1920.02.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 43

τῆς 20ῆς Φεβρουαρίου 1920

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(ὥρα 5.20′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσιν τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον καὶ ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Λίμνης παρακαλοῦσι ὅπως ἀρθῇ ἡ ἐπὶ τοῦ πορθμοῦ τοῦ Εὐρίπου φορολογία. Οἱ Πολιτικοὶ Συνταξιοῦχοι Βόλου παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ αὐξήσεως τῆς συντάξεώς των. Ὁ Σύνδεσμος τῶν ὁμήρων Ἀνατολικῆς Μακεδονίας παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν πρὸς ἀποζημίωσιν ὁ 15μηνος χρόνος τῆς ἐν Βουλγαρίᾳ ὁμηρίας των. Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Κυρνίσου Γεννιτσῶν παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ διορισμοῦ ἐν τῇ Κοινότητί των διδασκάλου. Οἱ πολιτικοὶ συνταξιοῦχοι Μαντινείας παρακαλοῦσι ὅπως αὐξηθῶσιν αἱ συντάξεις των. Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Καρβουναρίου παρακαλεῖ ὅπως ἐξαιρεθῶσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου αἱ κοινοτικαὶ των βοσκαί. Οἱ κάτοικοι τῆς Κοινότητος Ρωμαΐσκου παρακαλοῦσιν ὅπως τάχιστα ληφθῇ μέτρον τι καθότι λόγῳ ἐκχειλίσεως τοῦ Ποταμοῦ Κηφισσοῦ, ἐκαλύφθη ἅπασα ἡ ἐκεῖ σπαρεῖσα καὶ μὴ ἔκτασις. Οἱ προϋπηρετήσαντες Ὑπομηχανικοὶ Αʹ τάξεως παρακαλοῦσιν ὅπως αὐξηθῇ ἡ ἀπονεμηθεῖσα αὐτοῖς σύνταξις. Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐκτελέσεως λιμενικῶν ἔργων ἐν Ρεθύμνῃ». Εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴν εἰς ἣν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμου ΧΜΑʹ ὡς μετερρυθμίσθη ὑπὸ μεταγενεστέρων νόμων» τάσσεται τριήμερος προθεσμία πρὸς ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεώς της, συναινέσει τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Ι. Τσιριμῶκος (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης), ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 45 καὶ 23 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου». 2) «Περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 24 καὶ 280, 44,353, 585–568 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας». Ὁ κ. Μ. Νεγροπόντης (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν), ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων εἰς βάρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1918»). Ὁ κ. Σ. Σῖμος (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως), ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ χορηγήσεως δανείου ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους εἰς τοὺς παλλινοστήσαντας κατοίκους τῆς Μ. Ἀσίας». Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας), ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως, τοῦ διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ νέου τηλεφωνικοῦ Κέντρου Ἀθηνῶν ἀναγκαιοῦντος χώρου». 2) «Περὶ ἐγκρίσεως ἀναγραφῆς πιστώσεως δραχμῶν 125.000 ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων 1920–1921 τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, δι’ ἐκτέλεσιν δοκιμαστικῶν ἐργασιῶν θεμελιώσεων δημοσίων κτιρίων». 3) «Περὶ διαθέσεως καὶ ἑτέρου χρηματικοῦ ποσοῦ ὑπὸ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς ἀνακαινίσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων Πειραιῶς». Ὁ κ. Ε. Ρέπουλης (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ὁρκωμοσίας Ὑπάτου Ἁρμοστοῦ». Ὁ κ. Κ. Σπυρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἐγκρίσεως προυπολογισμοῦ δαπάνης 221.375 δραχμῶν διὰ τὴν κατασκευὴν κτιρίου Λιμεναρχείου καὶ Ὑγειονομείου ἐν Σύρῳ».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνισχύω τὴν Τακτικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἰς ἥν παρεπέμφθησαν τὰ νομοσχέδια. 1) «Περὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ ἐν Κρήτῃ τοῦ νόμου 646 τῆς Κρητικῆς Πολιτείας περὶ προλήψεως κλοπῶν κίτρων καὶ κλπ. ἑσπεριδῶν». 2) «Περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ δαπάνης 37,531 δραχ. διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ Λιμεναρχείου Πειραιῶς». 3) «Περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ δαπάνης 221.375 δραχμῶν διὰ τὴν κατασκευὴν κτιρίου Λιμεναρχείου καὶ Ὑγειονομείου ἐν Σύρῳ». 4) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11)24 Ἰανουαρίου 1919 συμβάσεως μεταξὺ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ κ. A. Ponyanne ὡς ἀντιπροσώπου τοῦ Γαλλοελληνικοῦ συνδικάτου πετρελαίων ἐν Ἠπείρῳ, Αἰτολοακαρνανίᾳ Πελοποννήσῳ, καὶ Ἰονίους νήσους διὰ τῶν ἑξῆς προσθέτων μελῶν Α. Τ. Μπασιᾶ, Α. Ἀναστασιάδου, Ν. Ζαρλῆ, Α. Θανοπούλου καὶ Θ. Φίλιου. Αἱ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ ὑποβάλλουσι τὰς ἐκθέσεις αὐτῶν ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων. 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 5 Μαρτίου 1919. «περὶ ἐπιτάξεως οἰκημάτων διὰ τὴν στέγασιν τῶν παλλινοστούντων πληθυσμῶν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν ὑπηρεσιῶν ἀποκαταστάσεως τῶν πληθυσμῶν τούτων». 2) «Περὶ γεωργικοῦ ἐνεχυρογράφου». 3) «Περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 1008 τοῦ 1917». 4) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἱσπανίας ἐν Μαδρίτῃ ὑπογραφείσης τὴν 21ῃ Φεβρουαρίου 1919 συμβάσεως πρὸς διακανονισμὸν τῶν κληρονομιῶν». Ὁ Βουλευτὴς κ. Α. Βαλσαμάκης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ προσωπικοῦ Γεωργικῶν ἱδρυμάτων».

Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Θ. Παπαστρατῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Κύμης.

§4Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑποβάλω ἀναφορὰν τοῦ προέδρου τῆς Κοινότητος τῆς Κύμης, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ ὅλας τὰς Κοινότητας τοῦ τέως Δήμου Κύμης. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ὅπως καὶ τὰ ψηφίσματα ὅλων τῶν δήμων, τῶν βορρείων τῆς Καρυστίας ἀποτελοῦσι τὴν χιλιοστὴν διαμαρτυρίαν διὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ὁ ὁποῖος ἀπέρριψε τὴν αἴτησίν των περὶ συστάσεως Γυμνασίου ἐν Κύμῃ. Ἡ περιφέρεια ἐκείνη θὰ εἶναι γνωστὴ εἰς τοὺς περισσοτέρους, εἶναι πολυπληθής, κατοικεῖται ἀπὸ φιλομαθεῖς ὅπως πάντες οἱ Ἕλληνες καὶ περιέχει πέντε Ἑλληνικὰ Σχολεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀριθμὸν μαθητῶν 800, ζητοῦμεν ἀπὸ πολλοῦ χρόνου τὴν σύστασιν Γυμνασίου ἐκεῖ, διότι ἡ ἀπόστασις ἀπὸ τὸ πλησιέστερον γυμνάσιον εἶναι πολὺ μεγάλη καὶ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου, ἰδίως ἡ ἡλικία τῶν μικρῶν μαθητῶν νὰ μεταβαίνωσιν εἰς ἄλλων πόλεων σχολεῖα εἶναι καὶ δύσκολος καὶ ἐπικίνδυνος. Τὴν ἀπόφασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας χαρακτηρίζει ὁλόκληρος ἐκεῖνος ὁ πληθυσμός, ὡς πολὺ ἄδικον, ἐντελῶς ἀδικαιολόγητον καὶ τὸ χειρότερον εἶναι ὅτι προέρχεται ἀπὸ συστάσεις καὶ εἰσηγήσεις κακὰς ἀνθρώπου ἐχθροῦ πρὸς τὸν τόπον καὶ τὸ ἀκόμη χειρότερον εἰς τὰς συστάσεις αὐτὰς ὑπεχώρησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅπως ἐκεῖνοι νομίζουσι καὶ ὅπως δὲν μοῦ εἶναι δυνατὸν καὶ ἐγὼ νὰ ἔχω ἄλλην γνώμην ὄχι ἐκ πεποιθήσεων, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἄλλωστε ἀνεγνώρισε τὸ δίκαιον τῶν κατοίκων καὶ ὅταν συνέστη Γυμνάσιον εἰς ἄλλην πόλιν πολὺ μικροτέραν καὶ μὲ πολὺ ὀλιγώτερον ἀριθμὸν μαθητῶν ὑπεσχέθη ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀρχίσῃ νὰ λειτουργῇ τὸ Γυμνάσιον τῆς ἄλλης πόλεως Μελιγαλᾶ θὰ ἀρχίσῃ εὐθὺς νὰ λειτουργῇ καὶ Γυμνάσιον ἐν Κύμῃ. Δυστυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς δι’ ὅσους λόγους εἶπον πρότερον ἐλησμόνησε τὴν ὑπόσχεσίν του καὶ ἐνῷ τὸ Γυμνάσιον Μελιγαλᾶ ἤρχισε πρὸ πολλοῦ νὰ λειτουργῇ, ἐν Κύμῃ δὲν ἐλήφθη οὐδὲν μέτρον. Ἐπικαλοῦμαι τὰ συναισθήματα ὅλων σας ὅσοι ἔτυχε νὰ εἶσθε πατέρες ἢ κηδεμόνες παιδίων μικρῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀνάγκην μορφώσεως καὶ ἀναπτύξεως καὶ ὅσοι μένετε εἰς πόλεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσι Γυμνάσιον, ἐπικαλοῦμαι ἰδίως τὰ συναισθήματα τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ναὶ μὲν δὲν ἔχει παιδιὰ καὶ δὲν ἐγνώρισε τὰ αἰσθήματα τῆς πατρότητος, ἐφόσον τουλάχιστον γνωρίζω, ἀλλ’ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι αἰσθάνεται συνολικῶς τὸ αἴσθημα τῆς πατρότητος καὶ συναισθάνεται τὸν πόνον ὅλου τοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ζητεῖ παρὰ τὴν μόρφωσιν τῶν παιδίων διὰ νὰ γίνωσι καλοὶ πολῖται καὶ χρήσιμοι εἰς τὴν κοινωνίαν. Ἔχω δὲ πεποίθησιν ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον παρὰ νὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ δίκαιον αὐτῶν, τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον ὁ πληθυσμὸς ἐκεῖνος προσφέρεται εἰς μεγάλας θυσίας εἰς τρόπον ὥστε ἐλαττοῦται κατὰ πολὺ ἡ δαπάνη τοῦ Δημοσίου. Ἐλπίζω ὅτι θὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ αἴτησις αὕτη, ἡ ὁποία εἶναι δικαιοτάτη.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σταμάτης παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μεριμνήσῃ καὶ ἀνασταλῇ ἡ λειτουργία τῶν σχολείων Ἀθηνῶν ἐπί τινα χρόνον λόγῳ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς γρίππης.

§6Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Δυστυχῶς λείπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρακαλέσω ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὲ ἀκούσῃ ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ ὁλόκληρον τὴν κοινὴν γνώμην. Τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς: Ἐν Ἀθήναις ἐπιπολάζει ἡ γρίππη, ἡ ὁποία ἔλαβε διαστάσεις. Τὰ σχολεῖα τῶν Ἀθηνῶν λειτουργοῦν, ὅλα τὰ παιδιὰ διατρέχουν τὸν κίνδυνον νὰ ὑποπέσουν καὶ αὐτὰ εἰς τὰς συνεπείας τῆς ἀσθενείας. Παρέστησα προφορικῶς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὅτι θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ ἀνασταλῇ ἐπί τινας ἡμέρας ἡ λειτουργία τῶν σχολείων διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν θύματα σοβαρώτερα, διότι ἄν ἐξακολουθοῦν τὰ παιδιὰ νὰ πηγαίνουν εἰς τὰ σχολεῖα ἀσθενοῦντα, θὰ ἀπουσιάσουν πολὺ περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι θὰ ζημιωθοῦν λείποντα 5–10 ἡμέρας. Θὰ παρακαλέσω θερμῶς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον νὰ συστήσῃ εἰς τὸν συνάδελφόν του, τοὐλάχιστον νὰ ἀποφύγωμεν τὸν κίνδυνον τὸν ἐπαπειλοῦντα τὴν ζωὴν τῶν παιδιῶν.

§7Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ὑποθέτω ὅτι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἔχῃ λάβει τὰ μέτρα του. Ὑπάρχουν ἐπιθεωρηταὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιδείξουν τὰ κατάλληλα μέτρα. Ἄλλως τε δὲν πρόκειται περὶ μέτρου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκθέσῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς δαπάνας, ἀλλὰ περὶ μέτρου προνοίας διὰ τὴν ζωὴν τῶν παιδιῶν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Οἱ κ. κ. Χ. Βασιλακάκης, Δ. Χρυσοστάλης, Δ. Γκλαβᾶς, Θ. Βελλιανίτης, Ν. Ξηρός καὶ Α. Τ. Μπασιᾶς παρακαλοῦσι τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, κατόπιν τῶν περὶ φεμινισμοῦ δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅπως προνοήσῃ περὶ καταργήσεως τῆς διατάξεως τοῦ ἐδαφίου 3 ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου 1853 περὶ Ἀνωτέρας Δασολογικῆς Σχολῆς, καθ’ ἥν, προκειμένου περὶ γραμματείας τῆς Σχολῆς, ἀναγράφεται ἀποκλειομένης τῆς συμμετοχῆς εἰς σχετικοὺς διαγωνισμοὺς ὑποψηφίων θηλέων, ἥτις ἄδηλον πῶς παρεισέφρυσεν εἰς νεώτατον νόμον, τυγχανουσῶν δεδηλωμένων τῶν φεμινιστικῶν καὶ προοδευτικῶν ἀρχῶν τοῦ τε κ. Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως. Παρόμοιον μέτρον δέον νὰ ληφθῇ καὶ παρ’ ὅλων τῶν Ὑπουργείων ὅπου ὑπάρχουσι τοιαῦται διατάξεις.

§9Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ μία πρόνοια διὰ νὰ μὴ φαινώμεθα τόσον ὀπισθοδρομικοί, καθ’ ἥν στιγμὴν καὶ αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀναγνωρίζει τὰ δικαιώματα τοῦ φεμινισμοῦ.

§10Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐκφράζω καὶ ἐγὼ ὅλην μου τὴν συμπάθειαν ὑπὲρ τοῦ φεμινισμοῦ καὶ διαβεβαιῶ τὸν κ. βουλευτὴν ὅτι θὰ συμμορφωθῶ πρὸς τὴν σύστασίν του.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Λ. Σίδερης, Α. Κουριέλ, Θ. Φίλιος, Κ. Σταμούλης, Περ. Καραπᾶνος, Α. Θανόπουλος, ἐπερωτῶσι τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς προϊστάμενον τῆς Α.Δ.Μ. καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης διατὶ ἐνῷ ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου 1919 ὑπὸ τοῦ Συνδέσμου τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπεβλήθη μήνυσις ἐπὶ διαφόροις καταχρήσεσι κατὰ τοῦ Γεν. Ἐπιθεωρητοῦ Ἑλληνικῶν Σιδηροδρόμων Κουσταλέξη, διοικητικὴ δὲ ἀνάκρισις ὑπὸ τῶν κ.κ. Σχινᾶ καὶ Πετάση ἐβεβαίωσε τὰς καταχρήσεις ταύτας ὅμως ὁ ἐπιθεωρητὴς οὗτος ἐξακολουθεῖ παραμένων εἰς τὴν θέσιν του, παρακωλύων τὴν ἀνάκρισιν, πιέζων τοὺς μάρτυρας—ὑπαλλήλους καὶ ἐργάτας τῆς Ἑταιρείας καὶ ἐξαφανίζων πάντα τὰ στοιχεῖα τὰ ἀποδεικνύοντα τὴν ἐνοχήν του, ἐπὶ πλέον δὲ διατὶ ἡ ἀπὸ ἔτους ἀρξαμένη τακτικὴ ἀνάκρισις ἐσταμάτησεν καὶ πῶς ἡ Κυβέρνησις ἀνέχεται τοιοῦτον διοικητικὸν σκάνδαλον. Ἐπίσης διατὶ ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ εἰς τὴν αὐτὴν ὑπηρεσίαν ὁ μηχανικὸς Ρόδιος διὰ καταχρήσεις χιλιάδων δραχμῶν ἐκ τοῦ ταμιευτηρίου τοῦ προσωπικοῦ, ὅπερ διεχειρίζετο. Καὶ διατὶ ἐσταμάτησαν αἱ κατ’ αὐτοῦ δικαστικαὶ ἀνακρίσεις. Παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν μετὰ τῶν σχετικῶν ἐγγράφων τῆς ἐνεργηθείσης ὑπὸ τῶν κ.κ. Σχινᾶ καὶ Πετάση διοικητικῆς ἀνακρίσεως, νὰ ἀπομακρύνῃ τῆς ἐργασίας τοὺς κατηγορουμένους Ἐπιθεωρητὴν καὶ μηχανικὸν καὶ νὰ διατάξῃ τὴν ἐπίσπευσιν τῶν ἀνακρίσεων. Αἱ καταγγελόμεναι καταχρήσεις ἀνέρχονται εἰς ποσὸν 3–8 ἑκατομμυρίων καὶ ἀφορῶσι 1) Τὴν διαχείρησιν στρωτήρων γραμμῆς. 2) Τὴν μεταφορὰν καὶ διαχείρησιν λιγνίτου. 3) Τὴν διαχείρησιν καυσοξύλων ἐλαίου καὶ τροφίμων. 4) Τὴν διαχείρησιν βαγονίων ἐμπορευμάτων. 5) Τὴν διαχείρησιν χαλικίων, γραμμῆς καὶ ἀνορύξεως φρεάτων.

§12Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἔχω τὴν γνώμην, κύριοι, ὅτι ἄν οἱ ἀξιότιμοι βουλευταὶ οἱ ἐπερωτῶντες εἶχον ἀκριβεστέρας πληροφορίας δὲν θὰ προέβαινον εἰς τὴν διατύπωσιν ἐπερωτήσεως ἀλλὰ θὰ περιορίζοντο μόνον εἰς ἁπλῆν σύστασιν ὅπως ἐπισπευθῇ τὸ πέρας τῶν ἀνακρίσεων τῆς περὶ ἧς πρόκειται ὑποθέσεως οἱ ἐπερωτῶντες καὶ θὰ ἐζήτουν μόνον σχετικὰς πληροφορίας. Τοῦτο δὲ ἀποδεικνύει ἡ ἔκθεσις τῆς ὅλης ἱστορίας τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος ζητήματος. Πρέπει νὰ εἴπω προπαντὸς εἰς τοὺς κ. βουλευτὰς ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπελήφθη τοῦ ἐλέγχου τῆς διαχειρίσεως τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσσης πρὶν ἢ ὑποβληθῇ εἰς αὐτὴν οὐδεμία καταγγελία. Εἶναι γνωστὸν ὑπὸ ποίας συνθήκας εὕρομεν τὰ τῆς συγκοινωνίας ἐν Ἀθήναις μετὰ τὴν πρώτην ἀποκατάστασιν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ὁ Λαρισσαϊκὸς κατείχετο ὑπὸ τῶν συμμάχων ἀπὸ Μπράλλον καὶ πέραν τῶν ὁποίων ἁμαξοστοιχεῖαι ἐκυκλοφόρουν μέχρι καὶ Ἀθηνῶν. Ὄταν δὲ μετά τινα χρόνον περιῆλθεν ἐξ ὁλοκλήρου ἡ διοίκησις τοῦ σιδηροδρόμου εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ Κυβέρνησις διέταξε τὸν ἔλεγχον τῆς διαχειρίσεως τῆς ἑταιρείας ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου ἤδη τοῦ 1918 εἶχε ζητήσει ὅλα τὰ στοιχεῖα τῶν γινομένων προμηθειῶν στρωτήρων καὶ λοιπῶν ὁρίζομεν δὲ ἐπίσης ὅρους διὰ τὰς περαιτέρω προμηθείας. Τὸν Φεβρουάριον καὶ πάλιν πρὶν ὑποβληθῇ οὐδεμία καταγγελία ἡ ἑταιρεία ὑπέβαλλε εἰς τὴν Ἀνωτάτην Διεύθυνσιν Μεταφορῶν τοὺς πίνακας τῶν γινομένων προμηθειῶν ἐκοινοποίησε δὲ εἰς τὸ προσωπικόν της τὰς διαταγὰς τὰς ὁποίας εἶχε λάβει παρ’ ἡμῶν περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὅν θὰ διενεργοῦνται περαιτέρω αὗται. Τὴν 14 Φεβρουαρίου ἐστείλαμεν εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς ἑταιρείας ὅλας τὰς ἀναγκαίας ὁδηγίας διὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν προμηθειῶν. Τότε ἐλάβομεν τηλεγράφημα πρὸς τὴν Ἀνωτάτην Διεύθυνσιν Μεταφορῶν, ἀπευθυνόμενον πρὸς ἐμὲ προσωπικῶς διὰ τοῦ ὁποίου ἐζητεῖτο ἢ μᾶλλον ἐφιστᾶται ἡ προσοχή μου εἰς τὴν καταγγελίαν σιδηροδρομικοῦ ὑπαλλήλου ἐναντίον τῆς ἑταιρείας ἢ μᾶλλον ἐν αὐτῇ μερικῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἑταιρείας. Διεβίβασα τὸ τηλεγράφημα ἀμέσως εἰς τὴν ἑταιρείαν ζητῶν πληροφορίας. Ἐν τῷ μεταξὺ δὲ ὁ ἔλεγχος ὁ κυβερνητικὸς ἐζήτησεν διὰ τῆς Ἀνωτάτης Διευθύνσεως Μεταφορῶν καὶ ἄλλας πληροφορίας ἵνα συνεχίσῃ τὸ ἔργον του ἀνεξαρτήτως τῆς καταγγελίας ἐκείνης. Ἡ ἑταιρεία ἔστειλεν εἰς τὴν διεύθυνσιν μεταφορῶν τοὺς ζητηθέντας πίνακας τοὺς ὁποίους διεβιβάσαμεν εἰς τὸν ἔλεγχον. Εἰς τὰς 2 Ἀπριλίου τουτέστιν μετά τινας ἡμέρας ἀφ’ ἧς ὑπεβλήθη τὸ τηλεγράφημα, ἐπειδὴ δὲν εἴχομεν λάβει ἀκόμη ἀπάντησιν σχετικὴν πρὸς τὸ τηλεγράφημα, ὑπεμνήσαμεν εἰς αὐτὴν τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ὑπενθύμισε εἰς ἡμᾶς κἄποιον δημοσίευμα ἐφημερίδος καὶ ἐζητοῦμεν, παρηγγέλομεν νὰ μᾶς δοθῇ ἀμέσως ἀπάντησις. Ἡ ἑταιρεία ἀπαντᾶ ἐμπιστευτικῶς ὅτι δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ τίποτε τὸ συγκεκριμμένον, τὸ δὲ διοικητικὸν συμβούλιον τῆς ἑταιρείας ἀπαρτίζεται ἀπὸ μέλη τοιαῦτα ὥστε νὰ ἐμπνέουν πᾶσαν ἐμπιστοσύνην ἀρκεῖ νὰ προσθέσῃ ὅτι μεταξὺ αὐτῶν καταλέγεται καὶ Ἀεροπαγίτης. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἐλέγχου τὴν ὁποίαν εἶχε τάξει ἡ Ἀνωτάτη Διεύθυνσις Μεταφορῶν ἀπαρτίζεται ἐπίσης ἀπὸ ἄνδραν ὄχι μόνον εἰδικοὺς ἀλλὰ ἐμπνέοντας καὶ πᾶσαν ἐμπιστοσύνη. Θὰ ἤρκει καὶ μόνον νὰ ἀναφέρω τὸ ὄνομα τοῦ προϊσταμένου τῆς ἐπιτροπῆς, ὁ τέως νομομηχανικὸς κ. Μπαλλᾶνος, ὁ διὰ τὴν ἀκαμψίαν του καὶ τὴν αὐστηρότητα τοῦ χαρακτῆρος ὀνομαζόμενος εἰς τὸν κύκλον τῶν συναδέλφων του «ὁ κύριος Δέν». Εἰς τὰς 11 Ἀπριλίου διαβιβάζω ἐγὼ προσωπικῶς εἰς τοὺς ἐλεγκτὰς ὅλα τὰ στοιχειώδη στοιχεῖα ὅσα εἴχομεν λάβει ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν μὲ τὴν ἐντολὴν ὅπως ἐξετάσῃ καὶ τὸν καταγγέλοντα καὶ προβῇ εἰς πλήρει ἐξέλεγξιν πρὸς πλήρη διευκρίνισιν τῆς ὑποθέσεως, ὑποβάλλω δὲ τὸ πόρισμα διὰ λεπτομεροῦς ἐκθέσεως, συγχρόνως δὲ κοινοποιοῦμεν πρὸς τὴν ἑταιρείαν διὰ νὰ τὸ κοινοποιήσῃ πρὸς τὸ συμβούλιον, καὶ λέγομεν πρὸς τὴν ἑταιρείαν ὅτι ὁ καταγγέλων θέλει κληθῆ πρὸς ἐξέτασιν ἵνα δώσῃ τὰς ἀποδείξεις τῶν ὑπ’ αὐτοῦ καταγγελομένων. Τὸν Μάϊον, μετὰ ἡμέρας τινὰς ὁ μηνυτὴς σιδηροδρομικὸς ὑπάλληλος ὑποβάλλει λεπτομερεστέραν ἀναφορὰν εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφορὰν μᾶς λέγει συγκεκριμένα τινὰ γεγονότα. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη διεβιβάσθη ἀμέσως ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τῆς Ἀνωτάτης Διευθύνσεως Μεταφορῶν εἰς τὸν ἔλεγχον ὁ ὁποῖος ὅμως ἔλεγχος πρὶν ἔλθει ἡ τελευταία ἀναφορὰ τοῦ μηνυτοῦ ὑπαλλήλου ἀνέφερεν ὅτι ὁ μηνυτὴς ὑπάλληλος ὀφείλει νὰ καταγγείλῃ εἰς τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν ἵνα διευκρινίσῃ αὕτη τὴν ὑπόθεσιν. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ εἶχεν ἤδη ἐπιληφθῆ τῆς ὑποθέσεως ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἴσως κατόπιν καταγγελίας αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ὑπαλλήλου τοῦ μηνυτοῦ, ἀλλ’ εἶχεν ἐπιληφθῆ καὶ κατόπιν καταγγελίας τῶν ὑπ’ αὐτοῦ καταγγελλομένων ὑπαλλήλων οἵτινες ἐπέδωκαν μήνυσιν ἐπὶ συκοφαντίᾳ ὁ ἔλεγχος τῆς Ἀνωτάτης Διευθύνσεως Μεταφορῶν προσέθετε εἰς τὸ ἔγγραφον, ὅτι ἄν ὁ ὑπάλληλος αὐτός, ὁ καταγγέλων δὲν καταγγέλει πρὸς τὴν δικαστικὴν ἀρχήν, τότε πρὸς ἐξακολούθησιν τῆς ἐξετάσεως ἐζήτησεν νὰ τεθοῦν εἰς τὴν διάθεσίν του πάντα τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα εἶχεν διατάξει νὰ δώσῃ ἡ Ἑταιρεία. Διότι ἄν παρακολουθήσετε τὴν ἀλληλογραφίαν θὰ ἴδητε ὅτι οὔτε κἄν ἡμερῶν καθυστέρησις ἐπήρχετο, ὅ,τι ἐζητεῖτο ἐδίδετο ἀμέσως, διότι ἡ Ἀνωτάτη Διεύθυνσις Μεταφορῶν μετὰ ἐνεργείας ὄχι συνήθους εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας ἐνήργει διὰ νὰ περατώσῃ τὴν ὑπόθεσιν. Προσέθετον δὲ οἱ ἐλεγκταὶ ὅτι ὁ μηνυτὴς ὁ ὁποῖος τὸ πρῶτον εἶχε καταγγείλει ὅτι πρόκειται περὶ καταχρήσεως 180 χιλιάδων τόννων λιγνίτου κληθεὶς ὑπεβίβασεν ἐνώπιόν του εἰς 35 χιλιάδας τόννους πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ πιστευτὸν ὑπὸ τοῦ ἐλέγχου δεδομένου ὅτι εἰς τὸ ποσὸν τῶν 35.000 τόννων περίπου, ἐκ τῶν πληροφοριῶν αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν τοὐλάχιστον εἰς ἐμὲ ἀνήρχετο τὸ σύνολον τοῦ λιγνίτου τὸν ὁποῖον διεχειρίσθη ἡ Ἑταιρεία τῶν σιδηροδρόμων ἐπὶ ἕνα καὶ ἥμισυ ἔτος, καθ’ ὅν χρόνον ἀναφέρει ὁ μηνυτὴς ὅτι ἐξετελέσθησαν καταχρήσεις. Ἔπρεπε λοιπὸν τὸ σύνολον νὰ κλαπῇ ἵνα φθάσωμεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 35.000 τόννων. Λέγει ὅμως ὁ ὑπάλληλος μηνυτὴς «ὅτι ἐὰν ἐκκρεμῇ εἰσέτι ἡ ὑπόθεσις νὰ ἀνατεθῇ ἡ ἐνέργεια εἰς τὸν ἐπιθεωρητὴν....κλπ.». Ἐν τῷ μεταξὺ ἐστέλλετο ἡ αἴτησις τῶν ἐλεγκτῶν εἰς τὴν ἑταιρείαν διαταχθεῖσαν νὰ δώσῃ καὶ ὅσα στοιχεῖα εἶχον ζητήσει οἱ ἐλεγκταί. Ἐξηκολούθει ἡ ἐξέτασις ὑπὸ τῶν ἐλεγκτῶν, διότι σημειωτέον ὅτι δὲν ἦτο ἔργον εὐχερὲς ὁ ἔλεγχος καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν ὅλης τῆς διαχειρίσεως τῶν ὑποθέσεων τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ μηνυτής. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν καὶ ἄλλους πίνακας ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν ἡ ὁποία τὰς ἐπέβαλεν καὶ ἐστείλαμεν καὶ πάλιν αὐτοὺς εἰς τὸν ἔλεγχον. Ἡ Ἑταιρεία ὑπέβαλε γενικὸν λογαριασμὸν κατὰ Σεπτέμβριον παραχωροῦσα πᾶσαν ἐξήγησιν περὶ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν στρωτήρων καὶ τῶν ἄλλων ὑλικῶν. Ἀμέσως μετὰ δύο ἡμέρας ἀπεστείλαμεν τὰ στοιχεῖα αὐτὰ εἰς τὸν ἔλεγχον. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως εἶχεν ὑποβάλει τὸν Αὔγουστον τὴν ἔκθεσιν τοῦ γενομένου ἐλέγχου ὑπὸ τοῦ μηχανικοῦ Σχινᾶ. Εἰς τὸν μηχανικὸν αὐτὸν ἀνετέθη εἰδικὴ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος τῶν στρωτήρων εὗρε δὲ ὅτι ἀντὶ τοῦ καταγγελλομένου ἐλλείμματος χιλιάδων στρωτήρων 7.100 νομίζω, εὗρε ὅτι δὲν δύναται νὰ βεβαιώσῃ ἄν ὑπάρχῃ κατάχρησις, ἴσως δὲ μπορεῖ νὰ μὴ εὑρεθῇ καὶ τὸ ἔλλειμμα, ἐν τούτοις ἐκφράζει ὑποψίας περὶ ἰσολογισμῶν τινῶν καὶ ζητεῖ νέα στοιχεῖα. Ἡ διεύθυνσις τῶν Μεταφορῶν τότε ἀνέθηκε τὸν περαιτέρω ἔλεγχον εἰς τὸν ζητηθέντα ὑπὸ τοῦ μηνυτοῦ μηχανικόν, ὁ ὁποῖος ἐνέπνεε ὄχι μόνον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐμπιστοσύνην ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν ἴδιον. Ὁ Πετάσης ἀναφέρει ὅτι ἡ ἐξέλεγξις ἐγένετο μετὰ πάσης τῆς δυνατῆς ἀκριβείας. Τὸ ἔλλειμμα τῶν στρωτήρων ὁ Πετάσης ἀπὸ 7.100 τὸ εὑρίσκει εἰς 91. Ἐν τούτοις δὲν ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ σταματήσωμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Μήτε ἀμφιβολίαι καὶ δισταγμοὶ τοῦ προηγουμένου μηχανικοῦ, μήτε τὰ συμπεράσματα τοῦ Πετάση μᾶς ἐπέτρεπον νὰ θάψωμεν τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὰ ἀρχεῖα. Μετά τινας ἡμέρας ὑπέβαλεν τελικὴν ἔκθεσιν εἰς τὴν ὁποίαν συμπαιραίνει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει). «Ἄγομαι εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ θεωρήσω τὰς διαφόρους φήμας ὡς φήμας τῶν τριόδων ἄνευ οὐδεμιᾶς σημασίας καὶ ἑπομένως οὐδεμία κατὰ προσώπου κατηγορία δύναται νὰ προσαχθῇ, μόνον ἡ παρατηρηθεῖσα χαλάρωσις......... κλπ». Ἐν τούτοις τὸ συμπέρασμα τοῦ Πετάση εἶναι ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις 91 στρωτήρων καὶ αὐτῶν κατὰ συμπερασμόν. Ἡμεῖς καὶ πάλιν ἐστείλαμεν καὶ τὴν νέαν ἔκθεσιν τοῦ Πετάση καὶ τὰ ἐν τῷ μεταξὺ συλλεχθέντα στοιχεῖα εἰς τοὺς ἐλεγκτὰς παραγγέλλοντες νὰ συνεχίσωσι τὸν ἔλεγχον. Παρηγγείλαμεν δὲ τὴν ἐλεγκτικὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεως ἀλλ’ ἡ ἐργασία αὕτη ὡς σᾶς εἶπον εἶναι μακρά. Ἐγὼ ἐσκέφθην ὡς ἑξῆς: Βεβαίως ὑπεβλήθη μία μήνυσις παρ’ οἱουδήποτε δὲν εἶναι πάντοτε ἐνδεδειγμένον εἰς τὴν προϊσταμένην ἀρχὴν νὰ παραπέμπῃ εὐθὺς ἀμέσως εἰς τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν τὴν ὑποβαλλομένην καταγγελίαν πλὴν ἐὰν τὰ καταγγελλόμενα γεγονότα εἶναι τοιαύτης φύσεως ὥστε νὰ περιττεύῃ ἢ τουλάχιστον νὰ μὴ εἶναι παντάπασι σκόπιμος ἡ διοικητικὴ ἀνάκρισις καὶ ἀπόκειται μόνον εἰς τὴν Δικαστικὴν ἀρχὴν ἡ ἐξακρίβωσις τῶν γεγονότων. Προκειμένου ὅμως περὶ τοιαύτης φύσεως ὑποθέσεως, ἀπὸ τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται σήμερον ἡ ὑπόθεσις ἀποδεικνύει τὴν ἀνάγκην ἀσκήσεως παντὸς διοικητικοῦ ἐλέγχου ὁ ὁποῖος καὶ μόνον δύναται νὰ διαφωτίσῃ τὴν Δικαστικὴν Ἀρχὴν εἰς τὸ νὰ μορφώσῃ πεποίθησιν ἀσφαλῆ, περὶ τῆς ἐνοχῆς τῶν καταγγελλομένων προσώπων. Εἶπον ὅτι κατηγγείλαμεν τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν Δικαστικὴν Ἀρχὴν, ἐν τούτοις δὲν ἐθεωρήσαμεν, οὔτε τοῦτο ἐπετρέπετο εἰς ἡμᾶς, νὰ σταματήσωμεν τὴν διοικητικὴν ἀνάκρισιν ἢ νὰ ἀπαντήσωμεν εἰς τὸν κ. βουλευτὴν τὶ θέλετε νὰ κάμωμεν; Ἡμεῖς ἐκάμαμεν τὰς ἀνακρίσεις μας, ἐπῆλθε μία καταγγελία, ἀλληλοκατηγγέλθησαν, μηνυτὴς καὶ μηνυόμενοι καὶ ἡ ὑπόθεσις εἶναι εἰς τὰς χεῖρας τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς. Ἡμεῖς ὅμως δὲν ἐσταματήσαμεν διότι ἐθεωρήσαμεν ὅτι ὁ ἔλεγχος ὁ γενόμενος ὑπὸ τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἥτις εἶχε νὰ ἐξετάσῃ σωρείαν βιβλίων καὶ στοιχείων ὅτι μόνον ὁ ἔλεγχος αὐτῶν καὶ ἡ ἔρευνα αὐτῶν ἦτο δυνατὸν νὰ διευκολύνῃ τὸ ἔργον τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς. Τὸ συμπέρασμα τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων ἐξετάσεων, ἀλλ’ ὄχι τὸ ὁριστικόν, διότι ἐὰν ἦτο ὁριστικὸν θὰ ἔπαυε πᾶσα περαιτέρω ἐνέργεια, τὸ συμπέρασμα τοῦτο εἶναι ὡς πρὸς τοὺς στρωτήρας ὅτι πρόκειται περὶ ἐλλείμματος 91 στρωτήρων, ὡς πρὸς δὲ τὸν λυγνίτην, ὡς σᾶς εἶπον τὸ ποσὸν τὸ ἀναφερόμενον τῶν 35.000 τόννων δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι φαντασιῶδες, δεδομένου ὅτι εἰς τόσον ποσὸν ἀνέρχεται τὸ σύνολον τοῦ παραδοθέντος λυγνίτου. Τρίτον θέμα τῶν κυρίων βουλευτῶν εἶναι ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν καυσοξύλων, ἐλαίου καὶ τροφίμων καὶ δι’ αὐτὰ δὲν ἔχω καμμίαν πληροφορίαν νὰ δώσω. Τέταρτον θέμα εἶναι ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν βαγονίων ἐμπορευμάτων Δι’ αὐτὸ θὰ ἔδιδον τὴν πληροφορίαν ὅτι εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν βαγονίων ἐμπορευμάτων, ὑπάρχει εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ καταρτισθεῖσα ἀπὸ ἀντιπροσώπους τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Ἐπισιτισμοῦ, ἀπὸ ἕνα μηχανικὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ἀπὸ τὸν στρατιωτικὸν ἐπόπτην καὶ ἀπὸ ἕνα ὑπάλληλον τῆς ἑταιρείας. Τώρα θὰ μὲ ἐρωτήσουν οἱ κ. κ. βουλευταί. Φρονεῖτε, Κύριε Ἀντιπρόεδρε, ὅτι δὲν ἔχουσι μεσολαβήσῃ εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν καταχρήσεις βαγονίων; Ὁμολογῶ καὶ ἐγὼ ἀδιστάκτως ὄχι διότι ἄλλως θὰ ἔλεγον κἄτι τι τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἀνταπεκρίνετο εἰς τὴν ἐνδεδειγμένην γνώμην μου, γνώμην τὴν ὁποίαν ἐμόρφωσα ἐκ τῶν συχνῶν καὶ ἀλλεπαλλήλων διαμαρτυριῶν ὅλου τοῦ ἐμπορικοῦ κόσμου ἐπὶ προτιμήσει ἄλλων ἀντ’ ἄλλων, Ἄλλως τε ἐδόθη καὶ εἰς ὑμᾶς ἀφορμὴ ἔκ τινος καταγγελίας ἵνα ἀποδειχθῇ ὅτι τοιαύτη κατάχρησις ἐγένετο, διὰ τὴν ὁποίαν μάλιστα ἐπαύθησαν καὶ οἱ ἔνοχοι. Πάντως ὅμως δὲν δύναται νὰ ἀποδοθῇ ὡρισμένη μομφὴ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους ἀποβλέπει ἡ ἐπερώτησις, διότι ἐγὼ δὲν γνωρίζω, ἂν ἐτελέσθησαν καταχρήσεις παρ’ ὑπαλλήλων, παρὰ τίνων ἐτελέσθησαν, γνωρίζω, ὅτι ἡ καταγγελία διὰ δύο ὑπαλλήλους ἀπεδείχθη ἀληθὴς καὶ ἐπλήρωσαν τὴν κατάχρησιν οἱ ὑπάλληλοι δι’ ἀπολύσεώς των. Ἀλλὰ βέβαια δὲν πρόκειται οὔτε ἐδῶ περὶ καταχρήσεων ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν ἢ ἑκατομμυρίων. Ἡ ἀνάκρισις ἡ διοικητικὴ ἡ συντελουμένη ἴσως δὲν κατορθώσῃ νὰ φθάσῃ εἰς ἀποδείξεις πρὸς τὸ θέμα τοῦτο ὁριστικῶς περὶ ἐνοχῆς τούτου ἢ ἐκείνου, τοῦτο ὅμως βεβαίως θὰ τὸ ἀποδείξῃ ἡ ἀνάκρισις ἡ δικαστική, ἡ ὁποία συνεχίζεται. Ὡς πρὸς τὸ τελευταῖον θέμα τῆς διαχειρίσεως χαλικίων γραμμῆς καὶ ἀνωρύξεως φρεάτων ἐδόθη εἰς τοὺς κ.κ. βουλευτὰς ἡ ἀπάντησις ὅτι ἐκεῖ ἐνεργεῖται δημόσιος ἔλεγχος ὑπὸ ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι οὐδὲν ἔχουν ἀναφέρει καὶ εἰς τοὺς ὁποίους οὐδὲν ἔχει συγκεκριμένως καταγγελθῇ περὶ τοιαύτης τινὸς καταχρήσεως. Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὴν ἐνέργειαν τῆς Ἀνωτάτης Διευθύνσεως Μεταφορῶν, ἡ ὁποία, ὡς σᾶς εἶπον, ἐφάνη ἴσως περισσότερον ἀλλ’ ὄχι ὀλιγώτερον τοῦ προσήκοντος δύσπιστος πρὸς τὰ μέχρι τοῦδε πορίσματα ὥστε νὰ ἐξακολουθῇ νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν περάτωσιν τοῦ ἐλέγχου διατάξασα νὰ παρέχωνται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν τριμελῆ τῶν ἐλεγκτῶν ὅλα τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα ὅσα αὕτη ἤθελε ζητήσῃ ἢ ἤθελε θεωρήσῃ ἀναγκαῖα κατὰ τὴν περαιτέρω πρόοδον ἐλέγχου, τὸν ὁποῖον διεξάγει. Εἶπον ὅμως ὅτι εἰς τὴν ὑπόθεσιν ἀνεμίχθη καὶ ἡ δικαστικὴ ἀρχή. Εἴμεθα ἐν γνώσει τούτου ἀλλ’ ὡς σᾶς εἶπον, εἴχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξακολουθήσωμεν καὶ ἡμεῖς τὸν ἔλεγχον, διότι ὅσῳ καὶ ἂν εἶναι μᾶλλον ἀνεξάρτητος καὶ ὅσον καὶ ἂν πρέπει νὰ ὑποτεθῇ ὅτι θὰ εἶναι μᾶλλον δίκαιος διότι δὲν μεσολαβοῦν πρόσωπα γνωστὰ ὁ ἔλεγχος τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς ἡ εἰδικότης ὅμως ἡ τεχνικὴ ἐπέβαλε τὴν ἔρευναν τῶν πραγμάτων καὶ ὑπὸ προσώπων, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἐπελάγωναν εἰς τὴν ἔρευναν τῆς ὑποθέσεως οὔτε ἡ ὑπόθεσις θὰ ἐπελάγωνεν εἰς τὰς χεῖρας αὐτάς. Ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἀνεμίχθη ἐκ τῆς μηνύσεως τοῦ πρώτου ὑπαλλήλου ἀλλὰ καὶ τῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν καταγγελομένων ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ἔχουν καταγγείλει αὐτὸν ἐπὶ συκοφαντίᾳ. Ὡς πρὸς ταῦτα ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, τὸ ὁποῖον ἔστειλεν εἰς ἐμὲ τὰ ἑξῆς. Πρῶτον ἔγγραφον τοῦ ἀνακριτοῦ. «Ἡ ὑπόθεσις κατὰ Κουτσαλέξη κτλ. ἐνεργεῖται κανονικῶς, μάρτυρες δὲ ἐξητάσθησαν περὶ τοὺς 15 καὶ ἐξετάζονται, καὶ ἄλλαι ἀνακριτικαὶ πράξεις ἐνηργήθησαν καὶ ἐνεργοῦνται. Καὶ ἔχουν μὲν παρέλθει ἀπὸ τῆς πρὸς ἀνάκρισιν δοθείσης παραγγελίας τοῦ κ. Εἰσαγγελέως ἐννέα μῆνες περίπου, ἀλλὰ μέγα μέρος τοῦ χρόνου τούτου παρῆλθεν ἄπρακτον ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου 1919 καθ’ ὅσον πλὴν τῆς μηνύσεως τοῦ Συνδέσμου τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων ἤσκησεν ἰδιωτικὴν κατηγορίαν ἐπὶ τῆς ἰδίας ὑποθέσεως ὁ σιδηροδρομικὸς ὑπάλληλος Δ. Σκλήρης (Σταθμάρχης Δαυλείας) παρέμεινε δὲ ἡ ὅλη ὑπόθεσις ἐκκρεμὴς ἐπὶ τετράμηνον ἐνώπιον τῶν δικαστικῶν Συμβουλίων Πλημμελειοδικῶν καὶ Ἐφετῶν, διότι αἰτησαμένου τοῦ ἀνακριτοῦ τὴν 6 Ἰουνίου 1919 τὴν ἀποβολὴν τοῦ ἰδιώτου κατηγόρου καὶ ἀποφανθέντος τοῦ Συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν ὡς ἀπαράδεκτον τὴν ἰδιωτικὴν κατηγορίαν, ἀνέκοψε τὸ βούλευμα τοῦτο ὁ ἰδιώτης κατήγορος ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῶν ἐνταῦθα Ἐφετῶν ὅπερ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 647 τῆς 30 Σεπτεμβρίου 1919 βουλεύματός του ἀπέρριψε τὴν ἀνακοπὴν τοῦ ἰδιώτου κατηγόρου. Δέον δὲ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ κατηγορία ἀποτελεῖται ἐκ πολλῶν καὶ πολυπλόκων κεφαλαίων καὶ πρέπει νὰ γίνεται ἐμπεριστατωμένη ἐξέτασις τῶν μαρτύρων ἐν συνδυασμῷ πρὸς διεξαχθέντας ἢ διεξαγομένους διοικητικοὺς ἐλέγχους. Ὑπόθεσις κατὰ Ραδίου ἐπὶ καταχρήσει χιλιάδων δραχμῶν ἐκ τοῦ Ταμιευτηρίου τῶν ὑπαλλήλων δὲν ἐκκρεμεῖ παρ’ ἡμῖν. Δεύτερον ἔγγραφον εἶναι τοῦτο. Εἶχε γραφῇ εἰς ἐφημερίδα διαμαρτυρία κατὰ τῆς βραδύτητος μετὰ τῆς ὁποίας βαδίζει ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ εἰς περάτωσιν τῆς ὑποθέσεως ὁ δὲ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐνταῦθα Πρωτοδικῶν κ. Φωτάκης ἐδημοσίευσεν κατὰ Νοέμβριον τὸ ἑξῆς ἀνακοινωθέν. «Πρὸς τὴν Διεύθυνσιν τῆς Ἐφημερίδος «Ἀθηναϊκή.» Παρακαλοῦμεν ὅπως συμφώνως τῷ περὶ Τύπου Νόμῳ προβῆτε εἰς ἀναίρεσιν τῶν ἀνακριβειῶν αἵτινες ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 204 φύλλον τῆς Ἐφημερίδος σας ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἐπὶ ἑνὸς σκανδάλου» διὰ τῆς καταχωρήσεως τοῦ παρόντος. «Εἶναι ἀπολύτως ἀνακριβὲς ὅτι ἐπὶ μηνύσεως τοῦ κ. Σκλήρη κατὰ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τῆς Ἐμπορικῆς Ὑπηρεσίας καὶ κινήσεως τῶν Ἑλληνικῶν Σιδηροδρόμων καὶ κατ’ ἄλλων συγκατηγορουμένων δὲν διετάχθη ἐνῷ παρηγγέλθη καὶ διετάχθη ἀνάκρισις ἀμέσως καὶ συνεχίζεται ἀνάκρισις παρὰ τοῦ κ. Ἀνακριτοῦ τοῦ 6ου Τμήματος. «Ἐὰν μέχρι σήμερον δὲν ἐπετεύχθη ἡ περαίωσις τῶν ἀνακρίσεων, τοῦτο ὀφείλεται κατὰ πρώτιστον λόγον εἰς τὸν μηνυτὴν ὅστις παριστάμενος καὶ ὡς ἰδιώτης καὶ κατήγορος, διὰ διαρκουσῶν καὶ ἀβασίμων ἐνστάσεων, ἀπορριφθεισῶν παρὰ τοῦ συμβουλίου τῶν Ἐφετῶν, παρέλκει τὸ ἔργον τῆς ἀνακρίσεως ἐνῷ ἀντιθέτως οἱ μηνυόμενοι ἐπεδίωξαν μέχρι σήμερον τὴν ταχυτέραν διεκπεραίωσιν τῆς ὑποθέσεως. Ἕνεκα τούτου παραγγείλαμεν δίωξιν κατὰ τοῦ ὑπευθύνου τῶν γραφεισῶν ἀνακριβειῶν». Μοὶ ἐδόθη καὶ σχετικὸν βούλευμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐκδοθῇ κατὰ τοῦ μηνυτοῦ παραπεμφθέντος ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου ἐπὶ ἀπειλῇ, νομίζω, καὶ συκοφαντίᾳ διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα. Περιττὸν νὰ σᾶς κουράζω μὲ ἄλλας λεπτομερείας, ὅ,τι θέλω νὰ συμπεράνω εἶναι τοῦτο ὅτι προκειμένου περὶ ἐπερωτήσεων, αἱ ὁποῖαι ὁμιλοῦν περὶ ἐλλείματος ἢ καταχρήσεως ἑκατομμυρίων θὰ μοῦ ἐπιτρέψουν οἱ κ. βουλευταὶ νὰ εἴπω γνώμην ἁπλῶς βουλευτικήν, κοινοβουλευτικὴν ὄχι ὡς Ὑπουργὸς κἄν ὅτι ὀρθὸν εἶναι, ὡς εἶπον καὶ ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου νὰ ζητῆται προηγουμένως πληροφορία ὥστε νὰ μὴ παριστῶμεν ὅτι ὑπάρχει ὄγκος καταχρήσεων ἑκατομμυρίων, παράστασις ἡ ὁποῖα ὁπωσδήποτε κάμνει ἐντύπωσιν δυσμενῆ, ἡ ὁποία δὲν νομίζω ὅτι εἶναι σωστὰ νὰ ἐξέρχεται ἐκ τῆς Βουλῆς, ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει τὰ στοιχεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ στηριχθῇ διὰ νὰ προβῇ εἰς τὰ συμπεράσματά της. Ἐδόθησαν νέαι διαταγαὶ εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς Ἀνωτάτης Διευθύνσεως Μεταφορῶν, ὅπως περατώσῃ ὅσον τάχιστα τὸν ἔλεγχον καὶ ὁ ἔλεγχος μετὰ παροχὴν τόσων στοιχείων τὰ ὁποῖα ἐπανειλημμένως ἐζητήθησαν, μετὰ διαταγάς, τὰς ὁποίας τόσας ἐδώσαμεν ὁσάκις εἴχομεν ἀφορμήν, διεξαγόμενος δὲ ὑπὸ ἀνδρῶν τῆς εἰδικότητος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν τριμελῆ λεγομένην ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία εἶναι διαρκής, τοῦ Ἐλέγχου, ὁ ἔλεγχος θὰ χύσῃ ἀναμφισβητήτως πλῆρες φῶς ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, πάντως δὲ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι θὰ περατωθῇ ταχύτερον τοῦ δικαστικοῦ, διότι εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ νὰ προβαίνῃ εἰς τὰς αὐτὰς ἀνακρίσεις εἰς τὰς ὁποίας καὶ ἡ διοικητικὴ ἀλλ’ ἡ ἔλλειψις στοιχείων καὶ γνώσεων δυσχεραίνει περισσότερον τὸν ἔλεγχον παρ’ ὅσον ὁ ἔλεγχος τῶν εἰδικῶν. Εἰς τὴν ἐπερώτησιν τῶν κ. βουλευτῶν προστίθεται καὶ τοῦτο τὸ ἐρώτημα διατί οἱ ὑπάλληλοι, οἱ οὕτω καταγγελθέντες δὲν ἀπεμακρύνθησαν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Ἁπλούστατα διότι οἱαδήποτε καταγγελία δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἐπάγεται τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ ὑπαλλήλου πρὶν τοὐλάχιστον τὰ πρῶτα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εἶχε συλλέξει ἡ διοικητικὴ ἔρευνα ἤθελον ἐνδείξει ἐνοχὴν τῶν καταγγελλομένων ὑπαλλήλων. Τί συμβαίνει μὲ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους; Ἀπομακρύνονται πάσης ὑπηρεσίας οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, οἱ καταγγελλόμενοι ὑπὸ τῶν κατοίκων τῆς περιφερείας ὅπου ὑπηρετοῦν. Συνήθως συμβαίνει τοῦτο. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἀσκήσῃ ἐπιρροὴν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἀνακρίσεως ἡ Κυβέρνησις φροντίζει νὰ τὸν ἀπομακρύνῃ τῆς θέσεως ἐκείνης καὶ τὸν τοποθετεῖ ἀλλαχοῦ ἀλλ’ ἐδῶ οὔτε ἡ φύσις τῆς ὑποθέσεως ἦτο τοιαύτη ἢ εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ ὑπάρχῃ φόβος ὅτι ἐπίδρασις τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων τῶν δύο θὰ συνετέλει εἰς τὴν ἀλλοίωσιν τῶν ἀριθμῶν, οἱ ὁποῖοι καταρτίζονται εἰς σειρὰν βιβλίων καὶ σειρὰν ἐκθέσεων, ἀλλ’ οὔτε καὶ στοιχεῖα εἶχον προκύψει εἰς τὴν πρώτην ἀντίληψιν τῆς Ἀνωτάτης Διευθύνσεως Μεταφορῶν ὥστε νὰ ἐνδείκνυται τοιοῦτον μέτρον. Δὲν ὑπάρχει δὲ σήμερον ἄλλως τε καὶ ὁ κίνδυνος οἱασδήποτε ἐπιδράσεως, δεδομένου ὅτι τὴν ἀνωτέραν διεύθυνσιν τῆς ὑπηρεσίας τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ Ἕλλην ὑπάλληλος τὴν ἔχει Γάλλος ὑπάλληλος, ὁ δὲ ἕτερος ὑπάλληλος ἐκ τῶν ἐπίσης μηνυθέντων αὐτὸς ὑπηρετεῖ εἰς τὴν ἑταιρείαν τοῦ ΣΠΑΠ. Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὸ πρῶτον μέρος τῆς ὑποθέσεως.

§13Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐν τῇ ἐπερωτήσει ἐνδείκνυται ποῖος ὁ κίνδυνος.

§14Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐκεῖ ὅπου ἐπεμβαίνει δὲν ὑπάρχει κίνδυνος, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ διότι δὲν δύναται νὰ ἀσκήσῃ οἱανδήποτε ἐπίδρασιν διὰ τῆς παρεμβάσεώς του, διότι ὁ ἔλεγχος πρὸ παντὸς γίνεται ἐφ’ ὅλων τῶν λογαριασμῶν τῆς Ἑταιρείας, τὰς ὁποίας ἔχει ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀνάκρισις.

§15Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὶ ἐμποδίζει;

§16Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ἐμποδίζει τίποτε. Βαδίζει ἡ διοικητικὴ ἀνάκρισις ἐκ παραλλήλου διότι δὲν νομίζομεν ὅτι ἦτο ἐπιτετραμμένον, διότι ἅπαξ ἐπελήφθη ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ νὰ σταματήσωμεν ἡμεῖς. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ὑποθέσεως μὴ ἀπαιτούσης εἰδικότητα τεχνικήν, μὴ ἀπαιτούσης γνώσεις, τὰς ὁποίας ἔχουσι οἱ ἀσκοῦντες τὸν ἔλεγχον τὸν διοικητικόν, βεβαίως ὁ διοικητικὸς ἔλεγχος δὲν ἔχει καμμίαν θέσιν, ἐφ’ ὅσον ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἔχει ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τεχνικοῦ ζητήματος ἀσφαλῶς ἡ διοικητικὴ ἀνάκρισις διενεργουμένη ἀπὸ εἰδικῶν ἐπὶ εἰδικῶν ζητημάτων θὰ ὑποβοηθήσῃ κατὰ πολὺ τὴν δικαστικὴν ἀνάκρισιν, ἵνα ἐκφέρῃ δικαίαν ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον μέρος τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὸν μηχανικὸν Ρόδιον, ὁμολογῶ ὅτι πρώτην φορὰν ἐπληροφορήθην ἢ τοὐλάχιστον πρώτην φορὰν ἐνθυμοῦμαι νὰ πληροφοροῦμαι περὶ ἐνοχῆς εἰς καταχρήσεις τοῦ ὑπαλλήλου ἐκείνου. Ἔσπευσα νὰ ζητήσω πληροφορίας προχείρους ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας εἰς τὸ Ἀρχεῖον, τοῦ ὁποίου εὑρίσκεται ὁ φάκελλος, παρήγγειλεν δὲ καὶ ἀνέλαβε ὑπάλληλος τῆς Ἀνωτάτης Διευθύνσεως Μεταφορῶν νὰ μοῦ τὸν φέρῃ νὰ τὸν ἴδω. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπόθεσις, ἡ ὁποία ὑφίσταται πρὸ δωδεκαετίας. Πρὸ 12 ἐτῶν ἔχει καταγγελθῆ ὁ σιδηροδρομικὸς ἐκεῖνος ὑπάλληλος διὰ καταχρήσεις τοῦ Ταμιευτηρίου τοῦ Προσωπικοῦ. Δὲν ἠξεύρω τί ἔλεγχος ἐγένετο, οὔτε τί διαταγαὶ ἐδόθησαν οὔτε ἂν ἔχῃ παρέμβῃ ἡ δικαστικὴ ἀρχή. Ὁμολογῶ ὅτι ἀπολύτως εἶμαι ἐν ἀγνοίᾳ ὅλης αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως. Ἐν τούτοις τὸ ὄνομα τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ τὸ γνωρίζω, διότι ἐγεννήθη διαφωνία μετὰ τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων, ἄλλων μὲν στεργόντων ὡς ἀρχιμηχανικὸν τὸν Ρόδιον, ἄλλων δὲ ἀποκρουόντων αὐτόν. Τὸ πρᾶγμα μὲ ἔφερεν εἰς δύσκολον θέσιν, διότι δὲν ἤξευρα ποίους νὰ πιστεύσω περισσότερον, τοὺς ζητοῦντας τὴν παραμονὴν τοῦ Ροδίου ἢ τοὺς ζητοῦντας τὴν ἀπομάκρυνσιν αὐτοῦ. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἄσχετον πρὸς τὸ ἐρώτημα καὶ πρὸς τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω τίποτε καὶ ἔδωκα ἐντολὴν νὰ εὑρεθῇ ὁ σχετικὸς φάκελλος. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἐδέχθην ἐπιτροπὴν ὑπαλλήλων σιδηροδρομικῶν, ἡ ὁποία διεμαρτυρήθη περὶ τοῦ Ροδίου καὶ σήμερον ἔχομεν δήλωσιν τῆς Ἑνώσεως διαμαρτυρομένης ὑπὲρ τοῦ Ροδίου, τὸν ὁποῖον χαρακτηρίζει ὡς τίμιον. Ἐγὼ οὔτε ὁμιλῶ οὔτε ἀπεφαίνομαι, διότι δὲν γνωρίζω τὴν ὑπόθεσιν. Ταῦτα εἶχον ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σίδερης ἔχει τὸν λόγον.

§18Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐφ’ ὅσον ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν καὶ ἐπείσθητε ὅλοι καὶ εἴδετε ὅτι ἀναμφιβόλως πρόκειται περὶ καταχρήσεων, αἱ ὁποῖαι δυστυχῶς οὐ μόνον εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων συμβαίνουν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἑταιρείας....

§19Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς Περιθάλψεως). Δὲν ἦτο ἡ ἔννοια αὐτή. Ἡ ἐντύπωσίς μας δὲν ὑπῆρξε τοιαύτη.

§20Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὅτι δὲν ἐγένετο κατάχρησις.

§21Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς Περιθάλψεως). Μάλιστα.

§22Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὸ παρεδέχθη ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος εἰπὼν 99.000.

§23Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Κατὰ συμπερασμόν.

§24Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Μάλιστα. Παρ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι τὰ ἐλλείματα τὰ ὁποῖα παρουσιάσθησαν εἰς τοὺς σιδηροδρόμους προήρχοντο ἀπὸ καταχρήσεις ἤδη ἀπὸ τοῦ 1912 καταγγελθείσας καταχρήσεις εἰς τοὺς Θεσσαλικοὺς σιδηροδρόμους. Ἐπίσης βραδύτερον κατηγγέλθησαν κατοχρήσεις ἄλλαι, τοῦ αὐτοῦ σιδηροδρόμου. Καὶ δυστυχῶς καίτοι κατηγγέλθησαν ἀπὸ τὸ 1912 καὶ πρότερον ἀκόμη, μόνον κατὰ τὸ 1919 ἐξεδόθη βούλευμα παραπεμπτικὸν κατὰ τῶν κατηγορουμένων. Ἡ διοικητικὴ ἀνάκρισις, ἡ ὁποία ἐγένετο καθ’ ὅλον τὸ ἔτος 1919, ὅπως λεπτομερῶς ἐξέθεσεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔφερε σχεδὸν τὸ πόρισμα ὅτι πολλὰ τῶν ἐγγράφων, πολλοὶ τῶν ἀριθμῶν καὶ πολλοὶ τῶν λογαριασμῶν δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἔλυε τὸ ζήτημα ὁριστικῶς θὰ ἦτο μόνον εὐρεῖα ἀνάκρισις καὶ διοικητικὴ καὶ δικαστική. Ἐν τούτοις καίτοι ἤρχισεν ἡ δικαστικὴ ἀνάκρισις πραγματικῶς ἔβαινε πολὺ βραδέως. Καὶ ναὶ μὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐβράδυνε κατ’ ἀρχὴν ἡ δικαστικὴ ἀνάκρισις λόγῳ τῆς ἰδιωτικῆς κατηγορίας τὴν ὁποίαν ἤσκησεν ὁ μηνυτής, ἡ ὁποία ἀπερρίφθη καὶ τὴν ὁποίαν εὑρέθη ὑποχρεωμένος ὁ μηνυτὴς ν’ ἀσκήσῃ, διότι ἔβλεπε ὅτι ἔβαινε πολὺ βραδέως, ἀλλά, καὶ ἀπὸ τῆς περατώσεως τῆς ἀνακρίσεως, τῆς ὑποθέσεως τῆς παρεμπιπτούσης, τῆς ἰδιωτικῆς κατηγορίας, παρῆλθεν ἀρκετὸς χρόνος ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης, χωρὶς οὐδὲν νὰ γίνῃ. Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον παρεπονέθη ὁ Σύνδεσμος τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε τὴν μήνυσιν δὲν εἶναι ὅτι ἡ Ἀνωτάτη Διεύθυνσις τῶν Μεταφορῶν δὲν παρακολουθεῖ τὸν ἔλεγχον, διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τὰ συμπεράσματά του, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐκείνου τοῦ σημείου, τὸ ὁποῖον εἶπον εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, δηλ. περὶ τοῦ γεγονότος ὅτι ἡ παραμονὴ τοῦ κατηγορουμένου Κουτσαλέξη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ταύτῃ ἐμποδίζει πραγματικῶς τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας καὶ τὴν πρόοδον τῆς ἀνακρίσεως, διότι οὗτος εὑρισκόμενος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ εἰς κάθε βῆμα παρεμβάλλει προσκόμματα ἐξασκῶν σπουδαίαν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν μαρτύρων. Εἶναι τρομακτικὴ ἡ ἐπίδρασις αὐτοῦ ἀπέναντι τῶν ὑπαλλήλων. Οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἴδιοι εἶναι μάρτυρες τῆς ὑποθέσεως καὶ ἐκ τῶν ὑπαλλήλων τούτων θὰ φανῇ κατὰ πόσον οἱ λογαριασμοὶ καὶ οἱ ἀριθμοὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων γίνονται αἱ σχετικαὶ ἀνακρίσεις εἶναι ἀληθεῖς.

§25Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τοῦ ν’ ἀπομακρυνθῇ ὁ ὑπάλληλος. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν ἔχω δεδομένα ὥστε νὰ συμπεράνω ὅτι ἐκ τῆς ὑπηρεσίας του οὗτος ἐξασκεῖ ἐπίδρασίν τινα ὥστε νὰ ἐμποδίζῃ καὶ νὰ ἐπηρεάζῃ μάλιστα, ὅπως ἡ ἀνάκρισις δυσκολεύεται εἰς τὴν ἀνεύρεσιν τῆς ἀληθείας. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἡ παρουσία τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ νομίζετε ὅτι παρεμποδίζει τὴν ἀνάκρισιν, ἐννοεῖτε ὅτι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι τόσον ἐπιμένομεν εἰς τὸ νὰ διεξαχθῇ ἡ ἀνάκρισις ἀπολύτως ἀνεπηρέαστος, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ συμφωνήσωμεν εἰς τὸ ν’ ἀπομακρυνθῇ ὁ ὑπάλληλος οὗτος, ἀλλὰ τὴν ἀπομάκρυνσίν του ταύτην, δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν θεωρήσωμεν ὡς καὶ προκαταδίκην.

§26Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὄχι βέβαια, ὅτι διὰ τούτου τὸν προκαταδικάζετε, ἀλλὰ νὰ τὸν ἀπομακρύνητε διὰ νὰ διεξαχθῇ τακτικῶς ἡ ἀνάκρισις.

§27Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Μάλιστα εἴμεθα σύμφωνοι.

§28Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Διότι εἴμεθα βέβαιοι ὅτι εἰς τὸ Ἀρχεῖον θὰ εὑρεθῶσι πολλὰ σχετικὰ ἐκ τῶν ὁποίων ἀσφαλῶς θὰ προκύψῃ ἡ ἐνοχὴ τοῦ κατηγορουμένου. Προχθὲς ἐδημοσίευσαν αἱ ἐφημερίδες ὅτι ἐτηλεγράφησαν εἰς τοὺς σταθμοὺς νὰ παραδοθῇ τὸ Ἀρχεῖον διὰ νὰ ἐκποιηθῇ ὡς ἄχρηστον καὶ ἔσπευσαν οἱ μηνυταί .........

§29Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἀπὸ τοῦ 1917 καὶ ἐντεῦθεν.

§30Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Αἱ καταχρήσεις ἐξακολουθοῦν. Λοιπὸν ἔσπευσαν οἱ μηνυταὶ εἰς τὸν ἀνακριτήν, ὁ ὁποῖος σκέπτεται καὶ ὑποθέτω ὅτι θὰ καταλήξῃ εἰς συμπέρασμα νὰ κατασχέσῃ τὸ ἀρχεῖον αὐτό. Λοιπὸν ἡ ἐπίδρασις τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ, εἶνε πραγματικῶς μεγάλη, καὶ πρέπει νὰ μεταθέσητε αὐτόν, θὰ εὐκολύνητε τὴν ἀνάκρισιν, διότι καὶ ἐγὼ θέλω ἀκριβῶς νὰ φανῇ ἂν ὑπάρχωσι καταχρήσεις καὶ εἰς ποίαν ἔκτασιν ὑπάρχουν.

§31Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὑπάρχει ἑκατέρωθεν συμφέρον.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραιτοῦνται ὅλοι οἱ ἄλλοι ἐπερωτοῦντες. Ὁ κ. Λ. Κουτσοπέταλος ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας διὰ τίνα λόγον ὁ ἀνάδοχος τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας Λεβαδείας ἀρνεῖται νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 165328 τοῦ 1919 διαταγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ περὶ παροχῆς ρεύματος καθ’ ὅλην τὴν νύκτα.

§33Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸν ἀνάδοχον διετάξαμεν νὰ παρατείνῃ τὸν φωτισμὸν καὶ πέραν τοῦ μεσονυκτίου. Τὸ μόνον μέσον, τὸ ὁποῖον εἴχομεν νὰ ἀναγκάσωμεν αὐτόν, ἦτο νὰ μεταβάλωμεν τὸ τιμολόγιον τῆς παροχῆς ἠλεκτρικοῦ ρεύματος. Περὶ αὐτοῦ ἤρξατο νὰ γίνεται ἡ διαδικασία. Ἐκτὸς τούτου θὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς ἀναδόχους ἑταιρείας νὰ τηροῦν ὡρισμένους ὅρους, οἱ ὁποῖοι ἐξασφαλίζουν κατὰ πάσης καταδολιεύσεως. Ἡ διαταγὴ ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὴν ἀνάδοχον, εἶχεν αἰτίαν ὅτι ἠρνεῖτο νὰ χορηγήσῃ γνώμονας πρᾶγμα, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν τὸν ὑπεχρέου ἡ σύμβασις. Ἐπειδὴ δὲν εἴχομεν κανὲν ἄλλο δικαίωμα ἠναγκάσθημεν νὰ τὸν διατάξωμεν νὰ ἔχῃ τὸ ρεῦμα ὅλην τὴν νύκτα ἀλλὰ καὶ πάλιν ἠρνήθη. Θὰ παρακαλέσωμεν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὥστε νὰ ἔχωμεν δικαίωμα νὰ προστατεύσωμεν τοὺς πολίτας ἀπέναντι τοιούτων ἀναδόχων ἑταιρειῶν. Ὁ κ. Κουτσοπέταλος ἔχει τὴν λόγον.

§34Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὁμολογῶ, κύριε πρόεδρε ὅτι τοιαύτην αὐθάδειαν ἐκ μέρους τοῦ ἐργολάβου τοῦ ἠλεκτρικοῦ φωτισμοῦ Λεβαδείας δὲν ἀνέμενον, αὐθάδειαν ἀπέναντι ὑπηρεσίας κυβερνητικῆς, ἡ ὁποία τὸν ἐπροστάτευσε τόσον, ὥστε ὀφείλεται σήμερον ἡ ὕπαρξις καὶ ἡ λειτουργία τοῦ καταστήματος εἰς ἓν σχετικὸν Νομοθετικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον τὸν κατέστησεν ἐλεύθερον πάσης ὑποχρεώσεως εἰλημμένης διὰ τῆς συμβάσεως, τοῦ ἐκανόνισε τιμολόγια τεράστια, ἀναλόγως πάντοτε μὲ τὴν γενικὴν κατάστασιν, διότι εἰς τοιοῦτον σημεῖον δὲν θέλω νὰ μεμφθῶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου. Τοῦ ἔδωκεν ἐν πάσῃ περιπτώσει πᾶσαν εὐκολίαν ἀνάλογον πρὸς τὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας διατρέχομεν κατὰ τὸν πόλεμον. Ἐτελείωσεν ἡ ἱστορία αὐτὴ τοῦ πολέμου. Περιώρισε κατὰ τὸ διάστημα τοῦ πολέμου τὸν φωτισμὸν μέχρι τοῦ μεσονυκτίου. Ἠθέλησε τὸ Ὑπουργεῖον ἀπέναντι τῶν ἀνταλλαγμάτων, τὰ ὁποῖα τοῦ εἶχε δώσει νὰ αὐξήσῃ τὰς ὥρας τοῦ φωτισμοῦ, δεδομένου ὄντως ὅτι ὁσάκις ὁ κύριος αὐτὸς εἶχεν ὑποχρεώσεις ἀπέναντι παντὸς εἶχε πάντοτε τὴν ἀσπίδα τὸ Διάταγμα τὸ Νομοθετικὸν, τὸ ὁποῖον τὸν ἐκήρυσεν ἀνεύθυνον ἀπέναντι τῶν ἐκ τῆς συμβάσεως ὑποχρεώσεων. Ὅταν δὲ ἐπρόκειτο νὰ ἐκπληρώσῃ, ἄλλας ὑποχρεώσεις, ἔλεγεν. Ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ κάμω. Εἶνε ἡ ἀκρίβεια, δὲν ἠμπορῇ νὰ σταθῇ τὸ κατάστημα, θὰ πέσωμεν καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἀφ’ ἑτέρου ἐζήτει ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον αὐξήσεις τιμῶν διὰ νὰ εἶνε δυνατὸν νὰ συντηρήσῃ τὸ κατάστημα. Ὅλα αὐτὰ δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῶσιν ἄλλως παρὰ ὡς αὐθάδεια καὶ αὐθάδεια πρωτοφανής. Ἀναγκάζομαι νὰ δηλώσω ἐπισήμως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως ἐδήλωσα καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸ Γραφεῖον ὅτι ἡ πόλις τῆς Λεβαδείας εὑρισκομένη ἀπέναντι τοιούτου ἐργολάβου δηλοῖ δι’ ἐμοῦ καὶ ἀναλαμβάνω ὅλην τὴν εὐθύνην τῆς δηλώσεως αὐτῆς, ὅτι δὲν θέλει πλέον νὰ φωτισθῇ μὲ τὸ ἠλεκτρικὸν φῶς θέλει δηλαδὴ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἀνακαλέσῃ, ὅλας τὰς σχετικὰς εὐεργετικὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν ὑπὲρ αὐτοῦ, πᾶσαν αὔξησιν τιμῆς, ἡ ὁποία τοῦ ἐδόθη καὶ νὰ ἐπανέλθῃ ἐν ἰσχύϊ ἡ σύμβασις ἡ καταρτισθεῖσα μεταξὺ τοῦ δήμου καὶ αὐτοῦ. Διότι δὲν νομίζω ὅτι εἶνε δυνατὸν πλέον νὰ λέγῃ προκειμένου νὰ παρατείνῃ τὸν φωτισμὸν μέχρι τῆς πρωΐας, ἀρνοῦμαι νὰ τὸ κάμω, προκειμένου νὰ χορηγήσῃ γνώμονας δὲν ἔχω ὑποχρέωσιν ἀπὸ τὴν σύμβασιν. Προκειμένου ὅμως νὰ αὐξήσῃ τὴν τιμὴν κατὰ κυλόβατον τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, προσφεύγει πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ λαμβάνει τὴν αὔξησιν. Ἑπομένως ἐπαναλαμβάνω νὰ δηλώσω ὅτι ἡ Λεβάδεια ἀξιοῖ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἄρσιν πάσης προστατευτικῆς διατάξεως τόσον ὑπὲρ αὐτοῦ ὅσον καὶ ὑπὲρ τῶν πολιτῶν. Οὐδὲ αὔξησιν ὡρῶν φωτισμοῦ θέλομεν, οὐδὲ ἐλάττωσιν τιμήματος θέλομεν, θέλομεν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως, ἀφ’ οὗ ἀπέναντι τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον τὸν ἀπήλλαξεν τῶν ἐκ τῆς συμβάσεως ὑποχρεώσεων τηρεῖ αὐτὴν τὴν στάσιν καὶ δὲν ἐννοεῖ νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς συστάσεις του. Θέλομεν τὴν ἐπαναφορὰν τῆς συμβάσεως. Τότε ἐλπίζω ὅτι ἡ αὐθάδεια αὐτοῦ θὰ περιορισθῇ κατὰ πολύ.

§35Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ἡ φρασεολογία τοῦ κ. συναδέλφου, ὅτι ἐπροστατεύθη τόσον ὁ ἀνάδοχος Λεβαδείας εἶνε ἀβάσιμος καὶ ἀνακριβής.

§36Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε μίαν ἐξήγησιν.

§37Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐδόθη εἰς τὸν ἀνάδοχον ἡ προστασία, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς πάντας.

§38Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Βεβαίως. Αὐτὸ εἶπον. Εἶπον ἀναλόγως τῶν περιστάσεων. Ἐκτὸς ἄν δὲν μὲ ἠκούσατε καλά. Εἶπον ὅτι ἐχορηγήθη εἰς αὐτὸν ἡ ἐκ τῶν περιστάσεων ἐπιβαλλομένη προστασία.

§39Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Προκειμένου δὲ νὰ κανονισθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ρεύματος τοῦ φωτισμοῦ Λεβαδείας ἐκάμαμε διπλοῦν ἔλεγχον καὶ παρεκαλέσαμεν τόσον τὴν κοινότητα Λεβαδείας ὅσον καὶ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους νὰ μᾶς βοηθήσωσι. Πράγματι ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι μᾶς παρέσχον ὅσα στοιχεῖα ἦσαν εἰς τὴν διάθεσίν των. Ὅπως γνωρίζετε, μετὰ τὴν ἀνωμαλίαν, ἡ ὁποία προέκυψεν ἐκ τοῦ πολέμου, ἠναγκάσθημεν νὰ ἀναστείλωμεν τὴν ἰσχὺν ὅλων αὐτῶν τῶν συμβάσεων, διότι ἐθεωρήθη ὅτι ἡ ἀνώμαλος κατάστασις ἐδημιούργησεν ἀνωτέραν βίαν, ἡ ὁποία ἐδικαιολόγει τὴν μὴ ἐκπλήρωσιν τῶν συμβάσεων αὐτῶν. Ἦτο μέτρον γενικὸν ληφθὲν εἰς ὅλα τὰ ἐμπόλεμα κράτη. Συμφώνως πρὸς τὴν ἀρχὴν αὐτῶν ἔγινε καὶ ἡ ἀναστολὴ τῆς συμβάσεως τοῦ ἀναδόχου Λεβαδείας καὶ ἡ μεταβολὴ τῶν τιμολογίων καὶ τῶν ὡρῶν τοῦ φωτισμοῦ. Ἐννοεῖται ὅτι τόσον ὁ δῆμος, ὅσον καὶ οἱ ἰδιῶται διετήρησαν πλῆρες δικαίωμα νὰ κάμωσιν χρῆσιν τοῦ φωτισμοῦ. Τώρα ὁ κ. συνάδελφος ζητεῖ νὰ ἀνακαλέσωμεν τὰς εἰς τὸν ἀνάδοχον χορηγηθείσας παροχὰς καὶ νὰ ἐπαναφέρωμεν τὰ πράγματα εἰς τὸ πρώην καθεστώς. Λυποῦμαι ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. συνάδελφον. Εἶπον ὅτι διὰ νὰ ἐξαναγκάσωμεν τὸν ἀνάδοχον νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς δικαίας ἀξιώσεις ἐλπίζω νὰ τὸ κατορθώσωμεν. Ἀλλὰ νὰ λάβωμεν μέτρον τόσον αὐστηρὸν ὥστε νὰ ἐπαναφέρωμεν τὰ πράγματα εἰς τὸ πρώην καθεστὼς δὲν εἶναι δυνατόν. Ἀλλ’ ἐν πάσει περιπτώσει οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν θὰ ἔχετε, οὔτε ὁ Δῆμος οὔτε σεῖς νὰ κάμετε χρῆσιν τοῦ φωτισμοῦ.

§40Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν δύναται ὁ δῆμος νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν διότι εὑρίσκεται ἀπέναντι μιᾶς ὑποχρεώσεως.

§41Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Οὐδεμία ὑποχρέωσις ὑπάρχει.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστόπουλος συνιστᾷ εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν, ὅπως μεριμνήσῃ ταχέως περὶ κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ Κιάτου–Στυμφαλίας–Φενεοῦ, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐξυπηρετηθοῦν οἱ ὀρεινοὶ δῆμοι τῆς Κορινθίας τελείως ἀποκεκλεισμένοι πάσης συγκοινωνίας.

§43Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Θὰ ληφθῇ μέριμνα δι’ αὐτόν, δὲν ἔχει ἐγκριθῇ ἀκόμη ἀλλὰ θὰ παρεκάλουν τοὺς κ. συναδέλφους προκειμένου περὶ τοιούτων ἔργων νὰ ἔχωσι ὑπομονὴν ὀλίγων ἡμερῶν, καθ’ ἃς θὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον εἰδικόν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Ι. Λεκανίδης, Κ. Μητσοτάκης, Γ. Μυλονογιάννης, Α. Κριάρης, Χ. Πλουμιδάκης, Ε. Θεοδωρίδης καὶ Μ. Βολουδάκης παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅπως ἱδρύσῃ πρακτικὴν γεωργικὴν σχολὴν ἐν τῷ νομῷ Χανίων πρὸς ἐπαγγελματικὴν μόρφωσιν τῆς γεωργικῆς τάξεως τῶν κατοίκων αὐτοῦ.

§45Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Ἐλάβομεν, κύριε Πρόεδρε, ἀφορμὴν νὰ ὑποβάλλωμεν τὴν παράκλησιν περὶ συστάσεως γεωργικῆς σχολῆς ἐν τῷ Νομῷ Χανίων, ἐκ τοῦ ὅτι καθ’ ἃς ἔχομεν πληροφορίας ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία ἐργάζεται ὁμολογουμένως μετὰ πάσης προθυμίας, μετὰ πάσης δραστηριότητος ἵνα διδάξῃ καταλλήλως τοὺς κατοίκους νὰ διατηρῶσι τὰ κτήματά των μετὰ τῆς ἀπαιτουμένης ἐπιστημονικότητος εὑρίσκει δυσκολίας εἰς τὰς προκαταλήψεις τῶν κτηματιῶν καὶ ἐνῷ εὑρίσκει τόσας δυσχερείας διὰ τὰς προκαταλήψεις αὐτάς, δὲν εὑρίσκει καὶ τὴν ὑποστήριξιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν θέλει λόγου χάριν ἀπὸ τοὺς διδασκάλους τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἵνα τὴν ὑποβοηθήσουν εἰς τὸ ἔργον αὐτῆς. Ἡ ὑπηρεσία λοιπὸν φρονεῖ καὶ μετ’ αὐτῆς καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα ἠναγκασμένοι καὶ ἐκτὸς τῆς θέσεώς μας νὰ παρακολουθῶμεν τὰ πράγματα, ὅτι ἄν συνίστατο μία πρακτικὴ γεωργικὴ σχολὴ σκοπὸν ἔχουσα νὰ διδάσκῃ εἰς νέους, εἰς παιδία τὴν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων συμφώνως μὲ τὰς νεωτέρας μεθόδους, ἐπειδὴ τὰ παιδιὰ ἀπὸ τῆς μικρῆς ἡλικίας θὰ συνείθιζαν μὲ τὰς νέας ἰδέας, θὰ ἦτο εὐκολώτερον νὰ μεταδοθῶσιν αὗται καὶ εἰς τοὺς ἄλλους. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν ἕνα νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ κατὰ τὸ 1914, κατὰ τὸν ὁποῖον δύνανται νὰ συνιστῶνται τοιαῦται σχολαὶ καὶ κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ φοιτῶσιν εἰς τὰς σχολὰς αὐτὰς ἐπὶ 2 ἔτη οἱ μαθηταί, οἱ ὁποῖοι θὰ μένωσι μέσα καὶ θὰ διδάσκωνται ἀπὸ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχουν κατάλληλον μόρφωσιν καὶ τοιαῦτα πρόσωπα εὑρίσκονται εἰς τὸν νομὸν Χανίων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Πρὸ πολλοῦ νομίζω εἶχεν ἀποφασίσει ἡ κυβέρνησις νὰ συστήσῃ μίαν τυροκομικὴν σχολὴν εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶνε προτιμότερον νὰ συστηθῇ μία γεωργικὴ σχολὴ εἰς τὴν ὁποίαν νὰ προστεθῇ καὶ ἕν τμῆμα τυροκομίας, διότι ἡ τυροκομία δὲν εἶνε εἰς τόσον μεγάλην ἔκτασιν ὅσον ἡ γεωργία. Οὕτω ἐνῷ ὁ Νομός μας κατὰ ἀκριβῆ στατιστικὴν παράγει προϊόντα 60.000.000 δραχ. ἀξίας, ἐξ αὐτῶν μόνον ἀξίας 500.000 δραχμῶν ἀντιπροσωπεύουσι τὰ τυροκομικὰ προϊόντα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον συνιστοῦμεν καὶ παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ ἀποφασίσῃ τὴν σύστασιν τῆς γεωργικῆς αὐτῆς σχολῆς’ ὢν βέβαιος ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι θὰ αὐξήσῃ τὸν πλοῦτον τῆς χώρας διότι εἰς τὸν Νομὸν τὸν ἰδικόν μας εὐδοκιμεῖ πολὺ ἡ δενδροκομία. Ὅπως εἶνε γνωστὸν ἔχομεν ἐλαιόκαρπον, ἔχομεν πάρα πολλὰ ἑσπεριδοειδῆ ἔχομεν κάστανα, χαρούπια, ἀμύγδαλα κλπ, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπολλαπλασιάζοντο. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι ἡ σύστασις γεωργικῆς σχολῆς ἐν τῷ Νομῷ Χανίων καὶ ἡ διὰ ταύτης καθοδήγησις τοῦ λαοῦ θὰ δεκαπλασιάσῃ τὴν παραγωγήν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Θεοδωρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§47Ε. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Τοιαῦται γεωργικαὶ σχολαὶ ἔπρεπε νὰ συστηθῶσι καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας τῆς Κρήτης διότι θὰ χρησιμεύσωσι πολὺ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς καὶ τοῦ πλούτου τῆς χώρας. Κατὰ τὸ παρελθὸν τὸ Ὑπουργεῖον εἶχε δραστηριότατα ἐργασθῆ διὰ νὰ πεισθῇ πόσον εἶναι ἀναγκαία ἡ ἵδρυσις μιᾶς τοιαύτης σχολῆς καὶ ἄν ὑπάρχῃ τὸ κατάλληλον ἔδαφος ἵνα καρποφορήσῃ ἡ διδασκαλία. Καὶ ἀνέθηκε τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἐξέτασιν τῶν σχετικῶν ζητημάτων, εἴς τινα Ἐπιθεωρητήν, ὅστις ἐπιθεώρησε διάφορα κτήματα καὶ κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἔξωθεν τῶν Χανίων ὑπάρχει μέγα μοναστηριακὸν κτῆμα πολὺ κατάλληλον. Τὸ κτῆμα εἶναι μοναστηριακὸν καὶ εἶναι πολὺ εὔκολον, ἄν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ τὸ ζητήσῃ ὅπως χρησιμοποιηθῇ διὰ τοιαύτην σχολήν. Ὑποθέτω, Κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἔχετε λάβει γνῶσιν περὶ τῶν συστάσεων ἡμῶν. Ὑποθέτω λοιπὸν ὅτι θὰ ἔχετε καταλήξῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτήν καὶ ἄν δὲν ἔχετε παρακαλῶ νὰ καταλήξετε εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην, ἡ ὁποία θὰ ἀποβῇ λίαν ὠφέλιμος.

§48Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ ἐπέκτασις τῆς γεωργικῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι ὅρος ἀπαραίτητος διὰ τὴν γεωργικὴν πρόοδον καὶ ἀνάπτυξιν τῆς χώρας. Ἀναντιρρήτως, προϊόντος τοῦ χρόνου θὰ συμπληρωθῇ ὁλόκληρον τὸ σύμπλεγμα τῶν γεωργικῶν ἱδρυμάτων, ἵνα εἴπωμεν ὅτι πραγματικῶς ἡ γεωργικὴ ἐπίδοσις τῆς χώρας μας εὑρίσκεται, εἰς ὅ σημεῖον ἔπρεπε νὰ εὑρίσκεται. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν εἰμὴ νὰ λάβω ὑπὸ σημείωσιν τὴν αἴτησιν τῶν Κρητῶν Βουλευτῶν καὶ διαβεβαιώσω ὄντας ὅτι εἰς πρώτην εὐκαιρίαν θέλω ἱκανοποιήσῃ τοὺς πόθους των.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Κ. Μητσοτάκης, Ι. Λεκανίδης κλπ, παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ υἱοθετήσῃ τὸ ὑπόμνημα τῶν καθηγητῶν τῆς Γαλλικῆς τὸ ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλήν.

§50Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐφόσον πρόκειται περὶ τῶν καθηγητῶν τῆς Γαλλικῆς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαίωμα λαμβάνεται πρόνοια καὶ ἀναγνωρίζονται ὡς πρωτοβάθμιοι καθηγηταί.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διατί δὲν προσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, προνοοῦν περὶ παροχῆς εὑρεσιτεχνίας εἰς τὸν κ. Ἀλέξ. Οἰκονομόπουλον, ὅστις πρὸ μηνῶν διὰ δηλώσεώς του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ᾐτήσατο προνόμιον εὑρέσεως κινητηρίου δυνάμεως τεραστίας, ἑκατομμυρίων ἵππων, παραχθησομένης ἐκ τῆς ῥοῆς τῶν ὑδάτων τῆς παλιρροίας τοῦ Εὐρίπου.

§52Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὁ κ. Οἰκονομόπουλος ἐξεῦρε μηχανικὸν σύστημα, διὰ τὸ ὁποῖον ζητεῖ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν παλίρροιαν τῶν ὑδάτων τοῦ Εὐρίπου, πρὸς παραγωγὴν κινητηρίου δυνάμεως. Εὑρισκόμενος δὲ ἤδη ἐν Χαλκίδι πρὸς μελέτην τῶν ρευμάτων, γράφει ἐπιστολὴν πρὸς ἐμέ, λέγουσα τάδε: (ἀναγινώσκει) «Καίτοι δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς γνωρίζω προσωπικῶς...κλπ.» Τώρα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐρωτᾶται διατὶ δὲν προσήγαγε τὸ προσῆκον νομοσχέδιον ἵνα δοθῇ τὸ προνόμιον τῆς εὑρεσιτεχνίας εἰς τὸν ἄνθρωπον αὐτόν, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ σώσῃ τὴν Ἑλλάδα. Ἐὰν ὄντως ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς χρησιμοποιήσῃ τὴν ροὴν τῶν ὑδάτων κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ἀσφαλῶς σώζεται ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς, διότι θὰ κινεῖται ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς διὰ τοῦ ρεύματος αὐτοῦ. Ἤθελον παρακαλέσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ ἄν σκέπτεται νὰ φέρῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον.

§53Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δίπλωμα εὑρεσιτεχνίας δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν ἐλλείψει νόμου. Διὰ τὸν κ. Οἰκονομόπουλον συνέστησα Ἐπιτροπὴν καὶ παρέπεμψα τὴν ἐφεύρεσιν του ὅπως τὴν ἐξετάσουν. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ ἐφεύρεσις του ἔχει σοβαρότητα τινά, θὰ ζητήσω τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλλης συνιστᾷ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν τὸ εὑρίσκῃ ὀρθόν, νὰ φέρῃ τροπολογίαν προσθέτων ἰδιαίτερον ἄρθρον νομοσχέδιον «περὶ πολιτογραφήσεως τῶν προσφύγων» δι’ οὗ νὰ τροποποιῇ τὸν νόμον ΓΣΝΕʹ (3,355) τοῦ 1908 δι’ οὗ νὰ παρατείνεται δι’ ἐφέτος ἡ προθεσμία τῆς ὑποβολῆς ἐκλογικῶν ἐνστάσεων εἰς ὅσας κοινότητας (ὀλίγας ἄλλως τε) δὲν ὑπέβαλλον τοιαύτας ἐντὸς τοῦ λήξαντος Ἰανουαρίου.

§55Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον.

§56Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Τουλάχιστον νὰ φέρετε ἕνα ἄλλο νομοσχέδιον, ὅτι τὸ ⅓ τῶν προέδρων τῶν Κοινοτήτων εἶναι σχεδὸν ἀγράμματοι, μόλις ὑπογράφουν, πλὴν τούτου ἔχουν τόσα καθήκοντα, ὥστε εἶναι δυσβάστακτα εἰς τὸν νοῦν τοῦ ἀνθρώπου, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ διεξαγάγουν σοβαρῶς μίαν τοιαύτην ἐργασίαν. Ἔχουν ἐπιφορτισθῇ μὲ τὰ τῆς ἐπιστρατεύσεως, μὲ τὰ ἐπιδόματα τῶν ἐπιστράτων καὶ τώρα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τοὺς ἀνέθεσε τὰ τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων. Εἶναι σοβαρώτατα τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐπιβληθῇ εἰς αὐτοὺς καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ προσέξητε διότι δὲν ἔχουσι γραμματεῖς, δὲν ἔχουσι διδασκάλους, καὶ ὅταν δὲν ἔχουσι διδασκάλους δὲν ἔχουσι καὶ γραμματεῖς διὰ νὰ διεξαγάγωσι τὴν ὑπηρεσίαν των. Τὶ ἔπαθον; Καθ’ ὅλον τὸν Ἰανουάριον δὲν ὑπέβαλον ἐγκαίρως πρὸς τοὺς Εἰρηνοδίκας τὰς ἐνστάσεις τῶν ἐκλογῶν καὶ τώρα οἱ Εἰρηνοδῖκαι δὲν δέχονται τὰς ἐνστάσεις ὡς παρακαίρως ὑποβαλλομένας καὶ οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ παραπέμπονται εἰς τοὺς εἰσαγγελεῖς. Διὰ τίνα λόγον νὰ γίνωνται ὅλα αὐτὰ ἐνῷ δύνανται νὰ διορθωθοῦν διὰ μιᾶς;

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη ὁ νόμος, νὰ ὑποβάλλετε πρότασιν νόμου.

§58Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Εἶναι ὅλαι αἱ προτάσεις νόμου εἰς τὸ τέλος τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Νὰ ὑποβάλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νομοσχέδιον καὶ νὰ γίνῃ νόμος. Εἶναι σοβαρὸν τὸ ζήτημα καὶ πρέπει νὰ ἀπαλλάξωμεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ἀπὸ τοὺς κόπους, νὰ εὕρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἕνα τρόπον ὥστε δι’ ἐγκυκλίου πρὸς τοὺς εἰσαγγελεῖς νὰ μὴ τιμωροῦνται.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐξετάσῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλλης συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅπως ἀποστείλῃ ἐγκύκλιον εἰς τὰς Ἀνωνύμους Ἑταιρείας καὶ αὐξήσουν τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων των, ἀκολουθοῦσαι τὸ παράδειγμα τοῦ Κράτους, ὅπερ ηὔξησε καὶ ἐξακολουθητικῶς αὐξάνει τὰς μισθοδοσίας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, διότι οἱ ὑπάλληλοι τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν γλίσχρως ἀμείβονται.

§60Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πάντοτε τὸ Ὑπουργεῖον μετὰ μεγάλης εὐμενείας παρακολουθεῖ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον κανονίζονται οἱ μισθοὶ ὅλων τῶν ὑπαλλήλων ὡς καὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω ἐξ ὅσων γνωρίζω τοὐλάχιστον ἐκτὸς ὀλίγων ἐξαιρέσεων οἱ ὑπάλληλοι τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν ἀμείβονται ἄν μὴ γενναίως τοὐλάχιστον γενναιότερον τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὥστε ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως μόναι των αἱ περιστάσεις βοηθοῦν, ὥστε νὰ μὴ ἀναλάβῃ τοιαύτην μέριμναν τὸ Κράτος.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Πάζης, Α. Παπαζαχαρίου καὶ Ν. Γερμανὸς, συνιστῶσιν εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργόν, ὅπως ἐνισχύσῃ τὸν ἐκ Μόσχας κ. Ἰωάννην Πετρὼφ πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς ἐκδόσεως τοῦ περὶ Μακεδονίας βιβλίου του. Ὁ κ. Πέτρωφ, καίτοι Ρῶσσος, ἀείποτε ἐμόχθησεν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος, γράψας πολλὰ ὑπὲρ τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως καὶ ὑπὲρ τοῦ Κρητικοῦ ἀγῶνος. Τὸ δὲ περὶ Μακεδονίας σύγγραμμά του εἶναι ὑπέρτατον πάντων καὶ ἀποτελεῖται ἐκ τεσσάρων (4) τόμων, ὧν μόνον ὁ Αʹ τόμος ἐξεδόθη. Τὸ ἔργον τοῦτο εἶναι ἀξιοθάμαυστον ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. ἡ Μακεδονικὴ βιβλιογραφία του εἶναι πολυτιμοτάτη, ἅτε περιέχουσα πολλὰς χιλιάδας ἔργων καὶ μονογραφιῶν περὶ Μακεδονίας γραφέντων ἐν πάσαις ταῖς γλώσσαις. Ἐν αὐτῷ δὲ ἀριδήλως καταδεικνύονται ὑπὸ τοῦ Ρώσσου φιλέλληνος τὰ ἐπὶ τῆς Μακεδονίας Ἑλληνικὰ δικαιώματα. Εὐκταῖον λοιπὸν εἶναι ὅπως τὸ Κράτος συντελέσῃ εἰς τὴν δημοσίευσιν τοῦ συγγράμματος, παρουσιάζοντος τὰ Ἑλληνικὰ δίκαια κατὰ τῶν Σλαυϊκῶν ἀξιώσεων καὶ ἔλθῃ εἰς ἀρωγὴν φιλέλληνος, ἀφηγηθέντος ἐν Κρήτῃ καὶ εἶτα ἐν Ἀθήναις ἵνα ὑπερμαχῇ ὑπὲρ τῶν ἀγαπητῶν του Ἑλλήνων.

§62Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὁ κ. Πετρὼφ εἶναι γνωστότατος καὶ διὰ τὸ σύγγραμμά του καὶ διὰ τὰ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος καὶ βεβαίως οἱαδήποτε δεδικαιολογημένη ἐνίσχυσις θὰ τῷ ἐδίδετο ἐὰν εἶχον γνῶσιν ὅτι ἐζήτει τοιαύτην. Ἐὰν ὁ κ. Πετρὼφ ἔχει ἀνάγκην ἐνισχύσεως θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§63Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐὰν κ. Ὑπουργέ, ἐπρόκειτο...

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει ἀντίρρησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶσθε σύμφωνοι.

§65Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ὁ κ. Πετρὼφ εἶναι γνωστὸς εἶναι Ἑλληνικώτερος παντὸς ἄλλου Ἕλληνος.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§67Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ τὸν δεχθῶ, εὐχαρίστως θὰ τὸν δεχθῶ καὶ θὰ ὁμιλήσω μαζί του, καὶ ἐὰν ἔχῃ ἀνάγκην ἐνισχύσεως θὰ τὸν ἐνισχύσω, ἀλλὰ δὲν ἔκαμεν οὐδεμίαν νῦξιν.

§68Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐξεδόθη Γαλλιστὶ τὸ σύγγραμμα τοῦ κ. Πετρὼφ, ἦλθεν εἰς χεῖρας μου ἕνα ἀντίτυπον εἶναι σπουδαιότατον τὸ ἔργον αὐτοῦ, κοντὰ εἰς τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ δαπανήσῃ καὶ διὰ τὸ ἔργον αὐτό, ὡς δὲ πληροφοροῦμαι διὰ τὴν μετάφρασιν καὶ διὰ τὴν ἔκδοσιν θὰ ἀπαιτηθῶσι 30.000 δρ. Νομίζω δὲ ὅτι μία τοιαύτη δαπάνη μέσα εἰς τόσα ἔξοδα, τὰ ὁποῖα δαπανῶνται διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους δὲν θὰ εἶναι διόλου ἄνευ σκοποῦ, δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ μεταφρασθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ εἰς ὅλον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Τὸ θεωρῶ σπουδαιότατον πρᾶγμα καὶ κάμνω αὐτὴν τὴν σύστασιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος γνωρίζει τὸ ἔργον νὰ κάμῃ τὴν εἰσήγησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεταφρασθῇ τὸ ἔργον καὶ νὰ διανεμηθῇ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διότι εἶναι σπουδαιότατον τὸ ἔργον.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος ἀπευθύνει πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τὴν ἑξῆς σύστασιν: Μὲ δαπάνην ὄχι ἀνωτέραν τῶν δέκα πέντε χιλιάδων δραχμῶν δύναται νὰ διοχετευθῇ ὕδωρ ἐκ τοῦ ποταμοῦ Καλαμᾶ καὶ νὰ μεταβάλῃ τὴν ἄγονον πεδιάδα Ραγίου, ἀποτελουμένην ἐκ πέντε καὶ πλέον χιλιάδων στρεμμάτων τῶν περιφερειῶν τῶν χωρίων, Καστρί, Σιούβλισης, Βάρφανι, Μαυρουδίου, Τσιφλικίου, Ρετσιάτι καὶ ἄλλων τῆς Ἡγουμενίτσης, τῆς Ἠπείρου εἰς γῆν τῆς ἐπαγγελίας. Ἡ σκοπιμότης ἀφ’ ἑνός, διότι πλείονα ἀποδιδούσης τῆς γῆς μὲ μεγαλειτέραν ὄρεξιν ἐργάζονται οἱ καλλιεργηταί, ἀφ’ ἑτέρου καὶ τὸ ὀλιγοδάπανον καλυφθησόμενον εὐθὺς ἐκ τῆς ἐπὶ πλέον ἐνοικιάσεως τῆς δεκάτης τῶν προϊόντων τούτων τὸν κάμνει νὰ συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τὴν ἄμεσον ἀνάγκην ἐπιτελέσεως τοῦ προκειμένου ἔργου.

§70Π. ΦΛΩΡΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Ἰωαννίνων ὑπάρχει συνεργεῖον μηχανικῶν καὶ παρακαλῶ νὰ διατάξητε ὅπως μὲ δαπάνην ἐλαχίστην νὰ διοχετευθῇ τὸ ὕδωρ τοῦ ποταμοῦ Καλαμᾶ εἰς τὴν περιάδα Ραγίου, ἡ ὁποία σύγκειται ἀπὸ 5000 στρέμματα, ἥτις θὰ καταστῇ γῆ τῆς ἐπαγγελίας καὶ τοῦ ἐπισιτισμοῦ τῆς Ἠπείρου καὶ οὕτω ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ θὰ ἦτο ἥσυχος ἀπὸ τοὺς Ἠπειρώτας, διότι 5000 στρέμματα θὰ ἐγέμιζον τὰς κοιλίας τῶν Ἠπειρωτῶν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅτι ἡ πόλις τῆς Κονίτσης ἐπροικίσθη μὲ τὸ θαυμασιώτερον νερὸ ἐν ταῖς πηγαῖς του, ὅπερ δυστυχῶς μέχρις οὗ φθάσῃ εἰς τὸν προορισμόν του, λόγῳ τῶν ἀρχεγόνων διοχετευτικῶν μέσων καθίσταται ἡ αἰτία ἐνδημικοῦ τύφου, ὅστις ἐτησίως ὄχι ὀλίγους εἰς Ἅδην ἀποστέλλει. Πρὸς πρόληψιν τοῦ τοιούτου φόρου αἵματος λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν, ἵνα ἀποστείλῃ εἰδικὸν ὑδραυλικὸν μηχανικὸν διὰ μελέτην πρὸς περισυλλογὴν ἐν ταῖς πηγαῖς τοῦ ἀρχομένου νὰ ἐλαττοῦται ὕδατος καὶ προϋπολογισμὸν τῆς πρὸς τοῦτο καὶ διοχέτευσιν τοῦ ὕδατος, δαπάνης, ἣν βεβαίως καταβάλλουσιν οἱ κάτοικοι. Ἐν τῇ πόλει Ἡγουμενίτσῃ τῆς Ἠπείρου ὑπάρχει μικρὸν ἕλος ἕνεκα τοῦ ὁποίου οἱ κάτοικοι μαστίζονται ὑπὸ πυρετῶν. Ὑπάρχοντος σχετικοῦ συνεργείου λόγῳ τῆς ἐκεῖ κατασκευάσεως τῆς ἁμαξητῆς ὁδοῦ, κρίνω σκόπιμον νὰ συστήσω εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, ἵνα διατάξῃ τὸ ταχύτερον τὸν μηχανικὸν νὰ προβῇ εἰς εἰδικὴν μελέτην πρὸς ἀποξήρανσιν τοῦ ἕλους τούτου, ἀφοῦ ἄλλως τε καὶ οἱ κάτοικοι προσφέρονται νὰ βοηθήσωσι διὰ τῆς προσωπικῆς των ἐργασίας.

§72Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἡ πόλις Κονίτσα ἐπροικίσθη μὲ τὸ θαυμασιώτερο νερὸ ἐν ταῖς πηγαῖς του, ἀλλὰ δυστυχῶς ἕνεκεν τῶν ἀρχεγόνων μέσων τῆς διοχετεύσεως κατέστη ἡ αἰτία ἐνδημικοῦ τύφου καὶ πολλοὶ ἀποθνήσκουσιν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ δι’ ἐλαχίστης δαπάνης τὴν σχετικὴν μελέτην τῆς μεταφορᾶς τοῦ ὕδατος, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποστείλητε, κ. Ὑπουργέ, ἕνα ὑδραυλικὸν μηχανικόν, ἵνα κάμῃ μίαν μελέτην καὶ τὰ χρήματα τὰ ἀπαιτηθησόμενα θὰ ἐξοικονομηθῶσι βραδύτερον ὑπὸ τῶν κατοίκων, ὁλόκληρος δὲ ἡ πόλις κατοικουμένη ὑπὸ 4000 κατοίκων θὰ σᾶς εὐγνωμονῇ. Ἐπίσης καὶ διὰ τρίτην σύστασιν παρακαλῶ νὰ ἀποστείλητε συνεργεῖον διὰ νὰ γίνῃ κἄτι τι σκόπιμον, ἐγγυζουσῶν δὲ τῶν ἐκλογῶν πρέπει τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων νὰ προσφέρῃ, ἁπτότερα σημεῖα τῆς δράσεώς του.

§73Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Θὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπασχοληθῶσι μηχανικοί. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 30 ἐπερώτησιν δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι τὸ δημόσιον δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν. Τὸ δημόσιον δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ βοηθῇ εἴτε χρηματικῶς εἴτε τεχνικῶς διὰ ἀποστολῆς μηχανικῶν πρὸς καταρτισμὸν μελετῶν τὰς κοινότητας, ἐκ τούτων ὑπάρχει ἡ ἔλλειψις μηχανικῶν καὶ διὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποσχεθῶ τὴν ἀποστολὴν μηχανικοῦ οὔτε καὶ δίκαιον εἶναι νὰ βαρύνεται τὸ δημόσιον μὲ δαπάνας μελετῶν, ἄν δὲ γίνῃ ἀρχὴ καὶ ἀποστείλωμεν μηχανικὸν πρὸς μελέτην ὑδραυλικῶν ἔργων τότε θὰ ἐγερθοῦν πλεῖσται ἀπαιτήσεις.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μπρισιμιτζάκης ἔχει τὸν λόγον.

§75Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι διερμηνεύω καὶ τὴν γνώμην τῶν λοιπῶν συναδέλφων, ὅπως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὑψωθῇ φωνὴ διὰ τὸ ἀποτρόπαιον ἔγκλημα τῆς σφαγῆς τῶν Ἀρμενίων ἡ ὁποία ἐξετελέσθη πρό τινων ἡμερῶν καὶ ἐκφρασθῇ ἡ συμπάθεια ἡμῶν πρὸς φίλον Λαὸν ὅστις ἐν τῷ εὐγενεῖ ἀγῶνι του, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ὅπως συμπτυχθῇ εἰς Κράτος, ὑπέστη δολοφονικὴν ἐπίθεσιν παρὰ τοῦ βαρβάρου κατακτητοῦ οὕτως ὥστε πολύτιμοι ὑπάρξεις εὗρον τὸν τραγικώτερον τῶν θανάτων ὑπὸ τὸ φάσγανον τοῦ τυράννου τούρκου.

§76Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐπεθύμουν νὰ προσθέσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις συμμερίζεται τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κ. βουλευτοῦ. Καὶ ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω ὅτι θὰ εἶμαι εὐτυχὴς ἂν ἡ Βουλή, ἐγκρίνουσα τὴν πρότασιν τοῦ κ. βουλευτοῦ, ἐξουσιοδοτήσῃ τὸ Προεδρεῖον νὰ ἐκφράσῃ τὴν συμπάθειαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ πρὸς τὸ εὐγενὲς Ἔθνος τῶν Ἀρμενίων τὸ ὁποῖον τόσα ὑπέστη πρὸ χρόνων καὶ ἰδιαιτέρως κατὰ τὴν τελευταίαν εἰκοσαετίαν. Καὶ τὴν συμπάθειαν ταύτην ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον συμμερίζεται ἀλλὰ λυπεῖται διότι δὲν κατώρθωσε νὰ προσφέρῃ μίαν πρακτικὴν ἀρωγὴν εἰς τοὺς Ἀρμενίους διὰ νὰ τοὺς προστατεύσῃ ἀπὸ τὰς τελευταίας σφαγάς. (χειροκροτήματα).

§77ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

§79Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν τῆς προτάσεως νόμου «περὶ μονιμοποιήσεως καὶ ὀνομασίας τῶν ἐργοδηγῶν εἰς ὑπομηχανικούς».

§80Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δέχομαι νὰ προταχθῇ μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§81Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Μεταξὺ τῶν νομοθετημάτων τὰ ὁποῖα θεωρῶ ὅτι ἔδει νὰ προταχθοῦν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει εἶναι τὸ νομοθέτημα «περὶ τοῦ κανονισμοῦ ἀποδοχῶν, ἀδειῶν καὶ συντάξεως τῶν λειτουργῶν τῆς Δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως». Ἐπειδὴ δὲ μεσολαβοῦν πολλὰ νομοσχέδια ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει καὶ ἕνεκα τούτου θὰ ἐπιβραδυνθῇ ἡ ψήφισις τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου νομοθετήματος προτείνω ὅπως προταχθῇ τοῦτο ὥστε νὰ ἐπιψηφισθῇ λόγῳ τῆς ἐπειγούσης ἀνάγκης. Θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἰσήκουε τὴν πρότασίν μου καὶ ἐδήλου πότε περίπου θὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον.

§82Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὑπάρχει δήλωσις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι συναφὲς πρὸς τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια.

§83Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Μοῦ φαίνεται ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ συμφωνῇ νὰ προταχθῇ ἡ ψήφισις τοῦ σχεδίου νόμου τοῦ Ναυάρχου Κουντουριώτου ὑποθέτω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ συμφωνεῖ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ Ναυάρχου Κουντουριώτου;

§85ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς τοῦ βαθμοῦ τοῦ Ναυάρχου εἰς τὸν ἀντιναύαρχον Παῦλον Κουντουριώτην». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ψηφίζουσι εἰς τὸ «ναὶ» οἱ μὴ παραδεχόμενοι εἰς τὸ «ὄχι». Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ.κ. Λ. Κουτσοπέταλος καὶ Π. Ἀγγελίδης. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Λ. Κουτσοπετάλου καὶ Π. Ἀγγελίδη τοῦ κ. Γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ.κ. βουλευτῶν κατὰ περιφερείας).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τίς μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογή. (ἀναγινώσκει). Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 164, ἅπαντες εἰς τὸ «ναί». Ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν συμφώνως πρὸς τὴν ἐκφρασθεῖσαν ἐπιθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως νὰ καταρτισθῇ μία τριμελὴς Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ μεταβῇ καὶ ἀναγγείλῃ τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὸν Ναύαρχον.

§89ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀφίνομεν εἰς ὑμᾶς τὸ δικαίωμα αὐτό.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλὰ ἀφοῦ μὲ ἐξουσιοδοτεῖτε. Ἐξακολούθησις τῆς αʹ συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῶν Συμμάχων καὶ τῶν συνησπισμένων Δυνάμεων καὶ τῆς Γερμανίας Συνθήκης περὶ Εἰρήνης τῆς 15)28 Ἰουνίου 1919». Ὁ κ. Ἀργυρὸς ἔχει τὸν λόγον.

§91Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν τελευταίαν σχετικὴν ὁμιλίαν μου ἀνέπτυξα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ὁ τρόπος καθ’ ὃν συγκροτεῖται ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν δὲν ἐξασφαλίζει, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, τὴν ζωτικότητα αὐτῆς. Ἀνέφερον ὡς λόγους, παραβιάσεις δικαίου καὶ ἰσοτιμίας μεταξὺ τῶν Ἐθνῶν. Ὑπέδειξα ὅτι τὸ σύνολον τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν ἀποτελεῖται κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπὸ Ἀντιπροσώπους τῶν Μ. Δυνάμεων καὶ τοῦτο δὲν δύναται νὰ γίνῃ παρὰ πρὸς ζημίαν τῆς κυριαρχικῆς ἐξουσίας τῶν Μικρῶν Κρατῶν. Εἶχον δηλώσει εἰς τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας μου ὅτι ἔμελλον νὰ ἐξετάσω τὴν σύμβασιν καὶ ἰδίᾳ τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν, ἀπὸ ἀπόψεως Συνταγματικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικοῦ συμφέροντος, ἀλλὰ νομίζω ὅτι θὰ ἦτο παράλειψις, ἐὰν δὲν ἐμνημόνευον εἰδικῶς ἕν ἄρθρον περὶ Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προνοεῖ περὶ τῶν ἀποικιῶν καὶ τῶν ἄλλων χωρῶν. Αἱ ἀποικίαι περὶ ὧν ὁμιλεῖ τὸ ἄρθρον 22 τῆς Συνθήκης μετὰ τῆς Γερμανίας, δὲν εἶναι παρὰ Γερμανικαί. Ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται ὅτι τὸ περίεργον θέμα, οἷον τὸ περὶ ἀποικιῶν, ἠδύνατο νὰ εὕρῃ θέσιν ἐν τῇ συμφωνίᾳ περὶ Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Τῷ ὄντι δὲ περὶ ἀποικιῶν Γερμανικῶν ὁμιλεῖ τὸ εἰδικὸν ἄρθρον τῆς Συνθήκης. Ἀλλὰ διατί ἐν τῇ συμφωνίᾳ περὶ Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν γίνεται λόγος περὶ ἀποικιῶν; Αἱ προέχουσαι Δυνάμεις ἀναμφισβητήτως ἠθέλησαν νὰ θέσωσι τὰ μέτρα περὶ ἀποικιῶν ὑπὸ τὴν αἰγίδα ὑψηλοτέρων ἀρχῶν καὶ ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν δῆθεν, τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἐνῷ πρόκειται καθαρῶς περὶ ἀπογυμνώσεως τῆς Γερμανίας ἀπὸ τῶν ἀποικιῶν της, καὶ τοιουτοτρόπως φθάνουν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα νὰ καλύψουν, ὑπὸ ὑψηλὰς δῆθεν ἀρχάς, τὴν λαφυραγωγίαν αὐτὴν τῶν ἀποικιῶν. Καὶ δὲν γίνεται λόγος ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ μόνον περὶ ἀποικιῶν. Γίνεται λόγος καὶ περὶ χωρῶν, αἱ ὁποῖαι κατ’ ἐξοχὴν ἐνδιαφέρουσι τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν, περὶ χωρῶν αἱ ὁποῖαι ἀνῆκον ἄλλοτε εἰς τὴν Ὀθωμανικὴν Αὐτοκρατορίαν. Εἰς τὴν ἀπορίαν μου ταύτην δὲν ἠδυνήθην νὰ δώσω ἄλλην ἀπάντησιν περὶ τῶν χωρῶν ἐκείνων εἰς τὰς ὁποίας ἐπεκράτησαν τὰ Συμμαχικὰ στρατεύματα. Ὑποθέτω, ὅτι πρόκειται περὶ Συρίας, Μεσοποταμίας, Παλαιστίνης καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς: Τοιουτοτρόπως αἱ προέχουσαι Δυνάμεις ἔρχονται νὰ διαμελίσουν τὴν Ὀθωμανικὴν Αὐτοκρατορίαν, καὶ νὰ τὴν διαμελίσουν οὐχὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῶν λαῶν τῶν κατοικούντων τὰς διαφόρους ταύτας χώρας, ἀλλὰ πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῶν τῶν ἰδίων, ἐγκαθισταμένων ὑπὸ τὴν νέαν αὐτὴν μορφὴν διεθνοῦς δικαίου τῶν νεωτάτων χρόνων, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Συνθήκη μετὰ τῆς Γερμανίας, ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς ἐντολῆς τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Τοιουτοτρόπως, ὁ πόλεμος οὗτος καταλήγει ὅσον ἀφορᾷ Ἀνατολικῶς, πράγματι εἰς τὸ νὰ ἔλθουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὅπως εἶπον ἐνέγραψαν εἰς τὰς σημαίας τὸ ἔμβλημα τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς δικαιοσύνης, νὰ καταλάβουν τὴν θέσιν εἰς τὴν Ἀνατολήν.

§92Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶσθε ὑπὲρ τῆς ἀκεραιότητος τῆς Τουρκίας;

§93Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Καὶ νῦν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἔρευναν τῆς συμφωνίας περὶ Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν ἀπὸ τῆς ὄψεως τῆς συνταγματικῆς, καὶ ἀπὸ τῆς ὄψεως τοῦ ἐθνικοῦ Ἑλληνικοῦ συμφέροντος. Γνωρίζετε βεβαίως διατάξεις τοῦ συντάγματος, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν συμβιβάζονται πρὸς τὸ περιεχόμενον τῆς διατάξεως τῆς συμφωνίας περὶ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Τὸ ἄρθρον 32 τοῦ Συντάγματος λέγει ὅτι ὁ βασιλεὺς κηρύττει πόλεμον, συνομολογεῖ συνθήκας εἰρήνης, συμμαχίας κλπ. καὶ ἀνακοινώνει ταύτας εἰς τὴν Βουλὴν ἅμα τὸ συμφέρον καὶ ἡ ὠφέλεια τοῦ Κράτους τὸ ἐπιτρέψωσι. Δὲν γνωρίζω ὅτι τὸ περιεχόμενον τῆς συμφωνίας περὶ Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν συμβιβάζεται πρὸς τὰς διατάξεις ταύτας τοῦ Συντάγματος. Ἀπὸ τὸ ἄρθρον 10 μέχρι δὲν ἠξεύρω ποίου ἄρθρου τῆς Συνθήκης περιέχονται διατάξεις, αἱ ὁποῖαι τελείως ἀντιβαίνουσι πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας καὶ ἀνεξαρτησίας.

§94Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Τίνι τρόπῳ;

§95Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Θὰ τὸν δείξω, κ. Ὑπουργέ. Ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 10 τῆς Συνθήκης, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ὅτι τὰ μέλη τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν εἶναι ἀλληλέγγυα διὰ τὴν ἰδανικὴν ἀκεραιότητα πάντων τῶν μελῶν τῆς Κοινωνίας, ὅπως καὶ διὰ τὴν ὑφισταμένην πολιτικὴν των ὕπαρξιν. Ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη περιέχει ἀρχὴν ἀντιβαίνουσαν πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα. Διότι ἡ ἐκ μέρους τῆς Ἑλλάδος ἐγγύησις τῆς ἰδανικῆς ἀκεραιότητος παντὸς μέλους τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν συνεπάγεται ἀναγκαίως καὶ τὴν κήρυξιν πολέμου εἰς ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ἀνώτατος ἄρχων τῆς Ἑλλάδος......

§96Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐὰν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν σοβαρῶς σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε: ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 10 τῆς Συνθήκης τὸ ὁποῖον, ἀφορᾷ αὐτὴν τὴν γενικὴν καὶ ἀμοιβαίαν ἐγγύησιν, ἡ ὁποία δύναται νὰ φθάσῃ μέχρι τῆς ἀνάγκης τοῦ πολέμου καὶ οἱασδήποτε ὑποχρεώσεως συμμαχικῆς; Ἐὰν συμμαχία εἴτε ἀμυντική, εἴτε ἐπιθετική, ἀποκλείεται ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Σύνταγμα, τότε συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην σας. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν δύνασθε νὰ ἀποδείξητε ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Σύνταγμα ἀποκλείει τὸ δικαίωμα ἀπὸ τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων νὰ ψηφίσῃ μίαν συμμαχίαν, τότε βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ συμφωνῶ μαζί σας.

§97Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Αἱ συμμαχίαι συνάπτονται ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων ἐν τῇ προβλέψει ὡρισμένων περιστατικῶν, καὶ αἱ συμμαχίαι οὐδέποτε περιέχουν δεσμοὺς ἐπ’ ἄπειρον ὅπως εἶναι ὁ δεσμός, τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλει τὸ ἄρθρον τοῦτο.

§98Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Οὔτε αὐτὸ εἶναι ἀκριβές. Ἐὰν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν σοβαρῶς πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τὸ κείμενον τῆς Συνθήκης. Ἐπιβάλλεται ὑποχρέωσις δι’ αἰῶνα τὸν ἅπαντα; Δὲν ὑπάρχει τὸ δικαίωμα τῆς καταγγελίας;

§99Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ ὑποδείξητε τὸν χρόνον, διὰ τὸν ὁποῖον συνάπτεται ἡ συμφωνία τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ νὰ βεβαιώσητε ἐὰν δὲν εἶναι συμφωνία, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸν ἅπαντα χρόνον.

§100Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὑπάρχει δικαίωμα ἀποχωρήσεως.

§101Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Θέλω νὰ μάθω ποία θὰ εἶναι ἡ θέσις ἑνὸς μικροῦ ἀποχωροῦντος Κράτους ἀπὸ τὸ σύνολον ἄλλων Κρατῶν, ἀναμφιβόλως ἡ θέσις τοῦ Κράτους ἐκείνου ἡ διεθνὴς θὰ εἶναι δύσκολος. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσα λέγεται, ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἐγκρίνει Συνθήκας Συμμαχίας ὅταν νομίζῃ ὅτι εἶναι συμφέρον. Ἀλλὰ πᾶσα συμφωνία εἰς τὸ μέλλον ἐπιτρεπομένη δυνάμει τῆς Συνθήκης περὶ Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, πᾶσα συνθήκη παντὸς Μέλους τῆς Κοινωνίας ἀναγκαίως πρέπει νὰ κατατίθεται εἰς τὴν Γραμματείαν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους ἐπιφυλάσσει τὴν μυστικότητα ὡρισμένων πράξεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀνατρέπεται διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει νὰ ἀνακοινοῦνται αἱ σχετικαὶ συμφωνίαι αἱ Διεθνεῖς Συνθῆκαι εἰς τὴν Γραμματείαν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, δὲν ἀγνοεῖτε ὅτι ἐνῷ εὑρισκόμεθα ἀκόμη εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἐφαρμογῆς τῆς Συνθήκης μετὰ τῆς Γερμανίας, ἡ Ἀγγλία, Γαλλία καὶ αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι συνάπτουν ἤδη Συνθήκην. Ἑπομένως ἡ Ἑλλὰς θὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συνάπτῃ Συνθήκας καὶ τὰς Συνθήκας αὐτὰς παρὰ τὸ τυχὸν συμφέρον τῆς μυστικότητος.

§102Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτετικῶν). Ὥστε ἡ μυστικότης τῶν Συνθηκῶν εἶναι ὑποχρέωσις ἐκ τοῦ Συντάγματος;

§103Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Εἶναι δικαίωμα.

§104Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτετικῶν). Δικαίωμα εἶναι.

§105Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Τὸ δικαίωμα τῆς μυστικότητος τὸ ἐπιφυλάσσει τὸ Σύνταγμα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ τὸ ἄρθρον τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν ἐπιβάλλει τὴν κατάθεσιν τῶν Συνθηκῶν εἰς τὴν Γραμματείαν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν.

§106Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτετικῶν). Καὶ αὐτὸ ἐθεωρήθη εἰς ὅλον τὸν κόσμον ὡς μία μεγάλη πρόοδος.

§107Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Αὐτὸ ὅμως εἶναι ἐναντίον τοῦ Συντάγματος. Αὐτὰ εἶναι ὡραῖα πράγματα, ἀλλὰ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν μεταβολὴν τοῦ Συνταγματικοῦ καθεστῶτος τῆς Ἑλλάδος, διὰ νὰ λάβουν κῦρος πρέπει νὰ ψηφισθοῦν ὑπὸ τῆς Συντακτικῆς Συνελεύσεως. Θὰ ἐξετάσω τὴν Συμφωνίαν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ Ἐθνικοῦ συμφέροντος. Εἶναι γνωστὸν κ. βουλευταί, ὅτι ἡ Συμφωνία περὶ Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν εἶναι ἀπόροια καὶ μελετῶν προηγουμένων ἀλλὰ καὶ σχετικῶν πρακτικῶν διαβημάτων προσφάτου παρελθόντος. Αἱ δύο Διασκέψεις τῆς Χάγης τοῦ 1899 καὶ 1907 ἀκριβῶς ἤνοιξαν τὸν δρόμον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο νὰ φθάσῃ μίαν ἡμέραν εἰς τὸν σκοπὸν περὶ Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Ἀλλὰ γνωρίζει ἡ Βουλὴ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀείποτε προκειμένου περὶ μέτρων διεθνῶν, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ περιορίσωσι τὴν ἐλευθερίαν τῆς κινήσεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου περὶ τοιούτων μέτρων ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀείποτε ἐφάνη ἐπιφυλακτικὴ εἰς τὴν Διάσκεψιν τῆς Χάγης. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ὑπῆρξεν ἐκ τῶν Κυβερνήσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι μετὰ προθυμίας ἀπεδέχθησαν πᾶν ὅ,τι ἀπεφάσισαν αἱ Διασκέψεις αὗται, ὁ λόγος δὲ εἶναι προφανής. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἐνόμιζεν, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου τοὐλάχιστον, ὅτι ἔπρεπε νὰ δεσμεύσῃ ἑαυτὴν εἰς διεθνῆ μέτρα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ περιορίσωσι τὴν ἐλευθέραν κίνησίν της ἐν τῷ ἔργῳ τῆς Ἐθνικῆς ἀποκαταστάσεως. Ὅταν συνεκροτοῦντο αἱ Διασκέψεις τῆς Χάγης, τὸ ἔργον τῆς Ἐθνικῆς ἀποκαταστάσεως εὑρίσκετο πολὺ ὀπίσω, ἔκτοτε ἔγιναν τὰ γενναῖα βήματα αὐτοῦ 1912–1913 ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ 1913 ἐπῆλθεν ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος καὶ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ ἐκείνου πολέμου, τοὐλάχιστον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὴν Ἑλλάδα, δὲν εὑρίσκονται ἀκόμη ὑπ’ ὄψει τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἠμπόδιζε ἴσως νὰ ψηφισθῇ ἡ συμφωνία, ἡ ὁποία περιορίζει τὴν ἐλευθέραν κίνησιν τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ ὅτι γνωρίζομεν σήμερον ἐν σχέσει πρὸς τὰς Ἐθνικὰς διεκδικήσεις ἐξ ἀφορμῆς τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Πολέμου καὶ τῆς ἀποπερατώσεώς του εἶναι ὅτι αἱ Ἑλληνικαὶ διεκδικήσεις, οὐ μόνον δὲν ἀνεγνωρίσθησαν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ ὅτι ὑπάρχουσιν Ἐθνικαὶ Διεκδικήσεις ἢ μᾶλλον ὑπάρχουσι Ἐθνικοὶ Πόθοι, οἱ ὁποῖοι οὔτε ἔλαβον κἄν τὴν μορφὴν Ἐθνικῆς Διεκδικήσεως ἐνώπιον τῆς Διασκέψεως (Διαμαρτυρίαι). Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος οὐδέποτε θὰ παραιτηθῇ τῆς πόλεως ἐκείνης ἀπὸ τῆς ὁποίας ἐπὶ ὁλόκληρον χιλιετηρίδα ἠκτινοβόλησε ὁ Ἑλληνικὸς πολιτισμός, ἀπὸ τῆς πόλεως ἐκείνης ἀπὸ τῆς ὁποίας ἐξέπεμψε ὁλόκληρον τὸν ἀνθρώπινον πολιτισμόν. Ὅ,τι γνωρίζομεν μέχρι τοῦδε εἶναι ὅτι διεκδίκησις διὰ τὴν Κωνσταντινούπολιν δὲν ὑπεβλήθη ἐνώπιον τῆς Διασκέψεως. Δὲν νομίζω ἑπομένως ὅτι ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ δύναται ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ νὰ προσχωρήσῃ εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν, χωρὶς νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της καὶ κατὰ τίνα τρόπον τυχὸν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιδείξωμεν ἡμέραν τινὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἔργου τῆς Ἐθνικῆς Ἀποκαταστάσεως.

§108Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Φρονεῖτε ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐὰν μείνῃ ἔξω τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν ταχύτερον θὰ πάρῃ τὴν Κωνσταντινούπολιν;

§109Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἐγὼ ἕνα πρᾶγμα γνωρίζω ὅτι διὰ τῆς Συμφωνίας περὶ Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν ἡ Ἑλλὰς δεσμεύεται εἰς τὴν περαιτέρω ἐθνικήν της σταδιοδρομίαν. Ἀλλὰ θὰ ἐξετάσω δι’ ὀλίγων τὴν ἰδέαν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καθ’ ὅν τρόπον συγκροτεῖται καὶ ἐμφανίζεται καὶ θὰ τὴν ἐξετάσω ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ γενικωτέρου συμφέροντος τῆς ἀνθρωπότητος. Ὑπάρχουσι βεβαίως οἱ θιασῶται τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ οἱ μὴ πιστεύοντες εἰς αὐτήν. Ὑπάρχουν οἱ φρονοῦντες ὅτι ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν ἀποτελεῖ δεσμὸν διὰ τὴν ζωτικότητα τῶν φυλῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὰ ζήδωρα τῆς προόδου ἐντὸς τῆς ψυχῆς καὶ δὲν πιστεύουν ὅτι ἄν μία Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν συνεκροτεῖτο θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ γενικώτερον συμφέρον τῆς ἀνθρωπότητος. Ἀλλὰ καὶ ἄν ἤθελε δεχθῇ τις ὅτι τῷ ὄντι ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν ἐξυπηρετεῖ συμφέροντα γενικώτερα, ἤθελον νὰ ἐρωτήσω: ὁ τρόπος καθ’ ὅν κατηρτίσθη ἡ Κοινωνία αὕτη, ὁ χρόνος καὶ οἱ ὅροι καὶ αἱ περιστάσεις ὑφ’ ἅς καταρτίζεται ἡ Κοινωνία αὕτη, συντρέχουν εἰς τὸ νὰ σώσῃ ὅλην τὴν ζωτικότητά της καὶ τὸ βιώσιμόν της ἡ συμφωνία τῶν Ἐθνῶν καθ’ ἣν ἐποχὴν οἱ ἡττημένοι κεῖνται κατὰ γῆς καὶ οἱ νικηταὶ ἑορτάζουν; Ὑπὸ περιστάσεις οἷαι αἱ σημεριναὶ δὲν νομίζω ὅτι τὸ ἔργον τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν δύναται νὰ εὐδοκιμήσῃ. Καὶ ἀκριβῶς μόνον διὰ νὰ δείξω διατὶ αἱ σημεριναὶ περιστάσεις δὲν συντρέχουσιν εἰς τὴν συγκρότησιν καὶ στερέωσιν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, θὰ ἐξετάσω ἕν μόνον κεφάλαιον τῆς ὅλης Συνθήκης περὶ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν τὸ κεφάλαιον περὶ τῶν ἐπανορθώσεων. Θὰ ἠδυνάμην διὰ μιᾶς λέξεως νὰ εἴπω ὅτι διὰ τῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τὰς ἐπανορθώσεις ἡ Γερμανία ὑποδουλοῦται τελείως εἰς τοὺς νικητάς, δὲν ὑποδουλοῦται ἐν τῇ πολιτικῇ ἐλευθερίᾳ, ὑπάρχει τῆς πολιτικῆς ἐλευθερίας χειροτέρα ἴσως δουλεία, ἡ δουλεία ἡ οἰκονομικὴ καὶ ἡ οἰκονομικὴ ὑποδούλωσις τῆς Γερμανίας εἶνε πλήρης. Δὲν κλαίω τὴν Γερμανίαν, ὁμιλῶ περὶ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ ζητῶ νὰ μάθω κατὰ πόσον αἱ τοιαῦται διατάξεις ὑποβοηθοῦν τὸ εὐγενὲς ἔργον τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Τὸ ποσὸν τῶν ἀποζημιώσεων, τὸ ὁποῖον ὑποχρεοῦται νὰ καταβάλλῃ ἡ Γερμανία δὲν ὁρίζεται, ἀλλ’ ἀφίνεται νὰ ὁρισθῇ εἰς τὸ μέλλον, ἐν τούτοις ὑπάρχῃ μικρὰ πρόβλεψις εἴκοσι δισεκατομμύρια καὶ ἄλλα 40 δισεκατομμύρια καὶ πάλιν 40 δισεκατομμύρια ὁποῖα ὀφείλουν νὰ ἐκδώσουν εἰς γραμμάτια οἱ Γερμανοὶ τὰ ὡς πρόβλεψιν δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν ἀποζημιώσεων θέλει ὁρίσει ὅτι ὀφείλει νὰ πληρώσῃ ἡ Γερμανία. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ ποσόν, ὑπάρχει διάταξις πρωτοφανὴς εἰς Συνθήκην διεθνῆ, διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι οἱ πόροι τῆς Γερμανίας τίθενται ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν διάθεσιν τῶν νικητῶν, οἱ νικηταὶ δικαιοῦνται ἐπὶ 30 ὁλόκληρα ἔτη νὰ παρακολουθῶσι τὸν οἰκονομικὸν βίον τῆς Γερμανίας διὰ νὰ ἐξετάζωσι κατὰ πόσον δύναται ἐν καιρῷ καὶ ἐμπροθέσμως νὰ πληρώνῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ὁρίζῃ ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν ἀποζημιώσεων. Ἀλλὰ δὲν ἀρκοῦνται εἰς τὸν ἔλεγχον αὐτὸν τῶν οἰκονομικῶν τῆς Γερμανίας ἔχουν τὴν ἀξίωσιν νὰ πληρώνῃ ἡ Γερμανία καὶ εἰς εἶδος καὶ θὰ ἴδητε μέσα εἰς τὴν Συνθήκην παντὸς εἴδους χρήσιμα προϊόντα, τὰ ὁποῖα ἡ Γερμανία εἶνε ὑποχρεωμένη νὰ καταβάλλῃ εἰς εἶδος εἰς τοὺς νικητάς.

§110Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Θέλετε νὰ ἀπαλλάξητε τὴν Γερμανίαν ἀπὸ αὐτὰς τὰς ὑποχρεώσεις;

§111Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγώ, νομίζω ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἔχει προσωπικὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν Γερμανίαν καὶ πολὺ καλὰ κάμνει νὰ τὴν ὑποστηρίζῃ.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, περιορισθῆτε νὰ ὁμιλήσητε περὶ τῆς Συνθήκης ἀπὸ Ἑλληνικῆς ἀπόψεως.

§113Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος μοῦ συνιστᾷ νὰ περιορισθῶ νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς Συνθήκης ἀπὸ τῆς Ἑλληνικῆς ἀπόψεως, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν εἰς τὴν ὁποίαν ἀκριβῶς ἡ Ἑλλὰς καλεῖται νὰ λάβῃ μέρος, ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν τὴν Συνθήκην αὐτὴν ἐν τῷ συνόλῳ της, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως Ἑλληνικῆς. Διὰ τῶν διαφόρων διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τὰς ἐπανορθώσεις δὲν ζητεῖται ἁπλῶς νὰ καταβάλλῃ εἰς μετρητὰ ἡ Γερμανία ἀλλὰ τίθεται εἰς πλήρη ὑποδούλωσιν. Δὲν θὰ μνημονεύσω τὰ διάφορα εἴδη, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὰς ἐπανορθώσεις, τὰ ἑκατομμύρια τῶν γαιανθράκων, τὰ πλοῖα εἰς τόνους τὰ ὁποῖα ζητοῦν κλπ., ὁμιλῶ περὶ τῆς Γερμανίας ὡς μέλους τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Θέλω νὰ εἴπω τοῦτο μὲ 2 λέξεις, ὅτι ἡ Γερμανία τίθεται εἰς πλήρη ὑποδούλωσιν, ὅτι τὴν Γερμανίαν, τῆς ὁποίας ἡ σύμπραξις ἐν τῇ κοινωνίᾳ τῶν Ἐθνῶν εἶνε ἀπαραίτητος διὰ νὰ εὐδοκιμήσῃ ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν, νομίζω ὅτι οἱ νικηταὶ σαθρῶς ὑπολογίζουν τὰ πράγματα νὰ θέλουν νὰ τὴν ὑποδουλώσουν καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ θέλουν νὰ συστήσουν τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν.

§114Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι κατὰ τὸ 1897 ἡ Γερμανία ἐπέβαλε τὸν οἰκονομικὸν ἔλεγχον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι ἐντροπὴ ἐπὶ τέλους. (Εὖγε, Εὖγε, χειροκροτήματα).

§115Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Διαφέρει ὁ οἰκονομικὸς ἔλεγχος τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ αὐτὴν τὴν οἰκονομικὴν ὑποδούλωσιν τῆς Γερμανίας. Εἷς ὁλόκληρος λαὸς εἶναι ἠναγκασμένος νὰ ἐργάζεται διὰ τοὺς νικητάς.

§116Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν ὑποθέτω ὅπως μερικοί, διακόπτοντες κ. βουλευταὶ θέλουν νὰ λέγουν, ὅτι ὀλοφύρεσθε ὑπὲρ τῆς Γερμανίας, ὑποθέτω ὅτι ὁμιλεῖτε ὑπὲρ τῆς Γερμανίας διότι ἐνδιαφέρεσθε ὑπὲρ τῆς εὐοδώσεως τοῦ ἔργου τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Ἐρωτῶ: Πρόκειται περὶ ἁπλῆς ἐκδικήσεως τῶν νικητῶν, ὅπως ἔκαμνεν ἡ Γερμανία εἰς τὰ 1871 ἐναντίον τῆς Γαλλίας ἢ πρόκειται περὶ ἀποζημιώσεως, ἡ ὁποῖα ἐν μέρει μόνον, ἐν ἐλαχίστῳ μέρει σκοπεῖ νὰ ἐπανορθώσῃ τὰς καταπληκτικὰς ζημίας τὰς ὁποίας ἡ Γερμανία ἐπέφερεν εἰς τοὺς νικητάς;

§117Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μὲ πληροφορήσῃ κατὰ τίνα τρόπον ἡ Τουρκία ἐπλήρωσε τὴν Ἑλλάδα διὰ τὴν πολεμικὴν ἀποζημίωσιν κατὰ τοὺς Βαλκανικοὺς πολέμους, τὶ ἐπίσης ἐπλήρωσεν ἡ Βουλγαρία διὰ τὰς καταστροφάς, τὰς ὁποίας ὑπέστη ἡ Ἀνατολικὴ Μακεδονία μετὰ τὸν δεύτερον Βαλκανικὸν πόλεμον.

§118Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπληρώθη ἡ Ἑλλὰς μὲ τὴν Μακεδονίαν, μὲ τὴν Ἤπειρον, μὲ τὴν Κρήτην.

§119Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὁ κ. βουλευτὴς δὲν ἀπαντᾷ εἰς τὴν ἐρώτησίν μου.

§120Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κατὰ τὴν γνώμην σας, κ. ὑπουργέ, ἀπαντῶ ὡς ἑξῆς: λέγω ὅτι ἐν τῷ παρελθόντι συνήφθησαν Συνθῆκαι μεταξὺ ἐμπολέμων, Συνθῆκαι εἰρήνης εἰς τὰς ὁποίας παρωράθη ἐν μεγάλῳ μέτρῳ τὸ ζήτημα τῶν ἀποζημιώσεων.

§121Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐδέποτε ἐγένοντο τοιαῦται καταστροφαί.

§122Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἐνθυμηθῆτε καὶ αὐτὴν τὴν Συνθήκην μεταξὺ Ἰαπωνίας καὶ Ρωσσίας καὶ θὰ ἴδητε ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ δὲν ἐφηρμόσθη ἐν τοιαύτῃ αὐστηρότητι. Ἄλλως τε ἐδήλωσα ὅτι δὲν θὰ εἶχον νὰ κάμω καμίαν παρατήρησιν, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ πληρώσῃ ἡ Γερμανία 100, 200, 300 ἢ 400 ἑκατομμύρια, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν νομίζω ὅτι εἶναι συντελεστικὸν διὰ νὰ ἐπανέλθουν αἱ ὁμαλαὶ σχέσεις μεταξὺ τῶν Κρατῶν τῆς Ὑφηλίου, εἶναι ὅτι καταπατεῖται ἡ φιλοτιμία ἑνὸς μεγάλου Ἔθνους διὰ τῆς οἰκονομικῆς αὐτοῦ ὑποδουλώσεως.

§123Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κακούργου ἔθνους.

§124Μ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Πῶς τολμᾶτε, κ. συνάδελφε, Ἕλλην βουλευτὴς τὸ ὄνομα, νὰ παρουσιάζεσθε ἐδῶ συνήγορος τῆς Γερμανίας;

§125Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν...

§126Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν Πρόεδρον νὰ σᾶς κατεβάσῃ ἀπὸ τὸ βῆμα. Αὐτὸ θὰ ἦτο τὸ καλλίτερον πρᾶγμα.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ κύριοι. Ὁρίστε, κ. Ἀργυρέ.

§128Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ὕστερον ἀπὸ τὰς ἐκδηλώσεις τῶν κυρίων βουλευτῶν διὰ νὰ βεβαιωθῆτε κατὰ πόσον αἱ ἰδικαί μου ἰδέαι εἶναι συμφωνότεραι πρὸς τὰς κρατούσας παγκοσμίους σήμερον ἰδέας, ἢ αἱ ἰδέαι τῶν διακοπτόντων βουλευτῶν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ βεβαιώσω δι’ ἀναγνώσεως ποῖαι εἶνε αἱ σήμερον κρατοῦσαι ἰδέαι ἐν αὐτῇ τῇ πρωτοστατησάσῃ εἰς τὴν νίκην Ἀγγλίᾳ.

§129Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ Ἀγγλία ἐπέβαλε τοὺς ὅρους τῆς εἰρήνης. Τὶ ἄλλο θέλετε;

§130Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἀκούσατε ὅμως δι’ ὀλίγων τὶ λέγει σήμερον.

§131Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Αἱ Ἀγγλικαὶ Βουλαὶ ἐψήφισαν τὴν Συνθήκην.

§132Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ τῶν Λόρδων ἀπησχολήθη ἤδη ἐπὶ συνεδριάσεις ὁλοκλήρους, μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀναθεωρήσεως τῆς Συνθήκης τῶν Βερσαλλιῶν. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, κύριοι βουλευταί, ὅτι αἰσθάνομαι ἀληθῶς δυσφορίαν ἀκούων καὶ βλέπων τὰς διαμαρτυρίας ταύτας τῆς Βουλῆς μετὰ 15 μῆνας ἀπὸ τῆς ἀνακωχῆς καὶ τόσους μῆνας ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς εἰρήνης. Αἱ διακοπαὶ τῶν βουλευτῶν καὶ θὰ προσθέσω, ἡ καὶ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Κοινοβουλευτικῆς, ἐμφανίζουν κατάστασιν ψυχικήν, ὁποία ἦτο κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τοῦ πολέμου καὶ καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν αὐτοῦ. Ἀπὸ τῆς ἀνακωχῆς καὶ ἰδίως ἀπὸ τῆς εἰρήνης καὶ ἰδίως κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας τὰ πράγματα τείνουν πρὸς τὸν κατευνασμὸν καὶ δὲν δύναμαι παρὰ νὰ βλέπω μετὰ λύπης ἀληθῶς ἐθνικῆς ὅτι τόσον ἡ ἔκθεσις τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅσον καὶ αἱ διακοπαὶ αἱ σημεριναὶ τῶν κυρίων βουλευτῶν δὲν εὑρίσκονται εἰς συντονισμὸν πρὸς τὴν κρατοῦσαν σήμερον παγκόσμιον γνώμην.

§133Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ἐκτὸς ἀπὸ τὴν ἀγόρευσίν σας.

§134Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπειδὴ ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος περὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς.

§135Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριε Καραπᾶνε, δὲν ἐπιτρέπω διακοπὰς, θὰ τηρήσετε τὸν κανονισμὸν ἢ ὄχι;

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν κ. Καραπᾶνε.

§137Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τελειώσατε καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἠξεύρω ἐγὼ νὰ σοῦ ὁμιλῶ.

§138Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (ἀναγινώσκει). Κατὰ τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς τῶν Λόρδων, τὰ ὁποῖα δημοσιεύουν τὰ Λονδίνεια φύλλα, ὡμίλησαν πολλοὶ καὶ ἐξ αὐτῶν, ἐλάχιστοι εἶνε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔσπευσαν νὰ καταπνίξωσι τὴν ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην τῆς ἀναθεωρήσεως τῆς Συνθήκης.

§139Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Αὐτὰ τὰ γράφει ἡ «Καθημερινή».

§140Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, λόγος γίνεται περὶ τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς τῶν λόρδων.

§141Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Νὰ μᾶς φέρετε τὰ πρακτικά.

§142Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Εὑρισκόμεθα ὑπὸ λογοκρισίαν καὶ ὑποθέτω ὅτι τόσον σοβαραὶ ἀνακοινώσεις δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διαφύγωσι τὴν προσοχὴν τῆς λογοκρισίας. (Ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων) «ὁ λόρδος Πάλμερ περιέγραψε διὰ ζωηρῶν χρωμάτων ....... κλπ.».

§143Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Αὐτὰ δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ εἶνε πιστευτά, διότι δὲν εἶνε ἐπίσημα.

§144Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Πολὺ καλά. Μὴ τὰ πιστεύετε.

§145Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Μᾶς φέρνετε τὰ πρακτικὰ τῆς πρώτης τυχούσης ἐφημερίδος καὶ μᾶς λέγετε ὅτι αὐτὰ ἐλέχθησαν εἰς τὴν Βουλὴν τῶν λόρδων.

§146Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, τὸ ζήτημα τῆς ἀναθεωρήσεως τῆς Συνθήκης τῶν Βερσαλλιῶν γεμίζει σήμερον τὴν ἀτμόσφαιραν τὴν παγκόσμιον.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ ἀφήσουν τὸν ρήτορα νὰ τελειώσῃ καὶ ὅσοι θέλουν νὰ ὁμιλήσουν ἄς ζητήσουν τὴν ἐγγραφήν των.

§148Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Θὰ ἐμάθατε τὴν πρότασιν τοῦ Ἀμερικανικοῦ Γερουσιαστοῦ περὶ νέας παγκοσμίου Διασκέψεως (ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν). «Ἀτυχῶς ἡ Διάσκεψις, προσέθηκεν ὁ ρήτωρ, ἀφῆκε νὰ παρασυρθῇ ἐκ πνεύματος ἐκδικήσεως κατὰ τῆς Γερμανίας... ....κλπ.»......ἠδύνατο νὰ φέρῃ πολὺ μακρὰν .....κλπ.». Δύο λέξεις ἀκόμη διὰ νὰ ἀναφέρω καὶ ρήτορα Κυβερνητικὸν (ἀναγινώσκει). «Εἰς ἀπάντησιν τῶν ἀνωτέρω ἔλαβε τὸν λόγον ὁ ἐκ τῶν ἐκπροσωπούντων τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν Ἄνω Βουλὴν κόμης τοῦ Κρύφορδ................κλπ». Εἶνε καὶ ἄλλοι ἐπίσης, οἱ ὁποῖοι εἶναι μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁμιλοῦν μὲ τὸ αὐτὸ πνεῦμα. Δὲν ἔλαβον, κύριοι, τὸν λόγον διὰ νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς Γερμανίας. Αἱ διακοπαί σας κατέστησαν δῆλον ὅτι παρενοήθην. Δὲν ὡμίλησα ὑπὲρ τῆς Γερμανίας. Δὲν ὡμίλησα περὶ τῆς ὅλης Συνθήκης τῆς Γερμανίας, ὡμίλησα περὶ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν ὡς τῆς ἀνωτέρας ἐκπολιτιστικῆς πολιτικῆς ἰδέας καὶ δὲν ἠδυνάμην καὶ δὲν δύναμαι παρὰ ὡς φίλος τῶν εἰρηνικῶν ἔργων νὰ ἐκφράσω τὴν θλίψιν μου ὅτι κατόπιν ἑνὸς μακροῦ πολέμου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπῆλθε μετὰ τῆς ἰδέας τῆς συνάψεως τῆς εἰρήνης ἡ σκέψις τῆς ἱδρύσεως Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐχειρίσθησαν τὴν ὑπόθεσιν τῆς συστάσεως τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἐγγυᾶται τὴν συγκρότησίν της.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Καραπᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§150Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ὁ κατελθὼν τοῦ βήματος, εἶχε λάβει τὸν λόγον καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τῆς Συνθήκης, ἀλλὰ εἶχε τὴν εἰλικρίνειαν νὰ δηλώσῃ ὅτι ἦτο ἀπαράσκευος, καὶ ἐπεφυλάχθη κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν ν’ ἀναπτύξῃ τὴν γνώμην του ἐπὶ τῆς Συνθήκης μετὰ τῆς Γερμανίας. Ὁμολογῶ ὅτι εἶχα μίαν κρυφὴν ἐλπίδα ὅτι ἡ μελέτη τῆς συνθήκης θὰ τὸν ἔπειθεν ὅτι θὰ ἦτο σκοπιμώτερον νὰ μὴ ἐλάμβανε τὸν λόγον διὰ ν’ ἀναπτύξῃ ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς ὅ,τι εἶχε τὸ θάρρος, διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ ἄλλην λέξιν, νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἐνώπιον ὑμῶν τὴν πολιτικὴν ἐκείνην. Καὶ ἐνεφανίσθη ὁ κ. βουλευτὴς συνήγορος τοῦ Κράτους ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἰς κάθε κρίσιμον στιγμὴν τῆς Ἐθνικῆς ἡμῶν ζωῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλὰς ἐζήτει, καὶ ἠξίου τὴν πραγματοποίησιν τῶν Ἐθνικῶν αὐτῆς πόθων παρενέβαλλε πάντοτε δυσχερείας, τοῦ Κράτους ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐπέβαλεν ἐπὶ τῆς Ἑλλάδος οἰκονομικὸν ἔλεγχον καὶ ἠξίωσεν κατὰ τῆς Ἑλλάδος Στρατιωτικοὺς περιορισμοὺς ἀκριβῶς τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλὰς ἐζήτει τὴν δικαίωσιν καὶ τὴν ἀναγνώρισιν τῶν δικαίων αὐτῆς. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὁ κ. συνάδελφος εἶναι ἄξιος συγχαρητηρίων κατὰ τοῦτο, ὅτι εἶχε τὸ θάρρος νὰ ἐμφανισθῇ ἐδῶ ὑποστηρικτὴς τῆς πολιτικῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία ἐὰν κατίσχυε, θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν πλήρη ἐξαφάνισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς ἀπὸ τὸν χάρτην τὸν Γεωγραφικὸν καὶ ἀπὸ τὸν χάρτην τὸν Ἱστορικόν. Κατὰ τοῦτο ὁ κ. συνάδελφος εἶναι ἄξιος συγχαρητηρίων, διότι ἐπαναλαμβάνω εἶχε τὸ θάρρος νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν πολιτικὴν ἐκείνην, ἡ ὁποία θὰ ἦγε τὸν τόπον εἰς τὴν πανωλεθρίαν, καὶ κατὰ τοῦτο τὸν συγχαίρω, διότι ἄλλοι ὁμόφρονές του δὲν εἶχον τὸ θάρρος νὰ ὑποστηρίξουν τὴν πολιτικὴν αὐτήν.

§151Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Τὰ συγχαρητήρια δὲν τὰ καταλαβαίνω, ἐγὼ θὰ ἠσθανόμην βδελυγμίαν.

§152Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ὁ κ. συνάδελφος, ἐπωφεληθεὶς τῆς ἀναλύσεως τοῦ κεφαλαίου περὶ Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν προέβη εἰς ἀνάπτυξιν θεωρειῶν, αἱ ὁποῖαι ὁμολογῶ δὲν μᾶς προεκάλεσαν καμμίαν κατάπληξιν, διότι εἶναι γνωσταὶ αἱ θεωρεῖται αὐταὶ καὶ ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε μέχρι τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν χάρις εἰς τὸν Θεὸν τῆς Ἑλλάδος καὶ εἰς τὴν μεγάλην διάνοιαν, ἡ ὁποία σήμερον δοξάζει καὶ μεγαλύνει τὸ Ἔθνος κατωρθώσαμεν νὰ γλυτώσωμεν καὶ τὴν πατρίδα του ἀπὸ τὰς χεῖρας ἐκείνων, τῶν ὁποίων σήμερον συνήγορος καὶ ὑποστηρικτὴς ἐνεφανίσθη ἀπὸ τοῦ βήματος τοῦ Ἔθνους. Καὶ τὴν Πατρίδα του τὴν ἐσώσαμεν ἀλλὰ δὲν ἀναμένομεν εὐγνωμοσύνην ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον, ἀλλὰ ἀναμένωμεν τοὐλάχιστον τὸ προσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον φέρει χρυσόν, ἢ τοὐλάχιστον ἄργυρον, τὴν σιγήν. Ὁ κύριος συνάδελφος ὡμίλησε περὶ καταθλιπτικῶν οἰκονομικῶν ὅρων, τοὺς ὁποίους ἔθηκεν ἡ σύμβασις τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, καὶ οἱ ὁποῖοι καθιστῶσι τελείως ἀνίκανον τὴν Γερμανίαν πρὸς πᾶσαν ἐξέλιξιν καὶ πρὸς πᾶσαν ἐν τῷ μέλλοντι οἰκονομικὴν ἐμφάνισιν ἐν τῷ Διεθνεῖ συναγωνισμῷ. Ὁ κ. συνάδελφος ὅμως ἐλησμόνησεν ὅτι αἱ ἀποζημιώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπεβλήθησαν ἀπὸ τὴν νικήσασαν Δημοκρατικὴν ἀνθρωπότητα εἶναι τὸ ἐλάχιστον ὅριον τῶν ἀνορθώσεων καὶ καταστροφῶν τὰς ὁποίας ἡ Γερμανία προεκάλεσε ἐπὶ μεγάλων πεπολιτισμένων Κρατῶν, ἐπὶ Κρατῶν τὰ ὁποῖα διὰ τῆς ἐργασίας των ἀνεδείχθησαν καὶ κατέστησαν ὠφέλιμα καὶ εἰς ἑαυτὰ καὶ εἰς τὸν κόσμον ὁλόκληρον. Αἱ καταστροφαί, τὰς ὁποίας γνωρίζει ὁ κ. συνάδελφος, ἀγνοῶ ἐὰν τὰς ἀναγνωρίζει, εἶναι τόσον μεγάλαι ὥστε καὶ ὁλόκληρος ἡ Γερμανία ἐὰν ἐδίδετο ὡς ἀποζημίωσις εἰς τοὺς καταστραφέντας δὲν θὰ ἐκάλυπτε τὰ δεινά, τὰ ὁποῖα προεκάλεσεν ἡ Γερμανία ἐπὶ τῆς ἀνθρωπότητος. Καὶ ἐπεκαλέσθη ὁ κ. συνάδελφος τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι διεξάγονται περὶ ἐξευρέσεως τρόπου ἐνισχύσεως τῆς Γερμανίας. Ἀλλὰ αἱ συζητήσεις αὗται εἶναι ἐντελῶς ἄσχετοι πρὸς τοὺς ὅρους τῆς Συνθήκης. Αἱ συζητήσεις αὗται προέρχονται ἀκριβῶς ἀπὸ τὴν εὐγενῆ ψυχὴν τῶν μεγάλων Δημοκρατικῶν λαῶν, οἱ ὁποῖοι ἀφοῦ ἐπέβαλον τὸ ἐλάχιστον ὅριον ἀποζημιώσεων εἰς τὴν Γερμανίαν, σήμερον σκέπτονται καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐνισχύσεως τῆς Γερμανίας, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐνισχύσεως τῆς διεθνοῦς οἰκονομικῆς κινήσεως νὰ ἐξεύρωσι τὰ μέσα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θέλουν συντελέσει εἰς τὴν πραγμάτωσιν τοῦ σκοποῦ τούτου. Ἀλλὰ αἱ συζητήσεις αὗται εἶναι ἐντελῶς ἄσχετοι πρὸς τοὺς ὅρους τῆς Εἰρήνης, διότι ἀκριβῶς διεξάγονται ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον τοὺς ὅρους αὐτούς. Ἀλλὰ τὶ σχέσιν ἔχουν ὅλα αὐτὰ μὲ τὴν Ἑλλάδα καὶ μὲ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Ἑλλάδος; Οὐδεμίαν ἀπολύτως κύριε συνάδελφε. Τοῦτο μόνον θέλω νὰ προσθέσω ὅτι ἡ μικρὰ Ἑλλάς, ἐμπνευσμένη ἐκ τῶν ἠθικῶν αὐτῶν ἀρχῶν, ἀντιμέτωπος, τῶν ὁποίων εὑρέθη πάντοτε ἂν ὄχι ὁ Γερμανικὸς λαός, ἀλλὰ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον διῆπεν αὐτὸν τόσα ἔτη, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ μικρὰ Ἑλλὰς θὰ εἶναι πολὺ εὐτυχὴς νὰ συντελέσῃ εἰς τὸ μέλλον καὶ αὕτη νὰ ἐνισχύσῃ τὸν Γερμανικὸν λαὸν εἰς τὴν ἀναδιοργάνωσιν του τὴν οἰκονομικήν. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. συνάδελφον καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι θὰ ἤθελον νὰ ἐμφανισθῶσι καὶ οἱ ἄλλοι ὁμόφρονες του διὰ νὰ ἴδωμεν πόσοι καὶ τίνες εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠκολούθησαν τὴν Γερμανικὴν πολιτικὴν κατὰ τὴν μεγάλην αὐτὴν παγκόσμιον κρίσιν. (χειροκροτήματα).

§153Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Εἶμαι εὐτυχὴς ὅτι ἐδόθη ἀφορμὴ μέλος τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς νὰ δηλώσῃ ἀπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ βήματος ὅτι καὶ ἡ Ἑλλὰς θὰ ἦτο εὐτυχὴς προσφέρουσα τὴν συνδρομήν της εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν τῆς Γερμανίας. Ἀλλ’ ὅ,τι καταλήγων εἶπεν ὁ κ. βουλευτής, εἶναι ἀκριβῶς ἡ ἐπίστεψις τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἠγωνίσθην νὰ ἀναπτύξω ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὰ λοιπὰ ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς Ἐπιτροπῆς παρενόησε τελείως τοὺς λόγους μου καθόσον ἀφορᾷ τοὺς ἰσχυρισμούς μου διὰ τὴν Γερμανίαν. Ἐτόνισα κατ’ ἐπανάληψιν δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ ἐννοήσουν ὅτι ὁμιλῶν περὶ τῶν οἰκονομικῶν ὅρων κατὰ τῆς Γερμανίας, ὡμίλουν μόνον ἐν σχέσει πρὸς τὸν θεσμὸν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, δὲν εἶχον δὲ καμμίαν σχέσιν ὅσα εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς προκειμένου περὶ τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐγὼ καὶ οἱ συνάδελφοί μου τοῦ ἀντιθέτου κόμματος ἐτηρήσαμεν κατὰ τὸ παρελθόν. Τὸ ζήτημα τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησαν τὰ δύο κόμματα ἐν Ἑλλάδι εἶναι ζήτημα ἐντελῶς ξένον πρὸς τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία γίνεται κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην.

§154Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀνακαλῶ τὴν περὶ εἰλικρινείας δήλωσίν μου περὶ τοῦ κ. συναδέλφου, ἀνακαλῶ καὶ τὰ συγχαρητήρια.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σοκόλης ἔχει τὸν λόγον.

§156Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, κύριοι, ἐκ λόγων τελείως ἑλληνικῶν καὶ τελείως ἐθνικῶν ἀναγομένων εἰς τὴν ἀνάπτυξιν κυρίως τοῦ μεγαλείου τοῦ ἑλληνικοῦ πνεύματος νὰ ὁμιλήσω ἴσως μακρότερον ἀπὸ ὅ,τι ἔπρεπε ἕνεκα τῆς ὥρας. Ὁ πόλεμος αὐτὸς ἔχει τοὐλάχιστον αὐτὸ τὸ εὐχάριστον, νὰ ἐμφανίσῃ τὸ ζήτημα τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, δηλαδὴ μίαν ἰδέαν κατ’ ἐξοχὴν ἑλληνικήν, ἡ ὁποία εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐνεφανίσθη ἐν τῷ κόσμῳ συγχρόνως μὲ τὴν ἐμφάνισιν τοῦ ἀρχαιγόνου ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ. Εἶναι πασίγνωστον τὸ Συνέδριον τὸ Ἀμφικτυονικόν, ὥστε νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ μνημονεύσω. Ἀλλὰ μὲ αὐτὸ παρ’ ὅλους τοὺς ἐμφυλίους πολέμους, τοὺς ὁποίους ἔκαμεν ἡ Ἑλλὰς ἐνεφανίσθη εἰς ὡρισμένον χρονικὸν σημεῖον μία κεφαλή, ἡ ὁποία ἔθεσεν ὡς ὄνειρόν της τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν καὶ διὰ τῶν ὅπλων ἐπέβαλεν αὐτὴν πρὸς τὸ καλὸν τῆς ἀνθρωπότητος καὶ πρὸς τὸ καλὸν τοῦ πολιτισμοῦ. Καὶ τὸ πρόσωπον αὐτὸ δὲν εἶνε ἐπίσης ἀνάγκη νὰ τὸ μνημονεύσω. Ὁ Μέγας Ἀλέξανδρος ἐκπολιτίζων καὶ μὴ κατακτῶν τὸν κόσμον δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει οὐδὲν ἕτερον παρ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μετὰ πάροδον ὀλίγων ἑκατονταετηρίδων εἶπεν ὁ Χριστός. Ἐὰν τὸ ἔργον του ἐματαιώθη τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὰς ἀνθρωπίνους ἀδυναμίας, αἱ ὁποῖαι εἶνε πολὺ πιθανὸν νὰ ματαιώσουν καὶ τὸ νῦν ἔργον, τὸ ὁποῖον ζητοῦν, ἀλλ’ αὐτὴ ἡ ἰδέα ἐπιβληθεῖσα διὰ μιᾶς τρομοκρατικῆς ἐπιβολῆς, ἰδέα, ἡ ὁποία κατώρθωσεν νὰ συμπαρασύρῃ ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα ἔφθασεν μέχρι τῶν περάτων τοῦ κόσμου καὶ δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἱδρύσῃ μίαν Κοινωνίαν Ἐθνῶν, ἐφήμερον, ναί, ἡ ἰδέα ὅμως εἶνε Ἑλληνική, ἡ ἰδέα ἐπεβλήθη. Δὲν ἐπέρασε πολὺς καιρὸς καὶ αἱ ἀνθρώπιναι ἀδυναμία, αἱ ὁποῖαι ἐκλόνισαν τὸ μέγα καὶ ὡραῖον ἐκεῖνο οἰκοδόμημα δὲν κατώρθωσαν νὰ τὸ ῥίξουν, διότι οὐσιαστικῶς ἐπεβλήθη ἐπιβαλὸν τὸ Ἑλληνικὸν πνεῦμα ὅπερ ἴσχυεν. Ἐπῆλθεν, εἶναι ἀληθές, ἡ ἵδρυσις μιᾶς νέας Αὐτοκρατορίας, ἡ ὁποία δὲν εἶχεν τὸν σκοπὸν τοῦ Μ. Ἀλεξάνδρου, δὲν ἀπέβλεπεν εἰς τὸ ἔργον αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐξακολουθοῦσα τὰς παλαιὰς ἰδέας μὲ τὰς ὁποίας ἡ ἀνθρωπότης ἔζησε καὶ δυστυχῶς ἐξακολουθεῖ νὰ ζῇ, ἐζήτησε τὴν διὰ τοῦ ξίφους ἐπιβολήν, ἐζήτησε τὴν κυριαρχίαν τῶν ἀδυνάτων παρὰ τοῦ ἰσχυροῦ ἵνα αὐτὴ ἐκμεταλλευομένη κατορθώσῃ νὰ ἀπολαμβάνῃ τῶν ὑλικῶν ἀπολαύσεων τῆς ζωῆς. Ὅταν δὲ κλονιζομένη ἀπὸ τὸ μέγεθος ἀκριβῶς τῆς ἰσχύος της εἶδεν ὅτι τὸ ξίφος δὲν ἵσταται πλέον σταθερὸν εἰς τὰς χεῖρας αὐτῆς διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ κυριαρχήσῃ καὶ νὰ διοικήσῃ τὸν κόσμον, τότε ἀκριβῶς πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν πνεῦμα ἀπέβλεψε πρὸς τὸ πνεῦμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λαμβάνων τὴν διδασκαλίαν τοῦ Χριστοῦ ἤρχισε νὰ καταργῇ τὴν ἰδέαν τῆς Φυλῆς, ἤρχισε νὰ ποδοπατῇ τὴν ἰδέαν τῆς ἐθνικότητος καὶ ν’ ἀποβλέπῃ εἰς ἕν καὶ μόνον, εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἀδελφότητος τῶν λαῶν. Ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς Χριστιανικῆς ὀρθοδόξου πίστεως, τοῦ Μ. Κωνσταντίνου τὸ ἔργον ἐὰν πραγματικῶς εἶνε ἔργον μεγάλον, καὶ εἶνε ἔργον, τὸ ὁποῖον εἶχε συνέχειαν 1200 ἐτῶν, εἶνε ἀκριβῶς μεγάλον, διότι ἐπρόσεξε τὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς του, ἐπρόσεξε τὴν ἐμφάνισιν τῆ νέας ἀρχῆς, ἡ ὁποία ἤρχισεν νὰ δημιουργῆται ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ πνεύματος, ἐν τέλει ἐπ’ αὐτῆς ἐστηρίχθη ἡ Αὐτοκρατορία ἀπὸ Ρωμαϊκὴ διετήρησε τὸν Ἑλληνικὸν χαρακτῆρα καὶ μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς πτώσεως. Ἡ ἡμετέρα Αὐτοκρατορία δὲν εἶχεν οὐδὲν ἄλλο παρὰ τὴν ἕνωσιν, τὴν ἀδελφοποίησιν, τὴν ἐπ’ αὐτῆς συμβίωσιν καὶ συνδιοίκησιν ὁλοκλήρου τῆς Ἀνατολῆς καὶ ὅλων τῶν λαῶν, οἱ ὁποῖοι κατώκουν ἀνεξαρτήτως γλώσσης, πατρίδος καὶ φρονήματος. Ποία ἄλλη μεγαλυτέρα Κοινωνία......

§157Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἄλλαι ἦσαν αἱ περιστάσεις τότε καὶ ἄλλη ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν.

§158Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἐγὼ ἀναφέρω ἱστορίαν.

§159Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἱστορίαν ἀναφέρω. Εἶνε ἡ γνώμη μου.

§160Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ περιστάσεων, ἐνῷ ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ γεγονότων. Ἀμφισβητεῖτε τὰ γεγονότα;

§161Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Κάθε ἄλλο. Δὲν ἀμφισβητῶ.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σύμφωνοι.

§163Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὅταν λοιπὸν ἔχετε μίαν Κοινωνίαν Ἐθνῶν, ἡ ὁποία ἔζησεν ἐπὶ τόσον χρονικὸν διάστημα καὶ ἡ ὁποία εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα ἀκριβῶς τὴν ἡμέραν τῆς πτώσεώς της τὴν δημιουργίαν μιᾶς νέας Κοινωνίας Ἐθνῶν, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται κατὰ τὰ ἔτη τῆς δουλείας καὶ πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως, ἡ ἰδέα τοῦ γένους, ἡ ὁποία ἰδέα μειώνει ὅλους τοὺς ὀρθοδόξους τῆς γῆς ἀνεξαρτήτως θρησκεύματος, φρονήματος τῆς πατρίδος, ἡ λέξις Ἕλλην πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως δὲν σημαίνει παρὰ τὸν ὀρθόδοξον χριστιανόν.

§164ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διότι καὶ αὐτοὶ ἐκαυχῶντο νὰ εἶνε Ἕλληνες.

§165Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Εὑρισκόμεθα δηλαδὴ πρὸ μιᾶς Κοινωνίας Ἐθνῶν, ἡ ὁποία ἐξηκολούθει ὡς συνέχειαν τὴν ἰδέαν τῆς ἑλληνικῆς αὐτοκρατορίας καὶ τὴν ἐμφανίζῃ εἰς στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας αὐτὴ αὕτη ἡ Αὐτοκρατορία εἶχε πέσει καὶ τὴν συντηρεῖ ἐπὶ 500 ἔτη κατὰ τὰ ὁποῖα τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος ἦτο ὑπόδουλον, ἀλλὰ ἔχει συνέχισιν τῆς ἐξακολουθήσεως τῶν παραδόσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶνε οὐδὲν ἄλλο παρὰ Κοινωνία Ἐθνῶν. Ἐὰν θελήσετε, κύριοι, νὰ βεβαιωθῆτε ὄχι ἐκ πείρας, τὴν ὁποίαν ἕκαστος ἔχει, ἀλλὰ καὶ ἐκ παραδόσεων καὶ ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἔχει διασώσει ἡ ἐποχὴ ἐκείνη, θὰ ἴδητε ὅτι εἰς τοῦ Ὑψηλάντου τὴν προκήρυξιν ἀπὸ τὸ στρατόπεδον τοῦ Ἰασίου, τῆς ὁποίας εὑρίσκεται καὶ ἀντίτυπον εἰς τὴν Βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς, θὰ ἴδητε ὅτι ἀποτείνεται πρὸς τοὺς ἄνδρας γραικούς, προσέξατε κύριοι τὰς φράσεις, τοὺς ὁποίους ὁ Μωρέας, ἡ Ἤπειρος ἡ Μακεδονία, ἡ Σερβία, ἡ Βουλγαρία, τὰ νησιὰ τοῦ Ἀρχιπελάγους ἡ Κρήτη προσκαλοῦσι καὶ δὲν περιέμενον τίποτε ἄλλο παρὰ τὴν ἐξέγερσιν λαῶν, οἱ ὁποῖοι ἀδελφοὶ τότε σήμερον δὲν διάκεινται πρὸς ἡμᾶς ἅπαντες φιλικῶς. Ἐν τούτοις οἱ Λαοὶ εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ Ὑψηλάντου ἀπετέλουν μέλη τῆς αὐτοκρατορίας, ἀπετέλουν μέλη τῆς Ἑλληνικῆς πατρίδος ὁποίαν ἡμεῖς ἐφαντάσθημεν. Αὐταὶ ἀκριβῶς εἶναι αἱ παραδόσεις τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν τῆς ὁποίας τὴν ἀρχὴν ἡ αὐτοκρατορία εἶχε δημιουργήσει καὶ ἥτις ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ τόσον ζωηρὰ ὥστε μήτε ἡ πάροδος τῶν 500 ἐτῶν τῆς δουλείας δὲν ἐστάθη ἱκανὴ νὰ τὰς συγκλονίσῃ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορικὴ ἀλήθεια κύριοι, αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ ἀλήθεια. Τὴν δὲ ἀλήθειαν αὐτὴν τὴν βλέπετε ὄχι ἁπλῶς προεπαναστατικῶς, ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ πρώτη ἐν Ἐπιδαύρῳ Ἐθνοσυνέλευσις συνέρχεται διότι ἔχει τὴν ἰδέαν τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς Αὐτοκρατορίας. Σᾶς τὸ διατυποῖ καθαρώτατα εἰς τὸ 98ον ἄρθρον, νομίζω, εἰς τὸ ὁποῖον λέγει «ὅτι μέχρις ὅτου θεσπισθῶσιν εἰδικοὶ νόμοι ὡς νόμοι τῆς Ἑλληνικῆς πολιτείας θεωροῦνται αἱ ἐν τῇ ἑξαβίβλῳ τοῦ Ἁρμενοπούλου περιεχόμεναι διατάξεις τῶν ἀειμνήστων Βυζαντινῶν ἡμῶν αὐτοκρατόρων» προσάξατε τὴν ἀντωνυμίαν «ἡμῖν» ἡ ὁποία σᾶς λέγει ποῖον τὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς, ποῖος ἦτο ὁ σκοπὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐξηκολούθουν νὰ θεωροῦν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ὡς μίαν συνέχισιν τῆς Αὐτοκρατορίας, ὡς μίαν συνέχισιν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν τὴν ὁποίαν ἐκεῖνοι ἐδημιούργησαν. Τοιαύτην δύναμιν τὴν ὁποίαν τὸ Ἑλληνικὸν πνεῦμα, ὄχι πλέον ὡς δημιουργὸς τῆς ἰδέας ἀλλὰ καὶ ὡς ἐφαρμογὴ ἐν τῇ πράξει, ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες οἱ ὁποῖοι τὴν ἐδημιουργήσαμεν δὲν εἶναι δυνατὸν τώρα νὰ τὴν ἀρνηθῶμεν καὶ νὰ παύσωμεν νὰ τὴν θεωροῦμεν ὡς ἴδιον τέκνον καὶ ὡς ἰδίαν ἰδέαν ὅτι παρουσιάζεται ὑπὸ ἄλλην μορφήν. Ἴσως καὶ νὰ ἐγένετο ἡ κοινωνία τῶν Ἐθνῶν μὲ τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε ὁ Παπισμὸς ἂν δὲν ἐπήρχοντο αἱ καταχρήσεις ἐκεῖναι αἱ τερατώδεις τῆς Παπικῆς ἐκκλησίας, αἱ ὁποῖαι ἔσχον ὡς ἀποτέλεσμα ὄχι μόνον τὸν κλονισμὸν τῆς ἰδέας αὐτῆς ἀλλὰ καὶ τὸν κλονισμὸν αὐτῆς ταύτης τῆς Παπικῆς ἐκκλησίας. Ἔχομεν ἕν δεῖγμα τῆς ἐπιβολῆς ταύτης εἰς τὴν τελευταίαν πρᾶξιν ἡ ὁποία ἐμφανίζεται ἐν τῇ ἱστορίᾳ τοῦ Παπισμοῦ. Ἔχομεν τὴν «βούλαν» τοῦ Πάπα Ἀλεξάνδρου τοῦ VI ὁ ὁποῖος διένειμεν τὸν κόσμον ὁλόκληρον τὸν ἀνακαληφθέντα παρὰ τῶν Πορτογάλλων καὶ Ἰσπανῶν εἰς τοὺς Ἰσπανοὺς καὶ τοὺς Πορτογάλλους δηλαδὴ ὁλόκληρος ὁ κόσμος ὁ ἐκτὸς τῆς Εὐρώπης διενέμετο διὰ μιᾶς «βούλας» Παπικῆς εἰς τοὺς δύο ἐκείνους λαούς, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν εὐτυχίαν καὶ τὸ θάρρος καὶ τὸν ἀνεκάλυψαν. Εὐθὺς ἀμέσως μάλιστα ὡς ἡ Αὐτοκρατορία ἔπεσε καὶ ὁ παπισμὸς ἐκλονίσθη, ἡ Εὐρώπη ὁλόκληρος εὑρίσκεται ἄνευ μιᾶς ἠθικῆς ὑπεροχῆς ἄνευ ἑνὸς ἠθικοῦ στοιχείου, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλλεται μεταξὺ τῶν δύο διαφόρων λαῶν καὶ νὰ κατορθώνῃ, ἂν οὐχὶ νὰ ἐξουδετερώνῃ τοὐλάχιστον νὰ προλαμβάνῃ τὰς ἐξ συμφερόντων προερχομένας συγκρούσεις. Καὶ τότε ἀναφαίνονται οἱ διάφοροι συγγραφεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπεστήριξαν τίποτε ἄλλο ἢ μόνον αὐτὴν τὴν ἰδέαν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ὡς ὁ Γρότιος ὁ Πούφφενδορφ, Βάτααλ, Μοντεσκιέ, αὐτὸς ὁ τόσον παρεξηγηθεὶς ἀπὸ τοὺς ὑποκριτὰς Μακιαβέλης δὲν ἦτο τίποτε ἄλλο παρὰ εἷς εἰσηγητὴς τῆς κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν μὲ τὸ περίφημον ἐκεῖνο βιβλίον.

§166Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Δὲν τὸ ἔγραψε αὐτός.

§167Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἐσπουδάσατε εἰς τὴν Φλωρεντίαν, ὡς λέγεται, καὶ θὰ γνωρίζετε τὸν Μακιαβέλην. Ὁ Γρότιος ὁ ὁποῖος ὅταν ἤρχισε νὰ διατυπώνῃ τὴν θεωρίαν του περὶ τῆς «Εὐρωπαϊκῆς ἀλληλεγγύης» ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐπέλθῃ καὶ ὡς σύμβολον ἔφερε τὸ «mare liberum» ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἤρχετο ὡς ἀπάντησις παρὰ τοῦ Ἄγγλου Selden τὸ «mare claussum», διότι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν συνέφερε εἰς ὅλους ἡ ἐλευθερία τῶν θαλασσῶν. Κατόπιν ἔρχονται ὁ Κάντιος ὁ Φερέϊρα ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ μεγάλοι, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὴν ἰδέαν αὐτὴν καὶ τὴν ἀνέπτυξαν ἔρχονται οἱ νεώτεροι συγγραφεῖς, οἱ ὁποῖοι τὴν διετύπωσαν. Δὲν θέλω φυσικὰ νὰ σᾶς κουράσω μὲ τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν ὀνομάτων τῶν συγγραφέων αὐτῶν, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἄνευ ἑνὸς δόγματος θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ εἰρηνικὴ περίοδος, τὴν ὁποίαν ἤθελον οἱ λαοὶ τῆς Εὐρώπης καὶ παρουσιάζεται κατὰ τὸν 17ον αἰῶνα ἄλλο δόγμα, τὸ δόγμα τῆς Εὐρωπαϊκῆς ἰσορροπίας. Εἶνε ἀληθὲς ὅτι ἡ ἰδέα αὐτὴ κατόρθωσεν νὰ ἐπικρατήσῃ τῆς κατακτητικῆς μανίας ὡς τοῦ Καρόλου τοῦ V τῆς Ἰσπανίας τοῦ Λουδοβίκου XIV τῆς Γαλλίας. Ἀλλὰ οἱ πόλεμοι ἐξηκολούθουν καθ’ ὅλον τὸν 18ον καὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ 19ου αἰῶνος καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ σταματήσουν εἰμὴ μόνον μετὰ τὴν πτῶσιν τοῦ Ναπολέοντος κατὰ τὸ 1815 ὁπότε βλέπετε ἐμφανιζομένην μίαν νέαν ἀρχήν, ἡ ὁποία προσομοιάζει πρὸς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν τὴν «Ἱερὰν Συμμαχίαν».

§168Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Εἶνε ὁ ἀντίπους τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν.

§169Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἡ ἀρχὴ της ἦτο ὁμοία πρὸς τὴν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν.

§170Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Οὕτω κατέληξεν εἰς τὸ τέλος ὁ σκοπὸς της ἦτο κατ’ ἀρχὰς ὁ αὐτός. Ἀλλὰ μὴ κυττάζετε ποῦ κατέληξεν ἡ Ἱερὰ Συμμαχία, σκοπός της ἦτο πως νὰ προληφθοῦν οἱ πόλεμοι καὶ αἱ καταστροφαὶ καὶ ἀκριβῶς διότι ἐγένετο ἐπὶ τῆς βάσεως αὐτῆς ἐπῆλθεν ἡ μεγάλη ἀντίδρασις τῶν ἀπολυταρχικῶν ἰδεῶν, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τὴν διηύθυνον καὶ κατέρρευσεν αὕτη ὑπὸ τὰς ἀρὰς τῆς ἀνθρωπότητος. Διότι δὲν ἕπεται ἐξ αὐτοῦ, διότι πρέπει νὰ προλειφθοῦν οἱ πόλεμοι ὅτι πρέπει νὰ ὑποδουλωθοῦν οἱ λαοί.

§171Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Σκοπὸς τῆς Ἱερᾶς Συμμαχίας ἦτο ἡ κατάπνιξις τῶν ἰδεῶν τῆς ἐλευθερίας τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως.

§172Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ ὑποδουλωθοῦν εἰς τὰς θελήσεις ἑνὸς ἄλλου. Πρέπει νὰ προληφθῇ ὁ πόλεμος ἀλλὰ ἐγὼ δὲν πρέπει νὰ παύσω νὰ εἶμαι ἀνεξάρτητος, πρέπει νὰ ἔχω τὴν γνώμην μου περὶ τῶν πραγμάτων, τὴν προσωπικὴν καὶ ὄχι τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν θὰ εἶχεν ἡ Ἱερὰ Συμμαχία. Τὰ συνέδρια τοῦ Βερολίνου εἰς τὰ 20 τοῦ Λάϊμπαχ καὶ τῆς Βερώνας εἰς τὰ 22, δὲν ἔκαμαν τίποτε ἄλλο εἰμὴ μόνον τὸν κόσμον τὸν πραγματικῶς τρομαγμένον ἀπὸ τὸν μακρὸν πόλεμον, τὸν ζητοῦντα μίαν ἀνάπαυλαν, δὲν ἔκαμον τίποτε ἄλλο ἢ νὰ τὸν ἐξεγείρουν ἀκριβῶς διότι αἱ ἀπολυταρχικαὶ ἰδέαι, τὰς ὁποίας ὑπεστήριζον ἦσαν τόσον ὑποκριτικαὶ ὥστε ὁ κόσμος προετίμησε καὶ νὰ διακινδυνεύσῃ τὴν ἡσυχίαν του παρὰ νὰ ὑποταχθῇ εἰς αὐτὰς τὰς ἀπολυταρχικὰς ἰδέας. Μὴ λησμονεῖται ὅτι εἰς τὴν ἰδικήν μας ἐπανάστασιν τοῦ 1821 ἔχομεν τὸν πρωθυπουργὸν τῆς Γαλλίας Ρισσελιὲ ὁμιλοῦντα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὑπὸ τὸ κράτος τῶν Βουρβόνων ὁμιλοῦντα περὶ τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαναστάσεως, ὡς ἐξέγερσιν τῶν Ἑλλήνων ἐναντίον τοῦ κυριάρχου των καὶ ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ γαλλιστὶ ἡ ἔκφρασις «ou si l'on vent pour leur liberté» «ἐὰν θέλετε» ἔστω ἐξηγέρθησαν καὶ ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας των. Εἶναι φρᾶσις λεχθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν δεικνύουσα ἀκριβῶς τὴν ἀπολυταρχίαν τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὴν εὐκαιρίαν νὰ δημιουργήσουν ἕνα τόσον ὡραῖον οἰκοδόμημα καὶ τὸ καταβαράθρωσαν ἀκριβῶς ἀπὸ τὰς ὑπερβασίας, αἱ ὁποῖαι ἀνεφάνησαν θέλοντες νὰ καταπιέσουν τοὺς λαούς. Ἐπηκολούθησεν ἡ πτῶσις τῶν Βουρβόνων συνεπείᾳ τῶν διαταγμάτων ἐκείνων τοῦ 1830, ἐπῆλθε κλονισμὸς εἰς τὰς ἀπολυταρχικὰς ἰδέας ἀνὰ τὴν Εὐρώπην. Ἐπηκολούθησε τὸ μεγαλείτερον γεγονὸς τοῦ παρελθόντος αἰῶνος ἡ κατάργησις τῆς δουλείας. Κατηργήθη ἡ δουλεία πρωτοστατούσης τῆς Ἀγγλίας, καὶ τὸ λέγω πρὸς τιμήν της. Ἐγένετο μέγιστος ἐμφύλιος πόλεμος μεταξὺ Βορείων καὶ Νοτίων Ἀμερικανῶν, ἕνεκα τῆς καταργήσεως τῆς δουλείας. Ἔχει ὁ παρελθὼν αἰὼν μὲ ὅλην τὴν ἀντίδρασιν τῶν ἀπολυταρχικῶν ἰδεῶν, αἵτινες εἰς τὰς ἀρχάς του ἐκυριάρχησαν καὶ μὲ ὅλην τὴν προσπάθειαν πρὸς ἐξασφάλισιν μιᾶς γενικῆς εἰρήνης ἀρκετὰ εἰς τὸ ἐνεργητικόν του. Καὶ τὸ μεγαλύτερον εἶναι ἡ κατάργησις τῆς δουλείας. Ἀλλὰ μόλις ἐπετεύχθη ἕν μέγα τοιοῦτον ἀποτέλεσμα, ἡ ἀντίδρασις εἴτε διὰ λόγους κομματικοὺς, μᾶλλον δὲ διὰ τοιούτους, εἴτε διὰ λόγους ἐθνικῆς κυριαρχίας καὶ Ἐθνικῆς ἐπιβολῆς ἀρχίζει νὰ μᾶς ἐμφανίζῃ σειρὰν ὁλόκληρον παραβιάσεων, τῆς τοῦ σεβασμοῦ τὴν ὁποίαν ὁ ἰσχυρότερος ὤφειλε πρὸς τὸν ἀδύνατον. Δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν, χωρὶς ν’ ἀναφέρω ἱστορικὰ γεγονότα, ὅτι διὰ συμβιβασμὸν διεθνῆ καταλήξαντα εἰς πληρωμὴν 150 λιρῶν ἀγγλικῶν, δηλαδὴ 3,500 δραχ., ἐγένετο ἀποκλεισμὸς τῆς Ἑλλάδος, διότι κἄποιος διὰ τὰς 150 λίρας ὅπου ἐπῆρε ὡς ἀποζημίωσιν, ἐζήτει 550 χιλ. δραχμάς.

§173Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν ἔγεινε ἀποκλεισμὸς δι’ αὐτό.

§174Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δι’ αὐτὸ ἔγεινε. Διαβάσατε τὰ βιβλία διότι εἶναι μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν λέγονται. Ἐγὼ τὸ ἀνέφερον ἱστορικῶς. Ἐμφανίζεται τὸ ζήτημα τῆς διαιτησίας. Ἀναγράφεται εἰς τὴν Συνθήκην τῶν Παρισίων τοῦ 1851, ἀλλ’ ἐξακολουθεῖ μίαν τοιαύτην ὁδὸν τὸ ζήτημα τῆς ἐπιβολῆς, ὥστε εἰς τὸ 1870 εἶδε τὴν Γαλλίαν ὁλόκληρος ὁ κόσμος ἀπαθὴς συντριβομένην. Οὐδεὶς ἐσυλλογίσθη τότε τὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας θὰ εἶχεν ἐπὶ τῆς Εὐρωπαϊκῆς ἰσσορροπίας ἡ καταστροφὴ τῆς Γαλλίας. Αὐτὸ τὸ ἐπρόσεξαν εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπῆρξεν ἀνάγκη πλέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ζήτημα, τοῦ πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προλαμβάνωνται οἱ πόλεμοι. Ἐγένοντο, ὅπως ὁ κ. συνάδελφος προηγουμένως εἶπεν, διάφορα συνέδρια. Ἐγένετο τὸ συνέδριον τῆς Χάγης. Προγενεστέρως ἐπῆλθε μία συνεννόησις τῶν Εὐρωπαϊκῶν δυνάμεων πρὸς ἀπόκρουσιν τοῦ πολέμου καὶ ἔμπρακτος ἀπόδειξις ἦτο ὁ ἀποκλεισμὸς τῆς Ἑλλάδος τοῦ 1886 καὶ τοῦ 1887. Σκοπὸς ἦτο ἡ δημιουργία Κοινωνίας Ἐθνῶν ἀπὸ τὸν τύπον μιᾶς Εὐρωπαϊκῆς συμπολιτείας κατὰ τὸ πρότυπον τὸ Ἀμερικανικὸν μὲ πρωτεύουσαν νέαν Βάσιγκτων ἡ ὁποία θὰ ἐπρόκειτο νὰ ἱδρυθῇ ἐν Εὐρώπῃ. Ἤδη μετὰ τὸ τέλος τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, οἱ λαοὶ κουρασμένοι ἀπὸ τὸν πόλεμον αὐτὸν ἔχουσι πρὸ αὐτῶν τὴν ἰδεολογίαν τοῦ μεγάλου Προέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὴν ἱστορίαν συνέλαβε τὴν ἰδέαν αὐτήν, τὴν ἔφερε πρὸ τοῦ κόσμου καὶ εἰς ἡμᾶς ἐμφανίζεται ὑπὸ τὴν μορφὴν τῶν Συνθηκῶν τὰς ὁποίας καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ὅσον δήποτε καὶ ἂν θελήσῃ τις νὰ φοβῆται περὶ τοῦ μέλλοντος ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κοινοβουλευτικῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ, εἶναι τὸ παρόν. Προκειμένου δὲ περὶ τοῦ παρόντος δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἰδέα αὐτή, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς εἴδομεν πράγματι ἐφαρμοσθεῖσαν ἐν τῷ κόσμῳ καὶ ἡμεῖς ἐφηρμόσαμεν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λείψῃ ἀπὸ ἡμᾶς τοὐλάχιστον. Πιθανὸν εἶναι ν’ ἀποτύχῃ. Ἀλλ’ αὐτὸ ἄς μὴ τὸ εἴπωμεν διότι πολὺ ἤθελε μᾶς βλάψει. Ἔχομεν ἄμεσον συμφέρον ἡ ἰδέα νὰ ἐπιτύχῃ, διότι διὰ τῆς ἐπιτυχίας, τῆς ἰδέας αὐτῆς ἔρχεται πλέον καταφανῶς τὸ ἑλληνικὸν πνεῦμα νὰ κυβερνήσῃ. Καὶ μὴ λησμονῶμεν, κύριοι, ὅτι ὅσον δήποτε καὶ ἂν θεωρήσωμεν ἑαυτοὺς ἀναξίους ἀπογόνους μεγάλων προγόνων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν τὸ δέχομαι........

§175ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ποῖος τὸ δέχεται;

§176Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Μᾶς τὸ ἰσχυρίζονται μερικοὶ Φράγγοι. Ἂν δὲν ἔχωμεν τίποτε ἄλλο, ἔχομεν τὸν κληρονομικὸν τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι τὸν ὁποῖον εἶχον οἱ πρόγονοι ἡμῶν καὶ τὸν ὁποῖον οὐδεὶς ἄλλος λαὸς ἐν τῇ γῇ δύναται νὰ ἔχῃ παρὰ μόνον ἡμεῖς, λόγῳ κληρονομικότητος, ἡ ὁποία εἶναι ἄγνωστον κατὰ ποῖον τρόπον μεταδίδεται ἀπὸ γενεᾶς εἰς γενεὰν καὶ παραμένει παρ’ ὅλας τὰς καταιγίδας, παρ’ ὅλα τὰ τρομερὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν φυλήν, καὶ παρ’ ὅλην τὴν ἀνάμιξιν τοῦ αἵματος ἡ ὁποία ἐπῆλθε παρ’ ἡμῖν, ἐὰν θελήσωμεν νὰ δώσωμεν προσοχὴν εἰς τὰς ἐπιστημονικὰς θεωρίας διαφόρων ἐρευνητῶν. Ἀλλὰ διότι τὸ ἔργον αὐτὸ εἶναι τόσον πολὺ μέγα, νομίζω, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ προσέξωμεν εἰς τὰ ζητήματα τῆς ἐκχωρήσεως, δικαιωμάτων Ἐθνικῆς κυριαρχίας τὰ ὁποῖα ἀναγκαστικῶς χάριν τοῦ σκοποῦ δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ κάμωμεν εἰς τῆς Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν. Ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔχομεν, τὸ καθῆκον νὰ εἴμεθα σύμφωνοι ὄχι μόνον πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς ἀλλὰ νὰ εἴμεθα σύμφωνοι καὶ πρὸς τοὺς μεγάλους ἡμῶν συμμάχους, οἱ ὁποῖοι μᾶς δέχονται ὡς ἀνεξάρτητον κράτος, ὅπως εἶναι ὅλα τὰ Κράτη τὰ συμμετέχοντα τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ δέον νὰ προσέξωμεν καὶ εἰς τὸν τύπον ἀκόμη, κυρίως εἰς τὸν τύπον, χάρις εἰς τὸν ὁποῖον ἡ συμμετοχή μας αὐτὴ θὰ λάβῃ σάρκα καὶ ὀστᾶ· ὅσον ἀφορᾷ δὲ τοῦτο ἔχω τὸν ἑξῆς συνδυασμόν. Ἡ παροῦσα Βουλὴ δὲν ἔχει ἐντολὴν παρὰ τοῦ λαοῦ νὰ ποιήσηται ἐκχωρήσεις δικαιωμάτων Ἐθνικῆς κυριαρχίας. Εἶναι πολὺ πιθανὸν ἡ ἐπανάστασις ν’ ἀναλάβῃ αὐτὴν τὴν εὐθύνην. Ἀλλ’ ἡ ἐπανάστασις, ἵνα μεταχειρισθῶ τὴν φράσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀντεπανάστασις πρόκειται νὰ ζητήσῃ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Ἐγὼ ὅμως, κύριοι, καὶ ἐκπροσωπῶ τὴν γνώμην μου, δὲν εἶμαι ἐπαναστάτης, οὔτε ἀντεπαναστάτης, οὔτε εἶμαι ἁμαρτωλός, οὔτε ἔκαμα ἁμαρτίας νὰ ζητήσω ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι ἀνήκω εἰς τὸ Θεοτοκικὸν κόμμα, τὸ κόμμα τὸ συντηρητικὸν καὶ ἀκολουθῶν τὰς ἀρχὰς τοῦ μακαρίτου ἀρχηγοῦ μου δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναλάβω εὐθύνην, διότι παραβαίνω τὴν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ ἢ κάμνω ὑπέρβασιν τῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν μοῦ ἔκαμε. Σεῖς δικαιοῦσθε νὰ κάμητε ὅ,τι θέλετε. Δικαιοῦσθε νὰ θεωρήσητε, ὅτι ἔχετε τὴν ἐντολὴν αὐτὴν ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ἐγὼ τοὐλάχιστον θεωρῶ, ὅτι τοιαύτην ἐντολὴν δὲν ἔχω καὶ ἑπομένως δὲν δύναμαι νὰ ψηφίσω. Τοῦτο δὲ τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον καὶ οἱ μεγάλοι ἡμῶν σύμμαχοι τὰς συνθήκας τῆς εἰρήνης των ἐκύρωσαν διὰ Βουλῶν μεταπολεμικῶν. Ἡμεῖς ἀποτελοῦμεν ἐξαίρεσιν ἀλλά, κυρίως ἡ ἐξαίρεσις αὐτὴ εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ μὴ θεωρηθῇ ὅτι εἶναι τυπικῶς τόσον πολὺ ὀρθή, δεδομένου ὅτι λέγω τὰς θεωρίας τῆς ἀνεξαρτησίας, ἡ ὁποία πρὸ παντὸς ἀποτελεῖ τὸ κύριον σημεῖον διὰ τὰ κράτη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συμμετέχουν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, πρέπει νὰ εἶναι ἐν πλήρει τάξει πρὸς τὰ οἰκεῖα Συντάγματα, πρὸς τοὺς οἰκείους νόμους, πρὸς τὴν οἰκείαν νομοθεσίαν, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἂν ὑποτεθῇ ὅτι θέλομεν νὰ προσέλθωμεν εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν παρατύπως θὰ φανῇ ὅτι εἰσερχόμεθα παρὰ τὸ πλευρὸν τῶν νικητῶν μὲ μίαν περίεργον ἀντιστροφὴν τοῦ ἀρχαίου ρητοῦ. Εἴμεθα νικηταί, εἴμεθα εἰς τὸ πλευρὸν τῶν νικητῶν, οὐδεὶς δύναται νὰ μᾶς εἴπῃ «οὐχὶ τοῖς ἡττημένοις», ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ δυνηθῇ νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν μᾶς λέγουν «οὐαὶ τοῖς μικροῖς».

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§178ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον)

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῶν Συμμάχων καὶ τῶν συνησπισμένων Δυνάμεων καὶ τῆς Βουλγαρίας Συνθήκης περὶ Εἰρήνης τῆς 14]27 Νοεμβρίου 1919». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βουλγαρίας Συμβάσεως περὶ ἀμοιβαίας καὶ ἐθελουσίας μεταναστεύσεως τῶν φυλετικῶν μειονοτήτων τῆς 14]27 Νοεμβρίου 1919». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῶν Συμμάχων καὶ τῶν συνησπισμένων Δυνάμεων καὶ τῆς Αὐστρίας Συνθήκης περὶ Εἰρήνης τῆς 28 Αὐγούστου 10 Σεπτεμβρίου 1919». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον)

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ. μ. αὔριον, (ὥρᾳ 9 μ.μ.).