1921.05.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 40η

Τετάρτη 5ης Μαΐου 1921

Προεδρία κ. Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗ ΛΟΜΒΑΡΔΟΥ

(Ὥρᾳ 6 15′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Κύριοι συνάδελφοι, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὑπενθυμίσω εἰς ὑμᾶς ὅτι ἔχει ὁρισθῇ ὥρα συνεδριάσεως ἡ 5η μ.μ. Οὐδέποτε κατωρθώθη πρὸ τῆς 6ης νὰ ὑπάρχῃ ἐπαρκὴς ἀριθμὸς πρὸς ἔναρξιν τῆς Συνεδριάσεως, ἤδη δὲ ἐφθάσαμεν εἰς τὰς 6 καὶ 30′. Ἐὰν ἡ Συνέλευσις φρονῇ ὅτι ἡ 5η ὥρα δὲν εἶναι κατάλληλος, παρακαλῶ νὰ μεταβληθῇ ἡ ὥρα, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ προσέρχησθε εἰς τὴν ὡρισμένην ὥραν, διότι ἄλλως θὰ ὑποχρεωθῶ νὰ ἐφαρμόσω τὸν Κανονισμόν, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὴν λύσιν τῆς Συνεδριάσεως μετὰ ἡμισείαν ὥραν.

§2Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποβάλω τὴν παράκλησιν νὰ ὁρισθῇ ἡ 6 ὥρα διὰ νὰ εἴμεθα ἐν εἰλικρινείᾳ πρὸς τὴν πραγματικότητα, διότι τώρα συμβαίνει ὥστε οἱ ἀφελέστεροι καὶ οἱ ἀγνοοῦντες τὰ μυστικὰ τῆς Βουλῆς νὰ ἔρχωνται ἀπὸ τῆς 5ης, οἱ δὲ γνωρίζοντες τὰ πράγματα ἔρχονται τὴν ὥραν ὅπου δύναται νὰ γίνῃ ἀπαρτία. Νὰ ὁρισθῇ λοιπὸν ἡ 6η ὥρα.

§3Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνω ὅπως καθορισθῇ ὥρα συνεδριάσεως ἡ 4η μ. μ. ἵνα κατορθοῦται νὰ γίνεται ἔναρξις τὴν 5ην μ.μ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν δέχεται ἡ Συνέλευσις, νὰ ὁρισθῇ ἡ 6 ἀκριβῶς, ἀλλὰ μὲ τὴν παρατήρησιν ὅτι πέραν ταύτης δὲν θὰ γίνεται συνεδρίασις.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς. Ὁ πληρεξούσιος Ἕβρου κ. Β. Χατζηλίας ὑποβάλλει ἀναφοράν, δι’ ἧς ζητεῖ τὴν ἀναστολὴν προσελεύσεως τῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑποκαταστημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης Σουφλίου, Δεδεαγάτς, Ξάνθης καὶ Γκιουμουλτζίνας καθόσον διὰ τῆς προσκλήσεως τούτων εἰς τὸν στρατὸν θέλει ματαιωθῇ ἡ χορηγία τῶν δανείων πρὸς τοὺς κατοίκους τῆς Δυτικῆς Θράκης, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θέλει φέρει αὐτοὺς εἰς ἐσχάτην ἀπόγνωσιν. Ὁ Πρόεδρος τῆς κοινότητος Κουνινᾶς τοῦ δήμου Αἰγιαίων παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν ὅπως μεριμνήσῃ καὶ δοθῇ ἀποζημίωσις εἰς τοὺς παθόντας ἐκ τῆς πεσούσης χαλάζης. Ὁ Βιομηχανικὸς Σύλλογος Σανδαλοποιῶν Πατρῶν παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν ὅπως μεταρρυθμισθῇ ἐπὶ τὸ ἁπλούστερον ἡ κατανομὴ τῆς φορολογίας ἄνευ βιβλίων καὶ ἀναλόγως τῶν ἐργατῶν οὕς ἕκαστος χρησιμοποιεῖ. Ἀνάπηροι πολέμου παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν ὅπως ἀπονεμηθῇ αὐτοῖς ἡ διακοπεῖσα περίθαλψις. Οἱ πολιτικοὶ μηχανικοὶ οἱ μέχρι τοῦδε ὑπηρετοῦντες παρὰ ταῖς τεχνικαῖς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ζητοῦσι τὴν κατάταξίν των ὡς ἐφέδρων στρατιωτικῶν μηχανικῶν. Ὁ Ἰωάννης Σκληβανιώτης καὶ Ἄννα Σκληβανιώτου, κάτοικοι Λαμίας παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν ὅπως τοῖς δοθῇ σύνταξις διὰ τὸν ὑπὲρ πατρίδος πεσόντα υἱὸν αὐτῶν. Ὁ Γεώργιος Ἀνδριτσάκης καὶ λοιποὶ παθόντες αἰτοῦνται τὴν παράτασιν προθεσμίας πρὸς ὑποβολὴν αἰτήσεων ἀποζημιώσεως τῶν παθόντων κατὰ τὰ Ἰουλιανά. Ὁ Νικόλαος Γρηγοράκης, κάτοικος Δρυαλῆ καὶ προσωρινῶς Δράμας, παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν ὅπως συμπεριληφθῇ καὶ ὁ υἱός του Δημήτριος γραμματεὺς αʹ τάξεως εἰς τὸ νομοθετικὸν διάταγμα περὶ ἐπαναφορᾶς μονίμων ὑπαλλήλων. Οἱ πληρεξούσιοι Σαράντα Ἐκκλησιῶν κ. Ἰχσὰν Φαζηλ–Ζαδὲ καὶ Λασηθίου Ν. Κ. Παπαδάκης αἰτοῦνται παρὰ τῆς Συνελεύσεως εἰκοσαήμερον ἄδειαν ἀπουσίας ἀπὸ τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως. (Ἐγκρίσει τῆς Συνελεύσεως αἱ ἄδειαι χορηγοῦνται εἰς ἀμφοτέρους). Ὁ πληρεξούσιος κ. Ἀντ. Βιτάλης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἀφομοιώσεως τῶν συντάξεων τῶν στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν». Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Γ. Χατζηγεωργίου, Κ. Κότσιανος, Κ. Μαυρομμάτης, Φ. Δραγοῦμης καὶ Περ. Ἀργυρόπουλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν κατὰ τὰ ἔτη 1917–1920 διὰ πολιτικοὺς λόγους παθόντων». Οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ.κ. Ι. Ράλλης καὶ Π. Πρωτοπαπαδάκης τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς τῆς ὑπηρεσίας μεταφορῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας». Ὁ Πρόεδρος Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κλπ. κ. Δ. Γούναρης καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν) κ. Ν. Θεοτόκης ὑποβάλλουσι τὰ κάτωθι σχέδια νόμων. 1) «Περὶ τροποποιήσεως τῶν ἀφορωσῶν τὴν ἐφεδρείαν τοῦ Σώματος τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης διατάξεων». 2) «Περὶ τῶν μετὰ καταδίκην στρατολογικῶν ὑποχρεώσεων» καὶ 3) «Περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἀποφάσεων τῶν Στρατοδικείων».

Ἡ Συνέλευσις εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Κ. Σταματόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀνδραβίδος.

§7Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἔλθῃ ἀρωγός. Ἕν μόνον ἤθελον νὰ συστήσω, ἡ ἀρωγὴ νὰ εἶνε ταχεῖα, διότι ὅσον ταχυτέρα εἶναι ἡ ἀρωγὴ τόσον εἶναι βαθύτερον τὸ αἴσθημα τῆς ἀνακουφίσεως.

§8Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατόπιν τῆς συστάσεως τοῦ κ. συναδέλφου ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν αἴτησιν τῶν παθόντων συμπολιτῶν μου.

§9Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, κύριε Πρόεδρε.

§10Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐδόθησαν αἱ δέουσαι διαταγαί.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἰωαννίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Νεάρχου Φισεντζίδου.

§12Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Συνιστῶ ἐνθέρμως τὴν ἀναφορὰν τοῦ ἀξιωματικοῦ Φισεντζίδου, ὁ ὁποῖος εἶχε προσέλθει ἐθελοντὴς εἰς τοὺς Βαλκανικοὺς πολέμους. Θὰ παρεκάλουν ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει καὶ νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ Μέτωπον.

§13Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι ἔφεδρος;

§14Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Εἶχεν ὑποβάλει ἀναφορὰν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὅπως ἀνακληθῇ εἰς τὸ στράτευμα.

§15Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Μητσόπουλος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§17Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ φροντίσῃ περὶ τοῦ κ. Νεάρχου Φισεντζίδου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄξιος συστάσεως.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς χήρας Ἀντωνίου Σέρφου ὁ κ. Σωτηριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§19Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὁ Ἀντώνιος Σέρφος ἦτο ἀπὸ τοὺς ἀφανεῖς ἥρωας. Κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν Βαλκανικῶν πολέμων ὑπηρέτησεν ὡς ὑπαξιωματικὸς τοῦ ναυτικοῦ εἰς τὸν «Ἀβέρωφ», ὡς πυροβολητής, κατὰ δὲ τὴν ναυμαχίαν ἐπροκάλεσε τὸν θαυμασμὸν τῶν μαχομένων, ἐκ τῶν κακουχιῶν δὲ τοῦ πολέμου ἠσθένησε καὶ ἔπαθεν ἀπὸ φυματίωσιν, τῇ μερίμνῃ δὲ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν ναυτικῶν κ. Ν. Στράτου ἐστάλη εἰς τὸ Νταβός, ἐκεῖ δὲ ἀπεβίωσε, σήμερον δὲ ἡ πολυμελὴς οἰκογένεια του λαμβάνει γλισχροτάτην σύνταξιν 27 δραχμῶν. Ἑπομένως συνιστῶ ὅπως λάβῃ μέτρα ἡ Κυβέρνησις καὶ αὐξηθῇ ἡ σύνταξις.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Ἀθηνῶν, ὁ κ. Παναγιώτου ἔχει τὸν λόγον.

§21Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ν’ ἀναβληθῇ, διότι δὲν εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδῶ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Βιτάλης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τοῦ μισθοῦ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων.

§23Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε. Ἠγέρθη ζήτημα πρὸ πολλοῦ περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος εἶχε ψηφισθῇ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1920 δὲν ἐφηρμόσθη, ἐχρησίμευσε μόνον ὡς πυροτέχνημα. Ἐπειδὴ ὅμως αἱ ἀνάγκαι τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους ἐξακολουθοῦν ὄχι μόνον νὰ ὑφίστανται, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπαυξάνωσιν, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ διαβιβάσῃ τὴν αἴτησίν μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως εἰς τὸ γενικὸν πρόγραμμα συμπεριλάβῃ καὶ αὐτούς. Εἶναι ἀληθές, ὅτι εἰσὶ τάξεις οὐ μόνον ὑπαλλήλων, ἀλλὰ καὶ ἄλλων, αἵτινες ζητοῦσιν αὔξησιν ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐλάττωσιν τοῦ φόρου, δύο δυνάμεις ἀντίθετοι, ἀλλὰ τοῦτο θέλει συντελέσει εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κώνστας ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐπισιτισμοῦ περὶ τῆς τιμῆς τῶν ἀλεύρων.

§25Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Μέχρι πρότινος ὑπῆρχε διαφορὰ τῶν ἀλεύρων, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν αὐτῶν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὲ πληροφορήσῃ ποῦ ὀφείλεται αὐτὴ ἡ διαφορὰ καὶ ἄν ἐγένετο αὕτη ὑπὸ τῆς πρώην Κυβερνήσεως.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ κ. Ὑπουργός.

§27Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Ν’ ἀναβληθῇ.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κώνστας ἐρωτᾷ περὶ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ στρατιωτικοῦ ἀποσπάσματος τοῦ διαμένοντος εἰς θέσιν Ἐρίφι τῆς Ἰκαρίας.

§29Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Ἦτο ἕν ἀπόσπασμα εἰς θέσιν Ἐρίφι τῆς Ἰκαρίας, τὸ ὁποῖον παρεξετράπη εἰς ἁρπαγὰς καὶ εἰς ἄλλας πιέσεις τῶν κατοίκων. Πλεῖστοι καὶ διάφοροι πρόεδροι κοινοτήτων τῆς Ἰκαρίας ἐπανειλημμένως ἀνεφέρθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ἀτυχῶς μέχρι σήμερον οὐδὲν ἐγένετο. Παρακαλῶ νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ τιμωρηθῶσι παραδειγματικῶς.

§30Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐὰν ἔχωσιν ἄδικον βεβαίως.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διαβιβάσω τὴν ἀναφοράν. Ὁ κ. Ν. Καλλαντζᾶκος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελλον διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ ὁπλιταγωγοῦ «Κρήτη» νῦν δὲ «Αὔρα».

§32Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ δώσῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, διότι πρόκειται περὶ θέματος σοβαροῦ. Πρόκειται περὶ ἑκατομμυρίων ἐξοδευθέντων καὶ περὶ ὑλικοῦ καταστραφέντος. Ἑπομένως παρακαλῶ, διὰ νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως αὐτῆς πρέπει νὰ κατατεθοῦν αἱ πληροφορίαι αὗται. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Ε. Χατζιδάκης παρακαλεῖ τὸν ἁρμόδιον κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Συνέλευσιν ἄν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Βενιζέλου ἀπεστάλη εἰς Εὐρώπην ὁ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου κ. Τριανταφυλλόπουλος καὶ διατί.

§34Ε. ΧΑΤΖΙΔΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν ἄν ὁ τέως καθηγητὴς τῆς Νομικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου ἐστάλη εἰς Παρισίους καὶ Ρώμην, διὰ νὰ μελετήσῃ τὰς πηγὰς τοῦ ἀστικοῦ κώδικος. Ὑπάρχει ὅμως ἕνα λάθος ὅτι διεβιβάσθη κακῶς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν.

§35Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Βεβαίως, ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ καταγίνωμαι προσωπικῶς εἰς τὰς ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις, ἀλλ’ ὑπάρχει ἁρμόδιος ὑπάλληλος καὶ μὲ πληροφορεῖ νὰ μεριμνήσω ὅπως ἡ ἀπάντησις εἶναι ἑτοίμη καὶ λάβω τὴν τιμὴν νὰ τὴν ἀνακοινώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ τὸν ἐρωτῶντα συνάδελφον. Ἐδῶ πρόκειται περὶ καθηγητοῦ ἀποσταλέντος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ δὲν ἐνόμισε ὅτι εἶναι διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Λυποῦμαι διότι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν ν’ ἀπαντήσω. Κατὰ τὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι ἁρμόδιον;

§36Ε. ΧΑΤΖΙΔΑΚΗΣ. Ἀπὸ ἐκεῖ ἐλήφθη τὸ ποσὸν διὰ τὸ ταξείδιον τοῦ κ. καθηγητοῦ καὶ ἄν ὑπεβλήθη ἔκθεσις, ἄν ἐξεπληρώθη ὁ σκοπὸς τοῦ ταξειδίου, ἔστω καὶ φαινομενικῶς.

§37Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Θὰ ἀσχοληθῶ ἀμέσως ἀπὸ αὔριον διὰ τὴν αἴτησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ θὰ προσκομίσω τὴν ἀπάντησιν εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Σάκκης συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας νὰ ἐκποιηθῇ ὡς ἄχρηστον τὸ ἐξ Ἰαπωνίας προμηθευθὲν θεῖον, ὅπερ ἀπεδείχθη χειρίστης ποιότητος.

§39Π. ΣΑΚΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς καταχρήσεως, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Διότι τὸ ποσὸν τοῦ προμηθευθέντος ἐξ Ἰαπωνίας θείου, τὸ ὁποῖον ἐδόθη διὰ τὰς ἀμπέλους, ἦτο καταστρεπτικόν. Αἱ ἄμπελοι, αἱ ὁποῖαι ἐρραντίσθησαν διὰ τοῦ θείου ἐκείνου κατεστράφησαν τελείως, καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ προβῆτε εἰς ἐκποίησιν τοῦ θείου ἐκείνου ὡς ἐπιβλαβοῦς. Ἐπίσης ἔλαβον χώραν καταχρήσεις πολλαὶ καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ διαταχθῇ μία γενικὴ ἀνάκρισις, ἡ ὁποία ν’ ἀποδείξῃ ἄν ἔλαβε χώραν ἤ ὄχι κατάχρησις.

§40Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε πληρεξούσιε, τὸ ἐξ Ἰαπωνίας θεῖον, ὅπερ ἐπρομηθεύθη ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου, ἐξετασθὲν ὑπὸ εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς δημοσίων ὑπαλλήλων εὑρέθη καλῆς ποιότητος, ἀλλ’ ἐνῷ κατὰ τὴν σύμβασιν ἔδει νὰ εἶναι τοῦτο κονιοποιημένον, ὡς εἶναι τὸ θεῖον πάντοτε, ἡ τότε Κυβέρνησις δυστυχῶς τὸ παρέλαβε, καίτοι περιεῖχε εἰς βώλους 18–20% καὶ τὸ ὁποῖον καθίστατο μὲν χρήσιμον, ἀλλ’ ἀκριβώτερον ἐν ταὐτῷ κατὰ πολὺ τοῦ ἄλλου κονιοποιημένου, ἕνεκα δὲ τοῦ λόγου τούτου προέκυψε μεγάλη ζημία εἰς τὸ Δημόσιον. Τὸ ὑπολειφθὲν δὲ ποσὸν ἐκ τούτου πέρυσι διέταξα ἀπὸ ἡμερῶν τὰς διαφόρους δημοσίας ἀρχάς, ὅπου ὑπῆρχε ποσότης τοιούτου, ὅπως τὸ ἐκθέσωσιν εἰς πλειοδοτικὴν δημοπρασίαν καὶ ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε συγκεντρωθεισῶν πληροφοριῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον προκύπτει ὅτι θὰ πωληθῇ μεγάλη ποσότης τοιούτου, πάντως ὅμως εἰς εὐτελῆ τιμήν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καλαντζάκος παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, ὅπως, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου 2475 τῆς 2 Σεπτεμβρίου 1920, ὁρισθῇ λιμὴν μεταναστεύσεως καὶ ὁ λιμὴν Καλαμῶν, μὴ στερξάσης τῆς τότε ὀλιγαρχίας εἰς τὴν σύστασιν τοιούτου ἐν Καλάμαις.

§42Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ὑπάρχει νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἔχουσιν ὁρισθῇ ὡς λιμένες μεταναστεύσεως ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς, τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τῶν Πατρῶν, ἀπαγορεύεται δὲ ἡ μετανάστευσις νὰ ἐκτελῆται δι’ ἄλλων λιμένων. Ὁ λιμὴν τῶν Καλαμῶν ὅμως εἶναι εἷς ἐκ τῶν λιμένων τῶν πλέον καταλλήλων, διὰ νὰ εἰσέλθωσιν τὰ ὑπερωκεάνεια ἵνα γίνηται ἡ μετανάστευσις ἐκεῖθεν, θὰ ἐξυπηρετήσῃ δὲ τὸ ἥμισυ σχεδὸν τῆς Πελοποννήσου. Κατὰ τὸν σχετικὸν νόμον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸ δικαίωμα διὰ Διατάγματος νὰ ὁρίσῃ λιμένας μεταναστεύσεως καὶ ἄλλους ἀπὸ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους προβλέπει ὁ σχετικὸς νόμος. Παρακαλῶ λοιπὸν αὐτόν, δυνάμει τοῦ νόμου, νὰ ἐκδώσῃ σχετικὸν Διάταγμα, ὅπως ὁ λιμὴν τῶν Καλαμῶν ὁρισθῇ λιμὴν μεταναστεύσεως. Τοῦτο θέλει εὐεργετήσει καὶ τὴν Μεσσηνίαν καὶ τοὺς ἀναχωροῦντας εἰς Ἀμερικήν.

§43Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Καὶ ἐγὼ συνηγορῶ.

§44Π. ΣΑΚΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπίσης συνηγορῶ.

§45Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα μετὰ ἐξαιρετικῆς εὐνοίας.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Λεβίδης παρακαλεῖ τοὺς κ.κ. ἁρμοδίους Ὑπουργούς, ἰδίᾳ δὲ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ καταθέσωσιν ἐνώπιον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως πίνακας ἐμφαίνοντας τὰ ἑξῆς: 1) Πόσοι ἀξιωματικοί, ὑπαξιωματικοὶ καὶ στρατιῶται καὶ ἐν γένει πολῖται ἀπὸ τοῦ 1917 ἔτους καὶ ἰδίᾳ κατὰ τὸ 1918 καὶ ἐφεξῆς κατεδικάσθησαν εἰς θάνατον ὑπὸ τῶν Στρατοδικείων τακτικῶν τε καὶ ἐκτάκτων, 2) Τὰ ὀνόματα αὐτῶν, τὸν βαθμὸν καὶ ἐπάγγελμα, 3) Πόσοι τούτων ἐτυφεκίσθησαν, 4) Τὴν ἡμερομηνίαν τῶν ἀποφάσεων καὶ τὸ ὄνομα τῶν Δικαστηρίων, 5) Τὰ ὀνόματα τῶν Στρατοδικῶν καὶ τῶν Βασιλικῶν Ἐπιτρόπων, ὡς καὶ τὸν βαθμὸν αὐτῶν, τῶν συγκροτησάντων τὰ δικαστήρια, 6) Τὴν ἡμερομηνίαν τῶν ἐκτελέσεων, 7) Τίνες τῶν τυφεκισθέντων, ἦσαν ἔγγαμοι καὶ τίνες εἶχον τέκνα καὶ πόσα κατὰ φῦλον. 8) Τὸν τόπον ἐν ᾧ ἐγένετο πᾶσα ἐκτέλεσις. 9) Βεβαιοῦται ὅτι καὶ ἄνευ ἀποφάσεων Στρατοδικείων κατεδικάσθησαν καὶ ἐτυφεκίσθησαν ὑπαξιωματικοὶ καὶ στρατιῶται. Καὶ τούτων, ἄν ἠδυνήθη νὰ μάθῃ ἡ Κυβέρνησις, νὰ καταθέσῃ πίνακα μετὰ τῶν ἀνωτέρω λεπτομερειῶν.

§47Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ζητῶ διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 81 αἰτήσεως, μόλις σήμερον τέλος πάντων κατώρθωσαν νὰ ἴδωσιν τὸ φῶς τῆς ἴσως συζητήσεως, δηλαδὴ παρῆλθον 5 μῆνες ἵνα φθάσῃ ἡ Συνέλευσις εἰς τὴν ἀναφορὰν 81 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἀναφορῶν. Ἡ αἴτησίς μου ἀπευθύνεται πρὸς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἐζήτουν δὲ ὡρισμένας πληροφορίας περὶ τῶν λαβόντων χώραν τυφεκισμῶν ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν, ὁπλιτῶν καὶ πολιτῶν κατὰ τὰς ἀπαισίας ἐκείνας ἡμέρας τοῦ παρελθόντος. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν ἔχω καὶ τόσην ἀνάγκην τῆς παροχῆς τῶν πληροφοριῶν ἵνα συζητήσω, διότι ἰσχυούσης τῆς τυραννίας εἶχον τολμήσει νὰ δημοσιεύσω πίνακα τῶν λαβόντων χώραν σχετικῶν περιστατικῶν, ἴσως μάλιστα ὁ πίναξ αὐτὸς συνετέλεσε διὰ νὰ χρησιμεύσῃ καὶ ὡς αἰτία τοῦ νὰ κρατηθῶ ὡς ὑπόδικος ἐπὶ ἕνα μῆνα ἐν ταῖς φυλακαῖς Ἀβέρωφ, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε σήμερον, βεβαίως, τὰ πράγματα φαίνονται ἤρεμα καὶ ὁμαλά, πιστεύομεν ὅτι ὑπάρχει κάποια λησμοσύνη περὶ τὰ τοιαῦτα. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ἀκριβῶς ὅτι πιθανὸν νὰ εὑρισκόμεθα, ἄν ὄχι πρὸ ἀμέσων, ἀλλὰ πρό τινος ἐνδεχομένου ἐκρήξεως ἡφαιστείου, τὸ ὁποῖον ἴσως δὲν ἀναμένομεν. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ ὁ ἔλεγχος τῶν λαβόντων χώραν, ἐφόσον αὐτὸς εἶναι σπουδαῖος καὶ οὐσιώδης. Τέλος πάντων ἄς λησμονήσω τοὺς παρελθόντας πέντε μῆνας, καθ’ οὕς παρεκάλεσα ἢ μᾶλλον ἱκέτευσα τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις τότε δὲν ἦτο Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα καταθέσωσι τοὺς πίνακας αὐτούς, διότι δὲν πρέπει νὰ νομισθῇ ὅτι ἐσβέσθη ἀπὸ τῆς μνήμης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἕν πρόσφατον παρελθόν. Ἐδῶ, κύριοι, ἔχω κατάλογον εἰς χεῖρας μου ἐνενήκοντα ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν, ὁπλιτῶν καὶ πολιτῶν τυφεκισθέντων, τῶν ὁποίων τὸ αἷμα βοᾷ ἐκδίκησιν, οἵτινες διὰ τῶν στρατιωτικῶν δικαστηρίων ἀπώλεσαν τὴν εὐτυχίαν αὐτῶν, ἥτις εἰσέτι δὲν ἀπεκατεστάθη. Ἐδῶ πρόκειται περὶ οἰκογενειῶν καταστραφεισῶν, ἐδῶ πρόκειται περὶ μιᾶς οἰκογενείας, τῆς ὁποίας ἡ κόρη ἐτρελλάθη, ὅπως πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀνέφερα εἰς τὴν Συνέλευσιν. Πρόκειται περὶ ἐγκλημάτων ἐναντίον θείου καὶ ἀνθρωπίνου νόμου. Θὰ βεβαιωθῇ ὅτι ὁ Κούνδουρος διὰ τῶν ποδῶν αὐτοῦ ἐλάκτιζε τὰ πτώματα τῶν τυφεκισθέντων. Θὰ ἀποδειχθῶσι τερατώδη πράγματα. Θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι τὸ Διάταγμα τοῦ 1861 «περὶ ἐκτελέσεως τῆς θανατικῆς ποινῆς τῶν στρατιωτῶν», τὸ ὁποῖον διαγράφει διὰ τρόπου τραγικοῦ τὸ πῶς ἐκτελεῖται ἡ ποινὴ ἡ θανατική, τὸ διάταγμα αὐτὸ κατεξευτελίσθη. Ἔθετον γονατιστοὺς τοὺς τυφεκιζομένους καὶ ἐπυροβόλουν αὐτοὺς ὡς ἀτίμους ἐκ τῶν ὄπισθεν, ἐν ᾧ τὸ Διάταγμα λέγει, ὅτι, ὁ καθ’ οὗ γίνεται ἡ ἐκτέλεσις, πρέπει νὰ ἵσταται ὄρθιος καὶ μόνον ἄν δέχεται, δύνανται νὰ τοῦ κλείσωσι τοὺς ὀφθαλμοὺς διὰ ρινομάκτρου. Ταῦτα πάντα παρεβιάσθησαν. Μὴ λησμονῶμεν τὰς τραγικὰς ἡμέρας ἐκείνας. Δὲν γνωρίζω ἄν σήμερον εἶναι ἡ κατάλληλος στιγμή, πιθανὸν νὰ μὴ εἶναι ἀλλ’ αἱ πληροφορίαι πρέπει νὰ εἶναι εἰς χεῖρας μας, διότι δὲν γνωρίζομεν τί μᾶς περιμένει αὔριον, δὲν γνωρίζομεν, ἐν τῇ παρελεύσει τοῦ χρόνου, ἄν τὰ στοιχεῖα ταῦτα θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνευρεθῶσι καὶ τότε θέλομεν τύχει τῆς κατηγορίας ἴσως ὅτι ὑπήρξαμεν συκοφάνται, ὅτι οὐδεὶς ἐτυφεκίσθη, ἤ ὅτι οὐδεὶς ἐτυφεκίσθη καθ’ ὅν τρόπον ἡμεῖς καταγγέλλομεν. Δὲν ἐπιθυμῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ μηκύνω τὸν λόγον. Νομίζω ὅτι ἡ παρέλευσις τῶν πέντε μηνῶν εἶναι ἀρκετὴ καὶ ἡ οὐσιώδης αὕτη αἴτησίς μου πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους κ. Ὑπουργούς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ ἐπὶ πλέον καὶ παρακαλῶ ὅπως τάχιστα προσκομισθῶσι τὰ αἰτούμενα ἔγγραφα. Δὲν θέλετε συζήτησιν; Πολὺ καλά, τὸ δέχομαι, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνῶνται νὰ φέρωσι τὰ στοιχεῖα ταῦτα, τῶν ὁποίων καὶ ἡ ἱστορία ἀκόμη τῶν τελευταίων ἐτῶν τῆς Ἑλλάδος ἔχει ἀνάγκην διὰ νὰ μελετήσῃ καὶ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην αὐτῆς. Δὲν θέλω, ἐπαναλαμβάνω, νὰ μηκύνω τὸν λόγον, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι οἱ ἀξιότιμοι κ.κ. Ὑπουργοὶ θέλουσι σπεύσει νὰ ἐκτελέσωσι τὰ παραπονηθέντα.

§48Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔχω ἤδη πρὸ πολλοῦ ζητήσῃ τὰς πληροφορίας, περὶ τῶν ὁποίων ὡμιλήσατε. Μέρος ἐξ αὐτῶν ἔχει συγκεντρωθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀλλὰ λείπουσι καὶ ἄλλαι. Ἔστειλα καὶ τηλεγραφικὴν ἐγκύκλιον, δι’ ἧς διατάσσω νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ὑποβολὴ τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν. Ἐλπίζω, λοιπόν, ὅτι τάχιστα θὰ δυνηθῶ νὰ τὰς ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§49Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὑποβάλατε ὅσας ἔχετε.

§50Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ κ. πληρεξούσιος εἶπεν ὅτι ἴσως βραδύτερον δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν τὰ στοιχεῖα. Πρέπει νὰ εἴπω ὅτι καὶ σήμερον ἀπαντῶμεν μεγάλας δυσχερείας, ἵνα συγκεντρώσωμεν τὰς πληροφορίας, διότι πολλαὶ δικογραφίαι οὐδὲ τώρα εὑρίσκονται. Πάντως ὅ,τι ἔχω συγκεντρωμένον, θὰ σπεύσω νὰ τὸ ὑποβάλω.

§51Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς μίαν τῶν τελευταίων συνεδριάσεων, ὅταν ἐγένετο συζήτησις περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, εἴχετε ἐπαγγελθῇ ὅτι θὰ ἐμελετᾶτε τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θὰ ἦτο δυνατὸν εἰς τὰ μέλη τῶν οἰκογενειῶν τῶν τυφεκισθέντων τούτων νὰ δοθῇ τὸ πλεονέκτημα τῆς ἀναγωγῆς εἰς τὴν βʹ σειρὰν τῆς ἐφεδρείας, τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τοὺς ἀδελφοὺς τῶν ἐν πολέμῳ πεσόντων.

§52Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ γίνεται ἡ σχετικὴ μελέτη ἐν τῇ ἁρμοδίᾳ ὑπηρεσίᾳ.

§53Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ γίνῃ πρὶν πάρουν δρόμον.

§54Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι λεπτότατον τὸ ζήτημα καὶ πρέπει νὰ κανονισθῇ μετὰ πολλῆς προσοχῆς.

§55Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ζήτημα διαθέσεως εἶναι.

§56Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ καλὴ διάθεσις ὑπάρχει.

§57Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς σᾶς ὑπάρχει.

§58Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ τὸν φάκελον τοῦ δολοφονηθέντος ἐν τῇ Μονῇ Σιταλίου δυστυχοῦς νέου Κατσούλη ἔξωθεν τῶν Σερβίων, ὅπου διεπράχθη ἡ μᾶλλον κακοῦργος καὶ ἄτιμος δολοφονία.

§59Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Παρακαλῶ μίαν στιγμήν. Ἐπαναλαμβάνω τὸν λόγον διὰ νὰ καταστήσω ἔτι αἰσθητοτέραν τὴν ἀνάγκην τῆς ταχίστης προσκομιδῆς τῶν πληροφοριῶν, διότι δὲν εἶναι μόνον ἡ περιέργεια νὰ μάθωμεν πόσοι ἐφονεύθησαν, θὰ ληφθῶσι καὶ μέτρα περὶ τῶν φονευθέντων, θὰ ληφθῶσι καὶ μέτρα περὶ τῆς μνήμης αὐτῶν, διότι αὐτοὶ σήμερον ἐν τοῖς ἐγγράφοις τοῖς ἐπισήμοις τοῦ Κράτους ἔχουν ἀπολέσει τὴν τιμὴν αὐτῶν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ μέτρου νομοθετικοῦ, τίνι τρόπῳ θὰ ἀποκατασταθῇ ἡ κατὰ τὰ τότε κείμενα ἀπολεσθεῖσα τιμὴ τῶν ἀνδρῶν αὐτῶν. Ἐκτὸς τούτου πρόκειται καὶ περὶ τῆς κατὰ τὸ δυνατὸν τιμωρίας τῶν φονέων. Τίνες εἶναι οἱ φονεῖς; Βεβαίως δὲν εἶναι οἱ στρατιῶται οἱ ἐκτελέσαντες τὴν διαταγήν, ἴσως οὔτε καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ παραστάντες. Φονεῖς εἶναι ἐκεῖνοι οἱ στρατοδίκαι, οἱ ὁποῖοι κατεδίκασαν. Φονεῖς εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔθεσαν τοὺς στρατοδίκας νὰ καταδικάσωσιν αὐτοὺς τοὺς ἄνδρας. Ἴσως θὰ εἶναι ἀνάγκη καί τινος παραδείγματος δεδομένου παρὰ τοῦ Ἔθνους. Ἴσως θὰ εἶναι ἀνάγκη εἰς περιφανὲς μέρος τῆς πρωτευούσης νὰ ὑψωθῇ στήλη καλλιμάρμαρος, ἐφ’ ἧς κατὰ σειρὰν ἱεραρχίας νὰ ἀναγραφῶσι τὰ ὀνόματα τῶν ἀξιωματικῶν τῶν τυφεκισθέντων, τῶν ὑπαξιωματικῶν, τῶν στρατιωτῶν τῶν πολιτῶν. Καὶ ἡ στήλη αὕτη πρέπει νὰ ὑψωθῇ εἰς περιφανέστατον μέρος τῆς πόλεως, εἰς μνήμην τοῦ γενομένου κακουργήματος καὶ εἰς παράδειγμα τῶν μελλουσῶν γενεῶν. Ἐὰν ταῦτα δὲν γίνωσιν ἑτοιμασθῆτε, κύριε Πρόεδρε, εἰς ἐπανάληψιν παρομοίων σκηνῶν καὶ κακουργημάτων. Ἴσως ἀκόμη φοβοῦνται, διότι εἶναι νωπὴ ἡ ἐξέγερσις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ ρίψατε τὸ βλέμμα εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν τὶ γίνεται, ρίψατε τὸ βλέμμα ἀλλαχοῦ. Δὲν θέλω νὰ καταγγείλω γεγονότα καὶ πράξεις τελουμένας. Ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει ὅλα τὰ τεκταινόμενα, γνωρίζει τοὺς πλόας τοὺς ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν γινομένους, γνωρίζει τὰ σκευωρούμενα καὶ κατεργαζόμενα. Πρέπει νὰ διατηρήσωμεν ἀκμαῖον τὸ φρόνημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν πρέπει νὰ πιστεύσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι ἐπλανήθη εἰς τὸ γενόμενον καὶ ὅτι εἶναι εὔκολος ἡ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπάνοδος αὐτῶν τῶν τεράτων. Ἀναγνώσατε τὸν ἡμερήσιον τύπον διὰ νὰ πεισθῆτε ὅτι ἀναμένουσι τὸν Μεσσίαν θᾶττον ἢ βράδιον. Ἐξέλθετε εἰς τὴν πόλιν, ἐπισκευθῆτε τὰ ξενοδοχεῖα καὶ καφενεῖα διὰ νὰ ἴδητε μετὰ τίνος κόμπου κομπάζουσιν οἱ ἀπαίσιοι ἐργάται ἐκείνων τῶν σκηνῶν. Ἀκόμη χθὲς καὶ προχθὲς ἐμυκτήριζον ἄνδρας ἐπιφανεῖς τῆς Συνελεύσεως διὰ τὸ παρελθὸν αὐτῶν καὶ ὠνόμαζον αὐτοὺς αὐτοὶ οἱ κύριοι «βρυκόλακες». Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, κύριε Πρόεδρε, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀμυνθῶμεν κατ’ αὐτῆς τῆς καταστάσεως καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ὄπισθεν ἡμῶν ἐμπεπνευσμένον ἔτι τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐφ’ ὅσον δεικνυόμεθα νωχελεῖς, δὲν θέλω νὰ εἴπω δειλοί, ἀπέναντι τοῦ παρελθόντος. Πατάξατε τὸν ὄφιν κατὰ τῆς κεφαλῆς, ὄχι εἰς τὴν οὐρὰν, ἀλλ’ ἡμεῖς οὔτε εἰς τὴν κεφαλὴν τὸν πατάσσομεν οὔτε εἰς τὴν οὐρὰν καὶ δι’ αὐτὸ παριστάμεθα ὡς κατηγορούμενοι καθ’ ἑκάστην, ἐν ᾧ ἔπρεπε νὰ εἴμεθα ὑψηλοὶ καὶ ὑπερήφανοι κατήγοροι.

§60Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ ἐγὼ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως διατάξῃ ἐσπευσμένως τὴν Εἰσαγγελίαν Σάμου νὰ παράσχῃ πληροφορίας περὶ ἑνὸς χωρίου πυρποληθέντος κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως τῆς Θεσσαλονίκης, τοῦ χωρίου Μελᾶ, διότι ἐκ τῆς πυρπολήσεως αὐτοῦ τοῦ χωρίου ἐφονεύθησαν ἀνάνδρως καὶ ἐκ τῶν ὄπισθεν 15 ἄνθρωποι, ἐκ τῶν ὁποίων εἷς ἱερεὺς καὶ δύο ἔγκυοι γυναῖκες. Παρακαλῶ νὰ κατατεθῇ ὀνομαστικῶς κατάλογος καὶ ὅλα τὰ σχετιζόμενα πρὸς αὐτό.

§61Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ μοῦ δώσητε ἕν σημείωμα.

§62Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις;

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γενίκευσις συζητήσεως ἐπὶ ἀναφορᾶς δὲν ἐπιτρέπεται. Ὁ κ. Κ. Λυκουρέζος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§64Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τηρήσῃ ἀκριβῆ σημείωσιν, ὅπως ζητήσῃ ἀπὸ τὰς Καλάμας ἔκθεσιν περὶ τῆς δολοφονίας τοῦ δικηγόρου Λυκούργου Φλέσσα. Ὁ Λυκοῦργος Φλέσσας εἶναι τὸ πρῶτον θῦμα μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ πρώην καθεστῶτος. Ἡ περιγραφὴ τῶν λεπτομερειῶν τῆς ἀγρίας ταύτης δολοφονίας δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ προκαλέσῃ τὴν ἄκραν ἀγανάκτησιν τῆς Συνελεύσεως. Δυστυχῶς ἡ δικογραφία δὲν ὑπάρχει.

§65Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πῶς θὰ εὕρω τὰ στοιχεῖα;

§66Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Νὰ ζητήσητε ἔκθεσιν ἀπὸ τὰς στρατιωτικὰς ἀρχάς, Καλαμῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦσαν εἰς θέσιν νὰ σᾶς πληροφορήσουν. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ πληροφορήσητε ἐὰν εἶναι ἀκριβὴς μία πληροφορία, τὴν ὁποίαν ἔλαβον, ὅτι ὁ υἱὸς τοῦ κ. Ρωμάνου, ἔφεδρος ἀξιωματικός, διατελεῖ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Ἁρμοστείας τῆς Σμύρνης καὶ δὴ εἰς τὸ κρυπτογραφικὸν λεξικόν.

§67Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ υἱὸς τοῦ κ. Ρωμάνου δὲν εἶνε ἔφεδρος ἀξιωματικός, εἶνε ὁπλίτης γνωρίζω δὲ ἐπίσης ὅτι δὲν εἶναι εἰς τὴν κρυπτογραφικὴν ὑπηρεσίαν. Καθὼς ἤκουσα εἶναι εἰς ἕν τῶν γραφείων, εἰς τὸ Γενικὸν Στρατηγεῖον.

§68ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Εἰς τὸ Μέτωπον νὰ ὑπάγῃ.

§69Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ ἐγὼ χθὲς ἐπληροφορήθην τοῦτο. Σήμερον δὲ τὴν πρωΐαν ἐτηλεγράφησα εἰς τὸν ἀρχιστράτηγον μεταδίδων τὴν πληροφορίαν ταύτην καὶ διατάσσων, ἐν ᾗ περιπτώσει τὰ ἀναφερόμενα εἶναι ἀκριβῆ, νὰ διαταχθῇ ὁ στρατιώτης αὐτὸς νὰ μεταβῇ ἀμέσως εἰς τὸ Μέτωπον.

§70Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ὄχι εἰς τὸ Μέτωπον.

§71Γ. ΠΩΠ. Καθ’ ὅν τρόπον διατυπώνομεν τοῦτο, σημαίνει ὅτι ἡ ἀποστολὴ εἰς τὸ Μέτωπον εἶναι καταδίκη.

§72Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ὄχι εἰς τὸ Μέτωπον, διότι ἐκεῖ εἶναι παιγνίδι, εἰς τὰς φυλακὰς νὰ ὑπάγῃ.

§73Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Περὶ τοῦ φόνου τοῦ μακαρίτου Λ. Φλέσσα ὀφείλω νὰ δώσω ὀλίγας πληροφορίας, διότι ἀκριβῶς εἰς τὸ κατασχετήριον ἐκεῖνο περιελαμβανόμην καὶ ἐγώ. Ἡ ὑπόθεσις ἡ σχετικὴ εὑρίσκεται εἰς τὸ Βʹ Στρατοδικεῖον Πατρῶν. Δύνασθε ἐκεῖθεν νὰ ζητήσητε τὴν δικογραφίαν, διότι ἤμην καὶ ἐγὼ συγκατηγορούμενος.

§74Π. ΣΑΚΚΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ζητήσω τὴν πληροφορίαν, ἐὰν ὁ κύριος ἀρχηγὸς τῆς ὁμάδος ἐκείνης τῆς δολοφονικῆς εὑρίσκεται ἐν ὑπηρεσίᾳ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν ἀκόμη.

§75Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Εἶναι ὁ λοχαγὸς Λεοντογιαννάκης.

§76Π. ΣΑΚΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Συνέλευσιν περὶ αὐτοῦ.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§78Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καθ’ ἥν στιγμὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει ἀξιωματικοὶ ἀνώτεροι, φυγάδες τοῦ κέντρου, φυγάδες τοῦ Μετώπου, βυσσοδομοῦν, ἐπεμβαίνουν εἰς τὰ τοῦ Πατριαρχείου, καθαιροῦν ἱεράρχας, οἱ ὁποῖοι ἐμνημόνευσαν τὸ ὄνομα τοῦ Βασιλέως, ἀπειλοῦν ἱεράρχας, διότι δὲν τίθενται ὑπὸ τὰς διαταγὰς αὐτῶν, ἐμποδίζουν τὴν στρατολογίαν, ἐμποδίζουν τὴν προσέλευσιν ἐθελοντῶν, ἡμεῖς ἐνταῦθα θέτομεν εἰς διαθεσιμότητα αὐτοὺς τοὺς φυγάδας. Ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω διατὶ τοιαύτη ἐπιείκεια δεικνύεται ἀπέναντι ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ κληθοῦν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, καὶ ἐὰν δὲν προσήρχοντο, νὰ ἐνηργοῦντο κατ’ αὐτῶν αἱ ἀνακρίσεις καὶ νὰ ἐκηρύσσοντο λιποτάκται. Πλὴν τούτων ὑπάρχουσι δυστυχῶς καὶ ἐνέργειαι πολιτῶν. Τὶ ἐπὶ τούτων ἐνεργεῖ ἡ ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἁρμοστεία καὶ οἱ ἐντεῦθεν σταλέντες πολιτικοὶ καὶ στρατιωτικοὶ ὑπάλληλοι;

§79Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Συγγευματίζουν.

§80Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ τονίσω ὅτι εἰς ὡρισμένας περιστάσεις ἐπιβάλλονται ὡρισμένα προληπτικὰ μέτρα, ὅτι ἡ εὐγένεια καὶ ἡ ἀδυναμία τοῦ 1916 δὲν πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ, διότι εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα. Ὑπέχομεν ὅλοι εὐθύνην ἀπέναντι ἑνὸς λαοῦ ὁ ὁποῖος ἐδημιούργησε μίαν κατάστασιν, καὶ εἶναι ἀποφασισμένος νὰ στερεώσῃ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει ταῦτα, διότι ἡ εὐθύνη αὐτῆς εἶνε μεγίστη ὡς πρὸς τοῦτο. Ὀφείλει ἐγκαίρως καὶ μετὰ θάρρους καὶ ἀποφασιστικότητος νὰ λάβῃ τὰ ἀπαραίτητα καὶ ἀναγκαῖα μέτρα διὰ τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει κατάστασιν. Ἐλπίζω ὅτι οὐδεὶς ἐνταῦθα ἔχει ἀντίρρησιν ἐπὶ τούτων διότι τὰ μέτρα αὐτὰ πρέπει νὰ ληφθῶσι ταχέως, καθόσον ἀπειλεῖται, ὡς εἶναι γνωστόν, νὰ γίνῃ σοβαρὰ ἐνέργεια ἐν Κωνσταντινουπόλει. Δὲν λέγω ὅτι δύνανται νὰ φθάσωσι εἰς ὡρισμένον τι ἀποτέλεσμα, παρῆλθον αἱ περιστάσεις ἐκεῖναι, κατὰ τὰς ὁποίας ἠδύναντο νὰ βασισθῶσιν ἐπὶ οἱουδήποτε ἐκτὸς τῆς χώρας ταύτης, ἀλλὰ δημιουργεῖται ἡ ἐντύπωσις ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, καὶ ὁ ἐπιρρεασμός, τὸν ὁποῖον ὑφίστανται αἱ ἐθνικαὶ ἡμῶν ὑποθέσεις, εἶναι σημαντικὸς ἐκ τῆς ἐνεργείας τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει.

§81Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Καίτοι ἐκ τοῦ προχείρου ἐρωτῶμαι, ἐν τούτοις δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἀποδίδεται εἰς τὰς ἐνεργείας τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει φυγάδων μεγαλυτέρα σπουδαιότης ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐνέχουσι, διότι αἱ προσπάθειαί τους πρόκειται ν’ ἀπολήξωσιν εἰς τὸ μηδέν.

§82Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἀνεγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι οἱ κύριοι αὐτοὶ ἐμποδίζουν 6.300 Ἕλληνας νὰ ἔλθουν εἰς τὸν στρατόν. Εἶνε ἀκριβὲς αὐτό;

§83Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καίτοι ἀνεγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἐν τούτοις δὲν ὑπάρχει καμμία περὶ τούτου ἐπίσημος πληροφορία.

§84Α. ΣΟΥΛΙΩΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Μετὰ χαρᾶς ἤκουσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν βεβαιοῦντα ὅτι ὅλαι αἱ ἐνέργειαι τῶν ἐκεῖ ἀξιωματικῶν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ τὸ νὰ καταλήξωσιν εἰς τὸ μηδέν. Λαμβάνω ὑπὸ σημείωσιν τοῦτο.

§85Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ὁ ἀντιστράτηγος Ἰωάννου ποῦ ὑπηρετεῖ;

§86Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι εἰς αὐτεπάγγελτον διαθεσιμότητα, ἄρα δὲν ὑπηρετεῖ.

§87Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἀπὸ προχθές;

§88Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν μὲ ἠρωτήσατε ποῦ ὑπηρέτει, ἀλλὰ ποῦ ὑπηρετεῖ.

§89Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Δύνασθε νὰ μὲ πληροφορήσητε ποῦ ἐκοινοποιήσατε τὴν αὐτεπάγγελτον διαθεσιμότητα;

§90Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἢ μᾶλλον ποῦ θὰ τοῦ τὴν κοινοποιήσω.

§91Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου νὰ ἀπαντήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον Ἀττικοβοιωτίας δι’ ὅσα εἶπεν ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει Ὑπάτην Ἁρμοστίαν καὶ τὰς ἐκεῖ πολιτικὰς ἀρχάς, μεμφόμενος οὕτω πιθανῶς καὶ τῆς προϊσταμένης αὐτῶν ἀρχῆς διὰ τὴν δῆθεν χαλαρὰν αὐτῶν ἐνέργειαν κατὰ τῶν εἰς Κωνσταντινούπολιν καταφυγόντων εὐαρίθμων ἀξιωματικῶν. Ὅ,τι ἔπρεπε νὰ ἐνεργηθῇ κατὰ τῶν τελουμένων ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν περὶ ὧν ὁ λόγος ἐν τῇ Συνελεύσει ταύτῃ τῇ στιγμῇ, ἐνεργήθη προσηκόντως, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν συνθηκῶν ὑφ’ ἃς τελοῦνται τὰ ἐκτεθέντα ἔκτροπα καὶ τοῦ τόπου εἰς ὃν κατέφυγον οὗτοι. Ἀλλ’ ἐπιτραπήτω μοι νὰ συστήσω, ὅπως μὴ ἀποδίδηται σημασία εἰς τὰς ἐνεργείας των. Ἕτερον εἶναι τὸ θέμα ἄν εἶναι ἢ οὐχὶ τιμωρητέοι καὶ ποία εἶναι ἡ τιμωρία ἥν οἱ νόμοι ἐπιβάλλουσι κατὰ τῶν τοιαῦτα διαπραττόντων. Ἐπὶ τούτου ἕτερος ἀξιότιμος συνάδελφος εἶναι ἁρμόδιος νὰ ἀπαντήσῃ. Ἀλλ’ ἐπιμένω εἰς τὴν γνώμην ὅτι ἀποδίδεται σημασία πολλή, ἄνευ ἀποχρῶντος λόγου, εἰς τὴν δρᾶσίν των ἥτις ἐκ τῆς φυσικῆς ἐξελίξεως τῶν γεγονότων δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἀπολήξῃ μοιραίως ἐκεῖ ὅπου καταλήγουσιν συνήθως καὶ κατ’ ἀνάγκην ἐνέργειαι συγκρουόμεναι πρὸς τὴν ἀπροσμάχητον δύναμιν τῶν πραγμάτων.

§92Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἀπορῶ, κύριοι πῶς ἐνῷ ἐτιμωρήθη εἷς ναύαρχος, ὁ κ. Δούσμανης, διὰ ζήτημα πειθαρχικόν, παραμένει εἰσέτι ἀτιμώρητος ὁ στρατηγὸς Ἰωάννου, τοῦ ὁποίου ὅσον καὶ ἄν ἀναγνωρίζω τὰς προτέρας ὑπηρεσίας δὲν δύναμαι νὰ ἐπιδοκιμάσω τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν ἤδη τηρεῖ.

§93Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ θέμα τοῦ ὁποίου κατήρξατο ὁ κ. Λεβίδης εἶναι μέγα καὶ δικαίως ἔλαβε τοιαύτην ἔκτασιν ἡ συζήτησις. Ἀλλὰ μεταξὺ τῆς σοβαρότητος τοῦ θέματος καὶ τῶν κινδύνων, οὓς ὑπηνίχθησαν οἱ ὁμιλήσαντες διὰ τὴν Πατρίδα, ὡς ὑπάρχοντας, ὑπὸ ἐχθρῶν τῆς Ἑλλήνων, εἴτε ἔσω εἴτε ἔξω τοῦ τόπου, ὑπάρχει χάος. Ἂς ἡσυχάσωσιν οἱ ἀνησυχοῦντες ἀπέναντι οἱουδήποτε κινδύνου, ὅθεν δήποτε προερχομένου. Ἀγρυπνεῖ μία ὑπερτάτη δύναμις, ἀγρυπνεῖ ἡ φάλαγξ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀπέναντι τοῦ ὁποίου θραύεται πᾶσα φανερὰ ἢ ὕπουλος ἐνέργεια παντὸς ἀπάτριδος, ἅς μὴ γίνωνται δὲ ὁμιλίαι ἐν τῇ Βουλῇ ἄστοχοι δυνάμεναι νὰ γεννήσωσιν ἀνησυχίαν, οὐχὶ ὅμως δέος, καὶ εἰς τὸν ἔσχατον Ἕλληνα. Ὁ λαὸς ἀγρυπνεῖ καὶ ἀποδείξας τὴν ἀπόφασίν του διὰ τῶν νομίμων σφαιριδίων τῆς 1ης καὶ τῆς 22ας Νοεμβρίου εἶναι ἕτοιμος, ἡνωμένος, ἀποφασισμένος, ν’ ἀπαντήσῃ, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη–ἀλλὰ δὲν θὰ ὑπάρξῃ– καὶ δι’ ἄλλων σφαιριδίων. Οἱ κίνδυνοι, κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν προέρχονται οὐδὲ ἐκ Κωνσταντινουπόλεως οὐδὲ ἄλλοθεν. Ἄλλοι εἶναι οἱ κίνδυνοι οἱ κίνδυνοι, ἐὰν δὲ λειτουργήσῃ ἐγκαίρως ὁ νόμος, ἡ δικαιοσύνη, οὐχὶ ἐκδίκησις, κατὰ τῶν ὑπευθύνων, διὰ τοὺς ἐκτραγωδουμένους τυφεκισμοὺς καὶ παντοίας κακουργίας. Καὶ εἶναι καιρὸς ἐκεῖνοι οἵτινες εἶναι Ὑπουργοὶ καὶ ἐκπροσωποῦσι λαὸν καὶ Ἐθνοσυνέλευσιν νὰ δώσωσι τὸ σύνθημα νὰ κινηθῇ εἰς λειτουργίαν ἡ Δικαιοσύνη. Διότι, ἐὰν τοῦτο δὲν γίνῃ, ἰδοὺ ὁ κίνδυνος. Θὰ ἐκφύγῃ ἡ Δικαιοσύνη ἐκ τῶν χειρῶν σας καὶ θ’ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον ὁ ἀγρυπνῶν καὶ δυσφορῶν λαός. (Χειροκροτήματα).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Στεφανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§95Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔπρεπε νὰ καταστῇ γνωστὸν ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν ἠσχολήθη τὴν ἡμέραν ἐκείνην μεγάλως περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι λιποτακτήσαντες ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ ἐντίμου Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ἠθέλησαν νὰ δημιουργήσωσι πράγματα εἰς τὴν Πατρίδα. Πρέπει νὰ γίνῃ τοῖς πᾶσι γνωστὸν ὅτι οὔτε εἷς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἶχε καὶ πόρρωθεν τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ Πατρὶς ἡμῶν ἡ ἐλευθέρα, τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διατρέχει καὶ τὸν ἐλάχιστον κίνδυνον ἀπὸ τὰ ὀντάρια ταῦτα, τὰ ὁποῖα οὐδεὶς ποτὲ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει. Μᾶλλον, ἐὰν ἐγένετο λόγος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἔδει, κατ’ ἐμὴν γνώμην, νὰ γίνῃ λόγος, ἀλλ’ ὄχι ὡς περὶ ἀνθρώπων, λόγῳ τῶν ὁποίων διατρέχει κίνδυνόν τινα ἡ Πατρίς, ἀλλ’ ὡς περὶ ἐγκληματιῶν, ὅπως ἡ Πολιτεία, ἡ δικαιοσύνη, καὶ πολλάκις τὸ Σῶμα αὐτὸ τὸ κυρίαρχον, ἡ οἱαδήποτε Βουλή, ἐπιλαμβάνεται ὑποθέσεώς τινος δικαστικῆς οἱασδήποτε καὶ γίνεται ἐν αὐτῇ λόγος. Ὅπως ἡ διάπραξις οἱουδήποτε ἐγκλήματος, ἐξερχομένου τοῦ κύκλου τῆς δικαιοδοσίας τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, τυγχάνει καὶ τῆς ἀσχολίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, οὕτω πως καὶ ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, πρέπει νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Κυβέρνησις περὶ αὐτῶν ὡς ἐγκληματιῶν, περὶ αὐτῶν ὡς λιποτακτησάντων ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, περὶ αὐτῶν ὡς ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος, ὡς πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος. Εἰς οὐδένα ἐμπνέει καὶ πόρρωθεν τὴν ἐλαχίστην ἀνησυχίαν ἡ ἐκεῖ κατάστασις, καὶ πρέπει νὰ τονισθῇ τοῦτο καὶ εἶνε ἐπάναγκες νὰ τονισθῇ. Ἀλλὰ πρέπει καὶ ἡ Κυβέρνησις μετ’ ἀδιαπτώτου προσοχῆς νὰ παρακολουθῇ τὴν κίνησιν τῶν ἐγκληματιῶν αὐτῶν καὶ πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διαγράφῃ τούτους τοῦ στελέχους τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ἀναμφισβητήτως προσάπτουσιν ἕν στῖγμα.

§96Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, ὀλίγας λέξεις.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§98Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Ὅλοι γνωρίζομεν ποία εἶναι ἡ ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως νὰ διαγράψῃ ἐκ τῶν στελεχῶν τοῦ Στρατοῦ πάντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν τὰς θέσεις των. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἄλλη ποινή, εἴτε ἀργίας, εἴτε ἀποτάξεως, ἡ ὁποία εἶναι δι’ αὐτοὺς ἁρμόζουσα. Ὀφείλουσι νὰ διαγραφῶσιν ἐκ τῆς δυνάμεως τοῦ Στρατοῦ διαγραφέντες δὲ ἅπαξ εἶναι ὡσανεὶ μὴ ὑπῆρξαν ποτέ, εἴτε ἀντιστράτηγοι, εἴτε ὑποστράτηγοι, εἴτε ἄλλοι ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ ἑπομένως ἡ διαγραφὴ αὐτῶν πρέπει νὰ δημοσιευθῇ διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως. Δημοσιεύεται Δελτίον, ἐν τῷ ὁποίῳ δημοσιεύονται τὰ ὀνόματα τῶν ἀποβιούντων ἀξιωματικῶν. Ἐν τῇ αὐτῇ καταστάσει πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ περιλάβῃ καὶ τοὺς διαγραφέντας, διότι αὐτοὶ ἔπρεπεν ἤδη νὰ ἔχωσι διαγραφῇ, εἶναι δὲ ἀδιάφορον ἄν ἔχωσι βαθμὸν ἀντιστρατήγου ἢ ὑποστρατήγου, κανένα βαθμὸν δὲν ἠμποροῦν νὰ ἔχουν. Πᾶς δημόσιος ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος ἐγκαταλείπει τὴν θέσιν του, κατὰ τὸν λογιστικὸν νόμον, μὴ προσφέρων ὑπηρεσίαν δὲν λαμβάνει μισθόν, οὐδὲ ἐλάσσονα, οὐδὲ μείζονα μισθὸν δύναται νὰ λάβῃ, οὐδὲ δύναται νὰ φέρῃ τὸν τίτλον τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου. Αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ (Χειροκροτήματα).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Μητσόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§100Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἕξ μῆνες παρῆλθον ἀφ’ ἧς τὸ ζήτημα ἀφ’ ἑαυτοῦ ἐτίθετο ἐν τῷ Ἑλληνικῷ κόσμῳ, ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει, περὶ τοῦ ἂν ἐπαρκὴς ὑπάρχῃ δικαιοσύνη ἐν Ἑλλάδι διὰ νὰ τιμωρῇ τοὺς κακούργους, διὰ νὰ τιμωρῇ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἡ λαϊκὴ ψῆφος ἀπεκάλεσε πολλάκις καὶ δολοφόνους καὶ φονιάδες καὶ λησταποδόχους καὶ ληστοσυμμορίτας, καὶ ἀπὸ ἕξ μηνῶν ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ ἀπομακρύνεται ἡ ἐλπὶς τῆς συζητήσεως αὐτῆς, ὅταν σήμερον μοιραίως διὰ τοῦ πατριωτισμοῦ τοῦ κ. συναδέλφου ἐξ Ἀττικοβοιωτίας, εἰς τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν χάριτας, ἡ συζήτησις αὕτη ἦλθεν. Ἐγὼ προκαλῶ οἱονδήποτε ἐξ ὑμῶν καὶ οἱονδήποτε ἄλλον νὰ μοὶ εἴπῃ ἄν θὰ ἐσκέπτετο ποτὲ ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο παρέλκει καὶ ὅτι θὰ ἠδύνατο ποτέ νὰ τεθῇ φραγμὸς εἰς τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἕκαστος ἔχει ἐνταῦθα, νὰ ὁμιλήσῃ ἐν εἰλικρινείᾳ δι’ ὁσωνδήποτε μακρῶν καὶ δι’ ὅσων δήποτε σκληρῶν λόγων, ἀλλὰ δικαίων. Ἐρωτῶ, κύριοι, ὑπάρχει πραγματικῶς Δικαιοσύνη εἰς αὐτὸν τὸν τόπον; Ὄταν ὁ Montesquieu ἐν τῇ μεγαλοφυΐᾳ αὑτοῦ, ἠθέλησε νὰ δώσῃ εἰκόνα τινὰ τῆς ποιότητος τῶν λαῶν καὶ τῶν κρατῶν, εἶπε: «Ταξειδεύεται, κύριοι, εἰς χώρας ἀγνώστους, εἰς ἠπείρους ἀγνώστους, θέλετε εἰς μίαν στιγμὴν νὰ λάβετε ἐντύπωσιν τῆς ποιότητος τῶν μερῶν, τὰ ὁποῖα ἐπισκέπτεσθε; Ἐξετάσατε ἕν καὶ μόνον πρᾶγμα: ποία εἶναι ἡ Δικαιοσύνη τοῦ τόπου αὐτοῦ καὶ τὰ περαιτέρω θὰ τὰ ἐννοήσητε εὐκόλως». Δὲν θὰ προεκάλουν τὸν ἀναγνώστην τοῦ Montesquieu νὰ διασχίσῃ τὴν Ἑλλάδα οὐχὶ κατὰ τὰ ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα ἐτυφεκίζοντο οἱ Ἕλληνες, ἀλλὰ κατὰ τὴν περίοδον τῶν ἕξ μηνῶν, κατὰ τοὺς ὁποίους ἐπανῆλθεν ἡ πλημμύρα, ἡ παλίρροια τῶν ὑδάτων τῆς Δικαιοσύνης. Ἤθελεν οὗτος εὑρεθῇ πρὸ αὐτοῦ τοῦ θεάματος, ὅτι οὐδεὶς ἐν Ἑλλάδι εἶναι δυνατὸν νὰ τιμωρηθῇ, οὐδὲ ὁ πταίστης, οὐδὲ ὁ πταίσας, οὐδὲ ἐκεῖνος ἀκόμη, ὁ ὁποῖος ἐξακολουθεῖ νὰ πταίῃ. Ὄλαι αἱ ὑπηρεσίαι τῆς Ἑλλάδος, κύριοι, εἶναι πταίστριαι ἀκόμη καὶ σήμερον, εὑρίσκονται ἀκόμη καὶ σήμερον εἰς τὰς χεῖρας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἕως χθὲς ἐκακούργουν ἐν ὀνόματι τῶν τυράννων. (Χειροκροτήματα). Καὶ δὲν ἔχετε τὸ σθένος, κύριοι, νὰ ζητήσητε τὴν λῆξιν αὐτοῦ τοῦ οἰκτροῦ φαινομένου, ὅτι σήμερον ἀκόμη διεπόμεθα, εἴτε θέλετε νὰ τὸ ἀναγνωρίσητε, εἴτε δὲν θέλετε, ὑπὸ τῆς χειρὸς τοῦ Βενιζέλου, διεπόμεθα ὅπως εἰς τὸν Καραγκιόζ–μπερντέν, ὅπου ὄπισθεν τῆς ὀθόνης ὁ ἀόρατος ταχυδακτυλουργὸς διευθύνει διὰ τῶν χειρῶν του τὰς σκιάς, αἱ ὁποῖαι προκαλοῦν ἄλλοτε τὸν γέλωτα καὶ ἄλλοτε τὸν οἶκτον. Καὶ οἰκτείρω τὴν κατάστασιν αὐτήν, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἕνεκα ἐλλείψεως σθένους. Πρέπει νὰ λήξῃ ἐπὶ τέλους τὸ ἀνόσιον αὐτὸ θέαμα καὶ νὰ ἱκανοποιηθῇ τὸ αἴσθημα τῆς δικαιοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κύριοι, μὴ ἀπατᾶσθε· εἶναι ἡ ἐξωτερικὴ κατάστασις καὶ μόνον αὐτή, ἡ ὁποία δὲν μὲ ἀφίνει, ἀντὶ νὰ ἔρχωμαι ἐν μέσῳ ὑμῶν νὰ ταράσσω τὰς ἀκοὰς ὑμῶν, νὰ τεθῶ ἐπὶ κεφαλῆς ἐκείνων τῶν ἀνθρώπων τῶν ἔξω διὰ νὰ σαρώσω ὅλην τὴν ἀηδίαν, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ ὑπάρχουσα ἀκόμη εἰς τὰ δημόσια γραφεῖα, (Χειροκροτήματα), ἀφοῦ οἱ κυβερνῶντες δὲν ἔχετε τὸ θάρρος νὰ ἱκανοποιήσητε τὸ αἴσθημα τῆς δικαιοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι δὲν ὑπάρχει ἐδῶ παρὰ μιὰ σαπρὰ δικαιοσύνη. Ἔχετε τὴν ἰδέαν ὅτι τὰ ἀδικήματα τὰ πολιτικὰ δὲν τὰ τιμωρεῖ ἡ πολιτικὴ δικαιοσύνη, ἀλλὰ τὰ τιμωρεῖ ἡ ἱστορία. Δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ μὲ διαψεύσῃ κανεὶς ἐὰν διαβεβαιώσω διὰ τοῦ κατηγορηματικωτέρου τρόπου, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα, ἡ ὁποία πρυτανεύει ἐν τοῖς στήθεσι τῆς Κυβερνήσεως σήμερον καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐπετύχαμεν ἡμεῖς οἱ ἄλλοι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀδιακόπως καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει μετ’ ἀδημονίας ἐπιζητοῦμεν. Ὄχι, κύριοι, τὰ ἐγκλήματα τὰ πολιτικὰ δὲν τὰ τιμωρεῖ ἡ ἱστορία. Εἶμαι καὶ ἐγὼ πολιτικός, τοῦ μικροῦ ἔστω βαθμοῦ, καὶ διὰ τοῦτο περισσότερον ἀξιῶ τὴν δικαιοσύνην τῆς Ἱστορίας, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ Ἱστορία, ἡ ὁποία θὰ ἱκανοποιήσῃ ἕνα πολιτικὸν τοῦ τόπου, ὁ ὁποῖος ἐκλείσθη 2½ ἔτη καὶ ἠναγκάσθη νὰ περιτρέχῃ τὰς ἐπαρχίας, φεύγων τὸ φάσγανον, τὴν ἀηδίαν καὶ τὴν ἀτιμίαν τῶν καταδιωκτῶν. Δὲν εἶναι ἡ Ἱστορία, ἡ ὁποία μὲ ἐξώρισεν, εἶναι ἡ πολιτική, ἡ ὁποία μὲ ἐξώρισεν καὶ ἡ πολιτικὴ πρέπει νὰ τιμωρήσῃ τοὺς διώκτας μου. Il faut de l'endace et encore de l'endace, διὰ νὰ σᾶς ὑπομνήσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρὸ 130 ἐτῶν μέγας ἀνήρ, ὁ Δαντών, ἔλεγεν εἰς τὴν Γαλλικὴν Ἐθνοσυνέλευσιν. Κύριοι, τοσοῦτον ἔλειψε τὸ αἴσθημα τοῦ θάρρους καὶ τῆς δικαιοσύνης ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, ὥστε εἴδομεν πικρὰν εἰκόνα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠδημονοῦμεν ἵνα ἴδωμεν δικαιοτέρας ἡμέρας. Εἴδομεν ἕνα γίγαντα ἐν τῷ κόσμῳ τῷ Ἑλληνικῷ, καὶ τὸν ὑποπτεύεσθε, διότι περὶ γίγαντος ὁμιλῶ, εἶναι ὁ Ἔσλιν. Ἐπὶ πέντε μῆνας ἀφ’ ἧς ὑπάρχει Συνέλευσις δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀκουσθῇ τὸ σεπτότατον, τὸ πάνσεπτον καὶ γενναῖον αὐτὸ ὄνομα. Καὶ δὲν ὑπῆρξε οὐδεμία φωνή, ἡ ὁποία, ἐνῷ ἀνεζητοῦντο μάρμαρα ἀπὸ τὸ Πεντελικὸν διὰ νὰ ἀφήσουν ὀλίγην δόξαν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαίωμα ἐπὶ πολλῆς δὲν ἀνεζητήθη οὐδὲ ἕν τεμάχιον διὰ νὰ τεθῇ εἰς τὸ μνῆμα τοῦ ἐνδοξοτάτου καὶ γενναιοτάτου αὐτοῦ Ἕλληνος. Καὶ ἦτο ὁ Ἔσλιν, τοῦ ὁποίου ἡ μορφὴ δὲν θὰ λησμονηθῇ ποτέ, διότι ἦτο ἐξ ἐκείνων τῶν τελεσιδίκων μορφῶν, ἦτο ἡ ψυχὴ ἡ ἀθάνατος, ἡ ὁποία μετὰ μεγαλοπρεπείας ἀρχαίου Ἕλληνος, ἀρχαίου Ρωμαίου, ἀρχαίου μεγάλου ἀνδρὸς τῆς Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως καὶ ὅλων τῶν ἄλλων τῶν ἐνδόξων τῆς ἱστορίας ἀνδρῶν, δύναται νὰ διαμφισβητήσῃ τὰ σκῆπτρα τῆς δόξης πρὸς οἱονδήποτε ἄλλον. Αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἀκόμη δὲν ἐνόησε καμμίαν λέξιν διὰ τὴν μνήμην του. Προσκαλῶ ὑμᾶς, κύριοι, νὰ θέσετε τὴν προτομήν του εἰς κεντρικὴν πλατεῖαν τοῦ Κράτους, τῆς πρωτευούσης καὶ ὅπου ἀλλαχοῦ καὶ νὰ δημοσιεύσετε τὴν εἰκόνα του εἰς ὅλα τὰ ἀναγνωστικὰ βιβλία τὰ δημοτικὰ διὰ νὰ δύνανται μίαν ἡμέραν νὰ λέγωσιν οἱ μαθηταὶ «εἶμαι Ἕλλην, ἀλλὰ εἶμαι καὶ Ἔσλιν». Καὶ οὔτε ἐλησμονήθησαν μετὰ τοῦ Ἔσλιν, πρὸ τοῦ ὁποίου κάμπτεται ἡ ψυχή μου ὡς ἡ θρηνοῦσα ἰτέα, καὶ ἄλλοι μεγαλουργήσαντες ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔτυχον οὐχὶ δικαιοσύνης διὰ τοὺς ἀγῶνας αὐτῶν, ἀλλ’ οὐδὲ διὰ τὴν μνήμην των δὲν ἔτυχον ἑνὸς ἐπαίνου. Ὑπῆρξεν ἐκεῖνος; τοῦ ὁποίου τὸ σεβαστὸν ὄνομα προέφερε πρὸ μικροῦ ἀγαπητὸς συνάδελφος ἐνταῦθα. Ὑπῆρξεν ὁ Φλέσσας γόνος ἐνδοξοτάτης οἰκογενείας τῆς Μεσσηνίας. Δὲν ἀριθμοῦνται αἱ πληγαὶ καὶ τὰ τραύματα, τὰ ὁποῖα ὑπέστη τὸ ἀγαθὸν καὶ ἔντιμον αὐτοῦ σῶμα. Δὲν εἶναι 200, δὲν εἶναι 300, δὲν εἶναι 400 αἱ ὀπαί, τὰς ὁποίας ἤνοιξαν αἱ λόγχαι εἰς τὸ πτωχὸν αὐτοῦ σαρκίον. Ἐὰν δὲ ὑπάρχουσι πολλοὶ ἐν Μεσσηνίᾳ, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄξιοι τιμῆς, ἐλάχιστοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ εἴπωσιν ὅτι ὑπερέβησαν τὸν Παπαφλέσσαν. Καὶ ὅμως καὶ αὐτὸς ἐλησμονήθη καὶ τὰ τέκνα αὐτοῦ καὶ ἡ χήρα οὐδεμίαν ἔλαβον ἀρωγὴν ὑπὸ τοῦ Κράτους. Καὶ εἶναι τὰ τέκνα αὐτοῦ καὶ ἡ σύζυγος αὐτοῦ, ἡ ταλαίπωρος καὶ τὰ ταλαίπωρα, τὰ ὁποῖα ταύτην τὴν ἱκανοποίησιν ἔχουσι σήμερον, ὅτε ἀνεγνώσθη τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν περὶ ἀποζημιώσεως τῶν παθόντων καὶ βλέπουν ὅτι ἔχουν νὰ δρέψουν τὸ μεγαλύτερον ποσόν, τοῦ ὁποίου ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἐπιδεκτικὴ διὰ νὰ ἔλθῃ ἀρωγός, τῶν 20.000 ψωροδραχμῶν.

§101Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό. Πρόκειται περὶ καταστροφῆς περιουσίας.

§102Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγεται περιουσία ὁ φονευθείς.

§103Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐνοήσατε τὶ εἶπον.

§104Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐννοῶ πολὺ καλὰ καὶ νὰ ὁμιλῆτε λεπτότερον πρὸς τοὺς πληρεξουσίους.

§105Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Δὲν ἐνοήσατε μίαν φράσιν, τὴν ὁποίαν εἶπον. Ἐὰν νομίζετε ὅτι δύνασθε νὰ ἐννοῆτε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἠκούσατε ἢ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἐνοήσατε, εἶναι ὑπερβολὴ ἀξιώσεως, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν θὰ δεχθῶ. Λοιπὸν σᾶς εἶπον ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἴπατε, καὶ μοῦ εἴπατε: Διατί; Καὶ σᾶς εἶπον: Διότι τὸ ὅριον τῶν 20 χιλ. δραχ. ἀφορᾷ τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπὶ χρονικόν τι διάστημα ἐστερήθη τις τῆς ἐλευθερίας του. Διὰ τὴν περίπτωσιν τοῦ θανάτου, κακώσεως σωματικῆς ἢ καταστροφῆς περιουσίας δὲν ἔχει τεθῇ τὸ ὅριον τῶν 20.000.

§106Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσον τὸ καλύτερον, καὶ ἐγὼ μὲν καλῶς ἐνόησα, σεῖς δὲ νὰ ἐνοήσητε τοῦτο, ὅτι ὅταν ὁμιλῆτε πρὸς ἀντιπροσώπους τῆς Ἐθνικῆς κυριαρχίας, νὰ ὁμιλῆτε μὲ ὕφος προσυνέστερον καὶ διὰ λέξεων, αἱ ὁποῖαι νὰ εἶναι περισσότερον κοινοβουλευτικαί.

§107Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ λέξεις, τὰς ὁποίας μετεχειρίσθην, ἦσαν ἀπολύτως κοινοβουλευτικαί. Ἐὰν δὲ πρόκειται νὰ συγκριθοῦν αἱ φράσεις, τὰς ὁποίας ἐγὼ μεταχειρίζομαι καὶ διὰ τὰς ὁποίας δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ δεχθῶ ὅτι δὲν εἶναι κοινοβουλευτικαί, μὲ ἐκφράσεις, τὰς ὁποίας δὲν θέλω νὰ εἴπω τίνες μεταχειρίζονται ἐν τῇ Αἰθούσῃ ταύτῃ, νομίζω ὅτι δὲν θὰ εἶχον τὴν ἀνάγκην αἱ ἰδικαί μου ἐκφράσεις νὰ παρανοηθῶσιν ἐπὶ ἐλλείψει κοινοβουλευτικότητος.

§108Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀσφαλῶς δὲν εἶμαι μεταξὺ αὐτῶν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπανέλθετε εἰς τὸ θέμα σας.

§110Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπανέρχομαι, κύριε Πρόεδρε. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐπὶ πέντε μῆνας βλέπομεν νὰ μένωσιν ἀτιμώρητοι οἱ δράσται ὅλων αὐτῶν τῶν κακουργιῶν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον βλέπομεν ἀμειβομένους ὑπὸ τῆς γενναιότητος καὶ μεγαλοψυχίας τοῦ Κράτους, τὶ φαντάζεσθε; Μὲ μίαν θέσιν ἁπλῆς ὑπηρετρίας σχολείου τὴν σύζυγον τοῦ λοχαγοῦ Πολύβα, τὸν ὁποῖον ἐφόνευσαν οἱ τῆς τυραννίδος ὀπαδοὶ καὶ τοῦ ὁποίου τὸ ταλαίπωρον σῶμα παραλαβόντες τὸ ἐπέταξαν ἡμέραν τινὰ εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ οἴκου του, διὰ νὰ τὸ παραλάβῃ ἡ χήρα, ἡ ὁποία ἀπὸ τὴν στιγμὴν ἐκείνην συναισθανθεῖσα ὅτι λέγεται Ἑλληνὶς καὶ ὅτι ἔχει περὶ ἑαυτὴν τέκνα ἐρχόμενα εἰς βοήθειαν αὐτῆς, δὲν βλέπει παρὰ μόνον τοῦτο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Συνέλευσις δὲν ἀποφασίζει νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὴν πτωχίαν, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἐν αὐτῇ. Δὲν εἶναι μόνον τὸ ζήτημα, κύριοι, τὸ ὁποῖον ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικοβοιωτίας ἔθιξε περὶ τοῦ πόσοι καὶ ὁποῖοι ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐτυφεκίσθησαν ἀπὸ ἐμπρὸς καὶ ἀπὸ πίσω. Ἀλλὰ εἶναι ὅλη αὐτὴ ἡ ἀνάφλεξις, ἡ ἐξέλιξις τῆς σατανικῶς δημιουργηθείσης, ὀργανωθείσης ἐξοντώσεως παντὸς τιμίου, πατριωτικοῦ καὶ εὐσυνειδήτου, τὰ ὁποῖα ἐγκλείει ὁ Ἑλληνικὸς κόσμος. Κύριοι, ἐφυλακίσθησαν καὶ ἐξωρίσθησαν ἀναρίθμητοι Ἕλληνες διὰ νὰ στρατολογηθῶσιν ἐκ τῶν ἐπιλοίπων ἄλλοι, οἱ λιπόψυχοι, ὅπως σχηματίσωσι τὸ κράτος τῆς τριανδρίας πρὸς ὄνειδος τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς. 22.000 ἄνδρες μόνον ἐρρίφθησαν εἰς τὰς φυλακὰς τῶν παραπηγμάτων εἰς διάστημα ἑπτὰ μηνῶν. Εἶναι ἀναρρίθμητος ὁ κόσμος, ὁ ὁποῖος ἐρρίφθη εἰς ὅλας τὰς φυλακάς. Ζητήσατε ἀπὸ τὰς διαφόρους πόλεις τῆς Ἑλλάδος, ὅπου ὑπάρχουσιν ἀστυνομικὰ καταστήματα καὶ φρουραρχεῖα, διὰ νὰ ἴδητε πόσων οἱ ὀφθαλμοὶ ἐξωρίχθησαν, διὰ νὰ ἴδητε πόσων οἱ πόδες ἐκόπησαν καὶ διὰ νὰ μετρήσητε πόσαι σιαγόνες ἐθραύσθησαν ἐν ὀνόματι τῶν τριάνδρων καὶ πόσα κακὰ ἐγένοντο, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα ἀκόμη νὰ φέρωμεν τὴν τάξιν. Καὶ τὸ πρᾶγμα κατέληξεν εἰς τοῦτο τὸ οἰκτρότατον σημεῖον, ὥστε νὰ παριστάμεθα θεαταὶ καὶ αὐτῆς τῆς θλιβερωτέρας ἀκόμη σκηνῆς. Ἱεράρχαι, οἱ ὁποῖοι ἐπρόδοσαν τὸν ὅρκον τοῦ Εὐαγγελίου, τὸν πατριωτισμόν των καὶ οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ἦσαν τὸ παράδειγμα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, αὐτοὶ ἐπρόδοσαν τὸ δισκοπότηρον καὶ ἔμειναν μὲ τὴν πατερίτσαν καὶ μὲ τὴν μήτραν τὴν προσοδοφόρον, εἴδομεν δὲ αὐτοὺς νὰ συμφιλιῶνται ὑπὲρ τοὺς ὤμους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Βλέπομεν τοὺς ἱεράρχας, οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν τὴν Ἑλλάδα, βλέπομεν αὐτοὺς τείνοντας πρὸς ἀλλήλους τὰς χεῖρας συναδελφομένους καὶ εἰς τὸν μῆνα τοῦ μέλιτος καὶ ἐργαζομένους διὰ τὰς σχέσεις τοῦ μέλλοντος. Ἐπερίμενεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι αὐτοὶ πρῶτοι ἤθελον τιμωρηθῆ καὶ ἐξωρισθῆ διότι αὐτὸ τὸ ἅλας ἐμωράνθη. Σήμερον παριστάμεθα θεαταὶ αὐτοῦ τοῦ οἰκτροῦ θεάματος. Ἡ Ἐκκλησία πτοηθεῖσα νὰ προσέλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὴν τυραννίαν, καὶ ἐν τούτοις σήμερον ἱεράρχαι συναδελφοῦνται.

§111ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸ παράγγελμα τοῦ Χριστοῦ ἦτο αὐτό.

§112Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ παράγγελμα τοῦ Χριστοῦ δὲν ἦτο αὐτό, διότι ὁ Χριστὸς δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μετεχειρίσθησαν τὴν Ἐκκλησίαν ὡς οἶκον ἐμπορίου ἐπῆρε τὸ φραγγέλιον καὶ ἐξεδίωξεν αὐτοὺς ἀπὸ τὴν ἐκκλησίαν. Παριστάμεθα ἀκόμη θεαταὶ καὶ αὐτοῦ τοῦ οἰκτροῦ φαινομένου, διότι δὲν θέλει ἡ Συνέλευσις. Ζητῶ, κύριοι, ἐν ὀνόματι τῆς κοινῆς συνειδήσεως, τῆς ὁποίας ἔχω τὸ συναίσθημα ὅτι γίνομαι διερμηνεὺς πιστότατος ἐν μέσῳ ὑμῶν τὴν στιγμὴν ταύτην, ζητῶ νὰ μὴ περιορισθῶμεν μόνον εἰς λόγους, διότι δὲν εἶναι τόπος, ἐπιμνημοσύνων ἀγορεύσεων ἡ Συνέλευσις, οὔτε φιλολογικὸς Σύλλογος, ἀλλ’ εἶναι Συνέλευσις κυρίαρχος, ἡ ὁποία ἔχει δικαίωμα ν’ ἀποφασίζῃ καὶ νὰ θέτῃ τὴν τάξιν ἐκεῖ ὅπου φρονεῖ. Ζητῶ ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐπιτύχῃ αὐτὸ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐννοεῖ νὰ ἴδῃ ἐπιτυγχανόμενον.

§113Α. ΣΟΥΛΙΩΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Τίνι τρόπῳ;

§114Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδού, ἡ ὑπάρχουσα Κυβέρνησις δὲν εἶναι Κυβέρνησις Κοινοβουλίου ἁπλοῦ, εἶναι κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἶναι σκιὰ τῆς Συνελεύσεως, διότι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐν ταῖς χερσὶν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως.

§115Α. ΣΟΥΛΙΩΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι μόνον Κυβέρνησις.

§116Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πάντοτε Κυβέρνησις. Ἐφόσον ἡ Συνέλευσις δίδει τὸ δικαίωμα τοῦτο δὲν εἶναι Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν δύναμιν τοῦ Συντάγματος, ἀλλ’ ἔχει τὴν δύναμιν ἀπὸ τὴν δύναμιν τῆς Συνελεύσεως. Ἔχω καὶ μίαν ἀπορίαν ἀκόμη, ὅτι οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ὑπογράφουν ἐν τοῖς Διατάγμασιν ἢ ἐν τοῖς ἐπισήμοις ἐγγράφοις ἑκάστου λέγοντες: Ὁ Ὑπουργὸς τάδε, ἐνῷ πρέπει νὰ ἀναφέρεται ἡ ἰδιότης τοῦ πληρεξουσίου. Ζητῶ λοιπὸν τοῦτο. Ζητῶ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον νὰ ζητῇ αὐθωρεὶ τὴν ἄρσιν τῆς μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων.

§117ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§118Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐὰν δὲν ἔχῃ τὸ σθένος νὰ εἰσαγάγῃ αὐτό, θὰ τὸ εἰσαγάγωμεν ἡμεῖς, ἴσως διὰ νὰ εὐχαριστήσωμεν ἐκεῖνα τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα προβαίνουν ἀκριβῶς εἰς τὸ θάρρος καὶ εἰς τὴν ἀπόφασιν. Θέλομεν προβεῖ ἡμεῖς εἰς τὸ ψήφισμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον θέλει ζητήσει τὴν ἄμεσον ἄρσιν τῆς μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῆς ἰσοβιότητος τῶν δικαστῶν, θέλομεν ζητήσει ἀπὸ ἑνὸς ἑκάστου Ὑπουργοῦ καὶ δὴ ἀπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ ὁποίου θλίβομαι, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθῶσι νὰ λέγωνται ὅτι εἶναι ἀξιωματικοὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι τραπέντες πρὸς τὴν Κωνσταντινούπολιν, ἐκτὸς τῶν συνόρων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐντὸς τῆς ἱστορίας τῆς Ἑλληνικῆς Φυλῆς, ἐκήρυξαν μετὰ καλογήρων ἁμαρτωλῶν καὶ κηρύττουσιν ἀκόμη σήμερον τὴν διάλυσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, τῆς Ἑλληνικῆς κυριαρχίας, τῆς Ἑλληνικῆς γεωγραφίας, διὰ νὰ ζητήσωσιν ἐπὶ τέλους τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ γενναιοτάτου καὶ ἐνδοξοτάτου Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων καὶ ἐπαναφορᾶς αὐτῶν εἰς τὸ στράτευμα, ἐφ’ οἷς εἶχον βαθμοὺς. Θὰ ζητήσω τοῦτο καὶ θὰ ζητήσω τοὺς ἀξιωματικοὺς πάντας τούτους νὰ τοὺς κηρύξῃ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, κυριαρχικῷ δικαίῳ, καὶ χωρὶς ν’ ἀσχολῆται εἰς περιττολόγους μικρολογίας τοῦ τίς εἶναι ὁ στρατηγὸς καὶ τίς ὁ ἀνθυπολοχαγός, νὰ τοὺς κηρύξῃ ἐστερημένους παντὸς βαθμοῦ. Ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Ἐθνοσυνέλευσις καὶ περὶ αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος ὁμιλῶ καὶ αὐτοῦ θέλω νὰ ποιήσηται χρῆσιν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, διὰ νὰ εἶναι ἀξία ἑαυτῆς καὶ τῆς ἐντολῆς τῆς ὑψηλῆς, τῆς ἱστορικῆς, τὴν ὁποίαν τῇ ἔδωκεν ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Κύριοι, σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι διὰ πράξεως τοιαύτης, διὰ ψηφίσματος τοιούτου τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως αἴρονται καὶ οἱ ἐνδοιασμοὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ φέρεται ἡ Κυβέρνησις εἰς αὐτὴν τὴν ἀγαλλίασιν τὴν ψυχικὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ποθεῖ νὰ ἴδῃ.

§119ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὶ πρέπει νὰ γίνῃ ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις δὲν κάμνει ὅπως πρέπῃ;

§120Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐντείνητε τὴν προσοχήν σας εἰς τοὺς λόγους μου, καίτοι νομίζω ὅτι ἐπαρκῶς κραυγάζω, διὰ νὰ ἀκούσητε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ παντοῦ ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐν λεπτομερείᾳ ἀναπτύσσω. Εἶπον ὅτι ἔχομεν δικαίωμα τοῦ ψηφίζειν κυριαρχικῶς καὶ ἀνέγνωσα κατηγορίας κεφαλαίων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Συνέλευσις ἐθεώρησα ὅτι ἔχει δικαίωμα νὰ ψηφίσῃ ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου θεωρεῖ τὸ αἶσχος, τὸ ὁποῖον ἐξεπήγασεν ἐκ τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης, τῆς ὁποίας τὰ θεσπίσματα, ἄν οὕτω λέγωνται τὰ τῶν ληστοσυμμοριῶν πραξικοπήματα, λέγω τὰ θεσπίσματα ταῦτα θεωροῦσα ἁπλῶς καὶ μὴ ἀναθεωροῦσα, νὰ τὰ κηρύξῃ ὡς προϊόντα ἀνομίας, νὰ κηρύξῃ τοὺς δικαστὰς αὐτοὺς ὡς ὑπευθύνους δίκης τῆς τελευταίας περιόδου τοῦ Κράτους. Καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην ν’ ἀποκαταστήσῃ τὴν τιμὴν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐδολοφονήθησαν, διότι ἄν περὶ τιμῆς πρόκειται, μᾶλλον ἐκεῖνοι νὰ μεριμνήσωσι περὶ αὐτῆς, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἐδολοφόνησαν. Ταῦτα εἶχον νὰ προτείνω εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν δι’ ὅσων ὀλίγων εἶπον καὶ καταλήγω εἰς τὸ προάγγελμα τοῦτο, ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ νωχέλεια, ἡ νωθρότης καὶ ἀμέλεια, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει μέχρι σήμερον τὰς πράξεις τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ αὐτὴ ἡ ἀναβλητικότης πρὸς τὸ ἐπιλαμβάνεσθαι τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα πρὸ παντὸς αὐτὰ εἶναι ἐπείγοντα, τότε δὲν ἔχω ἄλλο νὰ σᾶς ἐπαναλάβω ἢ ὅτι θὰ ἴδητε τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, τοῦ ὁποίου ἡμεῖς αὐτοὶ πρῶτοι θέλομεν τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς, θὰ ἴδητε αὐτὸν ἀποκαθαίροντα πᾶν ὅ,τι μέχρι σήμερον ἀποτελεῖ ὄνειδος διὰ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. (Χειροκροτήματα).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεβίδης ἔχει τὸν λόγον.

§122Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Εὐχαριστῶ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, διότι μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ λάβω καὶ ἐκ τρίτου τὸν λόγον, ἀλλ’ ἴσως τοῦτο εἶναι δίκαιον, διότι ἐπειδὴ ἐγὼ κατηρξάμην αὐτῆς τῆς συζητήσεως, ἴσως πρέπει καὶ νὰ θέσω τέρμα εἰς ταύτην, ἐκτὸς ἄν ὑπάρχῃ καὶ ἄλλος νὰ ὁμιλήσῃ.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει.

§124Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἡ ὑπόδειξις, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος καὶ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας πρό τινος ἐποιήσατο πρὸς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ἀπορρέει ἀκριβῶς ἐκ τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Βεβαίως ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἐπὶ οἱουδήποτε ζητήματος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ ψήφισμα, εἴτε ἡ Κυβέρνησις συναινεῖ, εἴτε καὶ δὲν συναινεῖ, ἀλλ’ ἐγώ, κύριοι, ὅστις δὲν ἔχω τὴν τιμὴν ἤ δὲν ἔχω τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἀνήκω εἰς τὰ δρῶντα ἐν τῇ Συνελεύσει ταύτῃ κόμματα, ἀπέχω ἐντελῶς τῆς ἰδέας τοῦ ὅτι ἐπέστη ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις πρέπει νὰ ἄρῃ τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς ἐκ τῆς Κυβερνήσεως, διότι εὐθὺς ὡς ἡ Ἐθοσυνέλευσις ἀναλάβῃ αὐτὴ τὸ ζήτημα καὶ ἀποφανθῇ αὐτὴ διὰ ψηφίσματος περὶ τῶν δεόντων γενέσθαι, ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ παραιτηθῇ. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, αἱ περιστάσεις αἱ περικυκλοῦσαι σήμερον τὸν ἐλεύθερον καὶ τὸν δοῦλον Ἑλληνισμὸν εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ παραστῶμεν πρὸ τοιούτου θεάματος; Κατ’ ἐμέ, καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς ἀποκρούω, δὲν ἐπέστη ἡ στιγμὴ ὅπως ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, ἐν τῷ κυριαρχικῷ δικαιώματι, τὸ ὁποῖον ἔχει, ἀναλάβῃ αὐτὴ τὰ ζητήματα ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν φαντάζομαι, κύριοι, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ πληρεξούσιος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀκόμη καὶ ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ἀντιπάλου, τῶν ἀξιοτίμων κυρίων τῶν καθημένων εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην, δὲν πιστεύω νὰ εὑρεθῇ πληρεξούσιος, ὅστις νὰ τολμήσῃ νὰ προτείνῃ τὴν ἀποδοχὴν τοιούτου τινὸς μέτρου, καίτοι, ἐπαναλέγω, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦτο πλῆρες ἔχει εἰς χεῖρας αὐτῆς ἡ Ἐθνοσυνέλευσις. Ἡ συζήτησις ὅμως οὕτω, κύριε Πρόεδρε, τοῦτο ἔχει τὸ ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα, ὅτι διανοίγει τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς Κυβερνήσεως καὶ προκαλεῖ τὴν προσοχὴν αὐτῆς ἐπὶ τῆς καταστάσεως ἐν γένει. Εἰς πέντε μῆνας τὶ συνετελέσθη, κύριοι; Θέλετε νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει ἡμῶν τὴν κυβέρνησιν ἑνὸς ἑκάστου τῶν Ὑπουργῶν; Αὕτη ἀπὸ τῶν τμηματαρχῶν μέχρι τῶν κατωτάτων ὑπαλλήλων εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τοῦ Βενιζέλου. Θέλετε νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει ἡμῶν τοὺς κατωτέρους βαθμούς; Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν εἶναι εἰς χεῖρας τοῦ Βενιζέλου. Θέλετε νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, τοῦ ὁποίου ὁ διευθύνων τὰς τύχας συγκεντροῖ ὅλην του τὴν ἀγάπην καὶ ὅλην μου τὴν ἀφοσίωσιν, διότι ἐκτιμῶ ὑπερβαλλόντως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, καὶ διὰ τοῦτο ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν αὐτοῦ. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, τὸ καθαρματῶδες δημοσίευμα τῆς γραμματικῆς τῶν μαλλιαρῶν καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ: Ἀντιπροσωπεύετε ἆραγε ἐν τούτῳ τὴν ἐθνικὴν θέλησιν, νομίζετε ὅτι τὴν ἀντιπροσωπεύετε ἔχοντες ἀκόμη ἐν τῷ Ὑπουργείῳ σας τοὺς μαλλιαρούς, τοὺς συντάκτας τῶν γραμματικῶν τῶν μαλλιαρῶν, περὶ τῶν ὁποίων θὰ γίνῃ μεγαλύτερος λόγος; Νομίζετε ὅτι εἶσθε ἐν δικαίῳ καὶ ἀντιπροσωπεύετε τὴν κοινὴν θέλησιν τοῦ Ἔθνους ὅταν ἔχητε ἀκόμη τὰς γραμματικὰς τῶν μαλλιαρῶν εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα τοῦ Κράτους; Πῶς ἐπετρέψατε εἰς τὸν κ. Βοζίκην, Γενικὸν Διοικητὴν τῆς Θράκης, νὰ λάβῃ μεθ’ ἑαυτοῦ τὸν Παπαμιχαήλ, τὸν συντάκτην ἑνὸς βρωμεροῦ φυλλαδίου καὶ νὰ τὸν μεταφέρετε εἰς τὴν Θράκην διὰ νὰ διδάξῃ τοὺς Θρακόπαιδας τὴν γλῶσσαν τῶν μαλλιαρῶν; Καὶ εἶσθε ἐν γνώσει ὅτι συναπεκόμισε μεθ’ ἑαυτοῦ χιλιάδας βιβλίων τῶν μαλλιαρῶν αὐτῶν γραμματικῶν διὰ νὰ τὰ διασπείρῃ εἰς τὴν Θράκην; Ἀνέμενον ἆραγε οἱ Θρᾶκες νὰ ἐλευθερωθοῦν διὰ νὰ ἀπωλέσουν τὴν πατρικὴν καὶ μητρικὴν αὐτῶν γλῶσσαν, τὴν Ἑλληνικήν, ἀντικαθιστῶντες αὐτὴν διὰ τῶν καθαρμάτων αὐτῶν, τῶν μαλλιαρῶν γραμματικῶν;

§125Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Θράκη δὲν ἀπώλεσε τὴν γλῶσσαν της.

§126Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ θαυμάζω τὴν γλῶσσαν τῶν Θρακῶν πληρεξουσίων, οἱ ὁποῖοι μοῦ ἐνθυμίζουν τὴν γλῶσσαν ἑνὸς παλαιοῦ κοινοβουλίου, τὴν ὁποίαν ἐξέμαθον μὲ τὴν γραμματικὴν τῶν ἀειμνήστων διδασκάλων τοῦ Ἔθνους ἡμῶν, οὐχὶ δὲ τὰς γραμματικὰς τῶν μαλλιαρῶν. Οὐχί· δὲν ἔμαθον οἱ Θρᾶκες τὴν γλῶσσαν μὲ τὴν γραμματικὴν καὶ τὴν βρωμοφυλλάδα τοῦ Παπαμιχαήλ, τὸν ὁποῖον ἐπῆρε ὁ κ. Βοζίκης, ὁ ὁποῖος εἶναι συμπατριώτης του........ (χειροκροτήματα). Δὲν γνωρίζω τίνα χειροκροτεῖτε.

§127ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Σᾶς, σᾶς.

§128Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὥστε ὄχι τὸν κ. Βοζίκην. Ἐπαναλαμβάνω, κύριε πρώην φίλτατε συνάδελφε ἐν ταῖς φυλακαῖς Ἀβέρωφ, αἱ ὁποῖαι φυλακαὶ Ἀβέρωφ καὶ οἱ ἀγῶνες ὑμῶν οἱ προσωπικοὶ σᾶς ἔφερον εἰς τὴν θέσιν ταύτην, διὰ νὰ ἔχετε τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύετε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐδῶ καὶ ἀντιπροσωπεύετε τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον ἐν Θράκῃ, ἀλλὰ τὶ γυρεύετε μὲ αὐτὸν τὸν κ. Παπαμιχαήλ, τὸν μαλλιαρόν, τὸν ὁποῖον ἐλάβατε μαζὶ σας διὰ νὰ διδάξῃ τοὺς Θρᾷκας τὴν γραμματικήν, τὴν κατάπτυστον τῆς χυδαίας γλώσσης, διατὶ τὸν ἐπήρατε μαζύ σας;

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης ἔχει τὸν λόγον.

§130Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργὸς Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης). Εἶχον ἀνάγκην τοῦ ὑπαλλήλου τούτου. Εἶναι δημόσιος ὑπάλληλος μόνιμος μὴ ἀπολυθείς. Ἐγὼ οὔτε εἰς τὴν γλῶσσαν οὔτε εἰς τὰ πολιτικὰ φρονήματα ἀποβλέπω, ἀποβλέπω εἰς τὴν ἀνάγκην τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ ἔχω ὑπαλλήλους καλούς. Ὁ Παπαμιχαὴλ διδάσκαλος μαθὼν τὰ Γερμανικὰ μόνος του εἰς τὸ χωρίον του, μεταβὰς εἰς τὴν Γερμανίαν πρὸς τελειοποίησίν του, διεκρίθη ὡς διδάσκαλος. Ἐν Σάμῳ τὸν εὗρε τὸ κίνημα εἰς τὸ ὁποῖον δὲν προσεχώρησε καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐπαύθη. Τὸν ἐτοποθέτησα νὰ διδάξῃ Παιδαγωγικὴν εἰς τὸ Ζάππειον τῆς Ἀνδριανουπόλεως, δὲν τὸν ἔκαμα ἐπιθεωρητήν. Εἶναι ὅθεν ἀκίνδυνος, ἀλλ’ εἶναι ἱκανώτατος. Παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ καταρτίσῃ ἐπιτροπὴν ἀπὸ εἰδικούς, γνωστοὺς διὰ τὰς γλωσσικὰς γνώμας των καὶ καθορίσῃ αὐτὴ τὰ βιβλία τὰ εἰσακτέα εἰς τὰ Δημοτικὰ Σχολεῖα τῆς Θράκης. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐξῄρεσε τὸ βιβλίον τοῦ Παπαμιχαήλ. Ἄς γνωσθῇ ὅτι ἐπέσπευσα τὴν ἄφιξίν μου ἐδῶ, διότι ἡ ἐπιστράτευσις μὲ ἐστέρησε 400 ὑπαλλήλων.

§131Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀπαντῶ εὐθὺς ἀμέσως. Εἷς κουμπάρος μου βλαχοποιμήν, ἔσχε τὸ ἀτύχημα ἵνα ὁ κύων αὑτοῦ δηχθῇ ἀπὸ λυσσῶντα λύκον. Ὁ δυστυχὴς αὐτὸς κουμπάρος μου καὶ τσέλιγκας, μὴ ἔχων ἄλλον κύνα, ἐνόμισεν πρέπον νὰ θέσῃ φίμωτρον εἰς τὸ στόμα τοῦ λυσσῶντος κυνὸς καὶ νὰ τὸν ἔχῃ εἰς τὸ μαντρὶ καὶ νὰ φωνάζῃ κατὰ τῶν λύκων. Ἀλλὰ ὁ λυσσῶν κύων εἰς τὴν πρώτην στιγμὴν ὅπου ἠδυνήθη, κατώρθωσεν διὰ τῶν ἐμπροσθίων ποδῶν νὰ ἀφαιρέσῃ τὸ φίμωτρον ἐκ τοῦ στόματός του καὶ ἐδάγκασεν ὅλην τὴν ποίμνην καὶ ἐλύσαξεν. (Χειροκροτήματα). Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Θράκης διὰ τὸν μαλλιαρώτατον Παπαμιχαήλ. Θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς συζητήσεως, καθ’ ἥν πάντα ταῦτα τὰ θέματα τῆς γλώσσης εὐρύτερον θέλουσιν ἀναπτυχθῆ καὶ θέλει τεθῇ φίμωτρον εἰς ἐκείνους, οἵτινες, γενόμενοι ὄργανα κερδοσκόπων μετεχόντων εἰς τὸ κέρδος τῶν μαλλιαρῶν βιβλίων, κραυγάζωσιν ἐν ταῖς ἐφημερίσιν ἀπὸ πρωΐας μέχρι νυκτὸς καθ’ ἡμῶν τῶν προσυντακτῶν τοῦ Πολιτεύματος, οἵτινες ἐνομίσαμεν ὅτι διὰ πατριωτικῶν θεσπισμάτων δυνάμεθα νὰ θέσωμεν τέρμα εἰς τὴν κατάπτυστον αὐτὴν σπεῖραν. Δὲν θὰ ἀφίσωμεν ἕρμαιον τὴν γλῶσσαν εἰς τοὺς βουλομένους νὰ διαχειρίζωνται αὐτὴν ὡς θέλουσιν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐξαρτᾶται ἐξ ἡμῶν, θέλομεν θέσει τέρμα, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τῆς ἐπισήμου γλώσσης τοῦ Κράτους τῆς διδασκομένης ἐν τοῖς σχολείοις. Ἐκεῖ ἐννοοῦμεν νὰ θέσωμεν φίμωτρον εἰς τοὺς λυσσαλέους μαλλιαρούς. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα εἶπον ὅτι θέλουσι συζητηθῆ εὐρύτερον, ὅταν ἐπιστῇ ἡ ὥρα. Καὶ ἤδη ἐπανέρχομαι εἰς τὸν ἀγαπητὸν μου φίλον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Τὶ ἐπράξατε μέχρι τοῦδε ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ περὶ τῆς ἐκεῖ σοβούσης καταστάσεως; Θὰ μοῦ εἴπητε, οἱ νόμοι. Οἱ νόμοι εἶναι εἰς χεῖρας ὑμῶν, δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ζητήσετε τὴν γνώμην τῆς Συνελεύσεως καὶ θέλουσιν ἀμέσως λυθῇ αἱ χεῖρες ὑμῶν, ἐὰν εἶναι δεδεμέναι. Ποῖα μέτρα ἐλάβατε περὶ τοῦ Πανεπιστημίου; Πῶς ἀνέχεσθε νὰ διατελῇ καθηγητὴς τοῦ Ἐθν. Πανεπιστημίου ὁ κατάπτυστος ἐκεῖνος διδάσκαλος, ὁ Γεώργιος Σωτηριάδης; (Μπράβο, χειροκροτήματα). Θὰ σᾶς καταγγείλω γεγονός, εἰς τὸ ὁποῖον θέλουσιν ὀρθωθῇ ὅλαι αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς ὄχι μόνον ὑμῶν τῶν σεπτῶν βουληφόρων τοῦ Ἔθνους, ἀλλ’ ὅλης τῆς Ἑλληνικῆς Φυλῆς περὶ τοῦ ψευδοδιδασκάλου τούτου. Πρῶτον, εἶναι ἀγράμματος, διότι ἐν τινι δημοσιεύματι, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχω πρόχειρον, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον θέλω φέρει εὐθὺς ἀμέσως ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα, ἔν τινι ἱστορικῷ βιβλίῳ αὐτοῦ, τὶ νομίζετε ὅτι λέγει; Ὅτι τρόμος καὶ φόβος κατέλαβε τοὺς Ἀθηναίους τοῦ 1821, ὅταν ἔμαθον ὅτι εἰσέβαλεν εἰς τὴν Ἀττικὴν ὁ Ἰμβραὴμ Πασσᾶς. Σημειώσατε ὅτι ὁ δυστυχὴς Ἰμβραὴμ Πασσᾶς οὐδ’ εἶχεν ἐνοχλήσει ποτὲ τὰς Ἀθήνας. Δὲν ἤρκεσαν τὰ τρόπαια τοῦ Ἰμβραὴμ Πασσᾶ εἰς τὴν Πελοπόννησον, ἀλλ’ ἔπρεπεν ὁ καθηγητὴς τῆς ἱστορίας ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ νὰ εἰσαγάγῃ τὸν Ἰμβραὴμ Πασσᾶν καὶ εἰς τὴν Ἀττικήν, εἰς τὴν ὁποίαν οὐδέποτε ἦλθεν. Ἀλλ’ αὐτὰ τέλος πάντων, κύριε Πρόεδρε, ἴσως εἶναι ἀστεῖα, ὅταν ὅμως ἔλθῃ ἡ κατάλληλος στιγμή, τὴν ὁποίαν ἐγὼ θὰ προκαλέσω δι’ ἐπερωτήσεως, ζητῶν ἵνα ἡ ἐπερώτησις αὕτη κηρυχθῇ κατεπείγουσα καὶ γενικευθῇ, τότε, κύριοι, θὰ καταθέσω ἐνώπιον τοῦ Σώματος φυλλάδιον, Ἀγγλιστὶ γεγραμμένον, τοῦ ὁποίου ἀναγιγνώσκω μόνον τὸν τίτλον: «Ἐθνολογικὸς πίναξ ἢ χάρτης εἰκονογραφημένος τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν τῇ Βαλκανικῇ Χερσονήσῳ»—δὲν μᾶς ἤρεσεν ἡ λέξις «Ἑλληνικὴ χερσόνησος» καὶ τὴν ἀντικατεστήσαμεν πρὸ πολλοῦ διὰ τῆς λέξεως «Βαλκανικὴ χερσόνησος»—«καὶ ἐν τῇ Μικρᾷ Ἀσίᾳ».

§132Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ χάρτης αὐτὸς δύναται νὰ ὀνομασθῇ ἱστορικὸν ψεῦδος.

§133Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ χάρτης αὐτὸς προσαρτᾶται εἰς τὸ φυλλάδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐγράφη Ἀγγλιστί.......

§134Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δαπάναις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους.

§135Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Διὰ νὰ τὸ ἀναγνώσωσι τὰ 400 ἑκατομμύρια τῶν Ἄγγλων ὑπηκόων καὶ τῶν ὁμιλούντων τὴν Ἀγγλικήν. Ἐν τῇ πενιχρᾷ βιβλιοθήκῃ καὶ τῷ πολιτικῷ καὶ ἱστορικῷ ἀρχείῳ, τὸ ὁποῖον κέκτημαι, καὶ ἐν τοῖς ἀπομνημονεύμασί μου, τὰ ὁποῖα πρὸ τεσσαράκοντα ἐτῶν γράφω, ἔτυχε νὰ ἐνθυμηθῶ τὸ βιβλίον τοῦτο τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον δὲν ἐξεδόθη πρὸ πεντήκοντα ἐτῶν, ἐξεδόθη ἰσχύοντος τοῦ ἐκ Κρήτης πολιτευτοῦ, εἰς τὰ 1918 ἐν Λονδίνῳ, ὑπὸ τοῦ Eduard Stranfort ὅστις εἶναι ὁ ἐκδότης. Ἐν τῷ βιβλίῳ αὐτῷ προσαρτᾶται πίναξ. Ἔπρεπε νὰ εἶμαι ἐπὶ τοῦ βήματος διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ ἐπιδείξω.......

§136ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Εἰς τὸ βῆμα. Ἀνεβῆτε.

§137Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (ἐπὶ τοῦ βήματος). Γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχει Ἑλληνικὴ Μικρὰ Ἀσία καὶ ὄχι Μικρασία, ὅπως τὴν θέλουν οἱ νέοι ἄνδρες, διότι ἡ λέξις Μικρασία δὲν ἐπροφέρθη ποτὲ παρὰ τῶν πατέρων ἡμῶν, οὔτε παρὰ τῶν ἀρχαιοτέρων οὔτε παρὰ τῶν νεωτέρων. Μικρὰν Ἀσίαν ἔλεγον πάντοτε καὶ οὐχὶ Μικρασίαν. Νομίζετε ὅτι διὰ τὸν Σωτηριάδην ὑπάρχει Ἑλληνικὴ Μικρὰ Ἀσία; Ἐκτὸς παραλίων τινῶν, τὰ ὁποῖα σημειοῖ διὰ κιτρίνου χρώματος, ὁλόκληρος ἡ Μικρὰ Ἀσία εἶναι Τουρκική. Τὸ πράσινον χρῶμα σᾶς διαφωτίζει. Νομίζετε ὅτι ὑπάρχει Θράκη Ἑλληνική; Ἐκπλήττεσθε βεβαίως. Παρακαλῶ ἰδέτε εἰς τὸν χάρτην τὸ πράσινον χρῶμα τῆς Θράκης, ὁλόκληρος εἶναι Τουρκική. Νομίζετε ὅτι ὑπάρχουν ἄλλαι χῶραι ἐν αἷς πλειονοψηφεῖ ὁ Ἑλληνισμός; Οὐδεμία. Ἐν πάσαις πλειονοψηφοῦν οἱ Τοῦρκοι, οἱ Βούλγαροι καὶ παντοῖαι ἄλλαι φυλαί. Τὸ βιλαέτιον τῆς Ἀδριανουπόλεως τὸ παρουσιάζει κατοικούμενον ἀπὸ 113 χιλ. Ἕλληνας καὶ 127 χιλ. Τούρκους.

§138Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς κλπ.). Ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς διακόψω· εἰς αὐτὸ τὸ φυλλάδιον δὲν ἐδόθη προσοχή, εἶναι ἀνάξιον προσοχῆς.

§139Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ὁ ὁποῖος εἶμαι παλαιὸς πολεμιστὴς πάντοτε συνηθίζω νὰ εἶμαι καὶ πειθαρχικός.........

§140Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς κλπ.). Διὰ τὸν ἄνθρωπον εἰπέτε ὅ,τι θέλετε.

§141Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μοῦ συνιστᾶτε νὰ μὴ ποιήσωμαι λόγον εὐρὺν περὶ τοῦ φυλλαδίου· ἐννοῶ διατὶ δὲν θέλετε νὰ ποιήσωμαι λόγον καὶ δὲν ποιοῦμαι λόγον. Λέγω μόνον ὅτι ἐὰν μοὶ ἐπετρέπετο, δὲν γνωρίζω διατὶ δὲν μοῦ ἐπιτρέπεται, διατὶ ὁ κ. Πρόεδρος δὲν ἐπιθυμεῖ, ἀλλ’ ἄν μοῦ ἐπετρέπετο νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰς στατιστικὰς πληροφορίας τῶν βιλαετίων, τὰς ὁποίας ὁ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου.....

§142Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς κλπ.). Διὰ τὸ ἀνάξιον τοῦ ἀνθρώπου καὶ τῆς ἐργασίας του ὁμιλήσατε.

§143Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὸ ἀνάξιον τοῦ ἀνθρώπου δὲν ἐμποδίζει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ τὸν ἔχῃ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ διδάσκοντα παρακαλῶ τί;

§144Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τὰ δεδομένα αὐτὰ εἶναι ἐπὶ τῇ βάσει Τουρκικῶν στατιστικῶν, δὲν εἶναι ἐπὶ τῇ βάσει Ἑλληνικῶν, δὲν ἀντιπροσωπεύουν τὴν πραγματικότητα.

§145Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Αὐτὸ λέγει ὅτι εἶναι ψέμματα.

§146Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος πρέπει νὰ λάβῃ τὸν κόπον ν’ ἀναγνώσῃ τὴν εἰσαγωγήν, διότι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὰς Τουρκικὰς στατιστικάς.

§147Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μά, κύριε συνάδελφε, ὅστις μὲ διακόπτετε, παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε. Βεβαίως ἔχετε ὅλον τὸ δικαίωμα νὰ μὲ ὑποτιμᾶτε, ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι εἶμαι παλαιὸς μαχητής, ἀπὸ 40 ἐτῶν πολιτευόμενος.

§148Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Θέλω νὰ σᾶς βοηθήσω.

§149Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν θέλω νὰ μὲ βοηθήσητε. Δὲν γνωρίζω, ποίαν ἰδέαν ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ φυλλαδίου αὐτοῦ καὶ τοῦ χάρτου αὐτοῦ, ἐγὼ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι, ὅτι παρῆλθον ἕξ μῆνες ἀφ’ ἧς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπέμψατο ἡμᾶς ἐνταῦθα, ἵνα ἀπαλείψωμεν τὸ ἀπαίσιον παρελθὸν καὶ στρέφων τὸ βλέμμα ἀριστερᾷ, πρὸς τὴν ὑπάτην ἐκπαιδευτικὴν ἀρχήν, τὸ Πανεπιστήμιον, βλέπω τὸν μαλλιαρισμὸν καὶ τὸν βενιζελισμὸν ὀργιάζοντας. Στρέφω τὸ βλέμμα δεξιά, πρὸς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα καὶ βλέπω τοὺς διδασκάλους ὀργιάζοντας, ἐξυβρίζοντας καὶ ἀπειλοῦντας ἡμᾶς. Περὶ τῶν ὕβρεων αὐτῶν καὶ ἀπειλῶν ἐν ταῖς ἐφημερίσι, πρὸς τὰς ὁποίας καὶ κυβερνητικαί, δὲν γνωρίζω πῶς κατορθοῦσι νὰ διαγωνίζωνται, οὐδεμία φροντίς. Ἡμεῖς κατέχομεν ἐπὶ σειρὰν 40 ἐτῶν τὸ βῆμα τοῦτο καὶ ἐπολεμήσαμεν πρὸς γίγαντας ἐν τῷ ἔθνει αὐτῷ πολιτικοὺς ἄνδρας καὶ οὐδέποτε ἐδειλιάσαμεν καὶ νομίζουσιν, ὅτι διὰ τῶν ἐμπαιγμῶν καὶ προπηλακισμῶν καὶ εἰρωνειῶν αὐτῶν θ’ ἀφαιρέσωσιν ἀφ’ ἡμῶν τὸ σθένος, ἵνα, ὅταν ἐπιστῇ ἡ ὥρα κατασυντρίψωμεν τὴν τοιαύτην κακόβουλον καὶ ἀντεθνικὴν ἐνέργειαν αὐτῆς τῆς συμμορίας τῶν μαλλιαρῶν; Ἄς ἐνθυμηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ κ. Στάης, τὶ ἔπαθεν εἷς ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅταν δὲν ἔσπευσε ν’ ἁρπάξῃ ἐκ τοῦ ὠτὸς τὸν Μητροπολίτην ἐκεῖνον, ὅστις ἐπροστάτευσε τὴν μετάφρασιν τοῦ Εὐαγγελίου, συνετέλεσεν ὁ Ὑπουργὸς νὰ σαρώσῃ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ Ἔθνος τὸν ἀείμνηστον πολιτικὸν ἄνδρα, τὸν ὁποῖον προώρως ἀπώλεσεν ἡ Ἑλλάς, τὸν ἀείμνηστον Γεώργιον Θεοτόκην. Ὑπάρχουσιν ἐθνικὰ ζητήματα, ἀπέναντι τῶν ὁποίων οὐδεὶς εἶναι τόσον ἰσχυρός, ὥστε ν’ ἀντιπαρατάξῃ τὰ στήθη αὐτοῦ. Ἐγὼ δὲ, ὅστις ὁμιλῶ ἴσως μετὰ τοσαύτης ὀργῆς περὶ τοῦ θέματος τούτου, τὰ μέγιστα συμπαθῶ πρὸς τὸν ἡγέτην τῆς πλειονοψηφίας, τοῦ ὁποίου καὶ τὰ φῶτα καὶ τὴν φιλοπατρίαν ἀναγνωρίζω καὶ τὸν ὁποῖον συμπαθῶ καὶ σέβομαι, καὶ ὅστις δὲν εἶχεν ἀνάγκην ν’ ἀνησυχήσῃ, ὅταν ἀνεφάνη πρὸ ὀλίγου ἡ ἰδέα ν’ ἀναλάβωμεν τὴν διεύθυνσιν τῶν τυχῶν τοῦ Κράτους, ἀφαιροῦντες αὐτὴν βιαίως ἀπὸ τῶν χειρῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή, οἱ συμπολῖταί μας ὀργίζονται, εἶναι ἀνάγκη νὰ σώσωμεν ἄν ὄχι τὸ γόητρον τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἀμυνθῶ, τὸ γόητρον τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία κινδυνεύει ἴσως νὰ ἀπολέσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ μεθ’ ὅλας τὰς εὐγλώττους φωνὰς τοῦ ἀγαπητοῦ μου συναδέλφου κ. Ἀναστασοπούλου. Εἴθε νὰ εἶχον ἐπαρκεῖ χρήματα ἐν τῷ βαλαντίῳ μου, ἵνα προβῶ αὔριον τὸ πρωί εἰς τὴν ἐκτύπωσιν χιλιάδων χαρτῶν τοῦ Σωτηριάδου, τοὺς ὁποίους νὰ διανείμω εἰς τὴν Θράκην, τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Ἤπειρον, ἵνα ἴδωσιν ἐκεῖ ὑπὸ τίνων παραγόντων περιεκυκλοῦτο ὁ Βενιζέλος καὶ τὶ οἱ φίλοι αὐτοῦ ἔγραφον κατὰ τῷ σωτηρίῳ ἔτει 1918 περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἰς τὰς χώρας ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας ἐστείλαμεν τὸ ἄνθος τῆς ἑλληνικῆς νεολαίας, ἀξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας, ἵνα χύσωσι τὸ αἷμα αὐτῶν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος, ἥτις δὲν ὑφίσταται κατὰ τὸν καθηγητὴν τῆς ἱστορίας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ὀπαδὸν τοῦ Βενιζέλου, νὰ χύσωσι τὸ αἷμα των ὑπὲρ ἐδαφῶν, τὰ ὁποῖα κακῶς ὠνειρεύθημεν ὅτι ἀνήκουσι εἰς ἡμᾶς. Ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ βιβλίου τοῦ ἀτυχοῦς Σκαλιέρη. Κατ’ αὐτὸ ἡ ἱστορία ἡ Ἑλληνικὴ ἐπεκτείνεται πλὴν τῶν ἄλλων ἀπὸ ἄκρου εἰς ἄκρον τοῦ Πόντου, καὶ τὸν Πόντον παριστᾷ αὐτὸς ἐδῶ ὁ καθηγητὴς ὡς ἐντελῶς Τουρκικόν. Διὰ τὸν Πόντον δὲ αὐτὸν ἔρχεται ὁ φιλόπατρις αὐτὸς Ἕλλην, ὁ ἱστορικὸς Σκαλιέρης καὶ λέγει περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἐν μέσῃ Τραπεζοῦντι ὑπάρχουσιν Ἕλληνες 404.000 καὶ Τοῦρκοι 188.000, ἐν τῇ Κασταμονῇ 134.000 Ἕλληνες καὶ 142.000 Τοῦρκοι. Εἰς πόσας χιλιάδας νομίζετε ὅτι δέχεται νὰ ὑπολογίσῃ ὁ Σωτηριάδης τοὺς κατοίκους τῆς Κασταμονῆς; Εἰς 334.000 Τούρκων καὶ 10.000 Ἑλλήνων! Εἰς πόσας χιλιάδας ἀναβιβάζει τὸν πληθυσμὸν τῶν Τούρκων ἐν Μπολοῦ; εἰς 319.000! Τῶν δὲ Ἑλλήνων εἰς πόσους νομίζετε; εἰς 5.000! (Θόρυβος).

§150Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε.........

§151Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καταστρέφετε τὸ ὡραῖον ἔργον.

§152Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Παρακαλῶ. Ἐγὼ δὲν συνήθισα νὰ παρέχω πράγματα εἰς τὸ Ἔθνος, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι ὁ τελευταῖος τῶν πολιτῶν. Ἀναφέρω τοὺς ἀριθμοὺς τούτους ἴσα–ἴσα διὰ νὰ τοὺς στηλιτεύσω. Τὶ λοιπὸν φωνάζετε; Διότι ἐγὼ ἐξακολουθῶ ἀγορεύων κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον; Μήπως ἐγὼ δέχομαι ὅτι οἱ ἀριθμοὶ αὐτοῦ τοῦ Σωτηριάδου εἶνε ἀκριβεῖς; Ἀπ’ ἐναντίας τοὺς στηλιτεύω (Θόρυβος).

§153Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι τοῦ Σωτηριάδου ἀριθμοὶ αὐτοί.

§154Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἀναγνώσατε τὸν πρόλογον.

§155Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Νὰ ὑποβληθῇ ψήφισμα περὶ καταργήσεως τῆς μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων καὶ νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις.

§156Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Παρακαλῶ. Εἰς τὸ γῆρας μου τώρα καὶ τέλος πάντων εἰς τὴν πεῖραν, ἥτις μὲ περιβάλλει, νομίζω ὅτι εἶναι ἀδίκημα νὰ πιστεύετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκφύγωσι τοῦ ἕρκους τῶν ὀδόντων μου ἰδέαι ἢ λέξεις, αἵτινες δύνανται νὰ βλάψωσι τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἐγὼ ἐξ ἐναντίας ἀναφέρων τὸ κατάπτυστον αὐτὸ Ἀγγλικὸν κείμενον πράττω τοῦτο διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ἕκαστος τῶν ἀριθμῶν τούτων εἶναι ἕν θανάσιμον πλῆγμα κατὰ τῆς πατρίδος.

§157Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἰδικοί του ἀριθμοί, κ. Λεβίδη. Τῶν Τούρκων εἶναι.

§158Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἶναι ἡ ἔκθεσις, ἡ ὁποία ἔγινεν ἐν Τουρκίᾳ μετὰ τὰς σφαγάς, δηλ. ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ ἑξῆς. Ἀναγνώσατε τὸν πρόλογον τοῦ βιβλίου.

§159Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Πολεμεῖτε τώρα σεῖς, κύριε, νεαρὸς ἄνθρωπος νὰ μάθετε εἰς ἐμὲ γράμματα κοινοβουλευτικά; Εὔχομαι νὰ ἀποκτήσητε τὴν πεῖράν μου καὶ τὴν μακρὰν σειρὰν τῶν ἐτῶν, κατὰ τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἀντιπροσωπεύω τὸν πρῶτον νομὸν τοῦ Κράτους, τὸν πεπολιτισμένον λαὸν τῆς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας. Καθήσατε λοιπὸν εἰς τὴν θέσιν σας καὶ μὴ μὲ διακόπτετε. Δὲν εἶσθε σεῖς ἄξιος νὰ μὲ διακόπτετε.

§160Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Προκειμένου περὶ Θράκης καὶ Μικρᾶς Ἀσίας.........

§161Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μὴ μὲ ἐρεθίζετε δέ, διότι τότε δὲν θὰ σεβασθῶ οὐδὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω λόγους νὰ μὴ σέβωμαι καὶ θὰ προχωρήσω τότε ἵνα παρατάξω ἄλλους ἀριθμοὺς διὰ νὰ ἀποδείξω τίνας ἀνθρώπους διατηροῦσιν ἐπὶ ἕξ μῆνας τώρα ἐν τῇ δημοσίᾳ τοῦ Κράτους ὑπηρεσίᾳ, ἐν τῷ πρώτῳ ἐκπαιδευτικῷ ἱδρύματι τοῦ Ἔθνους. Δὲν κάμνω γενικὴν ἐπιθεώρησιν, μὴ ταράττητε τοὺς κύκλους μου, οἱ ὁποῖοι σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ διαταραχθῶσιν. Νὰ ὁμιλήσω περὶ ἄλλων Ὑπουργείων; Ἐγὼ δὲν ἔχω τὸ ἀτύχημα νὰ ἐπισκέπτωμαι τοὺς θαλάμους τῶν γραμματέων καὶ τῶν γραφέων ἑκάστου τῶν Ὑπουργείων· ἔχω ἐν τῷ γραφείῳ μου φίλους μου πολιτικούς, τοὺς ὁποίους, ὁσάκις ὑπάρχει ἀνάγκη, παρακαλῶ καὶ ἱκετεύω ἵνα μὲ ἀντιπροσωπεύωσι παρ’ αὐτοῖς καὶ εὑρίσκουσιν, ὁμολογῶ, ἀνοικτὰς τὰς θύρας, δὲν εἰξεύρω διατί, ἴσως διότι δὲν ζητῶ πολλὰ πράγματα καὶ παράνομα. Ἀλλὰ γνωρίζω, κύριοι, ὅτι ἐξακολουθοῦν νὰ μασσουλίζουν ἐπὶ τῶν ὑπαλληλικῶν τραπεζῶν τῶν Ὑπουργείων καὶ μιᾶς ἑκάστης τῶν ὑπηρεσιῶν, οἱ ἀπαίσιοι ἐργάται τοῦ Βενιζελισμοῦ. (Μπράβο. Μπράβο! Χειροκροτήματα). Προσέξατε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ὁποῖον δὲν ἔχω λόγους, ἐπαναλαμβάνω διὰ πολλοστὴν φοράν, νὰ μὴ ἐκτιμῶ καὶ νὰ μὴ σέβωμαι καὶ νὰ μὴ ἀγαπῶ ἀκόμη, προσέξατε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν συμφωνῶ μετὰ τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου ἐκ Μεγαρίδος, ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει κίνδυνος· φάγωμεν, καὶ πίωμεν καὶ εὐφρανθῶμεν, εἴμεθα νικηταί!

§162Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό. Γνωρίζετε ὅτι τοιαύτας ἀνοησίας δὲν δύναμαι νὰ εἴπω.

§163Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Πολὺ καλά. Ἐγὼ ὅμως δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ καθήμεθα περὶ τὴν τράπεζαν καὶ νὰ εὐφραίνωμεν ἑαυτούς, ὄντες ἀσφαλεῖς ὅτι τὰ πράγματα βαίνουσι καλῶς. Ἀντιπροσωπεύετε ἀληθῶς τὴν λαϊκὴν θέλησιν, ἀλλ’ ὡς ἐκ τῶν περιβαλλουσῶν ὑμᾶς ἀσχολιῶν καὶ περιστάσεων δὲν ἐξετάσατε καλῶς τὰ πράγματα. Ἐντείνατε τὴν προσοχὴν ὑμῶν, ἐπιτηρήσατε τοὺς συναδέλφους ὑμῶν. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχετε ἕνα ὑπάλληλον αʹ τάξεως Βενιζελικόν. (Γέλως).

§164ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἕνα μόνον; Ὅλοι εἶναι.

§165Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Διατὶ διετηρήθη αὐτός; Καὶ δὲν φοβοῦμαι νὰ τὸν ὀνομάσω, καίτοι αὔριον ἴσως ἐὰν ὑπάρξῃ, ἀνάγκη ὁ γραμματεύς μου νὰ ζητήσῃ πληροφορίαν τινὰ θὰ τῷ γυρίσῃ τὰ νῶτα, ἀλλ’ ἀδιαφορῶ. Διατὶ διετηρήθη; Διότι εἶναι Κορίνθιος. (Χειροκροτήματα).

§166ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ποῖος; Ποῖος;

§167Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε συνάδελφε, παρακαλῶ νὰ μοὶ τὸν δηλώσητε, διότι δυστυχῶς μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἀγνοῶ τὸν ὑπάλληλον αὐτόν.

§168Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ Οἰκονομόπουλος.

§169Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶναι Κορίνθιος, σᾶς βεβαιῶ.

§170Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Πόθεν εἶναι;

§171Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι ἐκ Καλαβρύτων.

§172Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τότε ἀπευθύνομαι πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Βλέπετε ὅτι ἡ διακοπή σας δὲν σᾶς ὠφελεῖ.

§173Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Διατὶ δὲν λέγετε διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ὅπου εἶναι τόσοι ἄλλοι;

§174Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἠξεύρετε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ νῦν ποῖον κίνδυνον διέτρεξεν, ἀπὸ τοῦ ὁποίου, ἄς μὴ ἀρνηθῇ, ὅτι τὸν ἔσωσα; Διότι ὅτε ὡς γνωρίζετε, εἶχεν ζητήσει νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον περὶ ἐκκαθαρίσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων τῶν βιβλιαρίων τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ 1920, τί συνέβη; Ὁ πεπειραμένος, ἀλλ’ εἰς τὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀκόμη ἀρχάριος...............

§175Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Λίαν ἀδαής.

§176Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀναθέτων εἰς τὸν Οἰκονομόπουλον νὰ τοῦ συντάξῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκλογικῶν καταλόγων, ἔλαβε τὴν καλωσύνην καὶ τὴν ἐπιείκειαν πρὸς ἐμὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μοὶ τὸ φέρῃ εἰς τὸν οἶκόν μου, διὰ τὸ ὁποῖον πολὺ τὸν εὐχαριστῶ, διὰ νὰ τὸ μελετήσω. Κάθημαι τὴν νύκτα νὰ τὸ μελετήσω καὶ μὲ καταλαμβάνει καὶ γέλως καὶ ἀγανάκτησις, διότι plus on moins τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τί ἦτο; Ἀναστάτωσις ὅλων τῶν καταλόγων τοῦ Κράτους. Διότι ἀντὶ νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τῶν πλαστῶν καὶ ψευδῶν καὶ ἀτίμων ἐκείνων καταλόγων τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ 1920 τὶ ἔκαμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν; Τὸν ἔβαζε νὰ ἀναθεωρήσῃ ὅλων τῶν ἐτῶν τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, διὰ νὰ σηκωθῇ ὅλος ὁ κόσμος εἰς τὸ ποδάρι καὶ νὰ φωνάζῃ: Τὶ κατάστασις εἶνε αὐτή; Ἐγὼ ὁ γέρων Λεβίδης τώρα νὰ προσέρχωμαι ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδίκου καὶ νὰ βεβαιῶ ὅτι εἰς τὰ 1863 ἐνεγράφην καλῶς εἰς τοὺς δημοτικοὺς καταλόγους; (Γέλωτες). Νὰ ἐξέρχωνται οἱ φουστανελλάδες τῆς Πλάκας καὶ οἱ βρακάδες τοῦ Ψυρρῆ, οἱ 70ετεῖς καὶ 80ετεῖς, διὰ νὰ ἴδωσιν μὴ τυχὸν κακῶς ἐνεγράφησαν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ νὰ κάμνωσιν ἐνστάσεις περὶ τῶν καταλόγων ἐκείνων; Αὐτὸ ἐκινδύνευσε νὰ πάθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§177Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κ. συνάδελφε, νὰ σᾶς προσθέσω ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἦτο συντεταγμένον πολὺ προτοῦ ἐγὼ ἀναλάβω τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου.

§178Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Θέλετε τώρα τὴν ἀπάντησιν; Θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἐγὼ δέχομαι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εἶναι ὁ δράστης αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν ὅμως δὲν ἔχετε τμηματάρχην τὸν Οἰκονομόπουλον, δὲν ἤθελε σᾶς σερβίρῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ κινδυνεύσετε νὰ ἐξεγείρετε ὅλους τῆς ψηφοφόρους τῆς Ἑλλάδος.

§179Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύνασθε νὰ ἐλέγχετε πρᾶξιν ἐν τῷ γίγνεσθαι.

§180Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν ἐλέγχω, λέγω τὶ ἐκινδύνευσε νὰ πάθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἄλλως τε ἐλέγχω τὸν κ. Τσαλδάρην. Τέλος πάντων νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν. Ἡ ἐντύπωσίς μου εἶναι ὅτι μεθαύριον τὸ πρωΐ ὁ κ. Σωτηριάδης θὰ περιορισθῇ εἰς τὴν οἰκίαν του καὶ δὲν θὰ εἶναι καθηγητὴς τῆς ἱστορίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, τὴν ὁποίαν μουντζουρώνει ἐν τῷ χάρτῃ αὐτῷ.

§181Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς πληρεξούσιος ἔθιξε δύο ζητήματα ἀφορῶντα τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Καὶ τὸ μὲν πρῶτον ἀποβλέπει εἰς τὸ γλωσσικὸν ζήτημα, τὸ δὲ ἕτερον ἀποβλέπει εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Διὰ τὸ γλωσσικὸν ζήτημα, διὰ τὸ μέρος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὸν Ὑπουργὸν Γενικὸν Διοικητὴν Θράκης, ἀπήντησεν ὁ ἴδιος καὶ ὅσα εἶπεν εἶναι ἀληθέστατα.

§182Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Ὑπουργὸς Γενικὸς Διοικητής). Διέκρινα δηλ. ὅτι καὶ τὸ ζήτημα τὸ γλωσσικὸν καὶ τῶν βιβλίων εἶναι κυβερνητικὰ ζητήματα, ἐγὼ δὲ ἀσκῶ ἁπλῆν διοίκησιν καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀκολουθῶ τὸ Κυβερνητικὸν πρόγραμμα.

§183Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καθόσον ἀφορᾷ τὸ ἰδικόν μου μέρος τοῦ γλωσσικοῦ ζητήματος, ἐνόμισα καθῆκον του νὰ καλέσω μίαν ἐπιτροπὴν πενταμελῆ ἐξ ἐκπαιδευτικῶν ἀνεγνωρισμένης ἱκανότητος καὶ νὰ ἀναθέσω εἰς αὐτοὺς νὰ ἐκλέξουν τὰ βιβλία τὰ διδακτικά, διὰ τὰ ὁποῖα ὁμολογῶ ὅτι ἀπὸ πλῆθος γονέων λαμβάνω τηλεγραφήματα, ἐπιστολὰς καὶ αἰτήσεις νὰ τοὺς βγάλω τὰ βιβλία αὐτὰ ἀπὸ τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἐργασθεῖσα εὐσυνειδήτως ὑπέβαλε ἔκθεσιν, ἡ ὁποία εἶναι ἕνα ἔργον ἀξιοσημείωτον διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Ὅταν ἔλαβα τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἦτο Μάρτιος. Ἐὰν τότε διέτασσα νὰ βγοῦν τὰ βιβλία αὐτά, ἤμουν ὑποχρεωμένος νὰ τὰ ἀντικαταστήσω διὰ ἄλλων καὶ πρόχειρα ἄλλα δὲν ὑπῆρχον. Ἀλλὰ ἦτο καὶ τὸ ἄλλο, ὅτι οἱ γονεῖς θὰ ὑπεχρεοῦντο νὰ ἀγοράσουν νέα βιβλία.

§184Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Προθύμως θὰ τὰ ἠγόραζον.

§185Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ναί, ἀλλὰ δὲν ὑπελείποντο, παρὰ 2½ μῆνες, ἑπομένως ἔλαβα μέτρα διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ἐπειδὴ δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προκηρύξωμεν σήμερον διαγωνισμόν, θὰ λάβωμεν ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐκδοθῆ πρὸ τοῦ 1917, ἀλλὰ ἔλαβα μέτρα ὥστε νὰ μὴ ὑποπέσωμεν καὶ εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν, νὰ μὴ ἔλθῃ ἕνας νὰ μᾶς εἰπῇ ἐγὼ θέλω 5 δραχμὰς διὰ τὸ βιβλίον μου. Τὸ ἄλλο ζήτημα ἀφορᾷ τὸ Πανεπιστήμιον. Βεβαίως εἶναι εὔκολον τὸ κρημνίζειν τὸν ναόν, ἄλλα δὲν εἶναι ἐπίσης εὔκολον τὸ ἀνοικοδομεῖν αὐτόν. Λάβετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον τῶν Ἀθηνῶν εἶναι τὸ μόνον Πανεπιστήμιον ποῦ ἔχομεν. Παρακαλῶ νὰ μοῦ εἴπητε αὐτὸ τὸ Πανεπιστήμιον, τὸ ὁποῖον δὶς ὑπέστη τὴν βαρεῖαν τῆς ἐκκαθαρίσεως χεῖρα, νομίζετε σεῖς ὅτι ὠφελήθη, ἤ ὑπέστη μείωσιν τοῦ γοήτρου του; Δὲν εἶναι εὔκολον νὰ τὸ θίγῃ κανεὶς κάθε τόσον καὶ λιγάκι, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν τὸ κάμνω. Νὰ τὸ θίξῃ κανείς· ἀλλὰ μετὰ πολλῆς περισκέψεως καὶ συνέσεως. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ ἔχῃ ὑπομονήν. Ὅλα αὐτὰ θὰ γίνουν, ἀλλὰ θὰ γίνουν κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ μὴν εἶναι οὔτε ἐπώδυνος διὰ τὸ Πανεπιστήμιον, οὔτε προσβλητικός.

§186Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁ κ. Σωτηριάδης πρέπει νὰ παυθῇ αὔριον. Δύναται ν’ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις περὶ τῆς ἀμέσου ἀπολύσεώς του. Ἀξιῶ ὅπως ὁ Σωτηριάδης ἀποπεμφθῇ ἐκ τοῦ Πανεπιστημίου, νὰ παταχθῇ δὲ ὁ Βενιζελισμὸς οὐχὶ ὅπως μέχρι τοῦδε, ἀλλὰ κατὰ κεφαλῆς.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§188Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ συζήτησις ἡ ἀρξαμένη κατὰ παράβασιν τοῦ Κανονισμοῦ ἔλαβε τροπήν, ἡ ὁποία ἀπέδειξε τὴν ἀνάγκην τῆς τηρήσεως τοῦ Κανονισμοῦ. Γνωρίζομεν πάντες ὅτι ὑπάρχουσι σωρεία ζητημάτων κατ’ ἐξοχὴν σοβαρῶν, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλεται εἰς πάντας ἡμᾶς νὰ ἐπιλύσωμεν. Ἀλλὰ βεβαίως ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἤχθησαν κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην πλεῖστα τῶν ζητημάτων τούτων ἐνώπιον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, θὰ ὁμολογήσητε ὅτι δὲν εἶνε ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἀγάγῃ ἡμᾶς εἰς ἀποτέλεσμα. Διότι παρακαλῶ πάντας νὰ θελήσωσι νὰ ἐντοπίσωσιν ἐν τῇ διανοίᾳ αὐτῶν ὅσα ζητήματα ἤχθησαν ἐνώπιον ἡμῶν. Ὑπῆρξαν συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου των οὐδὲν ἀφῆκαν ἐκ τῶν μεγάλων ζητημάτων τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσωσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἦτο εὔκολον, τοῦτο, διότι ἐν τῇ σταχυολογίᾳ τὴν ὁποίαν ἐπεχείρησαν ἐν τῷ μέσῳ τῶν διαφόρων ζητημάτων τὸ εὐχερέστερον ἦτο νὰ θέσωσι τὰ ὄμματα αὐτῶν ἐπὶ τῶν προεχόντων ζητημάτων. Καὶ ἐντεῦθεν ἐγεννήθησαν ἐντυπώσεις ποικίλαι, ἀναμοχλεύσεις αἰσθημάτων, τῶν ὁποίων τὴν ἀξίαν οὐδεὶς θέλει νὰ ἀμφισβητήσῃ, αἰσθημάτων τῶν ὁποίων ἡ ἔντασις δύναται νὰ φθάσῃ καὶ μέχρι σημείου τοιούτου ὥστε νὰ παρασύρῃ καὶ νὰ δημιουργήσῃ ἀτμόσφαιραν πέριξ ὅλων αὐτῶν τῶν ζητημάτων, ἀτμόσφαιραν τὴν ὁποίαν δὲν νομίζω κατάλληλον οὐδὲ συντελεστικὴν ἵνα τὰ ζητήματα ταῦτα ὡριμάσωσι καὶ προσηκόντως φθάσωσιν εἰς τὴν λύσιν αὐτῶν. Θὰ ἦτο περίεργον νὰ ἀνακοινώσω τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν ζητημάτων. Διότι πρὸ παντὸς θὰ εὑρισκόμην εἰς ἀδυναμίαν νὰ ἀναμνησθῶ ὅλων αὐτῶν. Ἑπομένως γενομένης τῆς συζητήσεως ὡς ἐγένετο νομίζω, ὅτι ἕν προῆλθε συμπέρασμα ἐξ αὐτῆς, τὸ συμπέρασμα ὅτι πρέπει νὰ ἐπιληφθῶμεν ὡς τάχιστα ὅλων τῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἀκόμη παραμένουσιν ἐκκρεμῆ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐπιληφθῶμεν αὐτῶν κατὰ τὴν προσήκουσαν τάξιν καὶ νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι ἡ ἐμφάνισίς των ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ οὐχὶ κατὰ τρόπον συντελοῦντα εἰς λύσιν αὐτῶν, ἀλλὰ κατὰ τρόπον δίδοντα ἀφορμὴν εἰς δημιουργίαν ἐντυπώσεων δὲν εἶναι συντελεστικὴ εἰς οὐδὲν ἕτερον εἰμὴ εἰς ἀπώλειαν χρόνου. Θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο ἔξω τῶν ὁρίων τοῦ κανονισμοῦ καὶ νὰ δεχθῇ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Νομοθετικὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ ἐπιληφθῶμεν, ἔστω καὶ μετὰ διακοπὴν τῆς συζητήσεως, τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συναλλάγματος».

§189Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δικαίως παρετήρησεν ὅτι ἐξῆλθεν ἡ Συνέλευσις τοῦ κανονισμοῦ καὶ συνεζήτησε περὶ ὅλων τῶν πραγμάτων ἄνευ ὡριμότητος ὅπως προβῇ εἰς ἀποφάσεις. Τοῦτο ὅμως εἶναι ἀπόρροια τοῦ γεγονότος ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ οὐσιαστικώτατα ἀντικείμενα δὲν ἤχθησαν ἐγκαίρως εἰς συζήτησιν ἐξεπίτηδες προσδιωρισμένην καὶ μὲ προθέσεις λύσεως. Ἡ Συνέλευσις ἔδει νὰ κληθῇ εἰς ἐργασίαν εὐθὺς ἀμέσως μετὰ τὰς ἐκλογάς. Ἐν τῇ πρώτῃ ὁρμῇ των τὰ κοινοβουλευτικὰ σώματα δρῶσι μετ’ ἀποφάσεως πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν λαϊκῶν ἐντολῶν. Παρῆλθε ὅμως τόσος χρόνος ἄνευ λύσεων καὶ σήμερον ὅτε τὰ πράγματα ἀφίστανται ἡμῶν παρουσιάζουσι δυσκολίας μεγαλυτέρας, διότι παρ’ ἄλλοις ἤδη ἐπικρατεῖ ὀργὴ δι’ ὅσα δὲν ἐγένοντο καὶ παρ’ ἄλλοις ἀπροθυμία πρὸς ἐφαρμογὴν ἀπολύτων μέτρων ἅτινα πρὸ ἕξ μηνῶν ἔκριναν ὡς καλὰ ἀλλ’ ἴσως κρίνουσι ταῦτα σήμερον σκληρά. Χαίρω ἀκούων παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὅτι θὰ ὑποβάλῃ τὰ προσήκοντα μέτρα πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ κυβερνητικοῦ ἔργου, οὕτω δὲ θὰ προβῶμεν ταχέως εἰς συζήτησιν μὲ ὑπεύθυνον εἰσήγησιν καὶ μὲ προθέσεις πρὸς λῆψιν ἀποφάσεων. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὀρθῶς ἔπραξεν ἐπεμβὰς πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ κανονισμοῦ, θὰ ἦτο ὅμως ὀρθότερον ἄν ἐπενέβαινε πρὸ δύο ὡρῶν.

§190Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι εὔκολον, κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ βλέπῃ τις τὸ τὶ δὲν ἔγινε καὶ νὰ παρορᾷ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔγινε. Δὲν κατακρίνω τοῦτο, διότι εἰς τοῦτο ἀκριβῶς ἔγκειται ἕν τῶν κυριωτέρων ἐλατηρίων τῆς προόδου. Διότι πρόοδος εἶναι ἡ διόρθωσις τῶν κακῶς ἐχόντων, ἡ συμπλήρωσις τῶν ἀτελῶς ἐχόντων. Ἀλλ’ εἶναι ἄδικον συγχρόνως νὰ παρορᾶται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔγινε καὶ ἐνῷ παρατηρήσεις καὶ σημειώσεις τῶν μὴ γενομένων γίνονται νὰ φθάνωσιν εἰς τὸ συμπέρασμα προχείρως ὅτι τίποτε δὲν ἔγινεν. Ἐν τῇ χώρᾳ ταύτῃ ὑπῆρξεν ἐπὶ 4 ἴσως ἔτη κατάστασις ἡ ὁποία τὰ πάντα κατεπάτησε, τὰ πάντα συνέτριψεν, τὰ πάντα ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτῆς ἔταξεν. Ἐδημιούργησεν ἡ κατάστασις ἐκείνη συνδυασμὸν προσώπων, πραγμάτων, συμφερόντων, σχέσεων, ὁ ὁποῖος ἀπετέλει δύναμιν. Ἀφ’ ἑτέρου ἀποσυνέθεσεν ἡ κατάστασις ἐκείνη τὴν κατάστασιν τὴν ὁποίαν διὰ τῆς βίας διεδέχθη. Διὰ τῆς θελήσεως τῆς ἀκάμπτου τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐκλήθημεν νὰ ἐνεργήσωμεν τὴν ἀνατροπὴν ὅλης ἐκείνης τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία κατὰ τὸ τετραετὲς σχεδὸν χρονικὸν διάστημα διὰ τοιούτων μέσων εἶχε κρατήσει καὶ νὰ ὑποκαταστήσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν τὴν προηγηθεῖσαν, ἡ ὁποία κατὰ τὸ τετραετὲς αὐτὸ διάστημα κατὰ τόσον ἀνηλεῆ τρόπον εἶχε πληγῆ καὶ ἀποσυντεθῆ. Καὶ ἐπελήφθημεν τοῦ ἔργου οἱ ἀποτελέσαντες τότε τὴν Κυβέρνησιν ἐν τῷ μέσῳ καταστάσεως, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ κατάλληλος νὰ τὴν περιγράψω. Θὰ ἔλθῃ ὥρα κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλαι αἱ λεπτομέρειαι θὰ ἐκτεθῶσι καὶ θὰ ἴδωσιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι ἐκ τῶν γενομένων δύνανται νὰ ἀντλήσωσι στοιχεῖα μομφῆς, καθ’ ἡμῶν κατὰ πόσον θὰ εἶναι δικαία ἡ τοιαύτη ἐνέργειά των. Ἐπελήφθημεν ὅλων τῶν κλάδων τοῦ Κράτους, διότι ὅλων ἐπεβάλλετο ἡ μεταβολή, διὰ νὰ ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ τὰς χεῖρας εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκοντο καὶ εἰς τὰς ὁποίας ἐχρησίμευσαν ὡς ὄργανα τῆς τυραννίας. Καὶ ἐν χρόνῳ βραχυτάτῳ—ἀκόμη καὶ μέχρι σήμερον ὁ χρόνος εἶναι βραχύς— ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ κλάδοι ἐξέφυγον τῶν χειρῶν ἐκείνων. Ἡ Ἐκκλησία ἐπανῆλθεν εἰς ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ εὑρίσκηται καὶ ἀπεμακρύνθησαν αὐτῆς οἱ ἐπιβάντες καθ’ ὃν τρόπον ἐπέβησαν εἰς τὸν θρόνον τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ Δικαιοσύνη ἀποκατεστάθη εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἦτο δυνατὸν καὶ ἀναγκαῖον νὰ ἀποκατασταθῇ αὐτοστιγμεί. Ὁ Στρατὸς ἐντὸς 24 ὡρῶν ἐπανεῖδεν ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἡ βία καὶ ἡ αὐθαιρεσία εἶχον ἀπομακρύνει ἐξ αὐτοῦ. Τὸ Ναυτικὸν ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ χρονικοῦ διαστήματος ἐδέχθη εἰς τὰς ἀγκάλας του ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἀπεμάκρυνεν αὐτοῦ ἡ τυραννία. Οἱ δημόσιοι λειτουργοὶ οἱ ἀποπεμφθέντες κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἀποκατεστάθησαν εἰς τὰς θέσεις τὰς ὁποίας καὶ πρὶν κατεῖχον. Ὅλα ταῦτα εἶναι ἕκαστον μία λέξις. Ἀλλ’ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διεχειρίσθησαν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγεται μὲ μίαν λέξιν, οἱ ὁποῖοι διὰ νὰ διαχειρισθῶσιν αὐτὸ εὑρέθησαν ἐν τῷ μέσῳ ἑκατοντάδων καὶ πολλάκις χιλιάδων ἀνθρώπων ἐν νευρικότητι διατελούντων καὶ παντοίας διατυπούντων ἀξιώσεις καὶ εὑρέθησαν ἐκεῖ, ὄχι ἔχοντες παρὰ τὸ πλευρὸν ἐπαρκεῖς λειτουργίας, ἀλλ’ ὑπηρεσίας ἀποσυντεθειμένας, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι οὕτως εἰργάσθησαν ἔχουσι τὸ δικαίωμα μετὰ παρρησίας νὰ εἴπωσιν ὅτι δὲν ζητοῦσιν τὴν ἐπιείκειαν οὐδενός, ἀλλ’ ὅτι ἐπέτυχον ἵνα φέρωσι εἰς χεῖρας τῆς λαϊκῆς, τῆς πραγματικῶς λαϊκῆς βουλήσεως πάσας τοῦ Κράτους τὰς ἐξουσίας, ὥστε σήμερον οἱοσδήποτε ἂν παραλάβῃ ταύτας νὰ τὰς παραλάβῃ πλήρεις καὶ ἀκεραίας, καὶ νὰ τὰς διαχειρισθῇ κατὰ τὰς ἐπιταγὰς τοῦ λαοῦ καὶ τῆς Συνελεύσεως. Δύνανται ἐπὶ πλέον νὰ εἴπωσιν ὅτι ἐπετέλεσαν ἔργον τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ μὲν νὰ μὴ εἶναι ὑπέρτερον τῶν δυνάμεων παντὸς ἀνθρώπου, εἶναι ὅμως ἀναμφιβόλως ἱκανὸν νὰ ἐξαντλήσῃ τὰς δυνάμεις οἱουδήποτε ἀνθρώπου. Ἀλλὰ δὲν ἔλειψαν συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι ἐξετάζοντες τὰς λεπτομερείας καὶ εὑρίσκοντες ὅτι ἐν δημοσίᾳ τινὶ ὑπηρεσίᾳ παρέμεινέ τις ὁ ὁποῖος δὲν ἔπρεπε νὰ παραμείνῃ καὶ ἔν τινι ἄλλῃ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ διωρίσθη τις ὁ ὁποῖος δὲν ἔπρεπε νὰ διορισθῇ διαμαρτύρονται παρορῶντες, ὅτι, ἐὰν τοῦτο ἐγένετο καὶ βεβαίως ἐγένετο καὶ θὰ ἦτο θαῦμα ἄν δὲν εἶχε γίνει δὲν δικαιολογοῦνται διὰ τοῦτο· ὅλον αὐτὸ τὸ γενόμενον ἔργον νὰ τὸ θεωρήσωσι μηδαμινὸν καὶ νὰ εἴπωσιν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὸ διεχειρίσθησαν ὅτι ἦσαν ἀνάξιοι τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὄχι, κύριοι, τὴν μομφὴν ταύτην δὲν θὰ τὴν δεχθῶμεν. Καὶ λέγομεν πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ἀνταπεκρίθημεν εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτοῦ, αἱ δὲ κατευθύνσεις τὰς ὁποίας ἠκολουθήσαμεν ἀνταποκρίνονται πληρέστατα εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ εἶναι αἱ κατευθύνσεις ἐκεῖναι πρὸς τὰς ὁποίας χωροῦσα ἡ πολιτικὴ ἡμῶν θὰ ἐπιτύχῃ τὴν πραγματικὴν πολιτικὴν ἐξυγίανσιν τῆς χώρας. Διότι τοῦτο εἶναι τὸ ἔργον ἡμῶν, νὰ ἐξαγάγωμεν τὴν χώραν ἀπὸ τὴν νόσον τὴν πολιτικὴν ἡ ὁποία ἐμάστισεν αὐτὴν κατὰ τὴν περίοδον καθ’ ἥν ἡ βία καὶ ἡ αὐθαιρεσία ἦρχον. Ταῦτα λέγει πρὸς ὑμᾶς ἡ συνείδησις ἡμῶν. Καὶ ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡ συνείδησις ἡμῶν βεβαιοῖ εἶναι καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἡ γνώμη καὶ τῆς Συνελεύσεως ἡ γνώμη. (Χειροκροτήματα).

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναλειφθῇ αὕτη τὴν 11ην μ.μ...

(Ὥρᾳ 10.10′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρᾳ 11.15′ μ. μ.)

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Συνδικάτου Τραπεζῶν». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Λαδόπουλος.

§193Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπῆρχεν ἀμφιβολία, Κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι ἡ κερδοσκοπία, ἡ ὁποία διεξήχθη πρὸ τινων ἡμερῶν ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος ἤθελε προκαλέσει τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἤθελε σπεύσει αὕτη νὰ ὑποβάλῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐθεώρησεν ὡς συντελεστικὰ πρὸς περιστολὴν ὄχι μόνον τῆς ὑψώσεως, ἀλλ’ ἰδίᾳ τῆς διακυμάνσεως τοῦ συναλλάγματος διακυμάνσεως καὶ ἀσταθείας, ἡ ὁποῖα εἶναι ἄμεσος συνέπεια πάσης νοσηρᾶς νομισματικῆς καταστάσεως. Ὅτι δὲ ἡ ἀστάθεια τοῦ συναλλάγματος εἶναι ἀποτέλεσμα μιᾶς κακῆς νομισματικῆς καταστάσεως εἶναι ἐπιστημονικὴ ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ, διότι παντοῦ ὅπου ὑπῆρξε τοιαύτη νομισματικὴ κατάστασις τοιαῦτα ἐπῆλθον ἀποτελέσματα. Καὶ πρόκεινται πρὸ ἡμῶν πρόσφατα τὰ παραδείγματα τὰ συμβάντα καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ, διότι εἶναι κοινῶς γνωστὸν ὅτι εἰς μὲν τὴν Γαλλίαν ἡ τιμὴ τῆς Ἀγγλικῆς λίρας ἀνῆλθε κατ’ ἐπανάληψιν εἰς 68 καὶ 70 φράγκα, εἰς δὲ τὴν Ἰταλίαν ἡ Ἀγγλικὴ λίρα ἀνῆλθεν ἐπίσης κατ’ ἐπανάληψιν εἰς 110 ἰταλικὰς λιρέττας. Ἑπομένως ὀρθῶς ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι ἦτο ἀνάγκη νὰ περιστείλῃ καὶ τὴν ὕψωσιν ἀλλὰ καὶ τὰς διακυμάνσεις ταύτας, διότι δὲν εἶναι ἡ ὕψωσις ἐκείνη, ἡ ὁποία φέρει καταστροφὴν καὶ τρομάζει. Ἐπικράτεια, εἰς τὴν ὁποίαν ὑψοῦται τὸ συνάλλαγμα, εἶναι δυνατὸν νὰ βαδίσῃ ἐπὶ μακρὸν ὁμαλῶς. Ἄλλως τε ἔχομεν τὸ παράδειγμα τὸ ἐν Ἑλλάδι. Πρὸ τινων ἐτῶν ἡ ἐπικαταλλαγὴ ἀνῆλθεν εἰς 70 καὶ 80%, ἐν τούτοις ἐβαδίσαμεν ὁμαλῶς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τρομάζει εἶναι ἡ ἀστάθεια τοῦ συναλλάγματος. Αὐτὴ φέρει τὴν καταστροφήν. Αὐτὴ παρακωλύει τὴν οἰκονομικὴν ὀργάνωσιν ἑνὸς κράτους. Ἀπορῶ μάλιστα πῶς οἱ ἀξιότιμοι Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν ἐσκέφθησαν ὅτι πρέπει νὰ ὑποβληθῇ τὸ μέτρον τοῦτο συγχρόνως μὲ τὴν σύμβασιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ τὸ δάνειον τῶν 500 ἑκατομμυρίων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ καὶ οἱ δύο νὰ ἐγνώριζον, ὅτι ὅταν εἰς μίαν πληθωρικὴν κυκλοφορίαν προστεθῶσι 500 ὁλόκληρα ἑκατομμύρια χαρτονομίσματος ἀσφαλῶς θὰ ἔχωμεν καὶ ὕψωσιν καὶ ἀστάθειαν τοῦ συναλλάγματος. Ἀλλὰ πρὶν ἐξετάσω εἰδικῶς τὸ νομοσχέδιον, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη τὰ ἐξετάσωμεν ποῖα εἶναι τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὴν ὕψωσιν ταύτην, διότι, ὅταν ἀνεύρωμεν τὰ αἴτια, εὐχερέστερον εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξωμεν εἰς τὰ μέσα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ περιστείλωσι τὸ κακόν. Εἶδον ὑποστηριζομένην τὴν γνώμην ἐν συνεντεύξει, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τὸν τύπον ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος ὅτι κύριος λόγος τῆς νομισματικῆς αὐτῆς καταστάσεως εἶναι ὁ οἰκονομικὸς ἀποκλεισμός. Ἄς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ μὴ εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην ταύτην. Πιθανὸν ὑφ’ ἅς περιστάσεις εὑρισκόμεθα σήμερον ὁ οἰκονομικὸς ἀποκλεισμὸς νὰ ἀποτελῇ λόγον τινά, ἀλλ’ ὅτι δὲν εἶναι ὁ κύριος λόγος εἶναι ἀναμφισβήτητον, διότι καὶ ἐν Γαλλίᾳ, καὶ ἐν Ἰταλίᾳ ἔνθα ἐπῆλθον τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς αὐτὰς περιστάσεις, οἰκονομικὸς ἀποκλεισμὸς οὐδέποτε ἐπεβλήθη. Τὰ αἴτια εἰς τὰ ὁποῖα ὀφείλεται ἡ νομισματικὴ αὐτὴ κατάστασις εἶναι δύο. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ πληθωρικὴ κυκλοφορία τοῦ χαρτονομίσματος καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ὕψωσις τῶν τιμῶν τῆς παραγωγῆς. Ἀμφότεροι οἱ λόγοι οὗτοι εἶναι ἀλληλένδετοι, θὰ προσπαθήσω ὅμως νὰ ἐξετάσω ἑκάτερον τούτων χωριστά. Ἀπὸ τοῦ 1914 μέχρι τοῦ 1917 οὐδεμία ἐπῆλθεν ἀκαταστασία νομισματικὴ καὶ οὐδεμία ἀκρίβεια τοῦ βίου, διότι, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καταληφθεὶς τότε ὑπὸ φόβου περιώρισε τὰς δαπάνας αὐτοῦ καὶ τὰς περιώρισεν εἰς τὰς ἀπαραιτήτους ἀναγκαίως καὶ ἀφ’ ἑτέρου, διότι εὐτυχῶς καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα ἐζήσαμεν ἐκ τῶν ἀποθεμάτων, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον εἰς τὰς Ἑλληνικὰς ἀγοράς, ἀποθεμάτων παραχθέντων καὶ κτηθέντων ὑπὸ τὰς προπολεμικὰς τιμάς. Ἦλθεν ὅμως ἡ στιγμὴ καθ’ ἣν τὰ ἀποθέματα ταῦτα ἐξηντλήθησαν. Ἡ Ἑλληνικὴ βιομηχανία ἐνόμισεν ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπαναλάβῃ τὰς ἐργασίας της ἀλλ’ ἐπρομηθεύθη πλέον τὰς πρώτας ὕλας εἰς τιμὰς πολὺ ηὐξημένας, ἐπλήρωσεν μίσθια ἐπίσης ηὐξημένα καὶ ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ κατ’ ἀναλογίαν νὰ ἐπέλθῃ ἡ αὔξησις καὶ εἰς τὰς τιμὰς τῶν παραγομένων προϊόντων. Ἀλλ’ ἡ αὔξησις αὕτη ἔσχεν ὡς ἄμεσον ἀποτέλεσμα τὴν αὔξησιν τῶν τιμῶν τῶν προϊόντων τῆς γῆς, διότι ὁ χωρικός, ἐφ’ ὅσον ἐπρομηθεύετο τὰ εἰς αὐτὸν χρειώδη εἰς τὰς συνήθεις προπολεμικὰς τιμάς, δὲν ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκην νὰ αὐξήσῃ καὶ αὐτὸς τὰ προϊόντα ὅταν κατῆλθε ἀπὸ τὸ χωριό του καὶ τοῦ ἐζήτησαν τριπλῆν τιμὴν διὰ τὴν ἐπιδιόρθωσιν τῶν ἐργαλείων ἢ τὴν προμήθειαν τῶν ἐνδυμάτων, τῶν ὑποδημάτων καὶ λοιπῶν χρειωδῶν, τότε εὑρέθη καὶ αὐτὸς εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑψώσῃ τὰς τιμὰς τῶν προϊόντων του. Εἰς τὴν ὕψωσιν ταύτην εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσωμεν τὰς αὐξήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον ἐκ τῶν γενικῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους, γενικῶν ἐξόδων πολὺ μεγαλυτέρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον κατὰ τὸ 1914, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ δημόσιον χρέος τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ δισεκατομμυρίου ὅπου ἐκυμαίνετο πρὸ τοῦ 1914 ἀνέρχεται σήμερον εἰς 6 καὶ πλέον ὁλόκληρα δισεκατομμύρια. Εἶναι δὲ τόσον μεγάλη ἡ αὔξησις ἡ προσγενομένη ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν βαρῶν τοῦ κράτους, ὥστε ἐγὼ ὑπολογίζω ὅτι ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν προπολεμικὴν ἐποχὴν περιέχει 8 ἕως 10% βάρη τοῦ κράτους καὶ ἑπομένως κατὰ τὰ ὑπολειπόμενα 90% ἀνταποκρίνεται ἐργασία καὶ πρώτη ὕλη, τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον σήμερον ἐπιβαρύνεται διὰ 25 ἢ 30% ἐκ τῶν βαρῶν τοῦ κράτους, κατὰ τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο ἀκριβῶς ἐπῆλθεν καὶ ἡ ἔκπτωσις τῆς ἀνταλλακτικῆς ἀξίας τοῦ νομίσματος. Ὅτι δὲ εἰς τὴν ἔκπτωσιν αὐτὴν τῆς ἀνταλλακτικῆς ἀξίας ὀφείλεται ἡ ἀκρίβεια τοῦ βίου εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι ὅτι ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος ἐλάμβανε προπολεμικῶς 400 δραχ. καὶ ἀνταπεκρίνετο εἰς τὰς βιωτικὰς αὐτοῦ ἀνάγκας σήμερον λαμβάνει τὸ τριπλοῦν ποσὸν καὶ εἶναι ζήτημα ἂν δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ. Ἐργάτης ὁ ὁποῖος ἐλάμβανε προπολεμικῶς 6 ἕως 8 δραχ. κατ’ ἀνώτατον ὅρον ἡμερομίσθιον, λαμβάνει 25 καὶ 30 δραχ. καὶ ἐν τούτοις δὲν δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας του καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι αἱ γενικαὶ ἀπεργίαι, τὰς ὁποίας ἔχομεν καθ’ ἑκάστην. Ὅλος ὁ κόσμος ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς ἀνακωχῆς καὶ ἐντεῦθεν ἐνόμιζεν ὅτι θὰ ἤρχιζεν ἡ ἔκπτωσις τῶν τιμῶν τῶν προϊόντων, ἐν ᾧ ἀκριβῶς ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ ὅπως καὶ ἤρχισεν ἡ αὔξησις τῆς τιμῆς τῶν διαφόρων προϊόντων, διότι ἀπὸ τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἤρχισεν ἡ παγίωσις τῶν πολεμικῶν βαρῶν. Ἐφ’ ὅσον ἐξηκολούθουν αἱ πολεμικαὶ ἐπιχειρήσεις ἡ ἐξεύρεσις δανείων ἦτο εὐχερής, τὴν στιγμὴν ὅμως καθ’ ἣν ὑπεγράφη ἡ ἀνακωχὴ ἑκάστη ἐπικράτεια ἤρχισε νὰ σκέπτεται πῶς θὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἐπέβαλεν εἰς αὐτὴν ὁ πόλεμος. Ἀπέναντι τῆς καταστάσεως ταύτης ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι οὔτε ἡ τότε Κυβέρνησις οὔτε ἀτυχῶς καὶ σήμερον ἔλαβε τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐνεδεικνύοντο ὑπὸ τῶν περιστάσεων ἵνα περιστείλωσι τὸ κακόν, διότι πλὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον εἶναι συμπτωματικόν, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν δύναται ῥιζικῶς νὰ μεταβάλῃ τὴν κατάστασιν ταύτην, οὐδὲν ἄλλο μέτρον κυβερνητικὸν ἐλήφθη. Ἐνῷ ἐν Γαλλίᾳ μετὰ τὴν ἀνακωχὴν ἐπεστήθη συντόνως ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔδει νὰ ληφθῶσιν πρὸ παντὸς πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς. Καὶ ὑπάρχει εἰς τὰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως ὅπλον πανίσχυρον πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς, τὸ δασμολόγιον. Ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ηὔξησε τὸ δασμολόγιον εἰς τὸ τριπλάσιον, ἐνῷ ἡμεῖς ἐπαναπαυόμεθα ἀκόμη ἔχοντες τὸ δασμολόγιον, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν εἰς τὴν προπολεμικὴν ἐποχήν. Αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις ἐνόμισαν ἑκάστοτε ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνισχύσωσι τὴν παραγωγὴν καὶ πρὸς τοῦτο διὰ τοῦ δασμολογίου ἐκανόνισαν εἰσαγωγικὰ τέλη κυμαινόμενα ἀπὸ 20 μέχρι 75% ἀλλὰ σήμερον αἱ τιμαὶ τῶν προϊόντων ἐτριπλασιάσθησαν, ἡμεῖς δὲ ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἔχωμεν τὸ αὐτὸ δασμολόγιον ἡ δὲ ἑλληνικὴ παραγωγὴ ἐγκατελείφθη εἰς τὴν τύχην της. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς φέρω μερικὰ παραδείγματα. Ἀντικείμενα ἐξ ὑάλου βάρους μιᾶς ὀκᾶς καὶ ἀξίας προπολεμικῆς 60 λεπτῶν ἐβαρύνοντο διὰ τέλους 43½ λεπτῶν ἤτοι κατέβαλον εἰσαγωγικὸν δασμὸν 72%. Τὰ ἴδια ἀντικείμενα εἰσαγόμενα σήμερον ἐπὶ τῆς τιμῆς πλέον 5 δραχμῶν καταβάλλουσι πάλιν 43½ λεπτὰ ἤτοι κατῆλθεν ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς ἀπὸ 72% εἰς πόσον νομίζετε; εἰς 9%. Δέρματα κατειργασμένα ἐπὶ προπολεμικῆς τιμῆς 5 δραχμῶν εἰσαγόμενα κατέβαλον τέλος 1½ δραχμὴν κατ’ ὀκᾶν. Τὰ αὐτὰ δέρματα εἰσαγόμενα σήμερον ἐπὶ ἀξίας 20 δραχ. καταβάλλωσι πάλιν 1½ δραχ., ἤτοι ἐμειώθη ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς ἀπὸ 30 εἰς 8%. Δρίλλια ἐπὶ προπολεμικῆς τιμῆς 50 λεπτῶν εἰσαγόμενα κατέβαλλον τέλος 20 λεπτῶν κατὰ πῆχυν, σήμερον ἐπὶ ἀξίας 2½ δρ. κατὰ πῆχυν εἰσαγόμενα πληρώνουσι πάλιν 20 λεπτὰ, ἤτοι κατῆλθεν ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς ἀπὸ 40 εἰς 8%. Ἡ κατανάλωσις δὲ δὲν ἔχει νὰ ὑποστῇ οὐδεμίαν βλάβην, διότι εἶναι τόση ἡ ζήτησις ὥστε ἐπὶ μιᾶς ἐνδυμασίας 100 δραχ., τὸ τέλος, τὸ ὁποῖον θὰ προστεθῇ ἐὰν αὐξηθῇ τὸ δασμολόγιον, εἶναι ἕτεραι 4 δραχ. ἢ 5 δραχμαί.

§194Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὡς ἐνθυμῆσθε οἱ προστατευτικοὶ δασμοὶ ἐπέφερον τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα.

§195Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνέμενον, κύριοι, ὅτι θὰ ὑπῆρχον διάφοροι γνῶμαι ἐκ τῶν ἐμπείρων τῶν ὅρων τοῦ ἐμπορίου ἤ τῆς ἐλευθέρας συναλλαγῆς. Ἀλλ’ αἱ θεωρίαι αὐταὶ καὶ τὰ δόγματα ταῦτα ἐγκατελείφθησαν, καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅπως καὶ προηγουμένως σᾶς εἶπον, τὰ δασμολόγια ὅλων τῶν Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, τὰ ὁποῖα διέπονται ὑπὸ τοῦ πνεύματος τῆς προστασίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἐνῷ εἰς ἡμᾶς ἐγκατελείφθησαν εἰς τὴν τύχην των. Ὅτε οἱ βιομήχανοι οἱ Ἕλληνες ἀπηυθύνοντο εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐπικαλούμενοι τὴν προστασίαν αὐτῆς πρὸς προστασίαν τῶν βιομηχανιῶν, ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ ἀγνοῇ ὅτι ἡ προστασία τῆς ἐπιτοπίου παραγωγῆς εἶναι συναφὴς πρὸς αὐτὴν τὴν ὑπόστασιν τῆς Πολιτείας, διότι ἡ πολιτικὴ αὐθυπαρξία ἑνὸς Κράτους ἔγκειται εἰς τὴν αὐτάρκειαν. Ἀλλὰ διὰ νὰ καταστῇ ἕν Κράτος αὔταρκες εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνισχύσῃ ὅλους τοὺς κλάδους τῆς παραγωγῆς.

§196ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἰδίως τὴν γεωργίαν.

§197Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως καὶ τὴν γεωργίαν.

§198Ε. ΧΑΤΖΙΔΑΚΗΣ. Μήτηρ καὶ τροφὸς εἶναι ἡ γεωργία.

§199Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλει συζήτησιν. Ἐννοεῖται ὅτι καὶ τοῦτο τὸ κατενόησεν καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, καὶ διὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἴσως ἐν τῇ ἀμφιβολίᾳ περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔδει νὰ ληφθῶσι πρὸς προστασίαν τῆς παραγωγῆς, ἐξέδωκεν ἕν νομοθετικὸν διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου καθώρισε τὸ τέλος τῶν εἰς χρυσὸν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων εἰς 45% καὶ ἔπραξε τοῦτο εἰς στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἀγγλικὴ λίρα ἐτιμᾶτο 32 μόνον δραχμὰς. Ὑπεστηρίχθησαν οὕτω, κύριοι πληρεξούσιοι, αἱ βιομηχανίαι ἐκεῖναι, τῶν ὁποίων τὰ ὁμοειδῆ προϊόντα, τὰ εἰσαγόμενα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἦσαν συμβατικά, ἤτοι κατέβαλλον τὸ τέλος εἰς χρυσόν, ἀφέθησαν ὅμως τότε εἰς τὴν τύχην των καὶ σήμερον ἀκόμη ἐκεῖναι αἱ βιομηχανίαι τῶν ὁποίων τὰ ὁμοειδῆ προϊόντα καταβάλλουσι τὸ τέλος εἰς δραχμάς. Ἔλεγον ἀρχόμενος τοῦ λόγου ὅτι εἷς τῶν λόγων τῆς καταστάσεως ταύτης εἶναι ἡ πληθωρικὴ κυκλοφορία τοῦ χαρτονομίσματος. Περὶ τούτου δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα γνώμη, διότι ἐφόσον τὸ Κράτος εὑρίσκεται εἰς χρηματικὰς ἀνάγκας λόγῳ τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων, ἐπὶ τοσοῦτον ἐκδίδει χαρτονόμισμα. Ἐφόσον ἐκδίδεται τὸ χαρτονόμισμα, ἐπὶ τοσοῦτον αὐξάνουσιν αἱ τιμαὶ τῶν προϊόντων, αὐξάνουσι τὰ ἡμερομίσθια καὶ οὕτως εὑρισκόμεθα εἰς ἕνα φαῦλον κύκλον, ἀπὸ τοῦ ὁποίου εἶναι ζήτημα πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξέλθωμεν. Ἀλλὰ προσθέτω ὅτι τὸ δημόσιον χρέος ἀπὸ ἑνὸς ἀνῆλθεν εἰς ἓξ δισεκατομμύρια. Ἀλλ’ ἄρα γε τὰ πέντε αὐτὰ δισεκατομμύρια, τὰ ὁποῖα προστίθενται εἰς τὸ δημόσιον χρέος ποῦ ἐδαπανήθησαν; Ἐδαπανήθησαν μήπως εἰς ἔργα παραγωγικά; Ἐδαπανήθησαν εἰς ἔργα δυνάμενα ν’ ἀποδώσωσι ταχέως προσόδους εἰς τὸ Κράτος; Μέρος μὲν ἐξ αὐτῶν, ἀτυχῶς, ἐσπαταλήθη, τὸ πλεῖστον ὅμως κατηναλώθη εἰς πολεμικὰς δαπάνας. Ἔσχον εὐτυχῶς ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐπέκτασιν τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐκ ταύτης τὰς ὠφελείας δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἀμέσως. Ἑπομένως, τούτου ὄντος δεδομένου, εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀποβλέψῃ τις εἰς ἄμεσον ἢ ταχεῖαν λύσιν τῆς νομισματικῆς ἡμῶν καταστάσεως. Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι, νὰ διακηρύξωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν στενόχωρον οἰκονομικὴν κατεύθυνσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ πράξῃ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ ἐπισημότητι τῆς θέσεώς της, διότι πρέπει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ μάθῃ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ δαπανᾷ τόσα, ὅσα ἐδαπάνα κατὰ τὸ 1914, δέον νὰ ἐννοήσῃ ὅτι εἶνε ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰς αὐτὰς οἰκονομίας, εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθη μόνος κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου, οἰκονομίας μεγάλας, οἰκονομίας ἀπαραιτήτους, διότι οὕτω μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνισχυθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ νὰ βελτιώσῃ τὴν σαθρὰν οἰκονομικὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα. Εἶναι ἀνάγκη νὰ μάθῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, διότι μὴ λησμονῆτε ὅτι τὰ μεγάλα ἡμερομίσθια, οἱ μεγάλοι μισθοί, αἱ μεγάλαι περιουσίαι, αἱ ἀκόπως κτηθεῖσαι κατὰ τὸν πόλεμον, ἐτάραξαν ὀλίγον τὰ πνεύματα καὶ παρασύρουσι τοὺς κατόχους αὐτῶν εἰς σπατάλην, ἡ ὁποία γίνεται ἐπὶ ζημίᾳ καὶ αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ τοῦ Κράτους. Τὴν σπατάλην ταύτην εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀνακόψωμεν, καὶ θὰ τὴν ἀνακόψωμεν ὅταν μάθῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι αἱ 20 δραχ., τὰς ὁποίας λαμβάνει σήμερον δὲν ἀντιστοιχοῦσι παρὰ εἰς τὰς 6 δραχ. ἐκείνας τὰς ὁποίας τότε ἐλάμβανεν.

§200Ε. ΧΑΤΖΙΔΑΚΗΣ. Τότε πῶς γίνεται ἡ σπατάλη, ἀφοῦ ἐμειώθη ἐπὶ τοσοῦτον ἡ ἀνταλλακτικὴ ἀξία τῆς δραχμῆς;

§201Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι βλέπει ἄφθονον χαρτονόμισμα καὶ νομίζει ὅτι πρέπει νὰ τὸ δαπανήσῃ ὅλον, τοῦτο δὲ γίνεται οὐ μόνον εἰς τοὺς ἐργάτας, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ἀποκτήσαντας μεγάλας περιουσίας.

§202Ε. ΧΑΤΖΙΔΑΚΗΣ. Διὰ τοὺς τελευταίους μάλιστα.

§203Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον καὶ ὁ ἐργάτης ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐκέρδιζε πρὶν 100 δραχ. κερδίζει 500, καὶ δυστυχῶς αἱ ἐργατικαὶ τάξεις σήμερον εἰς τὰ οἰνοπωλεῖα πληρώνουσι τοὺς κοινῶς λεγομένους μεζέδες καὶ μὲ 50 δραχ. καὶ εἶναι συνέπεια τοῦτο τῶν μεγάλων ἡμερομισθίων, τὰ ὁποῖα λαμβάνουσι, καὶ τῶν ὁποίων δὲν ἔχει ἀντίληψιν τῆς δυνάμεως τῆς ἀνταλλακτικῆς, διότι ὁ ἐργάτης εἶναι ἀνάγκη νὰ μάθῃ σήμερον, ὅτι τὸ ἡμερομίσθιον, τὸ ὁποῖον λαμβάνει εἰς χαρτονόμισμα, ἤτοι δέκα, εἰκοσιπέντε, ἑκατὸν φορὰς ἀνώτερον, εἶναι ἕν ἡμερομίσθιον, εἶναι ἡ ἀμοιβὴ τῆς ἐργασίας μιᾶς ἡμέρας καὶ ὅτι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀνταλλάξῃ ταύτην, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀντικείμενα ἔχοντα ἀξίαν περισσοτέραν τῆς ἐργασίας μιᾶς ἡμέρας. Εἶναι ἀνάγκη νὰ μάθῃ, ὅτι αἱ πέντε δραχμαὶ ἀντιστοιχοῦσι πρὸς 1½ γραμμάριον χρυσοῦ καὶ ὅτι ἑπομένως τὰ χαρτονομίσματα τὰ ὁποῖα λαμβάνει σήμερον οὐδεμίαν ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὴν χρυσῆν δραχμήν. Ἀλλ’ ἡ ἀκαταστασία αὕτη, κύριοι πληρεξούσιοι, τοῦ χαρτονομίσματος καὶ ὁ κανονισμὸς τῶν τιμῶν τῶν διαφόρων προϊόντων εἰς δραχμάς, παρέσυρε τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εὑρισκομένους εἰς τὸ νὰ ἐξωθῶσιν ἔτι μᾶλλον τὴν ἔκπτωσιν τῆς ἑλληνικῆς δραχμῆς, διότι ἔχουσιν ἀπόλυτον συμφέρον νὰ ὑποτιμᾶται ἡ ἑλληνικὴ δραχμή, ἵνα προμηθεύωνται εὐθυνότερον τὰ ἀντικείμενα, τῶν ὁποίων ἔχουσιν ἀνάγκην ἐντεῦθεν. Γίνεται ὅμως καί τι ἄλλο, καὶ τοῦτο ἐπανελήφθη καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ καὶ δυστυχῶς ἤρχισε νὰ γίνεται καὶ παρ’ ἡμῖν. Ἐγκαθίστανται ξέναι τράπεζαι, αἱ ὁποῖαι εἰσάγουσαι τὰ κεφάλαια αὑτῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, προσπορίζονται μεγάλην διαφορὰν ἐκ τοῦ νομίσματος. Οὕτω ἐὰν ἡ Τράπεζα εἰσαγάγῃ 200.000 λίρας, θὰ ἀγοράσῃ ἐνταῦθα 14.000.000 δραχμῶν, καὶ ὅταν σὺν Θεῷ μετὰ πάροδον δύο ἤ τριῶν ἐτῶν ἡ ἑλληνικὴ δραχμὴ διατιμηθῇ εἰς τὸ ἄρτιον, διὰ τῶν 14.000.000 δραχμῶν δὲν θὰ ἀγοράσῃ πλέον 200.000, ὅσας εἰσήγαγον, ἀλλὰ 600.000, ἤτοι θὰ τριπλασιάσῃ τὰ κεφάλαια αὐτῆς ἐντὸς τριῶν ἐτῶν. Φέρω καὶ ἕτερον παράδειγμα, ἐὰν ἔμπορος ἐξαγάγῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὸ προϊόν αὑτοῦ καὶ λάβῃ 100.000 δραχμῶν καὶ οἰκονομήσῃ αὐτὰς ἐνταῦθα, ἀποφασίσῃ δὲ διὰ τῶν 100.000 δραχμῶν νὰ φέρῃ ἐμπορεύματα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, δεδόσθω ἐξ Ἐλβετίας, εἰς στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἑλβετικὸν φράγκον τιμᾶται δύο δραχμάς, τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα θὰ μεταχειρισθῇ διὰ τὴν ἀγοραπωλησίαν ταύτην εἶναι 50.000 ἑλβετικὰ φράγκα. Ὅταν ὅμως μετὰ δύο μῆνας ἀναγκασθῇ νὰ ἀγοράσῃ τὰ ἑλβετικὰ φράγκα καὶ εὕρῃ αὐτὰ τιμώμενα πρὸς 2½ δραχμάς, δὲν θὰ δαπανήσῃ 100.000 δραχμῶν διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν 50.000 ἑλβετικῶν φράγκων, θὰ δαπανήσῃ 125.000, καὶ τότε ἔχει ἀσφαλῆ ζημίαν 25.000 δραχμῶν. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη διὰ τῶν ἐπιμελητηρίων, διὰ τῶν ἐμπορικῶν συλλόγων νὰ συστηθῇ εἰς τοὺς ἐμπορευομένους ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἵνα δι’ ὅλων τῶν δυνάμεων αὑτῶν προσπαθῶσι τὰς προμηθείας των ἐν τῷ ἐξωτερικῷ νὰ κάμνωσιν εἰς χρυσὸν ὅσον τὸ δυνατόν, διότι τοῦτο ὄχι μόνον θὰ σώσῃ αὐτοὺς ἀπὸ μεγάλων ζημιῶν, ἀλλὰ θὰ συντελέσῃ καὶ εἰς τὴν εὐστάθειαν τοῦ συναλλάγματος. Τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔβαλον τὴν τιμὴν ν’ ἀναπτύξω πρὸς ὑμᾶς, δύνανται νὰ διακριθῶσιν εἰς δύο κατηγορίας, εἰς μέτρα οἰκονομικῆς φύσεως, τὰ ἔχοντα σχέσιν τουτέστι πρὸς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς, καὶ τὰ μέτρα τὰ ἀτομικά, τὰ προσωπικά. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ μέτρα διπλωματικῆς φύσεως, περὶ τῶν ὁποίων ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὀλίγας λέξεις. Εἶναι ἀληθές, ὅτι δὲν ἔχομεν μέχρι τοῦδε δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν, εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται τὰ μέτρα ταῦτα, εἰς ἐμὲ ὅμως, ἀγορεύοντος ἐντεῦθεν, δὲν ἐπιτρέπεται ν’ ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δι’ ἀλλεπαλλήλων αἰτήσεων αὑτοῦ ἀποστελλομένων ἐντεῦθεν ὅπου δεῖ καὶ δι’ ἀλλεπαλλήλων ἐνεργειῶν τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἠξίωσεν, ὥστε νὰ ἀρχίσῃ ἐπὶ τέλους νὰ πληρώνηται εἰς ἡμᾶς ὁρισθεῖσα πολεμικὴ ἀποζημίωσις, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι ἔχει ὑποτιμηθῆ εἰς 2½ δισεκατομμύρια. Ἐννοεῖται, ὅτι ἄν ἡ ἀποζημίωσις αὕτη ἔστω καὶ διὰ δόσεων δοθῇ, νομισματικὸν πρόβλημα δὲν δύναται πλέον νὰ ὑπάρξῃ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰδικώτερον τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, νομίζω, ὅτι τοῦτο δύναται νὰ διαιρεθῇ εἰς τρεῖς κεντρικὰς γραμμάς· πρῶτον, εἰς τὴν ἀπόλυτον ἀπαγόρευσιν ἐξαγωγῆς χρυσοῦ, δεύτερον, εἰς τὴν ἀπόλυτον διευκόλυνσιν τῆς εἰσαγωγῆς χρυσοῦ, τρίτον, εἰς τὸν διακανονισμὸν τῆς τιμῆς τοῦ συναλλάγματος καὶ εἰς τὴν εὐστάθειαν αὐτοῦ. Ἴσως θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ ὁρισθῇ καὶ ἡ διαφορά, τὸ ecant, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ μεταξὺ ἀγορᾶς καὶ πωλήσεως, διότι φοβοῦμαι, ὅτι ἂν ἀφεθῇ οὕτω, θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ἐπαναλήψεως ἐκείνου, τὸ ὁποῖον προσφυῶς εἶπεν ὁ κ. πληρεξούσιος ἐκ Λέσβου, ἤτοι δύο quichets τῆς αὐτῆς τραπέζης ἤ πώλησις καὶ ἀγορὰ χιλίων λιρῶν νὰ φέρῃ ζημίαν 4.000 δραχμῶν εἰς τὸν ἐνεργήσαντα συγχρόνως αὐτὰς τὰς δύο πράξεις. Ἄλλοτε ἡ διαφορὰ ἐκυμαίνετο μεταξὺ δέκα, εἴκοσι λεπτῶν, σήμερον κυμαίνεται μεταξὺ τεσσάρων ἴσως καὶ περισσοτέρων δραχμῶν κατὰ λίραν. Τοῦτο πρέπει νὰ κοπῇ, ἀλλὰ καίτοι μετὰ προσοχῆς παρηκολούθησα τὸν ἀξιότιμον πληρεξούσιον ἐκ Λέσβου κατὰ τὴν προχθεσινὴν ἀγόρευσίν του, ὁμολογῶ ὅτι δὲν κατώρθωσα νὰ ἐννοήσω, ποῖα εἶναι τὰ γεγονότα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τὸν ἠνάγκασαν νὰ ἐπιτίθεται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἐνῷ παρόμοιον νομοσχέδιον, ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς προκατόχου κυβερνήσεως καὶ μάλιστα ὑπὸ ὅρους πολὺ βαρυτέρους, τὸ ἐχειροκρότει. Ὅσον ἀφορᾷ, κ. Ὑπουργέ, τὰ ἄρθρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ χρυσοῦ, δὲν ἔχω νὰ φέρω καμμίαν ἀντίρρησιν, τοὐναντίον μάλιστα ὑπερθεματίζω. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὰ ἄρθρα τὰ ἔχοντα σχέσιν πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν χρυσοῦ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ αὐτόν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι προχθὲς παρεδέχθητε νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις προκαταβολικῶς, ἀλλ’ εἰς τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ὑπεβάλετε—πρόκειται περὶ τῆς 8ης παραγράφου— τὴν διαγραφὴν τῆς λέξεως ταύτης δὲν τὴν εἶδον.

§204Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐπιτρέπετε;

§205Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ.

§206Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐγώ, ὅπως παρετηρήσατε, εἶχον δεχθῇ νὰ διαγραφῇ, ἀλλ’ οἱ ἀμέσως ἐνδιαφερόμενοι ἔμποροι διεμαρτυρήθησαν πρὸς ἐμὲ λέγοντες ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ διαγραφῇ τοιαύτη διάταξις, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ διάταξις τῆς ἐγγυήσεως, δηλ. ἐπιτρέπεται, ἐὰν δὲν ἔχῃ τὸ τίμημα δοθῇ προκαταβολικῶς, ἐπιτρέπεται ἐπὶ ἐγγυήσει νὰ γίνῃ ἡ πρᾶξις. Εἶνε διαζευκτικῶς διατυπωμένον. Τοῦτο δέ, διότι εἶνε δυνατὸν εἰς εἰδικήν τινα περίπτωσιν νὰ ὑπάρχῃ ἡ προκαταβολικὴ κατάθεσις τοῦ τιμήματος καὶ συνεπῶς, εἶπον, διατί θέλετε νὰ ἀφαιρέσητε μίαν διάταξιν, ἡ ὁποία οὐδένα δύναται νὰ βλάψῃ ὑπάρχουσα, ἡ ὁποία ὅμως δύναται νὰ ζημιώσῃ μὴ ὑπάρχουσα;

§207Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ζημιώσῃ πῶς;

§208Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διότι εἰς εἰδικήν τινα περίπτωσιν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ προκαταβολικὴ καταβολὴ τοῦ τιμήματος. Ἀφ’ οὗ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ προκαταβολικὴ καταβολὴ τοῦ τιμήματος, ποῖος εἶναι ὁ λόγος, λέγουσιν αὐτοί, νὰ τὸ ἀφαιρέσητε; Καὶ σκεφθῆτε ὅτι ἔχουν δίκαιον. Ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατή, ἐν περιπτώσει μὴ προκαταβολῆς τοῦ τιμήματος, ἡ καταβολὴ τῆς ἐγγυήσεως, δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ διάταξις αὐτή, ἀλλὰ δύνανται νὰ συμπορεύωνται αἱ διατάξεις αὐταί, ὅπως ὑπάρχουν διαζευκτικῶς διατυπωμέναι εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§209Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἴπατε προχθές, λίαν ὀρθῶς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖον κακόν.

§210Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μάλιστα.

§211Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν στιγήν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι κακὸν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ τὸ δεχθῇ τις ὡς τοιοῦτο, νομίζω ὅτι ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ καταστήσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ἠπιώτερον.

§212Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Βεβαίως.

§213Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει δέ–καὶ αὕτη εἶναι μία, ἐπαναλαμβάνω, κεντρικὴ γραμμὴ τοῦ νομοσχεδίου—νὰ διευκολύνωμεν δι’ ὅλων ἡμῶν τῶν δυνάμεων τὴν εἰσαγωγὴν χρυσοῦ. Ἐννοεῖται ὅτι ἐν Ἑλλάδι τὸ ἐμπόριον δὲν διενεργεῖται διὰ προκαταβολῶν, διὰ προκαταβολῶν ἐνεργεῖται μόνον τὸ ἐξωτερικὸν ἐμπόριον, ἐν Ἑλλάδι ὅμως τὸ ζήτημα τῶν προκαταβολῶν δὲν εἶναι τόσον σύνηθες, ἑπομένως ὑπάρχει ὁ κίνδυνος, ἄν δὲν διαγραφῇ ἡ λέξις αὐτή, νὰ φέρωμεν μίαν μείωσιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου τῆς Ἑλλάδος, ἐν ᾧ τοῦτο δὲν εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου.

§214Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διατί; Παρακαλῶ νὰ ἐννοήσω τὸ «διατί».

§215Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἁπλούστατον. Διότι ὁ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἐπιθυμῶν νὰ ἀγοράσῃ ἐμπόρευμα ἐν Ἑλλάδι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖται ἡ προκαταβολικὴ πληρωμὴ τοῦ ἀντιτίμου..........

§216Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἀπαιτεῖται. Παρακαλῶ, ἀναγνώσατε τὴν τροπολογίαν.

§217Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία δὲν λέγει τίποτε.

§218Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Λέγει. Ὑπάρχει κάποια τροποποίησις τῆς φράσεως.

§219Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον λέγει (ἀναγινώσκει) «Διὰ Β. Διατάγματος δύναται νὰ ἀπαγορευθῇ πρῶτον, ἡ ἐξαγωγὴ ἐκ τῆς χώρας ξένων χρεωγράφων κλπ. δεύτερον.... Ἡ ἐξ Ἑλλάδος ἐξαγωγὴ ἐγχωρίων προϊόντων καὶ ἐμπορευμάτων, ἐφ’ ὅσον δὲν εἰσάγεται προκαταβολικῶς ἡ ἀξία αὐτῶν εἰς ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα».

§220Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Παρακαλῶ, συνεχίσατε.

§221Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀναγινώσκει) «ἢ δὲν παρέχεται ἐγγύησις περὶ..........κλπ».

§222Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Συνεπῶς δὲν ἀπαιτεῖται ἡ προκαταβολὴ τοῦ τιμήματος. Δύναται νὰ γίνῃ προκαταβολὴ τοῦ τιμήματος, ἐὰν ὑπάρχῃ περίπτωσις προκαταβολῆς τοῦ τιμήματος.

§223Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ δέχομαι, εἶναι πολὺ λογικόν, ἐν τούτοις ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω τὴν σύστασίν μου, ὅτι πρέπει νὰ διευκολύνωμεν δι’ ὅλων ἡμῶν τῶν δυνάμεων τὴν ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἰσαγωγὴν χρυσοῦ.

§224Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Βεβαίως, ἀλλὰ σᾶς εἶπον. Ὑποθέσατε ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις προκαταβολῆς τιμήματος. Θέλω καὶ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν νὰ τὴν περιλάβω, ἐὰν ὑπάρχῃ πραγματικῶς εἰς μίαν πρᾶξιν προκαταβολὴ τιμήματος. Διατὶ θέλετε νὰ τὴν ἀποκλείσω αὐτὴν τὴν πραγματικὴν κατάστασιν;

§225Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ τὴν ἀποκλείσετε. Οὐδεὶς τὴν ἀποκλείει.

§226Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διατὶ θέλετε νὰ ἀποκλείσω ἕν ἐνδεχόμενον νὰ συμβῇ; Λέγω ὅμως ὅτι ἄν τοῦτο δὲν ὑπάρχῃ, ἄν δὲν ὑπάρχῃ προκαταβολή, τότε ἐπιτρέπεται ἐπὶ ἐγγυήσει.

§227Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς αὐτὸ εἴμεθα σύμφωνοι.

§228Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρέπει νὰ διαγράψητε ὁλόκληρον τὴν παράγραφον.

§229Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σᾶς ἀπαναλαμβάνω, κ. συνάδελφε, ὅτι ἤμην διατεθειμένος διὰ νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Ἀργυρόπουλον, νὰ ἀφαιρέσω τὴν παράγραφον καὶ μάλιστα ἔλεγον ὅτι τοῦτο πράττω, διότι θεωρῶ ὅτι συζητοῦμεν, ἐπαναλαμβάνω τὴν φρᾶσιν, περὶ ὄνου σκιᾶς.

§230Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι ὄνου σκιά.

§231Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀλλ’ οἱ κύριοι τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου παρουσιασθέντες εἰς τὸ Ὑπουργεῖον μὲ ἔπεισαν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ὄνου σκιᾶς, ἀλλ’ ὅτι πρόκειται περὶ σοβαρᾶς συζητήσεως καὶ καλῶς ἐγὼ ἐπρότεινον, καὶ μοὶ εἶπον ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μία περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ὑπάρχῃ προκαταβολὴ τιμήματος, διατὶ νὰ τὴν ἀποκλείσωμεν;

§232Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ κ. Ὑπουργέ, προκαταβολικῶς δὲν δύναται νὰ καταβληθῇ τὸ τίμημα, ἐκτὸς ἄν δοθῇ ἀνάλογον ποσόν, ἀλλ’ οὐχὶ ἐκ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπραχθῇ ἐκ τῆς ἐξαγωγῆς. Αὐτὸ εἶναι κατάθλιψις τοῦ ἐμπορίου. Προκαταβολικῶς δὲν δύναται νὰ δοθῇ, διότι δύο εἶναι αἱ περιπτώσεις, ἤ θὰ σταλῇ τὸ ἐμπόρευμα ἐπὶ προθεσμίᾳ, ἢ ἐπὶ ἀμέσῳ φορτώσει, διότι θὰ εἰσπραχθῇ ἐπὶ τῇ παρουσιάσει τῆς φορτωτικῆς. Πάντως λοιπὸν δὲν δύναται προκαταβολικῶς νὰ δώσῃ τὸ χρῆμα, ἐκτὸς ἄν δὲν σᾶς δώσῃ τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπράξῃ ἐκ τοῦ ἐμπορεύματος, ἀλλ’ ἄλλο χρῆμα ἐξ ἄλλων πηγῶν θὰ σᾶς καταθέσῃ καὶ συνεπῶς εἶναι μία κατάθλιψις αὐτό. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου διατὶ δὲν δέχεσθε τὴν διαγραφήν; Δὲν νομίζετε ὅτι δύναται νὰ γίνῃ ἀφορμὴ καταπιέσεως τοῦ ἐμπορίου;

§233Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀπό τίνα, θὰ γίνῃ ἡ καταπίεσις; Αὐτὸ δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἐννοήσω.

§234Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν.

§235Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς τῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, φαίνεται, ὅταν κάμνετε τὴν παρατήρησιν....

§236Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δέχεσθε τὴν παρατήτηρίν μου, κ. Ὑπουργέ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρόθεσιν τῆς καταθλίψεως καὶ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἐμπορίου, ὅτι θὰ τὸν ἀναγκάσητε νὰ προμηθευθῇ τὸ χρῆμα ἐξ ἄλλων πηγῶν;

§237Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχει μέσος ὅρος, εἴτε ἐπὶ φορτωτικῇ εἶναι εἴτε ἐπὶ προθεσμίᾳ. Λοιπὸν σᾶς λέγει τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν δὲν πληρωθῇ προκαταβολικῶς, ὅπερ δύνανται νὰ συμβῇ, τότε θὰ δοθῇ μία ἐγγύησις.

§238Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὑπάρχουν πλεῖσται ὅσαι περιπτώσεις.

§239Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ δοθῇ μία ἐγγύησις ὅτι θὰ ἔλθῃ τὸ χρῆμα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἶνε ἐνδεχόμενον νὰ πληρωθῇ προκαταβολικῶς.

§240Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἡ ἐγγύησις εἶνε ὡς προκαταβολή.

§241Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν λέξιν; Τὸ «προκαταβολικῶς» θὰ εἶναι, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ ἐχαρακτήρισε, ὄνου σκιά.

§242Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τουναντίον, ἐγὼ εἶπον ὅτι κακῶς τὸ ἐχαρακτήρισα οὕτως χθές.

§243Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἴμεθα σύμφωνοι, διότι ἄν ἀπαλειφθῇ ὁ ὅρος αὐτός, κινδυνεύομεν νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ τοῦ ἑξῆς. Ὁ πωλῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐμπόρευμα ἐξ Ἑλλάδος καὶ μὴ ὑποχρεώνων τὸν ἀγοραστὴν νὰ πληρώνῃ διὰ τοῦ λεγομένου credit confirmé ἤτοι προκαταβολικῶς, θὰ κατορθώνῃ νὰ διατηρῇ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα θὰ μεταχειρίζεται διὰ τὴν ἀγορὰν ἐμπορευμάτων, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσάγῃ εἰς τὴν χώραν. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ θέλωσι τὸν παρεμποδισμὸν τοῦ ἐμπορίου καὶ δὴ τοῦ εἰσαγωγικοῦ. Ἀλλὰ ἐφόσον εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς ἐν γένει ἐμπορικῆς καταστάσεως διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι εἶναι ἕν ἀναγκαῖον κακὸν ἀλλ’ ἀναγκαιότατον, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀφήσωμεν τὸν ὅρον αὐτὸν τοῦ «προκαταβολικῶς», διότι θὰ διατρέξωμεν τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους ἐτόνισα.

§244Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρατήρησις εἶναι ὀρθή, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνατρέψωμεν τοὺς ὅρους, οἱ ὁποῖοι κρατοῦν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ἑλληνικὸν ἐμπόριον, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ὁ ἀλλοδαπὸς ἔμπορος δὲν στέλλει προκαταβολικῶς τὸ τίμημα ἄν δὲν λάβῃ τὸ ἐμπόρευμα.

§245Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον ἐπίσης συστήσει εἰς ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργέ, νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 8.

§246Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διατὶ νὰ ἀποκλεισθῇ ἡ περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελέ τις ἔμπορος τοῦ ἐξωτερικοῦ προκαταβάλει;

§247Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὶ σᾶς πειράζει; Σεῖς θέλετε νὰ εἰσαχθῇ χρυσός.

§248Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω, εἶναι νὰ εἰσαχθῇ τὸ συνάλλαγμα, δι’ αὐτὸ τὸ διατυπώνω διαζευκτικῶς.

§249Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δύναται νὰ λείψῃ τὸ «προκαταβολικῶς», διότι τὸ συνάλλαγμα ἢ οὕτως ἢ ἄλλως θὰ εἰσαχθῇ. Διατὶ θέλετε νὰ βάλετε αὐτὰς τὰς πέδας; Ἤθελον ἐπίσης συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διαγραφῇ, εἰ δυνατόν, ὁλόκληρος ἡ πρώτη παράγραφος, τοῦ ἄρθρου 8, ἤτοι ἡ ἀπαγόρευσις τῆς εἰσαγωγῆς τῶν Ἑλληνικῶν Τραπεζογραμματίων. Ἐάν, ὅπως ἐδηλώσατε προχθές, τὸ μέτρον τοῦτο λαμβάνεται μόνον διὰ τὴν Σμύρνην ὁρίσατέ το. Μάλιστα προβαίνω καὶ ἔτι περαιτέρω, θέσατε καὶ λογοκρισίαν μεταξὺ Σμύρνης καὶ λοιπῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ μὴ ἐμποδίζετε τὴν εἰσαγωγὴν τῶν Ἑλληνικῶν τραπεζογραμματίων τοῦ ἐξωτερικοῦ, διότι φοβοῦμαι ὅτι διασύρεται αὐτὴ ἡ ὑπόληψις τοῦ Κράτους, ἀπαγορεύοντες τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ἰδίων αὐτοῦ τραπεζογραμματίων.

§250Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πρέπει νὰ τονισθῇ ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ εἰσαγωγὴ τῶν Ἑλληνικῶν τραπεζογραμματίων. Πρέπει νὰ τονισθῇ αὐτό. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ ἐὰν ἡ εἰσαγωγὴ ἀθρόων τραπεζογραμματίων δὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν καταδολίευσιν τοῦ νόμου. Δὲν πρόκειται, λοιπόν, περὶ γενικῆς ἀπαγορεύσεως εἰσαγωγῆς τῶν Ἑλληνικῶν τραπεζογραμματίων, ἀλλὰ περὶ ἀδείας χορηγουμένης ἑκάστοτε ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία τότε μόνον θὰ ἀρνηθῇ τὴν χορήγησιν τῆς ἀδείας ταύτης, ὅταν θὰ πεισθῇ ὅτι ὁ εἰσάγων ταῦτα ἀποβλέπει εἰς τὴν καταστρατήγησιν τοῦ νόμου.

§251Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω, ὅτι ἐδηλώσατε προχθὲς σαφῶς, ὅτι τοῦτο λαμβάνεται διὰ τὴν Σμύρνην.

§252Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὄχι μόνον διὰ τὴν Σμύρνην ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν Κωνσταντινούπολιν.

§253Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁρίσατε καὶ διὰ τὴν Κωνσταντινούπολιν.

§254Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἀπαγορεύεται. Δὲν ἔχετε δίκαιον λέγοντες, ὅτι ἀπαιτεῖται ἑκάστοτε ἄδεια, διατί; Ἡ ἄδεια δὲν θὰ λείπει παρὰ μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐπαναλαμβάνω, θὰ πρόκειται περὶ προσώπου σκοποῦντος τὴν καταστρατήγησιν αὐτοῦ τοῦ νόμου, τοῦ Συνδικάτου, δηλαδὴ περὶ προσώπου, τὸ ὁποῖον θέλει διὰ τῆς μεθόδου τῆς εἰσαγωγῆς τραπεζογραμματίων νὰ φέρῃ τὴν μὴ εἰσαγωγὴν συναλλάγματος ἀνήκοντος εἰς τὸν τόπον.

§255Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται, ὅτι ἡ ἐπεξήγησις ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀγορεύων προχθὲς ἐδήλωσεν, ὅτι ἔχει ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου τῶν Τραπεζῶν καὶ τὸ δικαίωμα τοῦτο ὄντως τὸ ἔχει, διότι κέκτηται τὸ δικαίωμα τοῦτο ἐκ τοῦ νόμου, δὲν ἔχει ὅμως κανὲν δικαίωμα νὰ διασύρῃ τὴν ὑπόληψιν τῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων, εἰς τὰ ὁποῖα ἐμπιστεύεται τὴν διαχείρισιν ὁλοκλήρου τῆς συναλλαγματικῆς κινήσεως. Τὰ ζητήματα τὰ ἔχοντα σχέσιν πρὸς τὰ πιστωτικὰ ἱδρύματα εἶναι ζητήματα πίστεως, εἶναι ζητήματα ἐμπιστοσύνης πρὸς αὐτὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ δέον μετὰ πολλῆς προσοχῆς νὰ θίγῃ τις τοιαῦτα ζητήματα καὶ μάλιστα, ὅταν ὁ θίγων ταῦτα εἶναι Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§256Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε, δὲν ἔχει ἀνάγκην τοιούτων συμβουλῶν. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας γνωρίζει τὴν ἀξίαν τῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων, οὔτε διέσυρε ποτὲ τὰ πιστωτικὰ ἱδρύματα. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κατήγγειλέ τινα τῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων, διότι δὲν συνεμμορφοῦντο πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, χωρὶς νὰ ἀναφέρῃ πιστωτικὰ ἱδρύματα, χωρὶς νὰ εἴπῃ, ὅτι τὰ πιστωτικὰ ἱδρύματα ἐν γένει δὲν εὑρίσκονται εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των. Προσέθηκε δὲ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸν ὁποῖον ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι ἀδικεῖτε, προσέθηκεν, ὅτι καθ’ ἥν στιγμὴν τὰ τραπεζικὰ ἱδρύματα ἔχουσι καὶ διαχειρίζονται ἑκατομμύρια ὅλα καταθέσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ κατ’ οὐδὲν δύνανται νὰ ζημιωθῶσιν ταῦτα, ὅταν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐνασκῇ τὰ καθήκοντα αὑτοῦ τὰ διαγραφόμενα ὑπὸ τοῦ νόμου.

§257Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐὰν εἶχέ τι θετικὸν καθ’ οἱασδήποτε Τραπέζης εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐφαρμώσῃ τὸν νόμον, εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐνασκήσῃ τὰ ἐκ τοῦ νόμου παρεχόμενα εἰς αὐτὸν δικαιώματα καὶ καθήκοντα, εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ στείλῃ ἐλεγκτὴν νὰ ἐξελέγξῃ τὰ βιβλία αὐτῶν καὶ ἐὰν εὕρισκεν καταχρήσεις..........

§258Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ὁμιλῶ περὶ καταχρήσεων· μὴ λέγετε λέξεις τὰς ὁποίας οὐδέποτε μετεχειρίσθην καὶ διαμαρτύρομαι.

§259Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἴπατε προχθές, ἴσως παρεσύρθητε.

§260Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ποτὲ δὲν παρασύρομαι, σεῖς παρασύρεσθε.

§261Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εὐχάριστον, κ. Ὑπουργέ, διότι σᾶς ἐπροκάλεσα νὰ κάμητε δηλώσεις, διότι ἀλλοίμονον, ἐὰν ἀφίεται ἡ ὑπόληψις τῶν Τραπεζῶν νὰ διασύρηται εἰς τὰς τριόδους· ὁ καθεὶς δὲν θὰ ἔχῃ ὑπόληψιν εἰς αὐτάς.

§262Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐὰν ὁμιλῆτε περὶ ἐμοῦ ὑποθέτω, ὅτι δὲν ὁμιλεῖτε περὶ τριόδων, ἐὰν ὁμιλῆτε περὶ τριόδων ὑποθέτω, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλῆτε περὶ ἐμοῦ.

§263Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Καταλείπων, κύριοι, τὸ βῆμα ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ αὖθις τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ἐπικινδύνου νομισματικῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν ἐπέτρεψαν νὰ δημιουργηθῇ καὶ συνάμα νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα σπεύσῃ καὶ ὑποβάλῃ ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐνδείκνυνται πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως, ἐὰν ὅμως ἀφεθῇ ὡς ἔχει, νομίζω, ὅτι ἀτυχῶς δεινὰ διὰ τὴν χώραν ἐπισωρεύει.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§265Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι· τὸ ὑπὸ κρίσι σχέδιον νόμου εἶναι σπουδαιότατον προφανῶς καὶ βεβαίως προκαλεῖ ἀμέριστον τὸ ἐνδιαφέρον πάντων ἡμῶν. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ὑποβληθέντος σχεδίου νόμου προφανῶς προτίθεται νὰ λάβῃ μέτρα πρὸς περιορισμὸν τῆς αἰσχροκερδείας, τῆς ἀσκουμένης ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος καὶ νὰ περιορίσῃ ἀφ’ ἑνὸς τὰς μεγάλας διακυμάνσεις, αἵτινες εἰσὶν ἀναμφισβητήτως καταστρεπτικώταται διὰ τὴν καθ’ ὅλην οἰκονομίαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν μεγάλην τιμὴν τοῦ συναλλάγματος. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ διαλάθῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως τὸ ζήτημα τὸ κεντρικώτερον καὶ ριζικώτερον. Ἐὰν εἰς ἀσθενῆ τινά, βαρέως πάσχοντα, καλέσητε τὸν ἰατρόν, ὁ ἰατρὸς θὰ λάβῃ δύο τινὰ ὑπ’ ὄψει του, τὴν συμπτωματικήν, τὴν ἄμεσον θεραπείαν, ἀλλὰ καὶ τὴν ριζικὴν θεραπείαν. Τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου προτίθεται νὰ λάβῃ μέτρα διὰ τὴν ἄμεσον, διὰ τὴν συμπτωματικὴν θεραπείαν. Εἶναι βεβαίως ἀναγκαῖον κακόν, ὡς πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, δὲν πρέπει ὅμως καὶ νὰ παρίδωμεν τὴν πραγματικὴν ἀσθένειαν. Ὁ ἐπιστήμων ἰατρός, ὅταν ἴδῃ τὸν ἀσθενῆ πάσχοντα, θὰ ἀναζητήσῃ τὸ αἴτιον, θὰ θέσῃ τὴν χεῖρα ἐπὶ τῶν τύπων τῶν ἥλων καὶ θὰ ἴδῃ ποία εἶναι ἡ ἀσθένεια, ἵνα πλήξῃ αὐτὴν εἰς τὴν καρδίαν. Τὸ συνάλλαγμα δὲν εἶναί τι ἁπλοῦν, εἶναι προϊὸν τῆς ἐν γένει οἰκονομικῆς τοῦ Κράτους καταστάσεως. Ἀναφέρω γνώμην Γάλλου Ἀκαδημαϊκοῦ ἐπιφανοῦς, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι. (ἀναγινώσκει) «Ἡ νομισματικὴ κρίσις ............κλπ». Ἐφόσον βεβαίως ὑπάρχει χαρτονόμισμα ἔχον τὸ κεκανονισμένον ἀντίκρυσμα τὸ πρᾶγμα εἶναι ἐντελῶς φυσιολογικόν. Τὸ χαρτονόμισμα ἐξοφλεῖται εἰς ὑγιὲς νόμισμα, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὅμως αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους ἐπιβάλλουσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ χαρτονομίσματος, τὸ πρᾶγμα λαμβάνει πλέον πολὺ πολύπλοκον μορφήν. Ἀρχίζουν νὰ ὑπεισέρχωνται ἐν τῷ συναλλάγματι καὶ ἐν τῇ νομισματικῇ κρίσει πλεῖστοι ὅσοι παράγοντες, οἱ ὁποῖοι ἀμέσως καὶ ἐμμέσως ἐπιδρῶσιν ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ συναλλάγματος. Ἐπίσης λέγει Ἄγγλος ἐπιφανὴς δημοσιολόγος. (ἀναγινώσκει) «Διὰ νὰ σωθῶμεν ἐκ τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως... κλπ.». Πρέπει νὰ εἴπωμεν, κύριοι, μερικὰς ἀληθείας, διότι μόνον ὅταν εἴπῃ τις τὴν ἀλήθειαν τότε μόνον δύναται νὰ ἀναμένῃ τὴν θεραπείαν τὴν ριζικήν. Τὸ ζήτημα τοῦ συναλλάγματος, κύριοι, ἀπησχόλησεν ὅλα τὰ Κράτη. Δὲν εἶναι βεβαίως νόμισμα, τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη εἰς τὴν Ἑλλάδα. Πολλὰ πρὸ ἡμῶν κράτη μεγαλείτερα καὶ πολὺ προηγμένα ἐν τῇ δημοσιονομικῇ πολιτικῇ ἐδοκίμασαν τὰς καταστροφάς, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον ἐκ τῆς συναλλαγματικῆς διαφορᾶς, ἑπομένως εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς νόσου, ἡ ὁποία ἐμελετήθη καὶ ἐξετάσθη καλῶς, καὶ κατὰ τῆς ὁποίας ἐφηρμόσθησαν ὡρισμένα φάρμακα καὶ ἡ ἐπιστημονικὴ αὐτὴ πεῖρα δύναται νὰ μᾶς ἀγάγῃ εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐπωφεληθῶμεν καὶ ἡμεῖς τῶν μελετῶν καὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς πείρας τῶν μεγάλων Κρατῶν ἵνα φθάσωμεν εἰς τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα. Ὁ ἐπιφανὴς ἄλλοτε πρωθυπουργὸς τῆς Ἰταλίας κ. Τζιολίττι, κατὰ συνεδρίασιν τῆς Ἰταλικῆς Βουλῆς, λαβούσης χώραν τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1919, ὁμιλῶν περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Ἰταλίας καὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τοῦ συναλλάγματος, εἶπε μερικὰς φράσεις, τὰς ὁποίας ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἀναφέρω. (ἀναγινώσκει) «Κυβέρνησις καὶ Βουλὴ θὰ δεήσῃ νὰ εἴπωσι πρὸς τὴν χώραν τὴν σκληρὰν ἀλήθειαν, ἐγκαταλείπουσαι.......κλπ.». Ἐλπίζω ὅτι δὲν σᾶς ἀπησχόλησα ἐπὶ μακρὸν διὰ νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰς ὀλίγας αὐτὰς φράσεις τοῦ Ἰταλοῦ πρωθυπουργοῦ, αἱ ὁποῖαι ὁμολογουμένως ἀποτελοῦσι καθρέπτην τῆς καταστάσεως. Ὡς εἶπον, ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὸ Κράτος ἐν τῇ ἀπολύτῳ καὶ ὑπερτάτῃ ἀνάγκῃ ἵνα ἀντιμετωπίσῃ κυρίως ἐξωτερικοὺς κινδύνους, ἠναγκάσθη νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ ἔσχατον μέτρον τῆς ἐκδόσεως μεγαλυτέρου ποσοῦ τοῦ κεκανονισμένου τραπεζογραμματίων, τὸ πρᾶγμα περιεπλέκετο. Δὲν ὑπεισήρχετο πλέον ὁ παράγων τῆς διαφορᾶς μεταξὺ ἀντικρίσματος καὶ χαρτονομίσματος, ὑπεισήρχοντο πλεῖστοι ὅσοι παράγοντες καὶ εἷς παράγων εἶναι ἡ ἰσοσκέλησις ἢ μὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποῖα ἔχει ἄμεσον σχέσιν πρὸς τὴν κατάστασιν τοῦ συναλλάγματος. Δεύτερος παράγων εἶναι προφανῶς ἡ πίστις τοῦ Κράτους καὶ ὁ ἐμπορικὸς ἰσολογισμός, δηλ. τὸ ποσὸν τοῦ εἰσαγομένου καὶ ἐξαγομένου ὑγειοῦς νομίσματος εἴτε χρυσῶν, εἴτε ἀγγλικῶν λιρῶν, εἴτε δολλαρίων. Ἡ ἰδιωτικὴ οἰκονομία, ἡ παραγωγή, ὁ δημόσιος πλοῦτος, ἡ δημοσία ἀσφάλεια, τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, ἡ πίστις πρὸς τὴν παραγωγὴν καὶ πρὸς τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς, εἶναι παράγοντες εἰσερχόμενοι ἀμέσως εἰς τὴν ἐπικαταλλαγὴν καὶ τὴν τιμὴν τοῦ συναλλάγματος. Γάλλος συγγραφεὺς δημοσιεύει εἰς τὸν Παρισινὸν «Χρόνον» τῆς 18ης Μαρτίου 1920 ἄρθρον, ἐν ᾧ ἐξετάζει τὰ τοῦ συναλλάγματος καὶ λέγει. (ἀναγινώσκει). Τὸ ζήτημα, ὡς εἶπον τοῦτο ἀπησχόλησεν ὅλα τὰ κράτη. Ἀπησχόλησε τὴν Γαλλίαν, ἀπησχόλησε τὴν Ἀγγλίαν, τὴν Ἰταλίαν καὶ ἔλαβον χώραν μεγάλαι συζητήσεις εἰς τὰς διαφόρους Βουλάς. Ἄν ἤθελέ τις παρακολουθήσει τὰς συζητήσεις αὐτάς, βεβαίως θὰ ἠρύετο πλεῖστα ὅσα παραδείγματα καὶ πλεῖστα ὅσα μαθήματα, σοφὰ ἀληθῶς, ἐπὶ τῆς ἐπικαταλλαγῆς καὶ τῆς οἰκονομικῆς τοῦ Κράτους καταστάσεως. Βεβαίως δὲν προτίθεμαι νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρόν, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε διὰ δύο γραμμῶν νὰ σᾶς εἴπω τὰ συμπεράσματα τῶν συζητήσεων αὐτῶν, καὶ νομίζω ὅτι δὲν θέλω καταχρασθῆ τῆς καλωσύνης ὑμῶν. Εἰς τὴν Σερβίαν ἔλαβον χώραν μακραὶ συζητήσεις καὶ κατέληξαν εἰς τὸ συμπέρασμα ν’ αὐξήσουν πάσῃ θυσίᾳ τὴν παραγωγήν. Ἐνέτεινον ὅλας τὰς δυνάμεις των καὶ κατώρθωσαν ἐντὸς βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος νὰ αὐξήσουν καταπληκτικῶς τὴν παραγωγήν. Εἰς τὴν Ἰταλίαν κατὰ τὴν 12ην Σεπτεμβρίου τοῦ παρελθόντος ἔτους ἐγένετο εὐρυτάτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ συναλλάγματος τὴν συζήτησιν ταύτην ἀνακεφαλαιοῖ ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἰταλίας, ὁ κ. Τζιολίττι, εἰς τὰς ὀλίγας αὐτὰς γραμμάς· (ἀναγινώσκει) «Πρὸς ἀποσόβησιν τοῦ ἐπικρεμαμένου κινδύνου τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως......... κλπ.». Προσέθετε δ’ ἔπειτα ὅτι τὸ προϊόν...... (ἀναγινώσκει). «Τὰ πολεμικὰ κέρδη, τὰ κτηθέντα ἀπὸ τῆς 1ης Αὐγούστου 1914 μέχρι τοῦ τέλους Δεκεμβρίου 1918, πρέπει..........κλπ.». Ὁ κ. Νίτσι, πρώην πρωθυπουργὸς τῆς Ἰταλίας, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Ἰταλικῆς Βουλῆς τῆς 3 Μαρτίου ἔλεγε— τὰ συμπεράσματα· πάντοτε σᾶς ὁμιλῶ δι’ ὀλίγων γραμμῶν— (ἀναγινώσκει) «ἀνάγκη νὰ ἐνταθῇ ἡ παραγωγή......κλπ.». Τὰ αὐτὰ ἐπανέλαβεν ὁ Φερέρα· ὁμοίως δὲ καὶ ἄλλοι. Ἐν Γαλλίᾳ ὁ κ. Μιλλεράν, ἀναλαβὼν τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κράτους, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς τῆς 9ης Φεβρουαρίου τοῦ 1920, ὡμίλησε ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος καὶ ἐπανέλαβε τὰ αὐτά. Ἡ καταστροφὴ τοῦ Κράτους εἶναι ἄφευκτος ἂν δὲν ἐλαττωθῇ ἡ τιμὴ τοῦ συναλλάγματος. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὁ Λόϋδ Τζώρτζ, εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς τῆς 9ης Νοεμβρίου. Ὁμοίως ὁ κ. Ριμπὼ κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Πάντα τὰ κράτη ἐπέδειξαν μεγίστην προσοχὴν καὶ ἀπέδωκαν εἰς τὴν τιμὴν τοῦ συναλλάγματος αὐτὴν ταύτην τὴν ὑπόστασιν τοῦ κράτους. Καὶ ἤδη, κύριοι ποῖα, εἶναι τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν μείωσιν τοῦ συναλλάγματος ἀνεξαρτήτως τῶν περιορισμῶν, τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιβάλῃ διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, τὸ ὁποῖον πιθανώτατα καὶ ἐλπίζομεν ἐντὸς τῆς αὔριον νὰ καταστῇ νόμος τοῦ Κράτους; Εἶπον ὅτι ἡ θεραπεία θὰ εἶναι πρόσκαιρος, θεραπεία ἀναγκαιοτάτη καὶ ἀπαραίτητος ἵνα συγκρατήσῃ τὴν κερδοσκοπίαν καὶ τὰς διακυμάνσεις καὶ νὰ σταματήσῃ τὸ κακόν, ἀλλ’ ἐκ παραλλήλου πρέπει νὰ εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν, πρέπει ἐπαναλαμβάνω, νὰ θέσωμεν τὴν χεῖρα ἐπὶ τῶν τύπων τῶν ἥλων καὶ νὰ ἐξετάσωμεν ριζικῶς τὸ ζήτημα, πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὴν παραγωγήν. Δὲν λέγω ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι εὔκολον, ἀλλὰ καὶ δὲν πρέπει νὰ παρίδωμεν τὴν σπουδαιότητα καὶ νὰ ἀναβάλωμεν οὐδὲ ἐπὶ μίαν ὥραν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν γενέσθαι πρὸς ἐπιδίωξιν τοῦ ἀποτελέσματος τούτου. Ἡ τιμὴ τοῦ συναλλάγματος ἐξαρτᾶται ἐκ τοῦ παράγοντος τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσολογισμοῦ τῆς εἰσαγωγῆς καὶ τῆς ἐξαγωγῆς Κατὰ τὰς στατιστικὰς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κατὰ τὸ ἔτος 1919 ἐγένετο ἐξαγωγὴ χρυσοῦ 733.000.000 εἰσαγωγὴ 296.000.000, ἔλλειμμα ἐμπορικὸν 437.000.000 ἐπὶ πλέον ἐξήχθη ὑγιὲς νόμισμα ἐξ ἀλεύρου καὶ σίτου 210.000.000. Ἐξαχθέντα κατ’ ἔτος 30% ἐκ τῆς ὅλης εἰσαγωγῆς. Ἀγορὰ δι’ ἄλευρα καὶ δημητριακὰ 40.000.000. Κολοσσιαῖα ποσὰ ἐξάγονται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ προμηθείας πρώτων ὑλῶν. Εὑρισκόμεθα πρὸ τερατώδους φαινομένου, τὸ ὁποῖον πρὸ 5 ἐτῶν ἐπραγματεύθην καὶ εἶπον: Μὴ ματαιοπονῆτε, δὲν δύνασθε νὰ βελτιώσητε τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν ἐὰν δὲν αὐξήσητε τὴν παραγωγὴν καὶ δὲν καλλιεργήσητε τὰς γαίας. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι παρθένος. Ὁλόκληροι ἐκτάσεις παραμένουσιν ἀκαλλιέργητοι. Τὸ Κράτος οὐδεμίαν ἔλαβε μέριμναν περὶ αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς. Ἐπιθυμῶ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ὅτι ἀποδίδω καὶ τὴν ἐλαχίστην μομφήν, διότι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις διατρέχει κολοσσιαίαν κρίσιν καὶ ὀλίγον χρόνον ἔχει εἰς τὴν ἀρχήν. Ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ προσάψω μομφὴν εἰς τὸ προκάτοχον καθεστώς, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἔλαβε μέριμναν ἵνα αὐξήσῃ τὴν παραγωγὴν καὶ ὄχι μόνον τοῦτο ἀλλὰ ἔλαβε μέριμναν ἵνα τὴν ἐλαττώσῃ, διότι σημεῖον σπουδαιότατον τῆς παραγωγῆς εἶναι τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας, διότι μὴ ὑπαρχούσης συγκοινωνίας δὲν ὑπάρχει παραγωγή. Ἐὰν θελήσητε νὰ μεταβῆτε ἔξω τῶν Ἀθηνῶν, θὰ ἴδητε ὅλας τὰς ὁδοὺς κατεστραμμένας. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν μετέβην εἰς Θήβας καὶ Λεβάδειαν. Ἡ ὁδὸς αὐτὴ εἶναι κατεστραμμένη. Ἐσπαταλήθησαν 4.000.000.000 κατὰ τὸν φρικωδέστερον τρόπον καὶ δὲν ἐδαπανήθη μία πεντάρα διὰ τὰς ὁδούς, αἱ ὁποῖαι στοιχίζουν ἑκατοντάδες ἑκατομμυρίων καὶ αἱ ὁποῖαι κατεστράφησαν ἐλλείψει δαπάνης συντηρήσεως. Ἵνα ἐννοήσητε ποῖον κακούργημα διεπράχθη κατὰ τοῦ Κράτους θὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον πρὸ 10 ἡμερῶν εἶδον. Μετέβην εἰς Θήβας καὶ Λεβάδειαν δι’ αὐτοκινήτου καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἐπῆλθε μία βροχή. Τὶ συνέβη νομίζετε; Εἰς τὴν κεντρικὴν ὁδόν, μεταξὺ τῆς ὁδοῦ αὐτῆς δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ ἔχουσι θέσει χαλίκια πρὸ πολλῶν ἐτῶν, δὲν ἐπέρασε δὲ ὁδοστρωτὴρ ἵνα τὰ ἐπιστρώσῃ, λοιπὸν ἐσχηματίσθησαν δύο τοιχώματα καὶ μεταξὺ τῶν δύο τοιχωμάτων ἐσχηματίσθη ποταμὸς καὶ ὅταν εἰσῆλθε τὸ αὐτοκίνητον εἰς τὴν ὁδόν, εἰσῆλθε μέσα εἰς ποταμόν. Δὲν διστάζω νὰ εἴπω ὅτι ὅταν διηρχόμεθα ἐκ τῶν Θηβῶν ἐγένετο πλημμύρα, κατεκλύσθη ἡ πεδιὰς καὶ ἐπνίγησαν καὶ τέσσαρες ἄνθρωποι. Λόγῳ λοιπὸν ἀσυγνώστου ἀμελείας καλεῖται σήμερον τὸ Κράτος νὰ καταβάλῃ τὸ εἰκοσαπλάσιον διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν ὁδῶν.

§266Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ προηγούμενον καθεστὼς κατεσκεύασε μίαν ὁδὸν Βουλιαγμένης καὶ ἕνα περίπτερον, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ δαπανηθῶσιν 7.000.000 δραχμ. ὄπισθεν τοῦ Πολυτεχνείου.

§267Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἕτερον ζήτημα. Ἡ Ἑλλὰς εἰσάγει τὰ ⅔ τοῦ ἅλατος ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καίτοι περιβρέχεται ὑπὸ θαλάσσης.

§268Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω ὅτι ὑπὸ τὴν ἔποψιν αὐτὴν ἡ Ἑλλὰς εἶναι αὐτάρκης.

§269Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν πιθανόν. Δὲν προτίθεμαι νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρόν. Ἴσως θὰ λάβωμεν ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσωμεν εἰς ἄλλην ἡμέραν. Νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε μόνον νὰ σᾶς δώσω μερικὰς πληροφορίας ἐπὶ 5 λεπτὰ, ἵνα ἴδητε κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι δυνατὸν αὐτὸ τὸ Κράτος, τὸ πλουσιώτατον, τὸ ἔχον κολοσσιαίαν παραγωγὴν ἐντὸς ἐλαχίστων ἐτῶν νὰ ἀνθίσῃ οἰκονομικῶς καὶ νὰ καταστῇ πλουσιώτατον. Ἀκούσατε μελέτην ἀνωτάτου ὑπαλλήλου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας περὶ τῆς ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν. Δὲν θὰ γνωρίζετε τὰς μελέτας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι γίνει. Μόνον διὰ τῆς ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν εἶναι δυνατὸν νὰ καταστῶμεν πλουσιώτατον Κράτος καὶ νὰ πληρώσωμεν τὸ δημόσιον χρέος. Ἐπὶ κατοίκων 5.000.000, ὅσοι ὑπολογίζονται κατὰ μέσον ὅρον, 1.700.000 πάσχουν ἐξ ἑλονοσίας. Ἐκτὸς τῶν θανάτων ἐκ τῆς νόσου αὐτῆς ἄλλο κακὸν εἶναι ἡ προδιάθεσις εἰς τὴν φυματίωσιν καὶ ἐν γένει εἰς ὅλας τὰς νόσους καὶ ἐπὶ πλέον ἡ ἔκλυσις τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς. Ἐπὶ 260 ἀνθρώπων ἀποθνήσκει εἷς ἐξ αὐτῆς τῆς νόσου, ἑπομένως ἔχομεν 7 χιλιάδας θνήσκοντας ἐξ ἑλονοσίας. Ἑπομένως, ἄν λάβωμεν ὡς ἀξίαν τῶν ἡμερομισθίων 10 δρ.—προφανῶς εἶναι μεγαλύτερα, εἶναι 15 καὶ 20 δραχ.—ποία νομίζετε ὅτι εἶναι ἡ ζημία τῆς καθόλου οἰκονομίας; 380 ἑκατομμύρια! Τὸ δὲ Κράτος ἄν ὑποτεθῇ ὅτι λαμβάνει τὰ 15%, ζημιοῦται 57 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ ὑπολογισμοῦ ἡ Παλαιὰ Ἑλλὰς ἔχει περὶ τὰ 900 χιλ. στρέμματα ἑλονοσοῦντα, ἡ Μακεδονία 2600, ἡ Ἤπειρος καὶ ἡ Κρήτη 460, ἐν ὅλῳ 4 ἑκατομμύρια στρέμματα καὶ γίνεται εἷς ὑπολογισμὸς ὅτι εἰς 17 ἔτη εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ εἰσπράξῃ 4 δισεκατομμύρια, νὰ ἀπαλλαγῇ τοῦ δημοσίου χρέους καὶ ἐπιπροσθέτως ἡ καθόλου οἰκονομία τοῦ Κράτους νὰ αὐξηθῇ κατὰ 400 ἑκατομμύρια. Σᾶς τὸ ἀναφέρω ἐπιτροχάδην διὰ νὰ ἴδητε ποῖος κολοσσιαῖος πλοῦτος χάνεται.

§270Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Αὐτὸς ὁ Ἰταλὸς ποὺ ἦλθεν ἐδῶ τὶ ἔκαμε;

§271Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἀλλά, κύριοι, ἡ κατάστασις ἡ δημιουργηθεῖσα δὲν εἶναι βεβαίως προϊόν βραχείας χρονικῆς περιόδου, εἶναι προϊόν μακροῦ χρόνου. Ἐπὶ συνεχῆ ἔτη ὑπῆρξε καὶ ἰδίως κατὰ τὰ ἔτη τοῦ προεκλογικοῦ καθεστῶτος, ὑπῆρξεν ἐργασία, ἡ ὁποία ἀπέληξεν εἰς τὴν οἰκονομικὴν καταστροφὴν καὶ καχεξίαν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα σήμερον καὶ τὴν ὁποίαν καλούμεθα νὰ θεραπεύσωμεν. Ἄμεσον ἀποτέλεσμα τῆς σπατάλης, τῆς διασπαθίσεως τοῦ δημοσίου χρήματος εἶναι ἡ δημιουργηθεῖσα σήμερον κατάστασις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ὅτι ἡ δημιουργηθεῖσα κατάστασις εἶναι προϊόν τοῦ μετεκλογικοῦ καθεστῶτος, διότι βεβαίως τὸ μετεκλογικὸν καθεστὼς δὲν ἠδύνατο προφανῶς νὰ προβῇ εἰς περισσοτέρας οἰκονομίας. Ἄν μάλιστα εἴς τι δυνάμεθα νὰ τὸ κατηγορήσωμεν τοῦτο εἶναι ἡ φειδώ, ἡ ὁποία ἴσως ὑπερβαίνει τὰ ὅρια καὶ διὰ τὴν ὁποίαν πολλάκις ἦλθον εἰς ῥῆξιν μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ τιμὴ τοῦ συναλλάγματος εἶναι δημιούργημα τοῦ προεκλογικοῦ καθεστῶτος καὶ τὸ λέγω διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μᾶς κατηγοροῦν, ὅτι ἀφ’ ὅτου ἔπεσε τὸ καθεστὼς ἐκεῖνο, ηὔξησεν ἡ τιμὴ τοῦ συναλλάγματος. Ὄχι, καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω, μυριάκις ὄχι. Ἡ οἰκονομικὴ κρίσις, τὴν ὁποίαν διερχόμεθα, ἐπώαζεν ὑπούλως κατὰ τὸ προεκλογικὸν διάστημα. Ἐγὼ δὲν εἶμαι οἰκονομολόγος. Βεβαίως τὸ προεκλογικὸν καθεστὼς μὲ ἠνάγκασεν ἐν τῇ ἐξορίᾳ νὰ ἐπωφεληθῶ τῆς περιστάσεως καὶ παρηκολούθησα τὰ οἰκονομικὰ καὶ εἶχον προΐδει τὴν καταστροφὴν αὐτὴν καὶ θὰ δώσω δι’ ἐγγράφων τὴν ἀπάντησιν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παρίδωμεν ὅλα ἐκεῖνα τὰ δισεκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν καὶ μᾶς ἔφεραν εἰς τὴν κατάστασιν ταύτην. Καὶ εὑρισκόμενος ἐν Χανίοις ἔγραψα εἰς τὴν «Νέαν Ἔρευναν» ὅτι ἴλιγγον προξενεῖ εἰς πάντα, ἔχοντα σώας τὰς φρένας, ἡ διασπάθισις τοῦ χρήματος καὶ ἡ οἰκονομικὴ καταστροφή, τὴν ὁποίαν ἀπεργάζεται ἡ κατάστασις. Ἐννοεῖτε ὅτι τὸ δημοσίευμα αὐτὸ τὸ ἐπλήρωσα μὲ μίαν μετάθεσιν ὡς Ἑλληνοδιδάσκαλος ἤ δημοδιδάσκαλος, ὅπως μεταθέτῃ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας τοὺς διαφόρους δημοδιδασκάλους, καὶ μετέβην εἰς τὸ Ναύπλιον, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ τὰ ἴδια ἔγραφα καὶ ἐξαναπῆγα εἰς Κρήτην καὶ ὅταν ἐπὶ τέλους ἦλθον ἐνταῦθα, διότι ἐγὼ δὲν ἀνεκλήθην ἐπὶ τοῦ πρώην καθεστῶτος, ὅταν κατηργήθη ὁ νόμος περὶ ἀπελάσεως τῶν πολιτικῶν καταδίκων μοῦ παρήγγειλεν ὁ Γεν. Διοικητὴς τῆς Κρήτης ὅτι κατηργήθη ὁ νόμος περὶ ἀπελάσεως καὶ εἶμαι ἐλεύθερος καὶ ἔλαβα τὸν πῖλον μου καὶ ἔγραψα εἰς τὰς Ἀθήνας ἄρθρα, διὰ τῶν ὁποίων προέβλεπον τὴν κατάστασιν καὶ ἐξώρκιζον τοὺς τότε κυβερνῶντας νὰ μὴ δημιουργήσουν τὴν καταστροφήν, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ φρικώδεις συνεπείας. Ἐδημοσίευσα ἐπανειλημμένα ἄρθρα. Κατ’ ἀρχὰς δὲν ἀπήντησαν, ὅταν ἐξηναγκάσθη τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἐδημοσίευσεν ἀνακοινωθὲν εἰς τὴν «Πατρίδα» τῆς 31 Ἰουλίου 1920, εἰς τὸ ὁποῖον, ἀφ’ οὗ προσπαθεῖ νὰ ἀναιρέσῃ τοὺς διαφόρους ἀριθμούς, ἔρχεται εἰς τὸ ζήτημα τῆς δραχμῆς καὶ ἀκούσατε, κύριοι, τὶ λέγει. (ἀναγινώσκει). «Θὰ ἠδυνάμεθα ἐπίσης νὰ ἡσυχάσωμεν τὸν θορυβηθέντα πατριωτισμὸν τοῦ κ. Τσουκαλᾶ ....................κλπ.», καὶ προσεπάθει νὰ ἀποδείξῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει πληθώρα χαρτονομίσματος, διὰ ψευδῶν ἀριθμῶν ἀπὸ ἀρχῆς μέχρι τέλους. Ἀλλά, κύριοι, ἄς ἴδωμεν ἀπὸ πότε ἄρχεται ἡ οἰκονομικὴ καχεξία τοῦ Κράτους. Ἐφόσον ἐλαμβάνομεν δάνεια ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, τὰ ὁποῖα ἐσπαταλῶμεν, τὰ πράγματα ἐπήγαιναν καλῶς. Εἶναι ὅπως ὁ ἄσωτος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐφ’ ὅσον ἔχει μίαν περιουσίαν, βεβαίως ἔχει καὶ σπαταλᾷ. Ἐφ’ ὅσον ὅμως τὰ ἐξωτερικὰ δάνεια ἤρχοντο ἐλαττούμενα, διότι τὰ ξένα κεφάλαια ἐγνώριζον τὴν κατάστασιν καὶ ἑπομένως ἐσταμάτησαν, ἄρχεται πλέον ἡ οἰκονομικὴ καχεξία, καὶ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης προβαίνει τὸ Κράτος εἰς τὸ δάνειον τῶν 70.000.000, τὸ ὁποῖον ἀπέτυχεν, καὶ παρ’ ὅλας τὰς διαφημίσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμον, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν κατώρθωσε νὰ δώσῃ 70 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐζήτει ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἠναγκάσθη νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὰ φιλανθρωπικὰ καταστήματα νὰ ἐνδύσουν τὰ κεφάλαιά των μὲ τὸ δάνειον αὐτό. Ἀλλ’ ἐφαγώθη καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο κατὰ τρόπον γνωστόν, καὶ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νέου δανείου. Εἶνε τὸ δάνειον πλέον τῶν 300.000.000, τὸ ὁποῖον εἶνε ὁ καθρέπτης τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου. Ἐὰν σᾶς ἀναγνώσω τὰς ἀνακοινώσεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τότε, θὰ ἀνομολογήσητε ὅτι ἐπρόκειτο νὰ χρεωκοπήσῃ ὁ τόπος αὐτός, τὸ ὑπεδείκνυε δὲ τοῦτο σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς. Εἶνε ἀνακοινώσεις τοῦ τότε Γενικοῦ Γραμματέως κ. Φινοπούλου, ὁ ὁποῖος ποιεῖται σύγκρισιν μεταξὺ Γαλλίας καὶ Ἑλλάδος. Καὶ ποιεῖται τὴν σύγκρισιν αὐτὴν διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πρέπει νὰ σπεύσῃ νὰ καλύψῃ τὸ δάνειον αὐτό. Ἀφίνω τὰς διαφημίσεις καὶ τοὺς ἰδιαιτέρους μισθούς, τὰ ὁποῖα ἐστοίχισαν πολλὰ ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ παρ’ ὅλας τὰς διαφημίσεις καὶ παρ’ ὅλας, κύριοι, τὰς διαταγὰς καὶ ἀπειλὰς τῆς Κυβερνήσεως, δι’ ὧν ὑπεχρεοῦντο τὰ φιλανθρωπικὰ κατατήματα, νὰ καλύψωσι καὶ μεταβάλωσι τὸ χρῆμα αὐτῶν διὰ τοῦ δανείου, τὸ δάνειον δὲν ἐκαλύφθη. Μάλιστα, κύριοι, ὑπῆρξαν ρηταὶ διαταγαὶ πρὸς τὰ φιλανθρωπικὰ καταστήματα, τῶν ὁποίων τοὺς πόρους κατέλειπον φιλοπάτριδες ἄνθρωποι πρὸς ἄλλους σκοπούς. Ἀλλ’ ὅταν καὶ τοῦτο ἀπέτυχεν, ἄρχεται ἡ ἔκδοσις τραπεζογραμματίων καὶ ἐνῷ εἴχομεν 70.000.000 προηγουμένως ἔχομεν τὴν 16 Αὐγούστου ἕτερα 10 ἑκατομμύρια. Ὅταν δὲ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀνέλαβε τὴν ἀρχὴν γνωρίζετε ὅτι εὑρέθη πρὸ τοῦ δανείου τῶν 400.000.000 ἐπὶ τῇ βάσει ἐκδόσεως τραπεζογραμματίων, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ μὲν 200.000.000 τὰ εἶχε παραλάβῃ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἡ δὲ παροῦσα Κυβέρνησις παρέλαβε τὸ ὑπόλοιπον, κατόπιν δὲ εἴχομεν τὸ δάνειον τῶν 300.000.000 καὶ τώρα τὸ δάνειον τῶν 550.000.000. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐξητάσατε πόσον χαρτονόμισμα ἐξεδόθη ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως καὶ πόσον νῦν; Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἄρχεται τὸ μετεκλογικὸν καθεστὼς εἶναι χαρτονόμισμα εἰς κυκλοφορίαν, ὥστε ἀσφαλῶς τὸ συνάλλαγμα δὲν ἔχει ἀξίαν. Δὲν λέγω ὅτι δὲν εἶναι προϊὸν κερδοσκοπίας, ἀλλὰ βεβαίως τὸ συνάλλαγμα δὲν ἔχει μεγάλην ἀξίαν. Ἐθεώρησα καλόν, κύριοι, νὰ εἴπω αὐτὰ τὰ πράγματα, διότι δὲν ἔπρεπε νὰ παρίδωμεν, οὔτε ἦτο δυνατὸν ν’ ἀνεχθῶμεν νὰ λέγεται.............

§272Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ μίαν συμπλήρωσιν. Τὰ τραπεζογραμμάτια, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν ἄνευ καλύμματος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς πρὸ τοῦ Νοεμβρίου, ἀνέρχονται, ἄν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς 700.000.000. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι εἰς αὐτὰ πρέπει νὰ προσθέσητε τὰ τραπεζογραμμάτια, τὰ ὁποῖα παρέλαβεν ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, χωρὶς νὰ τὰ καλύψῃ, διότι τὸ δάνειον τῶν 700.000.000, τὸ ὁποῖον ἔδωσαν αἱ Δυνάμεις, τὸ παρέλαβεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη εἰς χαρτονόμισμα, ἐνῷ δὲν ὑπάρχει κάλυμμα. Εἰς τὰ 700.000.000 λοιπὸν πρέπει νὰ προσθέσητε καὶ τὰς 5½ ἑκατομμύρια λίρας, μετατρεπομένας εἰς δραχμάς, τὰ 33.000.000 δολλαρίων, μετατρεπόμενα εἰς δραχμάς, διὰ νὰ ὑπερβῆτε τὰ 2.000.000.000.

§273Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Βεβαίως, διότι καὶ αὐτὰ εἶναι σχεδὸν ὑπὸ ἀναγκασστικὴν κυκλοφορίαν.

§274Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὄχι σχεδόν, εἶναι.

§275Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Λέγω σχεδόν, διότι εἶναι τῇ ἐγγυήσει τῶν Δυνάμεων. Καὶ ἤδη μετὰ ταῦτα ἔρχομαι εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Εἶπον κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς Συνελεύσεως ὅτι ὡρισμέναι Τράπεζαι, τὸ πλεῖστον αὐτῶν, διέπραξαν κερδοσκοπίαν. Ἡ κερδοσκοπία αὕτη, περὶ τῆς ὁποίας διεφώνησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυκλάδων συνάδελφος, πρὸς τὸν ὁποῖον διαφωνῶ πλήρως, ἡ κερδοσκοπία αὕτη ἐδημιούργησε τὸν πανικὸν εἰς τὸ χρηματιστήριον, ὁ δὲ πανικὸς αὐτὸς ἐπέφερε τὴν ἀπότομον διακύμανσιν καὶ τὴν ἀπότομον αὔξησιν τοῦ τραπεζογραμματίου. Ἐὰν ἀναζητήσῃ τις τὰ κέρδη τῶν Τραπεζῶν θὰ ἴδῃ ὅτι ταῦτα ἦσαν, ὅπως καὶ προχθὲς εἶπον, καταπληκτικά, πολὺ ἀνώτερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶνε δυνατὸν νὰ ἀναμείνῃ τις ἐκ τραπεζῶν. Αἱ τράπεζαι, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι κύριον αὐτῶν προορισμὸν τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ ἐμπορίου, κατέλιπον τὸν σκοπὸν τοῦτον καὶ ἐτράπησαν τὴν ὁδὸν τῆς κερδοσκοπίας. Καὶ διὰ τοῦτο ἔχομεν τὰ κολοσιαῖα ἐκεῖνα κέρδη, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησε καὶ ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἔχομεν ἐκ τῶν 11 τραπεζῶν, ἐπὶ κεφαλαίου 148 ἑκατομμυρίων, 170.000.000 κέρδος, κέρδος κολοσιαῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐξεταστέον πῶς προῆλθε. Προῆλθεν ἐκ τῶν ἐπιχειρήσεων καὶ τῶν ἐργασιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι συνφυεῖς πρὸς τὰς τραπεζικὰς πράξεις ἢ προῆλθεν ἐκ κερδοσκοπίας ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος; Εἶπον ὅτι αἱ τράπεζαι, ἵνα καλύψωσι τὰ κολοσσιαῖα αὐτῶν κέρδη ὑπέβαλον καὶ ἐδημοσίευσαν ἰσολογισμούς, οἱ ὁποῖοι φίρδην μίγδην περιέχουν τὰ διάφορα κονδύλια καὶ ἐν τοῖς ὁποίοις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνοήσῃ τις τὸ ἐλάχιστον, τοῦτο δὲ ἐπὶ σκοπῷ ἀποκρύψεως τῶν μεγάλων κερδῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς ἀνέφερεν, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦ ἀποθέματος εἰς συνάλλαγμα ὑπερβαίνει κατὰ πολὺ τὰ δύο ἑκατομμύρια λιρῶν. Ἐν τούτοις κατ’ ἄλλους ὑπολογισμοὺς εἶναι πολὺ μεγαλύτερον τὸ ποσόν, διότι αἱ τράπεζαι, ἐπὶ σκοπῷ κερδοσκοπίας, μετέτρεψαν τὰς καταθέσεις τοῦ λαοῦ εἰς συνάλλαγμα καὶ ἀφοῦ βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον τὰ χρήματα καὶ τὰς καταθέσεις τοῦ λαοῦ τὰς μετέβαλον εἰς συνάλλαγμα, κατόπιν αἰσχροκεδοῦσαι ὕψωσαν τὴν τιμὴν τοῦ συναλλάγματος, ἵνα πορισθῶσι κολοσσιαῖα κέρδη. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις νὰ μὴ ἀσκηθῇ ἔρευνα πλήρης ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν κερδῶν τῶν τραπεζῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς ὑπεσχέθη, ὅτι θ’ ἀπασχολήσῃ τὴν Συνέλευσιν μὲ σχέδιον νόμου, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ δύναται ν’ ἀσκήσῃ ἔρευναν, ἀλλὰ πρὸ τούτου θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ προβῇ ἀμέσως καὶ πρὶν ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ὁ νόμος, καθ’ ὅ ἔχει δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου περὶ ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ μᾶλλον ἤ ἧττον δίδει τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὸν Ὑπουργόν, ἐν τῷ μεταξὺ δὲ δύναται νὰ φέρῃ τὸν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, θὰ βάλῃ τὰ δύο πόδια των εἰς ἕνα παποῦτσι. Πρέπει νὰ μάθῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἔχει καθῆκον ἡ Κυβέρνησις ἐπιτακτικὸν νὰ ἀξιώσῃ νὰ μάθῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον, καθ’ ὅν χρόνον διὰ τὸν τελευταῖον ἀγρότην ἐνεργεῖται ἐπίταξις καὶ τοῦ ἵππου του, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκαλλιέργει τὴν γῆν, καθ’ ὅν χρόνον καλεῖται συγχρόνως νὰ μεταβῇ εἰς τὸ μέτωπον, καταλείπων καὶ οἰκογένειαν καὶ περιουσίαν, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὑπάρχωσι τραπεζικὰ καταστήματα, τὰ ὁποῖα, καταχρώμενα τῆς καταστάσεως, κερδοσκοποῦν κατὰ τρόπον φρικαλέον, ἀκατανόμαστον. Ἐπιθυμῶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ ποιήσηται χρῆσιν ἀπὸ τοῦδε τοῦ ἄρθρου 43 τοῦ νόμου περὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν τὸ ὁποῖον ὁρίζει ὅτι «ὁ ἰσολογισμὸς δέον νὰ εἶναι συντεταγμένος λεπτομερῶς.» Ὁ νόμος δ’ αὐτὸς ἔχει καὶ ἀκροτελεύτειον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται μετὰ τὴν ἔκδοσιν Β. Διατάγματος..... κ.λ.π. Ἑπομένως δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ προβῇ εἰς τὴν ἔκδοσιν Βασιλικοῦ Διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ὑποχρεώσῃ τὰς τραπέζας, νὰ ὑποβάλωσι ἰσολογισμοὺς λεπτομερεῖς, ἐκ τῶν ὁποίων νὰ φαίνωνται λεπτομερῶς ὅλα τὰ κονδύλια καὶ πόθεν προῆλθον ὅλα ἐκεῖνα τὰ κέρδη. Ἔχομεν δ’ ἀκόμη καὶ τὸ ἄρθρον 37 τοῦ νόμου τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ τῶν ἐλεγκτῶν.

§276Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Περὶ τῶν ἐλεγκτῶν τῶν μετόχων. Αὐτὸ εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προτίθεμαι νὰ ζητήσω νὰ τροποποιήσῃ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις καὶ περὶ αὐτοῦ ὡμίλουν εἰς τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν.

§277Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μία ἑρμηνεία τοῦ ἄρθρου 37, ἑρμηνείαν ἁπλῆν, ὄχι τραβηγμένη μοὶ φαίνεται ὅτι δύναται νὰ ὑποχρεώσῃ τοὺς ἐλεγκτάς, νὰ ὑποβάλωσιν ἀκριβεῖς πίνακας.

§278Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Περὶ αὐτοῦ θὰ πραγματευθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὥστε νὰ δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τοὺς ἐλεγκτὰς νὰ πράττωσι τοῦτο, διότι αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον, τὸ εἶπον καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν ἰσολογισμῶν εἶναι συντεταγμένοι κατὰ παράβασιν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου.

§279Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Βεβαίως. Ἀλλ’ ἐγώ, ἤθελον, κύριοι, προβῆ καὶ εἰς μίαν ἄλλην πρότασιν πρὸς τὴν Συνέλευσιν, ἀνεξαρτήτως τῆς ἐνεργείας τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργοῦ. Ἐγὼ ἤθελον ἔχει τὴν γνώμην, νὰ ζητήσω τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς ἐκ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ἡ ὁποία νὰ ἐξελέγξῃ τὰς τραπέζας. Νὰ ἐξελέγξωμεν ἡμεῖς τὰς τραπέζας ταύτας, διὰ νὰ ἴδωμεν κατὰ ποῖον τρόπον οἱ κύριοι αὐτοὶ ἐξεμεταλλεύθησαν τὸ αἷμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς τὰς κρισιμωτέρας στιγμὰς καὶ τότε τὸ Κράτος νὰ μὴ διστάσῃ, ἐφαρμόζον τὸν νόμον, νὰ προβῇ ὅταν πεισθῇ, ὅτι ὑπάρχει κερδοσκοπία, εἰς τὴν ποινικὴν καταδίωξίν των. Διότι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ Κράτος ὅταν ἕνα τοκογλύφον τὸν καταδικάζῃ εἰς κολοσσιαίας ποινάς, διότι ὁ τόκος, τὸν ὁποῖον ἐζήτησε εἶναι μεγαλύτερος τοῦ 9%, ἐπιτρέπει δὲ εἰς τὰς τραπέζας νὰ κερδοσκοπῶσι κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἀπολαμβάνωσι 200, 300 καὶ 1000 τοῖς ἑκατόν. Λοιπὸν δύνασθε νὰ ἰσχυρισθῆτε ὅτι εἶναι Κράτος αὐτό, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐφαρμώσῃ τὰς ποινικὰς διατάξεις κατὰ τῶν κυρίων αὐτῶν; Καὶ διὰ τοῦτο ἐπιμένω καὶ ὑποβάλλω τὴν πρότασιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ συγκροτήσῃ ἐπιτροπὴν ἐκ τῆς ἐθνοσυνελεύσεως ἵνα αὕτη προβῇ εἰς τὸν ἔλεγχον, ὄχι μόνον διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ Κράτος τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εἶναι ἴσον δι’ ὅλους ἀλλὰ καὶ διότι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἀνακαλύψωμεν τὸ ἀπόθεμα, τὸ ἀπόθεμα εἰς χρυσόν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὸ Κράτος. Νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς κυρίους αὐτούς: παρεβιάσατε τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ δι’ αὐτὸ ὄχι μόνον σᾶς διώκω ποινικῶς ἀλλὰ προβαίνω καὶ εἰς κατάσχεσιν τοῦ προϊόντος τῆς αἰσχροκερδείας σας. Τότε δὲ καὶ θὰ ἐπαρκέσῃ τὸ Κράτος εἰς τὰς ἀνάγκας του, διότι θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ὑπάρχει καλοσσιαῖον ἀπόθεμα καὶ ὄχι ὡς μᾶς εἶπε ὁ κ. Ὑπουργὸς πολὺ πλέον τῶν δύο ἑκατομμυρίων λιρῶν. Βεβαίως θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ἀντιδράσεων, διότι αὐτοὶ ποιούμενοι χρῆσιν τοῦ χρήματος τὸ ὁποῖον εὐκόλως ἐκέρδισαν, θὰ ἀντιστῶσιν ἀλλ’ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, ἔχει ὅλον τὸ κῦρος καὶ τὴν δύναμιν νὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν της, διότι πρόκειται περὶ βδελυροῦ ἐγκλήματος, διότι καθ’ ὃν χρόνον ἔχει ἀνάγκην τὸ Κράτος τοῦ Χρήματος ἵνα ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰς μεγίστας ἀνάγκας του καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς χύνει τὸ αἷμα του ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τῆς πατρίδος, ἔχει καθῆκον ἡ Ἐθνοσυνέλευσις καὶ τὴν ἐπιτροπὴν νὰ συστήσῃ καὶ τὸν ἔλεγχον νὰ ἐφαρμόσῃ καὶ εἰς τὴν ποινικὴν δίωξιν νὰ προβῇ. Καὶ ἐκ τρίτου θὰ ὑποβάλω τὴν πρότασιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον νὰ συστήσῃ κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐκ τῆς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ νὰ ἴδωμεν ποῖα ἀποθέματα ἔχουν αὐτοὶ οἱ κύριοι καὶ αὐτὰ τὰ ἀποθέματα νὰ κατάσχῃ, διότι εἶνε προϊὸν αἰσχροκερδείας, προϊὸν παραβιάσεως τῶν νόμων καὶ τῶν ἐγγράφων καὶ τῶν ἀγράφων. Μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἐμπνεύσωμεν τὴν πεποίθησιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ προβαίνῃ εἰς θυσίας αἵματος καὶ περιουσίας χάριν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Δὲν θὰ σᾶς ἀποσχολήσω, κύριοι πληρεξούσιοι, διὰ μερικάς, λεπτομερείας τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἐπεθύμουν μόνον νὰ ἀπαντήσω εἰς ὀλίγας λέξεις τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυκλάδων πληρεξούσιος ὁ κ. Λαδόπουλος προσέθεσεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, καίτοι ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους εἶμαι ἐν τοῖς πλείστοις σύμφωνος. Δὲν δύναμαι ἢ νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐφωτίσθην ἀληθῶς ἐκ τῆς πεφωτισμένης αὐτοῦ μελέτης, ἀλλ’ ἐπὶ ἑνὸς σημείου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαφωνήσω, ἐπὶ τῶν προστατευτικῶν δασμῶν, τοὺς ὁποίους πολλάκις προέβαλεν ὑπὸ διαφόρους τύπους καὶ μορφὰς—δηλαδὴ ἐν προκειμένῳ δὲν θὰ πρόκειται βεβαίως περὶ προστατευτικῶν δασμῶν, ἀλλὰ περὶ προστατευτικῶν τοῦ συναλλάγματος δασμῶν, εἰς τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ προβῶμεν μετὰ δέους, διότι ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ὅτι οἱ τοιοῦτοι νόμοι κατέληξαν πάντοτε εἰς τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα, καὶ εἶπον προηγουμένως ὅτι ὁσάκις ἐπεβλήθησαν προστατευτικοὶ δασμοὶ διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν καὶ νὰ μὴ ἐξάγηται συνάλλαγμα, τὶ συνέβη; Λόγῳ τῆς μὴ ἐπαρκείας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἐν ᾧ ὁ πῖλος π.χ. ἐτιμᾶτο 3 ἢ 4 δραχμάς, ἐδῶ ἐτιμᾶτο ἀντὶ 40 δραχμῶν, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσάγωνται πῖλοι ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ἡ αἰσχροκέρδεια ἐμαίνετο διὰ μερικὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔγειναν ἑκατομμυριοῦχοι. Ὁ κ. ἐκ Κυκλάδων πληρεξούσιος ἀνέφερε τὰ μεγάλα Κράτη, τὰ ὁποῖα ἔχουν κολοσιαίαν παραγωγήν. Δύναται βεβαίως τὸ Κράτος νὰ προβῇ εἰς προστατευτικοὺς δασμούς, ὅταν ἡ ἐγχωρία παραγωγὴ εἶναι μεγάλη καὶ γεννᾶται ἀνταγωνισμός, ἐκ τοῦ ὁποίου κατέρχονται αἱ τιμαί, ὅταν ὅμως τὰ περισσότερα εἰσάγονται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ κατὰ ποῖον τρόπον δύναται ἐπὶ τῷ τέλει δῆθεν προστασίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς νὰ ἐπιβάλῃ προστατευτικοὺς δασμούς;

§280Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡμίλησα περὶ τῶν προϊόντων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα παράγονται εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Δὲν ὁμιλῶ βεβαίως περὶ προϊόντων, τὰ ὁποῖα δὲν παράγονται ἐνταῦθα. Ἐπὶ αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῶσι προστατευτικοὶ δασμοί.

§281Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Βεβαίως, προστατευτικοὶ δασμοί ἐπὶ τῶν πίλων, δύναται νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν Ἰταλίαν, ὅπου εἶνε 500 καταστήματα κατασκευῆς τοιούτων καὶ βεβαίως ὁ συναγωνισμὸς ἐξασφαλίζει διὰ τὸν καταναλωτὴν μικρὰς τιμάς, ἀλλ’ ἐδῶ εἶνε δύο οἱ κατασκευασταὶ πίλων. Εἰς ἡμᾶς βεβαίως, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν περιωρισμένην τὴν παραγωγήν, τότε μόνον πρέπει νὰ ἐπιβάλλωνται μεγάλοι δασμοὶ εἰς τὰς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ προελεύσεις, ὅταν ἐπί τινος εἴδους ὑπάρχῃ μεγάλη παραγωγή. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος, ἁπλῶς ἤθελον νὰ τονίσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἴπατε. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸν εἰς τὸ 1ον ἄρθρον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Συνδικάτου Τραπεζῶν» ἤθελον νὰ ὑποβάλω τὴν γνώμην, ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιορισθῇ τὸ Συνδικάτον τοῦτο εἰς μόνας τὰς Τραπέζας, ἀλλὰ νὰ ἀφήσετε καὶ ὅλους τοὺς ἰδιώτας. Ἐκτὸς τῶν τραπεζῶν τῶν μεγάλων τῶν 11 ὑπάρχουσι καὶ δευτερεύουσαι Τράπεζαι, 200, δὲν ἠξεύρω πόσαι εἰς τὴν Ἑλλάδα, αἱ ὁποῖαι εἶνε πιθανὸν καὶ αὐταὶ νὰ εἰσήγαγον συνάλλαγμα ἐπὶ σκοπῷ κέρδους. Ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ εἶνε δυνατὸν πλέον νὰ ἐκμεταλλεύωνται τὸ συνάλλαγμα τοῦτο, διατὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ ἀπόθεμα τοῦτο νὰ τὸ περιορίσωμεν μεταξὺ τῶν 11 Τραπεζῶν καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν εἰς πάντα, ἔχοντα ἀπόθεμα συναλλάγματος, νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὸ συνδικάτον, αὐξάνοντες οὕτω τὸ ποσὸν τοῦ συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον θὰ διαχειρίζεται τὸ συνδικάτον; Διότι διὰ τοῦ τρόπου τούτου, ἐφ’ ὅσον συμπεριλάβομεν καὶ τοὺς ἰδιώτας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν συνάλλαγμα, εἰς τὸ συνδικάτον, θὰ αὐξήσωμεν κατὰ πολὺ τὸ ἀπόθεμα τοῦ συναλλάγματος. Ὅλαι αἱ τράπεζαι ἔχουσι ἀποθέματα, ἡ μία περισσότερον ἢ ἄλλη ὀλιγώτερον, ἀλλὰ τὰ ὀλίγα αὐτὰ ποσὰ ἀποτελοῦσιν ἕν κολοσσιαῖον ποσόν. Διατὶ νὰ ἐξαιρέσωμεν ἀπὸ τὸ Συνδικάτον ταύτας; Ἐπὶ τούτου θέλω νὰ ἐπιστήσω ἀμέριστον τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁμοίως ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ ἄλλου σημείου, ὅτι ὅπως εἶπον προηγουμένως, εἶνε ἀνάγκη εἴτε νὰ κατάσχῃ τὰ ἀποθέματα τῶν Τραπεζῶν, τὰ ὁποῖα αὗται ἐπὶ σκοπῷ κερδοσκοπίας ἐδημιούργησαν διὰ τῶν καταθέσεων τοῦ λαοῦ, εἴτε νὰ ἀπαγορεύσῃ εἰς τὰς τραπέζας νὰ ἔχουσιν ἀποθέματα εἰς ξένον συνάλλαγμα, εἰς ξένας ὁμολογίας, εἰς ξένα νομίσματα.

§282Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Διατὶ νὰ τὰ κατάσχῃ καὶ νὰ μὴ τὰ φορολογήσῃ ἀγρίως; Ἡ κατάσχεσις εἶναι δήμευσις, ἡ ὁποία ἀπαγορεύεται ὑπὸ τοῦ Συντάγματος.

§283Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ δεχθῶ τὴν πρότασίν σας, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι δὲν θὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὴν διαχείρισιν ἀλλὰ νὰ λαμβάνωμεν ἀνάλογον κέρδος.

§284Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι, ἐφόσον εὑρίσκεται ἐπὶ κεφαλῆς ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος ἀσκεῖ τὸν ἄμεσον ἔλεγχον.

§285Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δηλαδὴ μέτοχος τῆς ἐπιχειρήσεως, χωρὶς νὰ ἀναμιγνύεται εἰς τὴν διαχείρισιν.

§286Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἀκριβῶς, καὶ θὰ λαμβάνῃ κέρδος ἀνάλογον πρὸς τὸ ποσὸν, διὰ τὸ ὁποῖον μετέχει, χωρὶς βεβαίως νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀναμιγνύεται εἰς τὴν διοίκησιν.

§287Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κατὰ τὰς γενομένας συζητήσεις ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως κατὰ τὴν κοπὴν τοῦ χαρτονομίσματος τῶν 700 ἑκατομμυρίων, ἀντετάχθην κατὰ τῶν θεωριῶν τοῦ κ. Βενιζέλου, αἵτινες δὲν ἦσαν σοβαραί. Φρονῶ ὅτι καὶ ἤδη ἡ διὰ τοῦ νομοσχεδίου στήριξις τῆς δραχμῆς θὰ εἶναι προσωρινὴ καὶ δέον νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Συνιστῶ περιεσκεμμένην ἐπέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ τῶν Τραπεζῶν, ἵνα μὴ δημιουργηθῇ πανικός.

§288Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τοὐναντίον, ὡς εἶπον, ὁ ἔλεγχος καὶ ἡ ἐπίβλεψις θὰ ἐνισχύσωσι τοὺς ἰδιώτας.

§289Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἀποκρούω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τσουκαλᾶ περὶ σχηματισμοῦ ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς ἐκ μελῶν τῆς Συνελεύσεως καὶ τελευτῶν συνιστῶ καὶ πάλιν περιεσκεμμένην ἐπέμβασιν τοῦ Κράτους εἰς τὰ τῶν Τραπεζῶν πρὸς πρόβλεψιν βαρειῶν οἰκονομικῶν συνεπειῶν.

§290Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἰς οὐδὲν μέτρον θέλω προβεῖ δυνάμενον νὰ κλονίσῃ τὴν πίστιν τῶν Τραπεζῶν.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἑπτὰ ἀκόμη ἐγγεγραμμένοι.

§292ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ διακόψωμεν.

§293Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τρεῖς ὥρας.

§294Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὔριον εἶναι ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις, νὰ ἀναβληθῶσι διὰ τὴν ἑπομένην ἡμέραν, διότι ἄλλως δὲν θὰ εἰσέλθωμεν αὔριον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Νομοθετικὴν Διάταξιν, ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν τὰς ἐπερωτήσεις.

§295Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Καὶ αἱ ἀναφοραὶ ν’ ἀναβληθῶσιν.

§296Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὔριον εἰς τὰς 5 ἀκριβῶς.

§297Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει σημασίαν.

§298Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ μὴ συζητηθοῦν οὔτε ἀναφοραὶ αὔριον.

§299Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὔτε ἀναφοραί, οὔτε, ἐρωτήσεις, οὔτε ἐπερωτήσεις. Θὰ εἰσέλθωμεν αὔριον ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν Ἡμερησίαν Νομοθετικὴν Διάταξιν διὰ νὰ τελειώσωμεν.

§300ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐπικυρώσωμεν τὰ πρακτικὰ τὰ χθεσινά. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5 μ.μ. αὔριον. (Ὥρᾳ 1. 45′ π. μ.).