1920.10.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 80ὴ

τῆς 15ης Ὀκτωβρίου 1920

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρᾳ 10 π.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ πολλοὶ τῶν κ. κ. βουλευτῶν εἶναι καθ’ ὁδὸν ἀναμένονται δὲ νὰ φθάσωσι μετ’ ὀλίγας ὥρας, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ν’ ἀναβάλῃ τὴν συνεδρίασιν διὰ τὴν 4ην ἀπογευματινὴν ὥραν.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§3Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ γίνῃ καὶ ἡ ὁρκομωσία τοῦ Ἀντιβασιλέως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχονται καὶ οἱ Μακεδόνες βουλευταὶ διὰ Χαλκίδος, ἑπομένως εἰς τὰς 4 μ.μ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 4ην μ.μ. σήμερον. (Ὥρᾳ 10.10′ π.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρᾳ 4.20′ μ.μ.).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Α. Μπασιᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§6Α. ΜΠΑΣΙΑΣ. Καταθέτω σημείωμα, κύριε Πρόεδρε, ὅπως διορθωθῶσιν παραδρομαί τινες ἐν τοῖς πρακτικοῖς. Φέρωμαι παρὼν ὡς ἐποπτεύσας εἰς ψηφοφορίας ἢ κληρώσεις κατὰ τὰς τελευταίας συνεδριάσεις. Παρακαλῶ ὅπως διορθωθῶσιν αἱ παραδρομαὶ αὐταί, τοσοῦτον μᾶλλον καθόσον ἐκ τῆς διορθώσεως παρατηρῶ ὅτι οὐδαμῶς ἀλλοιοῦται τὸ ἀποτέλεσμα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§8Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί· μετὰ βαθυτάτης ὀδύνης, ἀγγέλω τὸν θάνατον τοῦ καλοῦ μας Βασιλέως, προκαλοῦντα γενικὸν αἴσθημα εἰλικρινεστάτου πένθους. Ἀνελθὼν ἀπροσδοκήτως εἰς τὸν Θρόνον, δι’ ὃν δὲν ἐφαίνετο προοριζόμενος, ὡς ἐκ τῆς σειρᾶς τῆς γεννήσεώς του, ἐν μέσῳ μιᾶς βιαιοτάτης κρίσεως Ἐθνικῆς, ἅμα καὶ Βασιλικῆς, κατώρθωσεν ἐν τῷ σάλῳ συγκρουομένων αἰσθημάτων ἅτινα συνεκίνουν τὴν ψυχήν του, ν’ ἀνεύρῃ ταχέως τὴν ὁδὸν τοῦ καθήκοντος. Καὶ ἠκολούθησε ταύτην μέχρι τέλους, ἀπαρεγκλίτως. Ἐμπνεόμενος ἀπὸ τὸ παράδειγμα τοῦ ἀοιδίμου πάππου του, Βασιλέως Γεωργίου, ὑπῆρξεν ὑπόδειγμα Δημοκρατικοῦ Βασιλέως, ἁπλοῦς τοὺς τρόπους, εὐγενὴς τὴν ψυχήν, γενναιότατος τὰ αἰσθήματα, εὐλαβὴς πρὸς τὸ πολίτευμα, πιστεύων ὅτι ἡ ἄνοδός του εἰς τὸν Θρόνον, δὲν ἦτο εὐκαιρία ἀπαλλαγῆς ἀπὸ ὑποχρεώσεων, ἅς εἶχε πρότερον ἀναλάβει ὑπὸ τὴν ὁρμὴν εὐγενοῦς αἰσθήματος, ὅτε οὐδαμῶς ἐπίστευεν ὅτι θ’ ἀνήρχετο εἰς τὸν Θρόνον, καὶ πρόθυμος νὰ ἀποθέσῃ τὸ Στέμμα, ἐὰν ἡ διατήρησις αὐτοῦ προϋπέθετε τὴν ἀθέτησιν τοῦ λόγου του καὶ τὴν ποδοπάτησιν τῶν εὐγενῶν αἰσθημάτων του. Ὁ Βασιλεὺς Ἀλέξανδρος εἶχε τὴν τύχην νὰ ἴδῃ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του τὴν Ἑλλάδα πραγματοποιοῦσαν τὰς ὑψιπετεστέρας Ἐθνικὰς της βλέψεις, καὶ κατέρχεται εἰς τὸν τάφον νεώτατος μέν, καταλείπων ὅμως αὐτὴν πολὺ μεγαλειτέραν καὶ πολὺ ἰσχυροτέραν παρ’ ὅ,τι τὴν παρέλαβε. Τὸν ἀποθανόντα Βασιλέα, οὗ ἡ μνήμη ἔστω ἀγήρως, διαδέχεται εἰς τὸν θρόνον, κατὰ τὴν Συνταγματικὴν τάξιν, ὁ νεώτερος αὐτοῦ ἀδελφὸς Παῦλος. Ἀλλ’ ἡ ἀπουσία τοῦ νέου Βασιλέως ἐπιβάλλει κατὰ τὸ ἄρθρον 50 τοῦ Συντάγματος, τὴν ἐκλογὴν Ἀντιβασιλέως. Ἡ ἐκλογὴ αὕτη ἀποβαίνει ἔτι μᾶλλον ἀναγκαιοτέρα ὅσον τῆς καθόδου τοῦ νέου βασιλέως εἰς τὴν Χώραν καὶ τῆς δόσεως τοῦ Συνταγματικοῦ ὅρκου πρὸς ἀνάληψιν τῆς ἀσκήσεως τῆς Βασιλικῆς ἐξουσίας, εἶνε ἀνάγκη νὰ προηγηθῇ ἡ ἐξακρίβωσις, ὅτι καὶ ἐν τῷ Βασιλικῷ οἴκῳ ἡ περιέλευσις τοῦ στέμματος εἰς τὸν Βασιλόπαιδα Παῦλον, δὲν τίθεται ὑπὸ ἀμφισβήτησιν. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην ἐσωτερικῆς γαλήνης ὅπως ἐπιδοθῇ ἀπερίσπαστος εἰς τὸ ἔργον τῆς στερεώσεως καί ἐξασφαλίσεως τῶν ἐθνικῶν της ἐπιτυχιῶν, τῆς ὀργανώσεως τῶν νέων ἐπαρχιῶν καὶ τῆς ἐσωτερικῆς της ἐν γένει ἀναπλάσεως. Εἶνε δὲ ἀδύνατον νὰ εὕρῃ τὴν γαλήνην ταύτην, ἐὰν ὁ πρώην Βασιλεὺς ἐξακολουθῇ νὰ ὑπονομεύῃ τὸν Θρόνον ἐφ’ οὗ κάθηται εἷς τῶν υἱῶν του, καὶ ἂν ὁ τελευταῖος οὗτος ἀνήρχετο εἰς αὐτὸν ὄχι ὡς πραγματικὸς Βασιλεύς, ἀλλ’ ὡς ἀντιπρόσωπος ἁπλῶς τοῦ πατρός του καὶ διὰ νὰ διευκολύνῃ τὴν ἐπάνοδον τούτου. Τὸ Ἔθνος ἄλλως τε ἔχει ἄλλην παρὰ τὸν ἔκπτωτον βασιλέα ἀντίληψιν τοῦ βασιλικοῦ θεσμοῦ. Ἐκ τῆς ἱστορίας του εἶνε συνειθισμένον νὰ συνδέῃ τὴν ἰδέαν τῆς βασιλείας πρὸς τὴν αὐταπάρνησιν τοῦ βασιλέως, ὑπὲρ τοῦ γενικοῦ συμφέροντος. Ἡ παράτασις τοῦ οἰκτροῦ θεάματος βασιλέως, ὅστις ἐκπεσὼν ἅπαξ τοῦ Θρόνου ἐννοεῖ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς αὐτὸν ἐπιβουλεύων τὴν θέσιν τοῦ υἱοῦ του καὶ ἐκθέτων εἰς τοὺς μεγίστους τῶν κινδύνων τήν τε ἐσωτερικὴν ἡσυχίαν καὶ τὴν ἐξωτερικὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας, δὲν δύναται παρὰ νὰ σαλεύσῃ ἐπικινδύνως τὰ θεμέλια τοῦ Βασιλικοῦ Θεσμοῦ, εἰς τὴν χρησιμότητα τοῦ ὁποίου ἐξακολουθεῖ ἀκόμη νὰ πιστεύῃ τὸ Ἔθνος. Ἡ Κυβέρνησις παρήγγειλε εἰς τὸν Πρέσβυν της νὰ ὑποβάλῃ τὰ συλλυπητήριά της εἰς τὸν βασιλόπαιδα Παῦλον ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ Βασιλέως καὶ ἀνακοινώσῃ αὐτῷ τὰς ἀνωτέρω ἀντιλήψεις της. Ἀλλ’ εὐλαβὴς πρὸς τὴν λαϊκὴν θέλησιν ἐδήλωσε συγχρόνως ὅτι δὲν θέλει προβῆ εἰς τὰς ἀναγκαίας διὰ τὴν κάθοδόν του συνεννοήσεις πρὶν ἢ περιβληθῇ διὰ τῶν ἐπικειμένων ἐκλογῶν μὲ νέαν ἐκδήλωσιν τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Προτείνω ἑπομένως ὅπως ἡ Βουλή, ἥτις ἄλλως τε διὰ τοῦτον ἀποκλειστικῶς τὸν λόγον ἀνακαλεῖται μετὰ τὴν διάλυσίν της εἰς τὴν ζωήν, προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Ἀντιβασιλέως.

§9Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ (Πρόεδρος). Τὸ ἐθνικὸν πένθος τὸ ὁποῖον διερμήνευσεν ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, συμμερίζεται εἰς τὸ ἀκέραιον ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, αἰσθάνεται εἰλικρινῶς βαθυτάτην ψυχικὴν ὀδύνην διὰ τὸν θάνατον τοῦ Βασιλέως Ἀλεξάνδρου, τοῦ ὁποίου τὴν νεαρὰν ζωὴν τόσον τραγικῶς ἔσβυσε τὸ ἀνεξερεύνητον πεπρωμένον ἐν μέσῳ τῆς μεγαλειτέρας δόξης καὶ εὐτυχίας, μὲ τὴν ὁποίαν εἶχε κοσμήσει τὸν Βασιλικὸν αὐτοῦ Θρόνον. Τὸ Ἔθνος, θὰ διατηρῇ ἐσαεὶ εὐλαβεστάτην ἀνάμνησιν τῆς συμπαθοῦς μορφῆς τοῦ Βασιλέως Ἀλεξάνδρου, παρασχόντος ἀναμφισβήτητα δείγματα ἀγαθωτάτων Βασιλικῶν προθέσεων ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους. Αἰωνία ἡ μνήμη τοῦ Βασιλέως Ἀλεξάνδρου. Ὁ κ. Γ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον.

§10Γ. ΠΩΠ. Εἰς τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέγνωσε πρὸ μικροῦ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παραμένουσι σκοτεινά τινα σημεῖα ἐπὶ τοῦ θέματος ἀκριβῶς ἐκείνου, ἐφ’ οὗ ἄπλετον ἐπιβάλλεται νὰ διαχυθῇ φῶς. Ὡμίλησε περὶ παροχῆς μέσων καθόδου τοῦ νέου Βασιλέως εἰς τὴν Ἑλλάδα μόνον μετὰ τὰς ἐκλογάς, ἐνῷ ὄχι ἁπλῶς εὐκταία θὰ ἦτο ἡ πρὸ τῶν ἐκλογῶν κάθοδός του, ἀλλὰ καὶ διότι οὐδεὶς ἔχει δικαίωμα νὰ καταδικάζῃ εἰς πρόσκαιρον ὑπερορίαν βασιλέα νόμιμον δυνάμενον κατὰ βούλησιν νὰ κανονίσῃ τὴν ἐπάνοδόν του ὡς δὲν δύναται κατὰ βούλησιν νὰ ἐξέρχηται ἄνευ κυβερνητικῆς εὐθύνης τῶν ὁρίων τοῦ Βασιλείου. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐξήρτησε τὴν συνταγματικὴν νομιμότητα τοῦ νέου βασιλέως ἐξ ἀλλοτρίων βουλήσεων, τὰς ὁποίας αὐτὴ ἡ ἰδία Κυβέρνησις κατήγγειλεν ἑκάστοτε καὶ θὰ καταγγείλῃ, ἴσως, καὶ πάλιν ὡς ὑπονομευτικὰς τοῦ τρόπου τῆς ρυθμίσεως τοῦ Δυναστικοῦ ζητήματος. Ἀλλ’ ὄχι μόνον ἐξήρτησε τὴν τύχην τοῦ Στέμματος ἐκ τῶν σκέψεων, κεφαλῶν, αἵτινες δὲν καλοῦνται νὰ τὸ περιβληθῶσιν, ἀλλ’ ἀνεκοίνωσεν, ὡς μᾶς εἶπε, καὶ τὰς θεωρίας ταύτας καὶ πρὸς τὸν κεκλημένον κατὰ τὸ Σύνταγμα Διάδοχον, τὸν κατὰ τύπους ἐπισήμως ἀνεκηρυγμένον ἤδη, Βασιλέα Παῦλον. Ἑπομένως ἡ κυβέρνησις ἐμφανίζει σύμμιξιν, αὐτομάτῳ ἐπαναστατικῷ Δικαίῳ, τοῦ 50οῦ μετὰ τοῦ 52ου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, καλοῦσα νὰ ἐκλέξωμεν ἀντιβασιλέα νομίμου, ἐνηλίκου καὶ ἀπόντος Βασιλέως, ἀλλ’ ἀφίνουσα καὶ ἀνοικτὴν τὴν θύραν ὅπως ἡ Ἀντιβασιλεία κριθῇ διὰ τῆς ἐπιζητουμένης ψήφου τῆς Βουλῆς, οὐχὶ ἄσχετος πρὸς πιθανὴν περιπέτειαν χηρείας τοῦ θρόνου ἕνεκα τῆς μὴ πραγματοποιήσεως τῶν ὅρων, οὓς προβάλλει ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, ἀσκοῦσα σήμερον προφορικῶς ἀλλ’ ὑπευθύνως ὡρισμένα δικαιώματα τῆς Βασιλικῆς ἐξουσίας. Τοιαύτας σκέψεις, προὐκάλεσαν ἐν ἐμοὶ αἱ Πρωθυπουργικαὶ δηλώσεις, καὶ ἀπὸ τῶν σκέψεων αὐτῶν ἀγόμενος δὲν δύναμαι νὰ μετάσχω τοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς, ἀντιθέτου πρὸς τὸν σκοπόν, δι’ ὃν ἐκλήθημεν. Οὔτε, παρ’ ὅλην τὴν ἐπιθυμίαν μου, νὰ δώσω ψῆφον ἐκλογῆς δι’ Ἀντιβασιλέα καὶ μάλιστα ὅταν τοιοῦτος ἐξελέγη ὁ ἐνάρετος καὶ δημιουργὸς ἰδίας δόξης Ναύαρχος Παῦλος Κουντουριώτης, νομίζω καθῆκον σήμερον πρὸς τὰς πολιτικάς μου πεποιθήσεις νὰ ἀρνηθῶ ψῆφον ἐφόσον κατηγορηματικῶς δὲν δηλοῖ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἐφαρμόζει τὸ περὶ Διαδοχῆς 50 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, ἀλλ’ ἕν ἐπιδιώκει διὰ τῆς ἐκλογῆς Ἀντιβασιλέως, νὰ προεξοφλήσῃ ψῆφον ἱκανὴν νὰ καλύψῃ εὐθύνας κηρύξεως τοῦ Θρόνου εἴτε κατεχομένου εἴτε χηρεύοντος, ἀναλόγως πρὸς τὰς ὑπαγορεύσεις τοῦ συμφέροντος αὐτῆς.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ἔχει τὸν λόγον.

§12Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρ’ ὅλον τὸν θαυμασμόν μου πρὸς τὸν τετιμημένον Ναύαρχον Κουντουριώτην δηλῶ ὅτι θὰ ἀρνηθῶ ψῆφον, διότι φρονῶ ὅτι τὸ Δυναστικὸν ζήτημα πρέπει νὰ ληθῇ κατὰ ριζικώτερον τρόπον. Ἡ λύσις δὲ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐξαρτᾶται ἀπὸ Ὑμᾶς, κύριε Πρωθυπουργέ, ὁ ὁποῖος ἐμεγαλουργήσατε εἰς τόσα ἐθνικὰ γεγονότα. Σεῖς πρέπει νὰ προβῆτε εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τοῦ Δυναστικοῦ μετὰ θάρρους καὶ νὰ πραγματοποιήσητε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ζητεῖ καὶ ποθεῖ ἀδιαφοροῦντες πρὸς τοὺς ἀδιαλλάκτους φίλους σας. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ μηνὸς ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου τοῦ Ἐθνικοῦ μᾶς εἶπεν ὅτι ὑπάρχει παρακυβέρνησις καὶ ἀδιάλλακτοι φιλελεύθεροι, τοὺς ὁποίους κατὰ τὴν γενομένην ἐναντίον σας ἀπόπειραν ἐστάθηκε ἀδύνατον νὰ ἀντιμετωπίσῃ. Ἄς ἐπιτραπῇ εἰς ἐμέ, ὁ ὁποῖος ἐπὶ δεκαετίαν παρακάθημαι ἐνταῦθα καὶ παρακολουθῶ τὴν πολιτικήν σας χωρὶς νὰ εἶμαι καὶ φίλος σας νὰ εἴπω πρὸς τοὺς παρακυβερνήτας καὶ τοὺς ἀδιαλλάκτους: ἀφήσατε τὸν Κυβερνήτην νὰ πράξῃ ὅ,τι εἶναι ἐθνικῶς συμφέρον. Ἀφήσατε τὸν Κυβερνήτην, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸν νοῦν μέγαν καὶ τὴν χεῖρα στιβαρὰν νὰ πράξῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐθνικῶς εἶναι μέγα.

§13ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί εἶναι αὐτά; (Θόρυβος καὶ φωναί).

§14Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Δὲν θέλω νὰ προχωρήσω περισσότερον παρακαλῶ μόνον τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως χάριν τοῦ ἐθνικοῦ μεγαλείου νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα ριζικῶς, ἵνα ὑπάρξῃ ὁ ἀληθὴς πολιτικὸς Ἡρακλῆς, τῆς Ἑλλάδος.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καραϊσκάκης ἔχει τὸν λόγον.

§16Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Καταλεγόμενος μεταξὺ τῶν ἀνεξαρτήτων πολιτευτῶν ἐν τῇ Αἰθούσῃ ταύτῃ εὑρίσκομαι ἠναγκασμένος νὰ κάμω μίαν δήλωσιν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ δώσω μετ’ ὀλίγας στιγμάς. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν παρίστατο ἀνισοσκελής, καὶ διὰ νὰ ἐξηγηθῶ, ἐὰν θὰ μετεῖχον τῆς σοβαρᾶς ταύτης συνεδριάσεως καὶ ἕτερα πολιτικὰ κόμματα ἀντιπροσωπεύοντα μονάδας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, τότε θὰ ἐτίθετο τὸ ζήτημα καὶ θὰ διεξήγετο ἡ συζήτησις κατ’ ἄλλον τρόπον, ἀλλά, ἅπαξ εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην εὑρισκόμεθα πρὸ ὑποψηφίου κόμματος τῶν φιλελευθέρων, τὰ ἕτερα δὲ κόμματα δὲν ὑποδεικνύουν ἕτερον ὑποψήφιον, ἅπαξ εὑρισκόμεθα ὑπὸ κρισιμωτάτην ἐσωτερικὴν καὶ ἐξωτερικὴν κατάστασιν καὶ ἡ σιδηρᾶ ἀνάγκη τῶν πραγμάτων ἐπιβάλλει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας ἢ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων νὰ διεξέλθῃ πρὸς στιγμὴν τῆς δυσχερείας τῆς καταστάσεως διὰ τῆς ὑποδείξεως Ἀντιβασιλέως κατὰ τὸ ἄρθρον 50 τοῦ Συντάγματος, λαμβάνων ὑπ’ ὄψει πάντα ταῦτα καὶ προσέτι ἀτενίζων πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ ὑποψηφίου Ἀντιβασιλέως, πρόσωπον, τὸ ὁποῖον συγκεντροῖ τὸ ἰδιῶδες τοῦ Ἕλληνος στρατιώτου, τοῦ Ἕλληνος ναύτου καὶ τοῦ Ἕλληνος πολίτου, δηλῶ ὅτι ἀνεξαρτήτως πολιτικοῦ φρονήματος καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς γνώμης μου ἐπὶ τῆς ὅλης καταστάσεως τῆς ἀφορώσης τὸ δυναστικὸν ζήτημα τῆς Ἑλλάδος θὰ δόσω ψῆφον ὑπὲρ τοῦ ἐνδόξου ναυάρχου (εὖγε εὖγε).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§18Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Ψαρρῶν, ἠθέλησε νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἄρνησιν τῆς ψήφου του. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ μόνον νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν ἐνόησα τί ἀκριβῶς ἠθέλησε νὰ εἴπῃ. Ἄν δὲν πλανῶμαι, ὑπῆρξα σαφής, λέγων ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς ὀνομασίας Ἀντιβασιλέως, προκύπτει ἐκ τοῦ ἄρθρου 50 τοῦ Συντάγματος, λόγῳ τῆς ἀπουσίας τοῦ καλουμένου εἰς τὸν Θρόνον. Εἴμεθα ἑπομένως ἀπολύτως ἐντὸς τοῦ Συντάγματος καὶ δὲν εἶχε κανένα λόγον νὰ ἐπαναλάβῃ τόσας φορὰς τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ ἐπαναστάτου ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Ψαρρῶν. Εἴμεθα ἐντὸς τοῦ Συντάγματος, καλοῦντες τὴν διαλυθεῖσαν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν Ἀντιβασιλέως. Ἐθεώρησα ὅμως ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς ἐμέ νὰ δηλώσω τὰς ἀντιλήψεις τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐπὶ τοῦ Δυναστικοῦ ζητήματος, διότι ἀπέχω ἐντελῶς τῶν πολιτικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἰς τὰς ἐξαιρετικωτάτας αὐτὰς περιστάσεις ἀρκοῦνται νὰ λέγουν ὅτι εἶναι πιστοὶ ὑπηρέται τοῦ λαοῦ, μὴ θέλοντες ὅμως νὰ εἰσηγηθοῦν εἰς τὸν Λαόν, τὴν κατ’ αὐτούς, ἀκολουθητέαν ὁδόν. Ἐγὼ ὑπολαμβάνω καθῆκον τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, νὰ εἶναι ἀληθεῖς ἡγέται Λαῶν, καὶ ἐκπληροῦν τὸ ἐντεῦθεν ἀπορρέον στοιχειῶδες αὐτῶν καθῆκον, τοῦ νὰ εἰσηγοῦνται τὴν λύσιν τῶν ζητημάτων εἰς τὸν Λαόν, καὶ μόνην ὑποχρέωσιν ἔχουν, ἄν δὲν κατορθώσουν νὰ ἀποσπάσουν τὴν ἐπιδοκιμασίαν αὐτοῦ, νὰ ἀποχωροῦν.

§19Γ. ΠΩΠ. Μοὶ ἐπιτρέπετε; Δὲν ὡμίλησα ἐπὶ τῶν σκέψεών σας. Ὡμίλησα ἐπὶ τῶν πράξεων, τὰς ὁποίας ἀνεκοινώσατε.

§20Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ποίων πράξεων;

§21Γ. ΠΩΠ. Περὶ τῆς ἀνακοινώσεως εἰς τὸν νέον Βασιλέα, ὅτι θὰ γίνῃ δεκτὸς ὑπὸ ὅρους. Περὶ τούτου ὡμίλησα.

§22Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐθεώρησα λοιπὸν ὅτι ἐπεβάλλεται εἰς ἐμέ, κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ὅτε προσέρχομαι ἐνώπιον τοῦ Λαοῦ, ζητῶν τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης, νὰ γνωρίζῃ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ποῖαι εἶναι αἱ ἀντιλήψεις ἡμῶν, ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ σήμερον. Δὲν θὰ ἦτο ἐκ μέρους ἡμῶν εἰλικρινές, ἐὰν ἐλέγομεν ὅτι ἡ λύσις τοῦ ζητήματος, τοῦ ἐγειρομένου διὰ τοῦ θανάτου τοῦ Βασιλέως Ἀλεξάνδρου, εἶναι ὁμαλὴ ἀπολύτως. Μόνον ὑποκρισία πολιτική, ἠδύνατο νὰ μὲ κάμῃ ν’ ἀποκρύψω ἐνώπιον τῆς Λαϊκῆς γνώμης, τὰς δυσχερείας, αἱ ὁποῖαι, γεννῶνται ἐκ τῆς διεκδικήσεως τοῦ Θρόνου ἐκ μέρους τοῦ ἐκπτώτου Βασιλέως. Ἡ διεκδίκησις τοῦ Θρόνου ἐκ μέρους τοῦ ἐκπτώτου βασιλέως, δὲν ἀφορᾷ μόνον τὸ μέλλον, ὡς πιστεύω, γνωρίζετε. Ἡ διεκδίκησις ἐγένετο καὶ κατὰ τοῦ ἀποθανόντος βασιλέως. Ἐγένετο καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀσθενείας του, ἔγινε καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Βασιλείας του, ἐγένετο καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ θάνατος εἶχεν ἤδη ἀναπτύξῃ τὰς πτέρυγάς του. Μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης δὲν ἔπαυσε νὰ ἀρνεῖτε βασιλικὴν ἰδιότητα εἰς τὸν ἐπὶ τοῦ θρόνου εὑρισκόμενον, δὲν ἔπαυσε διεκδικῶν δι’ ἑαυτὸν τὴν βασιλικὴν ἰδιότητα! Τὰ ζητήματα λοιπὸν ἔπρεπε νὰ τεθοῦν ρητῶς ἐνώπιον τοῦ Λαοῦ, καὶ λέγομεν ὅτι ὁ βασιλόπαις Παῦλος ἀνερχόμενος εἰς τὸν θρόνον πρέπει καὶ αὐτὸς νὰ ἀντιλαμβάνηται ἑαυτὸν βασιλέα, καὶ πρέπει καὶ ὁ πατὴρ αὐτοῦ νὰ ἀναγνωρίζῃ αὐτὸν ὡς τοιοῦτον. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι διατεθειμένον τὸ Ἔθνος νὰ ἀνεχθῇ τὴν παράτασιν καταστάσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἕνα ἀντιπρόσωπον τοῦ Θρόνου τοῦ Βασιλικοῦ εἰς τὸν Θρόνον, καὶ ἕτερον ἔξω τοῦ Θρόνου, ἐπιβουλευόμενον ἐκεῖθεν καὶ τὴν ἐσωτερικὴν τάξιν καὶ τὴν ἐξωτερικὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας. Τὶ ἔχομεν νὰ κερδήσωμεν, παρακαλῶ, ἐὰν ἀπευθυνόμενοι μόνον πρὸς τὸν βασιλόπαιδα Παῦλον, ἐκαλοῦμεν νὰ ἀνέλθῃ ἐπὶ τοῦ θρόνου, ἐὰν δὲν ἠξιοῦμεν ὅπως συγχρόνως ρυθμισθῇ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα διὰ νὰ ἠξεύρῃ ἡ χώρα αὐτή, ἂν δύναται ἐν ἡσυχίᾳ τοὐλάχιστον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν της εἰς τὰ μεγάλα προβλήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπασχολήσουν αὐτήν, μετὰ τὴν πραγματοποίησιν τῶν ἐθνικῶν αὐτῆς βλέψεων; Νομίζετε ὅτι δὲν ἔχομεν καθῆκον νὰ θέσωμεν τὰ ζητήματα ταῦτα ἐνώπιον τοῦ Λαοῦ; Τὶ ἔχετε νὰ κερδήσετε, ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν εἰς ἕνα νέον βασιλόπαιδα ἐπιδείξητε τὴν αἴγλην τοῦ Θρόνου διὰ νὰ τὸν πείσητε νὰ ἀνέλθῃ ἐπ’ αὐτοῦ, ἐὰν δὲν ἐλπίζητε νὰ ρυθμισθῇ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα; Καὶ βλέπετε τὴν ἀνάγκην νὰ λυθῇ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα, ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Εὐβοίας. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐβοίας συνάδελφος ὡμίλησε πολὺ σαφῶς. Τὶ μοῦ ζητεῖτε ἐξηγήσεις, εἶπεν. Ὡμίλησε σαφῶς. Ἐκάλεσεν ἡμᾶς νὰ ἐπαναφέρωμεν εἰς τὸν Θρόνον, τὸν ἔκπτωτον Βασιλέα. Ἔ, κύριοι, τοιαύτην λύσιν δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν. Ὁ κ. ἐξ Εὐβοίας βουλευτής, πιστεύει ὅτι οἱ ζωηρότεροι τῶν φίλων μου, οἱ ἀδιάλακτοι τῶν φίλων μου, εἶνε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παρεμποδίζουν τοιαύτην λύσιν. Εἶμαι ὑπόχρεως νὰ τὸν ἐξαγάγω ἀπὸ τὴν πλάνην. Καὶ ἐὰν ὅλοι οἱ φίλοι μου ἐπείθοντο εἰς τοιαύτην λύσιν, καὶ ἐὰν μόνος ἔμενον ἐν Ἑλλάδι, θὰ διεμαρτυρόμην κατὰ τῆς λύσεως, ἡ ὁποία (ζωηρόταται ἐπευφημίαι καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τοῦ ἀκροατηρίου), θὰ ἐπεσώρευεν εἰς τὴν Χώραν ὅλας τὰς συμφοράς, τοῦ ἐσωτερικοῦ σπαραγμοῦ καὶ τῶν ἐξωτερικῶν καταστροφῶν. Ὁ ἔκπτωτος Βασιλεὺς κατέστη ἀνίκανος νὰ ἀνέλθῃ πλέον εἰς τὸν Θρόνον, διότι κατεπάτησε τὸ πολίτευμα ἐσκεμμένως καὶ ἐν γνώσει, ὅτε τὴν δευτέραν φοράν, καθ’ ἣν ἀπέμπεψε τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων ἐδήλωσεν εἰς τὸν ὑπεύθυνον ἀρχηγὸν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ὅτι ἀρνεῖται νὰ κύψῃ πρὸ τῆς Λαϊκῆς ἐτυμηγορίας, διότι θεωρεῖ τὸν ἑαυτόν του ὑπεύθυνον ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, πρὸς τὸν ὁποῖον καὶ μόνον ἔχει νὰ δώσῃ λόγον. Διὰ τοῦτο θεωροῦμεν τὸν πρώην βασιλέα Κωνσταντῖνον, ἀνίκανον νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸν θρόνον. Ποία ἀσφάλεια θὰ ὑπῆρχεν εἰς τὸ μέλλον ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ Λαοῦ τούτου, ἐάν, μεθ’ ὅσα ἐγένοντο εἰς τὸ παρελθόν, ἐὰν μετὰ τὴν ρητὴν δήλωσιν τοῦ πρώην βασιλέως, ὡς ἕλκοντος τὴν Ἀρχὴν ἀπὸ τὸ Θεῖον, ὡς ἐλέῳ Θεοῦ Βασιλέως, καὶ μετὰ τὰς συμφοράς, τὰς ὁποίας συνεσώρευσεν εἰς τὸν τόπον διὰ τῆς πολιτικῆς αὐτοῦ, τὸν ἐπαναφέρωμεν εἰς τὸν θρόνον, διὰ νὰ παραδώσωμεν τὰς ἐλευθερίας μας εἰς αὐτόν, ὡς καὶ τὸ μέλλον μας; Ἀλλαχοῦ, διὰ νὰ ἀσφαλίσουν τὰς ἐλευθερίας των, εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποκόψουν καὶ κεφαλὰς βασιλέων, ὡς τοῦτο ἐγένετο εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ τὴν Γαλλίαν. Εὐτυχῶς ἡμεῖς, μὲ τὴν ψυχήν, δύναμαι νὰ εἴπω λεπτοτέραν, διότι εἴμεθα παλαιότερος λαός, δὲν ἀρρεσκόμεθα εἰς τὸ αἷμα, ἀλλ’ ἀξιοῦμεν τοὐλάχιστον, ὅπως διὰ τῆς πλακός, τὴν ὁποίαν ἐδήλωσα ὅτι θὰ ζητήσωμεν νὰ ἐντοιχισθῇ εἰς τὸ Βουλευτήριον, ὑπομιμνήσκωνται εἰς τὸ μέλλον ὅλοι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες καὶ οἱ Βασιλεῖς, ὅτι ὁ Βασιλεὺς Κωνσταντῖνος ἐξέπεσε τοῦ θρόνου του διότι κατεπάτησε τὸ πολίτευμα καὶ ἐπεβουλεύθη τὰς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ. Καὶ αὐτὴ κύριοι, εἶνε ἡ ἐσωτερικὴ μόνον ἄποψις τοῦ ζητήματος ἢ μᾶλλον μέρος μόνον τῆς ἐσωτερικῆς ἀπόψεως. Ἀλλ’ εἶνε παρὰ ταύτην καὶ ἡ ἐξωτερικὴ ἄποψις τοῦ ζητήματος. Ὁ πρώην Βασιλεύς, καταπατῶν τὸ πολίτευμα καὶ ἐπιβάλλων προσωπικὴν πολιτικήν, ἦλθεν εἰς ὀξυτάτην ἀντίθεσιν πρὸς τὸν συνδυασμὸν τῶν Δημοκρατικῶν Ἐθνῶν, τὰ ὁποῖα ἐξῆλθον νικηταὶ ἐκ τοῦ πολέμου. Καὶ θέλετε νὰ θυσιάσωμεν τὰ ὑπέρτατα ἐθνικὰ συμφέροντα, περιερχόμενοι εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τοὺς νικητάς, ὅπως ἀσφαλῶς θὰ συμβῇ, ἐὰν τὴν ἐπιοῦσαν τῆς μεγενθύσεως τῆς Ἑλλάδος, εἰς ἥν ὑποθέτω ὅτι μᾶς ἐβοήθησαν οἱ νικηταί, ἐκαλοῦμεν ἐπὶ τὸν θρόνον ἐκεῖνον, ὅστις τὴν ἐπιοῦσαν θὰ ἐλάμβανε πάλιν τὰς ἐμπνεύσεις του ἐκ Βερολίνου; Εἶπον ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, ὅτι τὸ ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς, εἶνε σαφῶς καὶ αὐστηρῶς περιωρισμένον. Διὰ τοῦτο, δὲν θέλω νὰ μακρυγορήσω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἐὰν ἤθελον προκληθῆ σαφέστερον, ἐκ μέρους τῶν πολιτικῶν ἡμῶν ἀντιπάλων, κατὰ τὰς ἐκλογάς, κατὰ τὴν περιοδείαν, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἐπιχειρήσω, ἔστω καὶ βραδέως, ἵνα ἐκθέσω τὰς ἀντιλήψεις μου, θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀπαντήσω ἀναλυτικώτερον καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου.

§23Γ. ΠΩΠ. Ἐπιτρέπετε;

§24Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁρίστε.

§25Γ. ΠΩΠ. Εἴπατε τώρα, ὅτι τὸ θέμα τὸ Δυναστικόν, θὰ τὸ θέσητε ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἑπομένως δὲν θὰ τεθῇ, οὔτε πρὸς τὸν νέον βασιλέα, οὔτε πρὸς τὸν πρώην τοιοῦτον, ἄν καλῶς ἀντελήφθην.

§26Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐκ Ψαρρῶν Βουλευτὴν ν’ ἀναγνώσῃ τὰς δηλώσεις μου, τὰς ὁποίας ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς συνεδριάσεως ἔκαμα, ἦσαν ἄλλως τε γραπταί, καὶ θὰ ἴδῃ τότε, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ εἰς καμμίαν ἀμφιβολίαν. Ἀνεκοινώθη εἰς τὸν βασιλόπαιδα Παῦλον ὁ θάνατος τοῦ ἀδελφοῦ του καὶ ἡ κλῆσις αὐτοῦ εἰς τὸν θρόνον, καὶ ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μετὰ τὰς ἐκλογάς, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε περιβληθῆ ἐκ νέου διὰ τῆς ἐμπιστισύνης τοῦ Λαοῦ, προβῇ εἰς ὅλας τὰς ἀναγκαίας διαπραγματεύσεις διὰ τὴν κάθοδον αὐτοῦ, ὁπότε ἤθελε καταλάβει τὸν θρόνον. Νομίζω ὅτι εἶμαι ἀρκετὰ σαφής. (Παρατεταμμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Θὰ διεξαχθῇ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Οἱ παραδεχόμενοι ὅπως τὰ καθήκοντα τοῦ Ἀντιβασιλέως ἀνατεθῶσιν εἰς τὸν Ναύαρχον Παῦλον Κουντουριώτην λέγουσι «Κ» οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσι «ὄχι» παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν καὶ ψηφολέκται οἱ κ.κ. Ν. Ξηρὸς καὶ Δ. Τερζάκης. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν κ.κ. Δ. Τερζάκη, καὶ Ν. Ξηροῦ τοῦ κ. Γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ.κ. βουλευτῶν κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας):

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογὴ (ἀναγινώσκει). Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 141 ἐξ ὧν 138 ὑπὲρ τοῦ Ναυάρχου Παύλου Κουντουριώτου καὶ τρεῖς εἰς τὸ «Ὄχι». Ἑπομένως Ἀντιβασιλεὺς ἐξελέγη ὁ Ναύαρχος Παῦλος Κουντουριώτης. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα καὶ ἐπευφημίαι ἐκ τῶν θεωρείων καὶ ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§30Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, Κύριε Πρόεδρε, ὅπως σταλῇ, ἄν ἡ Βουλὴ συναινῇ, ἀντιπροσωπεία τῆς Βουλῆς ἐκ πέντε μελῶν, ἐκλεχθησομένων ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου, ὅπως ἀνακοινώσῃ πρὸς τὸν Ναύαρχον Κουντουριώτην τὴν ἐκλογήν του ὡς Ἀντιβασιλέως καὶ τὸν παρακαλέσῃ νὰ προσέλθῃ ὅπως δώσῃ τὸν ὅρκον καὶ ἀναλάβῃ τὰ Καθήκοντα αὐτοῦ.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄν ἡ Βουλὴ μοῦ δίδῃ τὴν ἄδειαν ἤθελον παρακαλέσει τοὺς κ. κ. Α. Κανάρην, Π. Ζαΐμην, Τ. Μπότσαρην, Ι. Τομπάζην καὶ Γ. Καραϊσκάκην νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Ναυάρχου Κουντουριώτου καὶ ἀναγγείλωσιν αὐτῷ τὴν ἐκλογήν του ὡς Ἀντιβασιλέως καὶ τὸν παρακαλέσωσι ἵνα προσερχόμενος δώσῃ τὸν νενομισμένον ὅρκον.

§32ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν.

(Ὥρᾳ 10.40′ π. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρᾳ 11.10′ π.μ.)

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. (Ἐπαναληφθείσης τῆς συνεδριάσεως ἀνέρχονται καὶ καταλαμβάνουσι τὰς ἐπὶ τῆς ἕδρας θέσεις των τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ὁ Μητροπολίτης μετὰ τῶν μελῶν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου. (Ταὐτοχρόνως προσέρχεται ἐν μεγάλῃ στολῇ ὁ ναύαρχος Παῦλος Κουντουριώτης, ὅστις δίδει τὸν κατὰ τὸν νόμον τεταγμένον ὅρκον ἔχοντα οὕτω:) «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ Ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ τηρῶ πίστιν εἰς τὸν Βασιλέα, νὰ προστατεύω τὴν ἐπικρατοῦσαν Θρησκείαν τῶν Ἑλλήνων, νὰ φυλάττω τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς Νόμους τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους καὶ νὰ διατηρῶ καὶ ὑπερασπίζω τὴν ἐθνικὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ ἀκεραιότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους». (Ἐν μέσῳ ζωηρωτάτων ἐπευφημιῶν καὶ χειροκροτημάτων ἀναχωρεῖ ὁ Ἀντιβασιλεύς).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικά).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ Συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 11.20′ π.μ.).