας διότι ἡ πραγματικὴ χορηγία, ἡ ἀνάληψις χορηγίας παρὰ μεγάλων κρατῶν καὶ ἰδιαίτατα τοῦ κολοσσοῦ τῆς δημοσίας πίστεως καὶ τῆς ἐντιμότητος, τηρεῖ τὴν ἐπαλήθευσιν περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑπεσχημένων, τοῦ Ἀγγλικοῦ κράτους. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐννοήσωμεν ἅπαντες καλῶς ὅτι δὲν πρόκειται περὶ νέας χορηγίας, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἀνειλημμένης ὑποχρεώσεως. Ἀλλ’ ἐπειδὴ πολὺς λόγος ἐγένετο ἀνέκαθεν περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἀποκληθέντος οἰκονομικοῦ ἀποκλεισμοῦ, δηλαδὴ περὶ τῆς δηλώσεως τῶν τριῶν δυνάμεων, Ἀγγλίας Γαλλίας καὶ Ἰταλίας, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν τὸν Νομέβριον τοῦ 1920, δηλώσεως καθ’ ἣν ἀνεκοίνουν ὅτι δὲν ἤθελον χορηγήσῃ πλέον οὐδεμίαν βοήθειαν οἰκονομικὴν πρὸς τὴν χώραν, ἐπειδὴ λέγω πολὺς λόγος ἐγένετο περὶ τῆς δηλώσεως ταύτης τῆς γενικῆς, φερούσης τὸν τίτλον οἰκονομικὸς ἀποκλεισμός, δήλωσις ἐχούσης σημασίαν διὰ τὴν στάσιν τοῦ Γαλλικοῦ καὶ τοῦ Ἀγγλικοῦ κράτους καὶ οὐδεμίαν διὰ τὴν στάσιν τοῦ Ἰταλικοῦ κράτους τὸ ὁποῖον οὐδέποτε μᾶς ἐδάνεισε ἔχω ἀνάγκην νὰ παρατηρήσω ὅτι αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι δὲν μετέσχον τοιαύτης δηλώσεως. Αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι οὐδεμίαν ἔχουσιν σχέσιν πρὸς τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἐγέννησαν πράγματα μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ μεγάλων δυνάμεων ἐν τῇ ὁποίᾳ προέκυψε ἡ δήλωσις ἐκείνη. Ἤθελον παρακαλέσῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ παράσχῃ τὴν πληροφορίαν, διὰ ποῖον λόγον ἡ Ἀμερικὴ μὴ σχετιζομένη πρὸς τὴν τοιαύτην δήλωσιν, ἐσταμάτησε καὶ αὐτὴ τὰς πληρωμὰς καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν φαίνεται ὅτι θὰ ἐνεργήσῃ πληρωμάς. Τοιαύτην δήλωσιν ἐφ’ ὅσον μόνον ἤθελον εὐαγγελισθῆ, δηλ. τὴν ἄρσιν τῶν δυσχερειῶν τούτων μετὰ τῆς Ἀμερικῆς, βεβαίως ἤθελον εἶσθαι λίαν ἀντιδημοτικὸν διὰ τὴν καλὴν ἐξέλιξιν τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ καὶ πολὺ περισσότερον ἀντιδημοτικὸν ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον.

§209Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις ἐζήτησε, πρὶν μᾶς δώσῃ τὰ 33 ἑκατομμύρια δολλάρια, νὰ τῆς δώσωμεν λογαριασμούς, ἐξ ὧν νὰ βεβαιοῦται ὅτι τὰ ἄλλα 15 ἑκατομμύρια δολλαρίων, τὰ ὁποῖα εἶχε λάβει ἡ Ἑλλὰς διαρκοῦντος τοῦ πολέμου, διέθεσεν ὄντως εἰς ἀγορὰς ἐν Ἀμερικῇ. Ἐστείλαμεν τοὺς λογαριασμοὺς τούτους εἰς Οὐασιγκτῶνα, μᾶς ἀπεστάλησαν ὅμως ἀντιρρήσεις τινὲς ὡς πρὸς διαφόρους πληρωμὰς γενομένας ἐπὶ Λονδίνου, ἐξ οὗ προέκυψαν ἀναγκαίως ἐξηγήσεις καὶ συζητήσεις, αἵτινες ἐξακολουθοῦν μέχρι σήμερον, θὰ λήξουν ταχέως ὅμως καὶ αἰσίως, ἀναμφισβητήτως, διότι ἡ Ἑλλὰς ὄντως ἔχει διαθέσει ὁλοκληρωτικῶς τὰ 15 ἑκατομμύρια δολλαρίων εἰς ἀγορὰς ἐν Ἀμερικῇ. Μετὰ τὸ πέρας τῶν τυπικῶν αὐτῶν συζητήσεων, ἔχομεν τὴν ῥητὴν διαβεβαίωσιν ἐκ μέρους τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ μᾶς δώσῃ τὰ 33 ἑκατομμύρια δολλαρίων. Ἐλπίζω δὲ ὅτι ἡ ἡμέρα αὐτὴ δὲν εἶναι πολὺ μακράν.

§210Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Χαίρω διότι ἡ πρόκλησις ἡ ἰδική μου ἔφερε εἰς φῶς αὐτὴν τὴν δήλωσίν σας, ἡ ὁποία θὰ συντελέσῃ εἰς παραγωγὴν ἀγαθωτέρων ἐντυπώσεων καὶ ἀποτελεσματικωτέρων εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ τοὺς συναλλασσομένους ἐν γένει ἀπὸ τὰ μέτρα τὰ τεχνικὰ τὰ ὁποῖα συζητοῦμεν. Ἤθελον παρακαλέσει μόνον ἄν εἶναι δυνατὸν νὰ μὲ πληροφορήσητε ἀπὸ ποῖον χρονικὸν σημεῖον ἤρχισαν αἱ συνεννοήσεις αὐταὶ μετὰ τῆς Ἀμερικῆς.

§211Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σχεδὸν πολὺ πρὸ τῆς ἀναχωρήσεως διὰ Λονδῖνον τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ἀπεστάλη διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν ἐθνικῶν μας ζητημάτων.

§212Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πολὺ πρότερον;

§213Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς ἀλλὰ ὑποθέτω κατὰ τὸ τρίτον δεκαήμερον τοῦ Ἰανουαρίου θὰ ἔγεινε αὐτὴ ἡ ἔναρξις. Ὑποθέτω χωρὶς νὰ εἶμαι ἀσφαλὴς περὶ αὐτοῦ. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι εἶχε γίνει ὀλίγον προτοῦ ἀναλάβω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§214Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ ἐλπίζω ὅτι τὰς συνεχίζετε μετὰ τῆς δραστηριότητος τῆς ὁποίας γινώσκω παρ’ ὑμῶν.

§215Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὴ ἀμφιβάλλετε.

§216Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι ὅμως νὰ καταγνώσω τὴν αὐτὴν δραστηριότητα εἰς τὴν προκάτοχον ὑμῶν σύνθεσιν, καὶ δι’ αὐτὸ ἐζήτησα τὸν καθορισμὸν τοῦ χρόνου τῆς ἐνάρξεως τῶν διαπραγματεύσεων τούτων. Διότι πρόκειται περὶ οὐσιωδεστάτου ζητήματος τῆς ἀσφαλίσεως τῆς τιμῆς εἰς συνάλλαγμα μετὰ τοῦ μόνου κράτους μετὰ τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχει πολιτικὸν κώλυμμα. Προκειμένου περὶ ἑνὸς τοιούτου ζητήματος κατηναλώθησαν ὁ Νοέμβριος, Δεκέμβριος καὶ ὁ Ἰανουάριος, δηλ. τρεῖς μῆνες διὰ νὰ ἀρχίσουν αἱ διαπραγματεύσεις. Κύριοι, ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις ἡ ἀπώλεια τριῶν μηνῶν ἐπὶ τοιούτου ζητήματος ὑπερβαίνει τὰ ὅρια τοῦ λάθους.

§217Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ ἐπανακληθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα.

§218Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι, ἐγὼ δὲν θὰ τὸ ἐζήτουν ἐκτὸς ἂν νομίζῃ ὅτι δύναται νὰ τὰ καταθέσῃ διότι πρόκειται περὶ διαπραγματεύσεως ἐκκρεμοῦς καὶ ἴσως ἡ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων δύναται νὰ φέρῃ βλάβην, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ διαπραγματεύσεων μετὰ ξένης Κυβερνήσεως. Βεβαίως ἂν θέλῃ νὰ τὰ καταθέσῃ ἐγὼ δὲν θὰ ἔχω ἀντίρρησιν, οὔτε θὰ κάνω τὸν συνήγορον, ὁ κ. Ὑπουργὸς δύναται νὰ τὰ καταθέσῃ.

§219Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν δύναμαι ν’ ἀπαντήσω ἂν δύναται νὰ τὰ καταθέσῃ.

§220Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι ἰδικόν μου τὸ ἐρώτημα. Νὰ τὰ κανονίσετε μετὰ τοῦ κ. πληρεξουσίου ἐκ Φθιώτιδος. Τὸ ζήτημα εἶναι λοιπὸν ὅτι τὸ μόνον μέσον τὸ ὁποῖον ὑπολείπεται διὰ τὴν ταχεῖαν ἴασιν, τὴν ἀποτελεσματικὴν ἴασιν ἐν μέτρῳ καὶ ὄχι ἐν συνόλῳ τῆς νόσου, ἥτις κατατρύχει ἡμᾶς οἰκονομικῶς καὶ συναλλαγματικῶς, εἶναι τὸ τῆς πραγματοποιήσεως τῶν πιστώσεων τούτων. Ἡ πραγματοποίησις πιστώσεων μετὰ τῆς Γαλλικῆς ἀγορᾶς δυστυχῶς δὲν εἶναι δυνατὴ τοὐλάχιστον σήμερον καὶ διὰ λόγους φύσεως ἀλληλοχρόνων λογαριασμῶν ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς λόγους τῆς ἐν γένει πολιτικῆς διαισθήσεως ἥτις ἤγαγε εἰς τὴν λυπηρὰν διακοίνωσιν περὶ οἰκονομικοῦ ἀποκλεισμοῦ. Τὸ ζήτημα τοῦ παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ἀνοίγματος πιστώσεων, νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ διευθετηθῇ εὐχερέστερον, διότι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν ἀντιπροσωπείαν ἀνεκοίνωσε ὅτι δύναται ἐλευθέρως νὰ ἀναζητήσῃ δάνειον εἰς τὴν Ἀγγλικὴν ἀγοράν, τοῦτο σημαίνει ὅτι αἴρεται ὁ ἀποκλεισμὸς καὶ δὲν μᾶς παρέχει ἐμπόδιον νὰ προμηθευθῶμεν χρήματα. Καὶ τοῦτο εἶναι πολὺ περισσότερον σπουδαῖον ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν ἀνειλημμένης ὑποχρεώσεως, ὅταν τις ἀνακοινοῖ εἰς ἕτερον ὅτι θὰ παύσῃ νὰ τοῦ δίδῃ, φθάνει ἐν τῇ ἐξελίξει τῶν πραγμάτων νὰ τοῦ ἀνακοινώσῃ ὅτι τοῦ ἀφαιρεῖ τὸ ἐμπόδιον νὰ βοηθήσῃ αὐτὸς ἑαυτὸν τοῦτο εἶναι ταὐτόσημον πρὸς βοήθειαν, ὅταν τις οὕτω πράττῃ νομίζων ὅτι εἶναι ἐν πλήρει τάξει. Ὅταν ὅμως, λέγω, φθάνῃ τις εἰς τοιαύτην ἐξέλιξιν εἶναι φυσικωτέρα ἡ χρῆσις τοῦ ἔργου δι’ ἐκτέλεσιν τῶν ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων, ὥστε προκειμένου περὶ τῆς Ἀγγλικῆς ἀγορᾶς ὑπάρχει ἐλπὶς πάσης διευθετήσεως, ὅτι μία διαχείρισις ἐπιτηδεία καὶ ἐπιμελημένη τῆς συζητήσεως καὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης βασιζομένη ἐπὶ τῶν μέχρι τοῦδε ἀγαθῶν κεκτημένων δύναται νὰ φέρῃ εἰς ἀποτέλεσμα τὴν πραγματοποίησιν τῆς πιστώσεως, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ καταλογισθῇ πάντως ὡς λάθος βαρὺ τὸ ὅτι ἐπὶ τρίμηνον ἡ κυβερνητικὴ ἐπιμέλεια προκειμένου περὶ τῆς ἐπιζητήσεως τῆς πραγματοποιήσεως τῶν πιστώσεων παρ’ ἐκείνῳ τῷ Κράτει ἐκ τοῦ ὁποίου οὔτε πολιτικαὶ δυσχέρειαι προκύπτουν οὔτε οἰκονομικοὶ ἀποκλεισμοὶ ἐξηγγέλθησαν. Ἐὰν ἡ διαχείρισις τοῦ ζητήματος εἶχεν ἀρχίσει εὐθύς, δὲν λέγω ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν τοῦ Νοεμβρίου, διότι ἦτο φυσικῶς ἀδύνατον μὲ τὴν ἐσωτερικὴν κατάστασιν ἥτις ἀπησχόλησε τὰς προσπαθείας τῶν κυβερνώντων, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ τέλους Νοεμβρίου, ἐὰν ἡ διαχείρισις τοῦ ζητήματος ἤθελεν ἀρχίσει ἀναμφισβητήτως ἠθέλομεν εὑρίσκεσθαι κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην εἰς τὴν καλὴν κατάστασιν νὰ ἔχωμεν ἐπιτύχῃ συμφώνως πρὸς τὰς ἐλπίδας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ἔναρξιν τῆς πραγματοποιήσεως τῶν Ἀμερικανικῶν πιστώσεων καὶ τὸ ἀντιφάρμακον τοῦτο θὰ ἦτο οὐσιώδους ἀποτελεσματικότητος διὰ τὴν ἀγοράν. Συμπέρασμα εἶναι, κύριοι, ὅτι τὰ πρόχειρα μέσα καὶ ἡ ἄμεσος.....

§221Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λησμονεῖτε ὅτι ἐμεσολάβησεν ἡ ἐκλογὴ τοῦ νέου Προέδρου ἐν Ἀμερικῇ.

§222Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν παρεμποδίζει τὴν ἔναρξιν διαπραγματεύσεων. Δὲν εἶναι ζήτημα Προέδρου ἀλλ’ εἶναι ζήτημα ὑπηρεσίας, βλέπετε δὲ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐξέθηκε λεπτομερείας αἱ ὁποῖαι ἀποτελῶσιν ἀντικείμενον ἐξετάσεως τῶν ὑπηρεσιῶν, διότι ὅλοι αὐτοὶ οἱ κατάλογοι εἶναι κατάλογοι τοὺς ὁποίους θὰ ἐξελέγξουν αἱ ὑπηρεσίαι τῆς γραμματείας τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν τῆς Ἀμερικανικῆς συμπολιτείας. Ζήτημα προέδρου ὡς καὶ ζήτημα Κυβερνήσεων ξένων εἶναι τὸ ζήτημα τὸ πολιτικόν; Ἡ Ἀμερικὴ δὲ εἰς τὸ ζήτημα τὸ πολιτικὸν μεταξὺ τῶν Συμμάχων καὶ τῆς Ἑλλάδος δὲν παρενέβη. Καὶ ἐξακολουθητικῶς τὸ ζήτημα θὰ εἶναι πολιτικόν, καὶ ἀκριβῶς εἰς τοῦτο ἔγκειται ἡ δυσχέρεια τῆς ἀμέσου ἐξυγιάνσεως ἐν μέτρῳ τῆς νομισματικῆς ἡμῶν ἀποκαταστάσεως, διότι πάντως ἐν Γαλλίᾳ εἶναι ἀνάγκη ἀποκαταστάσεως πλήρους ἢ βελτιώσεως τοὐλάχιστον τῶν συμμαχικῶν συνθηκῶν ὑφ’ ἅς εὑρισκόμεθα, ἵνα διευκολυνθῇ ἡ τακτοποίησις τοῦ συναλλαγματικοῦ ζητήματος. Εἶναι ὀρθόν, κύριοι, νὰ μὴ γίνεται παρεξήγησίς τις ἐκ τοιούτων λόγων. Πάντως εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ παρεξήγησις τῶν λόγων ἡμῶν. Συνέβη πρὸ ἡμερῶν ἀτυχῶς παρεξήγησις εἰς βάρος τοῦ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος. Ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν συμμαχικῶν σχέσεων πλήρων ἐννοοῦμεν τὴν πολιτικὴν κατάστασιν τῶν σχέσεων ἡμῶν μετὰ τῶν ξένων Κρατῶν χωρὶς νὰ ἀναμιγνύωμεν ποσῶς καὶ νὰ δίδωμεν τὸ δικαίωμα εἰς κανένα νὰ ἀναμιγνύεται εἰς τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς τὴν κυριαρχίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Κράτους. Οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα, πάντως ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης εὑρισκόμενος—διότι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὑπάρχουσι μόνον πληρεξούσιοι νομιμόφρονες ὀμόσαντες τὸν ὅρκον πίστεως πρὸς τὸν Βασιλέα τῶν Ἑλλήνων—οὐδεὶς εἴτε ξένος εἴτε ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ, οὐδ’ ἐπιτρέπομεν νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ Βασιλέως τῆς Ἑλλάδος εἶναι δυνατὸν νὰ νομισματοποιηθῇ (χειροκροτήματα). Τὸ ζήτημα τοῦ Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον στηρίζεται ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς κυριαρχίας καὶ χάριν τῆς διατηρήσεως τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἱκανὸς νὰ ὑποστῇ περισσότερα ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὑπέστη ἐπὶ τετραετίαν. Τὸ ζήτημα εἶναι μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ξένων Κυβερνήσεων, τὸ ζήτημα κεῖται μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῶν ξένων λαῶν. Εἶνε ζήτημα πολιτικῆς διαχειρίσεως, εἶναι ζήτημα διπλωματικῆς διεξαγωγῆς καὶ εἶναι ὀρθὸν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν σχέσεων τῆς Ἑλλάδος, τῶν πλήρων συμμαχικῶν σχέσεων τῆς Ἑλλάδος καὶ τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν τῆς χώρας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσιν ἀντικείμενον ἐξελίξεως στρατιωτικῆς νίκης. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαρτηθῇ ἡ ἀποκατάστασις ἡ πλήρης τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων οὐδ’ ἡ οἰκονομικὴ ἀποκατάστασις τῆς χώρας ἐκ τῆς πρώτης στρατιωτικῆς νίκης. Ἡ οἰκονομικὴ ἀποκατάστασις τῆς χώρας δὲν εἶναι συντελεστὴς τῆς νίκης καὶ ἡ διπλωματικὴ προετοιμασία καὶ προεργασία θὰ εἶναι τὸ μέσον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ συγκομίσῃ ἡ χώρα τὰ ἀποτελέσματα τὰ ἀγαθὰ τῆς νίκης. Ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ἠθέλομεν ἐξαρτήσῃ τὸ σύνολον τῶν ζητημάτων τούτων ἐκ τῆς νίκης τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς θὰ ἀγωνισθῇ καὶ θὰ νικήσῃ, εἶμαι βέβαιος, καὶ νέα τρόπαια παρ’ ὅλα τὰ διαπραχθέντα στρατιωτικὰ λάθη θὰ καλύψωσι τὰς λόγχας τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐξ οἱασδήποτε ἐλλείψεως οἰκονομικῆς παροχῆς νὰ δυσχερανθῇ ἡ διεξαγωγὴ τῶν στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, οὐδ’ εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐξ ἐλλείψεως διπλωματικῆς προετοιμασίας αἱ θυσίαι καὶ αἱ νίκαι τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ νὰ μείνωσιν ἄνευ ἀποτελεσματικῆς νίκης (χειροκροτήματα).

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σωτηριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§224Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ συναλλάγματος, κ. πληρεξούσιοι, εἶναι τελείως ἐξηντλημένον καὶ βεβαίως σχετικῶς μὲ τὸ κεφάλαιον τοῦτο δὲν θὰ ἐξαντλήσω καὶ ἐγὼ τὴν ὑπομονὴν σας, καὶ διὰ τοῦτο θὰ εἴπω δύο μόνον λέξεις διὰ νὰ κάμω παρατηρήσεις τινὰς σχετικὰς μὲ ὡρισμένην διάταξιν τοῦ νομοθετήματος, τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 9 ἀφορῶσαν καθαρῶς τὸ διαδικαστικὸν μέρος, τὸ ὁποῖον ρυθμίζει τὸ νομοθέτημα σχετικῶς μὲ τὴν τιμωρίαν τοῦ ἀδικήματος. Ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ ψηφισθῇ, τὰς παραβάσεις τὰς χαρακτηρίζει ὡς ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον διὰ λόγους σκοπιμότητος κρίνει ὅτι πρέπει νὰ τιμωρηθῇ αὐστηρῶς διὰ τῶν ποινῶν τὰς ὁποίας ἀναγράφει καὶ νὰ καθορίσῃ μίαν διαδικασίαν σύντομον, γοργὴν διὰ τὴν τιμώρησιν τοῦ ἀδικήματος. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἐν τῇ διατάξει τοῦ ἄρθρου 9 συντέμνει τὴν προθεσμίαν πρὸς εἰσαγωγὴν τῆς ὑποθέσεως ἀπὸ 8 ἡμέρας, ὡς ἀναγράφει ἡ Ποιν. Δικονομία, εἰς 3 ἡμέρας καὶ ὁρίζει ὅτι οἱ παραβάται τῶν διατάξεων τοῦ νόμου διώκονται ἐξ ἐπαγγέλματος καλούμενοι δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως εἰσαγομένης κλπ. Σημειωτέον ὅτι ἡ Ποιν. Δικονομία ἐν ἄρθρῳ 161 ἐδ. γʹ ὁρίζει ὅτι διὰ νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως εἰσαγωγὴ ἀπαιτεῖται ὡς ὅρος ἀπαραίτητος καὶ ἡ ἐνέργεια ἀνακρίσεως. Ὁ ὅρος οὗτος ἐν τῇ διατάξει παραλείπεται, τὸ ἀποτέλεσμα δὲ τῆς παραλείψεως ταύτης θὰ εἶναι ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσαχθῇ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου συντόμως ὡς εἶναι ὁ σκοπὸς καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου. Διὰ τοῦτο, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν προτείνω ὅπως ἐν τῷ νομοθετήματι περιληφθῇ ἀμέσως μετὰ τὴν φράσιν «καλούμενοι δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως» καὶ ἡ φράσις «ἄνευ προανακρίσεως» διότι τοῦτο θὰ καταστήσῃ εὐχερῆ τὴν εἰσαγωγὴν τῆς ὑποθέσεως εἰς τὸ ἀκροατήριον, διότι καὶ ἡ ἐνέργεια προανακρίσεως ἀπαιτεῖ χρόνον ὁ ὁποῖος θὰ παρεμβάλῃ προσκόμματα εἰς τὴν ταχεῖαν εἰσαγωγὴν τῆς ὑποθέσεως.

§225Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὀρθόν.

§226Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Σημειωτέον ὅτι ὅταν τὸ πρῶτον εἰσήχθη ὁ νόμος περὶ αἰσχροκερδείας παρετηρήθη τὸ αὐτὸ ἄτοπον διότι ἐν τῇ ψηφίσει τῆς διατάξεως ἐκείνης δὲν εἶχεν ἀναγραφῆ ὁ ὅρος ὅτι εἰσάγεται ἄνευ προανακρίσεως καὶ ἐδέησε μετὰ ταῦτα νὰ ψηφισθῇ ἕτερος νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ καθιερώσῃ τοῦτο. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι ἀπαραίτητον εἶναι νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§227Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠξεύρετε καλλίτερον ἐμοῦ ὅτι ὅταν δὲν γίνεται προανάκρισις εἰσάγεται ἡ ὑπόθεσις εἴτε κατόπιν τῆς μηνύσεως μόνον, εἴτε κατόπιν ἑνὸς πρωτοκόλλου, τὸ ὁποῖον συντάσσει οἱαδήποτε ἀρχή. Νομίζω ὅτι ὁ τρόπος αὐτὸς δὲν εἶναι ὁ προσήκων, διότι δὲν ἐξασφαλίζεται ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸ ἀκροατήριον ἀπὸ τὸν κίνδυνον ἑνὸς διασυρμοῦ καὶ μιᾶς εἰσαγωγῆς εἰς δίκην ἐπὶ τῇ βάσει ἀσυστάτου μηνύσεως.

§228Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἡ παρατήρησις εἶναι ὀρθή, ἀλλ’ ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου ἦτο νὰ εἰσαγάγῃ εἰς δίκην τὸ ἀδίκημα μίαν ὥραν ἀρχύτερον, τὰς δὲ ἐγγυήσεις τὰς ἀναζητεῖ ὄχι εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν τῆς προδικασίας, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου παρὰ τοῦ ποινικοῦ δικαστηρίου τὸ ὁποῖον θὰ δικάσῃ. Ἐὰν λοιπὸν δὲν θέσωμεν τὸν ὅρον «ἄνευ προανακρίσεως» θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ εἰσαγγελεύς, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἐπιδοθῇ μία μήνυσις ἢ θὰ θελήσῃ νὰ κάμῃ δίωξιν ἐξ ἐπαγγέλματος, νὰ διατάξῃ ἀνάκρισιν καὶ μέχρις ὅτου σταλῇ ἡ ὑπόθεσις εἰς ἀνακριτικὸν ὑπάλληλον καὶ ἐνεργηθοῦν αἱ ἀνακριτικαὶ πράξεις θὰ περάσῃ χρονικὸν διάστημα ὄχι 5 καὶ 10 ἡμερῶν, ἀλλ’ ἑνὸς μηνὸς ἢ καὶ περισσότερον, καὶ ἑπομένως ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου ματαιοῦται. Εἰς τὸν νόμον περὶ ἐξυβρίσεως ὅπου ἐπιβάλλομεν ἐπίσης τὴν δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως εἰσαγωγήν, αἱ περισσότεραι ὑποθέσεις ἀκολουθοῦν τὴν ὁδὸν τῆς προανακρίσεως καὶ καταλήγουν νὰ εἰσάγωνται μετὰ 2 καὶ 3 μῆνας, ἐκεῖναι δὲ αἱ ὁποῖαι εἰσάγονται συντόμως εἰσάγονται, εἴτε διότι λαμβάνεται τυπικῶς ἡ ἐξέτασις τοῦ μηνυτοῦ εἴτε διότι ἐξετάζεται τυπικῶς εἷς μάρτυς.

§229Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἡ προανάκρισις δὲν πρέπει νὰ ἀπαγορευθῇ τελείως, διότι γνωρίζομεν πόσον προχείρως ἐπιδίδονται ἐνταῦθα αἱ μηνύσεις. Δὲν πρέπει νὰ καταστήσωμεν τὴν καταδιωκτικὴν ἀρχὴν ὄργανον τοῦ πρώτου μηνυτοῦ καὶ νὰ καταστήσωμεν τὸν εἰσαγγελέα ὑπόχρεον, διότι ἐδόθη μία μήνυσις, νὰ εἰσαγάγῃ τὴν ὑπόθεσιν. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ταχεῖαν ἐκδίκασιν νὰ καθορίσωμεν μίαν ὡρισμένην προθεσμίαν, χωρὶς ὅμως νὰ καταργήσωμεν τὴν προανάκρισιν.

§230Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τὸ νομοθέτημα τοῦτο σκοπεῖ νὰ τιμωρήσῃ τὴν ἀφάνταστον κερδοσκοπίαν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μία αἰσχροκέρδεια καὶ ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ παρὰ καὶ τὸ νομοθέτημα αὐτὸ νὰ ἀκολουθῇ τὴν γραμμὴν τοῦ νόμου περὶ αἰσχροκερδείας, ὁ ὁποῖος περιλαμβάνει τὴν διάταξιν αὐτήν.

§231Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἡ εἰδικὴ αἰσχροκέρδεια, αὐτὴ ἡ προβλεπομένη ὑπὸ τοῦ ψηφιζομένου νομοθετήματος, ἔχει πολὺ ἀοριστοτέραν τὴν μορφὴν καὶ εὐρύτερον τὸ περιεχόμενον παρὰ ἡ ἀποβλέπουσα εἰς πώλησιν εἰς τιμήν, ἡ ὁποία ἢ δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν ἀστυνομικὴν διατίμησιν εἴτε περιέχει ὑπερβολικὸν κέρδος ἐν σχέσει πρὸς τὰς τρεχούσας τιμάς.

§232Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἡ παρατήρησίς σας εἶναι ὀρθοτάτη, ἀλλὰ τότε θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπαλειφθῇ ὁλόκληρος ἡ διάταξις.

§233Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἂς μείνῃ ἡ προανάκρισις.

§234Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τότε ματαιοῦται ἡ λαμβανομένη πρόνοια. Τὶ θὰ εἰπῇ ὅτι εἰσάγεται μετὰ 3 ἡμέρας ὅταν ἐξ ἄλλου ἐπιβάλλεται προανάκρισις;

§235Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι δέχομαι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σωτηριάδου διότι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖται εἶναι ἡ ταχεῖα τιμωρία τοῦ ἐνόχου. Ἐὰν εἶναι ἀθῶος θὰ τὸν κρίνῃ τὸ δικαστήριον. Εἶναι ἀρκετὴ ἐγγύησις διὰ τὸν κατηγορούμενον τὸ ποινικὸν δικαστήριον.

§236Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἔχω καὶ μίαν ἄλλην προσθήκην, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἐγγύησιν πρόσθετον. Λέγει τὸ νομοσχέδιον «μεθ’ ἡμέρας 3 ........... κλπ.». Σημειωτέον ὅτι εἰδικὸν δικαστήριον αἰσχροκερδείας μόνον ἐν Ἀθήναις ὑπάρχει. Ἐὰν λοιπὸν ἐφηρμόζετο ὁ νόμος ὡς ἔχει, εἰς οὐδὲν ἄλλο μέρος τῆς χώρας θὰ ὑπῆρχε εἰδικὸν δικαστήριον νὰ δικάζῃ τὰς τοιούτου εἴδους παραβάσεις. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ἡ φράσις εἰς τὴν αʹ παράγραφον τοῦ ἄρθρου 9 ἀντὶ «ἐνώπιον τοῦ εἰδικοῦ Δικαστηρίου αἰσχροκερδείας» εἰς «ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου Πλημμελειοδικείου τοῦ δικάζοντος τὴν αἰσχροκέρδειαν».

§237Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μάλιστα, δέχομαι τὴν τροπολογίαν.

§238Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἡ τρίτη παρατήρησις εἶναι ἡ ἀκόλουθος. Ἡ δʹ παράγραφος τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου λέγει: «Ἡ περὶ ἐπιβολῆς τῆς χρηματικῆς ποινῆς ἀπόφασις εἶνε προσωρινῶς ἐκτελεστή, τῆς ποινῆς εἰσπραττομένης κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου «περὶ εἰσπράξεων τῶν δημοσίων ἐσόδων». Αὐτὴν τὴν παράγραφον τὴν εὑρίσκω περιττήν, διότι ἡ ἀμέσως ἑπομένη παράγραφος λέγει: «Ἡ τυχὸν κατὰ καταδικαστικῆς ἀποφάσεως ἀσκηθεῖσα ἔφεσις οὐδέποτε ἀναστέλλει τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως, ἀπαγορευομένης ἀπολύτως καὶ τῆς ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπολύσεως». Ἐνταῦθα τὸ νομοσχέδιον φυσικὰ ἀναγράφει ὅτι ἐπιτρέπεται ἔφεσις, δὲν προσδιορίζει ὅμως καὶ δὲν ἀναγράφει εἰδικὴν διάταξιν πότε ἐπιτρέπεται ἔφεσις. Ἑπομένως ἐφόσον δὲν ἀναγράφεται, τοιαύτη εἰδικὴ διάταξις, ἐφαρμόζονται φυσικὰ οἱ κοινοὶ κανόνες τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, καὶ ἔφεσις ἑπομένως χωρεῖ ἐκεῖ, ὅπου λέγει ἡ Ποιν. Δικονομία. Κατὰ τὰς διατάξεις δὲ τῆς Ποινικῆς Δικονομίας ἐπιτρέπεται ἔφεσις κατὰ τῶν ἀποφάσεων τοῦ Πλημμελειοδικείου, ἐκτὸς τῶν ἄλλων περιπτώσεων, καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἀπαγγελλομένη ποινὴ εἶνε τοὐλάχιστον τριῶν μηνῶν. Περὶ χρηματικῆς ποινῆς σιωπᾷ. Ἀλλὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἐπιβάλλεται ποινὴ μέχρις ἴσου ποσοῦ πρὸς τὸ τῆς πράξεως, αὐτὴ δὲ ἡ ποινὴ δύναται νὰ εἶναι ἀπὸ 1000 δρχ. καὶ δύναται νὰ φθάσῃ μέχρις δύο ἑκατομμυρίων, θὰ ἦτο δὲ ὡς ἀποτέλεσμα, ἐὰν ἐφηρμόζετο ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξις, νὰ μὴ ἐπιτρέπεται ἔφεσις κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς ἀπαγγελλούσης τοιαύτην χρηματικὴν ποινήν. Διὰ τοῦτο κρίνω ἀναγκαῖον ὅτι πρέπει ν’ ἀναγραφῶσιν αἱ περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐπιτρέπεται ἔφεσις, νὰ ἀναγραφῇ δὲ ἡ ἀκόλουθος διάταξις (ἀναγινώσκει) ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει περιττεύει ἐξ ὁλοκλήρου ἡ προηγουμένη παράγραφος, διότι αἱ ἀποφάσεις εἶναι κατ’ ἀνάγκην ἐκτελεσταί, ἀφοῦ ἡ ἔφεσις δὲν ἔχει ἀνασταλτικὴν δύναμιν.

§239Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δέχομαι τὴν τροπολογίαν ταύτην διαγραφομένης τῆς δʹ παραγράφου.

§240Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἡ εʹ παράγραφος περιέχει τὴν φρᾶσιν. «Ἀπαγορευομένης ἀπολύτως καὶ τῆς ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπολύσεως». Αὐτὸ πρέπει νὰ διαγραφῇ διότι εἶναι τρομερόν.

§241Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὴν διαγραφὴν αὐτὴν δὲν τὴν δέχομαι.

§242Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσις εἶναι ἡ πρόληψις τῆς ἀθωότητος μέχρις ὅτου ἐκδικασθῇ ἡ ἔφεσις. Δὲν ἐννοῶ τὶ ἔχει ν’ ἀδικηθῇ ἡ δικαιοσύνη εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτραπῇ ἡ ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσις, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπαγορεύεται εἰς κανένα νόμον, οὔτε εἰς τὸν περὶ αἰσχροκερδείας, ὁ ὁποῖος εἶναι αὐστηρότατος.

§243Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἡ παράβασις τοῦ νόμου τούτου εἶναι πολὺ χειροτέρα ἀπὸ τὴν τοῦ περὶ αἰσχροκερδείας.

§244Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Μάλιστα, συμφωνῶ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχητε μίαν καταδίκην τελεσίδικον, διότι αἱ πλάναι εἶναι ἀνθρώπιναι. Ὑποθέσατε μίαν πλάνην, εἰς ἡμᾶς δέ, οἱ ὁποῖοι ἀσχολούμεθα εἰς τὰ τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης αἱ πλάναι αἱ δικαστικαὶ εἶνε ἄπειροι, ἐὰν δὲ λάβητε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι τὸ Πλημμελειοδικεῖον δικάζει 30–40–50 πλημμελήματα μίαν καὶ μόνον ἡμέραν, εἶναι φυσικὴ ἡ πλάνη, καὶ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχετε μίαν πλάνην, διατὶ νὰ ὑποχρεώσητε ἕνα πολίτην, μέχρις ὅτου δικασθῇ ἡ ἔφεσίς του, ἥτις θὰ δικασθῇ ἐντὸς ἑνὸς ἢ δύο μηνῶν, διατὶ νὰ τὸν ὑποχρεώσητε νὰ διέλθῃ εἰς τὰς φυλακὰς ὅλον αὐτὸν τὸν χρόνον, καὶ νὰ μὴ τοῦ παράσχετε τὴν εὐκολίαν αὐτήν; Δὲν εἶναι φιλανθρωπία, ἀλλ’ εἶναι κἄτι τι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον. Μόνον εἰς τὴν ζωοκλοπὴν δὲν ἐπιτρέπεται τοῦτο, ἀλλ’ ἐκεῖ εἶναι ἄλλοι ἄνθρωποι, ἄλλης τάξεως.

§245Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδέχθη τὸ νὰ εἰσάγηται ἄνευ καμμιᾶς προανακρίσεως, κατὰ μείζονα λόγον πρέπει νὰ δεχθῇ τὴν ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσιν.

§246Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Βεβαίως. Τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχετε μίαν καταδίκην, πρωτόδικον, διατὶ ὁ καταδικασθεὶς νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπολύσεως;

§247Ν. ΚΟΥΛΑΝΔΡΟΣ. Ἐφόσον, κύριε συνάδελφε, ἔχομεν τὸ ταχὺ τῆς διεκπεραιώσεως τῆς δίκης διὰ ποῖον λόγον νὰ θέσωμεν τὴν ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσιν; Ἐὰν ἓν δικαστήριον πλανηθῇ βεβαίως ὁ καταδικασθεὶς ἀδίκως θὰ μένῃ ὀλίγας ἡμέρας εἰς τὰς φυλακὰς μέχρις ἐκδικάσεως τῆς ἐφέσεώς του. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀντιθέτως μεγαλύτερος φόβος;

§248Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσις γίνεται μετὰ τὴν πρωτόδικον καταδίκην. Ἡ ὑπόθεσις εἰσάγεται ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν καὶ λαμβάνει χώραν μία καταδίκη. Ἐφόσον ἡ καταδίκη αὐτὴ θὰ εἶναι ἀνωτέρα τῶν 3–4–5–6–7 μηνῶν, τὸ νομοσχέδιον λέγει ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀπαγορεύεται ἡ ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσις, ἐπιτρέπεται ὅμως ἡ ἐνάσκησις ἐφέσεως κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Πλημμελειοδικείου. Ἡ ἐνάσκησις τῆς ἐφέσεως γίνεται ἐντὸς πέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς πρωτοδίκου καταδικαστικῆς ἀποφάσεως. Ἀλλὰ τὶ θὰ γίνῃ μέχρις ὅτου αὕτη δικασθῇ; Ὑποθέσατε ὅτι ἐπέρχονται αἱ διακοπαὶ τοῦ Ἐφετείου, καθὼς δὲ γνωρίζομεν ἡμεῖς, διότι ἀναμιγνυόμεθα εἰς τὰ τῆς λειτουργίας τῆς Ποινικῆς Δικαιοσύνης, ὁρίζονται δύο δικάσιμοι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ Ἰουλίου καὶ Αὐγούστου, τότε αὐτὸς τὶ θὰ γίνῃ;

§249Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Αὐτὸς σκέπτεται καὶ δὲν θὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ συναλλάγματος.

§250Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Μὰ ἄν δὲν εἶχεν ἀναμιχθῇ καὶ τοῦ εἴπομεν ἡμεῖς ὅτι ἀνεμίχθη; Ἕν Πλημμελειοδικεῖον δικάζον 40 πλημμελήματα μίαν ἡμέραν εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑποπέσῃ εἰς πλάνας. Ἐὰν λοιπὸν λάβῃ χώραν μία τοιαύτη πλάνη, νὰ δύναται νὰ ἀνορθωθῇ αὕτη διὰ μιᾶς ἐφέσεως ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου. Τὸ Ἐφετεῖον ἔχει πέντε ἀνωτέρους δικαστάς, οἱ ὁποῖοι δικάζουν 6–7 ὑποθέσεις τὴν ἡμέραν. Ἑπομένως ἐκεῖ θὰ κριθῇ καὶ ἄν ἔλθῃ μία ἀπόφασις τοῦ Ἐφετείου καὶ εἴπῃ, ὅτι κατεδικάσθη ἀδίκως, δὲν ἔχει νὰ ζημιωθῇ κανεὶς, οὔτε ἡ δικαιοσύνη.

§251Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Νὰ ὁρισθῇ καὶ προθεσμία ἐκδικάσεως ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου.

§252Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Προθεσμία βεβαίως πρέπει νὰ τεθῇ.

§253Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὴν προθεσμίαν τὴν δέχομαι, ὄχι ὅμως καὶ τὴν ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσιν.

§254Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Πάντως ὅμως ὀκταήμερος προθεσμία δὲν ἀρκεῖ. Διὰ νὰ εἰσαχθῇ μία ὑπόθεσις εἰς τὸ Ἐφετεῖον χρειάζεται κατὰ τὴν κρίσιν πάντων, εἷς μήν. Αὐταὶ ἦσαν αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας εἶχον νὰ κάμω.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Βασιλακάκης ἔχει τὸν λόγον.

§256Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ πρὸ παντὸς εἶχον νὰ λύσω μίαν ἀπορίαν τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Κυκλάδων, ὁ ὁποῖος ἐξέφρασε τὴν ἀπορίαν, πῶς ἐγὼ ἤμην κατὰ τὸν πόλεμον ὑπὲρ ἑνὸς τοιούτου παρεμφεροῦς μέτρου, ἐνῷ σήμερον ἐκηρύχθην κατά. Θέλω τῷ ἀπαντήσει τὰ ἑξῆς, ἐὰν εὕρισκον ὀρθὸν κατὰ τὸν χειμῶνα ν’ ἀνάψῃ τὴν πυρὰν του καὶ φέρει τὴν γοῦναν του, δὲν θὰ εὕρω ὀρθὸν νὰ κάμῃ τὸ ἴδιον καὶ τὸ καλοκαῖρι. Εἶπον καὶ προχθές, ὅτι αἱ περιστάσεις ἐκεῖναι ἐπέβαλλον ἔκτακτα μέτρα, ἐπειδὴ ἐπρόκειτο περὶ μέτρου, τὸ ὁποῖον ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν ἀπὸ ὅλας τὰς κυβερνήσεις τῶν ἐμπολέμων κρατῶν, ἔπρεπε καὶ ἡμεῖς νὰ μὴ φανῶμεν ὅτι δὲν συμφωνοῦμεν πρὸς αὐτάς. Ἐν καιρῷ τοῦ πολέμου ἤμην ἄλλοτε καὶ κατὰ τῆς ἀπαγορεύσεως ἐξαγωγῆς ἐλαίων, μετὰ τὸν πόλεμον ἐκηρύχθην ὑπὲρ τῆς ἐξαγωγῆς. Κατὰ τὸν πόλεμον ἐκηρύχθην ὑπὲρ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς καπνῶν, μετὰ τὸν πόλεμον δὲν ἔχω τὴν αὐτὴν γνώμην. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὴν σπατάλην, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν καὶ ὁ κ. Τσουκαλᾶς καὶ ὁ κ. Στρᾶτος κατὰ τὸ πρώην καθεστώς, θὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς: οὐδεὶς ἀρνεῖται, ὅτι τὸ φαινόμενον τῆς σπατάλης ἦτο παγκόσμιον, κατὰ τὸν πόλεμον, παρετηρεῖτο δὲ ὄχι μόνον εἰς τὰς κυβερνήσεις τῶν ἐμπολέμων, ἀλλὰ καὶ τῶν οὐδετέρων, καὶ ὄχι μόνον εἰς τὰς κυβερνήσεις, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ἰδιώτας· ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν θέλω διὰ τούτου ν’ ἀρνηθῶ, ὅτι κατὰ τὸ πρώην καθεστὼς διενηργήθη σπατάλη, ἀλλὰ πάντοτε ἡ σπατάλη ἐκείνη τῶν τριῶν, τεσσάρων ἑκατομμυρίων ἀπέφερέ τι δι’ ἡμᾶς, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι εὐκαταφρόνητον, ἔδωκε δὲ τὴν περὶ τούτου ἀπάντησιν καὶ εἰς τὸν κ. Τσουκαλᾶν καὶ εἰς τὸν κ. Στρᾶτον ὁ κ. Πρόεδρος καὶ παρετηρήθη, ὅτι μόνη ἡ Θράκη εἶναι ἔκτασις πλουσιωτάτη δυναμένη νὰ καλύψῃ ἀμέσως ὁλόκληρον τὴν σπατάλην.

§257Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα καὶ ἄνευ τῆς σπατάλης.

§258Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Παρετηρήθη πανταχοῦ καὶ πάντοτε, ὅτι δὲν δύναται νὰ διεξαχθῇ πόλεμος ἄνευ σπατάλης.

§259ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὄχι ὅμως καὶ ρεμούλας.

§260Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ὅσοι εἶχον τὴν τύχην νὰ ταξειδεύσωσι κατὰ τὸν πόλεμον εἰς τὰ ἐμπόλεμα κράτη θὰ ἔβλεπον, ὅτι ὄχι σπατάλη, ἀλλὰ ρεμούλα ἐπεκράτει πανταχοῦ. Ἐγὼ εὔχομαι, ὅπως ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὸν διεξαγόμενον πόλεμον μὴ γίνῃ ἀντικείμενον ρεμούλας ὑπὸ τῶν ἐπιτηδείων. Εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ γίνῃ θῦμα τῶν ἐπιτηδείων οἱονδήποτε ἔθνος διεξάγον ἕνα πόλεμον.

§261Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν τὰ ἀφίνετε αὐτὰ τώρα;

§262Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Πολὺ ὀρθῶς. Λοιπὸν ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω ὅτι τὸ κέρδος τῆς δραχμῆς δὲν ἦτο τόσον ὅσον νομίζομεν, διότι τότε κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς μεγάλης ὑπερτιμήσεώς της εἴχομεν πολλὰς προσόδους ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, εἴχομεν τοὺς ξένους στρατούς, οἱ ὁποῖοι εἰσῆγον συνάλλαγμα ἄφθονον, εἴχομεν τοὺς ξένους στόλους, τὴν ναυτιλίαν μας, τὴν αὔξησιν τῆς ἀξίας τῶν προϊόντων μας, ἰδίως τῶν καπνῶν, τῶν ἐλαίων, εἴχομεν τοὺς ἐργάτας μας, τοὺς ὁποίους οἱ ξένοι ἀπησχόλουν, καθὼς καὶ τὴν ἱστιοφόρον ναυτιλίαν μας. Ἐκεῖνοι ὅλοι οἱ πόροι, ἐκ τῶν ὁποίων κατωρθώσαμεν νὰ σχηματίσωμεν πολλὰ ἀποθέματα εἴδομεν, ὅτι ἐξητμίσθησαν. Μετὰ τὴν ἀνακωχὴν ὡς γνωρίζετε, οἱ ἔμποροι τοῦ Πειραιῶς, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐφοδιασθῆ ἀπὸ πολλοῦ μὲ ἐμπορεύματα καὶ εἶχον κερδίσει πολλὰ εἶχον αὐτὴν τὴν κεκτημένην ταχύτητα εἰς τρόπον, ὥστε νὰ προβαίνουσι καθ’ ἑκάστην εἰς τὴν εἰσαγωγὴν μεγάλων ποσοτήτων ἐμπορευμάτων μέχρις ὅτου ἦλθεν ἡ ἀνακωχὴ καὶ τοὺς εὑρῆκεν ὅλους μὲ πλεῖστα ἐμπορεύματα ἐπὶ τῆς ράχεώς των. Ἡ ἀνακωχὴ ἐπέφερε τὴν ραγδαίαν πτῶσιν τῶν τιμῶν, οἱ ἔμποροί μας, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐπιβαρυνθῆ μὲ τόσα ἐμπορεύματα, ἠναγκάσθησαν νὰ ζητήσωσι νὰ εὕρωσι debouchès, μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα νὰ τὰ πωλήσωσι, τὴν Βουλγαρίαν, τὴν Ρουμανίαν, τὴν Ρωσσίαν κλπ. εἰς αὐτὰ τὰ μέρη εὑρίσκοντες συμφέρον, διότι ὅλα αὐτὰ τὰ κράτη ἦσαν χαμένα· μετέφεραν λοιπὸν τὰ διάφορα ἐμπορεύματα εἰς τὴν Βουλγαρίαν, εἰς τὴν Ρουμανίαν, εἰς τὸν Καύκασον, εἰς τὴν Ρωσσίαν, καὶ ἀπέναντι αὐτῶν ἐλάμβανον λέβια, λεΐ, ρούβλια. Βλέπετε τὰ ἐξωτερικὰ νομίσματα ὅλων αὐτῶν τῶν κρατῶν ἐξηυτελίσθησαν, ὑπῆρχον μάλιστα ἔμποροι οἱ ὁποῖοι ἐπώλουν καὶ τὰ σπήτιά των διὰ νὰ ἀγοράσουν ρούβλια, διὰ νὰ ἀγοράσουν λέϊ. Καταλαμβάνετε λοιπὸν πῶς ἐξητμίσθησαν ὁλόκληροι περιουσίαι, ἐξητμίσθη δὲ καὶ ἡ περιουσία τῶν ἰδικῶν μας ἐφοπλιστῶν, οἱ ὁποῖοι ἠγόρασαν ἀτμόπλοια εἰς μεγάλας τιμὰς καὶ αἱ τιμαὶ τῶν ἀτμοπλοίων κατέπεσαν μετὰ τὴν ἀνακωχὴν εἰς τοιοῦτο σημεῖον, τὸ ὁποῖον γνωρίζομεν.

§263Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ποῖον ἀνήκει τὸ σφᾶλμα αὐτό; Ἦτο κυβερνητικὸν μέτρον ἀστοχώτατον ὁ νόμος ἐκεῖνος, διότι ἐξηνάγκασε τοὺς ἐφοπλιστὰς καὶ ἐδανείζοντο διὰ νὰ ἀγοράζωσιν ἀτμόπλοια.

§264Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθη ὅτι ἦτο μέτρον ἄστοχον, ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν ἐψηφίζετο ὁ νόμος, κ. συνάδελφε, ὁ πόλεμος διήρκει καὶ ἐξηκολούθησεν ἀκόμη ἐπὶ ἕν ἢ δύο ἔτη.

§265Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ναυπήγησις ἐν Ἀμερικῇ ἦτο μεγίστη, ἡ παραγωγὴ ἀντιθέτως εἶχεν ἐλαττωθῆ καταπληκτικῶς. Ἠδύνατο μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐγνώριζε τὰ πράγματα, νὰ προΐδῃ διότι σᾶς ἐπαναλομβάνω ὅτι αἱ ναυπηγήσεις εἶχεν ἀναπτυχθῆ εἰς μέγιστον βαθμόν.

§266Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ καὶ αἱ τορπιλλίσεις ἦσαν εἰς μέγιστον βαθμόν. Ἐγὼ γνωρίζω τί ἐσήμαινε τότε μία ναύλωσις. Ἐν καιρῷ εἰρήνης ἓν ἀτμόπλοιον δύναται νὰ κάμῃ δύο ναύλους κατ’ ἔτος, ἐν καιρῷ τοῦ πολέμου δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ πολλάκις οὐδὲ ἕνα, ἑπομένως ἐὰν εἴχομεν ἀνάγκην ἐν καιρῷ εἰρήνης 5 ἀτμοπλοίων, ἐν καιρῷ πολέμου εἴχομεν ἀνάγκην 15.

§267Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠξεύρετε πόσαι ναυπηγήσεις ἐγένοντο κατὰ τὸ 1917;

§268Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ἀλλὰ καὶ αἱ τορπιλλίσεις ἐνετάθησαν κατὰ τὸ 1917. Λοιπὸν ἐὰν ὁ πόλεμος ἐκεῖνος διήρκει ἀκόμη ἓν ἢ δύο ἔτη, τότε βεβαίως ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀφῆκαν τὰ ποσοστὰ ἐπὶ τῶν τορπιλλίσεών των, θὰ ἔβγαιναν κερδισμένοι μὲ μεγάλα κέρδη. Ἡ αἰφνιδία ἀνακωχὴ ἐσήμανε τὸν ὄλεθρον τῆς ναυτιλίας μας καὶ τὸν ὄλεθρον τοῦ ἐμπορίου μας. Ἄλλως τε καὶ εἰς τὴν Ἀμερικήν, ὅπου εὑρισκόμην τότε, καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν δὲν ὑπῆρχε πρόβλεψις περὶ τοῦ τέλους τοῦ πολέμου ὅτι θὰ ἦτο τόσον ταχύ. Πάντοτε προέβλεπον ἕν τέλος τοῦ πολέμου πολὺ μακρότερον.

§269Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος ἐγένετο μετὰ τὴν ἀνακωχήν.

§270Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ὄχι, ἐν καιρῷ τοῦ πολέμου ἐγένετο, εἰς τὰ 1917. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους διὰ νὰ δυνηθῇ ὄχι νὰ ἐμποδίσῃ τὴν πτῶσιν τοῦ συναλλάγματος, ἀλλὰ νὰ τὴν συγκρατήσῃ εἰς μικρότερον βαθμόν, δὲν πρέπει βεβαίως μόνον νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ ἰσοζύγιον τὸ ἐμπορικόν, διότι ἡ θεωρία αὐτὴ εἶναι παρὰ πολὺ πεπαλαιωμένη. Ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον κυρίως δὲν σημαίνει τίποτε, διότι καὶ ἡ Ἀγγλία, ἢ μᾶλλον ὅλα τὰ Κράτη ἐκτὸς τῆς Ἀμερικῆς καὶ ἐκτὸς τῆς Ρωσσίας δὲν εἶχον παρὰ ἰσοζύγιον ἐμπορικὸν δυσμενές. Πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ ballance des comptes, εἰς τὸ ἰσοζύγιον τῶν λογαριασμῶν, δηλαδὴ τοῦ λαβεῖν καὶ τοῦ δοῦναι τοῦ Κράτους ἐξωτερικῶς. Ἡ Ἑλλὰς πάντοτε εἶχε δυσμενὲς ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον, ἀλλὰ τὴν δυσμένειαν τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου της τὴν ἀνεπλήρου μὲ τοὺς ἄλλους πόρους, μὲ τοὺς πόρους τῆς βιομηχανίας τῶν ξένων καὶ τοὺς πόρους κυρίως τῶν ἔξω κεφαλαίων της.

§271Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον. Εἰσαγωγὴ χρυσοῦ καὶ ἐξαγωγὴ ὑπὸ οἱανδήποτε μορφήν.

§272Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ὑπὸ οἱανδήποτε μορφὴν μάλιστα, ὄχι ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον. Λοιπὸν διὰ νὰ ἐνισχύσωμεν τὰ οἰκονομικά μας κυρίως πρὸς τὸ παρὸν μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐκ Κυκλάδων πληρεξουσίου περὶ αὐξήσεως τοῦ δασμολογίου συμφωνεῖ μὲ τὰς περιστάσεις.

§273Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζετε καλὸν νὰ τὸ συζητήσωμεν, ὅταν ὑποβληθῇ τοιαύτη πρότασις; Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν ὑπάρχει πρότασις. Σκέψις μόνον.

§274Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Δηλαδὴ συνηγορῶ ὑπὲρ τούτου· ὅτι ἡ δραχμὴ διὰ νὰ συντηρηθῇ βεβαίως πρέπει νὰ λάβωμεν μέτρα οἰκονομικά. Ἕν ἐκ τῶν οἰκονομικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις ἀφεύκτως, εἶναι καὶ τὸ δασμολόγιον, διότι τὸ δασμολόγιον τὸ ἰδικόν μας, τὸ ὁποῖον βασίζεται ἐπὶ δασμῶν specifiques, ὡρισμένων κατ’ εἶδος καὶ ὄχι ad valore, δίκαιον εἶναι σήμερον, ὅτε τὸ Κράτος εὑρίσκεται εἰς τοιαύτας συνθήκας, ὥστε νὰ ἀγοράζῃ τὰ προϊόντα, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην εἰς τιμὰς ἀναλόγους μὲ τὴν πτῶσιν τῆς δραχμῆς, νὰ ὁρίσῃ καὶ τοὺς δασμοὺς ἀναλόγους μὲ τὴν ἀξίαν τῆς δραχμῆς τὴν σημερινήν. Βεβαίως ἐξ αὐτοῦ θὰ ἀρυσθῇ ἀρκετὰ ὀφέλη τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, ἀλλ’ ἐξ ἄλλου θὰ περιορίσῃ καὶ τὴν εἰσαγωγήν, πρᾶγμα, τοῦ ὁποίου ἔχομεν ἀνάγκην. Ὁ λαὸς θὰ ἀναγκασθῇ νὰ προβῇ εἰς οἰκονομίας, διότι βεβαίως πολλὰ τῶν εἰδῶν θὰ αὐξηθοῦν κατὰ τὴν τιμὴν εἰς τρόπον, ὥστε ἡ εἰσαγωγὴ αὐτομάτως θὰ ἐλαττωθῇ, καὶ τοιουτοτρόπως τὸ συνάλλαγμα, τοῦ ὁποίου θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορευμάτων μας, θὰ εἶναι ὀλιγώτερον ἀπὸ ὅ,τι εἶναι σήμερον, διότι ἡ σπατάλη σήμερον βασίζεται ἐπάνω εἰς τὴν εὔκολον εἰσαγωγὴν τῶν ἐμπορευμάτων μας, οἱ δασμοί μας οἱ specifiques εἶναι ἐλάχιστοι ἀναλόγως πρὸς τὴν τιμὴν τῶν ἐμπορευμάτων μας εἰς τρόπον, ὥστε δύναται ὁ ἔμπορος νὰ κινδυνεύσῃ εἰσάγων πολὺ περισσότερα ἐμπορεύματα ἀπὸ ὅ,τι χρειάζεται, καὶ συμφέρει καὶ εἰς τὸν καταναλωτὴν νὰ καταναλίσκῃ περισσότερα τοῦ δέοντος ἐμπορεύματα. Διὰ τοῦτο μοὶ φαίνεται ὅτι ἄν τοιοῦτον μέτρον λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ θὰ εἶχον νὰ φέρω μίαν παρατήρησιν εἰς τὸ ἄρθρον 7. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 7 λαμβάνεται πρόνοια ὅπως (ἀναγινώσκει) «Τράπεζαι καὶ πάσης ἄλλης φύσεως ὀργανισμοὶ κλπ.» Ἐδῶ πρόκειται βεβαίως νὰ ἐκτελεσθῶσι πράξεις ἐπὶ προθεσμία ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι οὐδὲν κοινὸν ἔχουσι μὲ τὸ συνάλλαγμα, οὐδὲ ἔμποροι κἄν εἶναι, ἀλλὰ κυρίως, ὡς εἴπετε, εἴτε ἰατροί, εἴτε δικηγόροι, εἴτε καὶ ἱερεῖς, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν μίαν πρᾶξιν ἐπὶ προθεσμία, τίποτε ὀλιγώτερον, τίποτε περισσότερον παρὰ διὰ νὰ κερδίσωσι κἄτι τι. Αὐτοὶ σήμερον ἄν ἴδωσι τοὺς λογαριασμούς των νὰ κλεισθῶσι, πάντως θὰ ζημιωθῶσιν.

§275Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νὰ ἀκυρώσωμεν τὴν πρᾶξιν;

§276Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Αὐτὰ εἶναι τὰ θύματα. Εἶναι οἱ ἁπλοϊκοί. Αὐτοὶ παρεσύρθησαν εἰς μίαν πρᾶξιν, ἀπὸ ποίους; Κυρίως ἀπὸ τὰς Τραπέζας. Αἱ Τράπεζαι ἤδη ἔχουν πραγματοποιήσῃ ἕν κέρδος ἐπ’ αὐτῶν. Εἶνε δίκαιον αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι οἱ ἁπλοϊκοί, οἱ ὁποῖοι παρεσύρθησαν νὰ ἴδωσι σήμερον τοὺς λογαριασμοὺς των νὰ ἐκτελῶνται, διότι ἔκαμαν τὸ ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύναντο νὰ προΐδωσιν ὅτι ἦτο ἔγκλημα νὰ ἀγοράσωσι συνάλλαγμα διὰ νὰ κερδίσωσι κάτι τι; Αἱ τράπεζαι κυρίως ὅταν ἀγοράζουν καὶ πωλοῦν συνάλλαγμα δὲν κερδίζουν παρὰ τὴν διαφοράν, ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς 5, 8, 10, 15 καὶ 20% ἐπὶ μιᾶς ἡμέρας. Αὐταὶ ἐκέρδισαν κάτι τι, ἀλλ’ εἶναι δίκαιον σήμερον οἱ ὅλοι ἁπλοϊκοὶ νὰ ὑποστοῦν ζημίας, διότι αἱ τράπεζαι εἶχον συμφέρον τότε νὰ τοὺς προσελκύσουν νὰ κάμουν μίαν τοιαύτην πρᾶξιν, διὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἐντελῶς ἀθῶοι; Μοῦ φαίνεται ὅτι θὰ εἶναι ἄδικον οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ ὑποστοῦν τὰς συνεπείας μιᾶς ἀπερισκεψίας των, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν εὐθύνονται αὐτοί, εἶναι αἱ Τράπεζαι αἱ ὁποῖαι ἐδέχθησαν νὰ ἔλθουν εἰς διαπραγματεύσεις μὲ τοιούτους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀθῶοι...

§277Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ πότε δὲν τιμωρεῖτε τὸν ἀθῶον;

§278Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Πάντοτε.

§279Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σεῖς; Γνωρίζω ὅτι ἔχετε τιμωρήσῃ πολλοὺς ἀθώους.

§280Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Θὰ ἀπατᾶσθε, καὶ ἄν ἐτιμώρησα ποτὲ κανένα ἀθῶον, εἶμαι ἕτοιμος νὰ τοῦ ζητήσω συγγνώμην.

§281Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ συγγνώμη μὲ τὸν θάνατον δὲν ἔχει σχέσιν.

§282Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Μήπως ἐθανάτωσα κανένα;

§283Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πολλούς.

§284Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Μοῦ ἐκάματε λόγον καὶ ἄλλοτε καὶ λυποῦμαι νὰ σᾶς ἐπαναλάβω ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἐντελῶς ἀθῶος αὐτοῦ τοῦ ἐγκλήματος. Πῶς θέλετε ἐγὼ νὰ ἀναλάβω εὐθύνας δι’ ἔργον, τὸ ὁποῖον διέπραξεν ἡ στρατιωτικὴ διοίκησις; Ἐὰν νομίζετε ὅτι εἶμαι ὑπεύθυνος, δικάσατέ με νὰ ὑποστῶ τὰ ἐπίχειρα τῆς κακίας μου.

§285ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν τὰ ἀπεδοκιμάσατε;

§286Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Βεβαιώτατα, καὶ ἐλυπήθην πολὺ περισσότερον ἀπὸ ὑμᾶς, ἐπὶ νύκτας ὁλοκλήρους δὲν ἐκοιμήθην. Ἐὰν θέλετε πιστεύσατε εἰς τὴν καλήν μου πίστιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει δίκαιον κατ’ ἀρχὴν καὶ καθόλου δὲν τὸν ἀδικῶ, ἀλλὰ μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἐγὼ προσωπικῶς οὐδεμίαν εὐθύνην ἔχω. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§287Σ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔπρεπε νὰ ὑποβάλετε τὴν παραίτησίν σας.

§288Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Εἰς ποῖον; Εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὸ ἔγκλημα; Δὲν ἦτο προϊστάμενός μου.

§289Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Σεῖς, ὡς διοικητὴς τὶ ἐκάματε; Τὰ εἴπατε εἰς τὸν προϊστάμενόν σας;

§290Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔστειλα καμμίαν ἔκθεσιν, διότι δὲν εὐθυνόμην.

§291Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ὡς ἄνθρωπος.

§292Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι διεμαρτυρήθην καὶ ἄν νομίζητε ὅτι παρέλειψα τι, δὲν εἶναι ἡ ὥρα κατάλληλος πρὸς συζήτησιν. Λοιπὸν μόνον αὐτὴν τὴν παράκλησιν εἶχον νὰ σᾶς ἀπευθύνω, νὰ εὕρητε ἕνα τρόπον, ὥστε νὰ μὴ τιμωρηθοῦν αὐτοί, διότι τοὺς θεωρῶ ἀθώους.

§293Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἶναι ἀθῶοι, ἀλλ’ ἐζημιώθησαν οἰκείῳ ἁμαρτήματι.

§294Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Αἱ Τράπεζαι ἔχουν κερδίσει ἀρκετὰς δεκάδας ἑκατομμυρίων, ὥστε νὰ πληρώσουν μερικὰς χιλιάδας δραχμῶν. Ἄν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρητε μίαν μέσην λύσιν εἰς τρόπον ὥστε νὰ σωθοῦν αὐτοί, οἱ ἔχοντες μικρὰ ποσά.

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κούλανδρος ἔχει τὸν λόγον.

§296Ν. ΚΟΥΛΑΝΔΡΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι διάφορα εἶναι τὰ αἴτια τὰ προκαλέσαντα τὴν ὕψωσιν τοῦ συναλλάγματος, ἀλλὰ περισσότερον τῶν 50% συνετέλεσεν ἡ αἰσχροκέρδεια τῶν Τραπεζῶν. Ἐγὼ ἐγινόμην μάρτυς τοιούτων ὀργίων εἰς Θεσσαλονίκην, τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς ὑψώσεως τοῦ συναλλάγματος. Ἑκάστη Τράπεζα εἶχε στρατολογήσει δεκάδας μεσιτῶν, τοὺς ὁποίους εἶχε διασπείρει δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ καὶ ἤρχισε νὰ ἀγοράζῃ συνάλλαγμα καὶ νὰ πωλῇ. Πᾶσα πρᾶξις τῶν Τραπεζῶν τὰς ἡμέρας ἐκείνας εἶχε περιορισθῆ εἰς ἀγοραπωλησίαν συναλλάγματος. Οὐδεμία Τράπεζα ἔδιδε πίστωσιν ἐπὶ ὑποθήκῃ ἐμπορευμάτων, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ χρήματά της εἰς τὸ συνάλλαγμα. Τῆς περιστάσεως αὐτῆς ἐπωφελήθησαν καὶ πολλοὶ ἰδιῶται ὑπόπτων αἰσθημάτων, οἱ ὁποῖοι διέσπειραν, φήμας διαφόρους καὶ ἔβλεπέ τις τὸν κοσμάκη νὰ τρέχῃ νὰ ἀνταλλάξῃ τὴν δραχμή του μὲ ξένον συνάλλαγμα, φοβούμενος μήπως τὴν ἑπομένην ἡ δραχμὴ δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν. Ὁ δὲ εἰσαγγελεὺς ἐκεῖ κατεγίνετο νὰ καταδιώξῃ τὸν μανάβη, διότι ἐπώλει κατὰ 5 λεπτὰ περισσότερον, ἀφήνων τοὺς μεγάλους ἐπιχειρηματίας νὰ ὀργιάζουν. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶναι λαμπρὸν καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ διὰ νὰ παταχθῇ ἡ αἰσχροκέρδεια.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μερκούρης ἔχει τὸν λόγον.

§298Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κηρύσσομαι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου ὡς μέτρου περιοριστικοῦ τῆς αἰσχροκερδείας καὶ οὐχὶ οἰκονομικοῦ. Ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης τροπολογίας ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 παρακαλῶ νὰ διασαφηνισθῇ ἂν εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὰς Τραπέζας ἡ συμμετοχὴ τῶν ἰδιωτῶν καὶ ἐκ τίνος θὰ ἐγκρίνεται τοῦτο, ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἢ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ;

§299Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ ἀναμφισβητήτως.

§300Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν ἀποδεκτὴν γενομένην πρότασίν μου περὶ τῆς ἐν λόγῳ τροπολογίας μου. Ὁμοίως ἔχω παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου, καὶ παρακαλῶ ὅπως αἱ μέλλουσαι νὰ συμμετάσχωσι τοῦ συνδικάτου Τράπεζαι συμμετάσχωσι δι’ ὅλων τῶν εἰς ξένον νόμισμα διαθεσιμοτήτων των. Ἐπίσης ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 προτείνω ὅπως τὸ Συνδικάτον ἀναθέσῃ εἰς μίαν τῶν Τραπεζῶν τὴν ὅλην ὑπηρεσίαν τοῦ συναλλάγματος.

§301Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν δέχομαι τὴν πρότασιν ταύτην.

§302Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Θεωρῶ πλημμελῆ τὸν τρόπον τῆς διευθύνσεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Συμβουλίου καὶ διὰ τοῦτο προτείνω μόνιμον διεύθυνσιν καὶ ἕδραν τοῦ Συνδικάτου. Σχετικῶς μὲ τὸν καθορισμὸν τῆς ἡμερησίας τιμῆς τοῦ Συναλλάγματος ἐφιστῶ τὴν ἄγρυπνον προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων, εὑρίσκω ὅμως οὐχὶ σοβαρὰν τὴν προβλεπομένην ὑπὸ τοῦ Νομοσχεδίου ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διότι οὐδέποτε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ οὗτος ἔγκυρον γνώμην, δεδομένου ὅτι δὲν δύναται νὰ παρακολουθῇ τὰς διεθνεῖς διακυμάνσεις, τὰς ὁποίας ὑφίσταται τὸ συνάλλαγμα. Ζητῶ μεγαλυτέραν προθεσμίαν διὰ τὰ δάνεια ἐπὶ ἐνεχύρῳ διότι ὁλόκληρος ὁ κόσμος ἀποζεῖ ἐκ τούτων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς εἰσαγωγῆς τῆς δραχμῆς θεωρῶ καταστρεπτικὴν τὴν διάταξιν. Καταλήγων, κύριοι, ἔχω νὰ τονίσω ὅτι πρέπει μᾶλλον νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν δραχμήν μας, ὁρίζοντες τιμὴν αὐτῆς τοὐλάχιστον δέκα γρόσια ἐφ’ ὁλοκλήρου τῆς κατεχομένης ζώνης.

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§304Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ πλήρως καὶ ἐπὶ τῇ βάσει στατιστικῶν καὶ ἀριθμῶν ἡ οἰκονομικὴ ἀκμὴ καὶ εὐρωστεία τῆς Ἑλλάδος ἵνα καταστῇ τοῦτο γνωστόν, ἀλλὰ τοῦτο γενήσεται εἰς εἰδικὴν συζήτησιν. Συμβουλεύω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ περιορισθῇ εἰς τὰς διαπραγματεύσεις περὶ λήψεως τῶν τριάκοντα τριῶν ἑκατομμυρίων δολλαρίων ἐξ Ἀμερικῆς ἀλλὰ νὰ σπεύσῃ εἰς σύναψιν δανείου διὰ τοῦ ὁποίου κάλλιον θὰ βελτιωθῇ τὸ συνάλλαγμα. Ἐν τέλει ὑποβάλλω τροποποιήσεις τινὰς εἰς τὸ Νομοσχέδιον καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἀποδεχθῇ αὐτάς.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεβίδης ἔχει τὸν λόγον.

§306Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μου ὀλίγον νὰ ἐντοπισθῶ εἰς τὰ Οἰκονομικὰ καὶ ποιήσωμαι δύο ἐλαφροτάτας παρατηρήσεις εἰς τὸ Νομοσχέδιον. Εἰς τὸ ἄρθρον 9 παράγραφος 4 ἀναγράφεται ὅτι ἡ περὶ ἐπιβολῆς τῆς χρηματικῆς ποινῆς ἀπόφασις εἶναι προσωρινῶς ἐκτελεστή.

§307Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀφῃρέθη ἡ παράγραφος αὐτὴ ὡς καὶ ἡ 5 καὶ ἀντικαθίσταται διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Σωτηριάδη.

§308Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τότε ποιοῦμαι τὴν παρατήρησιν ὄχι πρὸς ὑμᾶς, ὁ ὁποῖος εἴπέρ τις καὶ ἄλλοι εἶσθε νομικός, διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς συντάξαντας τὸ νομοσχέδιον. Λέγει τὸ ἄρθρον: «Ἐπὶ τῆς εἰσπραττομένης ποινῆς». Ἡ ποινὴ δὲν εἰσπράττεται. Ἔπρεπε νὰ εἴπῃ «τοῦ ποσοῦ τῆς χρηματικῆς ποινῆς εἰσπραττομένου». Ἡ ἑτέρα παράγραφος λέγει «Διὰ Διατάγματος ἐκδοθησομένου ................. σχετικαὶ τῷ παρόντι νόμῳ ἀπαγορεύσεις». Τὸ ἕτερον ἔπρεπε «ἄλλαι». Εἶναι ὅμως γραμματικὸν καὶ δὲν ὁμιλῶ περὶ τούτου. Ἐπίσης λέγει, εἰς τοὺς παραβάτας τῶν ἀπαγορεύσεων τούτων ἐπιβάλλονται κατὰ τὴν αὐτὴν διαδικασίαν αἱ αὐταὶ τοῦ παρόντος νόμου ποιναί. Εἶναι προφανῶς παράβασις τοῦ Συντάγματος, διότι τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι οὐδεμία ποινὴ ἐπιβάλλεται ἄνευ νόμου ὁρίζοντος προηγουμένως αὐτήν. Τὶ σημαίνει τοῦτο; Ὅτι ὁ νόμος πρῶτον ὁρίζει τὰ ἀδικήματα καὶ δεύτερον ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένου ἀδικήματος κατανομαζομένου ἐν τῷ Ποινικῷ Νόμῳ ἐπιβάλλεται ὡρισμένη ποινή. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν ἐναντίον τοῦ Συντάγματος. Προσέξατε διότι θίγεται οὐσιώδης συνταγματικὴ διάταξις. Δὲν εἶναι δυνατὸν χωρὶς νὰ ὁρίσῃ τις τὸ ἀδίκημα νὰ ἀναθέσῃ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν διὰ ἐκτελεστικοῦ διατάγματος νὰ ἐπιβάλλῃ ποινήν, διότι εἶναι τὸ ἴδιον ὡς ἄν ὑπῆρχε ἕν ἄρθρον τὸ ἑξῆς. «Ἄρθρον μόνον. Ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ ἀναγράφονται ποιναί, ἡ θανατική, τὰ ἰσόβια δεσμά. Διὰ διατάγματος ὁρισθήσονται ποῖα ἀδικήματα θὰ τιμωρηθῶσι διὰ τῶν ποινῶν τούτων». Ἑπομένως παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ ἢ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις αὐτή.

§309Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὴν ἀναγραφὴν τῆς διατάξεως ταύτης παρεδέχθημεν ὅτι ἔπρεπε νὰ περιλάβωμεν αὐτήν, διότι ὑπῆρξεν ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν διετύπωσε ὁ κύριος πληρεξούσιος, ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἀντίθετος γνώμη καὶ ὑπάρχουν καὶ παραδείγματα κατὰ τὰ ὁποῖα ἐψηφίσθησαν νόμοι ἔχοντες ὁμοίας διατάξεις, ἐν τούτοις ἐπειδὴ ἐπιθυμοῦμεν νὰ μὴ ὑπάρξῃ οὔτε ἡ παραμικροτέρα ὑπόνοια ὅτι θίγεται τὸ πολίτευμα διὰ τῶν πράξεών μας, συναινοῦμεν ἀμέσως νὰ διαγραφῇ ἡ διάταξις.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§311Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν ὅπως εἰς τὸ ἄρθρον 6 γίνῃ προσθήκη, καθ’ ἣν διὰ Β. Δ. ἐπιτρέπεται ἡ σύστασις ἐπιτροπῶν ἐχουσῶν τὰ αὐτὰ ἢ καὶ περιωρισμένα δικαιώματα. Ὑπάρχουν κέντρα ἐμπορικὰ μεγάλα, ὅπως ἡ Θεσσαλονίκη, ὁ Βόλος, αἱ Καλάμαι εἰς τὰς ὁποίας ἄν παραστῇ ἀνάγκη, θὰ ἦτο καλὸν νὰ εἴχατε τὸ δικαίωμα διὰ Β. Δ. νὰ προβῆτε εἰς σύστασιν ἐπιτροπῶν. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 8 ἐδ. δʹ. ἀναφέρεται ὅτι «ἡ ἐξαγωγὴ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν γενικῶς τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ προερχομένων ἐμπορευμάτων καὶ προϊόντων συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ὑπὸ διαμετακόμισιν ἢ ἐν ἀποταμιεύσει εὑρισκομένων» αὐτὴ δύναται νὰ ἀπαγορευθῇ ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ. Ἐρωτῶ ὅταν πρόκειται περὶ ἐμπορευμάτων ξένων ἀγορασθέντων μὲ ξένον χρῆμα, τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν ἤδη ἐν ἀποθηκεύσει ὑπὸ διαμετακόμισιν θὰ ὑποχρεοῦται αὐτὸς νὰ καταθέσῃ τὸ ἀντίτιμον; Πολὺ καλὰ ὅταν ἠγοράσθησαν μὲ Ἑλληνικὸν χρῆμα, ὅταν ὅμως εἷς Ἄγγλος ἐπὶ παραδείγματι ἔχει ἀγοράσει ἐμπόρευμα καὶ μένει ὑπὸ διαμετακόμισιν τὶ θὰ συμβῇ; Θὰ τὸν ὑποχρεώσῃ ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ εἰσαγάγῃ χρῆμα; Ἐπίσης καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔγινε, νὰ ἀναφερθῇ διὰ τὰς ὁμολογίας τῶν ἐθνικῶν δανείων πρὶν ἢ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον, προεκάλεσε τὰς διακυμάνσεις. Ἢ ἔπρεπε ἀποτόμως νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ ἐξαγωγὴ ἢ νὰ μὴ ἀναφερθῇ, διότι καὶ ὅσοι δὲν εἶχον φροντίσει νὰ στείλουν τοὺς τίτλους των ἔξω, οἱ περισσότεροι, πλὴν τῶν τίτλων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τῶν εὐεργετικῶν ἱδρυμάτων τὸ εἶχον κάμει, θὰ τὰ στείλουν καὶ αὐτοὶ καὶ εἶναι τοῦτο μία ἀπώλεια. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω.

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§313Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ ζητήσω μίαν πληροφορίαν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἐπὶ τῆς συζητήσεως, τὴν ὁποίαν διεξηγάγομεν πρὶν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνακοινώσει ὅτι τὰ διαθέσιμα ὅλων τῶν Τραπεζῶν πλὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὴν 31 Δεκεμβρίου ἀνήρχοντο εἰς 330 ἑκατομμύρια καὶ ἐπίσης ὅτι κατὰ τοὺς γενομένους ὑπολογισμοὺς δύναται νὰ συμπεράνῃ μετὰ βεβαιώσεως ὅτι ἡ σημερινὴ κατάστασις τῶν διαθεσίμων δὲν ὑπολείπεται τοῦ ποσοῦ τούτου. Ἤθελον ἐρωτήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν, τὰ διαθέσιμα τὰ ἐξάγει ἐκ τῶν ὑπολογισμῶν μόνον ἢ ἐξ ἐξελέγξεως τῶν βιβλίων συναλλάγματος τῶν Τραπεζῶν; Ὁ κ. Ὑπουργὸς δύναται νὰ ἀπαντήσῃ;

§314Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐγὼ εἶπον ὅσα εἶπον προηγουμένως καὶ δὲν ἔχω νὰ προσθέσω οὐδέν.

§315Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχω νὰ προσθέσω ἐγώ. Εἶδον, πρὸ ὀλίγου ἐξελθών, δύο ἰσολογισμούς, τὸν ἕνα τῆς Τραπέζης Ἀνατολῆς καὶ τὸν ἄλλον τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν, ἰσολογισμοὺς τῆς 31 Δεκεμβρίου, εἷς τῶν ὁποίων, κατὰ τὰς δηλώσεις ὑμῶν, ἐξάγεται κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ὀγκωδῶν διαθεσίμων τοῦ ἑνὸς 60 ἑκατομ., τοῦ ἄλλου 140 ἑκατομ. Ἐκ τῶν ἰσολογισμῶν αὐτῶν δὲν ἐξάγεται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑμεῖς εἴπετε ἐν πλάνῃ εὑρεθεὶς καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς ἠρώτησα ἀκριβῶς ἄν ἐξ ἐξελέγξεως τοῦ βιβλίου τοῦ συναλλάγματος τὸ ἐξηγάγετε, διότι, ὡς εἶναι κατηρτισμένοι οἱ ἰσολογισμοὶ τῆς Τραπέζης Ἀνατολῆς καὶ Ἀθηνῶν χωρίζουσιν εἰς ἐνεργητικὸν καὶ παθητικὸν τὰς καταθέσεις εἰς τὸ αὐτὸ νόμισμα χωρὶς νὰ γίνῃ διάκρισις νομίσματος, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διασαφηνισθῇ ἐκ τῶν ἰσολογισμῶν ἄν πρόκειται περὶ ὑπερκαλυμμάτων, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα ἐγὼ ἀναγαγὼν εἰς λίρας ἢ περὶ καταθέσεων εἰς τὰς Τραπέζας. Καὶ ἐξηγοῦμαι, ὁ ἰσολογισμὸς τῆς Τραπέζης Ἀνατολῆς ἔχει ἀναχθῇ ὅλος εἰς φράγκα διότι τὸ κεφάλαιόν της εἶναι φράγκα, ἔχει ὅλον της τὸ ἐνεργητικὸν εἰς φράγκα καὶ ὅλον της τὸ παθητικὸν εἰς φράγκα καὶ ἄν δὲν ἐξετάσητε τὰ βιβλία τοῦ συναλλάγματος καὶ τὴν ἀνάλυσιν τῶν λογαριασμῶν εἶναι ἀδύνατον νὰ βεβαιώσητε τὶ ποσὸν εἶναι συνάλλαγμα αὐτούσιον καὶ τὶ ὀφείλεται εἰς τὴν γενομένην ἀναγωγὴν εἰς φράγκα. Καθ’ ὅμοιον τρόπον εἶναι ὁ ἰσολογισμὸς τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν, ὅστις εἶναι ὁλόκληρος κατηρτισμένος εἰς δραχμὰς καὶ παρουσιάζονται αἱ καταθέσεις εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀναχθεῖσαι εἰς δραχμὰς καὶ ἑπομένως καὶ ἐδῶ ἄν δὲν ἐξελέγξητε τὰ εἰδικὰ βιβλία εἶναι ἀδύνατον νὰ πιστοποιήσητε ποῖαι εἶναι δραχμαὶ αὐτούσιοι. Διὰ τοῦτο σᾶς ἠρώτησα νὰ πληροφορήσητε τὴν Συνέλευσιν ἄν μόνον ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ ἰσολογισμοῦ συνηγάγετε τὰ συμπεράσματα ἢ προέβητε εἰς ἐξέλεγξιν τῶν λογιστικῶν βιβλίων τῶν Τραπεζῶν πρὸς βεβαίωσιν τῶν κονδυλίων ποῖον εἶναι τὸ αὐτούσιον συνάλλαγμα καὶ ποία ἡ ἀναγωγή, διότι ἄν τοῦτο δὲν ἐπράξατε δὲν ἐβεβαιώσατε ὀρθῶς τὴν Συνέλευσιν.

§316Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐγὼ εἰς ταῦτα παρὰ πᾶσαν λεπτομέρειαν προτιμῶ ν’ ἀπαντήσω ὅτι ἐκ τῶν ἰσολογισμῶν οὐδὲν ἀπολύτως προκύπτει.

§317Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τοῦτο σᾶς ἠρώτησα ἐὰν ἐξηλέγχατε τὰ λογιστικὰ βιβλία, διότι εἴπετε πρὸς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἐκ τοῦ ἐλέγχου τὸν ὁποῖον διενεργήσατε ἐφθάσατε εἰς τὰ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα ἀνεκοινώσατε εἰς τὴν Συνέλευσιν, τὰ ὁποῖα ἀνῄρεσαν τὰς προτέρας σας δηλώσεις. Λοιπὸν σᾶς ἐρωτῶ τοὺς ἀριθμοὺς τῶν προτέρων σας δηλώσεων τοὺς ἀνῃρέσατε ἐπὶ τῇ βάσει νεωτέρων; Διότι ἄν πρόκειται περὶ τούτου ἔχει καλῶς, ἐὰν ὅμως πρόκειται περὶ τῶν ἀριθμῶν τῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσολογισμοῦ τοῦ Δεκεμβρίου ἀνακοινωθέντων, τοῦτο δὲν εἶναι εἰμὴ μία παλαιοντολογικὴ ἔρευνα.

§318Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁμολογῶ ὅτι δὲν εἶμαι ἐγκρατὴς παλαιοντολογικῶν γνώσεων διὰ νὰ εἰσδύσω εἰς τὰ ἄδυτα τῶν ἰσολογισμῶν περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἦτο προτιμότερον ν’ ἀρκεσθῆτε εἰς τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἔδωκα.

§319Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἐπιμένω τότε εἰς τὸ νὰ μὴ δύναμαι νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὰ συμπεράσματά σας καὶ νομίζω ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἀνέφερον εἶναι οἱ ἀκριβεῖς.

§320Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐὰν βασίζεσθε ἐπὶ τῶν ἰσολογισμῶν ὅλοι οἱ ὑπολογισμοί σας εἶναι ἐσφαλμένοι.

§321Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ δὲ βασίζομαι ἐπὶ τῶν ἰσολογισμῶν σεῖς βασίζεσθε ἐπ’ αὐτῶν, καὶ σᾶς ἐρωτῶ ἐὰν ἔχητε ἄλλα στοιχεῖα νὰ δώσητε εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ βασίζητε τοὺς νέους ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους ἀνεκοινώσατε εἰς αὐτήν.

§322Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σᾶς λέγω ὅτι εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῆτε τὴν δήλωσίν μου, διότι ἡ δήλωσίς μου γίνεται καὶ ἐν τῇ ἐπισημότητι τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν κατέχω ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ ἐπιγνώσει τῶν καθηκόντων μου, καὶ γνωρίζετε ὅτι ἔχω ἐπίγνωσιν τῶν καθηκόντων μου, σᾶς λέγω ὅτι τὰ ἀποθέματα τῶν Τραπεζῶν κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου ἀνήρχοντο εἰς 330 ἑκατομμύρια. Αὕτη εἶναι ἡ ἀκρίβεια. Θέλετε νὰ τὸ ἀμφισβητήσητε; εἶσθε ἐλεύθερος.

§323Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ δὲν σᾶς ἀμφισβητῶ τὴν ἐπίγνωσιν τῶν καθηκόντων, οὔτε τὴν φιλαλήθειάν σας, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὲ ἀναγκάσητε νὰ παραδεχθῶ τοὺς ὑπολογισμούς σας ὡς ἀκριβεῖς καὶ ἑπομένως ὡς ἐσφαλμένους τοὺς ἰδικούς μου, ἐφ’ ὅσον δὲν μᾶς λέγητε καὶ τὰ στοιχεῖα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐστηρίχθητε καὶ ἐφθάσατε εἰς τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους ἀνακοινώσατε εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§324Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Καὶ πάλιν σᾶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐγὼ ἐπὶ τῶν ἰσολογισμῶν δὲν ἐστηρίχθην, διότι ὄντως δὲν θὰ ἔπραττον ἔργον πολὺ φρόνιμον, διὰ νὰ ἐξαγάγω τὰ συμπεράσματά μου. Ποῦ ἐστηρίχθην αὐτὸ εἶναι ἀδιάφορον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω εἶναι ὅτι τὰ συμπεράσματα τὰ ὁποῖα προσεκόμισα ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως εἶναι συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀποδειχθοῦν ἀκριβῆ καὶ βεβαιῶ τὴν ἀκρίβειαν αὐτῶν. Τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετόν.

§325ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. (Γίνονται δι’ ἀναστάσεως δεκτὰ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου 1, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, 2 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 ὡς ἐτροπολογήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ 11 ἀναβαλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου λόγῳ τῶν ἐπενεχθεισῶν τροπολογιῶν.).

§326Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἐπειδὴ δὲν θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν τὴν Δευτέραν, θὰ παρακαλέσω ἡ ἑπομένη συνεδρίασις ν’ ἀρχίσῃ ἀμέσως μετ’ ὀλίγα λεπτὰ διὰ νὰ ἐπικυρωθῇ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.

§327ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§328ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 2.20′ π. μ. σήμερον. (Ὥρᾳ 2 π. μ.)