1921.01.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 8η

Τρίτη 26ης Ἰανουαρίου 1921

Προεδρία κ. Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗ ΛΟΜΒΑΡΔΟΥ

(Ὥρᾳ 5.30 μ. μ.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα καὶ ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ εἶπον ὅτι ἡ Συνέλευσις ὡς κυρίαρχον σῶμα δὲν δύναται νὰ παραμείνῃ ἐπ’ ἄπειρον. Ἐδῶ δὲ γράφεται ὅτι δύναται νὰ παραμείνῃ ἐπ’ ἄπειρον. Εἶπον προσέτι ὅτι τὰ νομοθετήματα τῆς Βουλῆς τῆς 31ης Μαΐου, δύνανται νὰ εἰσαχθῶσι πρὸς κύρωσιν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ὡς Νομοθετικὰ Διατάγματα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ λοιπὸν κυροῦνται ὡς ἐδιωρθώθησαν. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: Ἔμποροι Φουστάνης παρακαλοῦσι τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ὅπως διατάξῃ ὅ,τι δεῖ διὰ τὸν νόμον τῆς καθαρᾶς προσόδου, λόγῳ τοῦ ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ τηρήσῃ ἐμπορικὰ βιβλία, καθότι ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα ἀγνοεῖται. — Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Τριπόλεως παρακαλεῖ ὅπως διαταχθῇ ἡ συνέχισις τῶν ἐργασιῶν πρὸς περάτωσιν τοῦ μεγάρου Δικαστηρίων. — Τὸ ἐργατικὸν κέντρον Πατρῶν αἰτεῖται ὅπως ἡ ἐκ τῶν ἐξωτερικῶν εἰσερχομένη ἑτοίμη ξυλεία διὰ τὴν κατασκευὴν σταφιδοκιβωτίων φορολογηθῇ βαρέως, ἵνα μὴ εὑρεθῶσιν εἰς δυσχερῆ θέσιν ἐλλείψει ἐργασίας τόσοι ἐργάται, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται εἰς τὰ ξυλουργικὰ ἐργοστάσια τὰ κατασκευάζοντα τὴν διὰ κατασκευὴν σταφιδοκιβωτίων ξυλείαν. — Ὁ Νομάρχης Τρικκάλων συνιστᾷ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Καλογριανῶν παθόντων μεγάλας καταστροφὰς ἐκ πλημμυρῶν, ὅπως ληφθῇ μέριμνα. — Ἡ Συντεχνία τῶν καπνεργατῶν Ἡρακλείου ζητεῖ ὅπως ἀποζημιωθῶσι καὶ οἱ ὑπόλοιποι ἡμίσεις, οἵτινες δὲν ἔλαβον ἀποζημίωσιν. — Ὁ Κεντρικὸς Σύνδεσμος τῶν παθόντων ὑποβάλλει ψήφισμα διὰ τὰς τιμωρίας, ἃς ὑπέστη κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. — Κατάδικοι Ποινικῶν Φυλακῶν Κεφαλληνίας, παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ δι’ αὐτοὺς μέριμνα, ἐπειδὴ τοῖς καθυστεροῦνται τὰ ὄψα, πλυντικὰ κλπ. — Κυνηγοὶ Λαμίας ὑποβάλλουσιν ἀναφοράν, δι’ ἧς ζητοῦσιν ὅπως ἐλαττωθῇ τὸ τέλος ἀδείας πρὸς θήραν. — Κατάδικοι φυλακῶν Παλαμηδίου, ζητοῦσιν ὅπως τοῖς χορηγηθῇ βασιλικὴ χάρις. — Ἡ «Παμφθιωτικὴ Ἕνωσις» Φθιώτιδος ζητεῖ τὴν ταχυτέραν λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος διὰ τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν τσιφλικίων. Ὁ ἀντιπρόσωπος Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας Ξενοφ. Μαυρομάτης, ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου 1321 περὶ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ». Προκειμένου νὰ καταρτισθῇ ἡ ἐπιτροπή, πρὸς ἐπεξεργασίαν τῶν ἐπενεκτέων εἰς τὸν Συνταγματικὸν Χάρτην μεταρρυθμίσεων, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους συναδέλφους, τοὺς διατεθειμένους νὰ ἐργασθῶσιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ὅπως εὐαρεστηθῶσι νὰ γνωρίσωσι τοῦτο εἰς τὸ προεδρεῖον, εἰ δυνατὸν μέχρι τῆς μεσημβρίας τῆς αὔριον, ἵνα καταρτισθῇ ἡ πρὸς τοῦτο ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς ἐπεξεργασίας τῶν ἐπενεκτέων εἰς τὸν Συνταγματικὸν Χάρτην μεταρρυθμίσεων.

§4Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὀρθότερον εἶναι καὶ πάντοτε οὕτως συνέβη, τὸ προεδρεῖον νὰ ὁρίσῃ τινὰς τῶν κυρίων συναδέλφων, ἐκείνους τοὺς ὁποίους νομίσῃ καταλληλοτέρους διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην καὶ νὰ καλέσῃ τούτους πρὸς ἐργασίαν, ἀνακοινοῦν εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ὀνόματα. Ἐὰν ὅλοι οἱ πληρεξούσιοι θελήσωσι νὰ δηλώσωσιν εἷς ἕκαστος δι’ ἑαυτόν, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀξιοπρεπές.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πολὺ ὀρθὴ ἡ παρατήρησίς σας. Ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία πλὴν τῶν γνώσεων καὶ ἐργασίαν πολλὴν θὰ ἔχῃ, πρέπει νὰ εὑρεθῶσιν, οἱ ἔχοντες ἐπιθυμίαν νὰ ἐργασθῶσιν, διὰ νὰ μὴ παρελκύεται τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐκρίθη ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο θὰ ἦτο τὸ τελεσφορώτερον.

§6Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὅσοι δὲν θέλουν, ἂς παραιτηθῶσιν.

§7Λ. ΡΟΥΦΟΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ τοῦτο. Νὰ ὁρίσῃ τὸ προεδρεῖον καὶ ἄν τις ἐκ τῶν κυρίων πληρεξουσίων δὲν θέλῃ νὰ ἐργασθῇ νὰ τὸ δηλώσῃ.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλὰ θὰ τοὺς ὁρίσῃ τὸ προεδρεῖον.

§9Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε προτιμήσατε μίαν μέσην λύσιν· ὑπάρχουσι πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι προητοιμασμένοι διὰ τοιαύτην ἐργασίαν καὶ οἱ ὁποῖοι πιθανὸν νὰ εἶναι ἄγνωστοι εἰς τὸ προεδρεῖον. Ἐπιδιώξατε μίαν μέσην λύσιν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε εἰς τὸ Προεδρεῖον νὰ ὁρίσῃ καὶ ἂν ἐν τῷ μεταξὺ παρουσιασθῇ τις, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ προστεθῇ, νὰ τὸ δηλώσῃ.

§11Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ παρακαλῶ νὰ μὲ περιλάβητε, διότι εἶμαι διατεθειμένος νὰ ἐργασθῶ.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ κ. Σουλιώτης Νικολαΐδης ἔχει τὸν λόγον.

§13Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Χθές, κύριε Πρόεδρε, πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῆς Συνελεύσεως, ἐπρότεινα νὰ συσταθῇ, ἐκτὸς τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς συντακτικῆς καὶ μία Ἐπιτροπὴ ἐπανορθώσεων, διότι νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν ἐπανορθώσεων ἀποτελεῖ μέρος τοῦ ἔργου τῆς Συνελεύσεως. Ἡ πρότασίς μου αὕτη δὲν ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν. Τώρα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων βλέπω πλῆθος τοιούτων ἀναφορῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν σχέσιν μὲ τὰ κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν διαπραχθέντα ἀδικήματα. Νομίζω, ὅτι ἐὰν τὰ ἀδικήματα αὐτὰ ἐπανορθοῦνται ἐπεισοδιακῶς δι’ ὑποβολῆς ἐπισήμων ἀναφορῶν ἢ παρασκηνιακῶν ἐνεργειῶν, νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ διεξαχθῇ ὅπως πρέπει τὸ ἔργον αὐτὸ τῆς Συνελεύσεως. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ τεθῇ ἡ πρότασίς μου εἰς ψηφοφορίαν πρὸς σχηματισμὸν Ἐπιτροπῆς.

§14Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διὰ νὰ προβῶμεν κανονικῶς εἰς τὸ ἔργον, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ. Ἕκαστος τῶν κυρίων πληρεξουσίων δύναται νὰ ὑποβάλῃ οἱανδήποτε πρότασιν νόμου Θέλει. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψιν τὰς διατάξεις ταύτας τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ ἐνεργείας πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν οἱ πολῖται κατὰ τὴν διαρρεύσασαν περίοδον, νομίζω, ὅτι θὰ γείνῃ ἀνάγκη νὰ καταρτισθῇ ἐπιτροπὴ πρὸς ἐξερεύνησιν τῶν ζημιῶν καὶ καθορισμὸν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθῶσι πρὸς ἀντιμετώπισιν αὐτῶν. Ἐπὶ τούτου δὲ τοῦ Θέματος ἀπησχολήθη ἡ Κυβέρνησις, διότι δὲν πρόκειται μόνον νὰ ληφθῇ ἀπόφασις πρὸς συγκρότησιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ πρέπει νὰ δοθῶσιν εἰς αὐτὴν καὶ τὰ ἀπαιτούμενα ὄργανα, ἵνα ξακριβώσῃ τὰς ζημίας, καὶ διαγραφῇ καὶ ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον θέλει ἐνεργήσει τὴν ἐξακρίβωσιν, καὶ ἐν γένει νὰ καθορισθῶσιν οἱ ὅροι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ ἐργασθῇ λυσιτελῶς. Λίαν προσεχῶς θὰ ὑποβάλῃ τὴν γνώμην αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν πρέπει νὰ γίνῃ τὸ ἔργον τοῦτο, καὶ τότε θ’ ἀκουσθῶσι καὶ αἱ γνῶμαι τῶν μελῶν τῆς Συνελεύσεως, αἱ ὁποῖαι φωτίζουσαι, θὰ παράσχωσι τὸ μέσον ἵνα ὡς ἄριστα ἐκτελεσθῇ τὸ ὄντως δυσχερὲς τοῦτο ἔργον.

§15Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καὶ ἡ ἐρώτησις, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑποβάλῃ σήμερον πρέπει νὰ ἀναβληθῇ.

§16Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τὸ νόημα τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Νικολαΐδη συμπίπτει μὲ τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἐποιήσατο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Πρόκειται περὶ τῆς συστάσεως μιᾶς ἐπιτροπῆς. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἤδη μεριμνήσῃ περὶ τοῦ μέτρου τούτου καὶ θέλει ἐν καιρῷ εἰσηγηθῇ αὐτό. Ἀλλὰ ἡ πρότασις τοῦ κ. πληρεξουσίου Θεσσαλονίκης δύναται νὰ σχετισθῇ μόνον ἐν μέρει μὲ τὴν ἤδη ὑπὸ σκέψιν ἰδέαν τῆς Κυβερνήσεως ἐφ’ ὅσον κατὰ τὴν πρότασιν ἡμῶν πρόκειται νὰ συσταθῇ Ἐπιτροπὴ ἐκ μελῶν τῆς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία θὰ καταγίνῃ εἰδικῶς, ὄχι μόνον περὶ τῆς ἠθικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν παθόντων, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς ὑλικῆς. Ἡ ὑλικὴ δὲ ἀποκατάστασις διὰ πολλοὺς ἐξ αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν νὰ ἐπιβαρύνουν τὸ Δημόσιον διὰ τῆς παροχῆς εἰς αὐτοὺς ἀποζημιώσεως συνίσταται εἰς τὴν ἐξεύρεσιν μιᾶς ἐργασίας διὰ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς δυσκόλου αὐτῶν ζωῆς, καὶ κατασταθείσης ἔτι σκληροτέρας διὰ τῆς διώξεως. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. πληρεξουσίου θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ ὑποβοηθήσῃ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἀπαλλάξῃ αὐτὴν τῆς ἰδιαιτέρας μερίμνης.

§17Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ. Πρωτίστως ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ ἀκυρώσῃ τὰς καταδικαστικὰς ἀποφάσεις, αἵτινες ἐξεδόθησαν ὑπὸ τῶν Στρατοδικείων καὶ ἐν γένει τῶν Δικαστηρίων κατὰ τὴν περίοδον τῆς Κυβερνήσεως Βενιζέλου καὶ νὰ διαταχθῇ ἡ ἐκ νέου ἐκδίκασις τῶν ὑποθέσεων. Ἕως ὅτου νὰ σχηματισθῇ ἐπιτροπὴ θὰ παρέλθῃ χρόνος καὶ οἱ ἄνθρωποι σήπονται εἰς τὰς φυλακάς. Κατὰ ἑκατοντάδας οἱ ὑπάλληλοι ἐξακολουθοῦν νὰ περιφέρωνται ἔξω πειναλέοι. Μαίνεται ὁ κόσμος ἔξω καὶ ἡμεῖς ἐδῶ χρονοτριβοῦμεν μὲ τὰς συζητήσεις χωρὶς νὰ προβῶμεν εἰς καμμίαν ἐργασίαν. Πρωτίστως νὰ ἐπαναφέρωμεν τοὺς ἀπολυθέντας, διότι τρῶνε ψωμὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐλήστευον καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ λῃστεύουν.

§18Σ. ΝΙΚΟΛΑΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ ζητήματος κατ’ ἀρχήν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑπενθυμίσω ὅσα χθὲς εἶπον. Νὰ ζητήσω τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς ἐκ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ἡ ὁποία νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τῶν ἐπανορθώσεων, ὅπως συνέστη ἐπιτροπὴ ἐκ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως διὰ νὰ μελετήσῃ τὰ τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ Συντάγματος. Τὸ ζήτημα τῶν ἐπανορθώσεων θεωρῶ καὶ εἶναι μέρος τοῦ ἔργου τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ ὄχι ἔργον Κυβερνητικόν. Τοῦτο ἠθέλησα καὶ χθὲς νὰ ὁρίσω ὅπως πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, νὰ ὑποβάλω ἴσως αὔριον γραπτῶς τὴν πρότασιν τῆς συστάσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ συζήτησις ἐγενικεύθη ἤδη δὲν βλέπω διατί νὰ μὴ προχωρήσῃ ἡ Συνέλευσις εἰς ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεώς μου.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Δι’ ἀποφάσεώς της ἡ Συνέλευσις, ἀπεφάσισεν ὅπως ἰσχύῃ ὁ ὑπάρχων κανονισμὸς μέχρι τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ νέου. Θὰ παρακαλέσω, ὅπως συντελέσωμεν ὅλοι διὰ νὰ προχωρήσωμεν.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Οἱ κ. κ. Ι. Χριστοδουλιᾶς, Ξ. Μαυρομμάτης καὶ Π. Στάϊκος, συνιστῶσιν ἀναφορὰν καπνοπαραγωγῶν, ζητούντων ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ λυθῇ τὸ καπνεργατικὸν ζήτημα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ προϊόν των νὰ τύχῃ καλλιτέρας διαφημίσεως.

§20Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποστηρίξω ὑπόμνημα τῶν καπνοπαραγωγῶν Τριχωνίας, οἱ ὁποῖοι ζητοῦντες τρόπον διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ ἀντιμετωπίσωσι τὴν κρίσιν τῶν καπνῶν, συνῆλθον εἰς δύο συνεδριάσεις, καπνοπαραγωγοὶ καὶ γεωργοκτηματίαι καὶ ἀπετέλεσαν ἐπιτροπὴν δεκαμελῆ, ἡ ὁποία συνέταξεν ὑπόμνημα σοβαρώτατον, τὸ ὁποῖον διεβιβάσθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ἐν λόγῳ ὑπομνήματος διὰ τοῦ ὁποίου ὑποδεικνύονται ἐκ μέρους τῶν καπνοπαραγωγῶν σοβαρὰ μέτρα δυνάμενα νὰ προλάβωσι τὴν κρίσιν. Ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶναι γενικώτερον, διότι ὁ ἀντίκτυπος ἐκ τῆς κρίσεως τῶν καπνῶν θὰ εἶναι δεινὸς τόσον εἰς τὸ Κράτος ὅσον καὶ εἰς τὰς λοιπὰς κοινωνικὰς τάξεις, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα καταρτίσῃ κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία μελετῶσα τὸ σοβαρὸν τοῦτο ζήτημα, δυνηθῇ διὰ νομοθετικῆς ἐργασίας νὰ διακανονίσῃ τὰς σχέσεις τὰς μεταξὺ τῶν καπνοπαραγωγῶν, τῶν καπνεργατῶν καὶ καπνεμπόρων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔλαβε γνῶσιν τοῦ ζητήματος τούτου ὅπερ ἐγένετο ζήτημα τάξεως ἐν Ἀγρινίῳ ἐκ προφορικῆς ἀναπτύξεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἐκ μέρους ἡμῶν τῶν πληρεξουσίων Αἰτωλοακαρνανίας, δυστυχῶς ὅμως παρ’ ὅλον τὸ ἐνδιαφέρον ὅπερ ἔδειξεν καὶ τῆς εὐμενοῦς ἀκροάσεως ἧς παρ’ αὐτοῦ ἐτύχομεν δὲν ἠδυνήθη νὰ φθάσῃ εἰς ἀποτέλεσμα καὶ νὰ ἐπιβάλῃ τὸ Κράτος τοῦ Νόμου, λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν συνθηκῶν εἰς ἃς τελοῦμεν, καὶ ἀναγνωρίζω τοῦτο. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ κακίζω τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Τμήματος τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας καὶ συγκεκριμένως τὸν Διευθυντὴν τοῦ εἰρημένου Τμήματος συνταγματάρχην Ζάχον, ὅστις οὐ μόνον ἠδιαφόρησε πρὸς τὸ σπουδαῖον τοῦτο ζήτημα τάξεως ἐν Ἀγρινίῳ, ἀλλὰ καὶ θελήσαντος ἐμοῦ νὰ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα, ἐτήρησε στάσιν ἥκιστα σεμνοπρεπῆ ἀπέναντί μου. Καὶ ἐδόθη μὲν αὐτῷ ἐκ μέρους μου ἡ δέουσα ἀπάντησις, ἀνέμενον ὅμως ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν ἔκφρασιν μόνον τῆς λύπης του πρὸς ἐμέ, καὶ συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως συστήσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του, εὐπροσηγορίαν πρὸς πάντα προσερχόμενον πολίτην, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως παρακαλῶ νὰ προσέχῃ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων τῶν Διευθυντῶν, τοιούτων σπουδαίων Τμημάτων.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαυρομμάτης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§22Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὁ καπνός, κύριοι, τῆς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας πάσχει ἀπό τινος, ὡς καὶ ὁ κ. συνάδελφος πρὸ ὀλίγου ἀνέπτυξε, δεινὴν κρίσιν. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἔχω ἰδέαν ποῦ ἔγκειται τὸ κακὸν εἰς τὴν κρίσιν τοῦ καπνοῦ. Οἱ καπνοπαραγωγοὶ κατηγοροῦσιν τοὺς καπνεμπόρους καὶ οἱ καπνέμποροι κατηγοροῦσι τοὺς καπνοπαραγωγούς. Δυστυχῶς ἡ διπλωματικὴ ἡμῶν ἀποκατάστασις βραδύνει πολύ, ὥστε νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν ἐὰν πράγματι ἔχουσι δίκαιον ἢ ὄχι αὐτοί. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι οἱ ἔμποροι σήμερον συνειθίσαντες εἰς τὰ εὔκολα κέρδη, μόλις ἀντίκρυσαν μικρὰν δυσχέρειαν κατελήφθησαν ὑπὸ πανικοῦ καὶ μετέδωκαν αὐτὸν εἰς τοὺς καπνοπαραγωγούς. Ὑπάρχει καί τις λόγος ὄχι τῆς κρίσεως τοῦ καπνοῦ, ἀλλὰ τῆς δυσφορίας τῆς οἰκονομικῆς τῶν καπνοπαραγωγῶν, τῆς ὁποίας ὑπαίτιος εἶναι ἡ Πολιτεία. Ὑπάρχει νόμος περὶ φορολογίας τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου τοῦ καπνοῦ, ὁ ὑπ’ ἀριθ. 1321 ψηφισθεὶς κατὰ τὸ 1918 καὶ ἐπιβληθεὶς ἐπὶ τοῦ καπνοῦ τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου καὶ ἐν Χίῳ. Ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ἀστικώτατος πολλαπλῶς. Εἶναι ἀστικώτατος διότι ἐπεβλήθη ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ὡς γεωργικοῦ προϊόντος, εἶναι ἀστικώτατος, διότι φορολογεῖ τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον 10%, τώρα ἀντιστοιχεῖ μὲ τὴν τιμὴν τοῦ καπνοῦ 80 καὶ 100%, διότι φορολογεῖ ὄχι τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον, ἀλλὰ τὴν καθαράν, φορολογεῖ τὴν ἀκαθάριστον ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ, ὥστε φορολογεῖ ὁλόκληρον τὴν καθαρὰν πρόσοδον. Δι’ αὐτὸ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου αὐτοῦ.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στάϊκος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§24Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Εἶναι ὑψίστης σοβαρότητος, κύριοι συνάδελφοι, τὰ διὰ τῶν ἀναφορῶν τῶν ἐμποροκαπνοπαραγωγῶν φερόμενα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως ζητήματα. Εἶναι δικαία ἡ διαμαρτυρία τῶν καπνοπαραγωγῶν, τὴν ὁποίαν διὰ τῶν τηλεγραφικῶν ἀναφορῶν ἀφίνουσι καθ’ ὅσον οἱ καπνοπαραγωγοὶ εἶναι τὰ θύματα τῆς ἔριδος μεταξὺ καπνεργατῶν καὶ ἐμπόρων. Ὑπάρχει κρίσις βαρυτάτης μορφῆς τῶν μυρωδάτων καπνῶν, ἐπιβάλλεται δὲ ἐμπεριστατωμένη μελέτη, τῶν αἰτίων ἡ ἐξακρίβωσις καὶ λῆψις τῶν μέτρων ἐκείνων διὰ τῶν ὁποίων θ’ ἀποσοβηθῇ ἡ κρίσις καὶ θὰ ἐνισχυθῇ ὁ μέγιστος οὗτος παράγων τοῦ δημοσίου καὶ ἰδιωτικοῦ πλούτου. Ἀλλ’ εἶναι, κύριοι, βραχύτατος ὁ ὑπὸ τοῦ κανονισμοῦ ὁριζόμενος χρόνος πρὸς ἀγόρευσιν ἐπὶ ἀναφορᾶς διὰ τοῦτο, τὸ καπνικὸν ζήτημα, τὸ ὑπεράγαν σοβαρόν, καὶ πολύπλοκον, δέον νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ νὰ ὁρισθῇ εἰδικὴ ἡμέρα γενικεύσεως τῆς συζητήσεως.........

§25ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§26Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Κατ’ ἐμὲ θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ὁρισθῇ μία ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἐξ ἀντιπροσώπων τῶν καπνοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν καταρτιζομένη δὲ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου, ἐξουσιοδοτουμένου πρὸς τοῦτο ὑπὸ τῆς Ἐθν. Ἀντιπροσωπείας, ἵνα ἡ ἐπιτροπή, ἐγκύπτουσα εἰς τὰ αἴτια, προσκομίσῃ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας τὰ πορίσματα τῆς μελέτης της καὶ ὑποδείξῃ τὰ ληπτέα μέτρα. Σήμερον, κύριοι, προέχει σοβαρώτατον ζήτημα. Προέχει τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς τάξεως, τὸ ζήτημα τῆς ἐπιβολῆς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κράτους τοῦ διασαλευθέντος νόμου. Πρὸ τριῶν μηνῶν οἱ καπνεργάται Ἀγρινίου, κατ’ ἐπέκτασιν δὲ καὶ οἱ συνάδελφοί των ἐν Πάτραις, ὀργανωμένοι εἰς Σωματεῖα, βιαίως καὶ ἐνόπλως ἐμποδίζουσι τὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐξαγωγὴν τῶν μυρωδάτων καπνῶν τῶν συσκευασμένων εἰς ἀρμαθοδέματα, τουτέστιν εἰς εἶδος συσκευῆς, ἡ ὁποία ὄχι μόνον δὲν ἀπαγορεύεται ὑπὸ νόμου τινός, ὄχι μόνον δὲν ἀντιτίθεται εἰς ἐμπορικὰ ἔθιμα, ἀλλὰ ἔκπαλαι συνηθίζεται ὡς κρατεῖ, κατ’ ἐξοχὴν δὲ ἤδη ζητεῖται ὑπὸ τῶν ἀγορῶν τῆς καταναλώσεως. Τὴν ἀξίωσίν των ταύτην, ὅπως μὴ ἐξαχθῇ ὁ ὑπ’ αὐτῶν τούτων τῶν καπνεργατῶν συσκευασθεὶς εἰς ἀρμαθοδέματα καπνός, πληρωθέντων διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην, ἔγνων νὰ ἐπιβάλλωσι βιαίως ἀπαιτοῦντες τὰ καπνὰ ταῦτα νὰ μετασκευασθῶσιν εἰς ἕτερον εἶδος συσκευῆς, ἤτοι εἰς μπαζμάδες ἢ κεφαλοδέματα, δηλαδὴ εἰς συσκευὴν ἀπαιτοῦσαν πρόσθετον δαπάνην 2–3 δραχ. κατ’ ὀκᾶν.

§27Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὄχι, κύριε συνάδελφε. 25 λεπτὰ μόνον.

§28Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Εἰς τὴν Καβάλλαν ἀπαιτοῦνται 8 δραχμαὶ διὰ τὴν τοιαύτην συσκευήν.

§29Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ὀκτὼ δραχμὰς ἀπαιτεῖ ἡ ἐπιμελεστάτη συσκευή, ὅπως ὁ κ. συνάδελφος εἶπε. Τῆς δευτερευούσης συσκευῆς, ἡ δαπάνη περιστρέφεται εἰς τὰς τρεῖς δραχμάς.

§30Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Ἡ ἐπιμελημένη ἐπεξεργασία τῶν καπνῶν ὅταν στοιχίζει ὀκτὼ δραχμὰς νομίζετε ὅτι δὲν δίδει ἀξίαν εἰς τὸν καπνόν, τὸν ὁποῖον ἐπεξεργάζονται;

§31Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Μάλιστα, ἐπέρχεται ὑπαρχούσης ζητήσεως ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἐμπορίου. Πρὸ πολλοῦ δὲ χρόνου ἐξακολουθητικῶς καταθλίβει τὸ ἐμπόριον ἀζητησία καὶ κρίσις, αἱ δὲ προσφερόμεναι τιμαὶ δὲν καλύπτουσι τὰ ἔξοδα τῆς συσκευῆς. Οἱ καπνεργάται προσθέτως ζητοῦντες νὰ μεταβληθῇ τὸ εἶδος συσκευῆς, θὰ συντελέσωσιν καὶ εἰς τὴν βλάβην τῆς ποιότητος τῶν καπνῶν, ἥτις βλάβη ἀσφαλῶς θὰ ἐπέλθῃ ἂν τὰ ἀποξηραμένα καὶ δεματοποιημένα ἤδη καπνὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἄλλα εἴδη συσκευῆς. Τούτῳ τῷ λόγῳ οἱ καπνέμποροι ἀπέκρουσαν τὴν παράλογον αὐτὴν ἀξίωσιν. Οἱ καπνεργάται, τὴν ἀπόφασιν αὐτήν, ὅπως εἶναι γνωστόν, εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ἐπιδιώκουν διὰ τῆς νομίμου ὁδοῦ, ἀλλὰ θέλουσι νὰ ὑποβάλλωσιν βιαίως καὶ ἐνόπλως, πρὸς τοῦτο δὲ προέβησαν εἰς τὴν παρεμπόδισιν δι’ ἀντιστάσεων, δι’ ἀπειλῶν καὶ ὕβρεων κατὰ τῶν ἀρχῶν, δι’ ὕβρεων κατὰ τῶν καπνεμπόρων καὶ ἐπιθέσεων κατὰ τῶν καταστημάτων τῶν καπνεμπόρων, καὶ διὰ ζητωκραυγῶν ὑπὲρ τοῦ Λενὶν εἰς θορυβώδη συλλαλητήρια. Ἡ τοιαύτη ἐκ μέρους τῶν ἐργατῶν, οἱονεὶ στάσις, ὄχι μόνον ἐμφανίζει εἰκόνα ἀναρχουμένης πολιτείας, ἀλλὰ καὶ ἐπέφερε σὺν τοῖς ἄλλοις, καίριον πλῆγμα κατὰ τῆς παραγωγῆς, καθόσον οἱ καπνέμποροι ὀρθοφρόνως ἔπαυσαν τὰς ἀγοράς, ἀποφεύγοντες νὰ ἐξαρτήσωσιν τὴν τύχην τῶν κεφαλαίων των ἀπὸ τὰς ἑκάστοτε διαθέσεις τῶν καπνεργατῶν. Διὰ τοῦτο ἐπιβάλλεται ἡ λῆψις κυβερνητικῶν μέτρων, ἡ ἐπιβολὴ τοῦ νόμου διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν σοβαρὰ ἀποτελέσματα τῶν ὁποίων ἀντίκτυπον δυνατὸν νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Συνέλευσις ἐκ τῆς τηλ)φικῆς ἀναφορᾶς, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγεγραμμένη ἐνάτη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Οἱ καπνοπαραγωγοὶ τῆς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ἀναφέρονται εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ διαδηλώσουν τὴν ἀμετάθετον ἀπόφασίν των, ὅτι θὰ κατέλθουν ἐνόπλως εἰς Ἀγρίνιον, ἀμυνόμενοι ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν συμφερόντων των καὶ ἀκυροῦντες τὴν παράνομον βίαν τῶν καπνεργατῶν. Πρὶν ὅμως λάβει διαστάσεις τὸ κακόν, πρὶν κλαύσωμεν θύματα καὶ ἔχομεν αἱματοχυσίας, ἐπιβάλλεται ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, μετῆλθε μὲ συγκεχωρημένην ἀδιαφορίαν, ἵνα διὰ τῶν ἁρμοδίων ὀργάνων ἀποκαταστήσῃ τοὺς ἐργάτας εἰς τὰς θέσεις των, εἰς δὲ τὴν συσταθησομένην ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ λάβουν μέρος καὶ οἱ ἐν τῇ Συνελεύσει ἀντιπρόσωποι τῶν ἐργατικῶν ὀργανώσεων, ἃς ἀναπτύξουν τὰ δίκαια τῶν καπνεργατῶν καὶ κανεὶς δὲν θὰ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ περιφρουρήσῃ καὶ τὰ δίκαια αὐτῶν. Ἀλλά, κύριε Ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργέ, σᾶς παρακαλῶ νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψει τὴν ἐξαιρετικὴν σπουδαιότητα τοῦ πράγματος καὶ ἀποκαταστήσετε τὸ Κράτος τοῦ Νόμου.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Δ. Πετρακάκος, Ν. Τσιριγώτης, Ἰ. Καρέλλας, Π. Κοσονάκος, συνιστῶσιν ἀναφορὰν ὑποδηματοποιῶν Γυθείου ζητούντων νὰ μεταρρυθμισθῇ ὁ νόμος 1640. περὶ φορολογίας καθαρᾶς προσόδου.

§33Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§34Π. ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Καὶ ἐγώ.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Παπαζαχαρίου καὶ Γερμανὸς συνιστῶσι ἀναφορὰν σιγαροποιῶν Θεσσαλονίκης, ὅπως ἀποζημιωθῶσι.

§36Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἶνε γνωστὸν εἰς πάντας ἡμᾶς ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ μηχανημάτων πρὸς κατεργασίαν τῶν καπνῶν, ἐπέφερε κρίσιν εἰς τοὺς ἐργάτας, οἵτινες κατειργάζοντο τὰ καπνὰ καὶ τὰ σιγαρέττα. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις λόγῳ σκοπιμότητος, εἴτε διότι ἐπήρχοντο ἐκλογαί, εἴτε καὶ δι’ ἄλλον λόγον, ἐνόμισε καλὸν νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τῶν καπνεργατῶν διὰ τῆς παροχῆς εἰς αὐτοὺς ἀποζημιώσεως. Ἐν ᾧ δὲ πάντες ἀνέμενον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη θὰ ἀπεζημίου πάντας τοὺς καπνεργάτας, οἵτινες ἐρρίπτοντο εἰς τοὺς δρόμους, ἄνευ ἐργασίας διὰ τῆς εἰσαγωγῆς μηχανημάτων, παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν ἔκαμε διάκρισιν καὶ ὥρισε μόνον ν’ ἀποδοθῇ ἀποζημίωσις εἰς τοὺς ἄνδρας. Τοιουτοτρόπως ἐρρίφθησαν ἐν Θεσσαλονίκῃ εἰς τοὺς δρόμους 6.000 ἐργάτιδες, αἵτινες εἰργάζοντο εἰς τὰ ἐργοστάσια τῶν καπνεμπόρων. Αἱ ἐργάτιδες αὗται ἀνέμενον ὅτι ἤθελον ἀποζημιωθῇ, ὅπως καὶ οἱ ἄνδρες καὶ φυσικώτατα μὲ τὴν ἐλπίδα αὐτὴν ἀνέλαβον καὶ ὑποχρεώσεις. Ἐδανείσθησαν χρήματα, ἵνα θρέψωσι τὰς οἰκογενείας των, τοὺς ἀνηλίκους ἀδελφούς των καὶ τὰ τέκνα των, καὶ ὅταν ἐψηφίσθη ὁ νόμος εὑρέθησαν ἐκτεθειμέναι, διότι δὲν εἶχον νὰ πληρώσωσι τὰ χρέη, τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησαν, ἐλπίζουσαι ὅτι θὰ ἀποζημιωθῶσιν. Δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, ἐξῃρέθησαν διὰ τοῦ νόμου τούτου τῆς ἀποζημιώσεως καὶ οἱ ἔχοντες ἡλικίαν κάτω τῶν εἴκοσι ἐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐρρίφθησαν εἰς τοὺς δρόμους ἄνευ ἀποζημιώσεως. Πλὴν τούτου μόλις πρὸ ὀλίγων μηνῶν κατὰ τὸ τέλος τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου, οἱ καπνοβιομήχανοι Θεσσαλονίκης, ἔρριψαν εἰς τοὺς δρόμους ἄλλους 30 ἕως 40 τοιούτους ἐργάτας οἱ ὁποῖοι δὲν περιελαμβάνοντο εἰς τὸν νόμον, ἔρριψαν δ’ αὐτοὺς εἰς τοὺς δρόμους ἄνευ ἀποζημιώσεως. Καὶ ἐπειδὴ ηὐξήθη ἡ τιμὴ τῶν σιγαρέττων, οἱ καπνοβιομήχανοι δὲν προέβησαν εἰς οὐδεμίαν αὔξησιν τῶν ἡμερομισθίων καὶ οὕτω οὗτοι καὶ οἱ καπνέμποροι ἐπέταξαν εἰς τοὺς δρόμους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παρεσκεύασαν τὸν πλοῦτον των. Ἐπειδὴ ἡ Συνέλευσις εὑρίσκει δικαιοτάτην τὴν ἀπόφασιν, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ σχηματισθῇ μία ἐπιτροπὴ διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ ἐπεξεργασθῇ τὸν νόμον, πρὸς τὸ συμφέρον τῶν ἀδικουμένων καπνεργατῶν.

§37Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἐφόσον ἐξεδόθη τὸ Διάταγμα τῶν ἀποζημιώσεων, οἱ καπνεργάται πρέπει νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὴν ἀποζημίωσιν καὶ νὰ ἀποζημιωθῶσιν καὶ αἱ ἐργάτριαι καὶ οἱ ἄγοντες ἡλικίαν κάτω τῶν 20 ἐτῶν. Πρέπει νὰ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον εἰς ὅλους αὐτούς, διότι οἱ καπνοβιομήχανοι ἀρκετὰ ἐθησαύρησαν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Α. Τζώνης, Α. Βιτάλης, Χ. Καρρᾶς, Α. Παπαποστόλου καὶ Α. Σλῆμαν, ἐπὶ ἀναφορᾶς προέδρων Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν καὶ Γεωργικῶν Συλλόγων Θεσσαλίας.

§39Α. ΤΖΩΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, βέβαια χρειάζεται μεγάλη δύναμις λόγου, ἵνα ἐξηγήσῃ τις τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐπετέλεσεν ἡ Ἑλλὰς κατὰ τοὺς δύο πολέμους. Ἀλλὰ κανεὶς δὲν πρέπει νὰ λησμονήσῃ, ὅτι τὰ ἔργα αὐτὰ ὀφείλονται εἰς τοὺς χωρικούς, διότι αὐτοὶ προσέφερον ὅ,τι εἶχον ὡς καὶ αὐτὴν τὴν ζωήν των ἀκόμη. Ἐνῷ δὲ δυστυχῶς αὐτοὶ ἐφρόντισαν νὰ ἀπελευθερωθῶσιν ἄλλοι, αὐτοὶ ἐξακολουθοῦν νὰ στενάζουν ὑπὸ τὸν ζυγὸν τῆς δουλοπαροικίας. Εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον εὑρίσκεται ὁ ἄνθρωπος, τὸν ὁποῖον ἐπεθυμήσαμεν καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Μπαλτατζῆς θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα σύμφωνα μὲ τὴν εὐχὴν τῶν χωρικῶν. Ἐκφράζω τὴν εὐχὴν νὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Κύριοι συνάδελφοι, μὴ λησμονῆτε, ὅτι οἱ χωρικοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν κρίσιμον στιγμὴν ἔδωσαν τὴν πλειοψηφίαν καὶ σᾶς ἔφεραν εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρρᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§41Χ. ΚΑΡΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε· ἔργον προνοίας, ἀλλὰ καὶ ἔργον δικαιοσύνης, θὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας ἀναγνωρίζουσα καὶ ἱκανοποιοῦσα τὰς δικαίας ἀξιώσεις τῶν ἁπανταχοῦ ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος, ζητούντων βελτίωσιν τῆς τύχης των καὶ τὴν ἀποκατάστασιν αὐτῶν διὰ τῆς ὁλοκληρωτικῆς ἀπαλλοτριώσεως, ὅπου δὲν ὑπάρχει ἐπάρκεια εἰς μικροϊδιοκτήτας. Εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι, ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἥτις κατερραδιούργησε καὶ κατεσυκοφάντησε πάσας τὰς ἄλλας Κυβερνήσεις ὡς ἀντιαγροτικάς, ἐψήφισε νόμον περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν χωρικῶν, ἀλλ’ ὁ νόμος αὐτὸς ἥκιστα συνέβαλεν εἰς τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν τῶν χωρικῶν καὶ δι’ αὐτὸ ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς τῆς Θεσσαλίας ἐπανειλημμένως συνῆλθεν εἰς συσκέψεις καὶ ὑποβάλει πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν καὶ τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας εὐχήν, διὰ τῆς ὁποίας ἐξαιτεῖται ὅπως ὁ νόμος αὐτὸς τροποποιηθῇ. Προσωρινῶς δὲ μέχρις ὅτου γίνῃ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ συμπληρώσῃ τὰ οἰκεῖα Πρωτοδικεῖα τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος, ὅπου ὑπάρχει ἀγροτικὸν ζήτημα ἵνα ἐξακολουθήσωσι καὶ ἐκδικάζωσι σύμφωνα μὲ τὸν ὑπάρχοντα νόμον, συγχρόνως δὲ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ ἀφήσῃ τοὺς διορισθέντας γεωπόνους, ἵνα ἐξακολουθήσωσι τὰς μελέτας.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαποστόλου ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§43Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ λύσις ἡ ἱκανοποιητικὴ διὰ τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμοὺς εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ δοθῇ ἐκ μέρους τῆς νῦν πλειονοψηφίας, διότι ἡ τότε Ἡνωμένη Ἀντιπολίτευσις καὶ ὁ ἀρχηγὸς αὐτῆς ἐδήλωσε κατηγορηματικώτατα, ὅτι θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα ῥιζοσπαστικώτερον καὶ ἱκανοποιητικώτερον διὰ τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς, ἔχω δὲ νὰ δηλώσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι καὶ ἡμεῖς, πολιτευθέντες ἐν τῷ Νομῷ Τρικκάλων καὶ ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν ἐν γένει τὰς δηλώσεις τῶν μελῶν τῆς Ἡνωμένης τότε ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἤδη ἀποτελούντων τὴν Κυβέρνησιν, ὑπὸ τοιοῦτον πρόγραμμα ἐπολιτεύθημεν καὶ ἐδώσαμεν κατηγορηματικὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, θὰ τροποποποιηθῇ κατὰ τρόπον ὄχι μόνον ἱκανοποιητικὸν διὰ τοὺς ἀγρότας, ἀλλὰ καὶ λυσιτελέστερον ἐν γένει δι’ αὐτὴν τὴν πρόοδον τῆς γεωργίας. Ἐπὶ πλέον δὲ εἰς τὸν νομὸν Τρικκάλων, ὅπου πραγματικῶς δι’ ὅλων τῶν ἐκθέσεων τῶν ὑπαλλήλων τῆς Κυβερνήσεως καταδηλοῦται, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐπάρκεια, νὰ δοθῶσιν αἱ γαῖαι τσιφλικίων ὁλοκληρωτικῶς. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τὸ ταχύτερον φέρει τροποποίησιν τοῦ νόμου αὐτοῦ.

§44Α. ΣΛΗΜΑΝ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ θερμῶς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας τὴν ἀναφοράν, ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὡς πληρεξούσιος Θεσσαλίας, θὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος τούτου, ἔχων τὸ αὐτὸ μὲ ἡμᾶς ἐνδιαφέρον.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει τὸν λόγον.

§46Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὴν αὐτὴν ἀνυπομονησίαν, τὴν ὁποίαν δεικνύουσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ἐκ τῶν Θεσσαλικῶν περιφερειῶν καὶ τῶν λοιπῶν ἀγροτικῶν περιφερειῶν, θὰ εἶχον καὶ ἐγώ, ἂν δὲν εἶχον τὴν τιμήν νὰ συμμετέχω τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ ἐποιούμην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὰς αὐτὰς συστάσεις, τὰς ὁποίας ποιοῦνται πρὸς τὴν Κυβέρνησιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, διότι ἡμεῖς, οἱ ἐγγύτατα εὑρισκόμενοι πρὸς τὰ πράγματα, γνωρίζομεν ὁποίας ὑποχρεώσεις ἔχει καὶ ἡ Συνέλευσις, ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἵνα ταχέως συντελεσθῇ, βελτιούμενον καὶ συμπληρούμενον, τὸ ἀρξάμενον ἔργον. Ἤρξατο ἤδη, κύριοι, τὸ ἔργον· ἤρξατο πρὸ πολλοῦ. Ὁ πρῶτος εἰσηγητὴς τῆς ἰδέας τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν ὑπῆρξεν ὁ ἀείμνηστος Θεοτόκης, διὰ τῆς ἐξαγορᾶς καὶ διανομῆς τῶν Στεφανοβικείων κτημάτων.

§47Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ Ἀλέξανδρος Κουμουνδοῦρος, ἅμα τῇ ἀπελευθερώσει τῆς Θεσσαλίας....

§48Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶμαι εὐτυχής, ὅτι δύναμαι καὶ τοῦτο νὰ πιστοποιήσω, εἰς ἀνάμνησιν τοῦ μεγάλου ἐκείνου ἀνδρός. Τὸν τρόπον τῆς λύσεως, τὸν κατ’ ἐμὲ ἐπιτυχῆ, καθ’ ὃν ἐπελήφθη τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος ἡ Κυβέρνησις Θεοτόκη, δὲν ἠκολούθησαν δυστυχῶς οἱ τελευταίως ψηφισθέντες ἀγροτικοὶ νόμοι. Πάντα ὅμως ταῦτα, κύριοι, μελετῶνται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, τοῦ ὁποίου μοὶ ἀνετέθη ἡ διεύθυνσις, ἔχω δὲ γνῶσιν αὐτῶν καὶ ἐξ ἰδίων μελετῶν, αἱ ὁποῖαι μοὶ ἐπεβλήθησαν κατ’ ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην, ἀφοῦ ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω ἀγροτικὴν περιφέρειαν, τὰ μέτρα δὲ τὰ σχετικὰ πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐν συνόλῳ, θὰ ἀποτελέσωσι τὴν ἀγροτικὴν καὶ γεωργικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἀφορῶσαν ὄχι μόνον τὴν Θεσσαλίαν, ἀλλ’ ὅλας τὰς ἀγροτικὰς περιφερείας.

§49Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ τὴν Ἑπτάνησον.

§50Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Βεβαίως, καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι πᾶσαι πρὸς ἀλλήλους ὅμοιαι ὡς πρὸς τὰς ἀνάγκας, ὡς πρὸς τὰ ὀρθούμενα προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἔχει νὰ ἐπιλύσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Ταῦτα τὰ μέτρα, ἀποτελοῦντα τὸ σύνολον τῆς προνοίας τῆς Πολιτείας ὑπὲρ τῶν γεωργῶν, ἴσως θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν, διατετυπωμένα εἰς νομοσχέδιον, θὰ παρακαλέσω δ’ ἐν καιρῷ τὴν Συνέλευσιν, ὅπως καταρτίσῃ ἐπιτροπὴν ἐκ πληρεξουσίων ὅλων τῶν ἀγροτικῶν περιφερειῶν, ἵνα ἀπὸ κοινοῦ μελετήσωμεν ταῦτα καὶ ὑποβάλωμεν τὸ πόρισμα τῆς τοιαύτης ἐργασίας καὶ μελέτης μας ὑπὸ τὴν ὁριστικὴν κρίσιν καὶ ψῆφον τῆς Συνελεύσεως.

§51ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ι. Κίνιας, Α. Μάτεσις, Χ. Μητσόπουλος καὶ Λ. Τσουκαλᾶς, συνιστῶσιν ἀναφορὰν θυμάτων τυραννίας ἐν Πειραιεῖ, ζητούντων ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν ἱκανοποίησιν.

§53Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἡ πανδήμῳ ἐτυμηγορίᾳ ἐκπεσοῦσα φατρία, ἀνέτρεψε πρόρριζα, κύριοι συνάδελφοι, οὐ μόνον ἐπίκτητα, ἀλλὰ καὶ πρωτόγονα τοῦ πολίτου καὶ τοῦ ἀτόμου δίκαια, πρὸ παντὸς δὲ ἔπληξε τὸ δίκαιον τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἀτόμου. Ἡ ἀτομικὴ καὶ προσωπικὴ ἐλευθερία τῶν πολιτῶν, κατεπατήθη. Δὲν θὰ διεκτραγῳδήσω τὰ δεινοπαθήματα τῶν παθόντων, διότι εἰς τοὺς πλείστους ἐξ ὑμῶν, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γνωστά. Ἄλλοι μὲν ἀπελαύνοντο εἰς τὰς διαφόρους νήσους, ἄλλοι δὲ ἐρρίπτοντο εἰς τὰς φυλακάς, τὰς πλέον ἀνηλίους καὶ σκοτεινάς. Πολλοὶ ἐκ τῶν Πειραιέων κατοίκων ὑπέστησαν προσβολὰς καὶ φυλακίσεις καὶ σήμερον κατάκεινται πτωχοὶ καὶ πένητες, ἐπιζητοῦντες, διὰ τῆς ἀναφορᾶς των, ὅπως παρὰ τῆς Συνελεύσεως πρωτίστως καὶ μετὰ σπουδῆς, ληφθῇ ἀπόφασις καὶ μέριμνα ἵνα ἱκανοποιηθῶσιν ὑλικῶς καὶ ἠθικῶς, οἱ οὕτω πῶς παθόντες. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως καὶ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρέπει μετὰ σπουδῆς νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸ ἔργον τοῦτο, διότι γνωρίζω, ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ἀνθρώπους τοῦ λαοῦ, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὸ συναίσθημα ἵνα ἀντιταχθῶσι κατὰ τῆς τυραννίας ἐκείνης, γυμνητεύοντας καὶ πεινῶντας σήμερον καὶ στερουμένους αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου. Καταλήγων ὑποβάλλω τὴν πρότασιν ὅπως συστηθῇ ὡς τάχιστα ἐπιτροπή, πρὸς μελέτην τοῦ ἐπείγοντος τούτου θέματος, τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως, εἶναι ἐκ τῶν ζητημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔθιξαν καιρίως τὴν Ἑλληνικὴν ψυχήν. Πρέπει λοιπὸν καὶ τὰ μέσα καὶ οἱ πόροι ταχέως νὰ ἐξευρεθῶσι καὶ ἡ ψυχὴ τῆς Συνελεύσεως νὰ στραφῇ ἀμέσως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι εἶναι ζήτημα ζωτικὸν καὶ ζήτημα ζωῆς καὶ θανάτου διὰ τοὺς ἀνθρώπους τούτους. Πιστεύσατε, ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι πεινῶντες, καταστραφέντες ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὸν ἐπιούσιον ἄρτον. Νομίζω λοιπόν, ὅτι πρέπει μετὰ ταχύτητος νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ συστηθῇ ἐπιτροπὴ πρὸς μελέτην τοῦ ζητήματος ἵνα ἐξευρεθῶσιν οἱ πόροι πρὸς ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν ἱκανοποίησιν τῶν παθόντων.

§54Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου κατεδείχθη θερμότατον. Ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ἐπίσης θερμὸν εἶναι καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τῇ συνεργασίᾳ αὐτῆς, νομοθετικὰ μέτρα κατὰ τὴν κρίσιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ καὶ τῆς Συνελεύσεως κρινούσης ταῦτα ἐν πάσῃ ὅπου δεῖ, ὅπως εἶπεν ὁ κύριος συνάδελφος ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι τάχιστα θὰ εὕρωμεν τὴν ὁριστικὴν διαρρύθμισιν τοῦ ἀπασχολοῦντος θέματος.

§55Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ αἴτησις τῶν ἐν Πειραιεῖ παθόντων ὑπάγεται εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἤδη ἀπετέλεσαν ἀντικείμενον συζητήσεώς τινος. Ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη ὅτι θὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὸ πόρισμα τῆς προετοιμαστικῆς μελέτης, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπὶ τοῦ ζητήματος, εἰς τρόπον ὥστε ἐλπίζεται, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν ἐν Πειραιεῖ παθόντων θέλει καὶ αὐτὸ συμπεριληφθῇ μεταξὺ τῶν λοιπῶν καὶ θέλει ἰδιαίτατα καταλάβει σημαντικὴν θέσιν εἰς τὴν μελέτην καὶ τὴν ἐκδήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Α. Παπαζαχαρίου, Ν. Κουλάνδρος καὶ Κ. Κότσανος συνιστῶσι εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης αἴτησιν τοῦ δικηγορικοῦ Συλλόγου Θεσσαλονίκης αἰτοῦντος ἀναθεώρησιν ἐνοικιοστασίου Θεσσαλονίκης.

§57Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ τάξις τῶν δικηγόρων ὑπῆρξεν ἀνέκαθεν, ὅπως καὶ πᾶς διανοούμενος, ἀντίθετος πρὸς τὴν πεσοῦσαν τυραννίαν. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ πρώην καθεστῶτος, θέλουσα νὰ διαλύσῃ τοὺς ἡνωμένους δικηγόρους, ἀνέστειλε τὸν νόμον, περὶ δικηγορικῶν συλλόγων, τοῦτο δὲ συνετέλεσε εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ὥστε ἡ λειτουργία τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου νὰ μὴ εἶναι δυνατή. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ ἁπανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος, ὡς εἶναι γνωστόν. Οἱ δικηγόροι λοιπὸν τῆς Θεσσαλονίκης, οἵτινες ἠγωνίσθησαν ἐν τοῖς πρώτοις ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς χώρας ἀπὸ τῆς πεσούσης τυραννίας, ἀξιοῦσι δικαίως ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἄρῃ ἀμέσως τὴν ἀναστολὴν τοῦ νόμου περὶ δικηγορικῶν συλλόγων. Πλὴν τούτο ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Θεσ)κης ὑποβάλλει πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν παράκλησιν νὰ μεταβάλῃ καὶ τὸ δικαιοστάσιον, ἢ μᾶλλον νὰ ἄρῃ αὐτό, τοῦτο δ’ ἀπαιτοῦσι καὶ ὅλοι οἱ ἔμποροι Θεσ)κης, διότι εἶναι ἐπιβλαβέστατον εἰς τὴν ἐμπορικὴν πίστιν καὶ παρέλυσε πᾶσαν ἐμπορικὴν ἐργασίαν. Ἐπίσης ἐζήτησε ὁ δικηγορικὸς σύλλογος τὴν ἄρσιν ἢ τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ διατάγματος τοῦ ἐνοικιοστασίου, τὸ ὁποῖον γενόμενον κατὰ τὰς συστάσεις τῶν φίλων ἐνδιαφερομένων τοῦ πρώην καθεστῶτος ἐφρόντιζε μόνον περὶ τῆς ἱκανοποιήσεως αὐτῶν καὶ οὐχὶ γενικῶς περὶ τοῦ λαοῦ. Ἐκ τούτου διεπράχθησαν ἀδικήματα παρὰ διαφόρων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι κατέχοντες οἰκήματα ἀντὶ μικροῦ ἐνοικίου ὑπενοικίαζον ταῦτα καὶ ζοῦν ἐκ τῶν ἐνοικίων, ἐνῷ οἱ ἰδιοκτῆται πένονται καὶ γυρίζουν ἄστεγοι. Εἶναι ἀνάγκη ἀπόλυτος λοιπὸν νὰ γίνῃ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ καὶ τὸ διάταγμα τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ νὰ μεταρρυθμίσῃ αὐτό, ἐπὶ τὸ δικαιότερον. Ἐπίσης ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος, παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τάχιστα συμπληρώσῃ τὸ δικαστικὸν προσωπικὸν ἐν Θεσσαλονίκῃ, διότι ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως ἐκ τῆς τυραννίας μένει ὁ κόσμος ἄνευ δικαστῶν καὶ τοιουτοτρόπως ὑπάρχει ἀρνησιδικία, πρὸς μεγίστην ζημίαν καὶ τῶν ἰδιωτικῶν καὶ τῶν Δημοσίων συμφερόντων.

§58Ν. ΚΟΥΛΑΝΔΡΟΣ. Ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ ἐνοικιοστασίου εἰς τὸν Νομὸν Θεσσαλονίκης ἐπλούτιζαν ἄτομα, εἰς βάρος τῶν ἰδιοκτητῶν. Δὲν δύνανται οὗτοι νὰ χρησιμοποιήσωσι τὰς ἰδίας των οἰκίας, δεσμευόμενοι ἐκ τοῦ ἐνοικιοστασίου τούτου καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἡ τροποποίησις αὐτοῦ ἵνα τοὐλάχιστον δύνανται οἱ ἰδιοκτῆται νὰ κατοικῶσιν εἰς αὐτάς. Παρακαλῶ λοιπόν, νὰ γείνῃ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ἐπεξεργασθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον Θεσσαλονίκης καὶ νὰ φέρῃ τὰς δεούσας τροποποιήσεις.

§59Κ. ΚΟΤΣΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ ἀστικὴ ἰδιοκτησία εὑρίσκεται ἐν διωγμῷ ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ πρέπει νὰ τροποποιηθῶσιν οἱ νόμοι καὶ τὰ διατάγματα, περὶ ἐνοικιοστασίου. Πολλοὶ τῶν ἐνοικιαστῶν πληρώνουσιν ἐνοίκια προπολεμικά, ἐνῷ οἱ ἰδιοκτῆται πένονται. Λοιπὸν εἶναι ἀνάγκη νὰ συστηθῇ μία ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ ἀναλόγως νὰ τροποποιήσῃ τὸν νόμον. Εἰς τὴν μελέτην περὶ τῶν τροποποιήσεων νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ ἀνάγκη ὅπως ἐπέλθῃ περιορισμός τις εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῶν προέδρων πρὸς παροχὴν ἐπανειλημμένων ἀναστολῶν τῶν ἀποφάσεων περὶ ἐξώσεως.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ν. Τσιριγώτης, Ι. Καρελᾶς καὶ Π. Κοσονᾶκος, συνιστῶσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν αἴτησιν τῶν κατοίκων κοινότητος Βουραλῆ, τέως δήμου Ἕλους παρακαλούντων, ὅπως ληφθῇ μέριμνα λόγῳ τῶν πλημμυρῶν, ἃς ὑπέστησαν.

§61Ν. ΤΣΙΡΙΓΩΤΗΣ. Τὸ χωρίον Δουραλῆ, πολλάκις κατεκλύσθη ὑπὸ τῶν ὑδάτων τοῦ Εὐρώτα καὶ ὑπέστη καταστροφάς. Τελευταίως κατεκλύσθη ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε καὶ οἰκίαι κατέρρευσαν, ποίμνια παρεσύρθησαν καὶ σπαρτὰ κατεπόθησαν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν ἵνα ἐν τῇ στοργικῇ της μερίμνῃ, λάβῃ τὰ δέοντα μέτρα πρὸς κατασκευὴν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἄλλωστε δὲν χρήζουσι καὶ μεγάλων ἐξόδων, καὶ ἀπαλλάξῃ προσωρινῶς τῶν φόρων τοὺς κατοίκους τῶν χωρίων ἐκείνων, μέχρις ὅτου γίνουν τὰ ὑποδεικνυόμενα ἔργα.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Χ. Καρρᾶς, Α. Παπαποστόλου, Α. Τζώνης καὶ Α. Σλῆμαν συνιστῶσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας αἴτησιν γεωργικοῦ λαοῦ Καρδίτσης, αἰτοῦντος βελτίωσιν τῆς καταστάσεώς του.

§63Χ. ΚΑΡΡΑΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις, τὰ ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ὅτι ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ τὸ ζήτημα καὶ θέλει ὑποβάλλει τροποποίησιν τοῦ σχετικοῦ νόμου, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο. Μόνον θὰ παρακαλέσω, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τοῦ παρουσιαζομένου ἀτόπου ἐκ τοῦ ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ ἐξεδόθησαν Διατάγματα διὰ τῶν ὁποίων ἀνεκλήθησαν τὰ πρότερον ἐκδοθέντα, περὶ ἀπαλλοτριώσεως.

§64ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἀνεκλήθησαν διότι ἦσαν ἄκυρα.

§65Χ. ΚΑΡΡΑΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἦσαν ἄκυρα. Τοῦτο μόνον ἐγὼ θὰ παρακαλέσω νὰ προσέχῃ ἡ ὑπηρεσία νὰ μὴν ἀκυρώνῃ Διατάγματα δημοσιευθέντα περὶ τοιούτων θεμάτων διότι τοῦτο ἐμβάλλει εἰς ἀνησυχίαν τοὺς πληθυσμούς.

§66Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπάρχουν Διατάγματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζωνται φέροντα τὴν βασιλικὴν ὑπογραφὴν καὶ τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον ὑπογραφῆ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως. Ταῦτα ἠκυρώθησαν. Ὑπάρχουν δὲ πολλὰ Διατάγματα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀφοροῦν μόνον ζητήματα τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἀλλὰ καὶ ζητήματα τῆς ἁρμοδιότητος καὶ ἄλλων ὑπουργείων.

§67Α. ΤΖΩΝΗΣ. Πρὸ ὀλίγου, κύριοι Συνάδελφοι, χωρὶς νὰ θέλω νὰ κολακεύσω, διότι ὁ χαρακτήρ μου δὲν εἶναι τοιοῦτος, εἶπον ὅτι ἡμεῖς οἱ ἀγροτικοὶ εἴμεθα λίαν εὐχαριστημένοι, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἀνέλαβεν ὁ ἄνθρωπος, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν. Ἀπορρέει καὶ αὐτὸς ἐκ μιᾶς περιφερείας ἀγροτικῆς καὶ οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ἔχομεν ὅτι θέλει σπεύσει εἰς λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος. Εἶδον καὶ ἐγὼ προχθὲς ὅτι ἠκυρώθη ἓν Διάταγμα ἀπαλλοτριώσεως. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ σπεύσῃ νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ γενόμενον πρὸς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ἄτοπον.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Π. Στάϊκος, Ι. Χριστοδουλιάς καὶ Δ. Τσιτσάρας συνιστῶσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἀναφορὰν καπνοπαραγωγῶν Ματαράγκας, Παπαδάτων, Κερασόβου καὶ Ζευγαρακίου, αἰτούντων τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ καπνοῦ.

§69Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Συνέλευσιν τίνα μέτρα θὰ ληφθῶσιν διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν καπνῶν.

§70Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐνόμισα περιττὸν ν’ ἀπαντήσω προηγουμένως, διὰ τὸν λόγον ὅτι ὁ πρῶτος ἀγορεύσας ἐκ τῶν πληρεξουσίων κ. Χριστοδουλιάς, αὐτὸς οὗτος ἐδήλωσεν εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὁ ὑπουργὸς ἔλαβε διὰ τὴν γενομένην καταγγελίαν, περὶ παρακωλύσεως τῆς ἐξαγωγῆς τῶν καπνῶν. Καὶ οἱ κ. πληρεξούσιοι Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ἐπανειλημμένως ἦλθον πρός με καὶ ἀντελήφθησαν ὅτι εὐθὺς ἀμέσως, ἅμα τῇ συστάσει, διέταξα καὶ ἐστάλησαν ἐπείγοντα τηλεγραφήματα εἰς τὰς ἐν Ἀγρινίῳ ἀστυνομικὰς ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι διετάχθησαν νὰ παράσχωσι πᾶσαν προστασίαν εἰς τοὺς καπνεμπόρους, τοὺς θέλοντας νὰ ἐξαγάγωσι καπνά. Δυστυχῶς ὅμως οἱ ἐργάται ἦσαν ἀρκετὰ πολλοί, ὥστε ἡ ἀστυνομία νὰ μὴ δυνηθῇ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ λάβῃ, καὶ ἐθεωρήθη ἐπὶ πλέον ἀναγκαῖον, ἵνα μὴ ὑπὸ τὰς ἐκτάκτους περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐγένετο ἡ σχετικὴ παράκλησις ληφθῶσιν ἄλλα αὐστηρότερα μέτρα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἦσαν ἐπωφελῆ διὰ τὴν δημοσίαν τάξιν. Κατόπιν παρεκάλεσα καὶ αὐτοὺς τοὺς κ. πληρεξουσίους νὰ ἔλθωσιν εἰς συνεννόησιν μεταξὺ τῶν καπνεργατῶν καὶ τῶν καπνεμπόρων, πρὸς ἐπίτευξιν φιλικῆς λύσεως τοῦ ζητήματος. Μοὶ ἐδηλώθη κατ’ ἐπανάληψιν, ὅτι ἐγένετο διευθέτησίς τις ἡ ὁποία ὅμως δὲν ἐπραγματοποιήθη. Διὰ τοῦτο δὲν εἶχον πλέον καμμίαν ἀφορμήν, ἵνα διατάξω ἄλλα μέτρα. Ἤδη ἀκούω ἀκόμη, ὅτι ἐξακολουθεῖ τὸ ζήτημα τοῦτο, βεβαίως, κατὰ καθῆκον τὸ ὁποῖον ἔχω ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκ νέου θὰ διατάξω, καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν ἐλπίζω ὅτι ἡ διαταγή μου θὰ εἶναι ἀποτελεσματικωτέρα. Ἀλλὰ σᾶς λέγω ἀκόμη, ὅτι αὐτοὶ δὲν παρακωλύουσιν ἀμέσως διὰ παρακρατήσεώς τινος τὴν ἐξαγωγὴν τῶν καπνῶν, ἀλλὰ συμφωνοῦσι μὲ τοὺς ἐργάτας νὰ μὴ ἐργασθῶσιν. Ἐὰν τοῦτο συμβαίνῃ, νὰ συμφωνῶσι μὲ τοὺς ἐργάτας οἱ ὁποῖοι ἤθελον χρησιμεύσει διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν καπνῶν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει γνωρίζετε ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ μέτρον τι, δι’ οὗ νὰ ἐξαναγκασθῶσιν οἱ ἐργάται νὰ ἐργασθῶσι καὶ νὰ ἐξαγάγωσι τὰ καπνά. Ἐφ’ ὅσον ἐμποδίζεται ἡ ἄσκησις τοῦ δικαιώματος τῆς ἰδιοκτησίας, βεβαίως ὀφείλομεν νὰ προστατεύσωμεν αὐτό. Θὰ συστήσω ὅμως εἰς τοὺς κ.κ. πληρεξουσίους Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὑπάρχει μία σύμπτωσις συμφερόντων μεταξὺ καπνεργατῶν καὶ καπνοπαραγωγῶν. Ἤθελον συστήσει, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ εἷς συνδυασμὸς τῶν δύο συμφερόντων. Μοὶ παρεστάθη ὅτι παρακωλύεται ἡ ἐξαγωγὴ τῶν καπνῶν τοῦ τελευταίου ἔτους. Οἱ ἐργάται ἰσχυρίζονται ὅτι ζητοῦσι νὰ εὕρωσιν ἓν μέσον ἐργασίας, καὶ ἂν τὰ καπνὰ ἐξάγωνται ἀκατέργαστα, αὐτοὶ δὲν θὰ ἔχωσιν καμμίαν ἐργασίαν. Οἱ ἔμποροι λέγουσιν ὅτι «τὸ ἐμπόρευμά μας θὰ τὸ ἐμπορευθῶμεν ὅπως θέλομεν». Θὰ ἦτο λοιπὸν εὐκταῖον, ἂν ἦτο δυνατόν, νὰ εὑρεθῇ συνδυασμὸς τῶν δύο τούτων συμφερόντων.

§71Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν πληροφορίαν;

§72Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§73Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Οὐδεμία διαπραγμάτευσις περὶ συνεννοήσεως ἔγινεν. Οἱ καπνεργάται δὲν ἀρκοῦνται εἰς τὴν παρεμπόδισιν τῶν ἐργατῶν, ἀλλ’ ὅπως ἀνέφερον καὶ πρὸ ὀλίγου διὰ τῆς βίας καὶ διὰ τῶν ὅπλων ἀντιστάντες κατὰ τῆς Ἀρχῆς, (περὶ τούτου δὲ ὑπάρχει ἐκκρεμὴς κατηγορία, ἐνώπιον τῆς τακτικῆς ἀνακρίσεως τοῦ Μεσολογγίου) διότι ἠμπόδισαν τὴν ἐξαγωγὴν τῶν καπνῶν. Δὲν ἀρνεῖται κανεὶς τὰ δίκαια τῶν ἐργατῶν ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχουν. Ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ἡ βιομηχανία τῶν καπνῶν δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον συνεννοήσεως, καὶ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο ἐζήτησα τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς, διότι πρόκειται περὶ ζητήματος τεχνικοῦ, περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ εἰδικὰς γνώσεις καὶ πεῖραν καὶ διὰ τὸ ὁποῖον μόνον μία ἐπιτροπὴ δύναται νὰ ἀσχοληθῇ καὶ νὰ λύσῃ καὶ οὐχὶ ὁλόκληρος ἡ Ἐθνοσυνέλευσις. Διὰ τὰ συσκευασμένα ὅμως καπνὰ τοῦ παρελθόντος ἔτους 1920 καὶ τῶν προηγουμένων ἐτῶν δὲν δικαιολογεῖται ἡ παρεμπόδισις, κ. Ὑπουργέ· ἡ δὲ παρεμπόδισις γίνεται διὰ τῆς βίας καὶ διὰ τῶν ὅπλων κατὰ τρόπον ἀνατρέποντα τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ ἀσφάλειαν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ λάβητε ὑπὸ σοβαρὰν ὄψιν τὸ ζήτημα, διότι εἶναι καίριον κτύπημα κατὰ τῆς καπνοπαραγωγῆς. Ἐσταμάτησε τὸ καπνεμπόριον. Ἀλλὰ συγχρόνως εἶναι ζήτημα ἀξιοπρεπείας τοῦ κράτους· εἶναι ζήτημα ἱκανοποιήσεως καὶ τῆς κοινῆς συνειδήσεως, τὸ νὰ ἀποκατασταθῇ τὸ κράτος τοῦ νόμου. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐκδώσητε διαταγὰς ἐντόνους οὐχὶ πρὸς τὸν ἀστυνόμον, ὁ ὁποῖος ἀποδεικνύεται δυστυχῶς οὐχὶ κατάλληλος διὰ νὰ διαχειρισθῇ τὸ ζήτημα, ἀλλὰ νὰ ἀποστείλητε εἰδικὸν ἀξιωματικὸν ἐνισχυόμενον δι’ ἐπαρκοῦς δυνάμεως διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν τάξιν. Ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποκατασταθῇ αὕτη.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἂν θέλητε νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις, νὰ λάβητε τὴν καλωσύνην νὰ τὸ ἀνακοινώσητε εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§75Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγεννήθη πλέον ζήτημα τοπικόν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπὸν νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις, ἐνδιαφερόμενος οὐ μόνον διὰ τὰς δύο τάξεις τὰς διαμαχομένας ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ συμφέρον τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἱερώτερον τοῦ συμφέροντος καὶ τῶν δύο τάξεων. Ὡς ἔχουν τὰ πράγματα, ὑπάρχει πλήρης στασιασμός. Οἱ καπνοπαραγωγοὶ εὑρίσκονται εἰς ἀδυναμίαν ἐκποιήσεως τοῦ προϊόντος τῶν κόπων των, οἱ καπνεργάται δὲ ἀφ’ ἑτέρου πένονται, διότι ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία ἐπεκράτησε κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη κατέστησε τοὺς ἐργάτας ἄνευ ἐργασίας. Ἔχει λοιπὸν ὑποχρέωσιν ἡ πολιτεία νὰ μεριμνήσῃ περὶ ἀμφοτέρων τῶν τάξεων, αἵτινες σχετίζονται μὲ τὴν καπνοπαραγωγήν. Ἀλλὰ τὰ ζητήματα ταῦτα δὲν λύονται μόνον διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ κράτους τοῦ νόμου καὶ διὰ τῶν διαταγῶν πρὸς τοὺς ἀξ)κοὺς τῆς Χωροφυλακῆς. Εἶχε δίκαιον ὁ κ. συνάδελφός μου νὰ ἐπικαλεσθῇ τὸ κράτος τοῦ νόμου, διότι ἡ κατάστασις ἐκεῖ εἶναι ἐντελῶς ἀναρχική. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος νομίζει, ὅτι τὸ ζήτημα θὰ τεθῇ εἰς ὁδὸν λύσεως, ἐὰν ἀποφασίσωμεν τὴν σύστασιν εἰδικῆς ἐπιτροπῆς. Ἔχω μακρὰν πεῖραν, ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε, ἐνταῦθα, καὶ ἤκουσα ἤδη προτάσεις πρὸς ἵδρυσιν ἐπιτροπῶν ἑπτὰ ἢ ὀκτώ. Ὅλαι αὐταὶ αἱ συστάσεις ἐπιτροπῶν σημαίνουν τὴν παραπομπὴν τῶν ζητημάτων εἰς τὰς καλένδας τὰς Ἑλληνικάς. Νομίζω, ὅτι τὸ ὀρθότερον θὰ ἦτο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιληφθῇ συστηματικῶς τῆς μελέτης τοῦ ζητήματος. Ἕως σήμερον δὲ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπεμελήθη τούτου. Ἐφ’ ὅσον δὲ ὑπάρχει τὸ ζήτημα τοῦτο ἐκκρεμές, ὁ κίνδυνος ἀπειλεῖ τὴν δημοσίαν τάξιν. Ἐν πόλει οἵα τὸ Ἀγρίνιον, προκαλοῦσι τὴν προσοχήν μας δύο ἐξ ἴσου ἐνδιαφερόμεναι τάξεις. Καὶ αἱ δύο αὐταὶ τάξεις τῶν καπνοπαραγωγῶν καὶ τῶν καπνεργατῶν εἶναι αἱ δυνάμεναι νὰ διαταράξωσι τὴν τάξιν. Ἀλλὰ καὶ οἱ καπνέμποροι πάσχουν. Ἐνῷ ὑπάρχει ἡ κατάστασις αὐτή, θὰ παραπονεθῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀκόμη Νομάρχης ἐν Μεσολογγίῳ.

§76ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ ποῦ ὑπάρχει;

§77Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἠξεύρω ποῦ ὑπάρχει. Εἰς τὸ Μεσολόγγιον δὲν ὑπάρχει· λοιπὸν θὰ παρακαλέσω ὁ μὲν κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπιμεληθῇ ταχέως τοῦ διορισμοῦ νομάρχου ἐν Αἰτωλοακαρνανίᾳ, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ ἀποστείλῃ ἐπιτροπὴν ἐξ ἁρμοδίων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου ἢ νὰ ἀποστείλῃ ἕνα ὑπάλληλον ἀνώτερον τοῦ Ὑπουργείου, ὅστις νὰ ἐξετάσῃ τὰ ζητήματα ἀκριβοδικαίως καὶ νὰ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ἐπιληφθῇ ἀμέσως ἡ Κυβέρνησις τῆς μελέτης τοῦ ζητήματος. Οὕτω καὶ μόνον λύονται τὰ ζητήματα. Ὁ δὲ ἀνώτερος ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος θὰ μεταβῇ ἐκεῖ δύναται νὰ προέλθῃ εἰς συζητήσεις μεθ’ ὅλων τῶν ἁρμοδίων προσώπων, καὶ νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως πορίσματα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων δύνανται νὰ ληφθῶσι καὶ διοικητικὰ μέτρα καὶ νομοθετικά. Τοῦτο ἐπιβάλλεται ἐκ τῶν καθηκόντων τῆς Κυβερνήσεως. Αἱ συζητήσεις ἐδῶ αἱ μακραί, αἱ συστάσεις ἐπιτροπῶν δὲν θὰ συντελέσωσιν εἰς τίποτε ἄλλο παρὰ εἰς διαιώνισιν τοῦ ζητήματος καὶ πιθανῶς καὶ εἰς συμπλοκὴν ἐπὶ τόπου.

§78Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν, ὅσον φαίνεται. Ὡς οἱ ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι ἀνέπτυξαν, παραμένει ὁ κίνδυνος τῶν δαπανῶν. Φοβοῦμαι, μήπως ἕως ὅτου ἐξευρεθῇ ὁ κατάλληλος τρόπος λύσεως, εὑρεθῶμεν πρὸ ἀπευκταίου. Διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ προφανῶς οἱ ἐργάται εὑρίσκονται ἐν ἀδίκῳ αὐτὴν τὴν στιγμήν, πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ μέτρα νὰ προστατεύσῃ τοὺς καπνοπαραγωγοὺς καὶ καπνεμπόρους, ἐὰν θέλῃ νὰ μὴ παραστῇ ταχύτατα πρὸ σκηνῶν ἀξιοθρηνήτων, διότι οἱ παραγωγοὶ δὲν ἐννοοῦν ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ χάσουν τοὺς κόπους των.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ν. Καλαντζάκος, Ι. Τσουκαλᾶς, Α. Παπαλουκᾶς καὶ Χ. Μητσόπουλος, ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐξορισθέντων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ζητούντων ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν ἱκανοποίησιν.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλαντζάκος ἔχει τὸν λόγον.

§81Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ὁ στρατευόμενος πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος, ὡς εἶναι γνωστόν, εἰς πάντας ἡμᾶς, εἶναι ἐκεῖνος ὅστις κατέστησε τὸ ἔθνος ἡμῶν ἱκανὸν νὰ διεκδικῇ σήμερον τὰ ἐθνικά του δίκαια πρὸ τῶν πυλῶν τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ πέραν τῆς Προύσσης. Τὸν στρατευθέντα τοῦτον πληθυσμὸν ὡδήγησαν μαζὺ μὲ τοὺς γενναίους ἀξιωματικοὺς γενναῖοι ἐπίσης ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν ἀπὸ τοῦ 1911 καὶ ἐντεῦθεν, συνεχῶς ἐπὶ 8 ἔτη. Ἀπέναντι τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν βεβαίως ἡ ἐθνικὴ εὐγνωμοσύνη εἶναι ἀμείωτος, δυστυχῶς ὅμως διὰ τὸν στρατευόμενον πληθυσμὸν εὑρέθη πολιτικὴ μερὶς ἡ ὁρμηθεῖσα ἐκ Θεσσαλονίκης, ἡ ὁποία ἀντὶ νὰ προσφέρῃ τὴν εὐγνωμοσύνην αὑτῆς πρὸς αὐτὸν κατέφερε πλήγματα βαρέα, ἄλλους μὲν ἐξοντώσασα, ἄλλους δὲ ὁδηγήσασα ἐπὶ τριετίαν εἰς τὰς φυλακάς. Ἐκτὸς τούτου 250–300 ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς ἡ βενιζελικὴ τυραννία ὡδήγησεν εἰς τὰς νήσους τῶν Κυκλάδων, εἰς τὴν ἐξορίαν δὲ αὐτὴν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ μετέχω καὶ ἐγώ. 250 ἐπιστήμονες τὰ φῶτα φέροντες εἰς τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν ὡδηγήθησαν ἀγελιδὸν εἰς μπουντρούμια τῶν φυλακῶν καὶ μετὰ ταῦτα εἰς τὰ μπουντρούμια τῶν διαφόρων ἀτμοπλοίων καὶ ἐκεῖθεν εἰς ἄγνωστον διεύθυνσιν, ἐνῷ τὸ καθῆκον αὐτῶν ἦτο εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν ἵνα συνεχίσωσι τὴν ἔντιμον αὑτῶν δρᾶσιν. Κατὰ τοῦτο ἡ ἀπελθοῦσα Κυβέρνησις ἦτο ἔνοχος ἐσχάτης προδοσίας, διότι δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἀφαιρέσῃ τὰ ὅπλα ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἦτο δυνατὸν νὰ τιμήσωσι τὰ ὅπλα αὐτά, ὡς ἐτίμησαν ταῦτα καὶ κατὰ τοὺς ἐνδόξους πολέμους 1912 καὶ 1913. Φωνὴ διαμαρτυρίας δὲν ἐπετρέπετο· γογγυσμοὶ ἀπηγορεύοντο. Τοὐναντίον ἐπεβάλλετο ἡ συντήρησις μὲ 25 δράμια ἄρτου τὴν ἡμέραν. Ἐνηργεῖτο προπαγάνδα πολιτικὴ ὑπὸ νομαρχῶν, στρατιωτικῶν διοικητῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξεβίαζον τοὺς διαφόρους ἐξορίστους, ἵνα μεταλλάσσοντες πολιτικὰ φρονήματα ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των. Τέλος ἐπὶ τῶν πτωμάτων τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν μετ’ ἀδηφαγίας ἐπέπεσεν ἡ ἐπελθοῦσα Κυβέρνησις πρὸς πολιτικὴν κερδοσκοπίαν. Ἀπέναντι ὅμως τῆς τοιαύτης ἀδηφαγίας των ὠρθώθη ἡ συνείδησις τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ εἶπον ὄχι· ἐπὶ τῆς ἰδεολογίας ἡμῶν θὰ ἀποθάνωμεν, διότι θέλομεν τὴν ἀποκατάστασιν τῶν πραγμάτων, τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ Βασιλέως Κωνσταντίνου. Καὶ παρὰ τὰς ἐπανειλημμένας δηλώσεις τῆς τότε Κυβερνήσεως, ὅτι ἤθελεν ἀναστείλῃ ὅλα τὰ πιεστικὰ ταῦτα μέτρα, ἐν τούτοις οἱ ἐξόριστοι ἀξιωματικοὶ ὑποχρεοῦντο νὰ παραμείνουν ἐπὶ ἓν καὶ πλέον ἔτος εἰς τὰς νήσους καὶ ἠναγκάζοντο νὰ ἐκποιῶσι τὴν ἀκίνητον αὐτῶν περιουσίαν, ἐὰν εἶχον, διὰ νὰ ζῶσι, τὴν περιουσίαν δηλονότι ἐκείνην, ἡ ὁποία εἶχεν ἀπομείνει ἀπὸ τοὺς πολέμους τοῦ 1912–1920. Ὅταν ὑπέθεσαν οἱ νεώτεροι τύραννοι ὅτι τὰ πράγματα ἀπέβησαν ἐσωτερικῶς ὑπὲρ αὐτῶν διέταξαν τὴν ἐπαναφορὰν τῶν ἐξορίστων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν εἰς τὰς ἑστίας των, ὑπὸ ἀστυνομικὴν ὅμως ἐπιτήρησιν. Καὶ ἤδη ἀναφέρονται ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, διότι σημειώσατε ὅτι ἡ ἡνωμένη ἀντιπολίτευσις εἶχε θέσει τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν πραγμάτων προγραμματικῶς καὶ προβάλλουσι τὴν δικαίαν ἀξίωσιν ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορὰ αὐτῶν καὶ τύχουν τῆς ἠθικῆς καὶ ὑλικῆς συνδρομῆς μὲ τὸ μέτρον τῶν σημερινῶν δυνάμεων τοῦ κράτους. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἰδικῶς διὰ τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς λάβει μέριμναν εἰδικὴν διότι τὸ ζήτημα εἶναι συναφὲς μὲ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν μονίμων ἀξιωματικῶν.

§82Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐελπιστῶ κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θέλει ἐπιστήσει τὴν προσοχήν του, ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, διότι μεταξὺ τῶν ὑπέρτατα παθόντων, εἶναι καὶ οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοί, πρὸς τοὺς ὁποίους ἡ πατρὶς ὀφείλει νὰ τρέφῃ ἄπειρον εὐγνωμοσύνην.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§84Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὡς εἶναι γνωστόν, ἡ πρὸ τῶν ἐκλογῶν τῆς 1ης Νοεμβρίου ἀντιπολίτευσις, εἶχεν ὡς πρόγραμμα αὐτῆς ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπεκράτει κατὰ τὰς ἐκλογάς, θὰ προεκάλῃ δημοψήφισμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅπως ἀποφανθῇ, ἐὰν ἐπεθύμῃ νὰ ἐπανήρχετο ἡ Α.Μ. ὁ Βασιλεὺς Κωνσταντῖνος εἰς τὴν πατρίδα του καὶ συνεχίσῃ τὴν ἄσκησιν τῶν ὑψηλῶν αὐτοῦ καθηκόντων. Συμφώνως πρὸς τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἡ προελθοῦσα ἐκ τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων, ἐνήργησε τὸ γνωστὸν δημοψήφισμα διὰ τοῦ ὁποίου τόσον πανηγυρικῶς καὶ σχεδὸν ὁμοφύμως ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἐξεδήλωσε τὴν περὶ τούτου θέλησίν του. Ἤδη λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως τὸ σχετικὸν Διάταγμα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου διενεργήθη τὸ δημοψήφισμα τοῦτο.

§85Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρέπει νὰ κανονισθῇ πῶς θὰ ψηφίζονται αἱ κυρώσεις τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων καὶ οἱ νόμοι.

§86Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομίζω, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἔργων τῆς Συνελεύσεως δύναται ταὐτοχρόνως μὲ τὸ συντακτικὸν αὐτῆς ἔργον νὰ γίνηται καὶ νομοθετικὴ ἐργασία. Καὶ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ συντακτικῆς ἐργασίας, ἡ Συνέλευσις θὰ ἀσκῇ τὸ συντακτικὸν αὐτῆς ἔργον· ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ κοινῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, θὰ ἀσκῇ τὸ νομοθετικὸν αὐτῆς ἔργον.

§87Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι κοινὴ ἐργασία αὐτό.

§88Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Καὶ ἐντεῦθεν προῆλθεν καὶ ἡ ἀνάγκη νὰ γίνῃ Συντακτικὴ ἡ Συνέλευσις.

§89Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὸ θὰ γίνῃ διὰ ψηφίσματος.

§90Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρὸ τῆς ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν ἐψηφίσθη γνωστὸς νόμος περὶ ψηφοφορίας τῶν ἐν ἐκστρατείᾳ ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν τοῦ κατὰ γῆν καὶ θάλασσαν στρατοῦ. Ἡ τότε ἀντιπολίτευσις γνωρίζει τίνας ἀγῶνας διεξήγαγε κατὰ τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἦτο μὲν κατ’ ἀρχὴν ὀρθόν, ὡς καὶ αὕτη ἀπεδέχετο ἀλλὰ πράγματι δι’ αὐτοῦ οὐδὲν ἄλλο ἐσκοπεῖτο ὑπὸ τῶν εἰσηγητῶν του ἢ ἡ νοθεία τῶν ἐκλογῶν ἐν τῷ στρατεύματι καὶ ἡ διὰ ταύτης ἀλλοίωσις τῆς θελήσεως ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀφοῦ ἐφ’ ὅλων τῶν ἐκλογικῶν Συλλόγων θὰ ἐπέδρων τὰ ἀποτελέσματα τῆς ψηφοφορίας τοῦ μετώπου. Καὶ ὄντως ἡ ἐκλογὴ εἰς τὰ μέτωπα τῆς Θράκης καὶ τῆς Μ. Ἀσίας διεξήχθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε οὔτε τυπικὴ κἂν ψηφοφορία ἐγένετο. Ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐξ ἐπισήμων ἐκθέσεων, τὴν γενομένην νοθείαν ἔκρινεν ὅτι οἱ ἐκ τῆς ψηφοφορίας ἐκείνης φερόμενοι ὡς ἐπιτυχόντες δὲν ἔπρεπε νὰ τύχωσιν οὐδὲ κἂν τῆς τιμῆς τῆς τυπικῆς ἀνακηρύξεως ὑπὸ τῶν Πρωτοδικείων καὶ πρὸς τοῦτο ἐθεώρησε ἐπιβεβλημένον πρὸ τῆς ἀνακηρύξεως νὰ ἐξελεγχθῇ τὸ κῦρος τῆς ἐν τῷ μετώπῳ τῆς Θράκης καὶ τῆς Μ. Ἀσίας διεξαχθείσης ψηφοφορίας. Συνεπῶς τότε προεκάλεσε νομοθετικὸν διάταγμα διὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐξελέγξεως ταύτης, τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κύρωσιν τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως. Ἀφ’ ἧς ἐνεργήθησαν αἱ ἐκλογαὶ μέχρι σήμερον ἐπῆλθον δυστυχῶς τρεῖς θάνατοι μεταξὺ τῶν ἐκλεγέντων ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους. Ἡ ἐνέργεια ἐκλογῶν ἐπαναληπτικῶν ἐκρίθη παρὰ τῆς Συνελεύσεως, ὅτι δὲν θὰ ἦτο συνάδουσα πρὸς τὰς περιστάσεις, ὑφ’ ἃς διατελεῖ τὸ Ἔθνος. Πρὸς τοῦτο λαμβάνω ἐπίσης τὴν τιμὴν, νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν ὅπως ἀποφασίσῃ ἵνα μὴ κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς ἐνεργηθῶσιν ἐκλογαὶ ὡς πρὸς τὰς κενουμένας ἕδρας ἐφ’ ὅσον αὗται δὲν ἀποτελοῦσι τοὐλάχιστον τὸ ἓν πέμπτον τῶν ἐν τῇ σχετικῇ ἐκλογικῇ περιφερείᾳ ἐκλεκτέων.

§91ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διὰ θανάτου;

§92ΕΤΕΡΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ δι’ ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς;

§93Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁπωσδήποτε. Ἡ ὑποβαλλομένη πρότασις εἶναι γενική.

§94ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπεχείρησαν τὴν νοθείαν τῶν ἐκλογῶν εἰς τὰ μέτωπα;

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν γίνεται συζήτησις. Παρακαλῶ μὴ διακόπτετε.

§96Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὡς γνωρίζετε κατὰ τοὺς ὑφισταμένους νόμους μέχρι τέλους Ἰανουαρίου γίνεται ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἐκλογικῶν βιβλιαρίων καὶ μέχρι τῆς 10ης Φεβ)ρίου ὑποβάλλονται ἐνστάσεις. Αἱ προθεσμίαι αὗται διὰ τὸ τρέχον ἔτος ἐνδείκνυνται ὡς ἀνεπαρκεῖς καὶ πρὸς τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου παρατείνονται αἱ σχετικαὶ προθεσμίαι μέχρι τέλους Μαρτίου ἐ. ἔ. δυνάμεναι νὰ παραταθῶσι διὰ Β. Διατάγματος ἐπὶ ἕνα μῆνα εἰσέτι, περιλαμβάνοντες δὲ καὶ ἄλλας τινὰς σχετικὰς διατάξεις.

§97ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων τοῦ νομοῦ Ἀττικοβοιωτίας;

§98Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὡς πρὸς τοῦτο δηλῶ, ὅτι ἑτοιμάζεται τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον τάχιστα θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν. Κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν τῆς 1ης Νοεμβρίου ὡς καὶ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ δημοψηφίσματος κατεδείχθη ὅτι ἡ προθεσμία τῶν ὀκτὼ ἡμερῶν ἡ τασσομένη κατὰ τὸ ἀνώτατον ὅριον εἰς τοὺς δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους διὰ μετάβασιν καὶ ἐπιστροφὴν εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν δικαστικῶν αὐτῶν καθηκόντων κατὰ τὰς ἐκλογὰς δὲν εἶναι πλέον ἐπαρκὴς διὰ τὰ ὅρια τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος, ὡς ἐπίσης ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις καὶ ἡ ἀποζημίωσις τῶν δραχμῶν 25 καθ’ ἡμέραν καὶ πρὸς τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἡ προθεσμία παρατείνεται καὶ ἡ παρεχομένη καθ’ ἡμέραν ἀποζημίωσις αὐξάνει ἀναλόγως.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβαλλόμενα ψηφίσματα εἶναι τὰ ἑξῆς: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12ης Νοεμβρίου π. ἔτους Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ ἐνεργείας δημοψηφίσματος». 2) «Περὶ μὴ πληρώσεως κενουμένων ἑδρῶν ἀντιπροσώπων» Ὁμοίως ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμου. «Περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν ἐγγραφῆς εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ τοὺς καταλόγους βιβλιαρίων κατὰ τὸ ἔτος 1921». 2) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου ΑΥϞΓʹ τῆς 27 Μαΐου 1887» καὶ 3) «Περὶ ἐξελέγξεως τοῦ κύρους τῆς γενομένης ψηφοφορίας τῶν ἐν ἐκστρατείᾳ ἀξιωματικῶν» κλπ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις ὅπως ἅπαντα κηρυχθῶσι κατεπείγοντα.

§100ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§102Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἵνα καταθέσῃ ἐγκαίρως τὰς ἐκθέσεις τοῦ Ὑπάτου Ἁρμοστοῦ Σμύρνης, καὶ πλήρει τὸν φάκελλον τοῦ τε Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τὸν πιστοποιοῦντα τὸν τρόπον, τὰς μεθόδους καὶ τὰς κακοηθείας ὑφ’ ἃς ἐτελέσθη ἡ ψηφοφορία τοῦ μετώπου, διότι νομίζω ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις θὰ εἶναι ἀναξία τοῦ ὀνόματός της ἐὰν κυροῦσα τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε πρὸς καθορισμὸν τῆς ψηφοφορίας τοῦ μετώπου δὲν παραπέμψῃ παρὰ χρῆμα εἰς τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν τοὺς ὑπαιτίους τῆς πρωτοφανοῦς κακοηθείας εἰς τὰ χρονικὰ τῶν ἐκλογῶν (χειροκροτήματα). Ταῦτα μὲν διὰ τὸ πρῶτον ζήτημα. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποφασισθῶσιν ὡρισμέναι συζητήσεις πολιτικαὶ ἐν τῇ Ἐθνικῇ Συνελεύσει σχετιζόμεναι πρὸς τὸ πρόγραμμα τῆς Ἡνωμένης πρώην Ἀντιπολιτεύσεως. Κύριοι, ἐν τῷ προγράμματι τῷ ἐξαγγελθέντι ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καθωρίσαμεν ὅτι θέλομεν ἐπιμεληθῆ πρὸς ἐπιβεβαίωσιν ἰδίᾳ τοῦ Συνταγματικοῦ Πολιτεύματος ἐν Ἑλλάδι ὑπὸ τὴν κοινοβουλευτικὴν αὐτοῦ μορφήν. Ἡ ἐξαγγελία αὕτη ἐπέβαλεν εἰς ἡμᾶς τὴν ὑποχρέωσιν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ἀληθὲς ἢ ἀνυπόστατον τῶν κατηγοριῶν, αἵτινες ἐπερρίφθησαν ἐναντίον τῆς λειτουργίας τοῦ Συνταγματικοῦ Πολιτεύματος κατὰ τὰ ἔτη 1915 καὶ 1916, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἐξετάσωμεν τὸν τρόπον τῆς λειτουργίας τοῦ Συνταγματικοῦ Πολιτεύματος κατὰ τὰ ἔτη 1917–1920 καὶ ἐξετάζοντες νὰ ἀπονείμωμεν τὰς δεούσας κυρώσεις. Κατηγορήθη ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία ὅτι ἐκ θελήσεως αὐτῆς παρεβίασε τοὺς Συνταγματικοὺς ἡμῶν θεσμοὺς κατὰ τὰ ἔτη 1915 καὶ 1916. Ἡ κατηγορία αὕτη δυστυχῶς ἔλαβε χαρακτῆρα διεθνοῦς σημασίας, διεθνεῖς ἐπῆλθον προστριβαὶ εἰς βάρος τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ πολίτου καὶ τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν ἐν Ἑλλάδι καὶ τὰς πικρὰς συνεπείας ὑπέστη ἡ Α.Μ. ὁ Βασιλεύς. Ἐν ὀνόματι τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξετάσωμεν τὴν περίστασιν ταύτην καὶ διὰ ψηφίσματος τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως καὶ μετὰ μακρὰν μελέτην καὶ ἐξονύχισιν τοῦ ζητήματος νὰ καθορίσωμεν τὴν συνταγματικὴν ἀλήθειαν, ἵνα ὑπάρξῃ ἓν δόγμα διὰ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὄχι μόνον διὰ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὁ ὁποῖος γιγνώσκει τὰ πράγματα, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς ἔξωθεν παρακολουθοῦντας ταῦτα, ὅτι δὲν παρεβιάσθη τὸ Πολίτευμα μέχρι τοῦ 1916 ἀλλὰ παρεβιάσθη ἀπὸ τοῦ 1916 καὶ πέραν. Αἱ κυρώσεις θὰ εἶναι πλήρεις μόνον, ἐὰν συζητήσωμεν περὶ τούτων ἐν εὐρύτητι ἐν τῇ Ἐθνικῇ Συνελεύσει. Ἕτερον κεφάλαιον εἶναι τὰ ζητήματα τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τῆς κυριαρχίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Τὰ ζητήματα ταῦτα ἔθιξεν ὁ πληρεξούσιος Ἀττικῆς κ. Μητσόπουλος. Εἶναι ἀνάγκη ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις διὰ ψηφίσματος, μετὰ συζήτησιν μακρὰν καὶ διονυχισμένην καὶ ἐξέτασιν τῶν κειμένων νὰ διακηρύξῃ ὅτι, ἡ Ἑλληνικὴ πολιτεία οὐδέποτε διετέλεσεν ὑπὸ τὴν κηδεμονίαν τῶν τριῶν φίλων καὶ συμμάχων ἐθνῶν καὶ νὰ παύσῃ πᾶσα εἰς τὸ μέλλον συζήτησις.

§103Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Λεβίδης δημοσιογραφικῶς ἀνέπτυξε τὰ ζητήματα ταῦτα διὰ μακρῶν.

§104Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι μόνον ὁ κ. Λεβίδης ἀνέπτυξε δημοσιογραφικῶς τὸ ζήτημα, ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἐγὼ ἐξεδόσαμεν μελέτην πλήρη καὶ ἄλλοι συνάδελφοι διεπραγματεύθησαν δημοσιογραφικῶς τὸ ζήτημα, ἀλλὰ πάντα ταῦτα ἔχουν ἀτομικὴν ἀξίαν. Εἶναι ἀνάγκη ἡ Συνέλευσις νὰ διακηρύξῃ πρὸς τοὺς συμμάχους καὶ φίλους λαούς, οἵτινες εὑρέθησαν ἐν πλάνῃ περὶ τῆς διεθνοῦς θέσεως τῆς Ἑλλάδος ἀπέναντι αὐτῶν, ὅτι ὑπῆρξε πλάνη καλῆς πίστεως, πλάνη παραχθεῖσα κατόπιν συστηματικῆς ἐργασίας, ἀλλὰ ὑπῆρξε πάντως πλάνη. Καὶ πρέπει νὰ διακηρύξῃ, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος οὐδέποτε ὑπῆρξε ὑπὸ τὴν ἐξάρτησίν τινος καὶ ὅτι ἂν ὑπῆρξαν ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους Δυνάμεις ἐγγυήτριαι, ὑπῆρξαν ἐγγυήτριαι μόνον ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας του, ἀπέναντι τῶν τρίτων κρατῶν καὶ ὑπὲρ τῆς ἐδαφικῆς αὐτοῦ ἀκεραιότητος. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως τοῦ θέματος, διότι δὲν ἀρκεῖ νὰ ἐκδίδωνται ψηφίσματα, ἀλλὰ πρέπει τὰ ψηφίσματα ταῦτα νὰ εἶναι ἀποτέλεσμα μιᾶς εὐρείας συζητήσεως διὰ νὰ ὑπάρχῃ πλήρης ἡ ἀντίληψις τῶν συμβάντων καὶ ἔσω καὶ ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης. Τρίτον θέμα, κύριοι, (μὲ συγχωρεῖτε διότι ἀπασχολῶ τὴν Συνέλευσιν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι τὰ θεμελιωδέστερα θέματα τοῦ ἀγῶνος, τὸν ὁποῖον διεξάγομεν καὶ φέρομεν εὐθύνην) τρίτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι οὐσιῶδες ἐπίσης....

§105Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Διότι ὑπεστηρίξαμεν τὴν αὐτοτέλειαν τοῦ Κράτους εἰσήχθημεν καὶ εἰς δίκην διότι ἀπεδίδομεν δικαιώματα ἐπὶ τοῦ θρόνου εἰς ἄλλον.

§106Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ ὑμεῖς καὶ ἐγώ. Καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ Εἰσαγγελεὺς δὲν μᾶς ἐκάλεσεν εἰς ἀνάκρισιν, ὅτι ἀπεδώσαμεν δικαιώματα ἐπὶ τοῦ θρόνου εἰς ἄλλον παρὰ εἰς τὸν νόμιμον βασιλέα τῆς Ἑλλάδος. Εἰς τὸν ἴδιον τὸν κ. Ἀποστολάκην εἶπον. Παρακαλῶ νὰ μὲ εἰσαγάγητε εἰς δίκην, διότι θὰ ἀποδώσω κατηγορίαν εἰς ὁλόκληρον τὸ ὑπὸ τὸν κ. Βενιζέλον Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅτι αὐτὸ ἀποδίδει δικαιώματα ἐπὶ τοῦ θρόνου εἰς ἄλλον, παρὰ εἰς τὸν νόμιμον ἡγεμόνα. Τρίτον ζήτημα, κύριοι, εἶναι τὸ ζήτημα τῶν συμμαχικῶν ἡμῶν ὑποχρεώσεων, ἀπέναντι τῆς συμμάχου ἡμῶν Σερβίας. Ἐπὶ δύο ὁλόκληρα ἔτη, δὲν ἔπραττον ἄλλο τι εἰμὴ νὰ ὑπονομεύωσιν τὰς συμμαχικὰς ἡμῶν σχέσεις καὶ νὰ κατηγορῶσι τὴν ἰδίαν αὐτῶν πατρίδα, ὡς ἀπιστήσασαν περὶ τὴν ὑπογραφὴν αὐτῆς. Ὅλαι αὐταὶ αἱ κατηγορίαι καὶ τὰ φληναφήματα συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ διαβληθῇ ὁ Βασιλεὺς τῆς Ἑλλάδος, νὰ ὀνομασθῇ κατόπιν καὶ ἄπιστος (deloyal), διότι καὶ ἡ κατηγορία αὕτη ἐπερρίφθη ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ τοῦ Βασιλέως τῆς Ἑλλάδος διὰ διακοινώσεως συμμαχικῆς. Ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Συντακτικὴ Ἐθνοσυνέλευσις νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως τοῦ θέματος τούτου, καὶ ν’ ἀποφανθῇ μετὰ τὴν ἐξέτασιν ὅλων τῶν κειμένων, τῶν σχετιζομένων μὲ τὴν συνομολόγησιν καὶ ἐκτέλεσιν τῆς συνθήκης, νὰ ἀποφανθῇ ἂν ὑπῆρξε παραβίασις τῆς Σερβικῆς Συνθήκης ἢ ἐὰν ὑπῆρξε ἄτιμος ραδιουργία. Καὶ προκειμένου περὶ τούτου, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἵνα, συναινέσει τῆς Συνελεύσεως, ἐπιμεληθῇ τὸν καταρτισμὸν πλήρους τοῦ φακέλλου τοῦ σχετιζομένου μὲ τὴν διαπραγμάτευσιν, συνομολόγησιν καὶ ἐκτέλεσιν τῆς Συνθήκης τῆς Σερβίας, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο ἐν πλήρει ἐκτάσει καὶ ἐν πλήρει ἐπιγνώσει τῶν θεμάτων.

§107Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Καὶ τὰ πρακτικὰ τὰ ἐστενογραφημένα τοῦ εἰδικοῦ δικαστηρίου, κατὰ τὰ ὁποῖα ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς τότε Κυβερνήσεως παρουσιάσθη καὶ ὑπεστήριζεν ἐπὶ 10 ἡμέρας ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος ὑπῆρξε προδοτικὸν ἀπέναντι τῆς συμμάχου αὑτοῦ.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεβίδης ἔχει τὸν λόγον.

§109Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κύριος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς, ὑπέβαλεν νομοσχέδιον, δι’ οὗ ζητεῖ τὴν παράτασιν ἐπὶ δύο μῆνας τῆς προθεσμίας, τῆς ληγούσης τῇ 31ῃ Ἰανουαρίου, πρὸς ἐγγραφὴν νέων ἐκλογέων ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς καταλόγοις. Ἐπικροτῶ τὸ μέτρον τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ θεωρῶ αὐτὸ ὡς ἓν τῶν ὧν οὐκ ἄνευ. Ἤκουσα τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, ὑποσχομένου, ὅτι θέλει ὑποβάλλει ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, ἅτινα νομίζει πρόσφορα πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων δήμων τινῶν τοῦ Κράτους, ἐν οἷς ἐνεγράφησαν πολλοὶ ψευδεῖς ἐκλογεῖς. Ἐπιφυλάσσομαι, κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ δευτέρου τούτου μέτρου νὰ λάβω τὸν λόγον, καὶ νὰ ἀναπτύξω τὰ τελεσθέντα πραγματικὰ ἐκλογικὰ ὄργια, ἐν τοῖς δήμοις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἐν οἷς ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ἔλαβον γνῶσιν τῶν τερατουργηθέντων. Παρακαλῶ, ὅπως ὁ κύριος Ὑπουργός, εὐαρεστούμενος, ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν αὑτοῦ ἐπὶ παρατηρήσεών τινων, ἃς λαμβάνω τὸ θάρρος νὰ ὑποβάλλω πρὸς αὐτόν, ὅπως χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν πρὸς καταρτισμὸν τοῦ δευτέρου μέτρου, τουτέστι τῆς ἐκκαθαρίσεως ἐκλογικῶν καταλόγων πολλῶν δήμων τοῦ Κράτους, ἐν οἷς ἐνεγράφησαν ψευδεῖς ἐκλογεῖς. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, παραδείγματος χάριν, ὅτι ἡ διαφορὰ τοῦ τελευταίου ἐπιτυχόντος ἐκ τοῦ Συνδυασμοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας πρὸς τὸν πρῶτον ἐπιλαχόντα, ὅστις ἦτο ὁ πρώην Πρωθυπουργός, ἀναβιβάζεται εἰς 5.452 ψήφους, καίτοι αὕτη δὲν εἶναι ἡ πραγματικὴ διαφορά. Ἡ πραγματικὴ διαφορὰ ἤθελεν ἦσθαι ὑπὲρ τὰς 15.000 ψήφους, ἂν δὲν ἐνεφιλοχώρουν καὶ δὲν ἐτερατουργοῦντο ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς καταλόγοις ὅσα ἐνεφυλοχώρησαν καὶ ἐτερατουργήθησαν. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ἢ νὰ ἐνθυμηθῇ ὁ κύριος Ὑπουργός, ὅτι ἡ παράτασις πρὸς ἐγγραφὴν ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς καταλόγοις τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἐπεξετάθη τὸ πρῶτον ἐπὶ ἕνα μῆνα, κατόπιν πάλιν ἐπὶ ἕνα μῆνα, καὶ ἵνα μὴ μακρυγορῶ, ἐνεγράφοντο ἐκλογεῖς ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς καταλόγοις τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς σχεδὸν μέχρι τῆς τελευταίας ἡμέρας, καθ’ ἣν προέκειτο νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαί. Κατὰ τίνα τρόπον ἐνεγράφοντο ἐν γένει, κύριε Ὑπουργέ, νὰ διατάξητε διοικητικὴν ἀνάκρισιν, ἵνα καταδιώξητε καὶ τοὺς ἀχρείους ἐκείνους ὑπαλλήλους τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, ἢ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἢ τῆς Νομαρχίας, οἵτινες διὰ πλαστογραφιῶν καὶ παντοίων ἀτιμιῶν, (μὲ συγχωρεῖτε διὰ τὴν λέξιν, τὴν ἥκιστα κοινοβουλευτικήν), ἐνέγραφον ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς καταλόγοις τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἐκλογεῖς ἄλλων δήμων, ἢ πρόσωπα συγκληθέντα ἐκ τῶν περάτων πάσης γωνίας τῆς Ἀνατολῆς, οἵτινες ἦλθον ἐνταῦθα καὶ ἀπεφαίνοντο διὰ τῆς ψευδοῦς ψήφου αὐτῶν, ἐὰν ἔπρεπε νὰ παρακαθήσωσιν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ ἄνδρες, οἵτινες, ἂν οὐχὶ ἄλλο, παρεῖδον τὰ ἰδιωτικὰ αὑτῶν συμφέροντα ἐπὶ 30 καὶ ἐπὶ 40 ἔτη, καὶ ἐπολέμησαν ἐνταῦθα ὑπὲρ τῶν θεσμῶν τῆς χώρας καὶ τῶν ἐλευθεριῶν αὐτῆς. Ἀρκεῖ νὰ εἴπω ὑμῖν, κύριοι, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ἀφ’ ὅτου ὑπῆρχε δῆμος Ἀθηναίων μέχρι τοῦ 1919 συμπεριλαμβανομένου, περιεῖχεν 38.815 ἐκλογεῖς. Πόσας παρακαλῶ χιλιάδας νομίζετε, ὅτι ἐνέγραψαν ἐντὸς τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ 1920 ἔτους; 29.105!! Εἶνε φρικώδη τερατουργήματα, ἅτινα πρέπει νὰ μάθῃ οὐχὶ ἡ χώρα αὕτη μόνον, ἀλλὰ σύμπας ὁ πεπολιτισμένος κόσμος, ἵνα δικαιώσῃ τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ τὴν ἐξέγερσιν αὐτοῦ κατὰ τοιούτων ἀσχημιῶν, ἵνα μὴ μεταχειρισθῶ βαρυτέραν λέξιν. Αὐτὴ ἦτο κύριοι, ἡ κατάστασις ἡ πραγματική. Μεταβαίνομεν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς εἰς τὰ τμήματα, ἵνα ἴδωμεν, ἐὰν διενεργεῖτο καλῶς ἢ κακῶς ἡ ἐκλογή, καὶ εὑρισκόμεθα πρὸ φυσιογνωμιῶν, ἃς ἡμεῖς οἱ γηγενεῖς Ἀθηναῖοι πρώτην φορὰν ἐβλέπομεν ἐν τῇ πόλει ταύτῃ. Εἶχον συγκληθῆ ἐνταῦθα φεσοφόροι καὶ σαρικοφόροι ἄνδρες, πανταχόθεν τῆς Ἀνατολῆς περισυλλεγέντες, οἵτινες μετέβαινον ἐκεῖ, μὴ γνωρίζοντες διατί μεταβαίνουσιν καὶ τί ἔπραττον. Εἶχον κατακλύσει τὰ ἐκλογικὰ τμήματα φυσιογνωμίαι ποικίλαι, πρώτην φορὰν ἐμφανιζόμενοι εἰς τὰ ὄμματα ἡμῶν, τῶν γνησίων Ἀθηναίων. Ἰδοὺ διατὶ ἡ διαφορὰ εἶναι μόνον 5.500 ψήφων περίπου τοῦ τελευταίου ἐπιτυχόντος ἐκ τοῦ Συνδυασμοῦ ἡμῶν ἀπὸ τοῦ πρώτου ἐπιλαχόντος, ὅστις ἦτο ὁ πρώην Πρωθυπουργός. Ἐὰν ταῦτα δὲν συνέβαινον, δεκαπεντακισχίλιοι ἐκλογεῖς ἤθελον ἀποτελῆ τὴν διαφορὰν ταύτην. Ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, θέλω προσκομήσει δύο ὀγκωδεστάτους τόμους, διότι δύο τόμοι συνετάχθησαν τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ ἔτους 1920, δύο ὀγκωδεστάτους τόμους, περιέχοντας, τὰς στρατιὰς τῶν ἀγνώστων αὐτῶν ἀνθρώπων. Ἀλλ’ ἐπειδὴ συμβαίνει, κύριοι, νὰ ἔχω τὸν λόγον, ἐπιλαμβάνομαι συντόμως τῆς ἐξετάσεως καὶ ἄλλου θέματος, ἐμφανισθέντος πρό τινος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Πρόκειται νὰ φέρω τὸν λόγον περὶ ψηφισμάτων καὶ νομοσχεδίων. Καὶ λέγω, ὅτι τὰ μὲν ψηφίσματα, κατὰ τὰ ἀνέκαθεν ἰσχύοντα, ἅπαξ μόνον ψηφίζονται ὑπὸ τῶν Ἐθνικῶν Συντακτικῶν Συνελεύσεων. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως παρατηρῶ, ὅτι κατὰ τὴν Ἐθνικὴν Συντακτικὴν Συνέλευσιν τοῦ 1862 ἔτους ἐψηφίζοντο, οὐ μόνον τὰ ψηφίσματα ἅπαξ, ἀλλὰ καὶ οἱ νόμοι, πλεῖστοι νόμοι, ἐν οἷς καὶ ὁ πάγιος νόμος, περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν καὶ ἄλλοι. Οὗτοι πάντες λοιπὸν πρέπει νὰ γινώσκωμεν, ὅτι δὲν ἐψηφίσθησαν κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῶν τότε Βουλῶν τρὶς καὶ κατὰ τρεῖς διαφόρους ἡμέρας. Λοιπόν, ὅ,τι συνέβαινεν ἐπὶ τῶν ψηφισμάτων συνέβαινε καὶ ἐπὶ τῶν νόμων. Ἐξ ὅσων γνωρίζομεν καὶ ἐξ ὅσων εἰκάζομεν, ὑπάρχει πληθὺς ἐργασίας συντακτικῆς τε καὶ νομοθετικῆς. Ἤθελα παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, διότι ἐγὼ δὲν ἀναλαμβάνω νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν γνώμην μου, μὴ ἀντιπροσωπεύων ἐνταῦθα εἰμὴ μόνον τὸν Ν. Δ. Λεβίδην, λοιπὸν διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετήσῃ ταῦτα ἅτινα ἀναπτύσσω, καὶ ἅτινα ἐπί τινας εἰσέτι στιγμὰς θέλω ἐξακολουθήσει ἀναπτύσσων. Ὑπάρχει, ἐπαναλαμβάνω, πληθὺς συντακτικῆς καὶ νομοθετικῆς ἐργασίας· ἤθελον λοιπὸν προτείνει, κ. Πρόεδρε, τὸ ἑξῆς: Ἐπὶ μὲν τῶν ψηφισμάτων ἀναμφισβητήτως δὲν ὑπάρχει ζήτημα πλέον διπλῆς ψηφοφορίας, ἐπὶ νόμων ὅμως, κατὰ τὰ ὑφιστάμενα νόμιμα, βεβαίως ἀπαιτεῖται δὶς ψηφοφορία, κατὰ δύο διαφόρους συνεδριάσεις· ἀλλ’ ἐὰν, παρακαλῶ, πρόκειται περὶ νόμων, οὐχὶ μεγίστης σημασίας, ἀλλ’ ἐπουσιωδῶν, ὅταν οὐδεὶς ὑπάρχῃ ὁ ἀντιτείνων, δὲν ἤθελεν εἶσθαι πρακτικὸν μέτρον, ἐὰν ἐπ’ αὐτῶν δὲν ἀπῃτεῖτο ἡ διπλῆ ἀνάγνωσις καὶ ἡ διπλῆ ψηφοφορία; Ἐνταῦθα θέλουσιν εἰσαχθῆ καὶ νομοσχέδια περὶ μικρῶν πραγμάτων. Οἱ Ρωμαῖοι, ὅταν περὶ μικρῶν πραγμάτων ἀνεφέροντο εἰς τὸν Πραίτορα, ὁ Πραίτωρ ἔλεγε: «De minimis non curat Praetor»... «Ὁ Πραίτωρ δὲν φροντίζει περὶ τῶν μικρῶν πραγμάτων». Διὰ τοῦτο, παρακαλῶ νὰ μελετηθῇ ἡ πρότασίς μου, ἐὰν συγκατανεύῃ ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὅ,τι γίνεται ἐπὶ τῶν ψηφισμάτων, τοῦτ’ αὐτὸ νὰ ἐξακολουθῇ γενόμενον καὶ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων, ἅτινα δὲν εἶνε σημαντικῆς φύσεως, ἀρκεῖ νὰ μὴν ὑπάρχῃ τις ὁ ἀντιλέγων. Διότι, ἐὰν ὑπάρχῃ τις ἀντιλέγων, σημαίνει, ὅτι ἴσως καὶ δὲν παρέστη κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν καὶ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ θέλει ὁ Χριστιανὸς αὐτὸς νὰ συζητήσῃ κατὰ τὴν δευτέραν. Καὶ βεβαίως δὲν πρέπει ἡμεῖς οἱ ἀληθῶς φιλελεύθεροι, νὰ ἀρνηθῶμεν αὐτῷ τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ἀλλ’ ὑπὸ τοὺς ὅρους τούτους, νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι λυσιτελέστατον, (διότι ἐγὼ ἐκ τοῦ λεξικοῦ μου διέγραψα τὴν λέξιν σκοπιμώτερον) ἤθελεν εἶσθαι, λέγω, λυσιτελέστατον, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχετο τὴν πρότασίν μου.

§110Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα προσαγάγῃ εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ὅλα τὰ νομοθετικὰ Διατάγματα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ διάστημα τῶν μηνῶν Νοεμβρίου καὶ Δεκεμβρίου ἐξεδόθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχουν περὶ τὰ 25 Διατάγματα, ἐκ τῶν ὁποίων ἓν μόνον προσήχθη ἀπόψε, τὸ περὶ ψηφοφορίας ἐν τῷ μετώπῳ. Εἶναι πολὺ, νομίζω, νόμιμον καὶ δίκαιον νὰ μὴ βενιζελίσωμεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἀλλὰ νὰ προσαχθῶσι τὸ ταχύτερον τὰ Νομοθετικὰ Διατάγματα, ἵνα τὰ ἐπεξεργασθῇ ἡ Συνέλευσις καὶ τὰ κάμῃ νόμους τοῦ Κράτους.

§111Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος, ὅπως παρεμποδισθῇ ἡ ὑποβολὴ τοῦ Διατάγματος. Ὁπωσδήποτε ὅμως θὰ παρακαλέσω καὶ τοὺς συναδέλφους μου, ὅπως σπεύσωσι καὶ καταθέσωσι πάντα τὰ Νομοθετικὰ Διατάγματα.

§112Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὰ διάφορα αὐτὰ Νομοθετικὰ Διατάγματα κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν ἔδοσαν ἀφορμὴν εἰς παρατηρήσεις τινὰς καὶ διὰ τοῦτο παρίσταται ἀνάγκη νὰ συμπληρωθῶσι διὰ προσθέτων διατάξεων, ὥστε κατὰ τὴν ψήφισιν αὐτῶν νὰ ἔχῃ ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία ὑπ’ ὄψει καὶ ταῦτα, καὶ δι’ αὐτὸ ἐβράδυνεν ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ἄλλων, τὰ ὁποῖα ὅμως πολὺ ταχέως θὰ εἰσαχθῶσι.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μητσόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§114Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, μεταξὺ τῶν πολλῶν καὶ ὅλως ἀπροσομοίων πρὸς ἄλληλα ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν καὶ συζητοῦνται, ἐγὼ δὲν θὰ σταθῶ εἰς τὸ πρῶτον ἐξ αὐτῶν, τὸ περὶ ἐκλογικῶν βιβλιαρίων, τὸ καὶ κατατεθησόμενον προσεχῶς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰμὴ μόνον διὰ νὰ διατυπώσω μίαν ὑπόδειξιν ἁπλῆν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἰδιαιτέρως ἀποβλέπων εἰς τὰ τῆς Ἀττικοβοιωτίας. Ὁ κ. πληρεξούσιος ἐξ Ἀττικῆς ἀνέφερεν ἤδη ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι ἀπεικόνισαν ποία ἦτο ἡ πλημμυρὶς τοῦ πανταχόθεν εἰσρεύσαντος κόσμου, ἡ ὁποία συνανεμίχθη πρὸς τοὺς ἐντοπίους Ἀθηναίους, διὰ νὰ ἀλλοιώσῃ καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν ὅλην φυσιογνωμίαν τὴν ἐκλογικὴν τοῦ τόπου, τὴν ὅλην εἰκόνα τοῦ φρονήματος καὶ νὰ φέρῃ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων νικητήν. Εἶναι ἡ παλαιὰ θεωρία τοῦ πάθους τῶν τυράννων τῶν ζητούντων τὴν κατάκτησιν τῶν πρωτευουσῶν, εἶναι τὸ ἀπόφθεγμα τοῦ Δαντόν, ὅταν ἔλεγεν «ὑπάρχουσι Παρίσιοι· αὐτοὶ εἰσὶν ἡ Γαλλία· οἱ Παρίσιοι πρέπει νὰ κατακτηθῶσιν διὰ παντὸς τρόπου». Δηλαδὴ καὶ διὰ τῆς σφαγῆς. Οὕτω καὶ μόνον τότε ἦτο δυνατὸν ἡ ἐπανάστασις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἡ αἱματηρὰ, νὰ στηριχθῇ ἐν τῷ τόπῳ. Δι’ ἡμᾶς πρὸς τῷ αἵματι διαπρέπει καὶ ἡ νοθεία. Ὑπάρχουσιν Ἀθῆναι; Ὑπάρχει πρωτεύουσα; Πρέπει ἡ πρωτεύουσα νὰ γίνῃ τὸ κέντρον τῆς ἀσχημίας τῆς Βενιζελωσύνης· καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πρὸς συμπλήρωσιν τῆς θαλασσοποιΐας, εἰσέρρευσαν ὅλα τὰ ὕδατα τῆς Μεσογείου, ὅλον τὸ μεθώριον τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ὅλη ἡ γιρλάνδα τῶν Σύρτεων, τὸ πᾶν κατέκλυσε τὴν Ἀθηναϊκὴν πόλιν. Ὑπῆρξεν δὲ τοῦτο ἀσέβεια μεγάλη. Διότι αἱ Ἀθῆναι εἰσὶν ἡ πόλις, ἥτις δυστυχῶς ἀπατηθεῖσα εἰς γενναιότητα, ὅση χαρακτηρίζει τὸ εὐγενὲς ἄστυ, ἥμαρτε πρὸς ἑαυτὴν, ἀλλ’ αὐτὸν τὸν εὐηργέτησε· διότι τὸν περισυνέλεξε καὶ τὸν ἐγκαθίδρυσεν ἄρχοντα. Ἡ ὑπόδειξίς μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς ἣν εἶπον ὅτι θὰ περιορισθῶ, θὰ συνίστατο εἰς τὸ νὰ συμβουλεύσῃ τὴν ἀποδοχὴν τούτου καὶ μόνου τοῦ ἄρθρου: ὅτι ὅλος αὐτὸς ὁ κόσμος τῶν ἐπηλύδων ἀπομακρύνεται τῶν καταλόγων τοὺς ὁποίους κατέκλυσε καὶ ἐπανέρχεται ἐκλογικῶς εἰς τὰ ἴδια, ἢ ἐγγράφεται ἀναλόγως εἰς ἄλλας πόλεις. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ φυσιογνωμία τοῦ τόπου ἡμῶν, τῶν Ἀθηναίων καὶ Πειραιωτῶν, ἐπανέρχεται εἰς τὴν κλασικὴν αὐτῆς μορφὴν τὴν γηγενῆ. Καὶ τοῦτο ὑποθέτω θὰ ἦτο καὶ κατεπεῖγον ἀκόμη, ἐὰν κρίνῃ κανεὶς ὅτι ἐπίκεινται, ἢ τουλάχιστον προετοιμάζονται αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί. Εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῇ κανεὶς ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ θὰ γίνουν δημοτικαὶ ἐκλογαὶ ὑπὸ τὴν ἀνάμιξιν αὐτῶν τῶν στοιχείων, τὴν ὁποίαν σᾶς περιέγραψα. Ἀκριβῶς διὰ νὰ περισωθῇ καὶ ὁ Δῆμος τῶν Ἀθηνῶν, εἶναι ἀνάγκη τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ προβλέψῃ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου τῆς προετοιμασίας τῶν ἐκλογῶν.

§115Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Μὴ ὀνομάζετε ὅμως ἐπήλυδας ἀνθρώπους Ἕλληνας, θύματα τῆς Τουρκικῆς βαρβαρότητος.

§116Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς ἐφέρατε ἐδῶ διὰ νὰ σᾶς ψηφίσουν, οὐχὶ διὰ νὰ συζήσουν μεθ’ ἡμῶν.

§117Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Αὐτοὶ οἱ πρόσφυγες μᾶς ἔδωσαν τὸν πρῶτον στρατόν, ὁ ὁποῖος ἐπολέμησεν ἐναντίον Βουλγάρων καὶ Τούρκων καὶ ἀπαιτεῖται μεγαλείτερος σεβασμὸς πρὸς αὐτούς.

§118Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ, Κύριε συνάδελφε, τὶς εἶπεν ὑμῖν ὅτι οἱ ἐπήλυδες εἶναι χείρονες τῶν γηγενῶν; Φαντάζομαι ὅτι θὰ εἶσθε μαλλιαρὸς καὶ ὅτι τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν ἐπαρκῶς δὲν τὴν κατέχετε. (γέλωτες). Τίς ἐστὶν ἔπηλυς; Ὁ ἀπὸ ἔξω μέσα εἰσερχόμενος, ἔπηλυς εἶναι ὁ ἔποικος. Ποῦ ηὕρατε τὴν ἔννοιαν τοῦ κακοῦ; Ἄλλως τοὺς ἐπήλυδας τοὺς τιμῶμεν ἰδιαιτέρως· τοὺς στέργομεν, τοὺς ἀγαπῶμεν, τοὺς φιλοξενοῦμεν, τοὺς θεωροῦμεν καλλιτέρους ἡμῶν, ἀλλὰ τοὺς παρακαλοῦμεν νὰ μὴ ἀφαιρῶσι τὴν ἰσχὺν των ἀπὸ τὸν τόπον, ἔνθα εἶναι χρησιμώτεροι, διότι ἐδῶ ἀλλοιοῦσι τὸ πρᾶγμα, ἐνῷ ἐκεῖ τὸ στερεοποιοῦσι.

§119Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τοὺς ἔβαλαν διὰ νὰ ἐγκληματήσουν ἐδῶ.

§120ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἡ πρωτεύουσα ἀνήκει εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας.

§121Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε σεῖς οὕτω. Καὶ καλά. Ἀφοῦ ἡ πρωτεύουσα ἀνήκει εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας, λοιπὸν καὶ οἱ πρωτευουσιάνοι ἔχουν δικαίωμα νὰ ψηφίσουν εἰς ὅλας τὰς πόλεις. Τὸ θέλετε; (γέλωτες). Ἄλλωστε σᾶς παρακαλῶ, κύριε περὶ ἐπηλύδων συνάδελφε, πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι ἀντὶ τοῦ ἑνὸς ἐντοπίου ἤλθετε 16. Μᾶς κατεποντίσατε. Καὶ εἰς ἕκαστον τῶν 16, ἐδώκατε 16 βιβλιάρια. Τὸ ὄνομα Μπέλος ὑπάρχει δεκαεξάκις ἐγγεγραμμένον.

§122Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἄλλο εἶναι αὐτό!

§123Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄ! ἄλλο εἶναι αὐτό. Κατάλαβα! Ὑπερεπολλαπλασιάσθησαν αἱ προσκλήσεις· ὁ οἶκος δὲν τὰς χωρεῖ. Θὰ μείνουν νήστεις. Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μελετῶν τὸ θέμα του, νὰ προσπαθήσῃ νὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τοῦ εἴδους αὐτοῦ τῆς εἰσροῆς, τὴν ὁποίαν ἀγαπῶμεν, εἶναι βέβαιον, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν ἀκριβῶς διὰ τοῦτο θέλομεν ἐν τῷ τόπῳ αὐτῆς νὰ ἀνθῇ, ἐκεῖ ὅπου εἶναι χρησιμωτάτη. Θὰ τὴν βοηθήσωμεν μάλιστα πάσῃ θυσίᾳ, ἵνα καταστῇ ἔτι χρησιμωτέρα.

§124Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε συνάδελφε, νὰ σᾶς διακόψω; Εἷς ἀρχιμουσικὸς ἐκάλεσε 150 μουσικοὺς ἐν Ἀθήναις, εἰς τοὺς ὁποίους εἶπεν νὰ δώσωσι εἰς αὐτὸν τὰ ἐκλογικά των βιβλιάρια.

§125Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος Καλομοίρης;

§126Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§127Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ αὐτὸ ἀνάγεται εἰς τὴν μουσικήν! (Γέλωτες).

§128Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ δὲ οἱ 150 αὐτοὶ μουσικοὶ δὲν εὐηρεστήθησαν νὰ παραδώσωσιν τὰ βιβλιάρια αὐτά, ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοὺς ἐξετόπισαν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὅλους ὁμοῦ. Εἰς τὴν οἰκίαν μου ἤρχοντο πολλοὶ πρόσφυγες, τοὺς ὁποίους ἔτυχεν νὰ γνωρίζω, κυρίως ἐκ Κωνσταντινουπόλεως, τινὲς τῶν ὁποίων μαθόντες ὅτι ὅ τε πατήρ μου καὶ ἡ μήτηρ μου κατήγοντο ἐκ Ταταούλων τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἤρχοντο ἐκ συμπαθείας πρὸς ἐμέ, ζητοῦντες πληροφορίας καὶ ἐπιθυμοῦντες νὰ ψηφίσωσι τὸν συνδιασμὸν ἡμῶν.

§129Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ ἦσαν ἐκ Φαταούλων! (γέλωτες).

§130Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀλλ’ ἡ οἰκία μου ἐπὶ πολλὰ ἔτη περιεφρουρεῖτο καὶ περιεστοιχίζετο ὑπὸ χαφιέδων, οἵτινες παρηκολούθησαν τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοὺς ἀνθρώπους καὶ εὐθὺς ὡς ἐξῆλθον τοὺς ὡδήγησαν εἰς τὰ διάφορα τμήματα τῶν ἀστυνομιῶν καὶ ἐκεῖ τοὺς ἀφῄρεσαν τὰ ἐκλογικὰ βιβλιάρια. Ἐξ αὐτῶν τῶν δύο παραδειγμάτων ἠμπορεῖτε νὰ κρίνητε, πῶς ἐνηργήθη ἡ ἐκλογὴ τοὐλάχιστον ἐν τῷ Νομῷ Ἀττικοβοιωτίας.

§131Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστὸς φίλος κ. Λεβίδης, εἶπε τὶ ἐγένετο μὲ τὴν μουσικήν. Ἐγὼ ἀναφέρω εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς προσῆλθεν εἰς τὴν οἰκίαν μου ὑπαξιωματικὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος μοῦ ἐδήλωσεν ὅτι τὴν πρωΐαν διετάχθη ὅλον τὸ προσωπικὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἐξ ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν, νὰ παραδώσῃ τὰ βιβλιάριά του εἰς τὸ ὑπασπιστήριον. Τὰ βιβλία ταῦτα, 200 τὸν ἀριθμὸν, κατετέθησαν τὴν πρωΐαν, ἀπεδόθησαν δὲ τὴν ἐπαύριον εἰς τὸ προσωπικὸν φέροντα τὴν σφραγῖδα τῆς ψηφοφορίας. Ἀλλ’ ἐν σχέσει πρὸς τοὺς πρόσφυγας εἶχον ζητήσῃ τὴν ἄδειαν νὰ σᾶς διακόψω, κύριε Μητσόπουλε. Φρονῶ ὅτι ἡ λέξις, ἡ ὁποία διέφυγε, τὸ ἕρκος τῶν ὀδόντων σας, περὶ ἐπηλύδων.....

§132Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τῶν ὑμετέρων ἴσως!

§133Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σᾶς ἐξέφυγεν ἁπλῶς.

§134Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Τοῦ ἕρκους τῶν χειλέων μου δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ἐκφύγῃ τι πλέον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐγὼ θέλω νὰ διολισθήσῃ διὰ μέσου αὐτῶν. Αἱ ἐμαὶ εἰσὶν λέξεις βεβουλευμέναι, καὶ μεμελετημέναι.

§135Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τότε μὲ συγχωρεῖτε! Ἡ λέξις ἐκείνη διὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν ὑπῆρξε βαρεῖα. Ἀλλ’ ἠθέλησα νὰ σᾶς διακόψω διὰ νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἐνῷ οὐδεὶς εἶνε ἱκανὸς ν’ ἀμφισβητήσῃ κἂν ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶνε καὶ πρέπει νὰ εἶνε ἑνιαία καὶ ἀδιαίρετος, καὶ οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ ὅτι ἡ πρωτεύουσα μοιραίως ἐκ τῆς θέσεως αὐτῆς γίνεται τὸ οἰκητήριον τῶν ἐξ ὅλης τῆς Ἑλλάδος προσερχομένων καὶ ἐγκαθισταμένων ἐνταῦθα, οὐδεὶς ὅμως δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ἀφ’ ἑτέρου ὅτι διεπράχθη διὰ τῆς ἀθρόας ἐγγραφῆς τῶν προσφύγων, ὡς δημοτῶν Ἀθηναίων, ὑφ’ οὓς ὅρους διεπράχθησαν οἱ τελευταῖοι νόμοι οἱ σχετικοὶ πρὸς τὸν καταρτισμὸν τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου Ἀθηνῶν, διεπράχθη ἔγκλημα ἐθνικὸν βαρύτατον χάριν τῆς ἐπιτυχίας τῆς ἐκλογῆς. Καὶ ἰδοὺ ποῖον. Καθ’ ἣν ὥραν ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ ἔθετε τὴν ὑπογραφὴν αὐτῆς κάτωθεν τῆς συνθήκης τῶν Σεβρῶν, δι’ ἧς ἐδημιουργεῖτο προσωρινὸν καθεστὼς τρόπον τινὰ αὐτόνομον μὲ Κοινοβούλιον Ἑλληνικόν, τὸ ὁποῖον εἶχε τὴν ἐντολὴν νὰ παράσχῃ τὴν Ἑλληνικὴν αὐτοῦ μορφὴν εἰς τὰς περιφερείας τῆς Σμύρνης, καὶ ἵνα κατόπιν μετὰ πενταετίαν ψηφίσῃ τὴν ἕνωσιν τῶν περιφερειῶν αὐτῶν μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος, καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ἦτο δυνατὸν μετὰ τὴν πάροδον τῆς πενταετίας ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν νὰ διατάξῃ τὴν ἐνέργειαν δημοψηφίσματος διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ ἡ ἐπιθυμία τῶν κατοίκων ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἕνωσίν των μετὰ τῆς Ἑλλάδος ἢ οὔ, καθ’ ἣν ὥραν, λέγω, ὑπέγραφε ταῦτα ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, συγχρόνως εἰσηγεῖτο καὶ ἐψήφιζε νόμον, δι’ οὗ χιλιάδες Ἑλλήνων πολιτῶν πλέον, οἵτινες ἀνήκουσιν εἰς τὰς περιφερείας τῆς Σμύρνης, οἵτινες εἶνε ἐντεταλμένοι φρουροὶ τῆς ἐθνικῆς ἰδέας ἐκεῖ, ἀφῃροῦντο ἐκ τοῦ δημοτολογίου τῆς Σμύρνης, ἵνα ἔλθωσι καὶ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸ δημοτολόγιον τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ἵνα οὕτω δυνηθῇ τὸ κόμμα ἐκεῖνο καὶ ἐπιτύχῃ μίαν ἐκλογικὴν νίκην, ἡ ὁποία, ὅμως, θὰ ἐστοίχιζε εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν μειοψηφίαν εἰς τὰς περιφερείας τῆς Σμύρνης.

§136Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε συνάδελφε. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ὑπῆρξε συνεχῶς ἐγκληματίας, τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον ἀναφέρετε, ἦτο τὸ ὀλιγώτερον, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ τῆς καταλογίσῃ τις. Διότι κατ’ οὐσίαν ἡ τυραννία ἐκείνη δὲν ἠρήμου ποσῶς τὴν Σμύρνην, δὲν εἶχε δέ, κατὰ τὴν προσήκουσαν στιγμήν, παρὰ νὰ μετακομίσῃ καὶ πάλιν τὸν ὄγκον τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, τῶν διαθεσίμων, ἐκ Πειραιῶς εἰς Σμύρνην, ἐπὶ τῶν αὐτῶν μάλιστα πλοίων καὶ ὑπὸ τὴν αὐτὴν ξένην εὔκολον σημαίαν, διὰ νὰ ἐπαναφέρωσιν ἐκ νέου εἰς τὸ ἀκέραιον τὴν ἐκεῖ ἐπὶ βραχὺ ἀλλοιωθεῖσαν δύναμιν. Ἄλλως τε δὲν ἦσαν μόνον Μικρασιᾶται οἱ πρόσφυγες.

§137Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Καὶ δὲν θὰ ἦσαν πλέον Σμυρναῖοι, ἀλλ’ Ἕλληνες πολῖται μεταβάντες εἰς Σμύρνην. Ἀλλὰ δὲν ἔπαυσαν ὄντες Σμυρναῖοι, ἐλθόντες εἰς Ἀθήνας.

§138Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη τὸ εἶχεν δίπορτον, τόσον τὸν λιμένα τῆς Σμύρνης, πρωτοστατοῦντος τοῦ κ. Στεργιάδου, ὅσον καὶ τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς, πρωτοστατοῦντος τοῦ κ. Παναγιωτοπούλου. Ὥστε αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν μὲ ἀπασχολεῖ, ὅπως ὁμιλήσω μετὰ τοσαύτης τραγικότητος ὡς ὑμεῖς ἀμφότεροι. Ἀλλ’ ὑμεῖς, κ. συνάδελφε ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας, ἀγωνιζόμενοι ἐκλογικῶς μετὰ δικαίου θριάμβου, εἰς νομὸν, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε ὅσον τὸ δυνατὸν μακρὰν τοῦ κέντρου τῆς τυραννίας, ἀπεκομίσατε ἤδη καὶ ὑμεῖς ἐντυπώσεις ὁπωσδήποτε πικράς. Ἡμεῖς ὅμως οἱ ἄλλοι, ἀγωνιζόμενοι ἐνταῦθα, ἀπεκομίζομεν ἐντυπώσεις ἄλλως πως πικρὰς καὶ τραγικὰς, παρὰ τὸν συγκερασμὸν τῆς κωμικότητος, ἥτις ἔστιν ὅτε συμπαρωμάρτει. Τὸ διάστημα τῆς ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς περιεφερόμην ἀνὰ τὰ ἐκλογικὰ τμήματα εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ. Εἰς τὴν τελευταίαν αὐτὴν πόλιν μοὶ συνέβη τοῦτο τὸ ἀστεῖον πρᾶγμα, περὶ τὸ ἑσπέρας, θὰ ἴδητε δὲ κατὰ πόσον εἶχον δίκαιον, λέγων τοὺς νεοψηφοφόρους τούτους ἐπήλυδας. Ἱστάμην, παρὰ τὴν ἐξώθυραν ἐκλογικοῦ τμήματος, μὴ δυνάμενος νὰ εἰσέλθω εἰς αὐτὸ ἐκ τοῦ συνωστισμοῦ, διότι πολλοὶ ἦσαν συνηθροισμένοι οἱ ἀναμένοντες νὰ ψηφίσωσι καὶ οἱ ἀδημονοῦντες, ἐπειδὴ ἡ ὥρα εἶχε παρέλθῃ. Ξένοι παντελῶς, ἀγνοοῦντες τὰ πρόσωπα, ἐκλαβόντες με, οὐαὶ ἡμῖν, ὡς ἕνα πιθανῶς ἐκ τῶν ὀργανωτῶν, ἱκανὸν νὰ τοὺς παράσχω εὐκολίαν τινά, μοὶ ἀπευθύνοντο μετ’ ὀργῆς καὶ μοὶ λέγουσιν. Διατί, κύριε, μᾶς ἐφέρατε μὲ τὰ πλοῖα πρὸ ἡμισείας ὥρας, ἀφοῦ δὲν μᾶς ἀφήνετε νὰ ψηφίσωμεν; Τότε διατὶ μᾶς ἐφέρατε; Λυποῦμαι πολὺ τοὺς ἀπαντῶ, ἐγὼ δὲν πταίω. Καὶ ἐγὼ ἀγανακτῶ καὶ θὰ φύγω. Εἶναι ἀνυπόφοροι. Φύγετε καὶ σεῖς. Πᾶμε νὰ φύγωμεν. Τὸ καλύτερον ὅπου ἔχομεν νὰ κάμωμεν.! Καὶ ἐφύγομεν.....! (γέλωτες). Αὐτὸ, κύριοι συνάδελφοι εἶναι τὸ σύστημα. Αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα καὶ σᾶς ἐκακοφάνη. Ἀλλὰ τέλος πάντων, αὐτὰ θὰ τὰ εἴπωμεν καὶ πάλιν, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα ἡ κατάλληλος τοῦ νομοσχεδίου. Τώρα ἀκροθιγῶς ἐποιησάμεθα λόγον περὶ αὐτῶν. Τὸν ἐθίξαμεν ἄκροις δακτύλοις καὶ ἐπιφυλάσσομαι ἐξ ὅσων ἀπεταμίευσα ἀνεκδότων, νὰ προσαγάγω τὸ καλύτερον γνώρισμα τῶν φιλτάτων ἐποίκων.

§139ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὁ κ. Στράτος ὡμίλησε χωρὶς νὰ προσβάλῃ κανένα, ἐνῷ ὑμεῖς.....

§140Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑμεῖς, κ. συνάδελφε, ὅστις μοὶ κάμνετε τὴν τιμὴν νὰ μὲ διακόψητε, προσέρχεσθε ἀρωγὸς τοῦ κ. Στράτου ἢ προσέρχεσθε ἀρωγὸς τῶν ἀσεβῶν νοθευτῶν τῆς ἐκλογῆς;

§141Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε κ. συνάδελφε, νὰ σᾶς διακόψω; Διὰ τὰς πράξεις τὰς ὁποίας ἐνήργησεν ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου, ὀφείλομεν νὰ ὁμιλῶμεν μετὰ βδελυγμίας τῆς προσηκούσης, διὰ τοὺς ἀνθρώπους ὅμως, οἱ ὁποῖοι ἐφέρθησαν ἐδῶ διὰ νὰ ψηφίσουν δὲν ἔχομεν τίποτε νὰ εἴπωμεν· (εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο προκαλεῖται διαμαρτυρία ἐκ μέρους Θρακῶν πληρεξουσίων ὡς προσβαλλομένων ὑπὸ τοῦ ρήτορος).

§142Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ Τοῦρκοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠκολούθησαν τὸν Βενιζέλον ἔπραξαν καλῶς. Καὶ ἐπειδὴ ὡμιλήσατε περὶ Τούρκων σᾶς ὀφείλομεν μίαν ἀνταπάντησιν. Ἡμεῖς τοὺς Τούρκους τοὺς θεωροῦμεν ἀδελφούς. Μὴ παραξενεύεσθε ἐὰν ἀμελέτητος διαπραγμάτευσις τῶν ἐθνικῶν ζητημάτων ἠθέλησεν, ὥστε ὁ διαπραγματευθεὶς αὐτὰ τύραννος, εἰσερχόμενος εἰς τὰ προβλήματα τῶν μειονοψηφιῶν, νὰ μὴ ἀγωνισθῇ κατὰ τοῦ χαρακτηρισμοῦ, ὅτι οἱ Μουσουλμάνοι ἀπετέλουν ἀπολύτως ἑτερογενῆ μειοψηφίαν ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ νὰ ἀφήσῃ νὰ δικαιολογηθῇ ὑπὲρ αὐτῶν καὶ ἐπ’ αὐτῶν κηδεμόνα ξενικὴν ὡς ἐὰν εἴμεθα ξένοι πρὸς αὐτοὺς ἡμεῖς περισσότερον τῶν ξένων κηδεμόνων των. Ἦτο ἀκατάρτιστος, δὲν ἐγίνωσκε τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος, δὲν ἐγίνωσκεν τὶ ἀντιπροσωπεύει ἡ Ἀνατολὴ ἡ Ἑλληνικὴ καὶ τὶ θέλει νὰ ἐγκλείῃ τὸ Ἑλληνικὸν γένος. Διότι οἱ πλεῖστοι τῶν Τούρκων τῆς Μ. Ἀσίας εἶναι ἀδελφοὶ ἡμῶν. Τὸ ζήτημα τὸ ἔχει τοσοῦτο καλῶς πραγματευθῇ ὁ πολὺς Λαγουδάκης, διὰ τὸν ὁποῖον, λυποῦμαι ὅτι ὑπάρχει Πανεπιστήμιον Ἑλληνικῶν φώτων στερούμενον καὶ τὸν σοφὸν αὐτὸν ἀφίνουν νὰ κατάγηται ἐν Αἰγύπτῳ. Οἱ Τοῦρκοι τῆς Μ. Ἀσίας εἶναι ἀπόγονοι τῶν Ἑλλήνων, κατ’ αὐτὸν, ἐξ αἵματος τῶν Ἑλληνίδων μητέρων των κατὰ τὴν γραμμὴν τῆς γενεᾶς των. Εἶναι τὸ αἷμα τὸ ἑλληνικὸν, τὸ ὁποῖον μετέβαλε κατὰ πολὺ καὶ αὐτὴν τὴν μορφήν των, καὶ τὸ ὁποῖον σφύζει εἰς τὰς φλέβας αὐτῶν χωρὶς νὰ τὸ διακρίνωσι Καὶ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἢ νὰ τοὺς φωνήσωμεν, νὰ δείξωμεν τὰ ἀδελφικὰ πρὸς αὐτοὺς αἰσθήματά μας. Πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ πρὸ παντὸς ἡ πολιτικὴ φρόνησις. Δι’ αὐτῆς τῆς τουρκομικρασιατικῆς ἀπορροφήσεως, διὰ τῆς πειθοῦς καὶ τῆς φιλίας ἡ Ἑλλὰς θὰ γίνῃ μεγάλη.

§143Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς ἐπίρρωσιν τῶν ὅσων ἀναφέρει ὁ κ. συνάδελφος, ἔρχεται αὐτὴ ἡ ἱστορία τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τῆς καταλήψεως τῆς Θεσσαλίας. Διότι ἀπὸ τῆς καταλήψεως τῆς Θεσσαλίας μέχρι σήμερον οἱ Τοῦρκοι οἱ οἰκοῦντες τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος, εἶνε ἰσότιμοι πρὸς τοὺς πολίτας Ἕλληνας, ἀπολαμβάνουσιν ἁπάντων τῶν δικαιωμάτων καὶ ἁπάντων τῶν πλεονεκτημάτων τῶν ἄλλων Ἑλλήνων πολιτῶν, ὁ δὲ Ἀλέξανδρος Κουμουνδοῦρος....

§144Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Μέγας.

§145Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. .... ὁ ἐλευθερώσας τὴν Θεσσαλίαν, μεταβὰς ἐκεῖ ἐπεσκέφθη καὶ παρέμεινεν εἰς τὰς οἰκίας τῶν Ὀθωμανῶν καὶ μετ’ αὐτῶν ἦλθεν εἰς ἐπικοινωνίαν, ὁ δὲ Βασιλεὺς Γεώργιος, ὁ μεταβὰς εἰς τὴν Μακεδονίαν, μὲ τοὺς Ὀθωμανοὺς ἦλθεν εἰς ἐπικοινωνίαν.

§146Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§147Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὴ εἶνε ἡ ἱστορία τῆς Ἑλλάδος προκειμένου, περὶ τῶν συναδέλφων ἡμῶν τῶν Ὀθωμανῶν. Ἐλέχθη καὶ κάτι ἄλλο, περὶ τοῦ ὁποίου ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Ὁμιλήσας, ὅπως ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος, διήρεσε τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐπέφερεν καίριον τραῦμα κατ’ αὐτῆς. Εἶπεν εἷς τῶν κ. συναδέλφων τῶν ἐκ Θράκης. Ἐὰν ὁ κ. πληρεξούσιος καὶ οἱ λοιποὶ συνάδελφοι ἀνέφεραν τὰς ἐγκληματικὰς πράξεις τοῦ τυράννου, πρὸ τῶν ὁποίων ὠχριᾷ ἡ Ἱερὰ ἐξέτασις, δὲν διήρεσαν τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ ζητοῦν νὰ ἀπομακρύνουν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι διήρεσαν αὐτήν. Ἦλθε διὰ τῶν ξένων λογχῶν ὁ Βενιζέλος εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ διήρεσε τὴν Ἑλλάδα.

§148ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τῶν Συμμάχων.

§149ΕΤΕΡΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τῶν Συμμάχων τῆς Ἑλλάδος ἢ τοῦ Βενιζέλου κατὰ τῆς Ἑλλάδος.

§150ΕΤΕΡΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τότε δὲν ἦσαν Σύμμαχοι τῆς Ἑλλάδος.

§151Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἦλθεν ἐδῶ μὲ τοὺς ἐλευθερωθέντας Κρῆτας, οἱ ὁποῖοι ἐλευθερώθησαν διὰ τῆς θυσίας τοῦ αἵματος καὶ τοῦ χρήματος τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος καὶ τοὺς ἐγκατέστησε δημίους τῆς χώρας αὐτῆς.

§152ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀποπλανήσας αὐτούς.

§153Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἐπροκάλεσε τὸ μῖσος μεταξὺ τῶν ἐλευθερωτῶν καὶ τῶν ἐλευθερωθέντων· καὶ ὑπάρχει ἔγκλημα μεγαλύτερον ἀπὸ τὸ προκείμενον περὶ τοιαύτης διαιρέσεως τῆς χώρας; Οἱ ἐλευθερώσαντες τοὺς Κρῆτας, συλλαμβάνονται ἀπὸ τοὺς ἐλευθερωθέντας καὶ μεταφέρονται εἰς τὴν ἐξορίαν καὶ σφάζονται καὶ καταστρέφονται καὶ φυλακίζονται. Ἔπτυον αἷμα ἀπὸ τὸ ξύλον οἱ ἐλευθερωταὶ τῶν Κρητῶν. Ὑπάρχει, κύριοι πληρεξούσιοι, μεγαλείτερον ἔγκλημα ἀπὸ αὐτὸ, εἰς τὴν χώραν αὐτήν; Καὶ ἐὰν δὲν εἴμεθα ἡμεῖς κρείττονες ἐκείνων δὲν θὰ ἐβλέπατε τὴν Ἑλλάδα διαιρουμένην καὶ τὸν Κρῆτα ὑπερασπίζοντα αὐτὸν τὸν ἐγκληματίαν, ἐγκληματίαν ὁ ὁποῖος νὰ μὴ δύναται πλέον νὰ πατήσῃ τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος;

§154ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν ἐπανέρχεται.

§155Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἄλλο ζήτημα μέγιστον ἐπίσης, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει λέξις νὰ τὸ χαρακτηρίσῃ τις. Διὰ νὰ κερδίσῃ τὴν ἐκλογὴν, ἔφερεν εἰς τὰς Ἀθήνας τοὺς Ἕλληνας κατοίκους τῆς Σμύρνης καὶ ἐνέγραψεν αὐτοὺς δημότας καὶ ἐὰν μεθαύριον γίνῃ δημοψήφισμα εἰς τὴν Σμύρνην θὰ δεχθῶσιν αὐτοὺς τοὺς ψηφοφόρους νὰ ψηφίσωσιν ἐκεῖ; Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἀποδειχθῇ τὸ δημοψήφισμα ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως μετὰ τῆς Ἑλλάδος; Βεβαίως ὄχι. Διότι θὰ ὑπερτερήσουν οἱ θέλοντες νὰ μείνωσιν ὑπὸ τὸν ζυγόν; διότι ἐκτὸς τῶν Ὀθωμανῶν, εἶνε καὶ οἱ φραγκολεβαντῖνοι, οἱ ὁδηγούμενοι ἀπὸ τοὺς ἐχθροὺς τῆς πατρίδος ἡμῶν. Κύριοι, προσέξατε καὶ μὴ ἔσεσθε νὰ ὑπερασπίζεσθε αὐτὸν τὸν τύραννον τῆς πατρίδος ἡμῶν! Θὰ τὸ μάθετε τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης, (δεικνύει τὸ βῆμα), θὰ ἀναπτύξωμεν πάντα τὰ ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα διέπραξε, καὶ τότε, ἂν εἶσθε Ἕλληνες, ἂν εἶσθε ἔντιμοι ἄνδρες; ἂν εἶσθε καὶ πεπολιτισμένοι πολῖται, θὰ λυπηθῆτε, διότι πλανηθέντες ἠθελήσατε νὰ ὑπερασπισθῆτε αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον καὶ ἀντιτάσσεσθε ἐδῶ ἐναντίον τῆς ἐργασίας τοῦ κοινοβουλίου, ἥτις ἔχει ἀποστολὴν νὰ ἀποκαθάρῃ τὸ Κράτος ἀπὸ τοὺς προδότας (θόρυβος ἐν τῇ ἀριστερᾷ).

§156Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δι’ ἡμᾶς τοὺς Θρᾶκας δὲν ὑπάρχει Ἕλλην προδότης.

§157Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Μόνον ὁ Βενιζέλος! (Γέλωτες ἐν τῇ ἀριστερᾷ).

§158Θ. ΧΡΥΣΟΒΕΡΓΗΣ. Εἶνε ὁ μεγαλείτερος Ἕλλην (θόρυβος).

§159Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Οἱ λαοὶ μεγαλουργοῦσιν, ὅταν ἔχωσι καλοὺς ἡγέτας. Καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐμεγαλούργησεν ὅταν ἔσχεν ἡγέτην τὸν Βενιζέλον. (Θόρυβος).

§160Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι κατεχράσθητε τῆς φιλοξενίας μου ......

§161Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ἠκούσαμεν ἐκφερομένην ἐδῶ τὴν λέξιν «προδότης». Προδόται δὲν χωροῦν ἐδῶ μέσα. Εἶνε προδόται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐμεγάλωσαν καὶ ἐδόξασαν τὴν Ἑλλάδα;

§162Μ. ΠΑΠΑΜΙΧΕΛΑΚΗΣ. Δεχόμεθα τὴν ὕβριν, ὅτι ἐφθάσαμεν τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν. (Θόρυβος).

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι ...... (Θόρυβος).

§164Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐπειδὴ ὁ κ. Μητσόπουλος ἀνησυχεῖ ὅτι ἐνεγράφησαν ὀλίγοι Μικρασιᾶται ὡς δημόται Ἀθηνῶν, τοῦ δίδω τὴν πληροφορίαν καὶ τὸν διαβεβαιῶ ὅτι ἐξακολουθοῦμεν νὰ εἴμεθα Ἑλληνικὴ πλειοψηφία εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι, καθήσατε εἰς τὰς θέσεις σας.

§166Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε πρόεδρε, ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία διεξάγεται, εἶναι ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐγὼ εἰσηγήθην εἰς τὴν Συνέλευσιν νομοσχέδιά τινα, περὶ τῶν ὁποίων οὐδὲ κατ’ ἀρχὴν ἀπεφασίσθη νὰ γίνῃ συζήτησις. Αἱ συζητήσεις γίνονται ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ὅλοι ἡ ἐπακολουθήσασα συζήτησις, εἶνε ἐκτὸς παντὸς κανονισμοῦ καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν εἰς τὸν Κανονισμόν.

§167Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ ἀπαντήσω, κ. Πρόεδρε.

§168Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ ἀγορεύων κ. Πρόεδρε; Ὁ κ. Μητσόπουλος, ἢ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος;

§169Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι ἐξηγέρθητε....

§170Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἀφήσω ἐκκρεμῆ τὴν ὁμιλίαν μου διὰ νὰ σᾶς εὐχαριστήσω.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλεῖτε συγχρόνως καὶ οἱ δύο, κύριοι συνάδελφοι.

§172Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἐξηγέρθητε δι’ ὅ,τι εἶπον; Σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε ποῖος βασιλεύς......

§173Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Κάμνομεν πολιτικὴν συζήτησιν, κ. πρόεδρε, τώρα; Τὶ κάμνομεν;

§174Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἀφῆκα νὰ ὁμιλήσητε ὅλοι καὶ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν θέλω νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι εἶσθε ἐν πλάνῃ, ἐξεγείρεσθε διὰ νὰ μὴ ἀκούσητε τὴν ὁμιλίαν μου.

§175Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα αὐτῆς τῆς συζητήσεως. Μείνατε ἥσυχοι.

§176Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μοὶ εἴπητε ποῖος Βασιλεὺς εἶναι προδότης. Εἶναι προδότης ὁ Βασιλεὺς ὁ ὁποῖος ἐδίδαξε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ μάχεται καὶ νὰ νικᾷ; Ὁ Βασιλεὺς ἡμῶν περιήγαγεν τὴν σημαίαν τῆς Ἑλλάδος, ἔνδοξον μέχρι τῶν παλαιῶν συνόρων. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο οἱ πληρεξούσιοι τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἐγείρονται ἵνα ἀποχωρήσουν ἐκ τῆς αἰθούσης).

§177Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν κάθεστε νὰ ἀκούσητε, φεύγετε;

§178Π. ΓΚΙΝΗΣ. Αὐτὴ εἶνε πολιτικὴ συζήτησις καὶ ζητῶ καὶ ἐγὼ τὸν λόγον.

§179Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Αὐτὰ εἶνε ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§180Π. ΙΑΚΩΒΟΥ. Διαρκῶς φεύγουν, κύριε πρόεδρε, ὅταν ἀκούουν τὸ ὄνομα τοῦ Βασιλέως. Εἶνε ἀχρειότης τοῦ αἰσχίστου εἴδους, νὰ καθίσουν κάτω. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι).

§181Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς ἀπευθύνω θερμοτάτην παράκλησιν ἵνα κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν συζητήσεων, καταβάλλητε πᾶσαν προσπάθειαν πρὸς ἀποφυγὴν ἐκφράσεων, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ προκαλῶσι τὴν νευρικότητα καὶ πρὸς τοῦτο δέον νὰ διεξάγωνται μετὰ πάσης ἠρεμίας καὶ ἀπαθείας αἱ συζητήσεις, ἵνα εἶνε δυνατὴ ἡ ἔρευνα, ὅσον ἔνεστι ἐμπεριστατωμένη, τῶν πραγμάτων τῶν σχετιζομένων πρὸς τὸ θέμα, περὶ τοῦ ὁποίου ἑκάστοτε πρόκειται.

§182Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐπιφυλασσόμεθα πάντες νομίζομεν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου νὰ ὁμιλήσωμεν ὅταν θὰ κατατεθῇ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Τὴν στιγμὴν ταύτην θὰ περιορισθῶ εἰς τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας. Ὁ κ. Στράτος προέβη εἰς πρότασιν κατηγορηματικὴν καὶ ἐζήτησε νὰ ταχθῇ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα αὐτό. Εἶμαι προθυμότατος νὰ μετάσχω πάσης συζητήσεως, ἡ ὁποία θὰ εἶχε σκοπὸν νὰ ἐπικυρώσῃ τὰ ἐθνικὰ δίκαια, καὶ νὰ ἀπαλείψῃ τὸ ὄνειδος τὸ ἐπικολαφθὲν ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ὀνόματος ἀπὸ τῶν σκευωριῶν τοῦ παρελθόντος, τουτέστιν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ κυριαρχία καὶ αὐτοτέλεια δὲν ὑπῆρξε ἀκεραία, οὐδὲ πλήρης. Εἶμαι προθυμότατος νὰ μετάσχω παντὸς ἀγῶνος πρὸς τοῦτο, ἀλλὰ θεωρῶ ὅτι ἡ ὕπαρξις τῆς ἑλληνικῆς ἀνεξαρτησίας δὲν εἶνε θέμα συζητήσεως, εἶνε θέμα ὁμοθύμου, καὶ μόνου ὁμοθύμου πανηγυρικῆς ψήφου τῆς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἀνάγκη οὐδὲ κἂν νὰ συζητήσῃ διὰ νὰ ἀνεύρῃ ἐὰν ἡ πατρὶς εἶνε ἐλευθέρα. Διὰ τοῦτο ἤθελα προτείνει εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν κείμενον διατυπώσεως προσηκούσης, τὴν ὁποίαν ὅμως, ἐπειδὴ δὲν ἔχω σήμερον γράψῃ, ὁπότε τὸ ζήτημα αἰφνιδίως προέκυψε, παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ καταθέσω εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν. Τό γε νῦν, μακρὰν πάσης ἀμφισβητήσεως, ὁ ἑλληνικὸς κόσμος μετὰ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ὀφείλει νὰ βοηθήσῃ ὅτι οὐδεμία προστασία καὶ ἐπικηδεμονία ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, ὅτι ἡ ἐδαφικὴ ἐγγύησις τῶν τριῶν Δυνάμεων ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος, δι’ οὐδενὸς παιγνιδίου εἶναι δυνατὸν νὰ μεταπέσῃ, κατὰ τῆς Ἑλλάδος, εἰς ἐγγύησιν τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς πολιτεύματος, καὶ εἰς παρακόλουθον δικαίωμα πρὸς ξενικὰς ἐπεμβάσεις. Κατὰ δὲ τὴν ἡμέραν τῆς μελέτης τῆς Συνθήκης τῶν Σεβρῶν καὶ εἰδικῶς ἐν τῷ ἄρθρῳ τῆς συνθήκης, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀναγράφονται αἱ παραιτήσεις τῶν τριῶν Δυνάμεων, ἀπὸ τῆς ἐγγυήσεως τῆς πολιτειακῆς, θὰ ἴδωμεν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐγγύησιν, ἐν περισσοτέραις λεπτομερείαις, ἄνευ συζητήσεων περὶ ἀνεξαρτησίας, ἐὰν ὑπῆρξεν ἐγγύησις, κατά τι ὑπῆρξεν ἐγγύησις, ποῦ καὶ πάλιν θὰ περιορισθῇ, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ὡς τὴν παρέστησαν ὑπάρχουσαν καὶ διατὶ κατελύθη. Ταῦτα, ὡς πρὸς τὸ θέμα, τοῦτο, τὸ θιχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Στράτου. Τὸ ἕτερον τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Στράτου προβληθέντων ζητημάτων, τὸ οὐχὶ ὀλιγώτερον σπουδαῖον, εἶναι ἐὰν ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὰ ἔτη 1915 καὶ 1916 μὴ προσερχομένη δι’ ἐνόπλου ἀρωγῆς πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ συμμαχικοῦ ὅρου, ὑπῆρξεν ἢ οὔ πρὸς τὴν Σερβίαν παράσπονδος. Τοῦτο εἶναι θέμα ὁμολογουμένως σημαντικόν, τὸ ὁποῖον ἐξακολουθεῖ σκανδαλίζον τὴν ἑλληνικὴν διάνοιαν. Τῆς περὶ τούτου συζητήσεως ἐπιφυλάσσομαι νὰ μετάσχω καίπερ φρονῶν, ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ δὲν εἶναι ἁρμοδιότητος ἀπολύτως Συνελευσιακῆς. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς ἄλλος τόπος εὐρείας ἐρεύνης παρ’ ἡμῶν δὲν ὑπάρχει καὶ ἡ Συνέλευσις εἶναι τὸ ἐθνικὸν Σῶμα τὸ οὐ μόνον ἀποφασίζον περὶ θεσμῶν, ἀλλὰ διαλύον τὰ σκότη δύναται νὰ διασκεδάσῃ καὶ τὸν προδοτικὸν περὶ παρασπονδίας μύθον. Ἐν ταύτῃ τῇ ἀναμονῇ κατέρχομαι τοῦ βήματος.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§184Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὴν ἐπέμβασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἦτο ἐδῶ διὰ νὰ ἀκούσῃ πόθεν προέκυψεν ἡ συζήτησις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρέπει νὰ μάθῃ, ὅτι οἱ ἀποτελοῦντες τὴν πτέρυγα ἐκείνην, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθῶσι τὰς συνεδριάσεις ἐν ἡσυχίᾳ, διότι ἅμα ἀντιλαμβάνονται, ὅτι γίνεται μία ἐπίθεσις κατὰ τῆς διοικήσεως τοῦ παρελθόντος, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποδείξῃ τὴν ἐγκληματικότητα αὐτοῦ, ἐγείρονται πάντες καὶ φωνάζουσι κατὰ τοῦ ἀγορεύοντος, ὥστε νὰ μὴ δύναται οὗτος νὰ συνεχίσῃ.

§185ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸ μέτωπον ἡμῶν εἶναι λευκόν. Εἴμεθα ὑπερήφανοι.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§187Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν ὁ ἀγορεύων ἀναφέρῃ ἐγκλήματα κατὰ τῶν ἀτόμων καὶ κατὰ τῆς χώρας, ἐννοοῦσι διὰ τῶν φωνῶν των νὰ πνίξωσι τὴν φωνὴν τοῦ ἀγορεύοντος, διὰ νὰ μὴ τοῦ ἐπιτρέψωσι νὰ προχωρήσῃ. Δὲν δύναται, κ. Πρόεδρε, ἡ πλειονοψηφία νὰ ἀνεχθῇ τοιοῦτον καὶ τοὺς εἰδοποιῶ, ὅτι δὲν θὰ τὸ ἀνεχθῶμεν, ὑμεῖς δέ, κ. Πρόεδρε, δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέπητε διακοπάς.

§188ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐκλαμβάνετε τὴν φιλοπατρίαν μας ὡς δειλίαν.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§190ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀρκετὰ ὑπεχώρησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός.

§191Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν ἤκουσαν κ. Πρόεδρε, ὅτι ἀνέφερον τὸ ὄνομα τοῦ Μεγάλου ἡμῶν Στρατηλάτου Βασιλέως, τοῦ διδάξαντος τὸν ἑλληνικὸν στρατὸν νὰ μάχηται καὶ νὰ νικᾷ, ἐταράχθησαν. Προχωρῶν, θὰ ἀναφέρω τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Βασιλέως καὶ τὰς θυσίας Αὐτοῦ χάριν τῆς Πατρίδος, χάριν τῶν Ἑλλήνων· θὰ ἀποδειχθῇ δὲ ποῖον ἔγκλημα προδοσίας ἐγένετο, ὅτε ξένα στρατεύματα ἦλθον εἰς τὴν Χώραν ἡμῶν, διὰ νὰ ἐπιβληθῶσι πρὸς ἕνα μύρμηκα καὶ πρὸς ἕνα Βασιλέα, ὁ ὁποῖος ἔζησε καὶ εἶδεν τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, καὶ ὁ ὁποῖος εἰργάσθη καὶ ἐθυσιάσθη διὰ τὴν ἀποκατάστασιν Αὐτοῦ. Γνωρίζετε κ. Πρόεδρε, ὅτι ὑπῆρξεν ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὡμίλησα κατὰ τοῦ Βασιλέως αὐτοῦ, ὄχι διότι δὲν ἐνόμιζον Αὐτὸν ἱκανὸν νὰ διδάξῃ τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν νὰ μάχηται καὶ νὰ νικᾷ, ἀλλὰ διότι ἤθελον νὰ ἐκτιμῶσιν αὐτὸν οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ νὰ μὴν ἔχῃ ἐχθροὺς εἰς τὴν Χώραν. Ἐγνώρισα τὸν πατριωτισμὸν, τὴν ἀγαθότητα καὶ τὴν φιλοπατρίαν τοῦ Βασιλέως, καὶ δὲν ἤθελον νὰ προέλθῃ εἰς αὐτὸ τὸ διάβημα, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχε κακὰς συνεπείας καὶ αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον, δυστυχῶς. Ἐγὼ ὁμιλῶν σήμερον ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὡς τίμιος Ἕλλην, τὶ εἶνε ὁ Βασιλεὺς αὐτὸς καὶ τὶ προσέφερεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι ἐκ τῆς ἱστορίας γνωστὸν ὅτι, ὅσοι Βασιλεῖς ἔδειξαν πατριωτικὰ αἰσθήματα καὶ ἠγωνίσθησαν ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῆς Χώρας των, ἢ ἐξορίσθησαν ἀπὸ τῆς Χώρας των ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν των, ἢ ἐδολοφονήθησαν. Ὁ νῦν Βασιλεὺς τῶν Ἑλλήνων, κύριοι, ἐπέδειξε καὶ πατριωτισμὸν καὶ νοημοσύνην καὶ ἱκανότητα στρατιωτικὴν καὶ παρέδωκεν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν Μακεδονίαν ὁλόκληρον, τὴν Μ. Ἀσίαν καὶ τὴν Θράκην, διότι εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς διδασκαλίας Αὐτοῦ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν ἡ ἱκανότητος νὰ μάχηται καὶ νικᾷ. Οἱ ἐχθροὶ τῆς Πατρίδος δὲν ἐπέτυχον εἰς τὸ Τατόϊ νὰ τὸν κάψουν, ἐπέτυχον ὅμως τὸν ἐνάρετον ἄνθρωπον, τὸν ἀνιδιοτελῆ διοικητὴν τῆς Τραπέζης Ζαΐμην, ὄχι μόνον νὰ τὸν ἀπομακρύνουν, ἀλλ’ ἐντελῶς νὰ τὸν πετάξουν ἀπὸ τὴν Τράπεζαν αὐτήν. Παρακαλῶ οἱονδήποτε τίμιον ἄνθρωπον νὰ χαρακτηρίσῃ τὰς πράξεις αὐτὰς πολίτου Ἕλληνος, ὁ ὁποῖος συνεννοεῖται μὲ τοὺς ἐχθροὺς τῆς Πατρίδος διὰ νὰ ἀπομακρύνουν ἕνα Βασιλέα μαχητὴν, Βασιλέα, ὁ ὁποῖος μετέφερε τὰ ὅρια τῆς Ἑλλάδος ἔξωθεν τῆς Κωνσταντινουπόλεως, κατέκτησε καὶ τὴν Μ. Ἀσίαν. Ἐπροκάλεσαν αὐτοὶ λοιπὸν τὴν συζήτησιν, ὄχι ἡμεῖς. Μᾶς ἠνάγκασαν νὰ χαρακτηρίσωμεν τὸν ἄνδρα ὄχι διὰ λέξεων, ἀλλὰ διὰ πράξεων. Ἂν τοὺς κατηγοροῦμεν, ἂς περιμένουν, ὄχι κραυγάζοντες καὶ θορυβοῦντες εἰς τὴν συνεδρίασιν, ἀλλ’ ὡς σοβαροὶ ἄνθρωποι, ἄνθρωποι ἀντιμετωπίζοντες τοὺς ρήτορας καὶ ἀναιροῦντες τὰ ἐπιχειρήματα αὐτῶν. Ἂς περιμένουν, καὶ ὅταν διεξέλθωσι τὰ ζητήματα ἐδῶ θὰ μάθουν ποῖος εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος ὅλης καὶ δυνάμει ξένων λογχῶν, ἦλθε καὶ κατέκτησε τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸν ὀνομάζουν, μέγαν καὶ δὲν ἐντρέπονται, οἱ μεγάλοι καὶ ἰσχυροὶ τῆς γῆς, νὰ συνεργάζωνται μετ’ αὐτοῦ ὡς ἀνθρώπου τῆς Πατρίδος. Ἐπανεστάτησεν ἡ Ἑλλὰς διὰ νὰ τὸν φέρῃ. Ἤθελαν καὶ τὸν ἔφεραν αἱ ξέναι λόγχαι. Ἐπαναλαμβάνω, ἂν θελήσω νὰ ἀριθμήσω τὰ ἀνδραγαθήματα τοῦ ἀνδρός, ὄχι μόνον τὴν ἑσπέραν ταύτην, κύριοι, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ἂν ὁλόκληρον ἔτος ἦτο ἀρκετὸν νὰ περιλάβῃ ταύτας τὰς πράξεις τοῦ ἀνδρός. Μὴ ἡ Ἑλλὰς δι’ ἐπαναστάσεως ἀνεβίβασεν αὐτὸν εἰς τὸ κυβερνητικὸν ἀξίωμα τῆς Ἑλλάδος; Ὄχι· ναί, ὄχι ὁμιλοῦν τὰ πράγματα, δὲν ἀναφέρω ἱστορίαν· πρὸς τοὺς συγχρόνους ὁμιλῶ καὶ ἀπορῶ διότι εὑρέθησαν τινὲς, οἱ ὁποῖοι ἠξίουν νὰ ὁδηγήσουν τὴν Ἑλλάδα καὶ ὀνόμαζον κυβερνήτην τῆς Ἑλλάδος, πρωθυπουργὸν τῆς Ἑλλάδος αὐτόν. Δὲν εἶνε πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, λέγω, πρὸς τοὺς κυρίους αὐτούς. Δὲν τὸν ἔφερεν ὁ ἑλληνικὸς λαός· τὸν ἔφερεν ἡ προδοσία εἰς τὸ ἑδώλιον τοῦ πρωθυπουργοῦ καὶ διὰ νὰ στηρίξῃ ἑαυτὸν, ἔφερε τὴν Βουλὴν τὴν διαλυθεῖσαν τὴν 31ην Μαΐου. Ἀλλ’ εἶναι ἀπόρροια καὶ ἡ Βουλὴ ἐκείνη τῆς ἀληθοῦς θελήσεως τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ; Ὄχι κύριοι. Ὁ Βενιζέλος ἀπὸ ἐκεῖ καὶ ὁ Ρέπουλης, ἐδήλωσαν, ὅτι ἡ στιγμὴ παρῆλθε καὶ ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐπιστρατεύεται οὔτε θὰ πολεμήσῃ, θ’ ἀκολουθήσῃ δηλαδὴ πολιτικὴν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ὁ Βασιλεὺς μὲ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἡ ἀπόφασις τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἦτο ν’ ἀναμείνῃ καὶ ἐπίστευσεν ὁ λαὸς καὶ ἔδωσε τὴν πλειοψηφίαν εἰς αὐτὸν, διότι τότε ὑπῆρχεν ἀκόμη ἐντύπωσις ὅτι τὰ ἔργα τῆς Μακεδονίας, τῶν πολέμων τῶν Βουλγαρικῶν καὶ τῶν Τουρκικῶν ἦσαν τῆς περινοίας τοῦ ἀνδρὸς καὶ δὲν ἦσαν τῆς ἀνδραγαθίας τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ Βασιλέως. Διότι ἂν ἐνικᾶτο ὁ στρατὸς ὁ ἑλληνικὸς κατὰ κράτος, τί θὰ ἐγίνετο ἐὰν οἱ ἰσχυροὶ τῆς γῆς ἔλεγον ὅτι θὰ δώσουν εἰς τὴν Βουλγαρίαν, τὰς χώρας αὐτὰς, καὶ δὲν ἐσκέπτοντο δι’ αὐτήν; Ἀλλ’ ἐνίκησεν ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν οἱ ἰσχυροὶ τῆς γῆς νὰ προδώσουν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ ἀγῶνος τούτου. Λοιπὸν ἐπίστευσεν εἰς αὐτὸν ὁ ἑλληνικὸς λαὸς, ὅτι εἰς τὴν περίνοιαν αὐτοῦ στηρίζεται ἡ ἐλευθερία τοῦ λαοῦ ἐκείνου καὶ ἀκόμη ὅτι καὶ αὐτὸς εἶνε ὑπὲρ τῆς οὐδετερότητος καὶ ἔσπευσε νὰ τοῦ δώσῃ πλειοψηφίαν. Ἀλλὰ διὰ νὰ δικαιολογήσῃ κύριοι, τὴν ἀπάτην τὴν ὁποίαν ἔκαμε εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαὸν καὶ τοῦ ἔδωσε τὴν πλειοψηφίαν ἐκείνην τὶ εἶπεν: ὅτι ὁ Βασιλεὺς παρεβίασε τὸ Σύνταγμα, διότι διέταξεν ἐκλογάς, μόλον ὅτι τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἐλειτούργει ἕως προχθές, εἶνε ἔργον τοῦ κ. Βενιζέλου, καὶ εἰς τὸ ὁποῖον Σύνταγμα ὁ Βενιζέλος ἀναγράφει, ὅτι, δικαίωμα τοῦ Βασιλέως εἶνε νὰ διαλύῃ τὴν Βουλὴν, καὶ ἔκαμε καὶ ἀγόρευσιν περὶ τούτου διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ ζήτημα. Κύριοι, παρεβίασε τὸ Σύνταγμα ὁ Βασιλεὺς τῆς Ἑλλάδος; Ὄχι, κύριοι, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καταψηφίζων τοὺς Βενιζελικούς, ἐπικρότησεν τὰς πράξεις Αὐτοῦ. Καὶ ἔρχεται τὸ ἐρώτημα, κύριοι· ἐν τίνι δικαιώματι ἦλθον ἐδῶ νὰ μᾶς ἐξετάσουν ἐὰν συνταγματικῶς ἢ μὴ ἐνεργήσαμεν τὰς ἐκλογάς; Τοὺς ἐκάλεσεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ παραπονεθοῦν; Παρεπονέθη ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶχεν σύμβασιν νὰ ὑπηρετήσῃ τοὺς ἐχθροὺς τῆς πατρίδος ἐναντίον τοῦ συμφέροντος τῆς Ἑλλάδος; Καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις, κύριε Πρόεδρε, θὰ τὸ ἀποδείξω. Καὶ ἐπειδὴ δὲν σκέπτομαι νὰ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλὴν, νομίζω, ὅτι αὐτὰ τὰ ὀλίγα, τὰ ὁποῖα, εἶπον, θὰ εἶναι ἀρκετὰ νὰ πείσουν τοὺς κυρίους Πληρεξουσίους, ὅτι ὅταν γίνεται συζήτησις, νὰ ἐπιτρέπουσιν εἰς ἡμᾶς νὰ ἐκφραζώμεθα χαρακτηρίζοντες ἐλαφρῶς, ὅπως γνωρίζωσιν οἱ ρήτορες ὄχι ὡς ἐγὼ, τὰς πράξεις τοῦ παρελθόντος. Νὰ ἀποδείξουν πῶς εἶναι οἱ κοινοβουλευτικοὶ ἄνδρες καὶ δὲν ἦλθον ἐδῶ διὰ νὰ παίξωσι τὸ πρόσωπον τοῦ μπράβου. Ἐλπίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι θὰ σκεφθῶσι ἐὰν θέλωσι νὰ ὑπηρετήσωσι τὸ κόμμα των, νὰ ἔλθωσιν εἰς τὸ ὕψος τοῦ Πληρεξουσίου καὶ νὰ μὴ διακόπτωσι καθ’ ὃν τρόπον διακόπτουσι χωρὶς νὰ τοὺς ἀκούῃ κανεὶς τὶ λέγουσιν, διότι διακόπτουν ἐν μέσῳ θορύβου, μὲ λέξεις κενάς, διότι πιστεύω πῶς εἶναι ἐν πλάνῃ καὶ ὅτι εἶναι κύριοι καὶ ὅτι ἐννοοῦν μὲ τὶ περιεβλήθησαν ἔστω καὶ κατὰ νοθείαν, καὶ τὶ ἔνδυμα φέρωσιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ ὅτι θὰ ἐπιτρέπωσιν εἰς τὸν ρήτορα νὰ ὁμιλῇ καὶ νὰ χαρακτηρίζῃ, ὡς αὐτὸς εἰπῇ, τὰς πράξεις τοῦ παρελθόντος καὶ ἂς ἔλθωσιν ἐπὶ τὸ βῆμα νὰ τὰ ἀναιρέσωσιν διὰ πράξεων, διὰ λόγων καὶ ὄχι διὰ φωνῶν καὶ νὰ παρακωλύουν τὴν πρόοδον τῆς συνεδριάσεως, διότι αὐτὸ εἶναι ἐναντίον των καὶ θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιβάλῃ τὸν κανονισμόν, πρέπει δὲ νὰ ἀναλογισθοῦν, κύριε Πρόεδρε, ποίαν ἠθικὴν συνέπειαν ἔχει ὅταν ὁ Πρόεδρος ἐφαρμόσῃ τὸν κανονισμὸν κατὰ βουλευτοῦ παρεκτρεπομένου κατὰ τοιοῦτον τρόπον προκειμένου περὶ συζητήσεως τοσοῦτον σοβαρᾶς, ἡ ὁποία ἔχει τὴν ἀποστολὴν νὰ ἀποκαλύψῃ τὴν ἱστορίαν καὶ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν νὰ λάβῃ πάντα τὰ μέτρα, ἵνα μὴ ὑπάρξῃ καὶ δεύτερον στίγμα ὡς τὸ σημερινόν. (Χειροκροτήματα).

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ.μ. αὔριον. (Ὥρᾳ 9 μ. μ.)