1921.02.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 12η

Δευτέρα 1ης Φεβρουαρίου 1921

Προεδρία Ἀντιπροέδρου κ. Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΥ

(Ὥρᾳ 5.20 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς 10ης καὶ 11ης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§3Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Παρακαλῶ κ. Πρόεδρε, ν’ ἀναγραφῇ ἐν αὐτοῖς, ὅτι μετὰ τὴν προχθεσινὴν αὐτοῦ ἀγόρευσιν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῶν Στρατοδικείων τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως θὰ ἀκυρωθῶσι.

§4Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶπον, ὅτι δύνανται νὰ ἀκυρωθῶσι.

§5Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Πολὺ καλά. Ν’ ἀναγραφῇ ἡ δήλωσις αὕτη εἰς τὰ πρακτικά.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται, ὅπως διορθώθησαν.

§7Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Παρατηρῶ, ὅτι εἰς τὰ διάφορα ἐπίσημα ἔντυπα τῆς Συνελεύσεως, δὲν εἶναι καθωρισμένος ὁ τίτλος τῶν πληρεξουσίων τῆς Συνελεύσεως, ἀναγραφομένων ὁτὲ μὲν ὡς βουλευτῶν, ὅτε δὲ ὡς Ἀντιπροσώπων καὶ ἄλλοτε ὡς Πληρεξουσίων. Διὰ τὴν ὁμοιομορφίαν πρέπει νὰ καθορισθῇ πῶς πρέπει ν’ ἀναγραφώμεθα, νομίζω δ’ ὅτι ὁ τίτλος «Πληρεξούσιος» ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶναι ὀρθός.

§8Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ν’ ἀναγνωρισθῇ τὸ ὄνομα «Πληρεξούσιος» διὰ νὰ μὴ γίνεται πλέον σύγχυσις.

§9ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πληροφορῶ ὑμᾶς, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο ἐλύθη κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς Συνελεύσεως ἀποφανθείσης, τῇ εἰσηγήσει τοῦ κ. Λεβίδου, νὰ ὀνομαζώμεθα καὶ θὰ ὀνομαζώμεθα «Πληρεξούσιοι». Λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: Ἐπιτροπὴ καπνοπαραγωγῶν κοινοτήτων Ματαράγκας, Παππαδάτων, ἄνω καὶ κάτω Κερασόβου καὶ Ζευγαρακίου Μεσολογγίου αἰτεῖται τηλεγραφικῶς ἐλευθέραν ἐξαγωγὴν καπνῶν. —Τὸ Σωματεῖον τῶν κτηνοτρόφων Βερροίας αἰτεῖται παράτασιν τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν. —Ἐπιτροπὴ κατοίκων Δαυλείας, διαμαρτύρεται δι’ ἀναφορᾶς της κατὰ διαγωγῆς πρώην βενιζελικοῦ βουλευτοῦ Ἀνδρεαδάκη, ἀποκαλέσαντος αὐτοὺς «Βουλγάρους» κατὰ συνεδρίασιν τοῦ Δικαστηρίου Λεβαδείας. —Κατάδικοι ἐν ταῖς Φυλακαῖς Σπάρτης κρατούμενοι, αἰτοῦνται μετριασμὸν τῆς ποινῆς των. —Ὁ Νικόλαος Τρυπάλης, βιομήχανος Θεσσαλονίκης, αἰτεῖται προστασίαν του, λόγω τοῦ ὑπὸ τῆς βενιζελικῆς τυραννίας προσγενομένου αὐτῷ ἀδικήματος. —Ὁ Σατίλιος Σταυρόπουλος, ἐργοστασιάρχης, αἰτεῖται τηλεγραφικῶς λύσιν ἐπιτάξεως ἀλεύρων ἐργοστασίου του. —Τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον Τρίγωνος τῆς ὑποδιοικήσεως Πλωμαρίου τοῦ Νομοῦ Λέσβου καὶ ἐλαιοκτηματίαι, αἰτοῦνται τὴν ἀκύρωσιν τοῦ ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ψηφισθέντος ὑπ’ ἀριθ. 2459 νόμου, ἀφορῶντος τὴν διάθεσιν τῶν Ταγαρελαίων τῆς περιφερείας ταύτης διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος Πλωμαρίου. —Ὡσαύτως τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον Πλαγιᾶς τῆς αὐτῆς ὑποδιοικήσεως Πλωμαρίου τοῦ Νομοῦ Λέσβου καὶ ἐλαιοκτηματίαι, ὑποβάλλουσι παρομοίαν αἴτησιν πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν. —Ὁ Ρεσὶτ Χασὰν καὶ λοιποὶ κτηματίαι Ξάνθης, αἰτοῦνται τὴν κατάργησιν τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν τῆς Μακεδονίας. —Ὁ ἐν Ἄργει καθηγητὴς Δημ. Πρῶτος, ὑποβάλλει σχέδιον ὑπομνήματος περὶ τῶν ἱστορικῶν καὶ φυσικῶν συνόρων τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος. —Ὁ Δημήτριος Κωνσταντίνου, κατάδικος, τέως ἀνθυπασπιστής, κρατούμενος ἐν ταῖς φυλακαῖς Παλαιοῦ Στρατῶνος Ἀθηνῶν, αἰτεῖται νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸν ὑπ’ ἀριθ. 2178 τοῦ μηνὸς Μαΐου 1920 νόμον, τὸν ἀφορῶντα τὴν χορήγησιν ἀμνηστίας εἰς ἅπαντας τοὺς εἰς βαθμὸν πλημελήματος καταδίκους. —Ὁ Νικόλαος Μορόπουλος, τέως διευθυντὴς τοῦ περιοδικοῦ τὸ «Βῆμα», αἰτεῖται παροχὴν ἀποζημιώσεως, δι’ ἃς ὑπέστη ζημίας καὶ ἀποφυλάκισιν τοῦ παρανόμως καταδικασθέντος ἀδελφοῦ του Κωνστ. Μοροπούλου. —Ὁ Κωνστ. Ἀναγνωστόπουλος, ἄμισθος ὑπογραμματεὺς τοῦ Εἰρηνοδικείου Κλείτορος Μυλάοντος, τοῦ Νομοῦ Ἀρκαδίας, αἰτεῖται ἀποζημίωσιν. —Ἐπιτροπὴ λαοῦ Μεσσηνίας, αἰτεῖται παρὰ τῆς Συνελεύσεως τὴν ψήφισιν νόμου περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας. —Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Σωματείου Ξενοδόχων ὕπνου, αἰτεῖται ὅπως: 1) παραχωρηθῇ τοῖς ξενοδόχοις τὸ δικαίωμα παρακατασχέσεως ἐπὶ τῶν εἰσκομιζομένων πραγμάτων τῶν ἐνοικιαστῶν διὰ πᾶσαν καθυστερουμένην ἀπαίτησιν μισθώσεων, 2) νὰ εὐθύνωνται οἱ ξενοδόχοι μόνον ἐφ’ ὅσον παρακατετέθησαν αὐτοῖς πράγματα ἔναντι ἰδιοχείρου ἀποδείξεως τῆς διευθύνσεως, καὶ 3) νὰ κανονισθῶσι τὰ τῆς ἐσωτερικῆς εὐταξίας δι’ ἀστυνομικῆς διατάξεως. —Ὁ Κωνσταντῖνος Λεβεντάκης, ἀπόστρατος ὑπολοχαγὸς, ὑποβάλλει σχέδιον συμπληρώσεως τοῦ πολιτεύματος, τῆς Δικαιοσύνης, τῆς Ἀστυνομίας καὶ τῆς Ἀγροφυλακῆς. —Ὁ Ἐμμανουὴλ Μαράκης, ἀπότακτος ἀξιωματικὸς τοῦ πυροβολικοῦ, αἰτεῖται τὴν εἰς τὰς τάξεις τοῦ Στρατοῦ ἐπάνοδόν του. —Ὁ πληρεξούσιος Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Κ. Δροσόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ἐξελέγξεως τῆς ψηφοφορίας τῶν ἐν ἐκστρατείᾳ ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν κλπ., ἥτις θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. —Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 964 «περὶ συστάσεως Νομοπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς σύνταξιν προσχεδίων διοικητικῶν κωδίκων». —Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Νοεμβρίου 1920 Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ χορηγίας εἰς τὴν Βασιλομήτορα Ἀντιβασίλισσαν Ὄλγαν». —Ὁ πληρεξούσιος Λακωνίας κ. Ν. Τσιριγώτης, ὑποβάλλει σχέδιον ψηφίσματος «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν Ἀρχῶν».

Ἡ Συνέλευσις εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Ι. Βογιατζῆς, Α. Σκιαδαρέσης καὶ Ν. Καλαντζάκος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ καθηγητοῦ Σπυρίδωνος Σκαντζῆ.

§11Ι. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Τὸ ἀντικείμενον τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς ἀναφέρεται εἰς τὸ Διάταγμα τῶν ἀπολυθέντων καὶ ἐπαναδιορισθέντων ὑπαλλήλων, ἐπιφυλάσσομαι δέ, ὅταν ἔλθῃ ἡ ἐπὶ τούτου συζήτησις νὰ λάβω τὸν λόγον.

§12Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τῶν ἀπολυθέντων ὑπὸ τῆς τέως Κυβερνήσεως δημοσίων ὑπαλλήλων, ὡς ἔχουσαν νομικὸν σκοπόν, διότι τὸ τελευταῖον Διάταγμα δὲν συμπεριέλαβεν ὅλους τοὺς ὑπὸ τῆς τέως Κυβερνήσεως ἀπολυθέντας δημοσίους ὑπαλλήλους, ἀλλὰ μόνον τοὺς μὴ κατέχοντας θέσιν μέχρι τῆς ἐκδόσεως τοῦ νομοθετικοῦ Διατάγματος. Εἶναι δίκαιον ὅπως τὸ Διάταγμα περιλάβῃ καὶ τοὺς προγενέστερον ἀπολυθέντας ὑπαλλήλους, δηλαδὴ ν’ ἀποζημιωθῶσι καὶ οὗτοι διὰ τῶν νομίμων ἀποζημιώσεων.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Ν. Καλαντζάκος, Α. Σκιαδαρέσης, Α. Παπαθανασίου, Ι. Μουζάκης, Π. Φλῶρος, Χ. Καρρᾶς, Ε. Κώνστας, Α. Βιτάλης, Χατζῖσκος, Βηλαρᾶς, Χρυσοβέργης, Παρίτσης, Σάκκης καὶ Πετρακάκος ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀνυποτάκτων Ἑλλήνων τοῦ Cedar Rapids.

§14Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι πᾶσα ὠργανωμένη Πολιτεία ὑπὸ ἔννομον σύστημα, καὶ σύστημα ἔννομον δὲν εἶναι μόνον τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου δημιουργούμενον, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τοῦ φυσικοῦ νόμου τοιοῦτον, δὲν ἔχει ἐπὶ τῶν ἀτόμων τῶν βιούντων ἐν αὐτῇ δικαιώματα, ἀλλὰ καὶ ὑποχρεώσεις πρὸς αὐτά. Ἐπίσης καὶ τὰ ἄτομα ἔχουσι καθήκοντα πρὸς τὴν Πολιτείαν, ἀλλὰ καὶ ὑποχρεώσεις. Ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία, ὡς εἶναι γνωστόν, ἀπὸ ἐτῶν δὲν κατώρθωσεν ἐσωτερικῶς ἵνα πλουτοπαραγωγικῶς ἀναπτύξῃ τὰς δυνάμεις αὐτῆς καὶ δυνηθῶσιν οὕτως οἱ βιοῦντες ἐν αὐτῇ νὰ ζήσωσιν ἀναλόγως τῆς εἰδικότητος αὐτῶν. Καὶ ἠναγκάσθησαν, ἰδίως χωρικοί, νὰ μεταναστεύσωσιν εἰς Ἀμερικὴν ὑπὸ μίαν τρομακτικὴν οἰκονομικὴν πίεσιν, μὲ ὀλίγα κέρματα νὰ ἐξέλθωσιν εἰς τὰς Νέας Χώρας καὶ ἐκεῖ τέλος πάντων νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς ἐπαγγέλματα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον χειρωνακτικά. Εἴδομεν, ὅτι ἀπεκόμισαν οὐκ ὀλίγα ἐκ τῆς μακρᾶς αὐτῶν ἐργασίας. Οἱ μετανάσται τῆς Ἀμερικῆς δὲν παραπονοῦνται διότι ἡ Πολιτεία δὲν προέβλεψεν, ὥστε καὶ δι’ αὐτοὺς νὰ ὑπάρχῃ πόρος ζωῆς καὶ ἐργασίας ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Πολιτείᾳ, ἀλλὰ τοὐλάχιστον κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, δέον νὰ ἔχωσι τὴν ἀξίωσιν ὅπως ἡ Πολιτεία ὅταν ζητεῖ ἐκ μέρους αὐτῶν τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών των, νὰ εἶναι ἐπιεικής. Καὶ εἰδικώτερον οἱ μετανάσται τῆς Ἀμερικῆς ἐκλήθησαν, δυνάμει τῶν γενικῶν Διαταγμάτων ἐπιστρατεύσεως ἵνα ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸ στράτευμα. Τῷ 1919 ἐξεδόθη νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου οἱ προσερχόμενοι ἀνυπότακτοι τῆς Ἀμερικῆς ὑπηρέτουν τρεῖς μόνον μῆνας καὶ κατέβαλλον 600 δραχμὰς εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ ὅτε τοιοῦτόν τι ἐξετέλουν, ἦσαν ἀπηλλαγμένοι πάσης ἄλλης ὑποχρεώσεως. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐξέδωκεν ἄλλο νομοθετικὸν Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου τοὺς ἀνυποτάκτους τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀπαλλάσσει μὲν ποινικῶς, δηλαδὴ δὲν τιμωρεῖ αὐτούς, ἀλλ’ ὅμως ὑποχρεοῖ αὐτοὺς νὰ ὑπηρετήσωσι πλήρη τὸν χρόνον, ὅνπερ ὑπηρέτησαν αἱ κλάσεις των κατὰ τὴν δοθεῖσαν ἑρμηνείαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Εἶναι δίκαιον, εἶναι σύμφωνον πρὸς τὰ πράγματα, εἶναι καὶ λυσιτελὲς καὶ διὰ τὸ Κράτος καὶ ἀπὸ ταμιευτικῆς ἀπόψεως ἵνα νομοθετηθῇ ὑπὸ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου οἱ διαμένοντες ἔφεδροι ἐν Ἀμερικῇ, μηδεμίαν νὰ ὑπέχωσιν ὑποχρέωσιν, ἐφόσον ἔχουσι ἐκπληρώσει τὴν τακτικὴν αὐτῶν ὑποχρέωσιν, πλὴν ἐλαχίστης ὑποχρεώσεως χρηματικῆς. Ἐπίσης εἶναι δίκαιον οἱ ἔχοντες ὑποχρέωσιν θητείας νὰ ὑπηρετήσωσι θητείαν πλήρη, ἀνεξαρτήτως τῆς κλάσεως εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουσι, καὶ νὰ πληρώσωσι γενναῖον χρηματικὸν ποσὸν διὰ τὴν ἐφεδρικὴν ὑποχρέωσιν. Οὕτω καὶ ταμειακῶς τὸ Κράτος θὰ ὠφεληθῇ, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν πατρίδα αὐτῶν, ἐξ ἧς ἀπουσιάζουσιν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανασίου ἔχει τὸν λόγον.

§16Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Ἡ κατάστασις τῶν ἀνυποτάκτων τῶν εὑρισκομένων εἰς Ἀμερικὴν προῆλθεν ἐξ ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ κ. συνάδελφος, καὶ ἰδίᾳ ἐκ τῶν τελευταίων περιστάσεων, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν τοῖς ἦτο δυνατὸν νὰ ἔλθωσι. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον εἶναι ἐπιβεβλημένη ἀνάγκη, ὅπως ἡ Πολιτεία δειχθῇ πρὸς αὐτοὺς ἐπιεικής. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τοῦ λόγου τούτου εἶναι σκόπιμον καὶ ἐθνικῶς ὠφέλιμον, νὰ δείξῃ ἐπιείκειαν ὄχι ἁπλῶς ἀπέναντι τῶν ἀνυποτάκτων, ἀλλ’ ἐν γένει τῶν ἀνυποτάκτων τῶν εὑρισκομένων ἐν Ἀμερικῇ. Καὶ εἶναι σκόπιμον, διότι ἐφ’ ὅσον αὐτοὶ ζητοῦσι νὰ ἐπανέλθωσιν ἄνευ τῆς ἐπιεικείας τῆς Πολιτείας, εἶναι σκόπιμον καὶ ἐθνικῶς ὠφέλιμον νὰ δειχθῇ πρὸς αὐτοὺς ἐπιείκεια ἀνεξαρτήτως τοῦ οἰκονομικοῦ λόγου, τὸν ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ κ. συνάδελφος. Διότι αὐτοὶ ἐπανερχόμενοι εἰς τὰς ἀγκάλας τῆς μητρὸς Πατρίδος καὶ ἐκπληροῦντες τὴν στρατιωτικὴν αὐτῶν θητείαν καθίστανται πολλαχῶς χρήσιμοι πολῖται.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος ἔχει τὸν λόγον.

§18Π. ΦΛΩΡΟΣ. Μεταξὺ τῶν φερομένων ὡς ἀνυποτάκτων εἶναι καὶ μία ἢ δύο τάξεις ἄλλαι· εἶναι ἡ τάξις τῶν ὑπηρετησάντων εἰς τὸ τουρκικὸν στράτευμα. Αὐτοὶ εὑρέθησαν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, εἰς τὴν Σμύρνην ἢ εἰς ἄλλα μέρη καὶ βιασθέντες ὑπηρέτησαν εἰς τὸν τουρκικὸν Στρατόν, ὑποστάντες, πλὴν τῶν σωματικῶν κακουχιῶν καὶ στερήσεων, καὶ τὴν ψυχικὴν συντριβήν, πολεμοῦντες ἐναντίον τῶν ἡμετέρων, ὑπὸ τουρκικὴν σημαίαν. Αὐτοὶ ἐπανερχόμενοι τώρα εἰς τὰς πατρίδας των ἀναγκάζονται νὰ στρατεύωνται καὶ νὰ ὑπηρετῶσι τόσον χρόνον, ὅσον ὑπηρέτησαν οἱ τῆς κλάσεώς των. Νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθόν, καὶ διὰ τὰς βασάνους τὰς ὁποίας ὑπέστησαν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἕνεκα τοῦ ψυχικοῦ πόνου τὸν ὁποῖον ἐδοκίμασαν, ὡς στρατευθέντες ὑπὸ τουρκικὴν σημαίαν, νὰ περιορισθῇ ἡ ὑπηρεσία των εἰς χρόνον στρατεύσεως καὶ ν’ ἀπολυθῶσιν. Ἀλλ’ ἐπίσης εἶναι καὶ μία ἄλλη περίπτωσις κ. Πρόεδρε.

§19Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ ἀναφορὰ εἶναι περὶ ἀνυποτάκτων Ἀμερικῆς;

§20Π. ΦΛΩΡΟΣ. Μάλιστα, κ. Πρόεδρε, ἀλλ’ εἶναι καὶ μία ἄλλη κατηγορία· εἶναι οἱ ἐπανερχόμενοι ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ὡρίσθη δὲ δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἵνα οἱ ἐπανερχόμενοι ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ παρουσιάζωνται ἐντὸς δύο μηνῶν εἰς τὰ Φρουραρχεῖα καὶ νὰ κατατάσσωνται. Ἀλλ’ αὐτοὶ ἐπανερχόμενοι εὑρίσκουσι κατεστραμένας τὰς οἰκίας των καὶ ἐπιλαμβάνονται τῆς διορθώσεως αὐτῶν, οὕτω δὲ παρερχομένου τοῦ διμήνου διαστήματος κηρύσσονται ἀνυπότακτοι καὶ ὑποχρεοῦνται νὰ ὑπηρετήσωσιν, ὅσον χρόνον ὑπηρέτησαν αἱ κλάσεις των.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἀφορᾷ τὸ θέμα αὐτὸ ἡ ἀναφορά.

§22Π. ΦΛΩΡΟΣ. Εἶναι σχετικὸν κ. Πρόεδρε.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε νὰ ὑποβάλητε ἐπερώτησιν, διὰ νὰ σᾶς ἀκούσῃ ἡ Συνέλευσις. Ἔχομεν κανονισμὸν κ. συνάδελφε, ἢ δὲν ἔχομεν; Σᾶς δίδει πλῆρες τὸ δικαίωμα ὁ κανονισμὸς νὰ εἴπητε ὅ,τι θέλετε, ἀλλὰ συμμορφωθῆτε πρὸς τὸν κανονισμόν.

§24Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐξεδόθη Νομοθετικὸν Διάταγμα σχετικόν, διὰ τὴν κύρωσιν τοῦ ὁποίου θὰ εἰσαχθῇ νομοσχέδιον, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ὁποίου δύνασθε νὰ λάβητε τὸν λόγον.

§25Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἰδοὺ κ. Πρόεδρε ἓν βάλσαμον ἐθνικόν, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ὥστε δὲν πειράζει ἂν παραβιάζεται καὶ ὀλίγον ὁ Κανονισμός.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, σᾶς παρακαλῶ. Ὁ Κανονισμός πρῶτον. Οἱ ἄλλοι κύριοι συνάδελφοι, οἱ ἐγγεγραμμένοι ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§27ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Παραιτούμεθα, ἀφοῦ θὰ εἰσαχθῇ νομοσχέδιον.

§28Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις, κ. Πρόεδρε, θὰ εἴπω δύο λέξεις. Ἔχω δὲ τὸ δικαίωμα τοῦτο ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, ἀφοῦ ἔχουσιν ἐγγραφῆ δώδεκα. Λοιπὸν θὰ εἶχον τὴν εὐτυχίαν νὰ ἀκούσω τὸ βάλσαμον, τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς ἀπάντησιν.

§29Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶπον ὅτι ἡ συζήτησις σήμερον εἶναι ὀλίγον πρόωρος· διότι ἐλήφθη ἤδη ἓν μέτρον διὰ Νομοθετικοῦ Διατάγματος, τοῦ ὁποίου θὰ ζητηθῇ προσεχῶς ἡ κύρωσις διὰ νομοσχεδίου ὑποβαλομένου προσεχῶς εἰς τὴν Συνέλευσιν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου δ’ αὐτοῦ θὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ τῶν ἄλλων κατηγοριῶν ἀνυποτάκτων καὶ δύναται νὰ καταρτισθῇ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ἐξετάσῃ τὸ θέμα τοῦτο.

§30Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ.

§31Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπὶ τοῦ μέλλοντος νὰ εἰσαχθῇ νομοσχεδίου;

§32Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον ἐλάβατε διὰ τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος.

§33Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν τὰ λέγετε ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοθετικοῦ Διατάγματος;

§34Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὅμως ἐν ἐφαρμογῇ.

§35Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Βεβαίως.

§36Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Γενικώτερον βεβαίως θὰ ὁμιλήσωμεν ὅταν θὰ πρόκειται νὰ διαρρυθμισθῇ ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ διευκολυνθῇ ἡ ἐπάνοδος τῶν ἀνυποτάκτων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέτρον, τὸ ληφθὲν διὰ τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη πρό τινων ἡμερῶν, νομίζω, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ δημιουργεῖ μίαν ἀνισότητα μεγίστην.

§37Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς διακόψω; Τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα προβλέπει περὶ εἰδικῆς περιπτώσεως, εἶναι δὲ τελείως ἀνεπαρκές, διὰ τὸ γενικὸν ζήτημα τῶν διαφόρων κατηγοριῶν τῶν ἀνυποτάκτων. Ὁ λόγος ἐκ τοῦ ὁποίου προῆλθε τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα, εἶναι ἐντελῶς εἰδικὸς καὶ ἠναγκάσθημεν νὰ τὸ περιορίσωμεν ἐπὶ τῆς εἰδικῆς αὐτῆς περιπτώσεως, ἐπιφυλαττόμενοι ἄλλοτε νὰ ρυθμίσωμεν τὸ ὅλον ζήτημα τῶν ἀνυποτάκτων.

§38Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ κ. Ὑπουργέ, νὰ διατυπώσω μὲ δύο λέξεις τὴν γνώμην μου, εἰς τὴν ὁποίαν ἐὰν προσέξητε, θὰ πεισθῆτε ὅτι τὸ μέτρον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐλάβατε ἔρχεται εἰς μίαν ἀντίφασιν πρὸς ἄλλο μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐλάβατε. Διὰ τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματός σας, ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ἐξ Ἀμερικῆς ἀνυποτάκτους νὰ ἐπανέλθωσιν, ἀπαλλασσόμενοι πάσης ποινικῆς διώξεως. Τοὺς ὑποχρεοῖτε ὅμως νὰ ὑπηρετήσωσι τόσον χρόνον, ὅσον ὑπηρέτησαν καὶ αἱ κλάσεις των. Αὐτὸ εἶναι τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐπικαλοῦμαι. Τοὺς ἀπαλάττει τῆς ποινικῆς διώξεως, ἐὰν ἔλθωσι πρὸ τῆς ὡρισμένης ἡμέρας. Ἔχουν ὅμως τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπηρετήσωσιν τόσον χρόνον, ὅσον ὑπηρέτησεν ἡ κλάσις εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουν. Κατὰ τὸ ἰσχύον μέτρον οἱ ἐπανερχόμενοι ἐξ Ἀμερικῆς ὄχι μόνον ἀπηλλάσσοντο τῆς ποινικῆς διώξεως, ἐὰν προσεκόμιζον τὰ σχετικὰ στοιχεῖα, διὰ τῶν ὁποίων ἐδικαιολόγουν τὴν βραδύτητά των, ἀλλ’ ἀπηλλάσσοντο καὶ πάσης ὑποχρεώσεως περαιτέρω στρατεύσεως. Κατὰ τὸ μέτρον, τὸ ἰδικόν σας — καὶ κάμνω μίαν παρέκβασιν — τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα συνέταξε τὸ τμῆμα τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης, χωρὶς νὰ ἔλθῃ εἰς καμμίαν συνεννόησιν μὲ τὸ τμῆμα τῆς στρατολογίας. Κατὰ τὸ μέτρον τὸ ἰδικόν σας θὰ ὑπηρετοῦν αὔριον εἰς τὸ στράτευμα ἔφεδροι τοῦ 1900 καὶ δὲν θὰ ὑπηρετῇ ὁ ἔφεδρος τοῦ 1913 καὶ 1914, καὶ δὲν θὰ ὑπηρετεῖ, διότι εἶχε τὴν εὐτυχίαν νὰ προσέλθῃ πρὸ τῆς τασσομένης ἡμέρας, ἐνῷ ὁ ἄλλος τῆς νεωτέρας κλάσεως θὰ ὑπηρετεῖ, διότι εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ προσέλθῃ 2 ἢ 3 ἡμέρας μετὰ τὴν τασσομένην ἡμέραν. Διὰ τοῦ μέτρου τούτου δημιουργεῖται μία ἀδικία καὶ μεγάλη ἀδικία. Ἐὰν λοιπὸν τὸ γενικώτερον μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ ληφθῇ πρόκειται νὰ ἰσχύσῃ καὶ διὰ τὸν ἀπώτερον χρόνον ἔχῃ τὸ πρᾶγμα καλῶς, ἄλλως παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ἄλλη τις λύσις, ἵνα ἐπέλθῃ θεραπεία τοῦ ἀτόπου τούτου. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν εἶχον νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ λάβῃ γνῶσιν τοῦ ζητήματος τούτου ἡ ὑπηρεσία, ἵνα κατὰ τὴν διατύπωσιν τοῦ ληφθησομένου μέτρου λάβῃ καὶ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν.

§39Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ τὸ συζητήσωμεν ἐδῶ.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Α. Βιτάλης, Α. Σκιαδαρέσης Ν. Καλλαντζάκος καὶ Γ. Σπηλιόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν φοιτητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου.

§41Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν, διότι τόσων ἐτῶν στρατιωτικαὶ περιστάσεις δὲν ἐπέτρεψαν τοὺς ἀναφερομένους φοιτητὰς νὰ ἀνανεώσωσιν τὰς ἐγγραφάς των. Θὰ παρακαλέσω δὲ καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὁ ὁποῖος πάντοτε ἐπέδειξε τὸ ἐνδιαφέρον του ὑπὲρ τῶν φοιτητῶν, νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῶν αἰτημάτων των.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπηλιόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§43Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἦτο καλὸν ν’ ἀνεβάλλετο.

§44Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§45Π. ΙΑΚΩΒΟΥ. Πρόκειται κ. Πρόεδρε, περὶ τοῦ ἑξῆς, ὅτι τὸ μεγαλείτερον πλῆγμα, τὸ ὁποῖον ὑπέστησαν οἱ φοιτηταὶ εἰς τὴν νεωτέραν περίοδον ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ ἐντεῦθεν, εἶναι τοῦτο. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι οἱ νέοι αὐτοί, εἴτε στρατευόμενοι, εἴτε διακόπτοντες τὰς σπουδάς των ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ μὴν κατορθώσωσιν νὰ συμπληρώσωσιν τὰ ἔτη τῆς φοιτήσεώς των. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι πρέπει νὰ τύχωσιν καὶ αὐτοὶ τῆς αὐτῆς ἐπιεικείας, τῆς ὁποίας ἔτυχον καὶ ἄλλοι καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῶσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας τὰ αἰτήματα τῶν φοιτητῶν, τὰ ὁποῖα παραβιάζονται τόσον ζωηρά, ὥστε νὰ ἔχωμεν τὸ ταχύτερον τὸ ἀποτέλεσμα.

§46Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἡ ἀναφορὰ καὶ θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Γ. Ἀναστασόπουλος, Ν. Λεβίδης Κ. Δροσόπουλος καὶ Α. Σκιαδαρέσης, ἐπὶ ἀναφορᾶς καλλιεργητῶν ἰδιοκτητῶν ἀγροτικῶν κτημάτων περιφερείας Λιόπεσι. Ὁ κ. Ἀναστασόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§48Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ὑπέρτερον τοῦ θέματος μιᾶς ἁπλῆς ἀναφορᾶς καὶ δὲν ἀφορᾷ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας μόνον τοῦ χωρίου Λιόπεσι ἀλλὰ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ὅλων τῶν χωρίων τῶν μεσογειακῶν πληθυσμῶν τῆς Ἀττικῆς. Τὸ ζήτημα ἀφορᾷ εἰς ὅλους τοὺς ἰδιοκτήτας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, πλὴν τῶν ἀγροτῶν τῆς Ἑπτανήσου, δι’ οὓς ἀνεβλήθη ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἐμφυτευτικοῦ νόμου· δὲν ἀφορᾷ τοὺς ἰδιοκτήτας μόνον ὅλου τοῦ Κράτους, ἀφορᾷ εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς ἰδιοκτησίας, ἥτις εἶναι ἡ βάσις πάσης κοινωνίας, ἀλλὰ συνάμα καὶ τὸ θεμέλιον πάσης Πολιτείας. Τὸ χρονικὸν ὅριον πέντε λεπτῶν πρὸς συζήτησιν εἶναι διὰ τοιοῦτον ζήτημα, στενόν. Διὰ τοῦτο ἀκροθιγῶς θὰ θίξω τὸ θέμα, θὰ ἐπικαλεσθῶ δὲ τὴν προσοχὴν τῶν κυρίων Πληρεξουσίων καὶ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἵνα τὰ αἰτήματα τύχωσι τῆς προσοχῆς τῆς Συνελεύσεως. Εἶναι ὀρθαὶ καὶ βαθύταται αἱ παρατηρήσεις τῶν ἀγροτῶν, προκειμένου περὶ περιφρουρήσεως τῆς μικρᾶς ἰδιοκτησίας, ὥστε νὰ τύχωσι τῆς προσοχῆς καὶ τοῦ Νομοθετικοῦ κύρους τῆς Συνελεύσεως.

§49Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ ἀναφορὰ δὲν περιῆλθεν εἰς χεῖρας τῆς ὑπηρεσίας.

§50Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ περιέλθῃ μετὰ τῶν δεουσῶν συστάσεων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ τοῦ Κράτους δύο ὑπέβαλον ἀξιώσεις τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν μεγάλων ἰδιοκτησιῶν καὶ τὴν ἐκχώρησιν αὐτῶν κατὰ τμήματα ἐπαρκῆ εἰς τοὺς ἀκτήμονας. Εἶναι ἐξυπηρετικὸν τοῦ δικαίου τοῦτο καὶ ὄχι μόνον ἐφαρμογὴ τῶν νεωτέρων κοινωνικῶν θεωριῶν. Ἔπρεπε νὰ ἀποκατασταθῇ πᾶς ἀγρότης μὲ ἓν τμῆμα ἰδιοκτησίας, καὶ τὴν πολιτικὴν ταύτην τὴν ἀγροτικὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Ἕλλην ἐμφυτευτὴς ἢ καὶ μὴ ἀγρότης, ὅστις νὰ μὴ ἐπικροτῇ καὶ νὰ μὴ συμβάλλῃ εἰς τὴν πραγμάτευσιν αὐτῆς. Ἀλλὰ πῶς ἔχει τὸ θέμα τοῦτο σήμερον; Γίνεται νόμος συμπληρωτικός, συμπληρῶν τὸν προηγούμενον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐδόθη τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἐμφυτευτὰς νὰ ἐξαγοράσωσι τὴν ψιλὴν κυριότητα ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας. Καὶ προκειμένου περὶ μεγάλων ἰδιοκτησιῶν καὶ ἰδιοκτητῶν, ἀπὸ τῶν ὁποίων εἶχεν ἀφαιρεθῆ ἡ ἰδιοκτησία καὶ παρεδόθη εἰς τοὺς καλλιεργητάς, οὐδεὶς λόγος δύναται νὰ γείνῃ, ἀλλὰ τί ἄλλο συμβαίνει δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου; Συμβαίνει, ὅτι ἐνῷ προστατεύηται ἐξ ἑνὸς ἡ ἰδιοκτησία, ὑπονομεύεται ἐξ ἄλλου μέρους, διότι ὅλοι ἐν Ἑλλάδι δὲν εἶναι μεγάλοι ἰδιοκτῆται, διότι τὸ πλεῖστον μέρος τῶν ἰδιοκτητῶν εἶναι κάτοχοι μικρᾶς ἰδιοκτησίας, καὶ ἐνῷ εἶναι μικροὶ ἰδιοκτῆται εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσι καλλιεργητὰς καὶ ἐμφυτευτάς. Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐπαρκῇ ὁ μικρὸς αὐτὸς ἰδιοκτήτης καὶ νὰ ἔχῃ ἄλλους ἐμφυτευτάς; Μία μακρὰ ἐπιστράτευσις ἀπησχόλησεν ἐπιστράτους καὶ ἐφέδρους εἰς ἄλλα καθήκοντα καὶ δὲν ὑπῆρχον αἱ χεῖρες νὰ καλλιεργήσωσι τὴν γῆν καὶ ὡς ἐκ τούτου παρεχωρήθησαν τὰ σχετικὰ δικαιώματα ὑπὸ τοῦ ἰδιοκτήτου, εἰς ἄλλους νέους ἐμφυτευτάς. Καὶ ἔρχεται ἡ Πολιτεία, εὑρίσκει αὐτὴν τὴν κατάστασιν καὶ λέγει, δύναται ὁ ἐμφυτευτὴς νὰ ἐξαγοράσῃ τὰ δικαιώματα ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην, αὐτὸς ὁ νέος ἐμφυτευτής, καὶ ν’ ἀφήσῃ ἀκτήμονα τὸν πρώην, τὸν ἀληθῆ ἐμφυτευτήν. Δυνατὸν νὰ ἀπέθανεν ὡς οἰκογενειάρχης καὶ ἡ χήρα καὶ τὰ ὀρφανὰ του νὰ μὴ ἠδύναντο νὰ καλλιεργήσωσι τὸ κτῆμα καὶ νὰ ἀνέθεσαν τὴν καλλιέργειαν εἰς ἄλλον. Διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ ἡ οἰκογένεια τοῦ ἀποθανόντος ἐμφυτευτοῦ οὐδὲν δικαιοῦται νὰ λάβῃ καὶ μένει ἄνευ τῶν εὐεργετημάτων, τὰ ὁποῖα ὁ νομοθέτης ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἀνῆκον εἰς αὐτήν. Οἱ ὑπάλληλοι ἐν τῷ εἰδικῷ τμήματι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἐπὶ τῇ βάσει θεωρητικῶν μελετῶν προέβησαν εἰς τὴν σύνταξιν τῆς τοιαύτης νομοθεσίας, ἀλλὰ προκειμένου περὶ ἰδιοκτησίας, παρατηρήσεις ὀρθότεραι καὶ βαθύτεραι εἶναι αἱ παρατηρήσεις ἐκείνων, εἰς χεῖρας τῶν ὁποίων εὑρίσκεται ἡ ἰδιοκτησία, καὶ ἡ πεῖρα ὡς ἀπέδειξαν αἱ νεώτεραι μελέται. Καὶ τί προτείνωσιν οἱ κάτοικοι Λιόπεσι, Μαρκοπούλου καὶ ὅλων τῶν πέριξ; Προτείνουσιν ἵνα ὁ νόμος αὐτὸς ἐφαρμοσθῇ μόνον ἀπέναντι τῶν μεγάλων ἰδιοκτητῶν καὶ νὰ ἐπέλθωσι τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ὑποδεικνύουσιν οἱ χωρικοί, ἵνα ὅπου ὑπάρχει τοιαύτη ἰδιοκτησία, τὸ ἥμισυ τῆς ἰδιοκτησίας νὰ λαμβάνῃ ἐκχωρούμενον ἄνευ ἀποζημιώσεως ὁ ἐμφυτευτὴς καὶ τὸ ἄλλο ἥμισυ ὁ παλαιὸς ἰδιοκτήτης. Εἴχομεν παρακαλέσει, ἵνα ἡ ἀναφορὰ αὐτή, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν ἰδιοκτησίαν καὶ τοὺς ἰδιοκτήτας, τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ ἵνα πάντες οἱ πληρεξούσιοι λάβωσι γνῶσιν τοῦ κειμένου, διότι ἀφορᾷ πάντας τοὺς πληρεξουσίους, διότι πάντες οἱ πληρεξούσιοι ἔχουσι σχέσεις μὲ τοὺς καλλιεργητὰς καὶ καθῆκον παντὸς εἶναι νὰ προστατεύσῃ αὐτούς. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἀντιπροσωπεύω τὸν πόθον ὅλων καὶ τῶν καλλιεργητῶν καὶ πάσης τῆς Συνελεύσεως ὑποβάλλων τὴν σύστασιν ὅπως τυπωθῇ αὕτη καὶ διανεμηθῇ καὶ σταλῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ἵνα ληφθῶσι τὰ δέοντα διὰ τοὺς χωρικούς, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν ἰδιοκτησίαν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ ἐχέγγυον τῆς ὑπάρξεως τῆς κοινωνίας, θέλει δὲ οὕτω πράγματι σωθῇ ἡ ἰδιοκτησία καὶ ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμός. Ἔχομεν πεποίθησιν ὅτι ὁ νέος Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας θέλει σπεύσῃ καὶ ὑποβάλῃ τὸ προσῆκον νομοθέτημα.

§51Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ πρῶτον ἤδη λαμβάνω γνῶσιν, θὰ μελετήσω τὸ ζήτημα καὶ θὰ λάβω τὰ προσήκοντα μέτρα.

§52Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ἔχω.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεβίδης ἔχει τὸν λόγον.

§54Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὅταν τὸ πρῶτον συνέστη τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, εὑρέθη κύριον καὶ κάτοχον μεγάλης ἐκτάσεως γαιῶν. Οἱ ἀείμνηστοι καὶ σοφοὶ ἐκεῖνοι ἄνδρες, οἵτινες ἐκυβέρνουν τότε τὴν Ἑλλάδα, ἐφρόντισαν διὰ σοβαροτάτων νομοθετημάτων νὰ προκαλέσωσι τὴν διανομὴν τῶν ἐθνικῶν γαιῶν. Μετὰ δεκαετηρίδας ὅμως τινὰς ἀνεφάνη ἐπὶ τῆς πολιτικῆς σκηνῆς ἀνήρ, ὅστις πράγματι ἦτο μέγας πολιτικὸς ἀνήρ, ὁ ἀείμνηστος Ἀλέξανδρος Κουμουνδοῦρος. Εἰς αὐτὸν ὀφείλονται ἐκεῖνα τὰ νομοθετήματα, δι’ ὧν ἐκεῖνος ἔδωκεν εὐρυτέραν ὤθησιν εἰς τὴν διανομὴν τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, κατωρθώθη δὲ οὕτω πως, ἵνα οἱ πλεῖστοι τῶν κατοίκων τῆς Ἑλλάδος γίνωνται κύριοι τμήματος γῆς. Γνωρίζετε δὲ ἡμεῖς κάλλιον παντὸς ἄλλου, ὅτι τὰ Κράτη ἐκεῖνα εὐημεροῦσι καὶ εἰσὶν ἀσφαλῆ ἐκ τῶν ἐσωτερικῶν ταραχῶν, ἐν οἷς οἱ πολῖται εἰσὶ κύριοι ἔστω καὶ μικρᾶς τινος ἀκινήτου ἰδιοκτησίας. Μετὰ ταῦτα ἐπῆλθον πολλὰ γεγονότα πολιτικά, ἀνεφάνη δὲ ἐπὶ τῆς πολιτικῆς σκηνῆς ὁ Πρόεδρος τῆς μὴ ὑπαρχούσης σήμερον πρώην Κυβερνήσεως, ὅστις ἐπεχείρησεν ἀληθῶς νὰ λύσῃ τὸ μέγα τοῦτο πρόβλημα. Καὶ δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι εἰργάσθη πρὸς τοῦτο. Ἴσως διότι τὸ πρᾶγμα ἦτο δύσκολον, ἴσως δι’ ἄλλους λόγους, οὓς δὲν θεωρῶ λυσιτελὲς νὰ ἐξετάσω νῦν, τοιουτοτρόπως περιεπλάκησαν τὰ πράγματα, ἤδη κινδυνεύομεν νὰ εὑρισκόμεθα εἰς διαμάχας πανταχοῦ τοῦ ἑλληνικοῦ ἐδάφους μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ ἐμφυτευτῶν. Τὸ ζήτημα ἀληθῶς εἶνε σπουδαιότατον καὶ δὲν ἀμφιβάλω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μετὰ συνέσεως καὶ πείρας μεγάλης θέλει ἐπιληφθῇ τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν νομοθετικοῦ μέτρου πρὸς θεραπείαν τῶν κακῶν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ λύσις, ἣν προτείνουσιν οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων τῶν Μεσογείων τῆς Ἀττικῆς, νομίζω, ὅτι εἶναι λίαν ὀρθή. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅταν φθάσῃ μέχρις αὐτοῦ ἡ ἀναφορὰ τῶν ἀναφερομένων, νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν αὐτοῦ κυρίως εἰς τὴν τελευταίαν σελίδα τοῦ ὑπομνήματος, ἐν ᾗ προτείνεται σύστημα, τρόπος τις, καθ’ ὃν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ συνεννόησις μεταξὺ ἐμφυτευτῶν καὶ ἰδιοκτητῶν. Προτείνουσι τουτέστιν αὐτοί, ὅσον ἀφορᾷ τὴν περιφέρειαν περὶ ἧς πρόκειται τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) «Ἐὰν δὲ ἀμφότεροι, ὅ τε ἐμφυτευτὴς καὶ ὁ ἰδιοκτήτης εἶναι καλλιεργηταὶ ἐξ ἐπαγγέλματος (ὡς εἶναι ἡ ἰδική μας περίπτωσις) νὰ διανέμηται τότε τὸ κτῆμα μεταξὺ ἀμφοτέρων, ἐξ ἡμισείας, ἄνευ τινὸς ἀποζημιώσεως, λυομένης οὕτω κατὰ τρόπον πρακτικώτατον τῆς ὑφισταμένης ἑταιρείας μεταξὺ ἰδιοκτήτου καὶ ἐμφυτευτοῦ, οὕτως ὥστε ἑκάτερος νὰ εἶναι ἀνεξάρτητος τοῦ ἑτέρου, καλλιεργῶν ἐπὶ τοῦ ἀπομένοντος εἰς αὐτὸν τμήματος καθαρᾶς ἰδιοκτησίας». Προσελθόντες εἰς τὴν οἰκίαν μου πολλοὶ χωρικοὶ ἐκ πολλῶν χωρίων τῶν Μεσογείων τῆς Ἀττικῆς, μὲ ἐβεβαίωσαν, ὅτι τὰ ἀντιμαχόμενα συμφέροντα, προκειμένου περὶ τοιαύτης λύσεως, εἶναι σύμφωνα· ἑπομένως παρακαλῶ ὑμᾶς κ. Ὑπουργέ, νὰ μελετήσητε τὴν τελευταίαν σελίδα τοῦ ὑπομνήματος αὐτοῦ, καὶ λάβητε τὴν δέουσαν πρόνοιαν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Δροσόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§56Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κατόπιν τῶν ὅσων ἀνέπτυξαν πειστικώτατα οἱ κ.κ. προλαλήσαντες, ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἐπείσθη ἡ Συνέλευσις καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι τὸ δίκαιον εἶναι ὑπὲρ τῶν ὑποβαλόντων τὴν αἴτησιν, διότι πράγματι ὁ νόμος ὁ ψηφισθεὶς ὑπὸ τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως, δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἐμφυτευτὰς νὰ ἀποκτῶσι τὴν κυριότητα τοῦ κτήματος, κατόπιν ἀποζημιώσεως. Καὶ προκειμένου περὶ μεγάλων ἰδιοκτητῶν, τὸ ζήτημα δὲν ἔχει μεγάλην σημασίαν, διότι αὐτοὶ δὲν καλλιεργοῦν μόνοι των τὰς ἰδιοκτησίας των, ἀλλὰ προσφεύγουσιν εἰς ἄλλα μέτρα, ἀφ’ ἑτέρου τὴν ἀποζημίωσιν, τὴν ὁποίαν θὰ λάβωσιν ἐκ τοῦ κτήματος θὰ τὴν χρησιμοποιήσωσιν εἰς βιομηχανίας ἢ ἄλλας ἐπιχειρήσεις. Ἀλλ’ οἱ μικροὶ ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι θὰ στερηθῶσι τῆς ἰδιοκτησίας των, τὶ θὰ κάμωσι τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον θὰ λάβωσιν ἀπὸ τοὺς ἐμφυτευτάς; Βεβαίως δὲν θὰ καλλιεργοῦν παρὰ τὸν ἀγρόν, τὸν ὁποῖον ἐκληρονόμησαν παρὰ τῶν πατέρων των, καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον, ὥστε νὰ μὴ μεταβληθοῦν οἱ ἰδιοκτῆται εἰς ἀκτήμονας, καὶ οἱ ἀκτήμονες εἰς ἰδιοκτήτας.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μερκούρης ἔχει τὸν λόγον.

§58Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Λιόπεσι. Μετὰ τὰς κατηγορηματικὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, δὲν ἔχω παρὰ νὰ παρακαλέσω, ὅπως δοθῇ ταχὺ τέρμα εἰς τὴν δικαίαν αὐτὴν ὑπόθεσιν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Μητσόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§60Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφ’ ἧς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἀφῆκεν ἡμᾶς νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι προσεχῶς θέλει ἐπιλειφθῇ τῆς μελέτης ὁλοκλήρου τοῦ γεωργικοῦ συστήματος πρὸς ἱκανοποίησιν ἀκριβῶς τῶν ἀξιώσεων, ὁποῖαι καὶ αἱ σημεριναὶ, θεωρῶ ὅτι ἡ συζήτησις ἡ σημερινὴ θέλει εἶσθαι πρόωρος καὶ διὰ τοῦτο εἰς τοῦτο καὶ μόνον θέλω περιορισθῆ. Οἱ κύριοι συνάδελφοι ὅσοι μετὰ πειστικότητος ἤδη ἀνέλυσαν ἐπιτροχάδην τὸ μέγα τοῦτο ζήτημα, παρουσίασαν ὡς βάσιν τῆς θεωρίας των, ὅτι ὑπάρχει μικρὰ ἰδιοκτησία, ἡ ὁποία δέον νὰ καταστῇ σεβαστή, εἰς τρόπον ὥστε, ἐὰν πρόκηται νὰ ὑποστηριχθοῦν οἱ ἐμφυτευταὶ διὰ νὰ γίνωσι μικροϊδιοκτῆται, εἶνε λογικώτατον νὰ μὴ παύσωσιν ὄντες ἰδιοκτῆται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι συνέπεσε σήμερον νὰ εἶναι τοιοῦτοι. Περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ἀλλὰ ἀπομένει τοῦτο τὸ κύριον θέμα, ποῖον εἶναι αὐτὸ τὸ ὅριον τῆς μικρᾶς ἰδιοκτησίας, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ γίνῃ σεβαστὸν καὶ τὸ ὁποῖον θέλει νὰ μελετήσῃ ἰδιαιτέρως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας; Οἱ πρὸς ἐμὲ προσελθόντες ἐκ πολλῶν μερῶν τῆς Μεσογείου μοὶ ἀνέπτυξαν τὰς θεωρίας αὐτὰς καὶ μοῦ εἶπον ὅτι, ὡς ἀνώτατον ὅριον μικρᾶς ἰδιοκτησίας πρέπει νὰ ὁρισθοῦν τὰ 50 στρέμματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀπομείνωσιν εἰς τοὺς μικροϊδιοκτήτας, προκειμένου περὶ ἀμπελώνων, διότι εἰς αὐτὰ τὰ μέρη κυρίως περὶ ἀμπελώνων πρόκειται. Ἐν τοιαύτῃ λοιπὸν περιπτώσει καλὸν εἶναι νὰ διατηρήσητε εἰς τὴν γνώμην ἡμῶν τὸν ἀριθμὸν 50, ὡς ἐλάχιστον ὅριον, κάτω τοῦ ὁποίου δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ γίνῃ μείωσις.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§62Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τὸ ζήτημα προφανῶς δὲν δύναται νὰ ληφθῇ δι’ ἐρωτήσεως. Εἶνε ἐκ τῶν ὑψίστων καὶ σπουδαιοτάτων ζητημάτων, ἀφορώντων ὄχι μόνον συμφέροντα μεγάλης κοινωνικῆς τάξεως, ἀλλὰ εἶνε καὶ ζητήματα δημοσίας τάξεως, διότι οἱ γεωργοὶ ἀποτελοῦν τὴν βάσιν τῆς ὑπάρξεως τῶν Κρατῶν. Ὅλα τὰ Κράτη πρὸς τὴν γεωργίαν ἀποβλέπουσιν, ὡς πρὸς σανίδα σωτηρίας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅπως προβῇ μετὰ δικαιοσύνης εἰς τὴν ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος τοῦ ἐμφυτευτικοῦ, τὸ ὁποῖον ὅμως συνδέεται πρὸς τὸ ὅλον ἀγροτικὸν ζήτημα. Τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα ἀπησχόλησεν, οὐχὶ ἅπαξ, οὔτε δὶς, ἀλλὰ πλειστάκις τὸ Κοινοβούλιον, καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐψήφισε πράγματι Νόμον ἀγροτικόν, ἀτυχῶς ὅμως τὰ ἀποτελέσματά του ἦσαν ἀντίθετα τῶν προσδοκωμένων. Διὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πρέπει νὰ σπεύσωμεν μετὰ δέους, ἀλλὰ καὶ μετὰ φρονήσεως, νὰ ἐπιλύσωμεν τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε ὄχι μόνον νὰ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον εἰς μεγάλην κοινωνικὴν τάξιν, ἀλλὰ καὶ προστεθῶσιν ὕψιστα συμφέροντα τοῦ Κράτους. Εὐτυχῶς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας προΐσταται τὴν στιγμὴν ταύτην ἀνὴρ κάτοχος τῶν ζητημάτων τούτων. Ἐπειδὴ δὲ ἀπορρέει ἐκ τῆς κατ’ ἐξοχὴν γεωργικῆς Χώρας, δυνάμεθα καὶ ὡς ἐκ τούτου νὰ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι προσεχῶς θὰ ἀπασχοληθῶμεν διὰ μακρῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καλέλλης ἔχει τὸν λόγον.

§64Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἀναγκάζομαι, κύριοι, νὰ λάβω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον, διότι φαίνεται ὅτι ἐνεφιλοχώρησε παρεξήγησίς τις. Αἱ δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἐπὶ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ζητήματος, ὑπῆρξαν σαφέσταται καὶ ἐπιτυχέσταται. Λέγω σαφέσταται, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ἀκριβῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελε νὰ εἴπῃ, ἐπιτυχέσταται δὲ, διότι ἐπέτυχεν ἀληθῶς δι’ ὅσων εἶπε, νὰ μὴ ἐννοηθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν καὶ νὰ τύχῃ τῆς ἐπιδοκιμασίας τῆς Συνελεύσεως. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς μᾶς εἶπε προχθές, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 26ης Ἰανουαρίου, τὰ ἑξῆς: Ἠρωτήθη, διατὶ ἠκυρώθησαν τὰ Διατάγματα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων ἀπαλλοτριοῦντο διάφορα ἀγροκτήματα, καὶ ἂν ἡ μνήμη δὲν μὲ ἀπατᾶ, ἀπήντησεν, ὅτι ἠκυρώθησαν, διότι δὲν ἔφερον τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἀειμνήστου Βασιλέως Ἀλεξάνδρου. Ἂν αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἠκυρώθησαν τὰ Διατάγματα ἐκεῖνα, θὰ ἐδικαιούμην νὰ ἐρωτήσω, διατὶ τὰ Διατάγματα ἐκεῖνα δὲν ἐγένοντο ἐκ νέου ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ; Διατὶ, λέγω, δὲν ὑπεβλήθησαν μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἀποφάσεων ἐκείνων δὲν ὑπεβλήθησαν ἄλλα Διατάγματα εἰς τὰ Ἀνάκτορα πρὸς ὑπογραφήν, διὰ νὰ κηρυχθοῦν ἀπαλλοτριωτέα τὰ περὶ οὗ πρόκειται ἀγροκτήματα; (Θόρυβος).

§65Α. ΤΖΩΝΗΣ. Θὰ ἐπέλθῃ καὶ δήμευσις ἀκόμη.

§66Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ θέλω.

§67Α. ΤΖΩΝΗΣ. Θὰ δημεύσωμεν τὰ ἰδικά σας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ περιορισθῆτε ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς· ἄλλως νὰ ὑποβάλλεται πρότασιν, διὰ νὰ συζητήσωμεν.

§69Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Καθ’ ὃν τρόπον ὡμίλησαν καὶ οἱ ἄλλοι Πληρεξούσιοι, προκειμένου περὶ ἑνὸς ζητήματος ἔχοντος τοιαύτην σοβαρότητα, νομίζω, ὅτι ἔχει καὶ ἡ πτέρυξ αὕτη τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῇ, διότι εἶνε ἀναμφισβήτητον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν διάφορον ἀντίληψιν περὶ τοῦ ὅτι δικαιούμεθα νὰ ἀναπτύξωμεν τὰς προτάσεις μας, ὅπως καὶ σεῖς.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοῦ ἐζητήσατε καὶ σᾶς ἔδωσα τὸν λόγον, παρὰ πάντα κανονισμόν.

§71Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει γνῶσιν ὁ κ. συνάδελφος τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς; Ὑποστηρίζει τὸ ὑπέρ, ἢ τὸ κατά;

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ ἐζητήσατε νὰ σᾶς ἐπιστρέψω νὰ ἀγορεύσητε παρὰ πάντα κανονισμόν. Ἐπειδὴ παρεβίασα τὸν κανονισμὸν διὰ τοὺς κ. συναδέλφους ἐπέτρεψα καὶ εἰς σᾶς. Ἀναπτύξατε τὸ ζήτημά σας, χωρὶς νὰ φέρητε ζητήματα ἐκτὸς τοῦ κανονισμοῦ.

§73Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὅλοι οἱ ἐκ Θεσσαλίας κ. κ. πληρεξούσιοι θὰ ἐπιθυμοῦν νὰ ὁμιλήσω. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε κ. Ὑπουργὲ νὰ ἔλθω ἀκριβῶς εἰς τὸ ζήτημα;

§74Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρέπει νὰ ἐξηγηθῶμεν. Ἐδῶ πρόκειται περὶ μιᾶς ἀναφορᾶς, ἀφορώσης μεταρρύθμισιν τοῦ ἐμφυτευτικοῦ νόμου ὑποβληθείσης ὑπὸ τῶν γεωργικῶν κτηματιῶν Λιόπεσι καὶ ὑποστηρισθείσης ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συνεδέλφου. Δὶς ὁμιλήσατε ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ τί ζητεῖτε;

§75Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Νὰ προκαλέσω σαφεστέρας δηλώσεις.

§76Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μοὶ ζητεῖτε νὰ σᾶς ἐξηγήσω διατί ἠκυρώθησαν τὰ διατάγματα. Καὶ διατί ἠκυρώθησαν ἐδήλωσα πρὸς τὴν Συνέλευσιν· ἠκυρώθησαν, διότι δὲν ἦσαν διατάγματα. Διατάγματα, μὴ φέροντα τὴν βασιλικὴν ὑπογραφήν, δὲν θεωροῦνται Βασιλ. Διατάγματα. Καὶ εἶχεν ἐπιτακτικὴν ὑποχρέωσιν ὁ προκάτοχός μου νὰ ἀκυρώσῃ τὰ Διατάγματα αὐτά. Ἠρωτήσατε διατί ἡμεῖς δὲν ὑπεβάλλαμεν νέα Διατάγματα. Αὐτὰ τὰ διατάγματα ἀναφέρονται εἰς νέον ὡρισμένον νόμον καὶ δύναμαι προχείρως νὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ σᾶς λέγω, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἔχει μίαν ὡρισμένην προθεσμίαν πέραν τῆς ὁποίας δὲν δύνανται νὰ κηρυχθοῦν ἀπαλλοτριωτέα κτήματα, πέραν τῆς 31ης Ἰανουαρίου. Ἕνεκα τούτου δὲν ὑπεβλήθησαν νέα Διατάγματα διὰ τὰ ὁποῖα φαίνεσθε ἐλέγχων με αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅταν δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλω νέα Διατάγματα. Ἠδύνασθε νὰ μὲ ἐλέγξητε δι’ ἄλλον λόγον, νὰ μοῦ εἰπῆτε ἔχετε νομοθετικὴν ἐξουσίαν φέρετε ἕνα νόμον. Θὰ σᾶς ἀπήντων τότε, ὅτι τὰ ζητήματα αὐτὰ σχετίζονται μὲ τὴν ὅλην ἀγροτικὴν πολιτικὴν καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς φέρω ἕνα ὁλόκληρον σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ διατυπωθῇ εἰς νομοσχέδια τὰ ὁποῖα θὰ ὑποβληθοῦν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως καὶ ὑπὸ τὴν ψῆφον αὐτῆς. Ἀλλὰ λαμβάνοντες ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ χωρίου Λιόπεσι νὰ μὲ ἐλέγχητε διατὶ δὲν ὑπεβλήθησαν νέα Διατάγματα ἀντὶ τῶν ἀκυρωθέντων, φρονῶ, ὅτι εἶσθε ἐκτὸς τοῦ κανονισμοῦ.

§77Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Προχθὲς εἴπατε ὅτι «ἴσως θὰ εὐτυχήσητε».

§78Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ «ἴσως» τὸ μεταβάλλω εἰς «ναί». Ναί· ἂν εἶμαι Ὑπουργὸς θὰ ἔχω τὴν εὐτυχίαν νὰ ὑποβάλλω αὐτὰ τὰ νομοσχέδια, ὥστε μείνατε ἥσυχος.

§79Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Αὐτὰ φθάνουν.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γαρουφαλιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§81Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἐκ τοῦ ἐπεισοδίου τούτου εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅπως μὴ ἐπιμένῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ ἰσχύοντος κανονισμοῦ διὰ τακτικὴν Βουλὴν καὶ ἐπὶ τῶν ἀγορεύσεων τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Δὲν εὑρίσκω, ὅτι ὁ κανονισμὸς ἐκεῖνος εἶναι ὁ ἁρμόζων διὰ νὰ διέπῃ τὰς ἐργασίας τῆς Συντακτικῆς Συνελεύσεως καὶ νομίζω, ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις πρέπει νὰ μεταβάλῃ τὸν κανονισμόν. Διότι ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως νὰ διέπηται ὑπὸ τοιούτου κανονισμοῦ, ἀμφιβάλω ἂν θὰ δυνηθῇ νὰ σταθῇ εἰς τὸ ὕψος, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ λαὸς ἐπιθυμεῖ νὰ ἵσταται. Ἄν, κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν ἀποφασίσητε τὴν μεταβολὴν τοῦ κανονισμοῦ, ὥστε καὶ τὸν χρόνον νὰ φειδώμεθα καὶ νὰ ἐργαζώμεθα περισσότερον, πρέπει νὰ ἀποφασίσητε τὴν ἀκριβῆ ἐφαρμογὴν τοῦ Κανονισμοῦ. Βλέπετε ἁπλῆν ἐρώτησιν, ἡ ὁποία λαμβάνει διαστάσεις ἐπερωτήσεως καὶ κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν μιᾶς ἁπλῆς ἐρωτήσεως παρεμβαίνουν καὶ ἄλλοι πληρεξούσιοι, χωρὶς νὰ ἐπιτρέπηται ἀπὸ τὸν Κανονισμόν. Παρεμβαίνουν δὲ οὐχὶ διὰ νὰ ζητήσωσι πληροφορίας ἐπὶ τοῦ θέματος, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀσκήσωσιν ἔλεγχον ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν τῶν τάδε ἢ τῶν τάδε κ. κ. Ὑπουργῶν. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸν κανονισμὸν ὁ ὑποβάλλων ἐρώτησιν ὀφείλει νὰ περιορίζηται μόνον καὶ μόνον εἰς τὸ νὰ μάθῃ ἀπὸ τοὺς κ. κ. Ὑπουργούς, ἂν ὡρισμένον περιστατικὸν ἔλαβε χώραν ἢ μή· ἢ τὸ πολὺ–πολὺ νὰ μάθῃ τὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ ὑποβαλλομένου θέματος. Δὲν ἐπιτρέπηται δὲ εἰς οὐδένα τῶν κ. κ. πληρεξουσίων νὰ μεταβάλῃ τὴν ἐρώτησιν εἰς ἐπερώτησιν, εἰς εὐρυτέραν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ζητεῖ πληροφορίας. Καὶ παρακαλῶ, ὅπως εἰς τὸ ἑξῆς ἐφαρμόζηται ὁ κανονισμός.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μοῦ φαίνεται ὅτι ἀρκούσας ἐξηγήσεις ἔδωκα ἐγὼ ὁ ἴδιος καὶ μὴ προκληθεὶς ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ὁ κ. Μάτεσις ἔχει τὸν λόγον.

§83Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ Κανονισμοῦ τὸ ὀλιγώτερον δέον μεταρρυθμίσεως εἶναι τὸ σημεῖον τοῦτο, διότι ἐπὶ τούτου αἱ ἐργασίαι βαίνουν ἀπροσκόπτως, ἀφοῦ 5 μόνον λεπτὰ παρέχονται εἰς ἕκαστον ὁμιλοῦντα. Εἰδικῶς ὡς πρὸς τὴν ἀναφορὰν ταύτην ἔχω νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν —διότι ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀποτελεῖ τὸν πρῶτον ἀκροβολισμὸν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος τῆς Ἀττικῆς καὶ ἴσως καὶ τοῦ ὅλου ἀγροτικοῦ ζητήματος — νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ συνδέσῃ τὸ εἰδικὸν ζήτημα, τὸ ἐμφυτευτικόν, μὲ τὴν μελέτην τοῦ ὅλου ἀγροτικοῦ ζητήματος, διότι δύναται νὰ μελετηθῇ τοῦτο ἰδιαιτέρως. Ἐπὶ τούτου παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ, εἰ δυνατόν, νὰ ἀκούσῃ τὰς γνώμας τῶν τε ἐμφυτευτῶν καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν, διότι θὰ διαφωτισθῇ πλήρως καὶ τελείως.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὥρα διὰ τὰς ἐρωτήσεις ἐξηντλήθη.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Ν. Γερμανὸς συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν συντόμως πρὸς ψήφισιν νομοσχέδιον, ὅπερ νὰ προνοεῖ διὰ τὴν φορολογικὴν ἀφομοίωσιν μεταξὺ τῶν νέων χωρῶν καὶ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος.

§85Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ὅτε τὸ πρῶτον, Κύριοι Πληρεξούσιοι, κατὰ τὸ ἔτος 1915 ὅτε ἡ Μακεδονία εἶχε τὴν εὐτυχίαν νὰ στείλῃ πρώτην φορὰν ἀντιπροσώπους εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀνέλθω ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου, Μετὰ τὴν ἔκφρασιν τῶν αἰσθημάτων βαθυτάτης εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν Στρατηλάτην Βασιλέα καὶ τὸν γενναῖον Ἑλληνικὸν Στρατόν, οἱ ὁποῖοι ἠλευθέρωσαν τὴν Μακεδονίαν, μετὰ τὸν χαιρετισμὸν τῆς Μακεδονίας πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, μετὰ τὴν ἔκφρασιν τῆς ἀγαλλιάσεως, τὴν ὁποίαν ἠσθάνθη ὁ Μακεδονικὸς Λαὸς ἐπὶ τῇ ἀπελευθερώσει του, ἐνόμισα, ὅτι ἦτο καιρὸς νὰ φέρω τὸν λόγον καὶ ἐπὶ πρακτικωτέρου τινὸς ζητήματος. Κύριοι Πληρεξούσιοι, πρῶτον ἠθέλησα νὰ παραστήσω εἰς τὴν τότε Βουλήν, τὴν φαυλότητα τῆς διοικήσεως, ἡ ὁποία ἐπεκράτει εἰς τὴν Μακεδονίαν, εἰς ὅλους τοὺς κλάδους καὶ βαθμοὺς τῆς διοικήσεως, ἐπεχείρησα νὰ παραστήσω τὴν ἐντελῆ ἔλλειψιν πάσης ἀγροτικῆς ἀσφαλείας, εἰς τρόπον ὥστε οἱ ἰδιοκτῆται ἠναγκάζοντο νὰ ἀφήνωσι ἀκαλλιέργητα τὰ κτήματα αὐτῶν πρὸς μεγίστην ζημίαν καὶ τῶν ἰδιωτῶν καὶ τῆς χώρας ἐν γένει καὶ τοῦ Δημοσίου πλούτου. Ἐπεχείρησα νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς πάντα τὰ σχολεῖα τῆς Μακεδονίας, ὅπου πρότερον ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν ἐφορειῶν, τῶν Μητροπολιτῶν τῆς Μακεδονίας ἐλειτούργουν καὶ εἰργάζοντο τὰ σχολεῖα πολὺ καλὰ καὶ μὲ πολὺ καλὰ ἀποτελέσματα. Κατόπιν δὲ ὅταν τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικόν, ἠθέλησε νὰ φέρῃ τὴν ἀφομοίωσιν τῶν σχολείων, ἐννοεῖτε ὅτι τὰ περισσότερα σχολεῖα ἔμειναν χωρὶς διδασκάλους, ἤρχισαν αἱ συνήθεις μεταθέσεις καὶ ἡ πρότερον ἀνθοῦσα ἐκπαίδευσις τῶν γυμνασίων καὶ δημοτικῶν σχολείων κατέστη ἐλεεινὴ καὶ εἰς τὴν Μακεδονίαν. Καὶ τέλος, Κύριοι Πληρεξούσιοι, ἔφερα τὸν λόγον εἰς τὸ ζήτημα τῆς βαρείας, τῆς βαρυτάτης ἀμέσου φορολογίας, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν Μακεδονίαν, ἐνῷ τρία ὁλόκληρα ἔτη παρῆλθον ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως αὐτῆς. Ὅταν ἐκάμαμεν τὴν περιοδείαν ὡς ὑποψήφιοι τοῦ συνδυασμοῦ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, οἱ χωρικοὶ εἶχον τὴν ἀφέλειαν νὰ μᾶς ἐρωτήσουν. Τί εἴμεθα τέλος πάντων ἡμεῖς οἱ τῶν νέων χωρῶν; Εἴμεθα ἀδελφοὶ ἐκείνων τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, εἴμεθα καὶ ἡμεῖς Ἕλληνες ἰσάξιοι καὶ ἰσότιμοι πρὸς τοὺς τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος ἢ τίποτε προγόνια τῆς μητρός μας; Διατὶ αἱ αὐταὶ φορολογικαὶ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐπικρατοῦν εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, διατὶ δὲν ἐπικρατοῦν καὶ εἰς ἡμᾶς; Διατὶ ἐνῷ ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1914 εἶχον ἐφαρμοσθῆ καὶ εἰς τὰς νέας χώρας ὅλαι αἱ διατάξεις, οἱ τελωνειακοὶ δασμοί, οἱ ἔμμεσοι φόροι, ὅλαι αἱ διατάξεις τῶν ἐμμέσων φόρων, ἐν τούτοις ἐξακολουθοῦν νὰ ὑπάρχουν εἰς τὰς Νέας Χώρας αἱ βαρύταται αἱ ἐπαχθέσταται φορολογικαὶ διατάξεις τῆς Τουρκοκρατίας; Πρῶτον ὁ φόρος τῆς δεκάτης, τῆς ἀπαισίας δεκάτης, ὁ ὁποῖος ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἦτο βαρύτατος, εἶχε καὶ τόσα ἄλλα ἄτοπα, ὥστε ἦτο ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως εὐθὺς ἅμα τῇ ἀπελευθερώσει νὰ καταργήσῃ τὸν ἐπαχθέστατον φόρον. Ὁ φόρος τῆς δεκάτης ἦτο 12% καὶ ἐν τούτοις ἐξηκολούθησεν αὐτὸς ὁ ἴδιος φόρος. Ἐλαμβάνετο 1% ὑπὲρ τῆς Τουρκικῆς Τραπέζης τῆς Μακεδονίας. Ἐν τούτοις καὶ αὐτὸ τὸ 1% δὲν ἀπεδίδετο καὶ ἑπομένως εἰσέρρεεν ὅλον τὸ ποσὸν εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Ἔχομεν τὸν φόρον τῶν αἰγοπροβάτων. Εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα ἔκπαλαι δὲν ἐπληρώνετο οὐδεὶς φόρος διὰ τὰ αἰγοπρόβατα. Ἐκ τῶν νέων χωρῶν ἐπλήρωνον ἡ μὲν Ἤπειρος λεπτὰ 66, ἡ Δυτικὴ Μακεδονία 1.20, ἡ λοιπὴ Μακεδονία 1.32. Εἴχομεν τὸν φόρον τῶν μελισσίων, τῶν λαχανοκήπων καὶ ἐν γένει πληθὺν φόρων ἀμέσων. Προκειμένου περὶ τοῦ φόρου τῆς δεκάτης, ἐκτὸς τοῦ ἐπαχθεστάτου αὐτῆς κατ’ οὐσίαν εἶχεν καὶ πολλὰ τὰ ἄτοπα. Καὶ πρῶτον ἦτο ἡ αὐθαιρεσία τῶν δεκατιστῶν καὶ αἱ ἀντεγκλήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο μεταξὺ τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν δεκατιστῶν. Ἐκτὸς τούτου ἐσχάτως, ὅτε ἤμην εἰς τὴν Μακεδονίαν κατὰ μῆνα Αὔγουστον, τόση μεγάλη ἦτο ἡ βραδύτης, ἡ ὁποία εἰσῆλθεν προκειμένου νὰ γίνουν αἱ δημοπρασίαι, ἵνα ἀναδειχθῶσι δεκατισταί, ὥστε ἐπὶ ἑβδομάδα ὁλόκληρον κατέκειντο τὰ σπαρτὰ ἐκεῖ χωρὶς νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα, οἱ δυστυχεῖς ἀγρόται, νὰ τὰ συλλέξωσιν καὶ τοιουτοτρόπως καταστρέφονται, βρέχονται, κλέπτονται καὶ ἐπέρχεται μία μεγάλη ζημία διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ τὸ δημόσιον. Τότε, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅταν ἀπετεινόμην πρὸς τὴν Βουλήν, ἐνόμιζα, ὅτι ὄχι μόνον ἡ πτέρυξ ἡ ἐντεῦθεν, ἡ ὁποία ἦτο τότε πολὺ πενιχρά, ἀλλὰ καὶ ἡ πτέρυξ ἐκείνη θὰ μὲ ὑπεστήριζεν, ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου πρὸς τοὺς τότε καὶ νῦν συναδέλφους, δὲν ἠκούσθη καμμία φωνή.

§86Π. ΦΛΩΡΟΣ. Δὲν κατεβιβάσθη ἡ δεκάτη εἰς 6%;

§87Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Κατεβιβάσθη ὄχι κατὰ τὴν Σύνοδον ἐκείνην, ἀλλὰ μετὰ 2 ἢ 3 Συνόδους κατόπιν ἐπανειλημμένων ἐπερωτήσεων. Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν τὰ παρελθόντα. Σήμερον ἔρχεται ἐπὶ τάπητος τὸ ἴδιον ζήτημα καὶ ἐρωτῶ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν εἶναι δίκαιον ὄχι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικῆς, ἀλλὰ ἀπὸ ἀπόψεως φιλοτιμίας διὰ τὸν τόπον, ὁ ὁποῖος τόσα καὶ τόσα ὑπέστη καὶ ἐπερίμενε νὰ ἴδῃ τὰ καλὰ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς διοικήσεως καὶ δὲν εἶδε παρὰ βαρυτάτην φορολογίαν, εἶναι δίκαιον νὰ ἐξακολουθῶσι αὐταὶ αἱ φορολογίαι, ἰσχύουσαι εἰς τὰς Νέας Χώρας; Ἡ δεκάτη κατωρθώθη νὰ ἐλαττωθῇ εἰς 7 ὑπὲρ τοῦ Κράτους καὶ ἓν ὑπὲρ τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης. Ἐν τούτοις ἐν ᾧ τουλάχιστον θὰ ἐπερίμενε κανεὶς ὅτι, αὐτὸ τὸ 1% θὰ ἐδίδετο εἰς τὴν Τράπεζαν, ὥστε νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ αὕτη νὰ εἶναι εἰσπράκτωρ χρεωστουμένων χρημάτων, ἀλλὰ νὰ λειτουργήσῃ ὡς Τράπεζα, δίδουσα δάνεια εἰς τοὺς ἀγρότας καὶ ἐνεργοῦσα εὐεργετικῶς ἐπὶ τῆς γεωργίας, ἐν τούτοις ἐξακολουθοῦν μέχρι σήμερον νὰ καθυστερῶνται περὶ τὰ 10 ἑκατομμύρια δραχμαὶ καὶ ἡ Τράπεζα δὲν κάμνει ἐργασίαν γεωργικὴν ἀπολύτως. Εἶναι δίκαιον νὰ ἐξακολουθήσωσι οἱ φόροι ἐπὶ τῶν αἰγοπροβάτων 1 καὶ 1.32 δραχμὰς κατὰ κεφαλήν, ἐν ᾧ δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος φόρος εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα; Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθοῦν οἱ φόροι ἐπὶ τῶν ἰχθύων, περὶ τῶν ὁποίων ἰδιαιτέρως θὰ κάμω λόγον μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τοὺς ὁποίους ἀνεβίβασαν εἰς 20, 30, καὶ 40%; Ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐπεσκέφθη τὴν Θεσσαλονίκην εἶδε τὸν ἐνθουσιασμὸν μετὰ τοῦ ὁποίου τὸν ὑπεδέχθη ὁ κόσμος ὅλος καὶ τὰς ἐλπίδας, τὰς ὁποίας ἔτρεφεν, ὅτι τάχιστα θὰ ἀρχίσῃ μία νέα κατάστασις πραγμάτων διὰ τὴν Μακεδονίαν καὶ πρωτίστως ἐζήτησε τὴν φορολογικὴν ἀφομοίωσιν. Νομίζω, ὅτι μεταξὺ τῶν πρώτων πράξεων, τὰς ὁποίας ἔχει νὰ ἐπιτελέσῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, εἶναι ἡ φορολογικὴ ἀφομοίωσις. Ἡ Μακεδονία ἦτο γῆ τῆς ἐπαγγελίας· ἦτο χώρα εὐφορωτάτη· ἐπῆλθον μεγάλα γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔφεραν πολλὴν δυστυχίαν. Τοὐλάχιστον νὰ ἐπανορθωθῇ τὸ μέγα κακὸν καὶ διὰ τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος, ἀλλὰ καὶ διότι εἶναι ζήτημα φιλοτιμίας διὰ τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι θεωροῦνται, ὅτι δὲν εἶναι τέκνα μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς πατρίδος. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον, διότι ἔχει ὡριμάσει τὸ ζήτημα. Δὲν ἠθέλησα νὰ παρατηρήσω τὴν Κυβέρνησιν. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ Πρόεδρος τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὁ ὁποῖος καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, μᾶς ἔδιδε ρητὰς ὑποσχέσεις, θὰ ἐπιβάλῃ τὸ πρόγραμμά του. Ἤθελα μόνον νὰ καταστήσω γνωστὸν ὅτι ἐπὶ τόσον χρόνον ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως ἐξηκολούθησαν αἱ νέαι χῶραι νὰ μὴ θεωρῶνται εἰς τὴν αὐτὴν τάξιν μὲ τὰς παλαιὰς χώρας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ μᾶς δώσῃ τυπικὰς ἀπαντήσεις, ὅπως ἐλαμβάνομεν τότε, ἀλλὰ σαφεῖς καὶ κατηγορηματικὰς βεβαιώσεις.

§88Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ὅλοι οἱ πληρεξούσιοι τῶν Νέων Χωρῶν συμφωνοῦν μὲ τὸν προλαλήσαντα.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§90Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι μόνον οἱ πληρεξούσιοι τῶν Νέων Χωρῶν, ἀλλὰ κανεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν δὲν ὑπάρχει, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ συμφωνήσῃ μὲ τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα, ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀφομοίωσις. Λυποῦμαι ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἀπαντήσω, διότι δὲν ἐγένετο τοῦτο, διότι τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον κατώρθωσα νὰ ἀνεύρω ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν εἶναι ὅτι ὁ φόρος τῆς δεκάτης ἐμειώθη ἀπὸ 12 εἰς 7%. Ἄλλην ἐργασίαν γενομένην μέχρι τοῦδε περὶ τῆς ἀφομοιώσεως τῶν Νέων Χωρῶν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ δὲν μοῦ ἔδειξαν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἀφομοίωσις, πρέπει ὅμως νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ὅτι τοῦτο δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ αὔριον, ἀλλ’ ἀπαιτεῖ μίαν σχετικὴν μελέτην ἔστω καὶ βραχεῖαν.

§91Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ὑπάρχει μία ἔκθεσις τῆς Βουλῆς 6 Δεκεμβρίου, τὴν ὁποίαν δύνασθε νὰ ζητήσετε.

§92Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δεκάτην δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη μακρᾶς μελέτης. Ἀφ’ οὗ ὁ νόμος περὶ καθαρᾶς προσόδου περιέλαβε καὶ τοὺς γεωργοὺς καὶ ὑπάρχει ἡ διάταξις καθ’ ἣν διὰ τὸν γεωργὸν ὑπολογίζεται ἡ καθαρὰ πρόσοδος, δηλαδὴ πόσον ὀφείλει νὰ πληρώσῃ ὁ γεωργὸς ἀναλόγως τῆς παραγωγῆς, τὴν ὁποίαν ἔχει· ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι ἔχει νὰ πληρώσῃ καθαρὰν πρόσοδον 100 δρχ. καὶ ἔρχεται ὁ δεκατιστής, ὁ ὁποῖος παίρνει τὴν δεκάτην καὶ ἂν ἡ δεκάτη εἶναι μικροτέρα συμπληρώνει τὸ ποσόν, ἂν ὅμως τὸ ποσὸν τῆς δεκάτης εἶναι μεγαλείτερον τότε δὲν τὸ ἐκπίπτει. Λοιπὸν ἀφοῦ ὡρίσθη ὁ νόμος τῆς καθαρᾶς προσόδου, δύναται νὰ καταργηθῇ ἡ δεκάτη καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ καθαρὰ πρόσοδος, ἀδιάφορον, ἂν εἶναι μεγαλειτέρα ἢ μικροτέρα τῆς δεκάτης. Διατὶ νὰ ὑφίσταται ἀνισότης;

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Παρίτσης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐπισιτισμοῦ, ὅπως, εὐαρεστούμενος, πληροφορήσῃ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν· 1) Εἰς ποῖον ποσὸν ἀνέρχεται ἡ ἐτησία ἐσωτερικὴ κατανάλωσις τοῦ ἐλαίου, 2) Εἰς ποῖον ποσὸν ἀνῆλθε κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἡ ἐλαιοπαραγωγὴ καὶ 3) Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐξαγωγὴν ποσότητός τινος, ὁπόσης καὶ πότε.

§94Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ μᾶς διαβεβαιώσῃ ὅτι ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος ταύτης λύεται τὸ ζήτημα τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ἐλαιῶν πρὸς ἀμοιβαίαν ἱκανοποίησιν καὶ τοῦ κράτους καὶ τῆς παραγωγῆς. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θεωρῶ περιττὸν νὰ ἀναπτύξω.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος. Λόγῳ τῆς πληθώρας αἰτήσεων, πρὸς ἔκδοσιν διαβατηρίων εἰς τὴν ἐνταῦθα Νομαρχίαν, παρὰ πᾶσαν τὴν καλὴν θέλησιν καὶ ὑπεράνθρωπον ἐργατικότητα τῶν πρὸς τοῦτο δύο ὑπαλλήλων, εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπηρετηθῶσιν οἱ θέλοντες νὰ ταξειδεύσωσι, καὶ τούτου ἕνεκα εἰσὶν ὑποχρεωμένοι ν’ ἀναμένωσι ἐπὶ ἡμέρας. Πρὸς ἀμεσωτέραν ἔκδοσιν διαβατηρίων καὶ διευκόλυνσιν τῶν ἐνδιαφερομένων, νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν αὐξήσῃ τὸ εἰδικὸν διὰ τὰ διαβατήρια προσωπικόν.

§96Π. ΦΛΩΡΟΣ. Εἶναι γνωσταὶ αἱ ἀπαιτούμεναι διατυπώσεις διὰ τὴν ἔκδοσιν διαβατηρίων, Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως, εἰ δυνατόν, διατάξητε τὴν ἁπλοποίησιν αὐτῶν, καὶ εἰ δυνατόν, εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Νομαρχίας Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας νὰ συμπληρώσητε τὸ προσωπικὸν διότι οἱ τεταγμένοι δύο ὑπάλληλοι παρὰ τὰς ὑπερανθρώπους ἐργασίας καὶ τοὺς κόπους, τοὺς ὁποίους καταβάλλουν ἐργαζόμενοι δὲν δύνανται ν’ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς κοινωνίας. Ἡ Νομαρχία Ἀττικῆς παρουσιάζει τοῦτο τὸ ἐξωτερικὸν φαινόμενον, ὅτι οἱ ἐνταῦθα παρεπιδημοῦντες ἐπαρχιῶται ζητοῦσιν καὶ δύνανται νὰ ἀξιῶσιν νὰ τύχωσιν ὅλων τῶν εὐκολιῶν, διὰ νὰ λαμβάνωσι τὰ διαβατήριά των ἐκ τῆς Νομαρχίας Ἀττικῆς. Ἀλλὰ πρὸς διευκόλυνσιν αὐτῶν, παρακαλῶ νὰ αὐξηθῇ τὸ προσωπικὸν τῆς Νομαρχίας ὡς ἐπίσης καὶ νὰ ἁπλοποιηθοῦν αἱ διατυπώσεις διότι διὰ νὰ βγάλῃ κανεὶς ἕνα διαβατήριον, ἀναγκάζεται νὰ μείνῃ εἰς Ἀθήνας ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας, καὶ ὅλα τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα ἔχει προωρισμένα διὰ τὸ ταξείδιον του ἀναγκάζεται νὰ τὰ δαπανήσῃ εἰς Ἀθήνας καὶ οὕτω ματαιοῦται τὸ ταξείδιόν του.

§97Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀπλοποίησις τῆς διαδικασίας δὲν βλέπω κατὰ τί σημεῖον δύναται νὰ ἐπέλθῃ. Εἶναι ἀρκετὰ ἁπλῆ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ προσωπικόν, τὸ τμῆμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἁρμόδιον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ἔχει πλῆρες τὸ προσωπικόν του. Ἐν τούτοις ἔλαβον ἀφορμὴν ἐκ τῆς συστάσεώς σας καὶ διέταξα νὰ ἀποσπασθῇ εἷς ἐπὶ πλέον ὑπάλληλος εἰς τὸ τμῆμα αὐτὸ πρὸς διευκόλυνσιν τῆς ὑπηρεσίας.

§98Π. ΦΛΩΡΟΣ. Εὐχαριστῶ.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Θεοδωρίδης ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: Εἰς τοὺς μαθητὰς τῶν Γυμνασίων τῆς τελευταίας τάξεως, οἱ ὁποῖοι διέκοψαν τὴν φοίτησιν κληθέντες ὡς κληρωτοὶ τοῦ 1919 ἐπιτρέπεται νὰ ὑποστῶσι τὰς ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις καὶ ἐὰν δὲν συνεπλήρωσαν πλῆρες τὸ σχολικὸν ἔτος. Ἐν τούτοις εἰς τὸν μαθητὴν Νικόλαον Πρασωτάκην, ἤδη δεκανέα τοῦ 9ου λόχου τοῦ 33 Πεζικοῦ Συντάγματος τῆς Μεραρχίας Κυδωνιῶν, δὲν ἐχορηγήθη ἄδεια, ὅπως κατέλθῃ εἰς Χανιὰ τῆς Κρήτης καὶ ὑποβληθῇ εἰς τὰς ἐξετάσεις ταύτας ἐνώπιον τῶν Καθηγητῶν τοῦ ἐκεῖ Γυμνασίου, καίτοι δι’ ἐπανειλημμένων αἰτήσεων ἐζητήθη αὕτη καὶ παρὰ τοῦ ἰδίου καὶ παρὰ τοῦ πατρός του. Ὅθεν παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ παραγγείλῃ διὰ γενικῆς ἐγκυκλίου εἰς τὰ Σώματα Στρατοῦ ὅτι ἡ τοιαύτη ἄδεια εἶναι ὑποχρεωτικὴ καὶ δέον νὰ χορηγῆται ἅμα ζητηθῇ, νὰ εἶναι ὅμως ἐπαρκής, διὰ νὰ εἶναι χρησιμοποιήσιμος. Ἐπίσης ὁ κ. Θεοδωρίδης ἐπερωτᾷ ὅτι ἔχει ἐκδοθῆ κατὰ τὴν 31 Ὀκτωβρίου 1920 ἡ ὑπ’ ἀριθ. 208167 ἐγκύκλιος, καθ’ ἣν ἐθελονταὶ τοῦ 1916, ἂν καὶ διέκοψαν τὴν ἐθελοντικὴν ὑπηρεσίαν των, δὲν τυγχάνουσι τοῦ εὐεργετήματος τῆς ἀπολύσεως, ἀλλ’ ἀκολουθοῦσι τὴν κλάσιν εἰς ἣν ἀνήκουσιν. Ἡ στενὴ ἑρμηνεία τῆς ἐγκυκλίου ταύτης ἀποβαίνει ἄδικος διά τινας ἀνηλίκους ἐθελοντὰς τοῦ 1916, οἱ ὁποῖοι δύο περίπου μῆνας πρὶν ἢ κληθῇ ἡ κλάσις των ἀφέθησαν ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ πατρός των, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπανῆλθον εἰς τὸν στρατὸν μετὰ τὴν διακοπὴν ταύτην τῶν δύο μηνῶν, ἤτοι παῖδες, παρὰ τὴν θέλησίν των. Εἶναι δίκαιον, λέγει, νὰ τύχωσι καὶ οὗτοι τοῦ εὐεργετήματος τῆς ἀπολύσεως ἢ τὸ πολὺ ν’ ἀπολυθῶσιν, ἀφοῦ ὑπηρετήσωσι τὸν χρόνον, καθ’ ὃν διεκόπη ἡ ἐθελοντικὴ θητεία των. Συνιστᾷ ἐν τέλει εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου πρὸς θεραπείαν.

§100Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ ἐξετάσω ἀμφότερα τὰ ζητήματα καὶ θὰ ἐνεργήσω τὰ δέοντα.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΙ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον.

§102Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Βασιλικοῦ λόγου διὰ τὴν μεθεπομένην Πέμπτην.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν ἂν δέχεται τὴν ἀναβολήν.

§104ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21ης Νοεμβρίου 1920 Νομοθ. Διατάγματος περὶ ἐξελέγξεως τοῦ κύρους τῆς γενομένης ψηφοφορίας τῶν ἐν ἐκστρατείᾳ ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν». ΑΡΘΡΟΝ ΜΟΝΟΝ. (Ἀναγινώσκεται).

§106Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Βεβαίως δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις διὰ τὴν ἐπικύρωσιν τοῦ Διατάγματος. Φρονοῦμεν ὅμως ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν πρέπει νὰ προέλθῃ εἰς ἐπικύρωσιν τελειωτικῶς τοῦ Διατάγματος αὐτοῦ, πρὶν ἢ λάβῃ γνῶσιν τῶν ἐγγράφων τῶν σχετιζομένων μὲ τὸν τρόπον τῆς ψηφοφορίας ἐν τῷ μετώπῳ.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζητήθησαν τὰ ἔγγραφα καὶ σήμερον ἢ αὔριον θὰ τὰ ἔχωμεν.

§108Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πρὸ τῆς ἄλλης συζητήσεως θὰ εἶναι ἐδῶ.

§109Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἔχει καλῶς.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δροσόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§111Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐπὶ τέλους ὁ σκοπός, ὁ ὁποῖος ἐπεζητεῖτο ἐπετεύχθη, διότι ἠκυρώθησαν αἱ ἐκλογαὶ ἢ μᾶλλον αἱ καλπονοθεύσεις τοῦ Μετώπου. Ἀλλὰ παρετηρήθη κατὰ τὴν ἐνώπιον τοῦ Ἐκλογοδικείου διαδικασίαν, ὅτι ὑπῆρξαν πολλοὶ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι παρεγνώρισαν τὴν θέσιν των καὶ μετεβλήθησαν εἰς τοὺς χειροτέρους ἐκλογικοὺς μπράβους. Ἀλλ’ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἐπλαστογράφουν τὰ ψηφοδέλτια τῶν στρατιωτῶν, καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ γενναῖοί μας πολεμισταὶ ἐπολέμουν ὑπὲρ τῆς Πατρίδος καὶ τοῦ Βασιλέως μας, οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι ἐπεδίδοντο εἰς τὸ σκότιον ἔργον, ὅπως πολὺ καλὰ τὸ ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Νομίζω ἑπομένως ὅτι εἰς τοὺς τοιούτους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι παρεγνώρισαν πᾶσαν ἰδέαν τιμῆς καὶ καθήκοντος, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Πολιτεία νὰ ἐμπιστεύηται διοικήσεις μονάδων, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελῶσιν οὗτοι μέλη τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ καὶ τοῦ ἐν ἐφεδρείᾳ στρατοῦ. Ἑπομένως ἀπορῶ πῶς ἐνῷ ἔχουσι παρέλθει τρεῖς μῆνες ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν, δὲν εἶδον εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν παρακολουθῶ, καμμίαν ἀπόταξιν, οὐδὲ καμμίαν εἰσαγωγὴν εἰς δίκην ἀξιωματικοῦ. Δὲν γνωρίζω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διατυπωθῇ ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δύναται εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ τεθῇ κάποια παράγραφος, ἡ ὁποία νὰ ἐντέλληται, ὅπως τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον ἀποστέλλῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὰ ὀνόματα τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπέπεσαν εἰς τὰ τοιαῦτα ἐγκλήματα.

§112Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ Ὑπουργεῖον ἐφρόντισεν, ὥστε νὰ διαβιβασθῶσιν οἱ φάκελλοι εἰς τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην.

§113Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἐκτὸς τῆς ποινικῆς διώξεως, δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ὁ νόμος περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν.

§114Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Προηγεῖται ἡ ποινικὴ δίωξις.

§115Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης καὶ διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἀνυποτάκτων ἀξιωματικῶν τῆς Κων)πόλεως.

§116Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτοὶ καταδιώκονται ἀπὸ τὰ Σώματά των.

§117Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ἔχουσιν διαγραφῇ ἀπὸ τὰ στελέχη τοῦ στρατεύματος.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σωτηριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§119Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Φρονῶ, ὅτι προσῆκον ἦτο νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ καὶ διάταξις, ἡ ὁποία νὰ θεωρῇ ἐν ἰσχύϊ τὸν νόμον περὶ ψηφοφοριῶν τῶν στρατιωτῶν ἐν τῷ μετώπῳ. Διότι πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἐψηφίσθη κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς ληξάσης ψευδοβουλῆς, ἐποχῆς δηλαδή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπῆρχεν τὸ διάταγμα ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου παρετείνετο ὁ βίος τῆς ἀτελευτήτου αὐτῆς Βουλῆς ἐπὶ ἕνα ἀκόμη τρίμηνον ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν πάντοτε τῆς μελλούσης νὰ συγκληθῇ Συνελεύσεως. Δοθέντος ὅτι τὸ Διάταγμα αὐτὸ δὲν ἐκυρώθη, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ κυρωθῇ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι μία πρᾶξις ἄκυρος τῆς Βουλῆς καὶ συνεπῶς δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἰσχύων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει προσῆκον εἶναι ἀφ’ οὗ φρονοῦμεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου εἰς τοὺς στρατιώτας τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν τῷ μετώπῳ, νὰ περιληφθῇ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν εἰδικῶς, ὁ νόμος αὐτὸς θεωρῆται ἰσχυρός. Δοθέντος, ὅτι τὸ Νομοθετικὸν αὐτὸ Διάταγμα δὲν ἐνεκρίθη, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκριθῇ, ὁ νόμος αὐτὸς δὲν εἶναι ἄλλο τὶ ἢ μία ἄκυρος πρᾶξις τῆς παρελθούσης Βουλῆς, ἑπομένως δὲν ἔχομεν πλέον νόμον. Διὰ νὰ ἔχῃ λοιπὸν ἰσχὺν τὸ νομοσχέδιον αὐτό, πρέπει νὰ περιληφθῇ εἰδικὴ διάταξις, δυνάμει τῆς ὁποίας θὰ θεωρῆται ἐν ἰσχύϊ ὁ νόμος ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν, ὅτι δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ν’ ἀρνηθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου εἰς τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχυναν τὸ αἷμα των ἐν τῷ Μετώπῳ.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Λεβίδης ἔχει τὸν λόγον.

§121Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Βεβαίως οὐδεμία ὑπάρχει ἀντίρρησις πρὸς ἐπιψήφισιν τοῦ προβαλλομένου νομοσχεδίου. Νομίζω, ὅμως ὅτι εἶναι κατάλληλος ἡ στιγμή, ἵνα τονίσωμεν ζητήματά τινα πρὸς ἐνίσχυσιν ἀκριβῶς τῆς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως. Ἐνταῦθα, κύριοι, παρέστημεν πρὸ γεγονότων, ἀφορώντων τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους, ὧν ὅμοια ἡ Ἑλληνικὴ τουλάχιστον ἱστορία δὲν ἀναφέρει, ἀμφιβάλλομεν μάλιστα, ἐὰν ὑπάρχῃ ἱστορία Κράτους πεπολιτισμένου, ἥτις νὰ ἀναφέρῃ ὅμοια πρὸς τὰ τότε τελεσθέντα. Ὅλοι ἀνέγνωμεν ἔν τινι τῶν ἐφημερίδων καὶ δὲν δυσκολεύομαι νὰ εἴπω τὸ ὄνομα, ἐν τῇ «Καθημερινῇ» τὰ τελεσθέντα ἀνομήματα, ἵνα μὴ εἴπω τὴν ἀληθῆ λέξιν, ἐγκλήματα, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ μετώπου. Εἴδομεν ἀνωτάτους ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ ἐφευρίσκοντας τρόπους, καὶ τολμῶντας μάλιστα, τοὺς τρόπους τούτους νὰ διατυπώνωσιν εἰς ἐπίσημα ἔγγραφα καὶ τηλεγραφήματα πρὸς τὰς Ἀρχάς, δι’ ὧν τρόπων, οὐδὲν πλέον, οὐδὲν ἔλαττον, ἠπειλεῖτο ἡ νόθευσις τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ, τοῦ χύνοντος ἀφειδῶς τὸ αἷμα αὑτοῦ ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, τοῦ ἔχοντος ἐπίσης καθῆκον νὰ προστατεύσῃ τοὺς θεσμοὺς τῆς χώρας. Ταῦτα πάντα ἆρά γε θέλουσι μείνει ἄνευ συζητήσεως, ἢ τοὐλάχιστον θέλουσι μείνει ἄνευ ὑπομνήσεως; Δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τοὐλάχιστον ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ταύτης, ὅτι ἡ ἀκραιφνὴς αὐτὴ ἀντιπροσωπεία τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ δὲν ἐνόησέ ποτε νὰ σιωπήσῃ ἀπέναντι τῶν τελεσθέντων ἐγκλημάτων; Δὲν γνωρίζω, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Ἑλλάς, ὅταν οἱ ἀξιωματικοί, οἱοιδήποτε καὶ ἂν εἶναι, ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ νοθεύωσι τοὺς θεσμοὺς αὐτῆς, καὶ μάλιστα τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Ἐνθυμοῦμαι, κύριοι, ὅτι κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς Βασιλείας τοῦ ἀειμνήστου Βασιλέως Γεωργίου, ἀξιωματικός τις ἀνήκων εἰς οἰκογένειαν φιλέλληνος, ὅστις γενναίως ἐπολέμησε κατὰ τὸν ἀγῶνα τοῦ 21, ἐτόλμησε νὰ ἐνεργήσῃ καλπονόθευσίν τινα ἐν τῷ δήμῳ Κορωπίας τῆς Ἀττικῆς. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀναφέρω τὸ ὄνομα τοῦ μακαρίτου τούτου, καίτοι ἐνθυμοῦμαι αὐτὸ ἄριστα, ἦτο μάλιστα καὶ προσωπικός μου φίλος. Ἀλλὰ ἡ τιμωρία, ἥτις τότε ἐξέσπασε κατὰ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐκείνου, ἀποταχθέντος αὐθωρεὶ μετὰ συζήτησιν σπουδαιοτάτην ἐν τῇ Βουλῇ τοῦ ἔτους ἐκείνου, ἡ τιμωρία ἐκείνη ἔσχε τὸ ἀποτέλεσμα, οὐδεὶς πλέον ἀξιωματικὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ καὶ λέγω τοῦτο πρὸς τιμὴν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, οὐδεὶς ἐτόλμησε ν’ ἀποπειραθῇ τὴν νόθευσιν τῆς ψήφου τοῦ λαοῦ. Ἐνταῦθα δὲ παρέστημεν πρὸ στρατηγῶν καὶ ἀντιστρατήγων, συνταγματαρχῶν καὶ ἀντισυνταγματαρχῶν, οἵτινες συνωμολόγησαν πρὸς ἀλλήλους ἀμοιβαίαν συνδρομὴν κατὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ἵνα ἀποδείξωσι διὰ τῆς καλπονοθεύσεως τοῦ φρονήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ψευδῶς λέγουσιν, ὅτι ἐτυραννήθη, δὲν ἐτυραννήθη, εἶναι ἀφωσιωμένη εἰς τὸ πρώην καθεστώς. Δὲν ἤθελον λάβει, κύριοι, τὸν λόγον, ἐὰν δὲν ἔβλεπον ἀξιεπαίνως ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ μέλη αὐτῆς, δι’ ὀλίγων μόνον, ἀλλ’ ἐκφραστικῶν λέξεων, καυτηριάζοντα τὴν τοιαύτην διαγωγὴν ἐκείνων τῶν κυρίων ἀξιωματικῶν. Δὲν ὑποβάλω πρότασιν, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ὑποβάλω τοιαύτην, ἀλλ’ ἀπεκδέχομαι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς ἣν ἔχω ἐπὶ τούτου πᾶσαν ἐμπιστοσύνην, τὴν μελέτην τῶν καταγγελθέντων, καταγγελθέντων ἅτινα ἡ ἐφημερὶς ἐκείνη ἔλαβε παρὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὴν πρόνοιαν περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θέλει ἀνορθωθῇ τὸ πεπτωκὸς δίκαιον, καθ’ ὃν θέλει ἀνορθωθῇ μετὰ τῆς αἴγλης, ἥτις πρέπει νὰ περιβάλλῃ αὐτόν, ὁ θεσμὸς περὶ ἐκλογῶν.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κούσουλας ἔχει τὸν λόγον.

§123Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ προλαλήσαντες ἀξιότιμοι συνάδελφοι κατέκριναν γενικῶς τὰς ἐνεργηθείσας ἐκλογὰς ἐν τῷ Μετώπῳ. Ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ὑπῆρξαν καὶ ἔντιμοι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐνήργησαν τὴν ἐκλογὴν τοῦ Μετώπου νομιμότατα. Ἀναγκάζομαι νὰ ἐξάρω τὸ ζήτημα τοῦτο τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον ἠκυρώθησαν ὑπὸ τοῦ ἐκλογοδικείου αἱ ἐκλογαὶ Φθιωτιδοφωκίδος, ἀφοῦ οὐδεμία ἔνστασις ὑπῆρχε κατὰ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν τούτων διὰ τὸ Μέτωπον. Τὴν Μεραρχίαν, τὴν σιδηρᾶν ΙΓʹ διώκει ὁ στρατηγὸς Μανέτας καὶ ὁ συνταγματάρχης Πλαστήρας, οἱ ὁποῖοι οὐ μόνον ἀφῆκαν τὸν ἀντιπρόσωπον ἡμῶν νὰ μεταβῇ ἐλευθέρως εἰς τὸ Μέτωπον, ἀλλὰ καὶ διέταξαν τοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας νὰ ψηφίσουν, ὅπως θέλουν. Ἔχομεν ὑποχρέωσιν διὰ τὴν κοινὴν συνείδησιν, νὰ τὰ εἴπωμεν, διότι ἐκ τριῶν χιλιάδων ψήφων ἐν τῷ Μετώπῳ Σμύρνης, κ. Πρόεδρε, ἡμεῖς οἱ ὑποψήφιοι τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐλάβομεν 2960, οἱ δὲ ἄλλοι ἔλαβον μόνον 40, ἐνῷ τοὐναντίον, εἰς τὴν Θρᾴκην ἐκ 460 ψήφων ἐλάβομεν ἡμεῖς 20 μόνον καὶ οἱ ἄλλοι 440, ὅπερ σημαίνει ὅτι, ἐκεῖ βεβαίως συνέβησαν νοθεῖαι αἴσχισται.

§124Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Αὐτὸ συνέβαινεν εἰς τὸν ἰδικόν σας Νομόν.

§125Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Θέλω νὰ εἴπω διὰ τὴν ἐντιμότητα τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων.

§126Ι. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Εἰς τὸν Νομὸν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, ἐπειδὴ ἡ πλειοψηφία ἡμῶν ἦτο 8000 ψῆφοι, διὰ τοῦτο παρουσιάσθη τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο, κ. συνάδελφε, ἄλλως δὲν θὰ παρουσιάζετο καὶ ἐκ μέρους τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν τὸ ἀποτέλεσμα.

§127ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. (Ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Πῶς ἦτο γνωστὸν ἐκ τῶν προτέρων τὸ ἀποτέλεσμα;

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θαλασσινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§129Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, καίτοι ἐζήτησα ἐν τῷ σχετικῷ φακέλλῳ τὰ ἐκλογικὰ ἔγγραφα, ἐν τούτοις δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀνεύρω αὐτά, ὅπως ἀντλήσω τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα, ἅτινα θὰ ἐχρησίμευον ὡς δικαιολογία τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους θὰ ἐκθέσω ἐνώπιον ὑμῶν. Καὶ διὰ τοῦτο θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναφέρω σχετικά τινα, ἅτινα διὰ μνήμης ἔχω. Οἱ λόγοι οἱ ὑπαγορεύσαντες τὴν ἔκδοσιν τοῦ νόμου 2488 ἦσαν λίαν ὀρθοί, διότι δὲν ἔπρεπε νὰ στερηθῶσιν τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου, ἐκεῖνοι οἵτινες περιάγουσι ὑπερήφανον καὶ νικηφόρον τὴν γαλανόλευκον ἀνὰ τὰ Θρᾳκικὰ καὶ Μικρασιατικὰ πεδία καὶ οἵτινες ἀδιαλείπτως ποτίζουσι διὰ τοῦ τιμίου αἵματος αὐτῶν τὰ πεδία ταῦτα, ἀλλ’ ὁ ἀφανὴς καὶ κύριος σκοπὸς ἦτο ἡ νόθευσις τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος.

§130Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῶν πλαστογραφημάτων.

§131Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Κύριοι, δύο ἀντιλήψεις ἐκ διαμέτρου ἀντίθετοι ἠγωνίζοντο κατ’ ἀλλήλων κατὰ τὴν διενέργειαν τῶν ἐκλογῶν, ἑκατέρα διεξεδίκει τὴν ἐπικράτησιν. Καὶ ἡ μὲν μία ἦτο τὸ ἀπαύγασμα ὑλοφρόνων σκέψεων καὶ ἐπεδίωκεν τὴν ἱκανοποίησιν ὑλικῶν συμφερόντων, ἡ δὲ ἄλλη ἀντίληψις ἐβασίζετο ἐπὶ εὐγενοῦς ἰδεολογίας καὶ ἀπέρρεεν ἐξ ἁγνῆς φιλοπατρίας. Ἡ δευτέρα εὐτυχῶς μὲ ὅλα τὰ μέσα τῆς βίας, τῆς ἀνομίας καὶ τῆς διαφθορᾶς, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν εἰς ἐνέργειαν κατίσχυσε τῆς πρώτης καὶ κατεδείχθη διὰ μίαν εἰσέτι φορὰν ἡ ὑπεροχὴ τοῦ πνεύματος ἐπὶ τῆς ὕλης. Τὸ κατασκεύασμα λοιπὸν τοῦτο τὸ νόμιμον, τὸ ὁποῖον παρεσκεύασεν ἡ ἀνεπηρέαστος ψῆφος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, κατέγινον διὰ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ μετώπου νὰ ματαιώσουν.

§132Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Διὰ τῶν νοθειῶν τοῦ Μετώπου.

§133Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Κατὰ τὴν διενέργειαν τῶν ἐκλογῶν συνέβησαν πολλὰ τὰ ἔκτροπα, πολλαὶ ἀτασθαλίαι, πολλαὶ παραβάσεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ νοθεύσεις τοῦ ἐκδηλωθέντος φρονήματος τῶν στρατιωτῶν. Ἐὰν εἰς κοινωνίας, κύριοι, ἧττον προηγμένας τῆς ἡμετέρας, ἐὰν εἰς πολιτείας ἧττον εὐνοουμένας τῆς ἡμετέρας, συνέβαινον τὰ αἴσχη ταῦτα, θὰ ἐξηγείρετο ἡ κοινὴ συνείδησις καὶ θὰ προσέκρουον τὰ ἔκτροπα ταῦτα εἰς τὸ δημόσιον φρόνημα. Καὶ τῷ ὄντι ἐξηγέρθη ἡ γενικὴ συνείδησις καὶ ἡ φωνὴ τοῦ Τύπου τοῦ τότε ἀντιπολιτευομένου ἠκούσθη ἠχηρά τοῦ ἀντιπολιτευομένου Τύπου, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ ἀγὼν ἡμῶν ὀφείλει μεγάλην εὐγνωμοσύνην διὰ τὴν ἀξιοθαύμαστον δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἐπεδείξατο καὶ διὰ τὴν σθεναρὰν ἀρθρογραφίαν αὐτοῦ κατενεχθέντος κατὰ τοῦ κρατήσαντος τότε συστήματος τὰς πολιτικὰς ἐλευθερίας τοῦ τόπου. Μὴ γνωρίζων τοὺς σκαπανεῖς καὶ ἐργάτας τούτου ἀμυνθέτας ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ τόπου ὅπως σφίγξω τὴν χεῖρα αὐτῶν, μακρόθεν πέμπω εἰς αὐτοὺς τὸν θαυμασμόν μου καὶ ἔνθερμον χαιρετισμόν. Ἡ Κυβέρνησις εὑρεθεῖσα πρὸ τῶν ἀποτελεσμάτων τούτων, πρὸ τῶν νοθεύσεων τούτων, ἐθεώρησεν ἐν τῇ ἄκρᾳ αὐτῆς νομιμοφροσύνῃ, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκδώσῃ νομοθετικὰ διατάγματα, διότι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιτρέψῃ οὐδὲ κἄν νὰ ἀξιωθῶσι τῆς τιμῆς νὰ ἀνακηρυχθῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐστήριζον τὴν δύναμιν αὐτῶν ἐπὶ τῶν καλπονοθεύσεων τοῦ μετώπου. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ δὲ νὰ ἐκφέρω διαφέρουσαν γνώμην πρὸς τοὺς διατυπώσαντας τὴν σκέψιν, ὅτι ἄκρα λεπτότης ἐπεκράτησεν παρὰ τῇ Κυβερνήσει· οὐχὶ ἄκρα νομιμοφροσύνη, ἰσχυρίζομαι. Διότι πρὸ τῆς συγκροτήσεως τοῦ σώματος τούτου, ἔπρεπε νὰ ἀνακηρυχθῶσι ἅπαντες οἱ κ. πληρεξούσιοι. Δύο τινὰ λοιπὸν ὑπολείπονται πρὶν ἢ συγκροτηθῇ τὸ σῶμα, νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις· ἢ ἔπρεπε αὐθαιρέτως ὑπήκουσα εἰς τὴν εἰσήγησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ Ὕπατος Ἁρμοστὴς Σμύρνης, ὅστις ἐθεώρησεν ἀτυχῆ τὸν νόμον τοῦτον, νὰ ἀκυρώσῃ τοῦτον ἢ ἔπρεπε νὰ ἀναθέσῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, τὴν κρίσιν περὶ τῆς ἐγκυρότητος ἢ ἀκυρότητος τῆς ἐκλογῆς εἰς τὸ δικαστήριον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καθώριζε τὸ Σύνταγμα, καὶ ἠθέλησε λίαν νομιμοφρόνως νὰ πράξῃ τοῦτο. Τὸ δὲ δικαστήριον ἐκεῖνο εὑρεθὲν πρὸ τοιαύτης παραβιάσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὅστις ἂν εἶχε φωνὴν θὰ ἐρρήγνυε φωνὴν διαμαρτυρίας κατὰ τῆς τοιαύτης παραβιάσεως καὶ καλπονοθεύσεως, ἐκήρυξε ἄκυρον τὴν ἐκλογήν. Ἡ Κυβέρνησις δὲ ὀρθότατα ἔπραξε, διότι δὲν ἔπρεπεν ὡς ἰσχυρίσθησάν τινες, νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς νομάρχας νὰ πιστοποιήσωσι τίνες ἐκ τῶν πληρεξουσίων εἶχον τὰς περισσοτέρας ψήφους διὰ τῆς προσθήκης τῶν ψήφων τοῦ μετώπου, διότι ἐνταῦθα θὰ συνηθροίζετο μία πλειοψηφία ἐκ τῶν ἀντιθέτων.

§134Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Προσέτι δὲ ἡ Κυβέρνησις οὕτω πράξασα, διέσωσε καὶ τὴν φιλοτιμίαν τῶν ἀνακηρυχθησομένων, διότι πᾶς φιλότιμος πληρεξούσιος δὲν θὰ ἤθελε νὰ ἀνακηρυχθῇ διὰ τῶν καλπονοθεύσεων διότι, κύριοι πληρεξούσιοι, τὰ μέλη τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας πρέπει νὰ εἶναι τὸ ἀκραιφνὲς ἀπαύγασμα τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν δύναταί τις δὲ νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι ἐκπορεύονται ἐκ τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ, ὅταν ἡ θέλησις αὕτη δὲν εἶναι ἐλευθέρα καὶ ἀνεπηρέαστος. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ ἐκδηλοῦται διὰ τῆς ψήφου, ἀλλ’ ἡ ψῆφος αὕτη ἐν τῷ μετώπῳ ἐνοθεύθη, ἡ δὲ νοθεία αὕτη ἐμμέσως παραβλάπτει τὴν πολιτείαν καὶ διαφθείρει αὐτὸ τὸ πολίτευμα, οὗτινος βάσις εἶναι τὸ γνήσιον τῆς ἐκλογῆς. Τὸ ἀδίκημα τοῦτο τῆς καλπονοθεύσεως παρ’ οἱουδήποτε καὶ ἂν πραχθῇ, θὰ συνομολογήσετε ὅτι εἶναι μυσαρόν, ἀλλ’ εἶναι πολὺ μυσαρώτερον ὅταν διαπράττεται παρὰ τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας ἢ παρ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως.

§135Ε. ΧΑΤΖΙΔΑΚΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε τὶ εἶχεν εἴπει ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾶ τὴν νοθείαν τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος; Ὅτι εἶναι ἡ μεγαλειτέρα πολιτικὴ ἀτιμία.

§136Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Θὰ ἔλθω καὶ ἐκεῖ. Ἐν τῷ μετώπῳ λοιπὸν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν διεπράχθησαν τὰ ἀκόλουθα. Ἐν πρώτοις ἐκδίδεται Διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου ἀπολύεται ἡ ἡλικία τοῦ 1915 τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς καὶ τοῦτο ἵνα μὴ οἱ ἀπολυόμενοι δυνηθῶσιν νὰ ψηφίσωσι ἐν τῷ μετόπῳ, οὐδ’ εἰς τὰς ἰδίας αὐτῶν ἐπαρχίας, καὶ τοιουτοτρόπως ἐστέρησαν τοὺς πολίτας αὐτοὺς τῆς ψήφου των. Δεύτερον, ἐξήγειρον τὰ φαῦλα ὁρμέμφυτα μερίδος τινὸς τῶν πολιτῶν τῆς Σμύρνης καὶ Θράκης καὶ ἐξεδίωξαν τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς ἀντιπολιτεύσεως, οἵτινες θὰ παρίσταντο καὶ θὰ ἐξήλεγχον τὴν γνησιότητα καὶ τὸ ἀνόθευτον τῆς ἐκλογῆς. Ἐπίσης δὲ ἡ τότε Κυβέρνησις εἶχεν ἐπίτηδες δηλώσῃ ὡρισμένον ἀριθμὸν ἐκλογικῶν τμημάτων, τὰ ὁποῖα ἦσαν πολὺ ὀλιγώτερα τῶν πραγματικῶν καὶ τοῦτο διὰ νὰ μὴ δυνηθῇ ἡ ἀντιπολίτευσις νὰ πέμψῃ ἀντιπροσώπους εἰς ὅλα τὰ ἐκλογικὰ τμήματα, εἰς πολλὰ δὲ τμήματα ἐδίδοντο ψηφοδέλτια μόνον Βενιζελικὰ καὶ οὐχὶ ψηφοδέλτια τῆς ἀντιπολιτεύσεως, εἰς ἄλλα δὲ τμήματα ἐδιπλώνοντο τὰ ψηφοδέλτια ταῦτα καὶ ἠσκεῖτο ἐπὶ τῶν στρατιωτῶν ὄχι μόνον πραγματικὴ βία, ἀλλὰ καὶ ψυχολογική. Καὶ διὰ μὲν τῆς πραγματικῆς βίας, ἔλειπε καθ’ ὁλοκληρίαν ἡ βούλησις τοῦ ψηφοφόρου, διὰ δὲ τῆς ψυχολογικῆς βίας ἡ ἐκδηλωθεῖσα βούλησις αὕτη ἦτο πλημμελής, διότι δὲν ἐνήργει ὁ ἐκλογεὺς συμφώνως πρὸς τὴν θέλησίν του, ἀλλ’ ἐνήργει συμφώνως πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ βιαστοῦ, ὅπου δὲ ἐπετρέπετο εἰς τοὺς ἐκλογεῖς νὰ ψηφίζουν ἐλευθέρως, τότε βεβαίως ἤρχετο ἡ νόθευσις, διότι ἀφῃροῦντο τὰ ψηφοδέλτια καὶ ἀντικαθίσταντο δι’ ἄλλων, ἡ βούλησις δὲ τῶν παρανομισάντων ἀντικαθίστα τὴν βούλησιν τῶν ψηφοφορησάντων. Ἐπίσης ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἐγένετο διδασκαλία ὑπὸ ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀναισχύντως ὠνόμαζαν τὸν ἔνδοξον ἡμῶν Βασιλέα, προδότην, τὸν δὲ Βενιζέλον ἔλεγον ὅτι ἦτο ἡ ἐνσάρκωσις τῆς πατρίδος, ὅτι αὐτὸς ἦτο ἡ Ἑλλὰς καὶ ὅτι αὐτὸν καὶ μόνον πρέπει νὰ ψηφίσωμεν. Ἐπίσης εὑρέθησαν πολλὰ ψηφοδέλτια ξένα καὶ ἐν γένει ἠσκήθη τοιαύτη βία, ὥστε δύναταί τις νὰ εἴπῃ ἦτο πρωτάκουστος εἰς τὰ ἐκλογικὰ χρονικὰ πάσης χώρας. Ἐν οὐδεμιᾷ ἐποχῇ καὶ ἐν οὐδεμιᾷ χώρᾳ ἡ πολιτικὴ ἀσυνειδησία ἔφθασε εἰς τόσην θρασύτητα καὶ ἀναισχυντίαν. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅτι ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος ὁ κ. Βενιζέλος, τοῦ ὁποίου ἅπαξ ὁ πολιτικὸς βίος ἀποτελεῖ λιτανείαν ἀντιθέσεων, διεκήρυξεν ὅτι οὐδέποτε θὰ ἠτίμαζε τὸ πολιτικόν του παρελθὸν διὰ καλπονοθεύσεων. Καὶ ἐν τούτοις, κύριοι, τῇ συναινέσει καὶ ἀνοχῇ αὐτοῦ ἐγένοντο αἱ καλπονοθεύσεις καὶ δύναταί τις νὰ ἀναγνώσῃ εἰς τὴν «Καθημερινὴν» τὰς διαφόρους διαταγάς, αἱ ὁποῖαι ἐκτίθενται ἐν αὐτῇ. Ἐὰν ὁ κ. Βενιζέλος, ὁ ὁποῖος ἀπετέλει τὸ Α καὶ τὸ Ω τοῦ κόμματός του δὲν ἤθελε τὰς καλπονοθεύσεις, δὲν θὰ ἐγένοντο παντάπασι.

§137Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Θέλω νὰ σᾶς ἐρωτήσω πῶς ὁ κ. Στεργιάδης, ὁ ὁποῖος εὑρίσκετο ἐκεῖ τότε, δὲν ἠδύνατο νὰ προλάβῃ τὰ λαβόντα χώραν ἢ τοὐλάχιστον νὰ καταγγείλῃ αὐτὰ εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ πληροφορήσῃ ἐν εὐθέτῳ στιγμῇ, ἂν ὑπάρχουσιν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα καταγγελίαι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν Βενιζέλου ἐκ μέρους τοῦ κ. Ἁρμοστοῦ, δι’ ὅσα εἴδομεν ἐκεῖ ἐπὶ πολὺν χρόνον τελούμενα πρὸς νοθείαν τοῦ φρονήματος. Διότι ἔπρεπε νὰ προκαλέσωσι τὴν προσοχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ κόσμου ἐπὶ διαφημίσεών τινων, αἵτινες μετὰ πολλῆς εὐκολίας γίνονται, ἀφορῶσαι πρόσωπα τοῦ παρελθόντος συστήματος.

§138Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὰ τελεσθέντα ἐτελέσθησαν ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς, αἱ δὲ πολιτικαὶ ἀρχαὶ δὲν ἔλαβον φυσικῶς γνῶσιν αὐτῶν παρὰ ἀφοῦ ἐτελέσθησαν, ἤτοι μετὰ τὴν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας. Τότε, ὅπως ὑπέπεσαν εἰς τὴν ἀντίληψιν ὅλου τοῦ κόσμου, ὑπέπεσαν εἰς τὴν ἀντίληψιν καὶ τῶν πολιτικῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι ἐμόρφωσαν τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔσπευσαν καὶ ἀνήγγειλαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§139Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέψατε καὶ εἰς ἐμὲ μίαν διακοπήν. Κατὰ τί ὁ κ. Στεργιάδης ἐπροστάτευσε κατὰ τὴν ἀποβίβασιν τῶν ἀποσταλέντων ἐντεῦθεν ἵνα παραστῶσι κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Μετώπου, κατὰ τί τοὺς ἐπροστάτευσεν ὁ κ. Στεργιάδης, διὰ τὸν ὁποῖον τόσοι διθύραμβοι;

§140Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ ἁρμοστὴς ἔκαμε πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν ἵνα προστατεύσῃ τοὺς ἀποσταλέντας ἀντιπροσώπους. Ἀλλ’ ἡ ἐξέγερσις ἡ τεχνητὴ ἥν εἶχον δημιουργήσει οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἦτο τοιαύτη, ὥστε δὲν ἠδύνατο νὰ συγκρατήσῃ τὰ πράγματα μεθ’ ὅλην τὴν ἐνεργοτάτην παρέμβασιν αὐτοῦ, ὡς ἐβεβαίωσαν καὶ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ μεταβάντες ἐκεῖ ἀντιπρόσωποι.

§141Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ὁ κ. Μανουσόπουλος, ὁ ὁποῖος προΐστατο τῶν ἀντιπροσώπων, ἔτυχε πάσης προστασίας.

§142Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Ἐκ τῆς διαπλασθείσης παρ’ αὐτοῦ πολιτικῆς καταστάσεως, ἐπῆλθεν ἡ ἀναστροφὴ τῶν νομίμων ὅρων τοῦ Πολιτεύματος, διότι ἐνῷ ὁ ἕτερος παράγων τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας ἡ Βουλὴ μετέχει τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας τῶν μελῶν αὐτῆς λαμβανομένων ἐκ τοῦ κόλπου τῆς πρώτης, ἐὰν δὲ συνήθως λαμβάνονται Ὑπουργοὶ καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς εἰς τὸ συνήθως τοῦτο συμβάν, δὲν δύναταί τις νὰ περιάψῃ τὸ κῦρος γενικοῦ κανόνος καὶ ἐνῷ ἡ Βουλὴ εἶναι ὁ ἐλεγκτὴς τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως, τότε ἡ μὲν ἐκτελεστικὴ ἐξουσία συνεκέντρωσεν εἰς χεῖρας αὐτῆς καὶ τὴν νομοθετικήν, ἥτις ἐνήργει κατὰ τὴν θέλησιν καὶ τὰ ἐπιτάγματα αὐτῆς, ὁ δὲ ἐλεγχόμενος κατέστη ὁ ἐλεγκτὴς τῶν πράξεων τοῦ Σώματος ἐκείνου, εἰς ὃ προσῆκεν ὁ ἀληθὴς καὶ πραγματικὸς ἔλεγχος. Οὕτω δὲ ὁ κ. Βενιζέλος ἦτο ἡ τελεία ἐνσάρκωσις τῆς ἐκτελεστικῆς καὶ νομοθετικῆς ἐξουσίας καὶ κατέστη ἡ πηγὴ καὶ ἡ ἑστία πάσης δυνάμεως. Ἡ θέλησις ἑνὸς καὶ μόνον ἀνδρὸς ἀπετέλει τότε τὸν νόμον πάντων, Κύριοι, ὁ ἀγὼν ὃν ἠγωνίσθη ἐπ’ ἐσχάτων ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν εἶναι ἐκ τῶν συνήθων κομματικῶν ἀγώνων, ἀλλ’ ἦτο ἀγὼν ἱερός, εὐγενής, ἠθικός, ἀγὼν ἀπελευθερωτικός, ἀγὼν ἐξυγιαντικός. Δι’ αὐτοῦ ἐπῆλθεν ἡ ἀναστήλωσις τοῦ καταρρακωθέντος Συντάγματος καὶ ἡ ἀποκατάστασις τῶν καταπατηθέντων καὶ παραβιασθέντων νόμων τῆς Πολιτείας, διότι οἱ θεσμοὶ τῆς ἐλευθέρας Πολιτείας εἶχον ἀπομείνει οἱονεὶ Σῶμα ἄνευ ψυχῆς, ὡς ὕλη ἄνευ πνεύματος. Καὶ ὁ ἀγὼν ἡμῶν ἐκεῖνος θὰ ἐματαιοῦτο, θὰ συνετρίβετο ἐξάπαντος, ἀλλ’ ὀφείλει κυρίως τὴν διάσωσίν του εἰς τὸν φρονηματίαν καὶ φιλοπάτριδα λαὸν τῆς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας καὶ εἰς τοὺς ρέκτας καὶ θαυματουργοὺς αὐτοῦ Ἀντιπροσώπους, διότι, ἐὰν κατίσχυεν ὁ συνδυασμὸς τοῦ κ. Βενιζέλου ἐν Ἀττικῇ, τότε τὸ μυσαρὸν αὐτὸ ἔγκλημα τῶν Μετώπων θὰ ἔθετε τὴν σφραγῖδα ἐφ’ ὅλων τῶν ἐκλογῶν καὶ θὰ ἐματαίου καὶ θὰ ἠλλοίου τὸ ὅλον ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα.

§143Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Στήλη ἀναθηματικὴ χρειάζεται εἰς τὸν λαόν.

§144Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Ἀλλὰ καὶ ὁ εὐγενὴς τῆς Σάμου καὶ Ἰκαρίας λαός, δὲν ἐθαμβώθη ἐκ τῆς λάμψεως τοῦ μεγαλοσταύρου τοῦ ἀπονεμηθέντος κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ὡς ἀντιδώρου εὐτελῶν κολακειῶν καὶ θυμιαμάτων, οὔτε ἐκ τῆς αἴγλης τῆς προεδρικῆς τῆς ἀντιδρασάσης ἐκ κεκονιαμένων τάφων, οὐδὲ κατεφωράθη ἀπὸ δυσπετῶν ἔναντι τῆς βίας καὶ τῶν μέσων τῆς διαφθορᾶς. Καὶ διὰ τοῦτο σήμερον σεμνύνεται ὅτι καὶ αὐτὸς διακατεχόμενος ὑπὸ τῶν αὐτῶν ἰδεῶν καὶ αἰσθημάτων, ὑφ’ ὧν καὶ ἡ μεγάλη πλειονότης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ παρέσχε τὴν σμικρὰν αὐτοῦ συμβολήν, πρὸς κατάρριψιν τοῦ τυραννικοῦ συστήματος καὶ ἐγκαθίδρυσιν συστήματος βασιζομένου ἀσαλεύτως εἰς ἠθικὰς ἀρχὰς καὶ ἀποσκοποῦντος εἰς τὴν ἐπιδίωξιν εὐεργετικῶν μεταρρυθμίσεων, ἐλευθέρων νομοθετημάτων καὶ τὴν περισυλλογὴν τῶν οἰκονομικῶν τῆς Χώρας. Κύριοι, πρώτην φορὰν ἀνέρχομαι τὸ βῆμα τοῦτο καὶ διὰ τοῦτο πρὶν ἢ καταλίπω τὸ βῆμα αὐτό, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἠκούσθη ἐν τῷ παρελθόντι ἡ φωνὴ στωμύλων ρητόρων καὶ ἐξεχύθησαν ποταμοὶ εὐγλωττίας συντελεσάσης εἰς τὴν μεγέθυνσιν καὶ προκοπὴν τῆς Πατρίδος, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως ἀπὸ τοῦ ὁποίου κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τριετίαν ἐξηνέχθησαν ἀνευλαβεῖς ἐκφράσεις κατὰ σεπτῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἔχουσι στήσει τὸν θρόνον των ἐπὶ τῶν καρδιῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, καὶ ἐξετοξεύθησαν τόσαι ὕβρεις κατὰ τῆς μεγάλης πλειονότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, θεωρῶ ὑπέρτατον καθῆκον νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ λαοῦ τῆς Σάμου καὶ Ἰκαρίας πρὸς τὸν ἔνδοξον καὶ λαοπόθητον ἡμῶν Βασιλέα, πρὸς τοὺς πολιτευομένους τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος καὶ τὸν λαὸν αὐτῆς, διότι δὲν περιωρίσθησαν ἀπὸ τοσούτων ἐτῶν εἰς τὰ στενὰ αὐτῆς ὅρια, ὅτε θὰ ἠδύναντο νὰ ζῶσιν ἐν ῥαστώνῃ καὶ εὐμαρείᾳ, ἀλλὰ ὑπέστησαν θυσίας αἵματος καὶ χρήματος διὰ νὰ ἀπελευθερώσωσι καὶ ἡμᾶς καὶ ἄλλους ὁμαίμονας ἀδελφούς, οἵτινες ἤδη σκιαζόμενοι ὑπὸ τὴν ὡραίαν καὶ γαλανόλευκον σημαίαν τῆς Πατρίδος, ὑπὲρ ἧς πάντα ἀγῶνα ὀφείλομεν ν’ ἀγωνιζώμεθα καὶ πάντα πόνον νὰ πονῶμεν. Ξενωθῶμεν λοιπόν, κύριοι, πρὸς στιγμὴν ταπεινῶν καὶ χαμαιζήλων σκέψεων, ξενωθῶμεν ἀντιζηλιῶν καὶ μικροφιλοτιμιῶν καὶ ἀρθῶμεν ἐκεῖ ὑψηλά, ἔνθα πτερυγίζουσι καὶ ἐπαιωροῦνται τὰ εὐγενῆ ἰδεώδη τῆς Πατρίδος, ἥτις ἀπαιτεῖ τὴν συνένωσιν ἡμῶν, ὅπως ἀποκρούσωμεν μέλλουσαν τυχὸν ἐπιβουλὴν καὶ κατὰ τῆς χώρας καὶ κατὰ τοῦ Συντάγματος καὶ κατὰ τῶν θεσμῶν αὐτῆς.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάτεσις ἔχει τὸν λόγον.

§146Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὸ Σῶμα μὲ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ νομοθετήματος ἐκείνου, περὶ τῆς ὁποίας φαντάζομαι ὅτι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ οὐδεὶς δύναται νὰ ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην. Ἐγὼ αὐτὸς μάλιστα ἐν τῷ Ἐκλογοδικείῳ ὠνόμασα καὶ τὸ νομοθέτημα καὶ τὴν ἐπακολουθήσασαν ἐνέργειαν «εἰδεχθῆ φρίκην». Τὸ νομοθέτημα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ζήσῃ, διότι τὸ σπέρμα τοῦ θανάτου εἶχεν ἐν αὐτῇ τῇ γεννέσει του. Διότι τὸ νομοθέτημα δὲν ἦτο εἰλικρινές, δὲν ἐσκόπει νὰ ἐξεύρῃ τὸ φρόνημα τῶν ἐν τοῖς Μετώποις στρατιωτῶν. Ἐπεζήτουν ὅπως διὰ τοῦ τρόπου τῆς διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορίας καλύψωσιν, εἰ δυνατόν, κενά τινα, ἅτινα ἐνόμιζον ὅτι ἤθελον ὑπάρξει εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῶν διαφόρων νομῶν τῆς Χώρας. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι εἰλικρινές, διότι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νομοθετήματος, ἡ ἐξακρίβωσις τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων ἀνετέθη εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Στρατοῦ, καὶ ὄργανα αὐτοῦ ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ἀνωτέραν ἐποπτείαν. Ἀνετέθη εἰς τὸν Ἀρχηγὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἤδη δηλώσει ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ ἤθελεν εἶσθαι ἐναντίον τῶν ἰδίων αὐτοῦ γνωμῶν, ἐκεῖνος ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Στρατοῦ ἤθελεν ἐκστρατεύσει διὰ νὰ τὸ καταπνίξῃ καὶ ἤθελεν ἀντιταχθῆ διὰ πάσης θυσίας κατὰ τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας. Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξακριβώσῃ εἰλικρινῶς τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων τοῦ Στρατοῦ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐκ τῶν προτέρων ἐδήλου ὅτι περιφρονεῖ τὸ φρόνημα τοῦτο; Ἀλλ’ ὡς πρὸς τοῦτο καὶ ὡς πρὸς τὰς λεπτομερείας, ἂν ἤθελε παραστῆ ἀνάγκη, ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. Σήμερον ἔλαβον τὸν λόγον μόνον διότι ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω τὴν γνώμην μου εἰς μίαν προσθήκην ἢ τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ὑπέβαλε καὶ τῆς ὁποίας, ἐφ’ ὅσον ἐννόησα, ἡ ἔννοια εἶναι ὅτι τὸ νομοθέτημα ἐκεῖνο ἦτο ἄκυρον, καθόσον ἐψηφίσθη κατὰ τὴν περίοδον τῆς Βουλῆς ἐκείνης, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐπέλθει ἡ ἀντισυνταγματικὴ παράτασις αὐτῆς. Αὐτὴ ἦτο, νομίζω, ἡ γνώμη σας.

§147Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Νὰ τεθῇ διπλῆ διάταξις ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἰσχύει, διότι ὑπὸ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως θεωρεῖται ἰσχύων.

§148Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἔχετε τὴν ἰδέαν νὰ τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος ἦτο ἄκυρος καὶ ὅτι ἡ Συνέλευσις τὸν θεωρεῖ ἰσχύοντα ἔκτοτε διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ διαδικασία, ἡ ὁποία θὰ κρίνῃ περὶ τῶν δυνάμει αὐτοῦ γενομένων ἐκλογῶν. Αὐτὸ ἦτο ἡ γνώμη σας. Καὶ ἐπὶ τούτου τοῦ σημείου θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ συμφωνήσω. Καὶ δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Διὰ τῆς τοιαύτης προτάσεως τίθεται οὕτως εἰπεῖν μία γραμμὴ ἡ ὁποία διακρίνει τὰς πράξεις τῆς Βουλῆς ἐκείνης τὰς γενομένας μετὰ τὴν ἀντισυνταγματικὴν παράτασιν αὐτῆς ἀπὸ τῶν πράξεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο πρὸ τῆς παρατάσεως. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλος ἡ στιγμὴ νὰ θέσωμεν τὴν γραμμὴν ταύτην. Ἐν ᾗ περιπτώσει θέσωμεν τὴν γραμμὴν ταύτην, θὰ φανῇ κατ’ ἀντιδιαστολήν, ὅτι ἀποδεχόμεθα ἐκ τῶν προτέρων τὰς λοιπὰς πράξεις τῆς Βουλῆς ἐκείνης, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο πρὸ τῆς παρατάσεώς της. Ἀλλ’ ἤθελε μοὶ ἀντιταχθῇ ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πῶς ἀποφασίζομεν νὰ θίξωμεν τὸ κῦρος τῶν ἐκλογῶν τῶν γενομένων δυνάμει τοῦ νόμου ἐκείνου. Τοῦτο οὐδεμίαν παρέχει δυσκολίαν. Αἱ ἐκλογαὶ ἐκεῖναι ἦσαν ἓν γεγονός, ἦσαν μία ἔμπρακτος κατάστασις. Αἱ κάλπαι ἐτέθησαν ἐμπράκτως ἐνώπιον τῶν στρατιωτῶν καὶ εἰς τὰς κάλπας ταύτας ἐρρίφθησαν αἱ ὑποτιθέμεναι ψῆφοι τῶν στρατιωτῶν. Ἀπέναντι τοῦ γεγονότος τούτου εὑρισκομένη ὀφείλει ἡ Πολιτεία νὰ λάβῃ ἓν μέτρον: Νὰ τὸ θεωρήσῃ ὡς ἀντικείμενον ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως κριθῇ τὸ κῦρος τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων ὑποβάλλουσα αὐτὰς εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον Εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον ἀπόκειται νὰ κρίνῃ ἂν καὶ κατὰ πόσον αἱ ἐκλογαὶ αὗται ἐγένοντο συμφώνως τῷ νόμῳ καὶ ἂν ὁ νόμος δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐγένοντο, ἦτο σύμφωνος πρὸς τὸ Σύνταγμα ἢ ὄχι. Ἑπομένως ψηφίζοντες σήμερον τὸ νομοσχέδιον, ὡς ὑποβάλλει αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις, δὲν προδικάζομεν ζήτημα τοῦ κύρους τοῦ νομοθετήματος, δυνάμει τοῦ ὁποίου διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαί. Καὶ ἐπὶ τούτου ἠθέλησα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ Σώματος.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Λυκουρέζος ἔχει τὸν λόγον.

§150Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καλούμεθα νὰ κυρώσωμεν τὸ νομοθετικὸν διάταγμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔκρινε σκόπιμον καὶ λυσιτελές, κατὰ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον Ἀττικῆς, νὰ παραπέμψῃ τὴν ἐκδίκασιν τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν τῶν ἐνεργηθεισῶν ἐν τῷ μετώπῳ εἰς τὸ ἐκλογοδικεῖον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν εἰσηγούμενος πρὸ ἡμερῶν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐξήγησε τοὺς λόγους οἵτινες ἔπεισαν τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ προβῇ εἰς ἀκύρωσιν τοῦ νόμου διὰ νομοθετικοῦ διατάγματος, ἀλλὰ νὰ ἐπιδιώξῃ τὸν ἔλεγχον τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν διὰ τῆς διαδικασίας τοῦ ἐκλογοδικείου. Καὶ ὀρθότερον, κατὰ τὴν γνώμην μου· διότι διὰ τοῦ ἐλέγχου τῶν συμβάντων διὰ δικαστικῆς διαδικασίας θὰ ἀποδειχθῇ καὶ θὰ κυρωθῇ ἡ ἀλήθεια τῶν τελεσθέντων καὶ θ’ ἀποφευχθῶσιν αἱ παρεξηγήσεις, τὰς ὁποίας ὀρθῶς σκεπτομένη ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε διὰ τοῦ μέτρου τούτου ν’ ἀποφύγῃ. Ὁ κ. πρώην Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου, εἶπε ρητῶς ὅτι δὲν ἀντιτίθεται εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νόμου περὶ ψηφοφορίας τοῦ μετώπου καὶ νομίζω ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν εἰς τὸ νὰ παρασχεθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι ἀγωνίζονται ὑπὲρ τῆς πραγματοποιήσεως τῶν ἰδανικῶν τῆς πατρίδος διὰ τόσης αὐτοθυσίας εἰς τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, τῶν ὁποίων τὸ ἔργον τόσον εὐγλώττως ἐξῆρε ὁ πρὸ ὀλίγου ὁμιλήσας ἀξιότιμος συνάδελφος. Ἀλλ’ ἤδη δὲν πρόκειται νὰ κρίνωμεν τὸ νομοθέτημα, διότι τὸ νομοθέτημα κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην εἶναι ὀρθὸν εἰς τὴν ἀρχήν του. Ἐν τῇ ἀρχῇ ταύτῃ ἀνευρίσκομεν καὶ τὴν rationem καὶ τὴν occasionem leojis. Ἐὰν δὲ τὰ τελεσθέντα κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ὄργια εἶχον προμελετηθῆ, τοῦτο εἶνε ζήτημα τὸ ὁποῖον θὰ ἐξετασθῇ ἐν καιρῷ. Αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ ἐπαναλαμβάνω εἶναι τὸ νομοσχέδιον, ὀρθὸν ἐν τῇ βάσει του. Εἶναι δὲ ἐπίσης ἀντικείμενον ἄλλης ἐρεύνης, ἂν τὸ νομοσχέδιον ἐν ταῖς λεπτομερείαις του καὶ ἐν τῇ ἐν γένει διατυπώσει τῶν διατάξεών του διεσκευάσθη κατὰ τρόπον, ἵνα διευκολυνθῶσι τὰ προμελετηθέντα ἐγκλήματα καὶ ἐξυπηρετηθῶσι οἱ σατανικοὶ σκοποί, οἵτινες ἐπεδιώκοντο. Ἡ ἡμέρα, ἡ ὁποία ἔχει ὁρισθῆ διὰ τὴν συζήτησιν τῶν συμβάντων κατὰ τὴν διαρρεύσασαν τριετῆ τυραννίαν, νομίζω ὅτι θὰ εἶναι ἡ κατάλληλος ὅπως ἐξετασθῶσι τὰ προρρηθέντα θέματα καὶ τὸ νομοθέτημα περὶ τῶν προθέσεων, αἵτινες ὑπηγόρευσαν τότε τὸν νόμον καὶ τῶν σκοτίων σκοπῶν, οἵτινες δι’ αὐτοῦ ἐπεδιώχθησαν. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι προκειμένου νὰ κυρώσωμεν σήμερον τὸ νομοθετικὸν διάταγμα διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις. Συνεπῶς εἶναι ἄσκοπος πᾶσα εὐρυτέρα ἀνάπτυξις τοῦ ζητήματος. Ἐὰν δὲ ἔλαβον τὸν λόγον, προῆλθον εἰς τοῦτο ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. συναδέλφου κ. Σωτηριάδη, ὁ ὁποῖος ἔθεσε μίαν ἀρχήν, ἡ παραδοχὴ τῆς ὁποίας ὁδηγεῖ εἰς κινδύνους καὶ πρέπει πολὺ νὰ προσέξωμεν. Πρέπει νὰ θεωρήσωμεν τὸν νόμον ἐκεῖνον, λέγει, ὡς ἄκυρον. Διατί; Διότι ἐγένετο, καθ’ ἣν ἐποχὴν εἶχεν παραταθῆ ὁ βίος τῆς Βουλῆς τῆς 31ης Μαΐου ἀντισυνταγματικῶς ἢ κατὰ τὴν διατύπωσιν τοῦ κ. συναδέλφου: θεωρήσωμεν τὸν νόμον μὲν ἄκυρον ἀλλὰ νὰ δεχθῶμεν τὴν ἰσχύν του πρὸς κανονισμὸν τῶν συνεπειῶν. Ἀλλὰ τοῦτο εἶπον πρὸ μικροῦ ὅτι ἡ ἀρχὴ αὕτη δημιουργεῖ κινδύνους. Διότι ἀληθῶς ἡ Βουλὴ τῆς 31ης Μαΐου ἦτο μία Βουλὴ ἔκνομος, μία Βουλὴ ἀντισυνταγματική, μία Βουλὴ τὴν ὁποίαν μόνον ἡ αὐθαίρετος θέλησις ἑνὸς δικτάτορος ἠδύνατο νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν ζωήν: Ἄν ὁπωσδήποτε ἡ Βουλὴ ἐκείνη ἐλειτούργησεν ὡς Βουλὴ de facto καὶ ἐπελήφθη, καὶ ἐκανόνισε πολλαπλὰ καὶ ποικίλλα ἀντικείμενα δημοσίου καὶ ἰδιωτικοῦ δικαίου. Ἐψήφισεν δάνεια, ἐκύρωσεν συνθήκας καὶ τόσα ἄλλα. Δυνάμεθα ἡμεῖς δεχόμενοι τὴν ἀρχὴν ὅτι αἱ πράξεις τῆς Βουλῆς ἐκείνης ὡς ἐκνόμως συνελθούσης, εἶναι ὅλαι ἄκυροι, δυνάμεθα νὰ τὰς ἐκμηδενίσωμεν; Δυνάμεθα ἐπὶ τοιούτων ἀρχῶν νὰ στηριχθῶμεν, ἄνευ μεγίστων κινδύνων καὶ ἐπὶ τοῦ δημοσίου καὶ ἐπὶ τοῦ ἰδιωτικοῦ συμφέροντος;

§151Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Νὰ ἀσχοληθῶμεν περὶ αὐτῶν ἐν καιρῷ,

§152Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Θὰ τὸ ἐξετάσω βεβαίως καὶ αὐτό. Ἡ Βουλὴ ἐκείνη ἐψήφισε νόμους, ὁ ἀριθμὸς τῶν ὁποίων εἶναι ἀνυπολόγιστος, νόμους οἵτινες ὄντως ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ἦσαν προωρισμένοι νὰ ὑπηρετήσωσι προσωπικὰ συμφέροντα, νόμους τοὺς ὁποίους ὑπηγόρευσεν ὁ ὑπολογισμὸς καὶ ἡ ἰδιοτέλεια. Καὶ οὗτοι ὅμως ἦσαν νόμοι μιᾶς Βουλῆς de facto ἐνεργούσης. Ὁποιοιδήποτε δὲ καὶ ἂν ἦσαν, ὁποθενδήποτε καὶ ἂν προῆλθον, μὲ οἱουσδήποτε ὑπολογισμοὺς καὶ ἂν ἐγένοντο ἐδημιούργησαν δημόσια καὶ ἰδιωτικὰ δίκαια, τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ σεβασθῶμεν. Δὲν δυνάμεθα νὰ καταρρίψωμεν τοὺς νόμους ἐκείνους ἄνευ κινδύνων σοβαρωτάτων, οἱ ὁποῖοι θὰ μᾶς ἀγάγωσι εἰς τὸ ἀδιέξοδον. Προχειρότατον παράδειγμα ἀποδεικνύει ἓν τῶν πραγμάτων τὴν ἀλήθειαν ταύτην. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐψηφίσθη καὶ ἐλειτούργησε νόμος περὶ αἰσχροκερδείας καὶ δυνάμει αὐτοῦ ἐξεδόθησαν πλεῖσται ἀποφάσεις. Πρέπει πᾶσαι αὗται αἱ ἀποφάσεις νὰ θεωρηθῶσιν ἄκυροι. Πρέπει οἱ φόροι οὗτοι νὰ ἀποδοθῶσιν. Ἰδοὺ τὸ ἀδιέξοδον ἐκ τῆς ἀποδοχῆς τῆς ἀρχῆς τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου. Ἐν τῇ προόδῳ τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐρευνῶσα ὅλην τὴν νομοθεσίαν τῆς παρανόμου Βουλῆς θὰ εἰσηγηθῇ τὰ προσήκοντα δι’ ἕκαστον τῶν ψηφισθέντων νόμων. Καὶ βεβαίως δὲν πρέπει νὰ παραλείψῃ ἡ Συνέλευσις ὅπως κατὰ τὰς ἐνδεικνυομένας περιστάσεις λάβῃ τὰ ἐπιβαλλόμενα μέτρα. Καὶ τοῦτο νομίζω ὑπενόησε ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μάτεσις ἐν τῇ διακοπῇ του. Ἀλλὰ τοῦτο χωρίζει μεγάλη ἀπόστασις ἀπὸ τῆς γνώμης τοῦ κ. Σωτηριάδου ὅτι πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἄκυρος ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψήφισε ἡ Βουλὴ τῆς 31ης Μαΐου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον νομίζω ἀναγκαιότατον κύριοι, εἶναι τὸ ἑξῆς: διὰ τοῦτο δὲ καὶ ἐπανειλημμένως ἐπέμεινα εἰς τὸ νὰ προσκομισθῇ ὁ φάκελλος τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα παρέχουν τὰς ἀποδείξεις τῶν τελεσθέντων ὀργίων κατὰ τὴν ψηφοφορίαν ἐν τῷ μετώπῳ· ἡ Συνέλευσις δηλονότι κυροῦσα τὸ νομοθετικὸν διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου παρεπέμφθη ἡ ἐξέτασις τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν εἰς τὸ ἁρμόδιον δικαστήριον νὰ διαμαρτυρηθῇ δι’ ἑνὸς ψηφίσματος διὰ τὰ ὄργια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐτελέσθησαν ὡς ἐπιστέγασμα μιᾶς εἰδεχθοῦς τυραννίας, ἡ ὁποία θὰ προκαλῇ ρίγη φρίκης καὶ ἀγανάκτησιν ἐπὶ μακρότατον χρόνον ἐν τῷ μέλλοντι, νὰ ἐντεταλθῇ δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὅσον τὸ δυνατὸν ταχέως νὰ παραπέμψῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ τὴν ἔρευναν πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν τελεσθέντων καὶ βεβαίωσιν δραστῶν εἰς τὸν εἰσαγγελέα ἵνα τάχιστα προβῇ εἰς ἐνέργειαν καὶ καταδίωξιν. Νὰ ἐνταλθῇ ἐπίσης ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν κατὰ τῶν ἀναξίων ἐκείνων ὑπαλλήλων, κατὰ τῶν ἀναξίων ἐκείνων ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι διὰ τοιούτων παρανόμων ἐνεργειῶν ἠθέλησαν νὰ διαφθείρωσι τὸ φρόνημα τοῦ ἐλευθέρου Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα)

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§154Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. πληρεξούσιος Ἀργολιδοκορινθίας προέτεινε εἰς τὴν Συνέλευσιν τροπολογίαν ἐξ ἧς προκύπτει αὐτομάτως ἀκύρωσις ὅλων τῶν νόμων οἵτινες ἐψηφίσθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς τῶν τριακοσίων Μαΐων ὡς ἀπεκλήθη. Τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ προχείρως, κατ’ ἐμὴν γνώμην δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ καθ’ ὃν τρόπον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας ἐπιζητεῖ. Ἤκουσα ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας διετύπωσεν ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος ἐξ Ἀττικοβοιωτίας κ. Μάτεσις ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ χωρίσωμεν τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς τῆς 31ης Μαΐου ἀφ’ οὗ χρόνου ἀνεκλήθη αὕτη εἰς τὴν ζωὴν εἰς δύο περιόδους διὰ νὰ θεωρήσωμεν ἄκυρον ἀμέσως τὸ ἔργον τῆς περιόδου ἐκείνης καθ’ ἣν ἔζησεν ἡ Βουλὴ διὰ παρατάσεως τοῦ βίου αὐτῆς ἐκνόμου, θεωροῦντες οὕτω κατ’ ἀντιδιαστολὴν ὡς ἔννομον τὸ ἔργον αὐτῆς τὸ πρὸ τῆς περιόδου ἐκείνης συντελεσθέν. Καὶ ἡ παρατήρησις αὕτη εἶναι ὀρθή. Τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς τῆς ἀνακληθείσης εἰς τὴν ζωὴν δύναται νὰ κριθῇ ὁλομερῶς καὶ μόνον ὁλομερῶς θὰ κριθῇ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι δι’ ἀντισυνταγματικῶν διαταγμάτων παρετάθη ὁ βίος αὐτῆς ἀκύρως ἐπὶ ἓν ἔτος καὶ πλέον, ἀλλὰ πρὸ τῆς ὑπάρξεως τῶν ἀντισυνταγματικῶν διαταγμάτων δι’ ὧν παρετάθη ὁ βίος τῆς Βουλῆς ἐκείνης ἦτο ἀντισυνταγματικὸν τὸ Διάταγμα δι’ οὗ ἐκλήθη ἡ Βουλὴ ἐκείνη. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ ἀπόλυτος ἀντισυνταγματικότης τοῦ Διατάγματος ἐκείνου παρέλκει ἡ συζήτησις τῆς ἀντισυνταγματικότητος τῶν Διαταγμάτων διὰ τῶν ὁποίων παρετάθη ὁ βίος ἑνὸς νεογνοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε νόμιμον γέννησιν. Ἀλλά, κύριοι, ἡ Βουλὴ ἐκείνη, ἂς μὴ εἴπωμεν Βουλή, τὸ σῶμα ἐκεῖνο, ἔζησεν ἐπὶ μίαν τριετίαν, ἔζησεν de facto ὡς εἶπεν ὁ πληρεξούσιος Μεσσηνίας, ἐξεπροσώπευσεν μίαν κατάστασιν κατὰ τοὺς δημιουργοὺς αὐτῆς ἐπαναστατικὴν κατ’ ἐμὴν γνώμην στατιστικὴν μὴ ἔχουσαν τὴν τιμὴν νὰ λέγηται ἐπαναστατική, διότι δὲν ἐλειτούργησεν ἐξ ἀποφάσεως, ἐκ θελήσεως τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ ἐκ τῆς θελήσεως ὁμίλου ἀνθρώπων βιαίως ἐνεργησάντων καὶ στηριχθέντων ἐπὶ Ἑλληνικῆς δυνάμεως, ἵνα βιαίως ἐνεργήσωσι. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅταν τοιούτου εἴδους περιστάσεις ἐμφανίζονται εἰς τὸν βίον τῶν ἐθνῶν τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐκ τοιούτων σωμάτων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνωνται κατὰ τὸ αὐστηρῶς τυπικὸν δίκαιον. Διότι ἐκ τοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς ἐκείνης τῆς πράγματι λειτουργησάσης προέκυψαν ἀναμφισβητήτως συμφέροντα τοῦ Κράτους ἀνώτερα καὶ συμφέροντα ἐπίσης τῶν πολιτῶν. Ἔχομεν συνθήκας διεθνεῖς. Θὰ κηρύξωμεν ταύτας ἀκύρους; Ἔχομεν φορολογικοὺς νόμους· κηρύσσοντες ἄκυρον τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς ἐκείνης παραχρῆμα θὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα ἐπιστροφῆς τῶν εἰσπραχθέντων φόρων. Ἔχομεν νόμους περὶ ἀστικῶν δικαίων θὰ κηρύξωμεν συνεζευγμένους τοὺς ἤδη διαζευχθέντας ἢ καὶ ἀντιθέτως συζευχθέντας θὰ κηρύξωμεν διγάμους; Διότι κατὰ τὸ διάστημα ἐκείνης τῆς τριετίας ἡ γονιμότης ἡ παραγωγικὴ τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τῶν Ὑπουργείων ὑπῆρξε καταπληκτική.

§155Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον αὐτό, νὰ κηρύξωμεν ἄκυρον ὅλον τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς. Εἶπον ὅτι ipro jure εἶνε ἄκυρον τοῦτο. Καὶ βέβαια· τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδημιουργήθησαν ὅλαι αὐταὶ αἱ σχέσεις καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν κινδυνεύουν τοῦ κόσμου τὰ συμφέροντα ἡ Συνέλευσις δὲν θὰ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ τὰ σαρώσῃ, ἀλλὰ ἡ Συνέλευσις θὰ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ ἔλθῃ διὰ μιᾶς πράξεως φυσικὰ νὰ κυρώσῃ τὰ νομοθετήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ κυρώσῃ. Καὶ βέβαια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν θὰ κυρώσῃ αὐτὰ δὲν δύνανται νὰ ἰσχύωσιν. Ἐγὼ δὲν εἶπον νὰ κηρυχθῇ ἄκυρον ὅλον τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς ἐκείνης.

§156Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν θέτω αὐτὴν τὴν προϋπόθεσιν. Δυστυχῶς εὑρίσκεσθε εἰς τὴν ἕδραν τὴν προεδρικὴν κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν καὶ δὲν ἠκούσατε αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον. Ἐγὼ ἐνόσῳ αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε σεῖς τώρα ὅτι ἐκ τῆς τυχὸν ἀποφάσεως τῆς ἰδικῆς μας, ἐκ τῆς ὁποίας ἤθελε κηρυχθῇ ἄκυρος ὁ νόμος περὶ ψηφοφορίας τῶν ἀνδρῶν τοῦ Μετώπου ἔρχεται κατ’ ἀντιδιαστολὴν τὸ ἐπιχείρημα ὅτι θεωρεῖται ὑφ’ ἡμῶν ἄκυρον ἅπαν τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς ἐκείνης. Αὐτὸ τὸ ipsojure δὲν θέλω νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀποδεδειγμένον ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, διότι ἂν τοῦτο θεωρηθῇ ὡς τοιοῦτον, τότε φυσικὰ πᾶς φορολογούμενος πολίτης, πληρώσας δὲ φόρους δυνάμει τῶν νόμων τῶν ψηφισθέντων κατὰ τὸ διάστημα τῆς τριετίας ἐκείνης δύναται αὔριον τὸ πρωῒ νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπιστροφὴν αὐτῶν, ὡς ἐπίσης καὶ ὁ καταδικασθεὶς ἐπὶ ζωοκλοπῇ δυνάμει ἑνὸς τοιούτου νόμου, δύναται νὰ ζητήσῃ νὰ ἐξέλθῃ τῆς φυλακῆς παραχρῆμα. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συζητήσωμεν μετ’ εὐρύτητος εἰς ὡρισμένην ἡμέραν περὶ τοῦ κύρους ἢ τοῦ ἀκύρου τῶν πραχθέντων κατὰ τὴν τριετίαν ἐκείνην καὶ νομίζω ὅτι μέχρις ὅτου ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις περὶ τῶν νομοθετημάτων ἐκείνων πρέπει νὰ θεωρηθῇ σιωπηρῶς τὸ ἔργον τὸ νομοθετικὸν τῆς περιόδου ἐκείνης ὡς de facto ἰσχῦον καὶ ἐπιβεβλημένον. Τοῦτο τὸ μέτρον ἠκολούθησε καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ ψήφῳ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐκπεσοῦσα ἥτις μὲ τὴν δικτατορικὴν ὁρμήν, ὑφ’ ἧς κατείχετο κατέλυσε καὶ Σύνταγμα καὶ νόμους καὶ τὰ πάντα διὰ Διαταγμάτων, οὐχ’ ἧττον ὅμως τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς τῆς 6ης Δεκεμβρίου δὲν τὸ κατέλυσε φοβηθεῖσα μὴ προσκρούσῃ εἰς κεκτημένα δικαιώματα καὶ σιωπηρῶς τὸ ἀφῆκεν ἐν ἰσχύϊ μὴ θέλουσα νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ἡ Βουλὴ τῆς 6 Δεκεμβρίου εἶναι ἔγκυρος, ἀλλὰ μὴ θέλουσα συγχρόνως καὶ νὰ θεωρήσῃ ἄκυρον τὴν νομοθεσίαν ἐκείνην καὶ γεννήσῃ ἐκ τούτου δικαιώματα, ἐμμέσως δ’ ἐπεκύρωσε τοὺς νόμους ἐκείνους τροπολογοῦσα αὐτοὺς δι’ ἄλλων νόμων. Καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ψήφισμα ἐπικυρώσεως ἢ ἀκυρώσεως τῆς νομοθεσίας τῆς Βουλῆς τῆς 6ης Δεκεμβρίου ἐκ τῶν πραγμάτων ἀνεγνωρίσθη ἰσχυρὰ ἡ νομοθεσία ὑπ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐθεώρουν ἄκυρον τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς τῆς 1ης Μαΐου τοῦ 1915 καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς θεωρίας αὐτῆς ἐδημιούργουν καθεστὼς πολιτειακὸν ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἠδράζοντο. Ἀλλ’ ἐνταῦθα βεβαίως ὑπάρχει τι τὸ ἄτοπον. Ὑπάρχει ἡ προσωρινότης καὶ βεβαίως τὸ προσωρινὸν δὲν εἶναι ὀρθόν. Καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως, διότι πρέπει νὰ καθορισθῇ ἡ κατάστασις ἐκείνης τῆς τριετίας ὑπὸ τύπον νομικὸν καὶ συγχρόνως νὰ καθορισθῇ καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐγκύρου ἢ ἀκύρου διαλύσεως τῆς Βουλῆς τῆς 6 Δεκεμβρίου, ἐξ ἧς ἐκπηγάζουσιν ἐπίσης καὶ καταστάσεις καὶ δικαιώματα καὶ συνέπειαι. Καὶ τοῦτο διὰ νὰ τεθοῦν τὰ πράγματα εἰς τὴν συνταγματικήν των τάξιν, διότι ὡς πρὸς τὸ παρὸν στηριζόμεθα ἐπὶ τῆς σκοπιμότητος καὶ τῆς ἐμπράκτου καταστάσεως καὶ ἐπὶ ὅλων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησαν ἕνα Ἑλληνικὸν κυκεῶνα νομικὸν καὶ ἕνα κυκεῶνα πραγματικόν. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς τροπολογίας. Ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἐκλογὰς τοῦ Μετώπου ἐπέμεινα νὰ κατατεθῶσι προχθὲς τὰ ἔγγραφα καὶ θὰ κατατεθῶσι βεβαίως πάντα, διότι, νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις πρῶτον πρέπει νὰ μάθῃ ἐπισήμως ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα οἱ δικασταὶ τοῦ Ἐκλογοδικείου ἤκουσαν καὶ τὰ ὁποῖα ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς καὶ τὰ μέλη τῆς Συνελεύσεως γνωρίζουσι μόνον ἐκ τῶν ἐφημερίδων, ἀλλὰ καὶ τὰ ὁποῖα πρέπει καὶ ἐπισήμως νὰ γνωσθῶσιν ἵνα ἐπισήμως καταχωρισθῶσιν εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως διὰ τὴν ἱστορίαν τῶν ἐκλογικῶν νοθειῶν ἐν Ἑλλάδι καὶ διὰ τὰς πολιτικὰς πράξεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πρὸ τῶν ἐκλογῶν διετυμπάνιζον καὶ διελάλουν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου ὅτι εἶναι μεγάλη ἀτιμία ἡ παραβίασις τῶν πολιτικῶν ἐλευθεριῶν, ἀλλ’ ἡ ὁποία ὅμως διεπράχθη. Κύριοι, τὸ ἔργον τῆς ἐνεργείας τῆς δικαιοσύνης κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ κατὰ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἶναι καθῆκον ἐπιβεβλημένον διὰ τοὺς ἀσκοῦντας τὴν ποινικὴν ἀγωγήν. Δὲν ἔχουσιν οὗτοι ἀνάγκην οὔτε χρήζουσιν ἐπεμβάσεως κἂν ἢ παρεμβάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Εἶναι ἔργον αὐτεπάγγελτον τῆς Δικαιοσύνης ἡ δίωξις αὐτῶν. Ἀλλὰ μολονότι ἀναγνωρίζω ὅτι κατὰ τοὺς κειμένους νόμους εἶναι καθῆκον τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας ἡ δίωξις τῶν ἀδικημάτων τούτων μολαταῦτα θεωρῶ ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἐκδοθῇ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως ἐντελλόμενον ἀμέσως τὴν δίωξιν αὐτῶν. Τοῦτο δὲ διὰ νὰ ἀνακοινωθῇ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν πόσον σοβαρῶς ἀντιλαμβανόμεθα τὸ ζήτημα τῶν ἐλευθεριῶν αὐτοῦ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἑδράζεται τὸ πολίτευμα καὶ τῆς ἐλευθέρας ἐκπροσωπήσεως τῆς θελήσεως αὐτοῦ. Κύριοι! κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ἐγένοντο ἀπόπειραι παραβιάσεως τῶν ἐκλογῶν ἀνήκουστοι εἰς τὰ ἐκλογικὰ χρονικά. Αἱ ἀπόπειραι δ’ αὗται δὲν συνετελέσθησαν μόνον ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῶν στρατιωτικῶν ἐν τοῖς Μετώποις, οὔτε συνετελέσθη τὸ ἀδίκημα μόνον εἰς τὰς περιφερείας τῆς Ἑλλάδος τῆς ἄλλης, ὅπου ἦτο δυνατὸν νὰ συντελεσθῇ. Τὸ σχέδιον τῆς νοθείας τῶν ἐκλογῶν ἦτο σχέδιον διαγεγραμμένον ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1916, ἐκλογῶν αἱ ὁποῖαι εἶχον ματαιωθῆ. Ἀφ’ ἧς εἶχεν ἀξιωθῆ ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς τῆς 6ης Δεκεμβρίου εἶχε διαγραφῆ ἔκτοτε ὁλόκληρον τὸ σχέδιον τῆς νοθείας τοῦ φρονήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, διότι οἱ ἐπιζητοῦντες τότε τὰς ἐκλογὰς Ἕλληνες πολῖται ἐπεζήτουν ἵνα διὰ πάσης θυσίας ἀναλάβωσι τὴν ἐξουσίαν καὶ ἐφαρμόσωσι τὰ σχέδια αὑτῶν. Καὶ εἶχε διαγραφῆ τὸ σχέδιον τῆς νοθείας τοῦ φρονήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελον νομίσει ὅτι ἡ ἐλευθέρα βούλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν ἤθελεν ἐπιστέψει διὰ λευκῆς ψήφου τὴν ἄνοδον αὐτῶν ἐπὶ τῆς Ἀρχῆς. Καὶ εἶχον ἕτοιμον σχέδιον ἐκβιασμοῦ διὰ παντὸς τρόπου τῆς θελήσεως αὐτοῦ. Εἶναι δημοσιευμένη ἐπιστολὴ τοῦ ὑποστρατήγου σήμερον, ἀντισυνταγματάρχου τότε Ζυμβρακάκη, ὅστις κατὰ τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα εἶναι δημοσιευμένα ἐνώπιον τοῦ Ἐκλογοδικείου εἶχεν ὀργανώσει τὴν θεαματικὴν καὶ ἐπαίσχυντον διὰ τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν σκηνήν, τῆς ξυλοκοπήσεως τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§157Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει τηλεγράφημα αὐτοῦ τοῦ ἰδίου.

§158Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κύριος οὗτος τῇ 30 Ἰουλίου 1916 ἔγραφεν ἐκ Θεσσαλονίκης πρὸς τὸν κ. Βενιζέλον μεταξὺ ἄλλων τὰ ἑξῆς καὶ ἡ ἐπιστολὴ αὕτη κατεσχέθη ὑπὸ τῆς εἰσαγγελίας ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ κ. Βενιζέλου τῷ 1916, τοῦτο δὲ νομίζω, ὅτι εἶναι εἰς γνῶσιν τοῦ κ. συναδέλφου ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας ὅστις ἦτο εἰσαγγελεὺς τότε.

§159Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Μάλιστα, καὶ ἐγὼ θὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ ἄλλην ἐπιστολήν.

§160Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κύριος λοιπὸν οὗτος γράφει τὰ ἑξῆς πρὸς τὸν κ. Βενιζέλον τῇ 30ῇ Ἰουλίου 1916 (ἀναγινώσκει): «Ἀναμφισβητήτως ἔχομεν ἀνάγκην ἐργασίας καὶ ἐργασίας φανατικῆς, ἴσως μάλιστα ἐργασίας τρομοκρατικῆς, ὅπως ἀναγκάσωμεν τοὺς Μουσουλμάνους καὶ τοὺς Ἰσραηλίτας, τοὺς τελευταίως ἐξαρτωμένους ἐμπορικῶς μᾶλλον ἐκ Βερολίνου καὶ ἐκ Βιέννης, εἰς ἀποχὴν ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς». Εὑρισκόμενος ἐν Θεσσαλονίκῃ τότε καὶ βλέπων ὅτι ὁ Μακεδονικὸς λαὸς ἦτο κεκηρυγμένος ἐναντίον τῶν Βενιζελικῶν μεθόδων ἐσκέφθη ὁ Κύριος οὗτος νὰ ἐξαναγκάσῃ τοὺς Μουσουλμάνους καὶ τοὺς Ἰσραηλίτας ν’ ἀπόσχωσι, διότι διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἐνόμιζεν ὅτι ἦτο ἐξησφαλισμένη ἡ ἐκλογὴ τῆς Μακεδονίας ὑπὲρ τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον ἐξυπηρέτει. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὸν ἄλλον Κύριον τὸν κύριον Ἠλιάκην, τὸν περίφημον Γενικὸν Διοικητὴν τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας. Ὁ κύριος οὗτος εἶχεν ἔλθει εἰς Κοζάνην τῷ 1916 καὶ ἔγραφεν ἐκεῖθεν πρὸς Βενιζέλον τῇ 21ῃ Ἰουλίου (ἀναγινώσκει): «Εὑρίσκονται ἐν Θεσσαλονίκῃ 200 Κρῆτες χωροφύλακες ὑπηρετοῦντες ἐν τῇ Γαλλικῇ χωροφυλακῇ. Εἶναι ἀναγκαῖον ἵνα καὶ ἄλλοι ἔφεδροι προσέλθωσι καὶ στρατολογηθῶσιν. Αὐτοὶ θὰ εἶναι τὰ κυριώτερα ὄργανα τῆς τρομοκρατήσεως· ἐνεργήσατε λοιπὸν τὰ καθ’ ὑμᾶς». Ἄλλη ἐπιστολή τοῦ ἰδίου πρὸς Βενιζέλον (ἀναγινώσκει): «Θὰ ἴδω τὸ ἀπόγευμα τοῦτο τὸν Γάλλον Πρόξενον, θὰ τῷ συστήσω τὴν ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος φυλάκισιν τοῦ Δερβίς. Θὰ σχηματίσωμεν τρία σώματα ἐκ δεκαπέντε ἕως εἴκοσιν ἀνδρῶν ἕκαστον. Τὰ Σώματα ταῦτα θὰ εἶναι ὑπὸ τὰς διαταγὰς ἀρχηγοῦ τῆς ἐμπιστοσύνης μου καὶ ὅστις θὰ συνεννοηθῇ μετ’ ἐμοῦ. Προτείνω ὡς τοιοῦτον τὸν συνοδεύσαντά με ἕως ἐδῶ. Θὰ τηλεγραφήσω εἰς Θεσσαλονίκην, ὅπως εἰδοποιηθῇ ὁ ἐν Χανίοις Πρόξενος καὶ ζητήσῃ παρὰ τοῦ Δημάρχου τὴν ἀποστολὴν τοῦ ἐν λόγῳ προσώπου. Γράψε περὶ τούτου καὶ σύ. Τὰ λοιπὰ πρόσωπα θὰ εἶνε Κρῆτες καὶ Γάλλοι χωροφύλακες μετὰ ἰθαγενῶν ὁδηγῶν. Αὗται αἱ φυλακίσεις θὰ ἐκτελεσθῶσιν εὐκόλως κατὰ τὴν νύκτα· τὸ μέτρον θὰ ἔχῃ ὡς πρόσχημα τὴν ἄφιξιν τῶν Τούρκων, ἄφιξιν περὶ ἧς σᾶς ἔγραψα. Ἡ εἴδησις φαίνεται ψευδής, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὴν διαδώσωμεν σκοπίμως. Συνιστῶ εἰς τὸν Πρόξενον νὰ τὴν τηλεγραφήσῃ εἰς τὰς ἐφημερίδας». Ἐχρειάζετο, βλέπετε, νὰ τηλεγραφηθῇ εἰς τὸν ξένον τύπον διὰ νὰ κυκλοφορήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. (Ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν). Οἱ ἄνδρες θὰ φέρωσι στολὴν Γαλλικήν, οἱ ἀρχηγοὶ θὰ φέρωσιν ἐνδυμασίαν πολιτικήν. Ἄν αἱ συλλήψεις ἐνεργηθῶσι τὴν νύκτα, θὰ φέρωσι γαλλικὴν στολήν». Κύριοι, ἰδοὺ οἱ ἄνθρωποι, ἰδοὺ τὰ ἔργα των. Αὐτοὶ λοιπὸν οἱ Κύριοι ἀπὸ τοῦ 1916 ἐπειραματίζοντο τὴν νοθείαν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ· καὶ ὅτε εἶδον ἀπὸ τότε, ὅτι ὁ στρατευόμενος πληθυσμὸς ἀκατάσχετος διεδήλου τὸ φρόνημά του, ἐναντίον αὐτῶν, τότε ἐζήτησαν τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐπέτυχον τὴν ἀναβολὴν ταύτην δημιουργοῦντες κατὰ τῶν 300.000 στρατευομένων τὸν θρῦλον τῶν ἐπιστράτων. Αὐτοὶ οἱ Κύριοι ἐπεζήτησαν κατὰ τὴν ὥραν τῆς κρίσεως νὰ εὑρεθῶσι πάλιν μετερχόμενοι τὰς αὐτὰς μεθόδους ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι αἱ μέθοδοι αὗται ἔγκεινται εἰς τὴν φύσιν των, εἰς τὸν χαρακτῆρά των, εἰς τὴν κακήν των διαγωγήν. Ἄλλοτε ἡ Βουλὴ ἠσχολήθη ἐπὶ μακρὸν νὰ κρίνῃ τὰς πράξεις ἑνὸς περιφήμου ἐνωμοτάρχου Μαλαματένιου, ὅστις ἐνήσκησε βίαν ἔν τινι δήμῳ τῆς Εὐβοίας. Ἦσαν ἀστειότητες τὰ τότε γενόμενα ἀπέναντι τῶν σημερινῶν. Ἔχομεν ἀνάγκην λοιπόν, Κύριοι, ὅπως διὰ ψηφίσματος ἐνταλῇ ἡ Δικαιοσύνη πρὸς ἄμεσον ἐνέργειαν, ἵνα δείξωμεν ὅτι τόσον πολὺ εὐλαβούμεθα τὰς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ, ὥστε ἡ Συνέλευσις προέβη εἰς τὴν περιφρούρησιν αὐτῶν κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην καὶ διὰ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον, θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὰ πρακτικὰ αὐτῆς ὡς ψήφισμα ἀποδοκιμασίας ἐναντίον τῶν βεβήλων ἐκείνων, οἵτινες ἐτόλμησαν νὰ ἁπλώσωσι τὰς χεῖρας ἐναντίον τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Ἐπιδοκιμασίαι καὶ χειροκροτήματα).

§161Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι εἰς τὰς ἐκλογὰς τῶν Μετώπων συνετελέσθησαν νοθεῖαι πρωτάκουστοι εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος καὶ εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος, ἵνα ἡ Συνέλευσις λάβῃ πλήρη γνῶσιν τῶν ἐπισήμως καταγγελθέντων καὶ μὴ περιορισθῇ μόνον εἰς ὅσας ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἔχει πληροφορίας. Γνωρίζω μάλιστα καὶ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Συνελεύσεως τὴν πληροφορίαν ὅτι, πρὶν ἢ ὁ Ὕπατος Ἁρμοστὴς ἐν Σμύρνῃ ἀποστείλῃ τὸ τηλεγράφημα διὰ τοῦ ὁποίου ἐκήρυσσε νόθους τὰς ἐκλογάς, αἱ ἐν Σμύρνῃ δικαστικαὶ Ἀρχαὶ συνῆλθον, συνέλεξαν ἅπαντα τὰ στοιχεῖα καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἀποδείξεων ἐγνωμάτευσαν περὶ τῆς νοθείας τῶν ἐκλογῶν, μετὰ δὲ τοῦτο καὶ ὁ Ὕπατος Ἁρμοστὴς ἐβεβαίωσε ταῦτα. Ἀλλὰ τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου προεκάλεσε συζήτησιν ἐπὶ σπουδαιοτάτου ζητήματος. Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἠξίωσαν αὐστηρὰν τιμωρίαν τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, οἵτινες ἐπιλήσμονες τῶν καθηκόντων των, ἐπιλήσμονες τῶν ὑποχρεώσεών των πρὸς τὸ Κράτος καὶ τοὺς νόμους, προέβησαν εἰς καταφώρους ἐκλογικὰς παραβάσεις. Καὶ ἐζητήθη ὅπως ἐφαρμοσθῇ καὶ ὁ νόμος περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλ’ αἱ ἐκλογικαὶ παραβάσεις ὑπάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν κοινῶν ποινικῶν δικαστηρίων κατ’ ἐξαίρεσιν, ἔστω καὶ ἂν διεπράχθησαν παρὰ στρατιωτικῶν, ἐπάγονται δὲ αὐστηροτάτας ποινάς, μεταξὺ δ’ αὐτῶν καὶ τὴν στέρησιν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, ἡ ὁποία ἔχει ἄμεσον συνέπειαν καὶ ἐπὶ τοῦ βαθμοῦ καὶ τῆς ὑπηρεσίας. Γεννᾶται ὅμως τὸ ζήτημα, κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι δυνατὸν οἱ ἀξιωματικοί, οἱ διαπράξαντες τοιαῦτα ἀδικήματα νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰ κοινὰ δικαστήρια, ἐφ’ ὅσον κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ὁ στρατὸς εὑρίσκεται ἐν δράσει. Ἑπομένως τὸ ζήτημα εἶναι κυρίως προδικαστικόν, εἶναι κυρίως διοικητικόν, καὶ βεβαίως ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς θὰ λάβωσι μέριμναν ὅπως ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, χωρὶς βεβαίως νὰ ἐπέλθῃ καὶ ἀποσύνθεσις τοῦ Στρατοῦ, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην εὑρίσκεται ἐν δράσει.

§162ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ ἀντικατασταθοῦν οἱ ἀξιωματικοί.

§163Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἶναι ζήτημα γενικόν. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, πρόκειται περὶ τῆς διενεργείας τῶν ἀνακρίσεων, ἑπομένως εἶναι ζήτημα καθαρῶς διοικητικόν. Πρόκειται τὸ ἀδίκημα νὰ βεβαιωθῇ διοικητικῶς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διοικητικῆς οὕτως εἰπεῖν βεβαιώσεως νὰ προβῇ ἡ Δικαιοσύνη εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός της. Ἄμεσος συνέπεια προφανὴς τῆς καταδίκης τῶν ἀξιωματικῶν, εἶναι καὶ ἡ ἔκπτωσις τοῦ βαθμοῦ, διότι ἡ στέρησις τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων ἐπάγεται καὶ τὴν ἔκπτωσιν τοῦ βαθμοῦ. Τρίτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον προεκάλεσεν ἡ συζήτησις εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος ἀπὸ μέρους τῶν στρατιωτικῶν. Ἐλέχθη παρὰ πάντων τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ ἔχουν πλῆρες τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν ὅσον εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς φαίνεται· τὸ ζήτημα τοῦτο προεκάλεσε μεγίστην συζήτησιν, ὄχι μόνον ἐν τῷ κοινοβουλίῳ ἡμῶν ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλην τὴν Εὐρώπην, εἰς τὰ πλεῖστα δὲ Κράτη κατέληξαν εἰς τὸ ἀντίθετον συμπέρασμα. Εἰς πάντα τὰ Κράτη, κατόπιν ἐπισταμένης μελέτης τοῦ πράγματος, κατέληξαν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι πρέπει οἱ στρατιωτικοὶ καὶ ἰδίως οἱ στρατιῶται νὰ ἐξαιρεθῶσι τῆς ἀσκήσεως τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλογικοῦ. Τοῦτο βεβαίως δὲν ἐγένετο ἵνα ἀποστερηθῶσιν οἱ στρατιῶται τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου, ἀλλὰ μόνον πρὸς ἀποφυγὴν τῆς ἐκλογικῆς νοθείας, διότι ἐκ τῆς πείρας ἀπεδείχθη ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ καὶ ἰδίως οἱ στρατιῶται, ψηφίζοντες, δὲν ἐκδηλοῦσι τὸ φρόνημα αὐτῶν, αὐτὸ καθ’ ἑαυτό, καὶ ἐν τῇ πραγματικότητι. Καὶ διὰ τοῦτο εἰς πάντα τὰ Κράτη κατέληξαν ἀκριβῶς εἰς τὸ ἀντίθετον συμπέρασμα. Μόνον κατὰ τὸ διάστημα τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου καὶ μετ’ αὐτὸν μετεβλήθη τὸ σύστημα καὶ κατὰ πρῶτον ἐν Ἀγγλίᾳ ἐφηρμόσθη ἡ ψηφοφορία εἰς τὸ Μέτωπον.

§164ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Οὐδαμοῦ ἀλλοῦ.

§165Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἀλλ’ ἐὰν ἠθέλαμεν ἀναγνώσει τὰς κρίσεις τοῦ Ἀγγλικοῦ τύπου, θὰ ἐβλέπωμεν ὅτι καὶ ἐκεῖ προεβλήθη τὸ ζήτημα, ὅτι ὁ στρατὸς δὲν ἐξεδήλωσε τὸ πραγματικὸν αὐτοῦ φρόνημα. Διὰ τοῦτο ἐθεώρησα καθῆκον ἐπιβεβλημένον ὅπως διατυπώσω ἐπιφύλαξιν, ἥτις βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον θὰ ἀπασχολήσῃ προφανῶς τὸ κοινοβούλιον. Ἀλλὰ δὲν ἤθελον νὰ ἀφήσω νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητον τὸ λεχθὲν παρὰ πλείστων ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὅτι ἐπιτακτικὸν εἶναι τὸ δικαίωμα τῶν στρατιωτικῶν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ψήφου. Ὄχι· δὲν εἶναι, κύριοι, ἁπλοῦν τὸ ζήτημα· εἶναι θέμα περὶ τοῦ ὁποίου θ’ ἀσχοληθῶμεν διὰ μακρῶν καὶ δὲν γνωρίζω, ποῖον θὰ εἶναι τὸ συμπέρασμα τῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως. Καὶ τέταρτον ζήτημα προεκάλεσεν ἡ προκειμένη συζήτησις, τὸ τῆς νομιμότητος τῶν πράξεων τῆς Βουλῆς τῆς 31ης Μαΐου. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου θὰ συμφωνήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας πληρεξούσιον, ὅπως εἰς ἡμέραν ὁρισθησομένην διατυπώσωμεν τὰς γνώμας ἡμῶν καὶ προκαλέσωμεν συζήτησιν, διότι καὶ προκειμένου περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ὅπως πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας πληρεξούσιος, δὲν εἶναι τὸ πρᾶγμα τόσον ἁπλοῦν, ὅσον ἐξ ὑπαρχῆς φαίνεται. Τὸ νὰ λέγωμεν ὅτι πᾶσαι αἱ πράξεις τῆς Βουλῆς τῆς 31ης Μαΐου εἶναι ἄκυροι, εἶναι μία λέξις, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο ἀποδεκτὸν καὶ ὁποίας ἀνωμαλίας θὰ φέρῃ εἰς τὸ Κράτος: Προφανῶς ἡ Βουλὴ ἐκείνη ἦτο ἔκνομος, προφανῶς ἡ Βουλὴ ἐκείνη ἦτο ἀντισυνταγματική, προφανῶς ἡ Βουλὴ ἐκείνη ἦτο προϊὸν βίας καὶ αὐθαιρεσίας· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐν αὐτῷ τῷ Κοινοβουλίῳ ἐξεβιάζοντο οἱ βουλευταὶ καὶ κατεβιβάζοντο τοῦ βουλευτικοῦ βήματος ὑπὸ τοῦ περιφήμου Γύπαρη, ὁ ὁποῖος περιέμενε παραπλεύρως ἵνα τρομοκρατῇ τοὺς βουλευτάς. Ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία συνελάμβανε βουλευτὰς ἐν πλήρει ζωῇ τῆς βουλευτικῆς συνόδου καὶ περιόδου. Ἐγὼ αὐτός, κύριοι, καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς Βουλῆς ἐκείνης παρέμενον ἐν ἐξορίᾳ καὶ μετετέθην ἀπὸ τόπου εἰς τόπον ὡς ὁ τελευταῖος Ἑλληνοδιδάσκαλος. Ταῦτα δ’ ἔπραττεν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, ἵνα ἐκβιάζῃ τὴν γνώμην τῶν βουλευτῶν, ἵνα ἐκμηδενίσῃ πᾶσαν ἀντιγνωμίαν τοῦ λαοῦ καὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Τοιαύτη Βουλὴ προφανῶς δὲν δύναται ν’ ἀξιώσῃ ὄχι πλέον νομιμότητα, ἀλλ’ οὐδὲ κἂν ἐντιμότητα, ἀπέναντι τῶν ἐγκλημάτων, τὰ ὁποῖα διεπράττοντο ἐν αὐτῇ. Διεπράττοντο δὲ ἀναφανδόν, ἐνώπιον σύμπαντος τοῦ κόσμου, ὑπὸ κάποιου ἀναξίου καὶ τοῦ βαθμοῦ καὶ τοῦ ὀνόματος τοῦ Ἕλληνος ἀξιωματικοῦ, ἐν μέσῳ κοινοβουλίου.

§166Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ. Δὲν ἦτο ἀξιωματικός· ἦτο φυγόδικος ἐκ Κρήτης, φέρων τὸ ἔνδυμα τοῦ ἀξιωματικοῦ.

§167Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἦτο ἐγκληματίας Κρητικός, ὁ ὁποῖος εἶχε διαπράξει πληθὺν ἐγκλημάτων καὶ ὁ ὁποῖος εἶχε προχειρισθῆ εἰς λοχαγὸν καὶ παρέμεινεν εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην διὰ νὰ ἐκβιάζῃ τοὺς βουλευτὰς τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Διὰ τοῦτο, κύριοι, εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος, ὅπως ὁρισθῇ εἰδικὴ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐκθέσωμεν τὰς γνώμας ἡμῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν νομικῶν συνεπιῶν τῶν παρὰ τῆς Βουλῆς ἐκείνης διαπραχθέντων ἀνομημάτων.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σωτηριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§169Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Θεωρῶ τὸ θέμα ἐξηντλημένον καὶ δὲν ἔχω παρὰ μίαν μόνον λέξιν νὰ εἴπω. Ἐγὼ ἔθιξα κυρίως τὴν δευτέραν ἄποψιν, ἀλλὰ δὲν παρέλειψα καὶ τὴν πρώτην. Τὸ γεγονὸς ὅπερ θέλω νὰ τονίσω, εἶναι τὸ ἀκόλουθον, ὅτι πᾶν ὅ,τι ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἐκείνην, ἀπὸ νομικῆς προϋποθέσεως, δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ εἶναι ἀνύπαρκτον, ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦμαι νὰ ἀμφισβητήσωμεν καὶ τὴν χρησιμότητα πολλῶν ἐξ αὐτῶν, διότι ἀπὸ τοὺς νόμους ἐκείνους ἐδημιουργήθησαν σχέσεις καὶ ἐγεννήθησαν συμφέροντα. Αὐτοὺς ἔχει καθῆκον ἡ Συνέλευσις νὰ τοὺς κυρώσῃ, δηλαδὴ ἡ Συνέλευσις εἶναι τὸ σῶμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ νομικὴν ὕπαρξιν ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπῆρξε τοιαύτη. Μὲ αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ λεχθῇ ὅτι τάχα αὐτὰ εἶναι ἔγκυρα. Μέχρις ὅτου τὰ ἐπικυρώσῃ ἡ Συνέλευσις αὐτὰ εἶναι ἀσφαλῶς ἀνύπαρκτα καὶ ἄκυρα καὶ θὰ κριθοῦν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θέλει ἡ Συνέλευσις. Καὶ ἓν ἄλλο, ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ θέματα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὸν νόμον περὶ ψηφοφορίας τῶν ἀξιωματικῶν ἐν τῷ Μετώπῳ καὶ βεβαίως ἔρχεται εἰς τὸ μέσον ὑπὸ συζήτησιν ὁ νόμος, κατ’ ἀνάγκην ἡ Συνέλευσις ἀσχολουμένη περὶ τοῦ νόμου αὐτοῦ, πρέπει νὰ ἐκφράσῃ μίαν γνώμην, τὸν θεωρεῖ ἰσχύοντα; Διότι εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐθεωρεῖτο ὡς μὴ ἰσχύων, τότε θὰ ἐξέλειπε τὸ ἀντικείμενον τῆς συζητήσεως. Καὶ ἀληθῶς ἀφ’ οὗ ἡ Συνέλευσις διὰ τοῦ νομοσχεδίου κυροῖ τὸ διάταγμα, τὸ ὁμιλοῦν περὶ τοῦ νόμου, ἐμμέσως υἱοθετεῖ τὸν νόμον, ἀλλὰ ἡ Συνέλευσις θὰ ἠδύνατο νὰ πράξῃ τοῦτο δι’ εἰδικῆς διατάξεως. Δὲν εἶναι ὅμως νομικῶς ἀκριβὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Λυκουρέζος, ὅτι ἐπειδὴ ἡ Συνέλευσις θὰ ἐδέχετο ἰσχύοντα τὸν νόμον θὰ ἦσαν ἐπίσης ἔγκυρα καὶ τ’ ἄλλα νομοθετήματα. Τὰ ἄλλα εἶναι ipso jure ἄκυρα καὶ κάμνω τὴν δήλωσιν ὅτι κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν θὰ προσκομίσω καὶ ἐγὼ ἄλλα πολύτιμα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἔχω, καὶ τὰ ὁποῖα ὁμιλοῦν περὶ τῆς δράσεως, τὴν ὁποίαν ἀπετόλμα ἡ φατρία ὄχι μόνον ἐν Μακεδονίᾳ, ἀλλὰ καὶ ἐν μέσαις Ἀθήναις.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καλαντζάκος ἔχει τὸν λόγον.

§171Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν τὸ θέμα ὅσον ὑποτίθεται, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ προβάλλει τὸ πρῶτον ἀνόμημα τῆς ἀνόμου ἐκείνης Βουλῆς. Διὰ τῆς παραδοχῆς ὡς ἔχει τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ θὰ ἴδωμεν καὶ κἄτι ἄλλο, ὅτι κρίνωμεν τὰς πράξεις τῆς Βουλῆς αὐτῆς, ὡς πράξεις νομίμου Βουλῆς. Συντάσσομαι μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Σωτηριάδου πρὸς τὸ μέρος τοῦτο. Ἡ Βουλὴ τῆς 31ης Μαΐου ἦτο ἢ ὄχι Βουλὴ παράνομος; Ἀναμφισβητήτως ἦτο μία παρασυναγωγὴ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι συνῆλθον ἐδῶ νὰ διευθύνωσιν ἐπὶ 4ετίαν τόσον ἀστόχως τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι ἔργον ἰδικόν μας, τῆς Συνελεύσεως νὰ ἐγκρίνωμεν ὅσους νόμους νομίσωμεν ἐκκριτέους τῆς Βουλῆς ἐκείνης. Ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ ὁλόκληρον τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς τῆς 31ης Μαΐου καὶ θὰ ἐκφέρω τὰς κρίσεις μου ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀποτελέσματα τῶν νόμων ἐκείνων. Ὡς γνωρίζετε, οἱ νόμοι, κυρούμενοι παρὰ Συνελεύσεως, εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσι ἀναδρομικὴν δύναμιν, ἀκόμη καὶ οἱ ποινικοὶ νόμοι, διότι ὡς γνωρίζετε ποινικοὶ καὶ φορολογικοὶ νόμοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσιν ἀναδρομικὴν δύναμιν. Ἀλλὰ καὶ μέχρις ἐκείνου τοῦ σημείου δύναται ἡ Συντακτικὴ Συνέλευσις νὰ προβῇ καὶ ν’ ἀκυρώσῃ φορολογικοὺς καὶ ποινικοὺς νόμους ἐφαρμογῆς ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καθ’ ἣν ἐτέθησαν εἰς ἐφαρμογήν. Καὶ ποία νομικὴ δύναμις εἶναι ἱκανὴ ν’ ἀτονήσῃ τὴν διάταξιν αὐτήν; Εἶναι δυνατὸν ὁ δικαστὴς ὁ καλούμενος νὰ ἐκφέρῃ ἀπόφασιν καὶ κρίσιν νὰ εἴπῃ εἰς τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Συνελεύσεως, ὅτι δὲν ἐνομοθέτησε σύμφωνα μὲ τὸν νόμον; Ὄχι. Κατὰ τὴν ἐμὴν σκέψιν μόνον εἰς δύο περιπτώσεις εὑρίσκομεν ἀνωμαλίαν νομικῶς λόγῳ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ψηφισθέντων νόμων. Ἤτοι ἐπὶ τῶν φορολογικῶν καὶ τῶν ποινικῶν νόμων. Ὡς πρὸς τοὺς πρώτους δύναται ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ψηφίζουσα τούτους νὰ δώσῃ ἀναδρομικὴν δύναμιν ψηφίσματος. Ἐπίσης καὶ ἐπὶ τῶν δευτέρων δύναται σήμερον ἡ Συνέλευσις νὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ νόμος αὐτός, τὸν ὁποῖον ψηφίζει καίτοι εἶναι ποινικός, θὰ ἔχῃ μὲν ἀναδρομικὴν ἰσχὺν δὲν δίδει ὅμως τὸ δικαίωμα ἀποζημιώσεως διὰ τοὺς παθόντας, ἢ ἀκόμη δύναται ἡ Συνέλευσις νὰ εἴπῃ οἱ νόμοι αὐτοὶ ψηφιζόμενοι ἤδη ἔχουσιν ἀναδρομικὴν ἰσχύν. Τί εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀποδειλιᾷ τὴν Συνέλευσιν; Ἡ Ἐθνοσυνέλευσις εἶναι ἱκανὴ ἐκ τοῦ νόμου νὰ δύναται νὰ νομοθετῇ καὶ νὰ δίδῃ ἀναδρομικὴν ἰσχὺν ἀπεριορίστως. Καὶ εἰδικῶς, κύριοι, ἐπειδὴ ἐλέχθησαν πολλὰ περὶ τῆς Βουλῆς τῆς 31ης Μαΐου, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ γενικὴ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐσωτερικῆς διοικήσεως τῆς χώρας ὑπὸ τῆς τέως τυραννίας, τότε θὰ ὁμιλήσω, διότι ἡ Ἐθνικὴ συνείδησις ἐξεγείρεται, ὅταν ἀναμιμνήσκεται, ὅτι ἡ Βουλὴ τῆς 31ης Μαΐου συνεδρίαζε καὶ ἐμόλυναν τὸ ἱερὸν τοῦτο τέμενος ἄνθρωποι, μὴ περιβεβλημένοι τὴν ἐσθῆτα τοῦ βουλευτοῦ. Εὑρέθησαν Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ἐκολακεύοντο νὰ πιστεύωσιν, ὅτι εἶναι βουλευταὶ καὶ ἐχειροκρότουν τὸν Γύπαρην καὶ δεύτερον τοιοῦτον τῆς Νικαίας. Ὡς πρὸς τοῦτο κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην θὰ κακίσω καὶ τὴν μειονοψηφίαν, ἡ ὁποία παρεκάθητο ἐνταῦθα καὶ συνεργάζετο εἰς τὰς ἀνόμους αὐτὰς συνεδριάσεις, διότι ἡ μειοψηφία κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν εἶχε τότε θέσιν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Ἐπαναλέγω, ὅτι ἡ μειοψηφία ἐκείνη, ὅταν ὁ βουλευτὴς τῆς μειοψηφίας κατεβιβάζετο τοῦ βήματος καὶ ἐρραπίζετο, δὲν εἶχεν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην οὐδεμίαν θέσιν. Καὶ ὡς πρὸς τὸ μέρος τοῦτο θὰ ζητήσω ἐν καιρῷ κατάλογον τῶν λαβόντων μέρος εἰς τὰς συνεδριάσεις ἐκείνων πολιτικῶν, εἴτε ἀνηκόντων εἰς τὴν συμπολίτευσιν, εἴτε εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ οἱ ὁποῖοι συνειργάσθησαν κατὰ τρόπον ἀπάνθρωπον καταρακώσαντες τὰς ἐλευθερίας ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Παρὰ τῆς πλειοψηφίας δὲ τῆς τότε Βουλῆς θὰ ζητηθῶσιν εὐθύναι, διότι ἡ ζωὴ καὶ ἡ περιουσία τῶν πολιτῶν ἐτέθη εἰς τὸ φάσγανον τοῦ τελευταίου χαφιέ. Καὶ ὅταν συνεζητεῖτο εἰς τὸ βῆμα τοῦτο ὁ βίος καὶ ἡ τύχη τῶν ἐξορίστων, εὑρέθησαν Ἕλληνες βουλευταὶ νὰ καταχειροκροτήσωσι τὰ μέτρα τοῦ ἐκλειπόντος πολιτικοῦ Ρέπουλη. Καὶ ὅταν ἡ μειοψηφία δὲν εἶχε τὸ σθένος νὰ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τῆς αὐθαιρεσίας αὐτῆς, ἐναντίον τῶν ἀτόμων καὶ τῆς ἀναισχύντου διαγωγῆς αὐτῶν, ἔπρεπε νὰ μὴ παρακαθήσῃ πλέον εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις δύναται νὰ προβῇ εἰς τὸ ἔργον ταχέως καὶ ἀποτελεσματικῶς, δύναται ἡ Συνέλευσις νὰ κηρύξῃ ἀκύρους ὅλους τοὺς νόμους, διότι δὲν δύναμαι νὰ ὑποθέσω, ὅτι τὸ ἓν μέρος δύναται νὰ τὸ κηρύξῃ νόμιμον καὶ τὸ ἄλλο μὴ νόμιμον.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Λεβίδης ἔχει τὸν λόγον.

§173Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὸ ἀχθὲν ζήτημα εἰς τὸ μέσον κατὰ τὴν προκειμένην συζήτησιν περὶ τῶν νομοθετικῶν ἔργων της, ἂς τὸ εἴπωμεν οὕτω, τῆς ψευδοβουλῆς ἐκείνης, εἶναι σπουδαιότατον καὶ δὲν πρέπει νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις αὕτη, χωρὶς νὰ πεισθῶσι καὶ οἱ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ὅτι πᾶν ὅ,τι θέλομεν ἀποφασίσῃ αὐτὸ εἶναι τὸ νόμιμον. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἔχει μεγίστην σημασίαν ὑπό τε ἔποψιν κοινοβουλευτικήν, ὡς καὶ ὑπὸ ἔποψιν συνταγματικήν. Ἀληθῶς ἡ Βουλὴ τῆς 31ης Μαΐου οὐ μόνον ἐξέτεινε τὰς ἐργασίας αὑτῆς πέραν τοῦ νενομισμένου χρόνου, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὴν γένεσιν αὑτῆς ἦτο ἀντισυνταγματικὴ καὶ παράνομος, καθόσον ἤδη διὰ προγενεστέρου Β. Διατάγματος εἶχε διαλυθῆ. Ἐνθυμοῦνται πάντες, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ τότε Κυβέρνησις τοῦ ἐκ Κρήτης Πολιτευτοῦ, συντελούσης τῆς γνώμης καὶ ἄλλων ἰσχυροτάτων παραγόντων, εἶχε κατ’ ἀρχὰς σκεφθῆ καὶ ἀποφασίσει τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς τῆς 31ης Μαΐου, εἶτα δὲ μεταγενέστεραι σκέψεις καὶ ὑποβολιμαῖαι ἔπεισαν τοὺς κυρίους ἐκείνους νὰ ἀναστήσωσιν ἐκ νεκρῶν τὴν Βουλὴν τῆς 31ης Μαΐου, καὶ νὰ δώσωσιν εἰς αὐτὴν συνταγματικὸν κῦρος. Βεβαίως δὲν πρόκειται εἰμὴ περὶ ψευδοβουλῆς. Περὶ τούτου οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία. Ἔχομεν αὐτὴν τὴν γνώμην τῆς τότε Κυβερνήσεως ἐν ἀρχῇ τοῦ σταδίου αὑτῆς. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται, εἶναι δυνατὸν δι’ οἱουδήποτε μέτρου, τὸ Συντακτικὸν τοῦτο ὁμολογουμένως Σῶμα νὰ ἀκυρώσῃ πάντα τὰ γενόμενα, ὡς παρὰ ψευδοβουλῆς τελεσθέντα; Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον, καὶ πρέπει νὰ πεισθῇ καὶ ὁ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης κόσμος, ὅτι, ἐὰν τὸ Σῶμα τοῦτο, τὸ τοσοῦτον σοβαρόν, δὲν προβῇ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, δὲν προέβη οὐχὶ ἐξ ἐπιεικίας, ἢ ἐκ λόγων κακῆς ἐκτιμήσεως τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ διότι οὕτω λύονται τὰ τοιαῦτα ζητήματα. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι Πληρεξούσιοι, ν’ ἀναφέρω ἱστορικὸν γεγονὸς, ὅπερ πολλοὶ ἐξ ὑμῶν θὰ ἐνθυμεῖσθε. Εἰς τὴν ἀρχαίαν Ρώμην συνέβη νὰ ἐκλεγῇ Πραίτωρ τις, ὅστις ἦτο δοῦλος, καὶ οἱ δοῦλοι δὲν ἐδύναντο νὰ περιβάλλωνται διὰ πολιτικῶν ἀξιωμάτων. Ὁ Πραίτωρ ἐκεῖνος ἐκαλεῖτο Φίλιππος Μπαρμπάριους. Περιεβλήθη λοιπὸν τὴν τήβεννον τοῦ Πραίτωρος, καὶ ἐξέδιδεν οὕτω τὰ διατάγματα. Ἐνθυμεῖσθε δὲ πόσον σπουδαῖα ἦσαν τὰ καθήκοντα τοῦ Πραίτωρος, διότι αὐτὸς ἐν τῷ δικαίῳ τῆς Ρώμης ἐξεπροσώπει τὸ ἐπιεικὲς δίκαιον, τὴν aequitas ἀπέναντι τοῦ αὐστηροῦ δικαίου του, τοῦ jus strictum. Ἡ τελειοποίησις μάλιστα τοῦ ἀστικοῦ Ρωμαϊκοῦ Δικαίου εἰς τοῦτο ὀφείλεται, εἰς τὴν ἀδιάλειπτον σύγκρουσιν τοῦ αὐστηροῦ δικαίου πρὸς τὴν ἐπιείκειαν. Ἦτο λοιπὸν σπουδαιότατον τὸ ἀξίωμα, καὶ ὅμως τὸ ἀξίωμα τοῦτο διεχειρίσθη ἐπὶ πολὺν χρόνον ὁ δοῦλος, ὅστις δὲν εἶχε πολιτικὰ δικαιώματα. Ὅταν ἡμέραν τινὰ ἐγνώσθη εἰς τὴν Ρώμην τὸ γεγονός, ὅτι εἰς τὸν θρόνον τοῦ Πραίτορος ἐκάθητο δοῦλος, φαντασθῆτε τὶ ἐγένετο ἐν τῇ μεγαλουπόλει ἐκείνῃ, τῇ αὐστηρᾷ ὑπέρ τις καὶ ἄλλη. Τότε οἱ Ρωμαῖοι, ὡς συνήθως, κατέφυγον εἰς τὸν σοφώτατον νομοδιδάσκαλον τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὅστις ἦτο ὁ Οὐλπιανός, καὶ αὐτὸς ἐγνωμάτευσεν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν τὰ ἀποτελέσματα τῶν πράξεων, ἃς ἐνήργησεν ὁ ψευδοπραίτωρ νὰ μὴ ὦσιν ἰσχυρὰ καὶ ἀκέραια. Διότι αἱ πράξεις οὐδόλως ἐγένοντο παρὰ τοὺς νομίμους τύπους, ἀπέρρευσαν, ἐνῷ εἶχε τὴν ἐξουσίαν ὁ ψευδοπραίτωρ καὶ ἐξέδιδε διατάγματα καὶ ἀποφάσεις πραιτωρικὰς κατὰ τοὺς νομίμους τύπους καίπερ ψευδοπραίτωρ. Ὅταν κύριοι οἱ αὐστηρότατοι αὐτοὶ ἄνθρωποι τῆς Ρώμης ἠναγκάσθησαν νὰ παραδεχθῶσι τὰ ἀποτελέσματα τῶν πράξεων τοῦ ψευδοπραίτορος, πῶς εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς οἵτινες τέλος πάντων, οὐχὶ πρὸς μείωσιν ἡμῶν, ἀλλ’ οἵτινες δὲν δυνάμεθα νὰ παραβληθῶμεν ὡς πρὸς τὴν αὐστηρότητα πρὸς τοὺς ἀρχαίους Ρωμαίους, πῶς εἶναι δυνατὸν διά τινος πράξεως νὰ ἀκυρώσωμεν τὰς πράξεις τοῦ Σώματος ἐκείνου, ὅσῳ καὶ ἂν δεχθῶμεν ὅτι πραγματικῶς ἦτο ψευδὲς καὶ νόθον;

§174Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Νομίζω ὅτι αἱ περιστάσεις δὲν εἶναι αἱ αὐταί. Διότι κατὰ πλάνην ἐξελέγη ὁ πραίτωρ, ἐνῷ ἐδῶ δὲν ὑπάρχει πλάνη, ἀλλὰ ὑπάρχει δόλος.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Δέχεται ἡ Συνέλευσις ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§176ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν ἐγγραφῆς εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ τοὺς καταλόγους βιβλιαρίων κατὰ τὸ ἔτος 1921. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου ΑΥΞΓʹ τῆς 27ης Μαΐου 1887». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ.μ. αὔριον. (Ὥρᾳ 9.15′ μ. μ.).