1920.08.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 74η

τῆς 28ης Αὐγούστου 1920

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρᾳ 5.10′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Τὸ Ἱεροδικεῖον Ἡρακλείου παρακαλεῖ ὅπως ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐν Κρήτῃ ὁ νόμος περὶ Ἀρχιμουφτῆ κλπ. — Ὁ Νικόλαος Κατσαοῦνος ἀπόστρατος ἐνωμοτάρχης παρακαλεῖ ὅπως αὐξηθῇ ἡ σύνταξίς του. — Οἱ συνταξιοῦχοι δημοδιδάσκαλοι παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ βελτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς αὐτῶν θέσεως. — Οἱ κάτοικοι τῆς συνοικίας Μελβεχανὲ Θεσσαλονίκης παρακαλοῦσιν ὅπως λυθῇ τὸ ζήτημα τῶν γηπέδων καθότι τυγχάνουσι πάντες πρόσφυγες. —Οἱ κάτοικοι Καζακλὰρ πρώην Βουρβατσικοῦ Καστορίας, ἀναγκασθέντες πρὸ τοῦ 1912 νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰ κτήματά των, παρακαλοῦσιν ὅπως τοῖς ἐπιστραφῶσιν. Ὁ Διδασκαλικὸς σύνδεσμος Ἐδέσσης «Ἕνωσις» παρακαλεῖ ὅπως οἱ ὑποδιδάσκαλοι, οἱ ὀνομασθέντες τριτοβάθμιοι, διδάσκαλοι, λαμβάνωσι καὶ τὰς ἀποδοχὰς αὐτῶν. Ὁ Βουλευτὴς Κερκύρας Γουλιέλμος Σκαρπᾶς παρακαλεῖ ὅπως τῷ χορηγηθῇ 20 ἡμερῶν ἄδεια. (Συναινέσει τῆς Βουλῆς ἡ ἄδεια χορηγεῖται). Ὁ κ. Κ. Σπυρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας), ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια κηρυσσόμενα κατεπείγοντα καὶ γενόμενα δεκτὰ κατ’ ἀρχήν. 1) «Περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὴν νομοθεσίαν τῆς Διοικήσεως τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ». 2) «Περὶ συμπτήξεως τῶν τμημάτων ἐσωτερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου κλπ.». 3) «Περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ νόμου 2262 περὶ ἐγκαταστάσεως μηχανικῶν μέσων μεταφορᾶς σμύριδος». 4) «Περὶ διπλωμάτων εὑρεσιτεχνίας». 5) «Περὶ μέτρων καὶ σταθμῶν». Οἱ κ. κ. Μ. Νεγροπόντης (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) καὶ Σ. Σπυρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας), ὑποβάλλουσιν νομοσχέδιον «περὶ ἐπιβολῆς τέλους ἐπὶ τῶν ἐκφορτώσεων ὑπὲρ τοῦ ἐν Πειραιεῖ Συνδέσμου τῶν ἀνηλίκων καὶ τοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ Ἀσύλου τοῦ Παιδιοῦ». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Ὁ κ. Μ. Νεγροπόντης (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν), ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια, ἅτινα κηρύσσονται κατεπείγοντα καὶ γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχήν. 1) «Περὶ αὐξήσεως τῶν ἐκπτώσεων ἐλαχίστου συντηρήσεως τῆς φορολογίας τῶν καθαρῶν προσόδων διὰ τοὺς ἐκ τῆς Βουλγαρικῆς κατοχῆς μονίμους κατοίκους τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας». 2) «Περὶ προσθήκης διατάξεων ἀφορωσῶν τὰς οἰκονομικὰς ὑπηρεσίας ἐν γένει», καὶ 3) «Περὶ ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν χορήγησιν δανείου εἰς τὸν Γενικὸν Συνεταιρισμὸν τῶν Στρωμνιτσιωτῶν καὶ περὶ ἐποικισμοῦ αὐτῶν ἐν Ἑλλάδι». Οἱ κ. κ. Κ. Ρακτιβὰν (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) καὶ Μ. Νεγροπόντης (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν), ὑποβάλλουσι τὰ κάτωθι σχέδια νόμου, ἅτινα κηρύσσονται κατεπείγοντα καὶ γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχήν. 1) «Περὶ χορηγείας παγίας προκαταβολῆς δραχ. 300,000 εἰς τὴν Ἀστυνομικὴν σχολὴν Κερκύρας», καὶ 2) «Περὶ ἀναγραφῆς ἐτησίας ἐκτάκτου δαπάνης διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους». Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας), ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἀνοικοδομήσεως τῆς πόλεως Σερρῶν ἐπὶ τοῦ νέου σχεδίου». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Οἱ κ. κ. Α. Παπαναστασίου (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας), καὶ Μ. Νεγροπόντης (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν), ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ καταβολῆς ὀφειλομένων τῇ Ἑταιρείᾳ THE EASTERN TELEGRAPHE COMPANY LD ἐκ μισθώματος τῶν καλωδίων της τοῦ ἔτους 1884». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Ὁ κ. Σ. Σῖμος (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως), ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1960 τῆς 27 Ἰανουαρίου 1920 «περὶ περιθάλψεως τῶν θυμάτων πολέμου». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Οἱ κ. κ. Σ. Σῖμος (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως) καὶ Μ. Νεγροπόντης (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν), ὑποβάλλουσι: τὸ κάτωθι σχέδιον νόμου ὅπερ κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν. «Περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 10.000.000 δραχμῶν πρὸς περίθαλψιν τῶν παλινοστησάντων εἰς Μ. Ἀσίαν καὶ Δωδεκάνησα ἀπόρων ὁμογενῶν καὶ τῶν ἐγχωρίων πληθυσμῶν τούτων ὡς καὶ τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ τῆς περιοχῆς αὐτῆς ὁμογενῶν». Ὁ κ. Α. Γρίβας (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως ἐνίων διατάξεων τοῦ νόμου 915 περὶ ἀποδοχῶν ἀξιωματικῶν». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Ὁ κ. Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας), ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμου: 1) «Περὶ παρατάσεως ἐπὶ ἓν συνοδικὸν ἔτος τῆς προθεσμίας τοῦ νόμου 2015». 2) «Περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἐν τῷ Ἐθνικῷ Ἀστεροσκοπείῳ Ἀθηνῶν, ἐγκαταστάσεως ραδιογραφικοῦ δέκτου συγκεντρώσεως καὶ διανομῆς μετεωρολογικῶν πληροφοριῶν». (Κηρύσσονται κατεπείγοντα καὶ ψηφίζονται κατ’ ἀρχήν). Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Δ. Πάζης, Ι. Ἀλεξανδρῆς, Α. Θανόπουλος, Κ. Ζαβιτζιᾶνος, Δ. Τερζάκης, Γ. Ἀργυρόπουλος, κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν ὑπαλλήλων τῶν πολιτικῶν Ὑπουργείων κλπ». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§3Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Γνωρίζω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι συνεστήθη ἐπιτροπὴ πρὸς σύνταξιν κώδικος συντάξεων τραυματιῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Γαλλικοῦ νόμου συμφώνως ἄλλως τε καὶ πρὸς τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν εἰδικῶν ταμείων καὶ ὑπηρεσιῶν διὰ τὸ ἔτος 1920– 1921. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1920–1921).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου θὰ γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Ε. Βελλιανίτης καὶ Δ. Γκλαβᾶς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου λέγουσι «Ναὶ» οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν «Ὄχι». Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ε. Βελλιανίτη καὶ Δ. Γκλαβᾶ, τοῦ κ. Γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ.κ. βουλευτῶν κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογή ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογή (ἀναγινώσκει): Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 135 ἅπαντες ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ τῶν εἰδικῶν Ταμείων καὶ ὑπηρεσιῶν τῆς χρήσεως 1920–1921. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸς ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν Εἰδικῶν Ταμείων καὶ ὑπηρεσιῶν διὰ τὴν χρῆσιν 1920–1921. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ βαθμολογίας καὶ προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἰατρικοῦ κλάδου τοῦ Π. Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τοὺς φυματιῶντας ἐν τῷ Π. Ναυτικῷ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Μεγάλης Βρεττανίας συμβάσεως «περὶ καταργήσεως τῶν διομολογήσεων ἐν Αἰγύπτῳ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Φεβρουαρίου 1919 Ν. Δ. «περὶ ἀξιωματικῶν παρανόμως ἀπουσιαζόντων εἰς τὸ ἐξωτερικόν». Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Κ. Σταμούλης ἔχει τὸν λόγον.

§8Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Τὸ Διάταγμα τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ κύρωσις ἀφορᾷ τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἐν αἰχμαλωσίᾳ διατελεσάντων ἀξιωματικῶν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀξιωματικοὶ τινὲς ἐκ τῶν ἐν Γκαῖρλιτς ὁδηγηθέντων κατόπιν τῆς αἰχμαλωσίας τοῦ Δʹ Σώματος Στρατοῦ, μετὰ τὸ διάστημα τῆς αἰχμαλωσίας των καὶ πρὸ τῆς ἑνοποιήσεως τοῦ Κράτους, ὅταν ὑφίστατο ὁ Ἐθνικὸς ἀγὼν ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ἅμα τῇ ἀπομακρύνσει τοῦ ἐκπτώτου ἐντεῦθεν, ἐτήρησαν μίαν στάσιν ἀνδρικὴν ἡ ὁποία ἐξυμνήθη ἐνταῦθα καὶ ὑπὸ αὐτοῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ συμφώνως πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τῆς κοινῆς γνώμης ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ἠθέλησαν νὰ δώσουν πλεονεκτήματα τινὰ εἰς αὐτοὺς ἢ μᾶλλον νὰ ἀναγνωρίσουν τὸν χρόνον τῆς ἐκεῖ παρουσίας των, ὡς χρόνον ὑπηρεσίας ἐν τῷ στρατεύματι. Οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ εἶναι οἱ 36 περὶ ὧν ἐγένετο ὁ λόγος καὶ οὐδεὶς λόγος ἐγένετο διὰ τὸ ληφθὲν μέτρον διότι πρόκειται περὶ ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι ἐκράτησαν τὸν ἐθνισμόν των καὶ τὴν στρατιωτικήν των τιμὴν εἰς τὴν ξένην. Ἀλλὰ πλὴν τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν εἶναι βεβαιωμένον ὅτι ὑπῆρξαν καὶ ἄλλοι ἐπιδείξαντες τὴν αὐτὴν διαγωγήν, τὰς αὐτὰς στρατιωτικὰς ἀρετὰς μὴ ταχθέντες πρὸς τὸ καθεστὼς ἐκεῖνο καὶ πρὸ τῆς ραδιουργίας του, οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν εἰς μονομαχίας ὥστε νὰ προκαλέσωσι καὶ ἄλλας πράξεις νὰ ἐκτελέσωσι δεικνύοντες τὸν ἐθνισμόν των. Καὶ ὅμως οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ θεωροῦνται ὡς μὴ ἔχοντες χρόνον ὑπηρεσίας καθ’ ὃν χρόνον διετέλεσαν ἐν αἰχμαλωσίᾳ. Τοῦτο δὲν εἶναι δίκαιον ἀφ’ οὗ ὡς θὰ ἔχῃ γνῶσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ πιστοποιητικὰ ἐδόθησαν ἀπὸ τὸν Πρόεδρον κ. Φατσέαν, ὅστις ἔλαβε μέρος εἰς τὴν δίκην τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Γκαῖρλιτς εἰς τὸ Στρατοδικεῖον, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τῆς ἀκροαματικῆς διαδικασίας κατεδείχθη ὅτι ἡ δρᾶσις ἀξιωματικῶν τινῶν ἔσχεν ἀγαθὰ ἀποτελέσματα καὶ συνεκράτησε καὶ ἄλλους ἀξιωματικοὺς καὶ ὁπλίτας καὶ φρονῶ ὅτι εἶναι ἐνδεδειγμένον ἵνα καὶ ὡς πρὸς αὐτοὺς θεωρήσωμεν τὸν χρόνον τῆς αἰχμαλωσίας ὡς χρόνον ὑπηρεσίας. Ἐκ τῶν σκέψεων τούτων ὁρμώμενοι πολλοὶ ἐξ ἡμῶν ὑποβάλλομεν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑποθέτω ὅτι θὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας, κύριε Ὑπουργέ, καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὴν ἀποδεχθῆτε δίδοντες δικαιοσύνην εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν ἀξιοῦν παρὰ νὰ ἀναγνωρισθοῦν ὅτι ὑπῆρξαν ἁγνοὶ Φιλελεύθεροι καὶ ἐκεῖ ἔνθα δὲν ἐτόλμων ἄλλοι.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§10Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος κατέστησε γνωστόν, ὁμιλήσας, περὶ τίνος πρόκειται. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐγὼ ἐν ὀλίγοις περὶ τίνος ἀκριβῶς πρόκειται. Ὅταν ἐπετράπη ἡ ἐπάνοδος τῶν ἐν Γκαίρλιτς τῆς Γερμανίας αἰχμαλώτων ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν καὶ ἐπανῆλθον οὗτοι, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εὑρέθη πρὸ μιᾶς δυσχεροῦς θέσεως. Δὲν εἶχε νόμον ἐφ’ οὗ στηριζομένη νὰ χαρακτηρίσῃ τὴν ἀπουσίαν αὐτῶν. Νὰ τοὺς θεωρήσῃ αἰχμαλώτους δὲν ἦτο δυνατὸν ἐφ’ ὅσον τὸ μέρος εἰς τὸ ὁποῖον κατέφυγον δὲν ἦτο ἐμπόλεμον. Ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐξεύρῃ ἕνα χαρακτηρισμόν, τὸν ὁποῖον νὰ δώσῃ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ προεκάλεσε ἓν Νομοθετικὸν Διάταγμα δι’ οὗ καθώριζε τὰ ἑξῆς, ὅτι οἱ ἐπιστρέφοντες ἐκ Γερμανίας ἀξιωματικοὶ θὰ ἐκρίνοντο ὑπὸ ἑνὸς Συμβουλίου καὶ ἂν μὲν ἐπρόκειτο περὶ ἀξιωματικῶν ὑποπεσόντων εἰς ἀδικήματα καθοριζόμενα καὶ προβλεπόμενα ὑπὸ ἄλλων νόμων οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι θὰ παρεπέμποντο εἰς τὸ Στρατοδικεῖον. Τῶν ἄλλων ἀξιωματικῶν θὰ ἐκρίνετο ἡ διαγωγὴ καθ’ ὅσον ὑπῆρχον κατηγορίαι μεταξύ των, δι’ ἄλλους ὅτι δὲν εἶχον φρονήματα φιλελεύθερα, δι’ ἄλλους, ὅτι ἐπίεζον τοὺς φιλελευθέρους καὶ θὰ ἀπεφαίνετο τὸ Συμβούλιον ὅτι ἔπρεπε νὰ τεθῶσιν εἰς ἀπόταξιν. Ἐπειδὴ δὲ πάντοτε θὰ ὑπῆρχε καὶ ἀριθμὸς ἀξιωματικῶν μὴ ὑποπεσόντων εἰς κανὲν ἀδίκημα, τὸ Συμβούλιον θὰ ἦτο ὑποχρεωμένον νὰ ἀποφανθῇ περὶ αὐτῶν ἂν πρέπει νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ Στρατοῦ. Καὶ ὄντως συνῆλθε τὸ Συμβούλιον καὶ ἀπεφάνθη περὶ ὡρισμένου ἀριθμοῦ ἀξιωματικῶν ὅτι πρέπει νὰ παραπεμφθοῦν καὶ παρεπέμφθησαν, περὶ ἄλλων ὅτι πρέπει νὰ τεθῶσιν εἰς ἀπόταξιν καὶ περὶ ἄλλων ὅτι δὲν ἦσαν ἄξιοι καμμιᾶς ποινῆς ἢ τιμωρίας καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸν στρατὸν ἐπὶ τῇ βάσει πάντοτε τῶν ὅρων τοὺς ὁποίους ἔθετε τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα. Δὲν γνωρίζω ὅμως, διατὶ μετὰ πάροδον ὀλίγου χρόνου ἄλλαι ἐπεκράτησαν σκέψεις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, καὶ εὐθὺς ἀμέσως ἐκδίδεται ἄλλο Νομοθετικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον διὰ μιᾶς διατάξεως ἀνατρέπει τὴν οὐσιωδεστέραν βάσιν τοῦ προγενεστέρου Διατάγματος. Βέβαια τοῦτο εἶναι ἀπότοκον τῶν ἀγαθῶν τὰ ὁποῖα δίδουν τὰ μετὰ τοιαύτης εὐκολίας ἐκδιδόμενα Νομοθετικὰ Διατάγματα, ἴσως δὲ εἶνε περίπτωσις νὰ σκεφθῇ ἡ Βουλή, ἂν πρέπει καὶ κατὰ τίνα τρόπον νὰ παρέχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα πρὸς ἔκδοσιν Νομοθετικῶν Διαταγμάτων, διότι, ὑποθέτω, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα τῆς μετὰ τόσης εὐχερείας ἐκδόσεως Νομοθετικῶν Διαταγμάτων, δὲν θὰ συνέβαινε τὸ μέγα ἀτόπημα, τὸ μέγα ἀδίκημα τὸ ὁποῖον συνέβη. Τὸ νεώτερον Διάταγμα ὑπ’ ἀριθ. 1801 ἔρχεται νὰ ἀνατρέψῃ τὴν οὐσιωδεστέραν βάσιν προγενεστέρου Διατάγματος καὶ λέγει: «Οἱ ἐπανερχόμενοι ἐκ Γκαίρλιτς ἀξιωματικοὶ κλπ.......» Εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὶ λέγει τὸ πρῶτον Διάταγμα, (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου εἶνε ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν μὴ δυνάμενον....κλπ.». Ὁ ἐπανερχόμενος ἀξιωματικός, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ὑπάρχει οὐδεμία κατηγορία καὶ τὸ Συμβούλιον τὸν ἀπήλλαξεν, ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἀποκτᾷ ὅλα αὐτοῦ τὰ δικαιώματα, δικαιοῦται εἰς τὴν ἀνάληψιν τῶν ἀποδοχῶν, προσμετρᾶται ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας τὸν ὁποῖον ἔκαμεν εἰς τὴν αἰχμαλωσίαν, καὶ τὸ σπουδαιότερον ὅλων ἀνακτᾷ καὶ τοὺς βαθμοὺς τοὺς ὁποίους κατὰ τὴν ἀπουσίαν του ἀπέκτησαν οἱ νεώτεροί του. Φαίνεται ὅτι, ὅταν ἐξεδίδετο τὸ πρῶτον Νομοθετικὸν Διάταγμα, ἡ ὑπηρεσία δὲν εἶχε ἀκριβῶς ὑπ’ ὄψει της πόσος εἶνε ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες θὰ ἠδύναντο νὰ ἀνακτήσωσιν ὅλα αὐτῶν τὰ δικαιώματα, διότι ἡ ὑπηρεσία ὑπέθετεν, ὅτι θὰ εὑρίσκετο πρὸ ἀξιωματικῶν μὴ ἐχόντων οὐδὲν τοιοῦτο δικαίωμα, καὶ δι’ αὐτὸ ἔθεσε τὴν διάταξιν αὐτήν, ὅταν ὅμως ἀντελήφθη ὅτι ὑπάρχει τοιοῦτος ἀριθμὸς ἀξιωματικῶν μέγας, οἵτινες θὰ ἐπανήρχοντο εἰς τὸ στράτευμα καὶ θὰ ἀνέκτων τὴν ἀρχαιότητα καὶ τοὺς βαθμούς των, ἀνησύχησε, διότι ἴσως–ἴσως προσέκρουε εἰς τὰ συμφέροντα ἄλλων, οἱ ὁποῖοι συμφέρον εἶχον νὰ μὴ ἀνακτήσωσιν αὐτοὶ τοὺς βαθμούς των, διὰ νὰ τοὺς λάβωσιν οἱ ἄλλοι, καὶ διὰ τοῦτο ἀπεφάσισε καὶ ἐξέδωκε τὸ νεώτερον Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ὅλα τὰ ἀνακτοῦν, ἐκτὸς τοῦ δικαιώματος νὰ λάβωσι τοὺς βαθμοὺς τοὺς ὁποίους ἔλαβον οἱ κατώτεροί των, καὶ περιορίζεται ἡ προαγωγή των εἰς ἕνα βαθμόν, ὥστε ὑπάρχει ἀδίκημα τὸ ὁποῖον δέον νὰ βαθμολογηθῇ, ἐνῷ τὸ Διάταγμα λέγει: «ἐὰν αὐτοὶ δὲν ἔκαμαν τίποτε θὰ ἀνακτήσωσι τοὺς βαθμούς των, ἐὰν εὑρεθῶσιν ὅτι ἔπταισαν θὰ ἀποταχθῶσιν». Εἴδομεν λοιπὸν τὸ δεύτερον Διάταγμα, τὸ ὁποῖον λέγει: «ἂς λάβουν ἕνα βαθμὸν ἀνώτερον, ἀφοῦ δὲν ἔπταισαν εἰς τίποτε, τοὺς ἀρκεῖ, ἔκαμαν καὶ ἕνα ταξεῖδι, εἶδον τὴν Γερμανίαν, πρέπει νὰ εἶναι εὐχαριστημένοι». Ἐνῷ ἡ σκέψις τοῦ πρώτου Διατάγματος ἦτο: ἀφοῦ δὲν ἔπταισαν εἰς ἀδίκημα, ἔπρεπεν νὰ ἀνακτήσωσιν ὅλους τοὺς βαθμούς των. Οὕτω εἰς ἕνα λοχαγὸν, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ πρῶτον Διάταγμα ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀντισυνταγματάρχης, τῷ εἶπον διὰ τοῦ δευτέρου Διατάγματος, λάβε τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου καὶ ἔσο εὐχαριστημένος. Δὲν γνωρίζω, κατὰ πόσον τὰ ἄτομα αὐτὰ θὰ ἦσαν διατεθειμένα νὰ ἀποδεχθῶσι τὸν προβιβασμὸν αὐτόν, ἀλλὰ βεβαίως μεταξὺ αὐτῶν ὑπῆρξαν καὶ πολλοὶ, οἱ ὁποῖοι, εἴτε διότι δὲν ἤθελον νὰ ἐγκαταλείψωσι τὸ στράτευμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀφιέρωσαν ὁλόκληρον βίον, εἴτε ἐκ λόγων οἰκονομικῶν, ἐδέχθησαν νὰ παραμείνωσι καὶ οὕτω μειωμένοι, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ εἰς αὐτοὺς ἡ μείωσις αὕτη ἡ τόσον ἄδικος. Δὲν ὑπάρχει δὲ εἰς τὸ δεύτερον Διάταγμα καὶ ἔκθεσις ἵνα ἴδωμεν κατὰ τίνα τρόπον ἡ ὑπηρεσία δικαιολογεῖ τὴν μεταβολὴν αὐτὴν τῶν σκέψεών της. Πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅταν ὁμιλήσῃ, θὰ μᾶς ἀναπτύξῃ τί τὸν ἤγαγεν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ἐκδώσῃ τὸ Διάταγμα αὐτό. Φοβοῦμαι δὲ, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ μᾶς πείσῃ, ὄχι μόνον, ὅτι ἐνήργησεν ἐν μέτρῳ δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ ἐν νομιμότητι· διότι τὸ πρῶτον Διάταγμα ὥριζεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ τοὺς ἐξομοιώσῃ μὲ αἰχμαλώτους, τὸ δεύτερον λέγει, ὅτι δύναται νὰ τοὺς ἀφομοιώσῃ μὲ αἰχμαλώτους. Πῶς ἐπεκράτησεν ἡ δευτέρα αὕτη σκέψις; Ἡ Βουλὴ πρέπει τέλος—πάντων νὰ μάθῃ, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ὑπέπεσαν εἰς ἀδίκημα ἢ ὄχι, διότι ὡς φαίνεται δὲν ὑπέπεσαν εἰς κανὲν ἀδίκημα, ὑπέπεσαν μόνον εἰς τὸ ἀδίκημα εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσαν ὅλοι οἱ πρὸς τὰ ἐκεῖ παρασυρθέντες. Ἐὰν ὑπέπεσαν εἰς ἀδίκημα, πρέπει νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ποῖον εἶναι τὸ ἀδίκημα αὐτὸ, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσαν, διότι ἂν ὑπέπεσαν καὶ ἂν ἤθελον αὐτοὶ νὰ παραμείνωσι μὲ μειωμένα δικαιώματα, δὲν ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τοὺς δεχθῇ. Καὶ ἐπληγώσατε καὶ ἠθικῶς αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ὑλικῶς, καὶ μὴ νομίζητε ὅτι τὸ πλήγωμα τὸ ὑλικὸν εἰς πᾶσαν περίστασιν καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὴν περίστασιν τὴν παροῦσαν δὲν εἶναι πλήγωμα, τὸ ὁποῖον βαρύνει πολύ. Ἐὰν πεισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἡ ἔκθεσις ἑνὸς ἀξιωματικοῦ τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης τοῦ κ. Βασιλακοπούλου, τὸν ἔκαμε νὰ σκεφθῇ ὅτι πρέπει νὰ περιορίσῃ τὰς παροχὰς τοῦ Νόμου εἰς μίαν ὡρισμένην τάξιν, ἐγὼ ἓν μόνον ἐζήτησα, νὰ προσκομισθῇ ἡ ἔκθεσις αὐτὴ, διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν ὁ εἰσηγητὴς αὐτῆς εἶχε κάμει διάκρισιν μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν, διότι ὡς καὶ ὁ κ. συνάδελφος ὁ προλαλήσας ἀνέφερεν ὅτι ἡ διεξαχθεῖσα δίκη ἐνώπιον τοῦ ἐνταῦθα Στρατοδικείου τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Γκαίρλιτς ἀπέδειξεν τοὐλάχιστον διά τινας ἐξ αὐτῶν, οὐχὶ τῶν δικασθέντων, ἀλλ’ ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἡ ὑπηρεσία ἱεραρχικῶς κατεδίκασεν, ὅτι ὄχι μόνον τίποτε κακὸν δὲν διέπραξαν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἡ ἐκεῖ διαγωγή των δικαιολογεῖ πληρέστατα νὰ μὴ μειωθῇ οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον τὸ ἠθικὸν αὐτῶν. Καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν γνώμην τοῦ Προέδρου τοῦ Στρατοδικείου, τὴν ὁποίαν διεβίβασεν ὁ Πρόεδρος τοῦ Στρατοδικείου συνεπείᾳ ὑμετέρας αἰτήσεως. Ἐζητήσατε ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Στρατοδικείου νὰ σᾶς βεβαιώσῃ τὶ ἀπέδειξεν ἡ δίκη, καὶ σᾶς λέγει ὁ Πρόεδρος τοῦ Στρατοδικείου......

§11Γ. ΠΩΠ. Ποῖος εἶνε αὐτός;

§12Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Κεραμόπουλος. Ὅταν ἔχετε καὶ αὐτὴν τὴν γνώμην τοῦ προέδρου τοῦ Στρατοδικείου, ὅστις διεξήγαγε τὴν δίκην, καὶ ὅταν δὲν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας τὶ λέγει ὁ ἐνεργήσας τὴν προανάκρισιν ὁ μεταβὰς εἰς Κρήτην, δὲν πρέπει, κ. Ὑπουργὲ, νὰ ἐπιζητεῖτε τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καθ’ ὃν ἐπιζητεῖτε τρόπον, ἀλλὰ νὰ ἀναβάλητε τὴν ἐπιψήφισιν, νὰ συσχετίσετε ὅλας τὰς περιστάσεις, ὅλα τὰ λαβόντα χώραν, καὶ εἶμαι πλέον ἢ βέβαιος, ὅτι θὰ καταλήξετε εἰς τὸ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ ἐπικυρώσετε τὸ Διάταγμα 1801, τὸ τροποποιοῦν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ὑποθέτω δὲ ὅτι ὅταν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς προτείνεται ἡ κύρωσις Διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα γινόμενοι νόμοι πρόκειται νὰ θίξουν, ὅπως καὶ πρὶν ἔλεγον, καὶ τὴν φιλοτιμίαν καὶ αὐτὸ τὸ συμφέρον τῶν ἀτόμων, ἔπρεπε, κ. Ὑπουργὲ, νὰ δικαιολογῆτε πλήρως τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνετε, διότι ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς ἂν ὄχι τι ἄλλο, ἀλλὰ τὸ νὰ μὴ διαμφισβητοῦμεν τὴν καλὴν πίστιν ὑμῶν, νὰ μὴ διαμφισβητοῦμεν ὅτι ἐπιδιώκετε κάποιαν σκοπιμότητα διὰ τῆς ἐπικυρώσεως τοῦ Διατάγματος αὐτοῦ, ἀλλὰ πάντοτε, κ. Ὑπουργέ, ἐναπομένει εἰς ἡμᾶς τὸ δικαίωμα νὰ σκεφθῶμεν μήπως, ἡ ὑπηρεσία ἡ πιεζομένη ἢ δὲν γνωρίζω πῶς ρυμουλκουμένη, προέρχεται εἰς σκέψεις, τὰς ὁποίας διατυπώνει εἰς Διατάγματα, τὰ ὁποῖα φαίνονται ὅτι δὲν εἶνε προωρισμένα νὰ ἐξυπηρετήσουν τὸ συμφέρον τοῦ στρατεύματος, ἐν ᾧ ἀντιθέτως εἶνε προωρισμένα νὰ καταστρέψουν τὸ συμφέρον τοῦ στρατεύματος, ἐν ᾧ ὑπὲρ πάντα ἄλλον σεῖς γνωρίζετε καλύτερον ὡς ἀνήκων εἰς τὸ στράτευμα ὅτι πουθενὰ εἰς καμμίαν ὑπηρεσίαν ἀπολύτως δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἵτινες ἠδικήθησαν τῶν ὁποίων εἴτε τὰ αἰσθήματα τῆς φιλοτιμίας εἴτε τὰ συμφέροντα προσεβλήθησαν, κατὰ μείζονα λόγον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑπάρχουν εἰς τὸ στράτευμα ἄνθρωποι πληγωμένοι καὶ ἀπὸ τὰ δύο μέρη, πληγωμένοι καὶ ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς. Εἶνε ἓν μέγα κακὸν, τὸ ὁποῖον διὰ παντὸς τρόπου πρέπει νὰ ἀποφεύγωμεν νὰ τὸ ἀφήνωμεν νὰ ἐνυπάρχῃ καὶ κατὰ μείζονα λόγον νὰ μὴ τὸ δημιουργῶμεν εἰς τὸ στράτευμα· εἶνε ἓν μέγα κακὸν, τὸ ὁποῖον συναποκομίζει καὶ δημιουργεῖ μεγάλην φθορὰν εἰς τὸ στράτευμα. Καὶ ὄχι μόνον εἶνε δυνατὸν νὰ ζημιώσῃ τὸ στράτευμα ἡ παραμονὴ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι νομίζουν ἢ καὶ δικαίως πιστεύουν ὅτι ἠδικήθησαν, ἀλλ’ εἶνε καὶ ζημία, εἰς τὴν ὁποίαν πολὺ πρέπει νὰ προσέξωμεν, διότι ὑπάρχουν στιγμαί, κατὰ τὰς ὁποίας εἶνε δυνατὸν νὰ ἐκπηδήσῃ τὸ πάθος των, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ἀγνοῶμεν ὅτι ὑπάρχουν οἱ ἔχοντες συμφέρον νὰ τὸ καλλιεργοῦν, καὶ δι’ αὐτὸ μεγίστη χρειάζεται πρόνοια εἰς τοὺς κυβερνῶντας προληπτικῶς νὰ ἐνεργοῦσιν, ὥστε νὰ δημιουργοῦνται ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερα τὰ παράπονα, ἂν δὲν εἶνε δυνατὸν, ὅπως πρέπει, νὰ μὴ ὑπάρχουν ποσῶς τὰ τοιαῦτα παράπονα. Ἀλλὰ λέγω, ὅτι πρόκειται πάντοτε περὶ παραπόνων ἀνθρώπων δικαίως παραπονουμένων. Δὲν θὰ ἔχετε τίποτε νὰ ἐπικαλεσθῆτε διὰ νὰ πείσετε καὶ ἐμὲ καὶ τὴν Βουλὴν ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπράξατε, δὲν εἶνε ἄδικον. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶμαι πλέον ἢ βέβαιος ὅτι κανένα δὲν θὰ πείσετε, ἐφ’ ὅσον λέγετε εἰς ἕνα ἄνθρωπον, ὅτι δὲν ἔκαμε τίποτε καὶ ἡ πρώτη σας σκέψις ἦτο νὰ τῷ ἀποδόσητε τὰ δικαιώματα αὐτοῦ καὶ μεταγενεστέρως τοῦ λέγετε κατὰ τρόπον ἐλεημοσύνης, διατὶ νὰ σοῦ δόσω 10 καὶ νὰ μὴ σοῦ δόσω 5; Δὲν πρόκειται περὶ ἐλεημοσύνης, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἀναγνωρίσεως καὶ ἀπονομῆς δικαίου. Δὲν εἶναι πρᾶξις, ἡ ὁποία ἀφήνεται εἰς τὴν κρίσιν τῶν ὑμετέρων ἢ τῆς ὑπηρεσίας. Ἢ ἔπρεπε νὰ τοῖς εἰπῆτε, ὅτι δὲν κάμνετε εἰς τὸν στρατόν, ἐπὶ τέλους δὲν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην εἰς σᾶς, ὅπως τὸ εἴπετε εἰς τόσους ἄλλους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔκαμαν τίποτε, ἀλλὰ διὰ τοὺς ὁποίους αἱ περιστάσεις σᾶς ἐπέβαλλον νὰ ἰσχυρισθῆτε ὅτι δὲν ἔχετε ἐμπιστοσύνην, καὶ ἀπεμακρύνατε ἕνα μέγαν ἀριθμὸν ἀξιωματικῶν, διότι δὲν ἀπελάμβανον τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ δὲν συμβαίνει παρόμοιόν τι εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν· τοῖς λέγετε· δὲν ἐκάμετε τίποτε, σᾶς κρατοῦμεν εἰς τὸ στράτευμα, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι σᾶς κρατοῦμεν μειωμένους. Νομίζετε ὅτι τοῦτο εἶνε πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ στρατεύματος; Ἀλλ’ ἦτο ἀρχικῶς, κύριε Ὑπουργέ, πλημμελεστάτη ἡ ἐνέργεια, εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν. Ἐστάλη εἷς ἀνακριτικὸς ὑπάλληλος εἰς Κρήτην καὶ ἐδημιούργησε κατάλογον, τάξεις, ἐκεῖνος ἔκαμε τοῦτο, ἐκεῖνος ἔκαμε τὸ ἄλλο, διήρεσε τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς διαφόρους κατηγορίας, ἐκεῖνος δὲν ἦτο φιλελεύθερος, ἐκεῖνος ἐπίεσεν ἕνα φιλελεύθερον, ἐκεῖνος εἶπεν ἐκεῖνο, ἐκεῖνος ἔκαμε τὸ ἄλλο. Ἔδωσεν ἀφορμὴν μία ἀνάκρισις ἐνεργηθεῖσα ἐν προχειρότητι καὶ σπουδῇ τὸ δικαίωμα νὰ ἀναφυῶσιν ὅλα τὰ μεταξύ των πάθη, τὰ ὁποῖα εἶνε κάθε ἄλλο παρὰ ἐποικοδομητικὰ διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ στρατεύματος καὶ ὅλα αὐτὰ διατυπωθέντα εἰς ἐπίσημον ἔκθεσιν διεβιβάσθησαν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς ἐξεδόθησαν τὰ Διατάγματα αὐτά, ἐνῷ μία πλέον ἐμπεριστατωμένη σκέψις, μία πλέον ἐμπεριστατωμένη ἀπόφασις δὲν θὰ ἔφερεν αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα. Ἐὰν μετὰ μεγαλυτέρας ψυχραιμίας ἡ ὑπηρεσία ἐξήταζε τὸ γεγονὸς αὐτό, σᾶς βεβαιῶ, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἐγὼ δὲν θὰ σᾶς ἀπησχόλουν· ἀλλ’ ἀτυχῶς οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Γκαῖρλιτς εἶνε 100, 200· αὐτοὶ εἶνε προωρισμένοι νὰ ὑπάγουν εἰς τὰς θέσεις των. Κατὰ τίνα τρόπον θὰ εἶνε δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάγουν εἰς τὰς θέσεις των; Θίγεται τὸ συμφέρον τῶν ἄλλων! ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐκεῖ χρειάζεται ὁ κυβερνήτης νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ συγκρουόμενα συμφέροντα, νὰ τὰ διασκεδάσῃ καὶ νὰ πείσῃ τοὺς πάντας ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπωφελοῦνται τοιαύτης εὐκαιρίας διὰ νὰ κερδίσουν ὅ,τι θὰ κερδίσουν ἀσφαλῶς. Ἀλλ’ ὅταν ἡ ὑπηρεσία καὶ ὁ προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας διὰ λόγους βεβαίως ὄχι ἀπομεμακρυσμένους τοῦ συμφέροντος τοῦ στρατεύματος, ἀλλὰ διὰ λόγους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶνε ἀπηλλαγμένοι καὶ τῆς ψυχολογικῆς καταστάσεως, ἔλεγον ὅτι ἀσφαλῶς ἀγόμεθα εἰς τὸ ἀδίκημα, βεβαίως ἡ ψυχολογικὴ κατάστασις ἦτο τοιαύτη· παρουσιάζοντο καὶ ἔλεγον· ὄχι, αὐτὸς πρέπει νὰ φύγῃ καὶ ἴσως ἐκεῖνος νὰ ἐπεζήτει τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν ἄλλων, ἴσως συμφέρον εἶχεν ἡ ὑπηρεσία νὰ ἀπομακρύνῃ τινάς, ἀλλὰ νὰ ἀπομακρύνῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πρὸ παντὸς ἦσαν ἄξιοι νὰ ἀπομακρυνθῶσι πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ στρατεύματος. Ἐὰν τοιαῦταί τινὲς ἐπεκράτησαν σκέψεις, δὲν ἠξεύρω ἂν ὑπάρχουν σήμερον, ἀλλὰ θὰ ὑπάρχουν ἀσφαλῶς ἐν μικροτέρῳ βαθμῷ. Ἔχω πλήρει πεποίθησιν ὄχι μόνον περὶ τῶν στρατιωτικῶν, ἀλλὰ γενικῶς περὶ ὅλων τῶν ἀπομακρυθέντων ὑπαλλήλων, ἂν δὲν συνέβαινον αἱ ἐκκαθαρίσεις καὶ ἀπομακρύνσεις μὲ τὴν σφοδρότητα, ἡ ὁποία καὶ ἐδικαιολογεῖτο τότε, ἀλλὰ δὲν δικαιολογεῖται σήμερον, ἀσφαλῶς, τὸ χάσμα θὰ ἦτο πολὺ μικρότερον πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους. Τί ἔχει νὰ εἴπῃ ἡ Βουλή, ἐπικυροῦσα τὰ διατάγματα αὐτά; Κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ δίκαια παράπονα τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν; Τί ἔχει νὰ τοὺς εἴπῃ, ὅταν δὲν τοὺς ἔχει ἀποδοθῆ καμμία κατηγορία; Τὶ ἔχετε νὰ εἴπητε πρὸς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι θὰ σᾶς εἴπουν, ὅτι μᾶς ἐπεράσατε ἀπὸ συμβούλια, τὰ ὁποῖα ἔκρινον, ὅτι δὲν ὑπεπέσαμεν εἰς οὐδὲν ἀδίκημα; Ὅτι τοῦτο ἀπαιτεῖ τὸ συμφέρον τῶν ἄλλων! Πῶς θὰ ἀκούσουν ἀπὸ τὴν γλῶσσαν τῆς Πολιτείας μόνον τοιαύτην ὕβριν διότι ὕβρις πραγματικῶς εἶναι τοῦτο.

§13Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Δὲν ἐπολέμησαν οὗτοι.

§14Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πταίουν αὐτοὶ διότι δὲν ἐπολέμησαν.

§15Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Θέλετε ὅμως καὶ ὅσοι ἐκινδύνευσαν, νὰ ἔχουν ἴσα δικαιώματα;

§16Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ προχωρῶ καὶ περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐστάλησαν εἰς τὸ μέτωπον. Πταίουν αὐτοὶ διότι δὲν ἐστάλησαν; Ἐγὼ ἐπερίμενα νὰ εἶχε τὸ θάρρος ἡ Πολιτεία νὰ τοὺς εἴπῃ: κύριοι, ἀτυχήσατε καὶ δὲν ἐπήγατε εἰς τὸν πόλεμον, δὲν πταίετε ἐσεῖς. Τοὺς κάμνει, ὅμως λοχαγοὺς καὶ ταγματάρχας, καὶ ὄχι ἀντισυνταγματάρχας. Ἀλλὰ οἱ βαθμοὶ δὲν εἶναι ἐλεημοσύνη, εἶναι δικαίωμα. Καλλίτερα θὰ ἦτο ἐὰν ἐκάμνετε ἕνα νόμον ὁ ὁποῖος νὰ λέγῃ δὲν μπορῶ νὰ σᾶς ἔχω ἀξιωματικούς, διότι ἀτυχήσατε κατὰ τὸν χρόνον τοῦ πολέμου νὰ μὴ εἶσθε ἐδῶ. Εἶναι μία ἄδικος καὶ αὐθαίρετος λύσις, ἀλλ’ ἀξιοπρεπής. Ἀλλὰ ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος νὰ ἀναγνωρίζετε, ὅτι δὲν ἦσαν ἐξ ὑπαιότητός των εἰς τὸ Γκαῖρλιτς καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος τοὺς ἀδικεῖτε, εἶναι αὐτὴ σκέψις ὀρθὴ ἢ ἐξυπηρέτησις συμφερόντων; Ἀλλοίμονον δὲ εἰς τὴν Πολιτείαν ἐκείνην ποὺ εἶναι διατεθειμένη κάθε ὥραν καὶ στιγμὴν νὰ ἐξυπηρετῇ τὰ ἑκάστοτε συμφέροντα τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου. Παρακαλῶ νὰ ἀκούσω τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ἂν παραστῇ ἀνάγκη θὰ ἐπανέλθω.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§18Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἅμα τῇ ἀναγγελίᾳ τῆς ἐπανόδου τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Δʹ Σώματος ἐκ τοῦ Γκαῖρλιτς, ἠγέρθη τὸ ζήτημα ὑπὸ ποίαν κατηγορίαν θὰ τεθοῦν αὐτοὶ καὶ ἐκρίθη γενικῶς ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν αἰχμαλώτων. Πάντως ὅμως, ἐπειδὴ εἶχον ἀπουσιάσῃ χρόνον πολύ, δὲν ἠδύνατο δὲ ἡ ὑπηρεσία νὰ γνωρίζῃ ἐπακριβῶς ποία ἦτο ἡ διαγωγή των ἐκεῖ, ἐγένετο τὸ Ν. Δ. τὸ πρῶτον, ὑπ’ ἀριθ. 1729, διὰ τοῦ ὁποίου πάντες οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ παρεπέμποντο εἰς Συμβούλιον. Κατόπιν περιῆλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πληροφορίαι συγκεκριμέναι ἀφορῶσαι 36 ἀξιωματικοὺς καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἐξέδωκε τὸ 2ον Διάταγμα, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1805, διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ ὑπὲρ τῶν 36 αὐτῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπέδειξαν ἐξαιρετικὴν διαγωγὴν ἐπὶ τῇ βάσει ὅλων τῶν ἐκθέσεων, τὴν θέσιν ἡ ὁποία τοὺς ἀνῆκε. Ἐπρόκειτο δηλαδὴ οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ νὰ ἀναλάβουν τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν θὰ εἶχον ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν εἶχον ποτὲ ἀπουσιάσῃ. Ὁ κ. βουλευτὴς εἶπεν ὅτι 19 ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐπανῆλθον εἰς τὸν στρατὸν ἠδικήθησαν. Νομίζω ὅτι στηρίζεται ἐπὶ ἐντελῶς ἐσφαλμένων βάσεων. Νομίζει ὁ κ. βουλευτὴς ὅτι ἡ ἠθικὴ ἀποκατάστασις τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι ὁ δρόμος πρὸς τοὺς βαθμούς; Ὄχι, ἡ ἠθικὴ ἀποκατάστασις τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι τὸ δικαίωμα νὰ φέρουν τὴν στολήν. Ὑπάρχει ἠθικὴ ἀποκατάστασις, ὑλικὴ ἀποκατάστασις καὶ ὑπηρεσιακὴ ἀποκατάστασις. Ἡ ἠθικὴ ἀποκατάστασις καθ’ ἣν στιγμὴν μετὰ ἕνα πόλεμον ἡ στολὴ ἐτιμήθη καὶ ἐτιμήθη ἀπὸ τὸ σῶμα τοῦ ἀξιωματικοῦ, νομίζω ὅτι αὐτὸ καὶ μόνον τὸ δικαίωμα νὰ φέρουν τὴν στολήν, εἶνε ἠθικὴ ἀποκατάστασις. Ἡ ἀποκατάστασις ἡ ὑπηρεσιακὴ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ἀποδοθῇ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς καὶ τὴν ἀρχαιότητά των. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς, ἐὰν ἔκρινε μονομερῶς τὰ πράγματα, τὰ ἔκρινε ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλὰ τὸν ἐρωτῶ καὶ ἂν ἤθελε τὸ Ὑπουργεῖον νὰ κρίνῃ τὸ πρᾶγμα καθ’ ὃν τρόπον ἤθελεν ὁ κ. βουλευτής, ἐὰν ἤθελε νὰ ἀποδώσῃ τοὺς βαθμοὺς δὲν θὰ εὑρίσκετο ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸ φρόνημα τοῦ στρατεύματος; Ἠξεύρομεν ποῖος εἶναι ὁ ὑπεύθυνος καὶ ποῖοι εἶναι οἱ ὑπεύθυνοι διὰ τὴν παράδοσιν τοῦ Σώματος καὶ τῶν ἐδαφῶν τῶν Ἑλληνικῶν εἰς τοὺς ἀντιπάλους, δὲν θεωρῶ ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ἀκόμη εἰδικώτερον ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν ἐλευθερίαν κινήσεως, οὔτε ἐλευθερίαν γνώμης, τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ ὁ τελευταῖος πολίτης. Ἑπομένως δέχομαι καὶ ἐγώ, ὅτι παρεσύρθησαν, ἀλλὰ νομίζει, ὁ κ. βουλευτής, ὅτι ἠδύναντο οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατεύματος, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ 1916 καὶ 1917 εὑρίσκοντο εἰς τὸ μέτωπον νὰ ἀναγνωρίσουν ἴσα δικαιώματα εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔλλειψαν ἐπὶ δύο καὶ τρία ἔτη ἀπὸ τὰ πεδία τῶν μαχῶν; Οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ αἰχμαλωτισθέντες μὲ τὰ ὅπλα των ἐν Γαλλίᾳ ἐπανελθόντες, ποῦ νομίζετε, ὅτι ἐτάχθησαν; Τοῖς ἐδόθη τὸ ἓν τρίτον τῶν κενῶν θέσεων. Εἰς τὴν Γερμανίαν γνωρίζετε τί ὑπέφεραν, καὶ αὐτοὶ εἶχον τὰς ἰδέας των, ἐν τούτοις ἅμα ἐπανῆλθον τοῖς εἶπον, ὅτι ἀπολαμβάνετε ὅλης τῆς ὑπολήψεως, ἣν ἀπολαμβάνουσι οἱ συνάδελφοί σας, ἀλλ’ ἀτυχῶς εἶσθε ἀπόντες 1, 2 καὶ 3 ἔτη, δὲν προσφέρατε τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσέφερον οἱ συνάδελφοί σας καὶ δὲν δικαιοῦσθε ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δικαιοῦνται ἐκεῖνοι, προκειμένου δὲ περὶ 90 θέσεων κατέλαβον τὰς 39 κατ’ ἀρχαιότητα οἱ αἰχμαλωτισθέντες. Ποῦ ἐτάχθησαν οἱ 59 παρ’ ἡμῖν ἀξιωματικοί; Τοὺς ἐδόθη ἡ κατὰ νόμον ἀνήκουσα θέσις, ἐτάχθησαν εἰς τὸ δεξιόν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπανῆλθον ἔχασαν τὰς θέσεις των τὰς ὁποίας εἶχον καταλάβει οἱ προβιβασθέντες ἐν ἀπουσίᾳ αὐτῶν. Ἑπομένως οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἐφ’ ὅσον εἶχον τὴν ἀρχαιότητα κατέλαβον τὰς πρώτας θέσεις καὶ προεβιβάσθησαν. Νομίζω καὶ ἐπιμένω εἰς τοῦτο, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κρίνωμεν τὰ πράγματα μονομερῶς, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ θὰ εἶχον τὴν ἀξίωσιν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν ψυχολογίαν τοῦ στρατεύματος καὶ ἐπειδὴ τὸ στράτευμα εἶναι μακρὰν καὶ δὲν ἀκούει ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐντείνω τὴν φωνήν. Ὁ κ. βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ἐκ τῆς δίκης προέκυψαν στοιχεῖα ἐξ ὧν ἀποδεικνύεται, ὅτι πλεῖστοι ἀξιωματικοὶ ἐπέδειξαν διαγωγὴν τοὐλάχιστον καλήν. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχω εἶναι, ὅτι πράγματι ἀξιωματικοὶ τινες ἐπέδειξαν πολὺ καλλιτέραν καὶ ἡ ἐνέργεια προῆλθεν ἐκ τῆς ἀνακρίσεως, ὁ ἀνακρίνας τότε τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς λέγει, ὅτι πράγματι εἶναι ἐντελῶς διάφορος ἡ γνωμοδότησις.

§19Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ὁ κύριος Βασιλόπουλος εἶπεν, ὅτι ἔλαβεν ὡρισμένην ἐντολὴν διὰ νὰ ἐξετάσῃ ποῖα ἀδικήματα διεπράχθησαν καὶ ἂν πρέπει νὰ ἐπανέλθωσιν ἢ νὰ μὴ ἐπανέλθωσι, δὲν ἔλαβεν ἐντολὴν νὰ ἐξετάσῃ ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα ἐκ τῆς ἐξετάσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ἐνήργει ὅτι καὶ ἄλλοι ὑπῆρξαν ἂν ὄχι καλλίτεροι τοὐλάχιστον ἴσοι πρὸς τοὺς 36 καὶ αὐτὸ θὰ τὸ ἐβεβαίουν. Πλὴν τούτου ἐβεβαιώθη ὑπὸ τοῦ προέδρου τοῦ Πρωτοδικείου ὅτι ἡ διαγωγὴ τῶν 36 ἀξιωματικῶν ἦτο ὑπέροχος καὶ ὑπέδειξα ἐγὼ τοῦτο ὥστε δι’ ἑνὸς Συμβουλίου νὰ ἐξετασθῇ, ἐὰν ὄχι ὅλοι τοὐλάχιστον τινὲς τῶν ἀξιωματικῶν ἐὰν ἔχασαν τὰ προσόντα διὰ νὰ τύχωσι τῶν εὐεργετημάτων τῶν ὁποίων ἔτυχον καὶ ἄλλοι. Ἀλλὰ μετὰ ἀναθεώρησιν ἑνὸς Συμβουλίου, διότι παρετήρησα ἀπὸ τὰ στρατοδικεῖα ὅταν ἐπρόκειτο νὰ δικασθῶσιν οἱ φιλελεύθεροι πολῖται καὶ ἀξιωματικοὶ προὐκάλεσαν μονομαχίας διὰ τὸν ἔκπτωτον καὶ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ξένον ἔδαφος. Διὰ τοὺς τοιουτοτρόπως δράσαντας ἐπράξατε κάτι τι πλειότερον, καλῶς ποιοῦντες δὲ ἐδώσατε ὅλας τὰς τιμὰς καὶ ὅλην τὴν ἀποκατάστασιν τήν τε ἠθικὴν καὶ ὑλικήν.

§20Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔχω τὴν βεβαίωσιν, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἐδώσατε καὶ ἡ ὁποία λέγει ὅτι ἡ διαγωγὴ τῶν περισσοτέρων ὑπῆρξεν καλὴ ἀλλ’ ἐὰν ἡ ὑπηρεσία ἀπέδιδεν εἰς αὐτοὺς ὅλους τοὺς βαθμοὺς τῶν ἐν τῷ μετώπῳ, θὰ εὑρίσκετο ἀντίθετος, πρὸς τὸ φρόνημα τοῦ στρατεύματος. Χθὲς κατόπιν τῆς προσκλήσεως ὑμῶν ἐπροσκάλεσα τὸν ἀνακριτὴν ἀξιωματικὸν καὶ τὸν ἠρώτησα ἐὰν τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα προκύπτουν ἐκ τῆς δίκης εἶναι τοιαύτης φύσεως ὥστε νὰ ἔχῃ ὑποχρέωσιν ἡ ὑπηρεσία νὰ ἀναθεωρήσῃ τὴν ἀπόφασιν της, μοὶ ἀπήντησε ῥητῶς, ὄχι, προκύπτουν στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουσιν ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ δὲν ἦσαν τοιαύτης φύσεως ὥστε νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτήν· ἐν τούτοις εἶμαι διατεθειμένος ἐπιφυλασσόμενος ὅπως ἐὰν ἔχω καὶ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ συγκαλέσω συμβούλιον ἐν καιρῷ τὸ ὁποῖον νὰ κρίνῃ ἐπὶ τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἐκ τῆς διαδικασίας· τὰ στοιχεῖα θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἐπιφυλάσσεται νὰ κρίνῃ. Δὲν δύναμαι νὰ προδικάσω ἀπὸ τοῦδε. Τὸ Συμβούλιον θ’ ἀποτελεσθῇ ἐξ ἀξιωματικῶν τοῦ μετώπου, διότι ἀποδίδω πρωτίστως σημασίαν εἰς τὴν ἀντίληψιν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μετώπου, δὲν δύναμαι δὲ ἐγὼ νὰ ἐπιβάλω εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι προσέφερον ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τόπον καὶ δὲν ἔχουσι τίποτε τὸ ἐπιλήψιμον, πρέπει δὲ νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι ἀπέκτησαν καὶ πεῖραν πολὺ διάφορον ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἀπέκτησαν εἰς ἄλλους πολέμους, ἀπέκτησαν πεῖραν, τὴν ὁποίαν ἀναντιρρήτως δὲν ἔχουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπολέμησαν. Πᾶς ἀξιωματικὸς ἀνακτῶν βαθμοὺς ἐκτὸς τῶν προϊσταμένων ἔχει καὶ ὑφισταμένους, αὐτὸ συμβαίνει διὰ κάθε ἀξιωματικόν. Πῶς θέλετε λοιπὸν αὐτὸς ὁ ἀξιωματικὸς ὁ ἐπανερχόμενος σήμερον μετὰ τρία, τέσσαρα ἔτη ἀπουσίας νὰ διοικήσῃ ἐκείνους καὶ νὰ τοὺς ἀνεχθοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀρτιώτερον μορφωμένοι. Δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε ἠμπορεῖ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐπιβάλῃ τοιαύτην λύσιν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι καὶ ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον των καὶ διῆλθον ἀπὸ τὸ σχολεῖον τοῦ πολέμου ἐπὶ τρία καὶ τέσαρα ἔτη, δι’ αὐτὸ δὲν δύναμαι νὰ ἐκφράσω γνώμην διὰ τὴν ἐπανόρθωσιν αὐτῶν, προκειμένου περὶ ἀξιωματικῶν τοιούτων. Ἔλεγον, καὶ ἐπαναλέγω, ἀπαντῶν εἰς τὸν κύριον βουλευτήν, ὅταν διεμαρτύρετο ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ἐπανειλημμένως ἀνέφερον ὅτι εἶναι ἠθικῶς μειωμένος ὁ ἀξιωματικὸς ὁ ὁποῖος ἐπανῆλθεν μετὰ τριῶν καὶ τεσσάρων ἐτῶν ἀπουσίαν ἀπὸ τὴν Γερμανίαν, ὁ ὁποῖος δὲν παρηκολούθησε τὰς ἐπιχειρήσεις, ὁ ὁποῖος παρὰ τὴν θέλησίν του ὅπως δήποτε ὅμως δὲν προσέφερε τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφερον οἱ ἄλλοι, δὲν δύναται νὰ διεκδικήσῃ τὰ αὐτὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἔχουν οἱ ἄλλοι, Ἐπανερχόμενος εἰς τὸν κλάδον του, ἀναλαμβάνων τοὺς βαθμοὺς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους θὰ εἶχε εἰς διοίκησιν, νομίζω ὅτι ἠθικῶς δὲν εἶναι ἐν τάξει, καὶ ὑπηρεσιακῶς, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους προανέφερον. Ἐπίσης νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικος ἡ κατηγορία τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κύριος βουλευτὴς κατὰ τοῦ Ὑπουργείου ὅτι δὲν ἔλαβε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἀπεμπόλησε τὰ συμφέροντα καὶ τὴν ἠθικὴν ὑπόστασιν τῶν ἀξιωματικῶν. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθές.

§21Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον νὰ γνωρίζω κατὰ πόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἶναι διατεθειμένος, ἀφοῦ ἄλλως τε εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ προσκομίσῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐνεργήσαντος τὴν προανάκρισιν δικαστικοῦ συμβούλου καὶ ἐκ τῆς ὁποίας ἐκθέσεως ἐστηρίχθη ὁ Ὑπουργὸς καὶ ἐδημιούργησε τὴν κατηγορίαν αὐτήν, εἶναι δὲ ἀνάγκη διὰ νὰ συζητήσωμεν μὲ τὰ ὅπλα διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει ὑπ’ ὄψει τὴν ἔκθεσιν τῆς ὁποίας ἀνακαλεῖται μέρος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔλεγε προηγουμένως ὅτι ἔχει σχετικὰς πληροφορίας ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη καὶ ἐνήργησε τὴν δευτέραν κατηγορίαν ἡ ὁποία ὅμως ὑποθέτω ὅτι εἶναι τελείως ξένη πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν. Ὅταν ταῦτα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς,—διότι αἱ πληροφορίαι αὗται εἶναι ἐξώδικοι καὶ δὲν ἔφθασαν μέχρις ἡμῶν—ἐπαναλέγω εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν τὴν ἐπίσημον ἔκθεσιν ἵνα μὲ ἴσα τὰ μέσα ἐπιχειρήσωμεν τὴν συζήτησιν. Εἶναι πάρα πολὺ καὶ παίζει μεγάλον ρόλον ἡ προσκόμισις τῆς ἐκθέσεως διότι ἀπὸ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἔχει διατυπωθῇ πολλὰ ἔχομεν νὰ μάθωμεν. Ὑποθέτω ὅτι ἡ συζήτησις θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ μείνῃ ἕως ἐδῶ, ἕως ὅτου ὁ κ. Ὑπουργὸς προσκομίσῃ τὴν ἔκθεσιν, ἂν πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ ἐξευρέσεως τοῦ ὀρθοῦ καὶ τοῦ δικαίου. Ἀλλ’ ἂν πρόκειται μόνον περὶ ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου διότι ἔτυχε νὰ ὑποβληθῇ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν, τότε εἶναι περιττόν. Ἀλλ’ ἂν πρόκειται ἐκ τῆς συζητήσεως ν’ ἀποδειχθῇ τί πρέπει νὰ γείνῃ ἴσως ἂν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖται εἶναι τὸ ὀρθὸν, τότε νὰ προσκομίσητε τὴν ἔκθεσιν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ θέσωμεν τέρμα εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Σᾶς λέγω ἐπίσης ὅτι ἂν ἔχετε λόγον νὰ νομίζετε ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἄνευ συζητήσεως σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ συζητήσω, διότι σκέπτομαι μόνον νὰ ἐπικουρήσω τὸ ἔργον τῆς ὑπηρεσίας.

§22Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου δὲν παρακωλύει κανένα ἔργον.

§23Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι Νομοθετικὸν Διάταγμα καὶ πρέπει νὰ ἐπικυρωθῇ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἀλλ’ ἀφοῦ τίποτε δὲν σᾶς παρακωλύει καὶ τὸ Διάταγμα ἔχει ἤδη ἐφαρμοσθῆ, δὲν ἔχετε λόγον ν’ ἀρνηθῆτε τὴν προσαγωγὴν τῆς ἐκθέσεως.

§24Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ν’ ἀναβληθοῦν, κύριε Πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ, καὶ τὰ δύο συναφῆ νομοσχέδια, ἵνα προσαγάγω τὴν ἀνακριτικὴν ἔκθεσιν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλονται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παραχωρήσεως ἐσοδείας τῶν καλλιεργουμένων γαιῶν». Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Ι. Γκέκας ἔχει τὸν λόγον.

§26Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἡ ἀνάγκη ἢ μᾶλλον ἡ ἔλλειψις τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ θεραπεύσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε καταδειχθῆ κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, ἀλλ’ εὐτυχῶς δὲν ἐδόθη προσοχὴ εἰς τὰς ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας ἔφερον κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου, ὅτε ἐζήτησα νὰ περιληφθῇ ἡ διάταξις αὐτὴ ἡ ὁποία δημιουργεῖται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου καὶ ἡ ἑτέρα διάταξις καὶ κανονίζονται αὐτοκαλλιέργειαι κτημάτων. Νομίζω, ὅτι αὐτὴ εἶναι καὶ μόνη ἡ οὐσιώδης διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον τώρα ψηφίζομεν. Φρονῶ καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του, ὅτι ὁ τρόπος καθ’ ὃν γίνεται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἡ θεραπεία τῆς ἀνάγκης αὐτῆς εἶναι ἀτυχής. Ὁ τρόπος δὲ αὐτὸς συνίσταται διὰ τῆς συστάσεως συνεταιρισμοῦ, συνεταιρισμοῦ ἔχοντος προορισμὸν νὰ λαμβάνῃ τὴν ἐσοδείαν τοῦ ἔτους—βεβαίως πρόκειται περὶ ἑνὸς ἔτους, διότι δὲν πιστεύω νὰ πρόκειται περὶ αἰώνων—κατὰ τὸ ὁποῖον γίνεται ἡ ἀπαλλοτρίωσις τοῦ κτήματος. Συνήθως ὡς κατέδειξεν ἡ πεῖρα, ἡ ἐκτίμησις καὶ ἡ ἀπαλλοτρίωσις ὀρθὸν εἶναι νὰ γίνεται ὀλίγον χρόνον πρὸ τῆς ἐσοδείας τῆς συγκομιδῆς ἢ κατὰ τὸ διάστημα τῆς συγκομιδῆς πρὸ τῆς περατώσεως. Ἐγεννήθη λοιπὸν τὸ ζήτημα εἰς τὰ ἀπαλλοτριούμενα κτήματα περὶ τῆς τύχης τῆς ἐσοδείας. Ἀλλ’ ὅπως θεσπίζεται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δηλώσω μὲ τὸν ἐπισημότερον τρόπον ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι ἐὰν ἀνέθεσεν εἰς τὸν Σατανᾶν, νὰ ἐξεύρῃ τρόπον διὰ νὰ μὴ γίνῃ τὸ καλὸν αὐτό, ὅπως τὸ θεωρῇ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὑπὲρ τῆς γεωργίας, δὲν θὰ τὸν εὕρισκε πρόθυμον, διότι ἀπαιτεῖται, ὁμολογουμένως, τοῦ Σατανᾶ ἡ γνῶσις, νὰ ἔχῃ καὶ τελείαν ἄγνοιαν τοῦ πράγματος διὰ νὰ διανοηθῇ νὰ δημιουργήσῃ συνεταιρισμὸν διὰ νὰ λάβῃ ἕκαστος τὸ ἀντίτιμον τῆς ἐργασίας του. Δὲν δύναμαι νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ πολὺ δυστυχῶς καὶ δὴ διὰ τῆς ἀναγνώσεως ἐπιστολῶν, τὰς ὁποίας καὶ σήμερον ἀκόμη ἔλαβον, ἐξ ἀνθρώπων ἐχόντων κτήματα ἀπαλλοτριωθέντα καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἐσοδεία παρελήφθη ὑπὸ τοῦ συνεταιρισμοῦ. Ἡ παραπομπὴ εἰς συνεταιρισμὸν εἶναι ἀτυχὴς καὶ ἄγει εἰς τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα, δὲν βλέπω πῶς καὶ διατὶ ἐγενήθη ἡ ἰδέα νὰ μεταβιβασθῇ εἰς συνεταιρισμὸν τοῦτο, ἐν ᾧ ἡ ἰδέα τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἡ ὑπαγορεύσασα τὴν λῆψιν μέτρων, δὲν ἦτο ὁ γεωργὸς ὁ καλλιεργῶν, νὰ πάρῃ κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο τὸ προϊὸν τῆς καλλιεργείας του.

§27Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ συνεταιρισμὸς γίνεται, κ. συνάδελφε, χάριν τῶν ἰδιοκτητῶν, διότι ὁ λογαριασμὸς αὐτὸς, κατὰ τὸν μηχανισμὸν τὸν ὁποῖον εἰσάγομεν, πρόκειται νὰ καθορισθῇ ὁριστικῶς μετὰ τὴν παραχώρησιν τὴν ὁριστικὴν τοῦ κτήματος διὰ τῆς δικαστικῆς ἀποφάσεως. Εἶναι, ὅμως δυνατὸν ἐκ τῶν κολλύγων τινὲς νὰ μὴ ἐκαλλιέργησαν ἐντὸς τοῦ κτήματος, ἑπομένως νὰ ἐκφύγουν καὶ εἶναι δυνατὸν ἐξ ἄλλου νὰ εἶναι ὑπόλογοι δι’ ἓν ποσὸν ἀπέναντι τοῦ ἰδιοκτήτου. Ὁ ἰδιοκτήτης λοιπὸν ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἔχῃ ἀπέναντί του τὸν συνεταιρισμὸν διὰ τοῦ μηχανισμοῦ τὸν ὁποῖον εἰσάγομεν, καὶ θὰ εἶναι ἀπολύτως ἀσφαλής. Ἀλλ’ ἔχει καὶ ἄλλον σκοπὸν ὁ συνεταιρισμὸς νὰ ἐκκαθαρίζῃ τοὺς λογαριασμοὺς τῶν κολλιγικῶν ἐσοδειῶν. Αὐτὸς εἶναι ὁ μηχανισμός.

§28Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἐφ’ ὅσον ἀναχωρεῖτε ἀπὸ αὐτὰς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας συμμερίζομαι καὶ εὑρίσκω σοφὰς, τότε θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐπιστήσητε περισσότερον τὴν προσοχήν σας εἰς ὅσα θὰ σᾶς εἴπω. Ἀντὶ κ. Ὑπουργὲ νὰ κάμετε τὸν συνεταιρισμὸν κατὰ τοῦ ὁποίου οὐδὲν θὰ ὑπάρχῃ ἔνδικον μέσον καὶ οὐδεὶς θὰ δύναται νὰ πιάσῃ τὸ ὀκταπόδι, τὸ ψαχνό, διατί δὲν κάνετε τὸ ἄλλο τὸ ἁπλούστερον, ὥστε καὶ ἐὰν ἐπέλθῃ βλάβη αὕτη θὰ εἶναι μικρά; Διατὶ θέτετε ὡς διάμεσον τὸν συνεταιρισμόν;

§29Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διὰ τὴν πληρωμὴν μόνον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶμαι πρόθυμος νὰ τὸ διευκρινίσω· δὲν ἔχει δικαιοδοσίαν διὰ τὴν παραγωγήν.

§30Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Διατί νὰ μὴ βάλωμεν τὴν ἁπλουστέραν διάταξιν καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὴν δεῖνα ἐποχὴν τοῦ ἔτους ὁ καλλιεργητὴς δηλώνει ἂν θὰ κρατήσῃ τὸ εἰσόδημα, ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ κρατήσει ἀποζημιώνει τὸν ἰδιοκτήτην, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν τὸ κρατήσει τὸ ἔχει ὁ ἰδιοκτήτης.

§31Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ποῖος θὰ ὁρίσῃ τὴν ἀποζημίωσιν;

§32Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἐν ᾗ περιπτώσει θέλομεν διάμεσον τὸν συνεταιρισμὸν τότε γεννῶμεν 1002 ζητήματα μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν σπείρει ἐλάχιστα. Ἐγὼ ἔχω καλλιεργήσει 20 στρέμματα καὶ ὑποχρεοῦμαι νὰ δώσω ὡς γεώμορον 10 κιλά, ὁ ἄλλος ἔχει καλλιεργήσει 500 στρέμματα καὶ ὑποχρεοῦται νὰ δώσῃ 200 κιλά: δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς ἀναγκάσητε εἰς ἀλληλεγγύην, ἐνῷ, ἐὰν θέσητε ὡς βάσιν αὐτὴν καὶ ἀφήσατε τοὺς διαφωνοῦντας νὰ μεταβαίνουν εἰς τὸν Εἰρηνοδίκην καὶ νὰ ὁρίζῃ ἀνεκκλήτως ὁ εἰρηνοδίκης τὸ ποσὸν τῶν ἐξόδων λύεται τὸ ζήτημα. Μὴ ἀναμίξετε τὸν συνεταιρισμόν, θὰ εἶναι καταστρεπτικόν, ἂν θέλετε δὲ νὰ σᾶς δώσω ἐπιστολὴν μέλους συνεταιρισμοῦ παραλαβόντος διὰ νὰ ἴδετε τὰ ἀποτελέσματα. Παρέλαβε τὸ εἰσόδημα καὶ ἤρχισε τὸ ἀλληλοφάγωμα. Ὁ ἰδιοκτήτης πρέπει νὰ ἔχῃ νὰ κάμῃ μὲ ἐκεῖνον, ποὺ παίρνει τὴν ἐσοδείαν ὄχι μὲ τὸν συνεταιρισμόν. Ποία λογικὴ θὰ μὲ ὑποχρεώσῃ ἐμὲ τὸν συνεταῖρον νὰ πληρώσω χρήματα διὰ τρίτον; Πρέπει ἐπίσης νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἀπὸ πρακτικῆς ἀπόψεως δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ δίκη μὲ τὸν συνεταιρισμόν, ἐνῷ ἡ λύσις, τὴν ὁποίαν σᾶς προτείνω εἶναι ἁπλουστάτη καὶ ἄγει εὐθὺς εἰς τὸ ἀποτέλεσμα. Εἴπετε ὅτι τὸ κάμετε διὰ νὰ ἔχῃ ἀσφάλειαν ὁ ἰδιοκτήτης. Ἔχω τὴν ἀτυχίαν νὰ εἶμαι καὶ ἰδιοκτήτης καὶ ἀγωνίζομαι κατὰ τοῦ συμφέροντός μου. Ἂς λείψῃ ἡ ἀσφάλεια αὐτή. Ὅταν, δηλώσῃ ὁ χωρικὸς ὅτι θέλει νὰ πάρῃ τὴν ἐσοδείαν ἂς τὴν πάρῃ καὶ νὰ εἶναι αὐτὸς ὑπόχρεως ἀπέναντι τοῦ ἰδιοκτήτου. Καὶ ἓν ἄλλο. Τὸ νομοσχέδιον δὲν ὁρίζει πότε θὰ γίνεται τοῦτο· νὰ ὁρισθῇ ὅτι αὐτὴ ἡ περίπτωσις γεννᾶται καὶ θὰ δύναται νὰ γεννηθῇ εἰς τὰ κτήματα ἐκεῖνα εἰς ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα. Διότι ὅπως γνωρίζετε ἂν γνωσθῇ, τώρα εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν ὅτι ἡ ἐσοδεία θὰ εἰσπράττεται καὶ θὰ περιέρχεται εἰς τὸν συνεταιρισμὸν δὲν θὰ σπείρῃ κανείς. Ἰδέτε τους πῶς διαμαρτύρονται. Διότι δὲν σπείρουν κατ’ ἀναλογίαν. Δὲν πιστεύω νὰ εἰσήγαγε κανείς, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον γνώμην ἢ πληροφορίαν ὅτι εἰς ἓν χωρίον σπείρουν ὅλοι οἱ κολλίγοι ἐξ ἴσου ἢ κατὰ προσέγγισιν, κάθε ἄλλο, ὁ ἕνας σπείρει 30 κοιλὰ καὶ ὁ ἄλλος 100. Θέλετε νὰ ἐμψυχώσητε τοὺς κολλίγους· δώσατε τὴν πληροφορίαν ὅτι θὰ εἶναι ἰδικά των.

§33Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὶ ἄλλο κάμνομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν θὰ τὸ παραλάβῃ ὁ συνεταιρισμός.

§34Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Θὰ παίρνῃ ἕκαστος τὸ ἰδικόν του.

§35Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀναντιρρήτως.

§36Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Τότε διατὶ δὲν παραλείπετε τὴν μέριμναν αὐτὴν ὑπὲρ τοῦ ἰδιοκτήτου; Θὰ σᾶς ὑποβάλω τὴν παράκλησιν νὰ ἀφήσετε τὸν ἰδιοκτήτην νὰ ὑποστῇ αὐτὴν τὴν ζημίαν, νὰ ἔχῃ νὰ λάβῃ μόνον ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος καλλιεργεῖ τὸ κτῆμα καὶ ὄχι ἀπὸ τὸν συνεταιρισμόν. Ἁπλοποιοῦνται ἔτσι τὰ πράγματα καὶ δὲν θὰ ἔχετε τοὺς γεωργοὺς εἰς τὴν θύραν τοῦ Εἰρηνοδικείου δικαζομένους καὶ παρακολουθοῦντας δίκας, διότι ἡ γεωργία ἔχει περιόδους καὶ ἐποχὰς ὅπου δὲν ἐπιτρέπεται νὰ χάνῃ οὔτε ὥραν διότι δὲν τὴν εὑρίσκεται ἄλλοτε καὶ καταστρέφεται ἡ γεωργία ἂν χαθῇ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς καὶ ἂν δὲν τὰς λάβητε, ὅπως εἶχον τὴν τύχην καὶ ἄλλαι παρατηρήσεις μου νὰ μὴ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ ἔρχωνται ἐδῶ νομοθετήματα νὰ βελτιώνουν τὰ προγενέστερα, θὰ τὰ καταστήσω γνωστὰ δι’ ἀνοικτῶν ἐπιστολῶν διὰ νὰ φανῇ εἰς τὸν κόσμον ὅτι ὑπῆρξε κάποιος εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν ὁ ὁποῖος ἤξευρε πῶς ἐργάζονται οἱ ἄνθρωποι εἰς τὰ χωράφια καὶ πῶς γίνεται ἡ ἐργασία.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§38Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὑποβάλλω δύο τροπολογίας, πρῶτον ὅπως αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου μὴ ἐφαρμοσθῶσιν ἐπὶ τῶν κτημάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐξεδόθησαν ἀποφάσεις τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν περὶ ἀπαλλοτριώσεως, καὶ δευτέραν τροπολογίαν, ἵνα εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν παραχωρεῖται ἡ ἐσοδεία νὰ ὁρισθῇ χρονικὸν διάστημα διετίας, ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ γίνῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις. Διότι ἐφ’ ὅσον ὁ Συνεταιρισμὸς διαβλέπει ὅτι ἡ ἀποζημίωσις εἶναι καλλιτέρα, θὰ φέρῃ ἐμπόδιον εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸ πνεῦμα, ἀλλὰ νὰ ὁρισθῇ ὅτι, ἂν δὲν ἤθελε γίνῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἐπανήρχοντο τὰ πράγματα ἐκεῖ ὅπου ἦσαν.

§39Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἐλησμόνησα νὰ εἴπω καὶ τοῦτο ἐπὶ τοῦ τελευταίου ἄρθρου, Καθιερώσατε τὴν οἰκονομίαν τοῦ προηγουμένου νομοσχεδίου καὶ ἐδηλώσατε, ὅτι εἶσθε εὐχαριστημένος ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς. Ἀλλ’ ἡ διάταξις τοῦ τελευταίου ἄρθρου τὴν καταργεῖ καὶ μεταφέρεται ὁλόκληρος ἡ ἐργασία εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, διότι καὶ οἱ ἐγγραφέντες δύνανται νὰ διαγραφοῦν, ὡς κακῶς ἐγγραφέντες, καὶ οἱ παραλειφθέντες νὰ ἐγγραφῶσιν ὡς κακῶς παραλειφθέντες. Δηλαδὴ οὐδεὶς ἐξαιρεῖται καὶ ἔτσι δὲν μένει τίποτε ἐκ τῆς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κλήρωσιν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει τὸν λόγον.

§41Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἀρχίζω ἀπὸ τὴν τελευταίαν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος ἐν σχέσει πρὸς τὴν τροποποίησιν τὴν ὁποίαν εἰσάγομεν εἰς τὸν ἀγροτικὸν νόμον. Καθὼς εἶνε γνωστόν, ὁ ἀγροτικὸς νόμος ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐκείνους οἱ ὁποῖοι καλῶς παρελείφθησαν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ τοὺς ἐγγράφῃ καὶ ὅσους κακῶς ἐνεγράφησαν νὰ τοὺς ἀπαλείψῃ. Ἡ διάταξις αὐτὴ ἦτο δῶρον ἄδωρον δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἠδικήθησαν διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ὁρισθέντος τοῦ κλήρου ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς ἀπαλλοτριώσεως δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐλαττώσῃ τὸν κλῆρον, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀνεγνωρίζετο μὲν ὅτι ἠδικήθησαν, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχε καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐμπράκτου κυρώσεως τῆς ἀναγνωρίσεως ταύτης. Τί ἔπρεπε νὰ συμβῇ; Κατ’ ἀνάγκην ἔπρεπε νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν, ἀλλὰ καὶ ἡ διάταξις αὐτὴ ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ἀνατρέψῃ τὴν ὅλην οἰκονομίαν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ἢ τὴν θεμελιώδη ἀρχήν, περὶ παραχωρήσεως τόσης ἐκτάσεως ὅση ἀρκεῖ πρὸς συντήρησιν τῆς οἰκογενείας; Ὄχι, διότι περιορίζεται τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κακῶς παρελείφθησαν ἵνα τοὺς ἐγγράψῃ καὶ νὰ διαγράψῃ ὅσους κακῶς ἐνεγράφησαν. Πόσοι θὰ εἶναι τοιοῦτοι εἰς ἕνα Συνεταιρισμόν; 2; 3; 4; 5;

§42Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς καὶ τοὺς ἐγγραφέντας νὰ τοὺς διαγράψῃ δυνάμει τῆς διατάξεως αὐτῆς;

§43Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Σᾶς παρέχω τὴν ἐξήγησιν, ὅτι δυνάμει τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου τὸ Ὑπουργεῖον ἔχει τὸ δικαίωμα ὅλους ὅσοι ἐνεγράφησαν χωρὶς νὰ στηρίζεται τὸ δικαίωμά τους εἰς τὸν νόμον, νὰ τοὺς διαγράφῃ.

§44Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Παύει πλέον νὰ ὑφίσταται ὁ πίναξ ὅταν τοὺς παραλειφθέντας εἰμπορεῖ νὰ ἐγγράφῃ καὶ τοὺς ἐγγραφέντας νὰ διαγράφῃ.

§45Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Σᾶς παρέχω τὴν ἐξήγησιν καὶ πάλιν ὅτι διὰ τῆς διατάξεως ταύτης συμπληροῦται ὁ ἀγροτικὸς νόμος πρὸς ἐπανόρθωσιν πάσης τυχὸν ἀδικίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅλον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐὰν ἀποδειχθῇ τοῦτο ἀτελὲς ἐκ τῶν πραγμάτων, τότε κατ’ ἀνάγκην θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν ἕτερον νομοσχέδιον πρὸς διόρθωσιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς ἀναμένω νὰ φωτισθῶ παρὰ τῶν κ. κ. βουλευτῶν καὶ ἔπειτα ἐπιφέρω τροποποιήσεις τινὰς εἰς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ἵνα μὴ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην ἀργότερον νὰ πράξω τοῦτο. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τοὺς συνεταιρισμοὺς δὲν ἔχω εἰμὴ νὰ ἐξάρω τὸ σύστημα τοῦτο, καὶ ἐὰν τυχὸν τινὲς τῶν κ. κ. συναδέλφων ἔχουσι προκαταλήψεις τινὰς αὗται εἶναι ἀδικαιολόγητοι καὶ τοῦτο μόνον ἔχω νὰ εἴπω πρὸς αὐτοὺς ὅτι διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου καταρτιζόμεναι συνεργατικαὶ ὀργανώσεις ἀποτελοῦν ἀσφάλειαν πρωτίστως τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ εἶτα τῆς παραγωγῆς, οὐδόλως δὲν ἐνοχλεῖ τοὺς ἀγρότας. Ἐὰν τυχὸν ἰδιοκτήτης τις ἔχει νὰ λάβῃ χρηματικόν τι ποσὸν ἀπὸ τοὺς κολλήγους καὶ ὁ ἰδιοκτήτης οὗτος δὲν γνωρίζει ποὺ νὰ τοὺς εὕρῃ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παρόντος νομοσχεδίου εἶναι ὑπόχρεως ὁ συνεταιρισμὸς ἀπέναντι τοῦ ἰδιοκτήτου.

§46Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καὶ θὰ προκαταβάλῃ ὁ συνεταιρισμός;

§47Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Βεβαίως θὰ προκαταβάλῃ· πῶς θέλετε λοιπὸν νὰ ἐξασφαλισθῇ ἀπέναντι τῶν κολλήγων; Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὴν ἐκτίμησιν. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἡ ἐκτίμησις διὰ τὸ κτῆμα, θὰ ὁρισθῇ ἓν ὁλικὸν ποσόν· ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος τὸ ὁλικὸν αὐτὸ ποσὸν τῆς ἀποζημιώσεως θὰ κατανείμῃ μεταξὺ τῶν κολλήγων; Ποῖος ἄλλος παρὰ ὁ συνεταιρισμός. Οἱ κολλίγοι θέλουν τὴν ἀποκατάστασίν των, αὐτοὶ ἔχουν τὴν ἐσοδείαν, ὁ ἰδιοκτήτης δὲν θέλει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ λάβῃ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ λάβῃ. Ὁ συνεταιρισμὸς λοιπὸν θὰ καθορίζῃ πῶς θὰ κατανεμηθῇ ἡ ἀποζημίωσις μεταξὺ τῶν κολλίγων, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ὑπὸ τοῦ ἰδιοκτήτου. Ἑπομένως ἡ ἀνάμιξις τοῦ συνεταιρισμοῦ εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην ὠφελεῖ τοὺς ἰδιοκτήτας. Κατόπιν μετὰ τὴν κατανομὴν τῆς ἀποζημιώσεως εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσιν ἀφερέγγυοι, οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ δύνανται νὰ πληρώνωσι· διὰ τοῦτο ἔχομεν τὴν ἄλλην διάταξιν, καθ’ ἣν ὁ συνεταιρισμὸς δύναται νὰ παρακρατήσῃ ἓν μέρος τῆς παραγωγῆς, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ πληρωθῇ μέρος τῆς ἀποζημιώσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ὑποβληθείσας προτάσεις δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν εἰς τὸ νὰ ὁρισθῇ χρονικὸν διάστημα διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φίλιος ἔχει τὸν λόγον.

§49Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἐγώ, κ. Ὑπουργέ, φρονῶ, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου καὶ τῶν ἄλλων ἰδιοκτητῶν, οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν νὰ ἐκποιήσωσι τὰ κτήματά των εἰς πολὺ ἀνωτέραν τιμὴν καὶ νὰ ὠφεληθῶσι πολλά, ἐνῷ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν κανένα νὰ εἴπωμεν τὰ παράπονα μας, διότι οὔτε ἡ ὑπηρεσία εἰς τὸ Ὑπουργεῖον δίδει προσοχήν, οὔτε ὁ Ὑπουργὸς ἐδῶ μᾶς ἀκούει, ἴσως διότι εἶναι κουρασμένος καὶ νομοθετεῖ εἰς βάρος τῶν ἀγροτῶν.

§50Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καίτοι θεωρῶ κατώτερον τῆς Βουλῆς νὰ δώσω ἀπάντησιν, ἔχω ὅμως μίαν ἰδιαιτέραν παράκλησιν νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. βουλευτήν.

§51Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἔχομεν, κ. Ὑπουργέ, σωρείαν παραπόνων, δὲν εἰσακουόμεθα καθόλου καὶ οὕτω ἀδικοῦνται οἱ ἀγρόται.

§52Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι δύσκολον, κύριοι βουλευταί, εἰς τὸν κ. βουλευτὴν νὰ ὑποδείξῃ πνεῦμα φιλανθρωπικὸν εἰς βάρος μου, διότι διατείνομαι, ὅτι ἂν ὑπάρχῃ τις, ὁ ὁποῖος νὰ δύναται νὰ ἐπιδείξῃ πνεῦμα ἁγνὸν ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν, οὗτος εἶμαι ἐγώ, πάντως δὲ ἐπέδειξα πάντοτε ἀνωτέραν φιλαγροτικὴν τῆς τοῦ κ. βουλευτοῦ, διότι ἐγὼ ἐσυκοφαντήθην καὶ οὔτε τὸ ἀξίωμά μου ὑπελόγισα ποτέ, οὔτε τὴν ὑγείαν μου, διὰ τὴν ὁποίαν μὲ κακίζει ὁ κ. βουλευτὴς λέγων, ὅτι εἶμαι κουρασμένος, καὶ τὴν ὁποίαν ἐκλόνισα κατὰ τοιοῦτον τρόπον ριζικόν, διότι ἐπὶ ἓν καὶ ἥμισυ ἤδη ἔτος ἀπὸ πρωΐας μέχρι νυκτὸς καὶ ἀπὸ νυκτὸς μέχρι πρωΐας ἐργάζομαι ἵνα καταστήσω τὸ ὄνειρον τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀγροτῶν πραγματικόν, συμφώνως καὶ πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ αὐτὴν τὴν τελευταίαν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἀπέλθω εἰς τὴν Εὐρώπην, ἔφερα τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ ἀγροτικόν. Ἀλλ’ ἐνόμισεν ὁ κ. βουλευτής, ἐπειδὴ εὑρίσκονται ἀγρόται εἰς τὰ θεωρεῖα, ὅτι δύναται νὰ δημοκοπήσῃ εἰς βάρος μου, λέγων περὶ ἐμοῦ, ὅτι νομοθετῶ εἰς βάρος τῶν ἀγροτῶν. Νομοθετῶ εἰς βάρος τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ ὅταν νομοθετῶ εἰς βάρος τῶν ἰδιοκτητῶν εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἀκούσω τὰς παραστάσεις ἐκείνων, εἰς βάρος τῶν ὁποίων νομοθετῶ. Τίνα ἀξίωσιν ἔχει ὁ κ. βουλευτής; μόλις λάβῃ τὸν λόγον εἷς βουλευτὴς ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν νὰ εἴπω, ὅτι δὲν θέλω νὰ ἀκούσω τίποτε;

§53Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Εἴχομεν τὴν ἑξῆς ἀξίωσιν, νὰ πράξητε ὅ,τι ἔπραξαν οἱ προκάτοχοί σας. Καὶ ὁ κ. Μιχαλακόπουλος καὶ ὁ κ. Διομήδης, ὑπέβαλλον γεωργικὰ νομοσχέδια, ἐκάλουν τοὺς Θεσσαλοὺς καὶ ἐζήτουν τὴν γνώμην των.

§54Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔπραξά τι πλέον τούτου, κύριε· ἔπραξά τι πλέον, διότι εἶπον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ὅτι εἶμαι πρόθυμος νὰ συνεδριάζω μετ’ αὐτῆς ἐν πάσῃ ὥρᾳ. Ὅταν ὑπέβαλον τὸν ἀγροτικὸν νόμον, ἐδήλωσα ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ὅτι πᾶσα τροποποίησις ἥτις ἤθελε ὑποβληθῆ θὰ ἦτο παρ’ ἐμοῦ εὐμενῶς ἀκουστὴ καὶ πᾶς ὅστις ἠδύνατο νὰ φέρῃ παρατήρησίν τινα, ἠδύνατο νὰ ἔλθῃ νὰ συζητήσωμεν. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς οὐδέποτε ἐνεφανίσθη ἵνα εἰσαγάγῃ οἱανδήποτε παρατήρησιν. Ὑποθέτω, ὅτι εἶχε μίαν παρατήρησιν, ἀλλὰ περὶ αὐτῆς δὲν θέλω νὰ κάμω λόγον εἰς τὴν Βουλήν. Λοιπὸν περὶ αὐτοῦ πρόκειται, ὅταν συνεζητήθησαν τὰ ζητήματα, ὁ κ. βουλευτὴς οὐδέποτε ἦλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ μοῦ ὑποβάλῃ καμμίαν ἄποψιν. Μίαν ἄποψιν μοῦ ὑπέβαλεν. Θέλετε νὰ τὴν ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλήν; Δι’ αὐτό, κύριοι βουλευταί, σᾶς ζητῶ συγγνώμην, διότι ἀπησχόλησα τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἐπὶ τέλους, ὅταν προῆλθεν ἡ παρατήρησις αὐτὴ ἐκ μέρους ἑνὸς ἀγρότου βουλευτοῦ, ἠσθάνθην τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀπαντήσω καὶ ὁ λόγος αὐτὸς μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα. Ὑπῆρξα κατώτερος ἐμαυτοῦ ἀπαντήσας εἰς τὸν κ. βουλευτήν.

§55Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἀναγνωρίζω, κ. Ὑπουργέ, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀφείλεται εἰς σᾶς, ἀλλὰ δὲν θὰ ἀρνηθῆτε, ὅτι.....

§56Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψει τὴν περίπτωσιν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἐπρότεινα καὶ διὰ τὴν ὁποίαν οὐδεμία ἀντίρρησις θὰ ὑπάρξῃ ἐκ μέρους κανενὸς ἰδιοκτήτου, ὅπως χωρὶς νὰ μεσολαβήσῃ ἡ διαδικασία τοῦ Συνεταιρισμοῦ, ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ τοὺς συνεταιρισμούς, νὰ ὑποχρεοῦται ὁ καλλιεργητὴς νὰ πληρώνῃ ἐκ τοῦ εἰσοδήματός του. Παρακαλῶ νὰ μελετήσητε καλλίτερον τὸ μέρος τοῦτο τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν πρόκειται περὶ τῆς βλάβης τοῦ ἰδιοκτήτου, θὰ σᾶς παρακαλέσω, διότι εἶμαι καὶ ἐγὼ ἰδιοκτήτης, νὰ μὴ τὴν λάβητε ὑπ’ ὄψει, νὰ τὴν ἀφήσητε, ὥστε ὁ καλλιεργητὴς νὰ λαμβάνῃ τὸ εἰσόδημα καὶ νὰ πληρώνῃ ὁ ἴδιος ἐκ τοῦ εἰσοδήματός του.

§57Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε βουλευτά, δὲν εἶναι μόνον αὐτό, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἄλλη περίπτωσις, ὅταν θέλῃ νὰ κάμῃ προαιρετικήν τινα παραχώρησιν.

§58Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὅταν πρόκειται περὶ τῆς ἀξίας τοῦ κτήματος, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ πληρώσῃ ἕνα τόκον, ὁ τόκος αὐτὸς θὰ εἶναι ὀλιγώτερος πάντοτε τῶν 10 δραχμῶν. Νὰ τὸ προσέξετε, παρακαλῶ, διότι δὲν παίζει μεγάλον ρόλον ἡ ἐκτίμησις. Ὁ Πρόεδρος θὰ εἴπῃ τὴν ἀξίαν τοῦ κτήματος, τὴν ὁρίζει εἰς δραχμὰς 500, ὑποτεθείσθω καὶ ὑποθέσατε, ὅτι ἡ ὁριστικὴ ἐκτίμησις κατόπιν εἶναι 400 δραχ. Ἡ διαφορὰ εἶναι ἐλαχίστη. Δὲν παίζει λοιπὸν κανένα ρόλον σπουδαῖον ἡ ἐκτίμησις.

§59Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ὑποσχεθῶ τώρα.

§60Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἐὰν τὸ ἐξετάσητε καὶ ἴδητε ὅτι ἔχει δυσκολίας καὶ θὰ προκληθοῦν ζημίαι, καλά· ἀλλὰ ἀφήσατε νὰ ἐξοικειωθῇ ὁ κόσμος μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ συνεταιρισμοῦ, διότι φοβοῦμαι ὅτι ἀσφαλῶς θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ναυάγιον καὶ τῶν δύο συνεταιρισμῶν, διότι μὴ λησμονεῖτε ὅτι προκειμένου περὶ μεταρρυθμιστικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα πρώτην φορὰν εἰσάγονται, δὲν εἶναι τὰ καλλίτερα καὶ τὰ ἠθικώτερα πρόσωπα τὰ ὁποῖα θέτουν τὸν ἑαυτόν των εἰς τὴν διεύθυνσιν αὐτῶν. Λοιπόν, ἐὰν πολὺ θίξωμεν καὶ τὸν προσωρινὸν αὐτὸν συνεταιρισμόν, θὰ ἐπαυξήσωμεν τὴν δυσπιστίαν, τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ χωρικοὶ—δὲν ἠξεύρω ἂν εὐλόγως, ἢ παραλόγως, πρὸς τοὺς συνεταιρισμοὺς— διότι ἐρωτήσατε σᾶς παρακαλῶ, διὰ νὰ ἰδῆτε ἂν λέγω τὴν ἀλήθειαν, ἐρωτήσατε αὔριον τὴν ὑπηρεσίαν σας ἐὰν θὰ εὕρητε πουθενὰ κολλῆγον πρόεδρον τῶν συνεταιρισμῶν, θὰ ἰδῆτε μόνον παρακεντέδες, δηλαδὴ μὴ ἔχοντας τίτλους, τοῦτο δὲν λέγω ὅτι εἶναι κακόν, ἀλλὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ἀναμιγνύονται συνήθως ὄχι οἱ καλλίτεροι εἰς τοιούτου εἴδους ἐπιχειρίσεις, ὄχι οἱ ἔχοντες νὰ χάσουν κἄτι τι. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω τὴν σκέψιν αὐτὴν ὑπὸ τὴν κρίσιν σας.

§61Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διατυπώσατέ την.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§63ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς ἐν τῷ Π. Ναυτικῷ Οἰκονομικῆς Ὑπηρεσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως διαφόρων δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ ἀναγραφῆς σχετικῶν πιστώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων αὐτοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ προσθήκης διατάξεων εἰς διέποντας τὸ Π. Ναυτικὸν νόμους». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1535 νόμου περὶ προσθήκης εἰς τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νόμου 405». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ἐνοριακῶν Ναῶν καὶ Ἐφημερίων».

§65Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Αὐτὸ ἔχει συζήτησιν.

§66Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Ὄχι, νὰ ψηφισθῇ.

§67Δ. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Νὰ ψηφισθῇ αὐτό. Ὅλη ἡ Ἑλλὰς τὸ θέλει.

§68Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μεταβάλλει ἄρδην τὰ τῆς Ἐκκλησίας, διενεμήθη δὲ μόλις χθὲς καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μελετηθῇ. Τουλάχιστον νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ ἐπεξεργασθῇ.

§69Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ νομοσχέδιον διενεμήθη, ἐψηφίσθη κατ’ ἀρχὴν καὶ παρεπέμφθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, παρέμεινε δὲ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα, χωρὶς νὰ κατορθωθῇ αὕτη νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της. Ἐὰν οἱ κ. κ. συνάδελφοι νομίζουν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ βεβαίως ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς θὰ κρίνῃ. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πληροφορῶ τοὺς κ. κ. συναδέλφους ὅτι ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἔτος θὰ μείνῃ ἀνεκπλήρωτος καὶ ἡ εὐχὴ τὴν ὁποίαν εἶχον ἐκφράσῃ καὶ ἡ ὑπόσχεσις εἰς τὴν ὁποίαν ἠναγκάσθη νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις.

§70Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Δὲν εἴμεθα ἀντίθετοι εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι χρήζει κἄποιας μελέτης.

§71Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπειδὴ εἶναι εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, ἀφήσατε νὰ ψηφισθῇ καὶ εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν ὑποβάλλετε τὰς παρατηρήσεις σας.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§73ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐνοριακῆς εἰσφορᾶς».

§75Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Τὰ δύο αὐτὰ νομοσχέδια, κ. Πρόεδρε, ἀφορῶσι τὴν μεταβολὴν τοῦ ὑφισταμένου συστήματος, δὲν ἠμπορεῖ δὲ μία Βουλή, ἡ ὁποία εἶναι προωρισμένη ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος νὰ τερματίσῃ τὸν βίον της νὰ ψηφίσῃ νομοσχέδιον τοιαύτης σημασίας. Δι’ αὐτὸ ζητῶ τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§76ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δέχεται. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΓΝϚʹ τῆς 20 Μαρτίου 1879 «περὶ ἀπολυμαντηρίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἐφέδρων καὶ στρατευσίμων τῆς διανύσεως 30 ἡμερῶν ἐκ τοῦ συνόλου τῶν μὴ προσμετρουμένων ὡς χρόνου πραγματικῆς ὑπηρεσίας ἡμερῶν, ἃς μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου ὑπέστησαν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τρόπου διακανονισμοῦ ἀπαιτήσεων τρίτων ἀμφισβητουμένων παρὰ τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Ρώμῃ τῇ 17)30 Ἰουνίου δασμολογηθείσης ἀναθεωρήσεως τῆς συμφωνίας περὶ εἰσπράξεως διὰ τοῦ ταχυδρομείου τίτλου μετὰ συναφοῦς αὐτῷ κανονισμοῦ ἐκτελέσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων ΓΤΜΖʹ τοῦ 1909 καὶ 1920 τοῦ 1917 περὶ ἐξυγιάνσεως τοῦ Ν. Φαλήρου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παραγωγῆς καὶ ἐμπορίας τοῦ ὀπίου, μορφίνης, κοκαΐνης καὶ ἡρωΐνης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου 2125 περὶ καταργήσεως τῶν εἰσφορῶν τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων διὰ τὰς δαπάνας τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προβιβασμοῦ ἀναπήρων ἐφέδρων ἀνθυπασπιστῶν καὶ ἐφέδρων καὶ μονίμων ὑπαξιωματικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπροβλέπτων μυστικῶν ἐξόδων στρατοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τακτοποιήσεως δαπανῶν στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας μέχρι τέλους τοῦ ἔτους 1917». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιδόματος στελεχῶν διαλυθέντων πειθαρχικῶν λόχων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως ἐπιδόματος εἰς τοὺς ἐν Μ. Ἀσίᾳ καὶ Θράκῃ διαμένοντας στρατιωτικοὺς διοικητικοὺς συμβούλους». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τακτοποιήσεως ἀποδοχῶν καὶ λοιπῶν ὀφειλῶν τῶν ἐκ Γερμανίας ἐπανακαμψάντων ἀξιωματικῶν τοῦ τέως Δʹ Σώματος Στρατοῦ ὡς καὶ τῶν ὁδοιπορικῶν αὐτῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῶν ἀξιωματικῶν ἐξομοιουμένων καὶ ἀντιστοιχούντων λαμβανόντων ἀναρρωτικὰς ἀδείας λόγῳ τραύματος». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ ἐξόδων παραστάσεως Ἀρχηγοῦ Στρατοῦ Κατοχῆς Θράκης, Στρατιωτικοῦ Διοικητοῦ Σμύρνης καὶ καταργήσεως τῶν ἀπὸ 24 Ἰουνίου καὶ 11 Ἰουλίου 1919 Ν. Διαταγμάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως δακτυλογράφων καὶ τηλεφωνητριῶν Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως γενομένων προμηθειῶν ἐνεργηθεισῶν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ΔΡΞΗʹ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως ἀπολεσθεισῶν ἀποσκευῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν κατὰ τὰς ἐπιχειρήσεις ἐν Μ. Ἀσίᾳ».

§78Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροποποίησιν (ἀναγινώσκει: «καὶ εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις τοῦ Ἀϊδινίου...... κλπ.».

§79ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ βελτιώσεως τοῦ συσσιτίου ὁπλιτῶν Ἠπείρου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἐν Θράκῃ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ψηφοφορίας τῶν ἐν ἐκστρατείᾳ ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν τοῦ κατὰ γῆν καὶ θάλασσαν στρατοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσαρτήσεως τῆς Θράκης εἰς τὴν Ἑλλάδα». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου 2812 τοῦ 1920 ταχθείσης προθεσμίας πρὸς ὑποβολὴν αἰτήσεων περὶ ἐπιστροφῆς καταβληθέντων ὑπὸ ἀπόρων κατοίκων Ἠπείρου διὰ χρέος των πρὸς τὸ Δημόσιον ἐκ χορηγηθέντων αὐτοῖς κατὰ τὸ 1913 δανείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κανονισμοῦ σειρᾶς ἀρχαιότητος τῶν ἐπὶ διακεκριμένῃ πράξει προαχθέντων ἀξιωματικῶν».

§81Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν (ἀναγινώσκει): «ἡ ἀρχαιότης τῶν ἀξιωματικῶν...... κλπ.».

§82ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ὑποστάντων ζημίας κατὰ τὴν λαϊκὴν ἐξέγερσιν τῆς 31 Ἰουλίου 1920». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ περὶ αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ τοῦ προσωρινοῦ δανείου τῶν 500.000.000». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1914 περὶ προσωρινῆς διοικήσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ τοῦ λογιστικοῦ αὐτῶν εἰς τὰς στρατιωτικῶς καταλαμβανομένας χώρας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ νόμου 2186 εἰς ἔργα πλὴν τῆς ὁδοποιΐας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συνδρομῆς τοῦ Κράτους ὑπὲρ τοῦ Ὀρφανοτροφείου Γεωργίου καὶ Αἰκατερίνης Χατζηκώστα καὶ τῆς νυκτερινῆς Σχολῆς ἀπόρων παίδων Κερκύρας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ πληρωμῆς τῶν δαπανῶν τῆς συντάξεως καὶ ἐκτυπώσεως τῆς Ἑλληνικῆς Φαρμακοποιΐας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς συνδρομῆς ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου ὑπὲρ τοῦ Πανελληνίου Συνδέσμου κατὰ τῆς φυματιώσεως καὶ τοῦ Θεραπευτηρίου «Παραθαλάσσιον Ἀσκληπιεῖον παίδων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεων εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν δι’ ἐπισκευὰς καὶ ἐπεκτάσεις δημοσίων κτιρίων Καπνεργοστασίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐνισχύσεως τῶν Ἀσφαλιστικῶν Συνεταιρισμῶν κατὰ τῶν ἐκ χαλάζης ζημιῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ πιστωτικῆς ἐνισχύσεως διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῶν συνεταιρισμῶν ἀποκαταστάσεως καλλιεργητῶν, κατὰ τὸν ἀγροτικὸν νόμον». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μελετῶν ὑπονόμων καὶ ὑδρεύσεως τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου 752 τῆς 30 Αὐγούστου 1917 περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Διατάγματος τῆς 8 Ἰουλίου 1917 περὶ περιθάλψεως προσφύγων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς εἰς τὴν ἐν Ἀθήναις ἑδρεύουσαν Τράπεζαν Βιομηχανίας τοῦ ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος ἐκμεταλλεύσεως τῶν ὑδραυλικῶν δυνάμεων τῆς λίμνης Ξυνιάδος καὶ τοῦ ἐξ ἀποξηράνσεως τμήματος ταύτης γεωργικῶν ἐκτάσεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως νόμου «περὶ μετατροπῆς τοῦ εἰς θέσιν Λειβάδια ἕλους τῆς νήσου Πάρου εἰς ἰχθυοτροφεῖον». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5 μ. μ. αὔριον. (Ὥρᾳ 7.30′ μ.μ.).