1920.01.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 33η

τῆς 30ῆς Ἰανουαρίου 1920

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρᾳ 5.25′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ Ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά.

§2Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀφαιρεθῇ ὁλόκληρος ἡ περίοδος ἐκ τοῦ λόγου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἡ ἀναφερομένη εἰς τὰς δηλώσεις του περὶ τῆς ἀστικῆς καταστάσεως τῆς γυναικός, ὡς κακῶς διατετυπωμένη.

§3Ι. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁμιλῶν διὰ τοὺς καπνοπαραγωγοὺς Γαβαλοῦς, Μακρινείας εἶπον «νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ ἐξαγωγὴ καπνοῦ ἀκατεργάστου εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καὶ οὐχὶ νὰ ἀρθῇ ἡ ἀπαγόρευσις κλπ.», ὡς διατυποῦται εἰς τὰ πρακτικά.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διορθωθῶσιν. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικά. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ ἐν Πειραιεῖ Σύνδεσμος τῶν αἰγογαλακτοπωλῶν, παρακαλεῖ νὰ ἀρθῇ ἡ ἀστυνομικὴ διάταξις περὶ μὴ περιφορᾶς τῶν αἰγῶν ἀνὰ τὴν πόλιν. Οἱ κάτοικοι Πλωμαρίου ὑποβάλλουσι ψήφισμα περὶ διαθέσεως τῶν ταγαρελαίων τῶν ὑπὲρ τοῦ λιμένος Πλωμαρίου. Ὁ ἐργατικὸς κόσμος Σερρῶν ἐκθέτει διαφόρους ἀντιλήψεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐν Ἀθήναις γαλακτοπωλῶν, παρακαλεῖ ὅπως τροποποιηθῇ ὁ περὶ Κυριακῆς ἀργίας νόμος. Ὁ Ἀθανάσιος Κ. Φωτιάδης παρακαλεῖ ὅπως παρασχεθῇ αὐτῷ χρηματικὸν βοήθημα. Ὁ κ. Ι. Τσιριμῶκος (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ καταργήσεως τοῦ Φαλκιδίου νόμου καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἀπόρου χήρας». Ὁ κ. Κ. Σπυρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 11)24 Ἰανουαρίου 1919 συμβάσεως μεταξὺ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. A. Pouyanne, ὡς ἀντιπροέδρου τοῦ Γαλλοελληνικοῦ συνδικάτου πετρελαίων ἐρευνῶν καὶ ἐκμεταλλεύσεως πετρελαιοφόρων στρωμάτων ἐν Ἠπείρῳ, Αἰτωλοακαρνανίᾳ, Πελοποννήσῳ καὶ Ἰονίοις νήσοις». Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) καὶ Κ. Ρακτιβὰν (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης δραχμῶν 35.000 δι’ ἐπισκευὴν τοῦ Διοικητηρίου Δράμας». Ὁ κ. Ἀ. Παπαναστασίου (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) Ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ 50οῦ ἄρθρου τοῦ νόμου ͵ΓΥΚΖʹ τοῦ ἔτους 1909 περὶ ὁδοποιΐας». 2) «Περὶ ἐγκρίσεως κατασκευῆς τῶν ὁδῶν Ἐδέσσης πρὸς ὁδὸν Βερτεκὸπ–Δραγομάντζι τοῦ Νομοῦ Πέλλης, Φρικιὲς Ράχες–Κιόνι τῆς νήσου Ἰθάκης καὶ Σπάρτης–Κοσμᾶ–Λεωνιδίου». Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Κ. Σπυρίδης, δηλοῖ ὅτι ἀποσύρει τὸ ὑπ’ ἀριθ. 64 τῆς σημερινῆς Ἡμερησίας Διατάξεως νομοσχέδιον «περὶ μεταλλείων τοῦ Κράτους». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Πολυχρονιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καθορισμοῦ τῆς ἐν τῇ Ἑταιρείᾳ Διαχειρίσεως τῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου χρέους ὑπεγγύων προσόδων παρεχομένης ἀμοιβῆς κλπ.». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαζαχαρίου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς πλημμυροπαθῶν χωρίων ἀπὸ καταβολῆς φόρου δεκάτης τοῦ ἔτους 1919, ἀπαλλαγῆς ἐνοικιαστῶν τινῶν κλπ. κλπ.». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Χρυσοστάλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 578 τῆς 12 Ἰανουαρίου 1919 «περὶ συστάσεως χημικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ Π. Ναυτικῷ». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Πολυχρονιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως εἰσφορῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων διὰ τὰς δαπάνας τῆς Στοιχειώδους Ἐκπαιδεύσεως καὶ Ἀστυνομίας κλπ.». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Γερμανὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ πολιτογραφήσεως τῶν προσφύγων». Ἡ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ Ἐκλογικοῦ νόμου Εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ πρὸς ἣν ἀποστέλλεται τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον, ἀποτελεῖται ἐκ τῶν βουλευτῶν κ. κ. Π. Ἀραβαντινοῦ, Κ. Γόντικα, Κ. Ζαβιτζιάνου, Ν. Ξηροῦ, Ἀλ. Καραπάνου, Κ. Παρίσση καὶ Δ. Τερζάκη καὶ Ι. Καναβοῦ. Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ δικαιώματος τῆς χρησιμοποιήσεως δημοσίων, κοινοτικῶν καὶ ἰδιωτικῶν τόπων διὰ διαφημίσεις». Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ͵ΓΩΝΕʹ νόμου κλπ.».

Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ Δ. Μέρη, κατοίκου Διακοφτοῦ.

§5Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Καταθέτω ἀναφορὰν τοῦ κ. Μέρη κατοίκου Διακοφτοῦ, ὁ ὁποῖος ζητεῖ περίθαλψιν ὡς παθόντος ἐκ φυματιώσεως ἐν ἐπιστρατεύσει.

§6Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Εἰδικὴν Ἐπιτροπήν.

§7Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Νὰ τὴν λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας.

§8Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Δὲν δύναμαι. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Πάζης, Ν. Τερμεντζῆς καὶ Ἀ. Ἀργυρὸς ἐπὶ ὑπομνήματος τῶν κατοίκων Καβάλλας. Ὁ κ. Δ. Πάζης ἔχει τὸν λόγον.

§10Δ. ΠΑΖΗΣ. Τὰ παράπονα, κύριοι βουλευταί, διὰ τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας εἶναι γενικά. Ὑπεβλήθησαν παράπονα διὰ τὸν τρόπον τῆς παροχῆς τοῦ δανείου. Ὅταν τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1918 ἐξέθετον τὴν κατάστασιν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν καὶ εἶχον ἀκριβῶς παρακαλέσει ὅτι τὸ δάνειον ἔπρεπε νὰ ἐπέλθῃ ἐγκαίρως διὰ ν’ ἀποδώσῃ τοὺς προσδοκομένους καρπούς. Διότι πραγματικῶς τὸ ἀγροτικὸν δάνειον ἐπειδὴ διατεθὲν ἐγκαίρως παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν ἔφερε ἀποτελέσματα εὐεργετικώτατα καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰσπράττει ἐκ φόρου δεκάτης περὶ τὰ ὀκτὼ ἑκατομμύρια ἀπέναντι δανείου δέκα ἑκατομμυρίων, δυστυχῶς δὲν συμβαίνει τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τὸ ἄλλο δάνειον διότι τὸ δάνειον αὐτὸ διατεθὲν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου τοῦ παρελθόντος ἔτους ὅπως διανεμηθῇ μεταξὺ τῶν πληθυσμῶν τῶν ἐχόντων ἀνάγκην, συνεστήθη ἐπιτροπὴ παροχῆς δανείου εἰς τοὺς ἔχοντος ἀνάγκην, συνεστήθη τὸ Κεντρικὸν Συμβούλιον τὸ ὁποῖον θὰ ἔκαμε τὰς ὑποεπιτροπάς, ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ Κεντρικὸν Συμβούλιον οὐδεμίαν μέριμναν ἔλαβεν ὅπως καθοδηγήσῃ τὰς τοπικὰς ἐπιτροπὰς περὶ τοῦ τρόπου τῆς διαθέσεως τῶν δανείων, εἰδικὴ δὲ ὑπηρεσία κατηρτίσθη παρὰ τῇ Ἑλληνικῇ διοικήσει ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὴν ἀναγραφὴν τῶν πινάκων καὶ τῶν διαφόρων πρακτικῶν τῶν λαμβανομένων ἀποφάσεων. Δυστυχῶς κατὰ τὴν ἐγγραφὴν τῶν πινάκων ἢ μᾶλλον κατὰ τὴν ἀντιγραφὴν πολλαὶ ἀκούσιαι ἐγένοντο παραδρομαί. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ δάνειον δὲν ἐχορηγήθη ἐγκαίρως πέρασε τόσος καιρὸς καὶ εὑρισκόμεθα εἰς τὸ 1920 καὶ ἐπιπροσεγγίζουν δύο ὁλόκληρα ἔτη καὶ δὲν διενεμήθη εἰς ὅλους τοὺς δικαιουμένους παροχὴν δανείου. Ὑπάρχουν ἑπομένως πολλοὶ ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἐδανείζοντο, οἱ ὁποῖοι ὑπελόγιζον ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον καὶ θὰ ἐδανείζοντο ἐκανόνισαν τὰς δαπάνας των συμφώνως μὲ τὸ μέλλον δάνειον. Καὶ αὐτὸ συμβαίνει εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην ἀλλ’ αἱ δαπάναι εἶναι φυσικώτατα καὶ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα διετέθησαν διὰ τὴν ἐπανάληψιν μιᾶς ἐργασίας δὲν ὑπῆρξαν τὰ προσδοκώμενα, διὰ τοῦτο τὰ κυριώτερα παράπονα τοῦ πληθυσμοῦ. Εἰς τὸ ὑπόμνημα Ἐπιτροπῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας τοῦτο συνιστᾶται ἀκριβῶς, ἡ ἀναστολὴ τῆς διαθέσεως τοῦ δανείου. Κατὰ τὴν ἡμετέραν γνώμην θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως συστήσῃ νὰ διανεμηθοῦν τὰ μέχρι 5 χιλιάδων δραχμῶν δάνεια, τὰ κυρίως ἀποβλέποντα εἰς τὰς μικροεπαγγελματικὰς τάξεις, νὰ γίνῃ δὲ ἀναθεώρησις καὶ εἰ δυνατὸν συμπλήρωσις διὰ τὴν παροχὴν μεγαλυτέρου ποσοῦ δανείου εἰς ἄλλους ἔχοντας φυσικότατα ἐξ ἴσου ἀνάγκην, ἐμπόρων καὶ μικροεμπόρων.

§11Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς ἐμὲ ἀπευθύνεσθε; Ἔλαβα γνῶσιν καὶ ἐζήτησα πληροφορίας παρὰ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως διότι ὑπεβλήθησαν παράπονα καὶ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς μοῦ ἀπήντησεν ὅτι τὰ αὐτὰ ἐγένοντο παράπονα εἰς αὐτὸν διὰ τῆς τοπικῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὅτι ἐπρόκειτο νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπῳ διὰ νὰ ἴδῃ ἂν πραγματικῶς αὐτὰ τὰ παράπονα ἔχουν βάσιν· ἔκτοτε δὲν ἔλαβον γνῶσιν ἢ μᾶλλον διὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινέστερος δὲν μοῦ ἔμεινε καιρὸς νὰ ἴδω ἂν ἦλθε νεωτέρα ἀπάντησις.

§12Δ. ΠΑΖΗΣ. Ἔχω ἀκριβῶς αὐτὸ τὸ τηλεγράφημα διαμαρτυριῶν κατὰ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ κ. Γκότση τὸ ὁποῖον ἔχει οὕτω (ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα).

§13Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὰ ἔδωσε τὸ Κεντρικὸν Συμβούλιον.

§14Δ. ΠΑΖΗΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν.

§15Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πῶς θέλετε νὰ γνωρίζῃ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τί ἔδωσαν αἱ ἐπιτροπαί. Ἐγὼ σᾶς ἀπαντῶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ γνωρίζωμεν ἂν ὁ ὑποβάλλων αἴτησιν δικαιοῦται καὶ ἂν ἡ ἐπιτροπὴ τὸν κατατάξῃ εἰς τὴν μίαν τάξιν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν ἐὰν ἔπρεπε νὰ καταταχθῇ εἰς αὐτὴν τὴν τάξιν. Σημειώσατε ὅτι προκειμένου περὶ δανείων εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ διανεμηθῇ δάνειον καὶ νὰ μὴ προκύψουν παράπονα ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν ἀπαιτήσεις εἴκοσι πέντε ἑκατομμυρίων ἀστικῶν δανείων καὶ δὲν διενεμήθησαν παρὰ δέκα πέντε ἑκατομμύρια. Λοιπὸν ὑπάρχει ἕνα περιθώριον.

§16Δ. ΠΑΖΗΣ. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ παρακαλῶ ἵνα διατιθεμένου τοῦ δανείου ἀρθοῦν τὰ ἐπὶ πλέον παράπονα.

§17Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχομεν ὑπ’ ὄψει νὰ βελτιώσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν δίκαια παράπονα.

§18Δ. ΠΑΖΗΣ. Θὰ παρεκάλουν ὅπως εἰς τὸ συσταθησόμενον Συμβούλιον δώσητε ἕνα κανόνα τὸν ὁποῖον θὰ ἀκολουθήσῃ εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς παροχῆς τοῦ δανείου. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι πέρυσι προκειμένου περὶ τοῦ ἀγροτικοῦ δανείου εἶχον κανονισθῆ ἀνάλογα μέτρα, δυστυχῶς δὲν ἐκρίθη σκόπιμον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἐκείνη ἡ αὔξησις καὶ ἀφέθη αὐθαιρέτως νὰ κανονίζῃ αὐτή. Ἂν ἦτο δυνατὸν ποτὲ τὸ Κεντρικὸν Συμβούλιον νὰ γνωρίζῃ τὰς συνθήκας εἰς τὰς ὁποίας διατελοῦν οἱ ἔχοντες ἀνάγκην.

§19Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ Κεντρικὸν Συμβούλιον ἀποφασίζει ὁριστικῶς· τὰς προτάσεις τὰς κάμνουν τὰ συμβούλια τὰ τοπικά. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποκεντρωτικὸν σύστημα. Εἶναι ἀδύνατον εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ καθιερώσωμεν συγκεντρωτικὴν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ ὁρίζωμεν ἐντεῦθεν, ποῖοι δικαιοῦνται καὶ ποῖοι δὲν δικαιοῦνται διότι εἶναι ἀδύνατον ἐντεῦθεν νὰ γνωρίζωμεν τὶ ἀνάγκας ἔχουν αὐτοί.

§20Δ. ΠΑΖΗΣ. Μὰ ἐκάνατε τὸ ἴδιον. Τὰ ἀποκεντρώσατε ἀπὸ σᾶς καὶ τὰ συνεγκεντρώσατε εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν.

§21Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θέλετε ἐσεῖς εἰς ἕκαστον τόπον νὰ δίδωνται ὅλα τὰ δάνεια διότι ἑκάστη τοπικὴ ἐπιτροπὴ θὰ προσπαθῇ ἀναντιρρήτως νὰ πάρῃ διὰ τὸν τόπον της ὅσον ἠμπορεῖ μεγαλύτερα ποσά. Λοιπὸν πρέπει νὰ εἶναι κάποιος ὁ ὁποῖος νὰ ἐποπτεύῃ διότι ἑκάστη ἐπιτροπὴ θὰ προσπαθῇ νὰ πάρῃ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλείτερα ποσὰ διὰ τὴν περιφέρειάν της. Ἀπόκειται λοιπὸν εἰς μίαν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν λαμβάνουσα ταῦτα ὑπ’ ὄψιν νὰ ἐκδίδῃ ἀποφάσεις διὰ τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην.

§22Δ. ΠΑΖΗΣ. Ἐὰν ἀκριβῶς αὐτὸ συνέβη τότε δὲν ἔχω παράπονον· δυστυχῶς ἔγινε τὸ ἀντίθετον. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅλως αὐθαιρέτως ἀλλοῦ περιώρισεν ἀλλοῦ ηὔξησε τὸ ποσόν.

§23Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ τὸ κάμῃ.

§24Δ. ΠΑΖΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἑξῆς. Νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν τάξιν τῶν ἐφέδρων οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν εἰς τὴν μεγέθυνσιν τῆς Ἑλλάδος ὡς καὶ τὰς συζύγους καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν ἐκπατρισθέντων διότι εἶναι ἄδικον νὰ εἶναι ἀποκεκλεισμέναι αἱ τάξεις αὐταί. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν ἀμέσως νὰ συστηθῇ καὶ αἱ χῆραι αὗται ἐφ’ ὅσον ἀσχολοῦνται εἰς χειρονακτικὰς ἐργασίας, διότι ἔχουσι καλτσομηχανάς, νὰ λαμβάνωσιν ἕνα ποσὸν ἵνα ἀνακουφισθῶσιν ὀλίγον οἰκονομικῶς.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἀργυρὸς ἔχει τὸν λόγον.

§26Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ ζήτημα τῶν δανείων εἰς τοὺς παθόντας Μακεδόνας εἶναι ἀρκετὰ σοβαρὸν καὶ πρέπει νὰ σᾶς ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν σας ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἐγένετο ἡ διανομή. Ὀρθῶς ἐμεριμνήσατε περὶ τοπικῶν ἐπιτροπῶν ἀλλὰ αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται δὲν ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον των. Δὲν εἶναι μόνον τὰ παράπονα τῶν κατοίκων Δράμας καὶ Καβάλλας. Ἔχω καὶ ἐγὼ παράπονα κατὰ διαφόρων ἐπιτροπῶν Μακεδονίας καὶ ὁ τύπος ἠσχολήθη ἐπὶ τοῦ σοβαροῦ αὐτοῦ ζητήματος. Ἡ κεντρικὴ ἐπιτροπὴ Δράμας, δὲν ἐτήρησε ποσῶς ἀναλογίαν ἐπὶ τῆς διανομῆς τῶν δανείων. Ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι εἰς τὴν κωμόπολιν τῆς Τζουμαγιᾶς, ἥτις ὑπέστη μεγάλας καταστροφὰς ἀπένειμαν ποσὸν 1.250.000 δραχμῶν, καθ’ ὅλην τὴν ἐπαρχίαν Νιγρίτης ἥτις ὑπέστη ὄχι ὀλιγωτέρας καταστροφὰς ὡρίσθη ποσὸν 750.000 δραχμῶν.

§27Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρόκειται περὶ τῶν ἀστικῶν δανείων.

§28Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Γεωργικὰ δάνεια δὲν ἔδωκεν ἡ Κυβέρνησις.

§29Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔδωκεν ἑκατομμύρια ὁλόκληρα δανείων πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν γεωργῶν, ἐλήφθη δὲ πρόνοια διὰ τοὺς ἀστικοὺς πληθυσμοὺς νὰ τοὺς δοθῇ ἕνα ποσὸν ὅσον τὸ δυνατὸν ἐπαρκέστερον ἵνα ἐπαναλάβωσι τὰς ἐργασίας των.

§30Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι εἰς τὴν ὑποδιοίκησιν Νιγρίτας παρωράθησαν τελείως οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοί.

§31Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ Νιγρίτας θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ δώσω πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν περιῆλθον τὴν περιφέρειαν ἐκείνην καὶ εἶναι ἡ μόνη περιφέρεια ἡ ὁποία ἔμεινεν εὐχαριστημένη ἐκ τῆς διανομῆς τῶν δανείων. Πάντως τὰ παράπονα εἰς τοιαύτας ὑποθέσεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λείψωσιν. Ἡ Κυβέρνησις ἐκτελεῖ καλῶς τὸ καθῆκον της, οἱ πληθυσμοὶ δὲ καθ’ ὅλην τὴν περιοδείαν μου εὐχαριστίας ἐξέφρασαν διὰ τὴν Κυβέρνησιν.

§32Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἔγιναν ἀδικίαι ὅσαι δὲν φαντάζεσθε.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει τὸν λόγον.

§34Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε, Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἀρκετὰς πληροφορίας ἔδωκα ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ ἀρκετὰς ἐξηγήσεις. Ἐφ’ ὅσον ἡ συζήτησις ἐπεκτείνεται εἰς λεπτομερείας αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦν βέβαια τὴν προσαγωγὴν ἐγγράφων.... αἱ ὁποῖαι ἔχουσι τὸν ἔλεγχον τὸν στοιχειώδη, ἀναντηρρήτως εἶναι ἐκτὸς παντὸς κανονισμοῦ, νὰ ἔρχεται εἰς συζήτησιν ὑπὸ τοιοῦτον τύπον μία ἐρώτησις στρεφομένη εἰς ἐπερώτησιν.

§35Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Τὸ νὰ σᾶς ἐρωτήσω τί ποσὸν διαθέτετε εἶναι λεπτομέρεια. Δὲν ἐξετάζω τοὺς διαφόρους καταλόγους τῶν διαφόρων παθόντων.

§36Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§37Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Φρονεῖτε ὅτι ἐν τῇ ἰδιότητι ὑμῶν ὡς Ὑπουργοῦ δύνασθε νὰ ὁμιλῆτε οὕτω;

§38Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ πρώτη ἰδιότης, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει τὸν βουλευτὴν εἶναι ὅτι ὀφείλει νὰ σέβεται τὸν κανονισμόν. Ὁ κανονισμὸς προβλέπει κατὰ πρῶτον τὴν περίπτωσιν ἢ τῆς ὑποβολῆς ἀναφορᾶς ἢ ἁπλῆς συστάσεως εἰς τρόπον, ὥστε ὁ Ὑπουργὸς λαμβάνων ἀφορμὴν νὰ φέρῃ τὰ στοιχεῖα, καὶ τότε νὰ ἐξελιχθῇ εἰς ἐπερώτησιν. Καὶ πάντα ταῦτα ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ ὅπως οἱ Ὑπουργοὶ προσέρχωνται ἕτοιμοι καὶ μὴ πίπτωσι θύματα ἀπροόπτου συζητήσεως. Θὰ ἦτο σόλοικον, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἐπιτρέψῃ νὰ ἔρχωνται ὑπὸ συζήτησιν τόσον σοβαρὰ θέματα ὑπὸ τύπον ἀναφορᾶς. Ἑπομένως ἡ ἰδιότης τοῦ βουλευτοῦ τὸ πρῶτον καθῆκον, τὸ ὁποῖον σᾶς ἐπιβάλλει, εἶναι νὰ σεβασθῆτε τὸν Κανονισμόν, ἀρκούμενοι εἰς τὰς ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας σᾶς ἔδωκα ἀπολύτως εὐρυτάτας.

§39Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὰς πληροφορίας ἀλλ’ οὐδέποτε θὰ παύσω νὰ πιστεύω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἦτο ἀνέτοιμος νὰ δηλώσῃ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, οἵα ἡ προκειμένη, ποῖον τὸ ποσὸν τῶν δανείων, τὸ ὁποῖον ἐχορήγησεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς τοὺς παθόντας. Δέν πρόκειται περὶ λεπτομερείας· εἶναι οὐσιῶδες ζήτημα τὸ ὁποῖον κατὰ πᾶσαν στιγμὴν ἔπρεπε νὰ γνωρίζητε.

§40Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Οὐδέποτε θὰ σᾶς δώσω τὸ δικαίωμα νὰ ἀσκῆτε ἔλεγχον παρατύπως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἐκ τῶν λεγομένων ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐκτελέσῃ μέχρι κεραίας τὸ καθῆκόν της.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σταμάτης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐκ Μεγάρων πολιτικῶν συνταξιούχων.

§42Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Ὑποβάλλω ἓν ὑπόμνημα τῶν πολιτικῶν συνταξιούχων Μεγάρων, διὰ τοῦ ὁποίου οὗτοι ἐξιστοροῦσι τὴν οἰκτρὰν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται. Ἡ θέσις τῶν συνταξιούχων εἶναι δεινοτάτη ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως. Προσέφερον τὴν ὑπηρεσίαν αὑτῶν ἐπὶ εἰκοσιπενταετίαν ὁλόκληρον εἰς τὸ Κράτος καὶ ἡ σύνταξίς των ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων δυστυχῶς εἶναι πολὺ μικρά. Θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει τὰς κρατούσας ἤδη οἰκονομικὰς συνθήκας νὰ φανῇ ἀρωγὸς ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑπόμνημα τῶν ἀναφερομένων, εἰδικῶς δὲ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸν ὁποῖον θὰ παραπεμφθῇ τὸ ὑπόμνημα τοῦτο, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως αὐτῶν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν ἐγγάμων ὁπλιτῶν τῆς Χωροφυλακῆς τῶν ἀπομακρυνθέντων ἐκ τῆς ὑπηρεσίας.

§44Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀποβλέπει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸν ὁποῖον παρακαλῶ, ὅπως διαβιβασθῇ αὕτη καὶ τὸν ὁποῖον παρακαλῶ, ὅπως δώσῃ τὴν δέουσαν προσοχήν. Διὰ ταύτης παραπονοῦνται οἱ ὁπλῖται τῆς Χωροφυλακῆς ὅτι τὸ ἐπίδομα τῶν 200 δραχ. αὐξηθῇ εἰς 350 δραχ. διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐὰν ἐλάμβανον τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου διαγεγραμμένην σύνταξιν θὰ ἔφθανον μέχρι 43 δραχ. ἐν ᾧ διὰ τοῦ νομοσχεδίου φθάνουν εἰς 17 δραχ. ἀναλόγως τῶν ἐτῶν ὑπηρεσίας. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ μία μέριμνα ὑπὲρ αὐτῶν.

§45Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἐξετάσω εὐμενῶς τὸ ζήτημα τοῦτο.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Μπούσδρας καὶ Α. Θανόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν σωματείων Καρδίτσης.

§47Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Τὰ σωματεῖα Καρδίτσης ζητοῦν νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ ἐξαγωγὴ τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. Πρόκειται νὰ αὐξηθῇ δι’ αὐτοῦ καὶ ἡ ἐγχωρία παραγωγὴ καὶ ἡ ἐγχωρία ἐργασία. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψει.

§48Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Αὐτὸ ἐνδιαφέρει ὅλην τὴν ἐπαρχίαν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Φικιώρης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφοράν.

§50Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Κατέθεσα κ. Πρόεδρε πρὸ ὀλίγου μίαν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Καβάλλου Τευθρώνης, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν ἐγκατάστασιν τηλεφωνικῆς γραμμῆς. Θὰ παρακαλέσω νὰ διαβιβασθῇ αὕτη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Χριστόπουλος ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν φορολογουμένων πολιτῶν Κορίνθου.

§52Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι δὲ ὑπογεγραμμένη ὑπὸ πολλῶν πολιτῶν τῆς Κορίνθου διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ Ἐφόρου καὶ τῆς οἰκείας Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία παρὰ τὸν νόμον καὶ τὰς διαμαρτυρίας καὶ τὰς ἐνστάσεις ἐμπροθέσμως ὑποβληθείσας περιέλαβεν ὅλους εἰς τὸν κατάλογον τοῦ φόρου οἰκοδομῶν ἀπὸ τοῦ 1917 ἐν ᾧ εἶναι κάτοικοι οἰκοδομῶν μικρῶν, αἱ ὁποῖαι μόλις ἐπαρκοῦν πρὸς στέγασιν τῶν οἰκογενειῶν των. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ μέτρα κατὰ τοῦ Ἐφόρου, κατὰ τοῦ ὁποίου ὑπάρχουσι πολλὰ παράπονα.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ν. Ζαρλῆς καὶ Π. Ἀγγελίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐφέδρων τινῶν τοῦ Δήμου Μηλεῶν–Βόλου.

§54Ν. ΖΑΡΛΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ τὰ ἐπιδόματα τῶν ἐφέδρων τοῦ 1916. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἁρμόδιον κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ τὰς ἀναγκαίας διαταγὰς ἵνα πληρωθοῦν τὰ καθυστερούμενα αὐτὰ ἐπιδόματα εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐφέδρων. Ἀλλ’ ἤθελον νὰ παρακαλέσω συγχρόνως ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς δώσῃ τὴν ἐξήγησιν διατὶ δὲν δίδονται τὰ ἐπιδόματα εἰς τοὺς ἐφέδρους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν μὲν κατὰ τὸ 1915– 1916 δὲν ἐκλήθησαν δὲ κατὰ τὴν τελευταίαν ἐπιστράτευσιν. Ἡ παροχὴ τῶν ἐπιδομάτων πρὸς τοὺς ἐφέδρους εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ τὰς δεούσας ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§55Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Περιθάλψεως). Κύριε συνάδελφε, ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ὀφείλω πρὸς ὑμᾶς εἶναι ὅτι ὅπως πιστεύω νὰ γνωρίζετε, οὐδὲν δικαίωμα ἔχω ν’ ἀναθεωρήσω τὸν νόμον ὅστις ῥητῶς λέγει ὅτι τὰ ὀφειλόμενα πρὸς τοὺς ἐφέδρους τοῦ 1915 καὶ 1916 πληρώνονται πρὸς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους αἱ Ἐπιτροπαὶ ἐνέγραψαν εἰς τοὺς καταλόγους. Ἐὰν αἱ Ἐπιτροπαὶ αὗται καλῶς ἢ κακῶς ἐνέγραψαν αὐτοὺς δὲν εἶναι δικαίωμα ἡμῶν νὰ ἀναθεωρήσωμεν τὰς ἀποφάσεις τῶν Ἐπιτροπῶν. Πρέπει νὰ γίνῃ εἰδικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ ἐπιτρέψῃ τοῦτο. Ἄλλως τε ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἄλλη κλίμαξ ἠκολουθήθη κατὰ τὸ 1917 καὶ ἄλλη κατὰ τὸ 1915. Ἡμεῖς ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσωμεν τὰ ὀφειλόμενα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα αἱ Ἐπιτροπαὶ εἶχον ἀναγνωρίσει, καθωρίσαμεν δὲ τὸν τρόπον τῆς πληρωμῆς αὐτῶν, οἱ δὲ ταμίαι ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ καταβάλουν τὰ ἐπιδόματα ταῦτα. Ὅσοι δὲν εἶχον ἐγγραφῇ εἰς τοὺς καταλόγους καὶ συνεπῶς δὲν ἔχουν βιβλιάρια, αὐτοὶ δὲν πληρώνονται.

§56Ν. ΖΑΡΛΗΣ. Ἐδῶ φρονοῦμεν ὅτι ὑπάρχει κάποια ἀδικία, κύριε Ὑπουργέ. Ἐπειδὴ ὑπάρχουν παράπονα ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε τότε τοὺς καταλόγους τοιουτοτρόπως, ὥστε νὰ ὑπάρχουν δίκαια παράπονα θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς ὅπως ὑποβάλητε νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπανορθώσητε τὰ παράπονα ἐκεῖνα τὰ δίκαια.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἀγγελίδης ἔχει τὸν λόγον.

§58Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς ζητοῦμεν, κύριε Ὑπουργέ. Ἠξεύρομεν ὅτι ὑπάρχει ὁ νόμος ὁ ὁποῖος δὲν ἐπιτρέπει νὰ πληρωθοῦν ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους αἱ Ἐπιτροπαὶ δὲν ἐπρονόησαν νὰ ἐγγράψουν εἰς τοὺς καταλόγους. Δυστυχῶς δὲ δι’ ἡμᾶς ἐκεῖνοι εἶναι ὅλοι τοὺς ὁποίους δὲν ἠνείχετο τὸ τότε καθεστώς. Λοιπὸν αὐτοῦ παρακαλοῦμεν τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργόν, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ὑποβάλῃ ἓν νομοσχέδιον ὥστε νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἀφῆκαν αἱ Ἐπιτροπαὶ καὶ εἶναι πραγματικῶς ἄποροι. Εἶναι δ’ εὔκολον νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, διότι αὐτοὶ ἐκλήθησαν καὶ πάλιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς ἄποροι καὶ τοὺς ἐδόθησαν βοηθήματα. Ὅσοι λοιπὸν παίρνουν τώρα βοηθήματα καὶ δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς καταλόγους,—νὰ ἐγγραφοῦν διὰ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον παρακαλοῦμεν νὰ ὑποβάλῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργός.

§59Α. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρομοία σύστασιν εἶχον νὰ ἀπευθύνω εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἰσήλθομεν ἀκόμη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων.

§61Α. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς παρεκάλεσεν ὅλους τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν παρομοίας συστάσεις νὰ τὰς ἀναπτύξουν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ τοιουτοτρόπως τρώγετε τὸ δίκαιον τῶν ἄλλων. Ὁ κ. Ε. Βελλιανίτης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν πολιτικῶν συνταξιούχων.

§63Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Καταθέτω μίαν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψει.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κριάρης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς συνοικίας Λουκιανοῦ–Σελίνου–Κρήτης.

§65Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Ὑποβάλω μίαν αἴτησιν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Σκάφης τῆς ἐπαρχίας Σελίνου ζητούντων ἵνα κατασκευασθῇ ἓν ὑδραγωγεῖον πρὸς μεταφορὰν ὕδατος εἰς τὴν συνοικίαν των πρὸς πόσιν. Παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας μὲ τὴν παράκλησιν νὰ δοθῇ ἀπάντησις τοῦ ἁρμοδίου Τμήματος τῶν Δημοσίων Ἔργων εἰς ἐμέ. Ἄλλη μία αἴτησις, διότι δύο αἰτήσεις περιλαμβάνει ἡ ἐρώτησίς μου, εἶναι ὑπογεγραμμένη ἀπὸ 52 συνταξιούχους ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν αὔξησιν τῆς συντάξεώς των. Φρονῶ ὅτι ἡ αἴτησις αὐτὴ εἶναι δικαιοτάτη καὶ παρακαλῶ ἵνα παραπεμφθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὸν ὁποῖον παρεπέμφθησαν καὶ ἄλλαι ἵνα λάβῃ μέτρα περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ταὐτοχρόνως δὲ ὑποβάλλω καὶ πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεων τῶν περὶ συντάξεων τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν καὶ τῶν χηρευουσῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν νόμων πρὸς αὔξησιν τῆς συντάξεως αὐτῶν κλπ.» καὶ παρακαλῶ νὰ λάβῃ καὶ αὐτὴν ὑπ’ ὄψει.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλακάκης, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ ἰατροῦ Μουσαίου, ἐκ Σμύρνης.

§67Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Πρόκειται, κύριοι βουλευταί, περὶ τῆς ἑλονοσίας. Ὅλοι γνωρίζετε πόσον ἡ πληγὴ αὐτὴ εἶναι σοβαρὰ διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ὁ κ. Μουσέας, εἷς ἐκ τῶν ἐγκριτοτέρων ἰατρῶν τῆς Σμύρνης ἔχει ἐγκύψῃ εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ ἔχει συγγράψῃ ἰδιαιτέρας μελέτας περὶ ἑλονοσίας κατὰ τὸ 1900 καὶ 1908 τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν εἰς τὴν Γαλλικὴν Ἀκαδημίαν. Ἡ Γαλλικὴ Ἀκαδημία, εἰσηγουμένου ἑνὸς σοφοῦ Γάλλου ἐπῄνεσε τὸ ἔργον τοῦ Ἕλληνος ἰατροῦ ὡς πολὺ σοβαρόν. Ὁ κ. Μουσέας ὑπέβαλεν ἓν ὑπόμνημα εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων καὶ παρακαλεῖ αὐτὴν ὅπως ἐξετασθῇ τὸ ἔργον του καὶ ἀποφανθῇ ἐὰν ἡ μέθοδος τῆς θεραπείας τῆς ἑλονοσίας, τὴν ὁποίαν αὐτὸς ἀνεκάλυψε, εἶναι κατάλληλος καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα. Πρὸς τοῦτο ἤθελα παρακαλέσῃ τὴν Βουλὴν νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ τὸ ὑπόμνημα τοῦτο.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Οἱ κ. κ. Ν. Ξηρὸς καὶ Α. Παπαζαχαρίου ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἐκ Λαμίας Κ. Κρόνου.

§69Ν. ΞΗΡΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Γκλαβᾶς καὶ Γ. Ἀργυρόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Ἑλληνικῆς ἐργατικῆς ἑνώσεως Πατρῶν.

§71Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Μπούσδρας, Α. Θανόπουλος καὶ Κ. Σταμούλης ἐπὶ ἀναφορᾶς καπνοπωλῶν Τρικκάλων.

§73Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν διότι πᾶσα ἐπιβράδυνσις τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος ἀνεπεξεργάστων καπνῶν ζημιοῖ σπουδαίως καὶ τοὺς καπνοπώλας καὶ τὴν καπνοπαραγωγήν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Οἱ κ. κ. Γ. Ἀργυρόπουλος καὶ Π. Πολυχρονιάδης παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διὰ ποῖον λόγον οὐδὲν ἐνηργήθη εἰσέτι κατὰ τοῦ ἐν Πάτραις δευτεροβαθμίου καθηγητοῦ Ἡρ. Λαμπροπούλου, ἐπισήμως καταγγελθέντος, ὅτι ἀσυστόλως καὶ πρὸς κοινὸν σκάνδαλον ἐδίδασκεν εἰς τοὺς μαθητάς, ὅτι «ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς ἦτο ἁπλοῦς ἄνθρωπος, γεννηθεὶς διὰ τῆς φυσιολογικῆς ὁδοῦ, ὡς πάντες καὶ ὅτι ὑπῆρξέ τις σοφὸς καθηγητής, ὅστις παιδευθεὶς ἐν τινι Πανεπιστημίῳ ἐκτήσατο τοσαύτην πεῖραν καὶ σοφίαν, ὥστε ἐλατρεύθη διὰ τούτων ὡς Θεός». Ταῦτα δὲ ἐβεβαιώθησαν 1) ἐκ τοῦ πορίσματος τοῦ ἐνεργήσαντος τὴν ἀνάκρισιν ἐπιθεωρητοῦ, 2) ἐκ τῆς καταθέσεως τοῦ ἱεροκήρυκος Ἀλεξ. Σωτηροπούλου, βεβαιοῦντος οὐ μόνον ταῦτα, ἀλλὰ προσέτι ὅτι προκληθεὶς οὗτος παρὰ τοῦ Νομάρχου καὶ αὐτοῦ, ὅπως ἀναιρέσῃ τὰ λεχθέντα ἀπὸ τῆς ἕδρας πρὸς κατάπαυσιν τῆς παρατηρηθείσης ἐξεγέρσεως, οὐ μόνον ἐπέμεινεν εἰς τὰς ἀντιθρησκευτικὰς ἰδέας του, ἀλλὰ καὶ προσέθεσεν ὅτι «μόνον οἱ ἀμαθεῖς πρέπει νὰ τηρῶσι τοὺς τύπους τῆς θρησκείας», 3) ἐκ πολλῶν ἐξετασθέντων μαθητῶν. Πρὸς τούτοις δὲν νομίζει ὁ κ. Ὑπουργός ὅτι, ἀφοῦ τὸ ἁρμόδιον Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον ἠμνήστευσε πρᾶξιν τόσον ἐπικίνδυνον διὰ τὴν ἠθικὴν καὶ θρησκευτικὴν διαμόρφωσιν τῶν μαθητῶν, ἐπιβάλλεται σοβαρὰ σκέψις περὶ τῆς λυσιτελείας καὶ τῆς σκοπιμότητος τῆς διὰ τῶν τοιούτων ἀνευθύνων συμβουλίων καθιερωθείσης ἀκράτου ἀποκεντρώσεως, ὡς καὶ περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν τοιούτων δικαιωμάτων τοῦ συμβουλίου, ὥστε νὰ μὴ ἀφαιρῆται ἀπὸ τὸν λαὸν τὸ δικαίωμα τῆς ἀμύνης, ὅπερ περιφρουρεῖται μόνον διὰ τῆς ἀσκήσεως τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας ὑπὸ τοῦ αἱρετοῦ καὶ δοσιλόγου Ὑπουργοῦ.

§75Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ ὑπόθεσις, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρεται ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου δὲν ἔχει λήξει, ὅπως ὑπέθεσα, ἀλλ’ εὑρίσκεται ἔτι ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Ἀναφέρεται ὡς γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν κατὰ τὸν χειμῶνα τοῦ 1917. Σχετικὴ μήνυσις ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον κατὰ τὸ 1919, διετάχθη ἀνάκρισις, διεξήχθη ἡ ἀνάκρισις, ἐκλήθη εἰς ἀπολογίαν ὁ κατηγορούμενος καὶ τελευταῖον ἐζητήθη κατηγορηματικὴ δήλωσις τῆς γνώμης τοῦ ἐπιθεωρητοῦ περὶ τῆς μορφῆς τὴν ὁποίαν εἶχον τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κατηγορουμένου Ἑλληνοδιδασκάλου. Ἀναμένεται ἡ ἀπάντησις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, μετὰ τὴν ἄφιξιν τῆς ὁποίας θὰ ληφθῇ ἡ σχετικὴ ἀπόφασις, ἀκριβῶς δ’ ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου ἐκκρεμεῖ ἔτι ἡ ὑπόθεσις· θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ὅπως ἀποφύγῃ πᾶσαν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἵνα ἡ γνώμη τοῦ Συμβουλίου μείνῃ ἀνεπηρέαστος.

§76Γ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑπόθεσις δὲν ἦτο τόσον ἁπλῆ ὅσον ἠθέλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ παρασταθῇ. Πρόκειται περὶ καταγγελθείσης θρασύτητος δημοσίου ὑπαλλήλου ἐκ μέρους ἀντιπροσώπου τοῦ Ἔθνους καὶ οὐδεμία ἀπάντησις ἐδόθη ἐκ μέρους τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, τῇ ἀνοχῇ δύναταί τις νὰ εἴπῃ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἴσως, διότι δὲν γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, διότι παρεισέφρισε καὶ μία ἀνακρίβεια, διότι ὑπεστήριξεν, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἔκθεσις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ βεβαιοῦσα τὸ ἀδίκημα, ἐνῷ ἀντιθέτως ὑπάρχουν δύο ἐκθέσεις περὶ τούτου. Ἀλλ’ ἵνα ἴδητε περὶ τίνος πρόκειται θὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς: Εἰς τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον Πατρῶν ὑπηρέτει κάποιος δευτεροβάθμιος καθηγητὴς ὡς διευθυντὴς τοῦ σχολείου Ἡρ. Λαμπρόπουλος ὀνομαζόμενος. Αὐτὸς ἔκρινε καλὸν ἐνῷ δὲν ἦτο εἰδικὸς τῶν θρησκευτικῶν, ὅταν ἐδίδασκε τὸ μάθημα τῆς ἱστορίας νὰ λέγῃ εἰς τοὺς μαθητάς, ὅτι ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς ἦτο ἁπλοῦς ἄνθρωπος, ὅτι ἐγεννήθη διὰ τῆς φυσιολογικῆς ὁδοῦ, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔτυχε νὰ διδαχθῇ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Ἀλεξανδρείας, ἦτο σοφὸς καὶ δι’ αὐτὸ διεκρίθη ὡς θεάνθρωπος. Ἐγένετο κἄποιος θόρυβος μεταξὺ τῶν μαθητῶν, οἱ ὁποῖοι ἠγέρθησαν καὶ τοῦ εἶπον, κ. καθηγητά, αὐτὰ τὰ ὁποῖα μᾶς λέγετε, δὲν τὰ λέγει ὁ καθηγητὴς τῶν Ἱερῶν Παπαδόπουλος καὶ αὐτὸς εἶπεν· ὁ Παπαδόπουλος εἶναι Παπαδόπουλος καὶ ἐγὼ εἶμαι ἐγώ. Αὐτὰ προεκάλεσαν ἐξέγερσιν τῶν γονέων. Ἀνεφέρθησαν εἰς τὸν Νομάρχην, ὁ ὁποῖος ἐκάλεσε τὸν ἱεροκήρυκα καὶ τοῦ εἶπε νὰ πάγῃς νὰ ἀναιρέσῃς αὐτά. Αὐτὰ κατηγγέλθησαν, ἐξητάσθη δὲ ὁ ἱεροκῆρυξ, ὁ ὁποῖος τὰ εἶπε καθαρά.

§77ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Περίεργον, ὅλος ὁ κόσμος εἶναι εὐχαριστημένος ἀπὸ τὸν Λαμπρόπουλον.

§78Γ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ ἴδητε περὶ τίνος πρόκειται θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἱεροκήρυκος, ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος ἔχει ἀντίθετον γνώμην. (Ἀναγιγνώσκει). Ὁ ἐν λόγῳ σχολάρχης ἐδίδαξε τοὺς μαθητάς του ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ σχολείου, ὅτι ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς ἦτο ἁπλοῦς ἄνθρωπος, γεννηθεὶς διὰ τῆς φυσιολογικῆς ὁδοῦ, ὡς πάντες κλπ. Κατηγγέλθη λοιπὸν ἐπισήμως καὶ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον ἐπὶ 7 ἤδη μῆνας δὲν δίδει οὐδεμίαν σημασίαν. Τώρα ἐρωτῶ. Κύριε Ὑπουργέ, ποῖα μέτρα πρέπει τέλος πάντων νὰ ληφθοῦν διὰ νὰ δοθῇ μία ἀπάντησις. Ἐπικαλοῦμαι τὴν ἐπέμβασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅπως ὁ καθηγητὴς οὗτος ἀθωωθῇ ἢ καταδικασθῇ.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§80Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, διότι νομίζω, ὅτι γίνεται πολὺς θόρυβος διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἐφ’ ὅσον μάλιστα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐδήλωσεν, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἐκκρεμές. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ ὁ κ. Ἐπιθεωρητὴς καὶ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον των.

§81Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω πολλὰ εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον πρὸ ὀλίγου ἀλλ’ ἤθελον τοῦτο νὰ παρατηρήσω εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ πρώτου τῶν προλαλησάντων, ὅτι ἀφ’ οὗ ἡ πρᾶξις ἔλαβε χώραν τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1917, παρῆλθε δὲ ἀπαρατήρητος ἐπὶ δύο ὁλόκληρα ἔτη καὶ μόνον μετὰ δύο ἔτη ἐγένετο αἰσθητόν, ὅτι ἔπρεπε νὰ καταγγελθῇ, εἶναι ἆρα γε μέγα τὸ διάστημα, τὸ ὁποῖον παρῆλθεν ἀπὸ τῆς καταγγελίας διὰ νὰ χαρακτηρισθῇ, ἂν ἔγινεν ἡ πρᾶξις ὡς καταγγέλλεται ἢ ὡς ἀπολογεῖται ὁ καταγγελθείς; Ὁ καταγγελλόμενος καθηγητὴς λέγει ἐν τῇ ἀπολογίᾳ του, ὅτι δὲν ἀνέφερε ταῦτα τὰ περὶ τῆς γεννήσεως τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὡς ἰδικήν του γνώμην, ἀλλ’ ὅτι ἀφ’ οὗ ἐξέθηκε τὰ τοῦ θέματος, ὡς ἡ ἱερὰ θρησκεία διδάσκει, ἀνέφερεν εἰς τοὺς μαθηάς του, ὅτι ὑπάρχει αἵρεσις ἄλλα ἀποδεχομένη.

§82Γ. ΠΩΠ. Καὶ τοῦτο ἀκριβῶς θὰ ἐγένετο.

§83Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, συμφώνως μὲ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκ τοῦ νόμου, εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ ἔπειτα νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν του.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς συνιστᾷ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον διακανονίζον τὰ ἰδιωτικὰ χρέη ἀφ’ οὗ ὡς γνωστὸν οἱ ὀφειλέται καὶ μάλιστα οἱ σταφιδοκτήμονες αἰώνιοι πληρωταὶ καὶ μοναδικὰ θύματα διὰ τῶν δοθέντων τόκων ἔχουσι πενταπλασίως καὶ πλέον καλύψει τὸ χρεωστικὸν κεφάλαιον.

§85Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Βεβαίως κ. βουλευταί, δὲν θὰ ξενίσῃ τὴν Βουλὴν τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ λάβω τὴν τιμὴν ἐν ὀλίγαις λέξεσι νὰ διατυπώσω, διότι καὶ ἄλλοτε ἠκούσθησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τοιαῦται συνηγορίαι, μάλιστα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διετύπωσε γενικὰς γραμμὰς προκειμένου περὶ τοῦ μεγάλου τούτου ζητήματος. Πρόκειται περὶ τοῦ διακανονισμοῦ τῶν παλαιῶν ἰδιωτικῶν χρεῶν. Βεβαίως δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ διακηρύξωμεν τὸ εὐαγγέλιον τοῦ μπολσεβικισμοῦ, οὐδὲ εἴμεθα ἐκεῖνοι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι θὰ ζητήσωμεν τὴν δήμευσιν τῶν περιουσιῶν, ἀλλὰ νομίζομεν, ὅτι ἔχομεν καθῆκον πρὸς ὅλους τοὺς ὀφειλέτας, ἀλλὰ πρὸ παντὸς πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ τιμίου αὐτῶν αἵματος διέγραψαν τὰ ὅρια τῆς μεγάλης Ἑλλάδος καὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι καὶ λόγῳ εὐγνωμοσύνης νὰ λάβῃ περὶ αὐτῶν μέριμναν ἡ πολιτεία. Δὲν ζητοῦμεν λοιπὸν δήμευσιν περιουσιῶν, ζητοῦμεν δικαιοσύνην, καὶ διὰ τὴν δικαιοσύνην αὐτὴν ἀγωνιζόμεθα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Πάντες γνωρίζουσι, κύριοι βουλευταί, ἰδίᾳ οἱ καταγόμενοι ἐκ τοῦ σταφιδικοῦ κόσμου τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον συνετελοῦντο τὰ λεγόμενα δάνεια καλλιεργητικά. Ἐδανείζετο ὁ καλλιεργητὴς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὁ καὶ κύριος τῆς γῆς 500 ἢ 1000 δραχμάς. Τὰς 1000 αὐτὰς δραχμὰς δὲν τὰς ἐλάμβανεν εὐθὺς ἅμα τῇ δικαιοπραξίᾳ. Συνέτασσε τὸ συμβόλαιον τὸ δανειστικὸν ἀπὸ τὰς 30 7βρίου πρὸς 20–30 καὶ 40% καὶ τὸ δάνειον αὐτὸ ἐξηκολούθει νὰ τὸ λαμβάνῃ τμηματικῶς μέχρι τῆς 30 Αὐγούστου τοῦ ἑπομένου ἔτους. Ἐνῷ λοιπὸν ἐδίδετο ἐπὶ τόπου 25% καὶ συνομολογεῖτο τοιαύτη σύμβασις ἦτο βαρύτερος ὁ τόκος, διότι τὸ χρῆμα κατεβάλλετο κατὰ μικρὰ ποσὰ εἰς μέγα διάστημα χρόνου καὶ ἑπομένως ὁ τόκος ἀνήρχετο εἰς 100 καὶ 200%, ἀλλ’ ἔλθετε πρὸ παντὸς εἰς τὴν συγκομιδήν. Ὁ ἀτυχὴς καλλιεργητής, ὁ ὁποῖος διὰ τοῦ τιμίου ἱδρῶτος ἑαυτοῦ καὶ τῆς οἰκογενείας του, προσεκόμισε τὰ πορίσματα τῆς ἐργασίας αὐτοῦ, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παραλάβῃ τὰ κεφάλαια τῆς ἐργασίας του. Ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ μεταφέρῃ τὸν σταφιδόκαρπον εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ μικροδανειστοῦ καὶ γνωρίζομεν καλὰ τίνα τρόπον παρελαμβάνετο τὸ ποσὸν αὐτὸ σχετικῶς πρὸς τὸ ζύγισμα καὶ κατὰ τίνα τρόπον πληρώνετο καλὰ τὰς διακυμάνσεις τῆς ἀγορᾶς. Ἐκάλει ὁ δανειστὴς τὸν σταφιδοπαραγωγὸν ὄχι βεβαίως κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ὑπερτιμήσεως τῆς σταφίδος, ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπέκειτο μία κρίσις τῆς σταφίδος, οὕτως ὥστε νὰ ἀπολαμβάνῃ αὐτὸς τὴν ἀξίαν τῆς ὑπερτιμήσεως τῆς σταφίδος, τὴν ὁποίαν φυσικὰ ἐπώλει μαζὺ μὲ ἄλλον σταφιδόκαρπον, τὸν ὁποῖον εἶχεν εἰσκομίσει εἰς ἄλλας ἐποχάς. Οὕτω δὲ αὐτὸς μὲν ὁ μικροδανιστὴς ὠφελεῖτο πλείστου τόκου τοῦ ὑπερόγκου καὶ ἐκ τῆς τιμῆς τῆς πωλήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου, ὁ δὲ ὀφειλέτης ἐξ ὅλης αὐτῆς τῆς ἱστορίας, ὄχι μόνον οὐδὲν ἀπεκόμιζεν, ἀλλὰ οὔτε τὸ κεφάλαιον τοῦ δανείου κατώρθωνε νὰ ἐξοφλήσῃ. Ἐντεῦθεν, κύριοι, αἱ ἀντίξοοι συνθῆκαι, αἱ ὁποῖαι ἐπαρουσιάσθησαν εἰς τὸν σταφιδικὸν πληθυσμόν, ἐντεῦθεν τὰ παρουσιαζόμενα κρούσματα, προκειμένου περὶ ἀποφάσεων τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Καὶ ἐδημιουργήθη ἡ λεγομένη σταφιδικὴ κρίσις, ἀφ’ ἑνὸς μέν, λόγῳ τῆς στάσεως αὐτῆς τῶν διαφόρων δανειστῶν, ἐξ ἄλλου, λόγῳ τῶν ἀναγκῶν τῆς πολιτείας, ἡ ὁποία εἶχεν ἀνάγκην χρημάτων διὰ τὰς κρατικὰς ἀνάγκας. Καὶ ἐπέβαλε φορολογίαν, καὶ ἐκ τρίτου λόγου τῶν ἀντιξόων ἐντελῶς συνθηκῶν τῆς ζωῆς, ἡ ὁποία ἔφθασεν εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν, λόγῳ ἀκριβείας τοῦ βίου. Καὶ αὐτὸ μέν, κύριοι, ἐξακολουθεῖ ἐπὶ σειρὰν πολλῶν ἐτῶν. Εἶναι βεβαιωμένον κατὰ τρόπον κατηγορηματικώτατον, μὴ ἐπιδεχόμενον τῆς παραμικροτέρας ἀμφιβολίας, ὅτι μικροδάνεια ἐπληρώθησαν, ἴσως δεκάκις, καὶ μένουσι πάντοτε μικροδάνεια, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ἐγένοντο καὶ ἀγωγαὶ περὶ κεφαλαιώσεως τῶν τόκων, καὶ οὕτω πως ὁ σταφιδικὸς κόσμος δὲν δύναται νὰ ἀναπνεύσῃ. Δι’ αὐτὸ λέγω, ὅτι δὲν ζητοῦμεν κυριαρχικὴν κοινωνίαν, δὲν εἴμεθα μπολσεβίκοι, ἀλλὰ ζητοῦμεν δικαιοσύνην ὑπὲρ αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ κατέβαλον τὰς ὀφειλὰς αὐτῶν καὶ δυστυχῶς εὑρίσκονται ἐν ἀνωτέρᾳ μοίρᾳ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον δημιουργήσει τὰς σχέσεις τῶν δανείων. Καὶ ἔφθασαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἰς τοιαύτην κρίσιν οἰκονομικήν, ὥστε τὰ τιμαλφέστερα, τὰ πολυτιμότερα ἀντικείμενα τοῦ οἴκου των νὰ πωλῶσι χάριν τῆς ζωῆς των.

§86Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἰς παλαιὰν ἐποχήν.

§87Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Καὶ τώρα, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονός, ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι ἐὰν ἡ γεωργικὴ καὶ ποιμενικὴ τάξις λόγῳ τῶν τελευταίως δημιουργηθεισῶν συνθηκῶν ἠδυνήθη νὰ ὀρθοποδήσῃ εἶναι ἐπίσης βεβαιωμένον ὅτι ὁ σταφιδικὸς κόσμος δὲν ἠδυνήθη νὰ ὀρθοποδήσῃ. Ἐὰν παρετηρήθη ποιά τις βελτίωσις κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος, δύνασθε νὰ πιστεύσητε σεῖς, ὁ κατ’ ἐξοχὴν ἐρευνητὴς τοῦ σταφιδικοῦ κόσμου, ὅτι ἡ τελευταία βελτίωσις τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως ἠδύνατο νὰ ἐπουλώσῃ τὰ χαίνοντα τραύματα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ καιροῦ εἶχον δημιουργηθῆ εἰς τὸν σταφιδικὸν κόσμον. Ἡ Πολιτεία, κ. συνάδελφε, βεβαίως δὲν εἶναι μέγαρα, προκειμένου περὶ μιᾶς τόσον μεγάλης τάξεως, τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων κατὰ τὸ 1910 ὑπέβαλε διὰ τοῦ κ. Κορομηλᾶ, Ὑπουργοῦ τότε τῶν Οἰκονομικῶν, σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον ἀπεκρυσταλλώθη εἰς νόμον τοῦ Κράτους, διὰ τοῦ ὁποίου ἐρρυθμίζοντο σκοπιμώτερον αἱ σχέσεις τῶν ἰδιωτῶν πρὸς τὸ Δημόσιον, καὶ εἴδομεν ἀγαθὰ, τῇ ἀληθείᾳ, ἀποτελέσματα, διότι καὶ τὸ δημόσιον ἐπληρώθη, ἀλλὰ καὶ οἱ ὀφειλέται ἀνεκουφίσθησαν, διότι τὰ τῶν δανείων, τὰ τῶν ἀπαιτήσεων καὶ ὑποχρεώσεων δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ μιᾶς νὰ ρυθμισθῶσιν, οὔτε ἔχω τὴν ἀξίωσιν ἐγὼ νὰ εἴπω, ὅτι αἱ λύσεις αἱ οἰκονομικαὶ δύνανται διὰ μονοκονδυλιᾶς νὰ ρυθμισθῶσι τόσον εὐκόλως, ἀλλὰ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἔφερε τὸν κανονισμὸν τοῦ δημοσίου πρὸς τοὺς ἰδιώτας ἐπέφερε θαυμάσια ἀποτελέσματα.

§88Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Τὸ Δημόσιον ἔχει πλῆρες τὸ δικαίωμα ὅπως αὐτὸ ἀντιλαμβάνεται. Προκειμένου ὅμως νὰ ἐπέμβῃ εἰς σχέσεις οἰκονομικὰς μεταξὺ ἰδιωτῶν εἶναι σπουδαῖον.

§89Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Εἰς σχέσεις οἰκονομικὰς δὲν παρενέβη προχθὲς εἰς τὴν λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος; Ἄλλως τε ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν ἀδικίας. Θὰ ἔλεγον δὲ ὅτι ἡμεῖς ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὑπὲρ τῶν λαϊκῶν τάξεων καὶ τῶν συμφερόντων αὐτῆς συνηγοροῦμεν, διότι θέλομεν ὅπως ὁ ἱστορικὸς τοῦ μέλλοντος ἀσχολεῖται εἰς εἰρηνικὰ ἔργα καὶ ὄχι εἰς ἐπαναστάσεις. Τὴν σπουδαιότητα, κύριοι συνάδελφοι, βεβαίως καὶ τὴν σημασίαν τοῦ πράγματος τὴν ἀντιλαμβάνεται ἡ Βουλὴ καὶ πρὸ παντὸς ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος. Ἐγὼ δὲν ὁμολογῶ ὅτι φέρω γλαῦκα εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ὑποβάλλω τὴν σύστασιν ταύτην καὶ γίνομαι διερμηνεὺς τῆς τάξεως, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω, οὔτε ἔχω τὴν ἀξίωσιν μία τόσον μεγάλη οἰκονομικὴ μεταρρύθμισις νὰ λυθῇ διὰ μιᾶς, διότι τοῦτο θὰ ἀπετέλει οὐτοπίαν. Ἐὰν ἀκούωνται ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης γνῶμαι, διερμηνεύω ἁπλῶς, διότι ὁ βουλευτὴς ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον αὐτὴν τὴν ἀποστολὴν ἔχει νὰ διαβιβάζῃ ἀπὸ τὰς μάζας, τὰς ὁποίας ἀντιπροσωπεύει τὰ παράπονα αὐτῶν ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ἡ δὲ Κυβέρνησις ὡς ἀντιπροσωπεύουσα τὴν πλειοψηφίαν νὰ δύναται νὰ λαμβάνῃ μέτρα ἐφ’ οἱουδήποτε ζητήματος τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν μεγάλων μαζῶν. Ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, κύριοι συνάδελφοι, οὐδὲν ἄλλο πράττω παρὰ κρούω τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου, ὁ ὁποῖος θὰ ἀκουσθῇ τὴν αὔριον, διότι ἐὰν ἀρνηθῇ τὸ δικαστήριον, καὶ ἀσφαλῶς θὰ ἀρνηθῇ, ἐὰν δὲν ἀρνηθῇ αὔριον ἀσφαλῶς θὰ ἀρνηθῇ μεθαύριον, σκόπιμον εἶναι, λόγοι πολιτικῆς προνοίας ἐπιβάλλουσι νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, διότι θ’ ἀπετέλει ἀληθῶς στίγμα νὰ ριφθοῦν εἰς τὸν δρόμον ἀπὸ τὴν ἐλλοχεύουσαν τοκογλυφίαν ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους μία τάξις ἐκμεταλλεύεται τὸ κεφάλαιον αὐτῶν καὶ νὰ πετάξῃ αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ἐκμεταλλεύονται αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ἐξυπηρετοῦσι τὸ κεφάλαιον καὶ τὰ ἐθνικὰ ἰδεώδη. Διότι ἂν ἐκεῖνοι δὲν ἠγωνίζοντο τὸν εὐγενέστερον τῶν ἀγώνων καὶ δὲν διέγραφον διὰ τῆς αἰχμῆς τῶν λογχῶν τὰ ὅρια τῆς Ἑλλάδος, βεβαίως δὲν γνωρίζω ποίαν θέσιν θὰ εἶχε τὸ κεφάλαιον, καὶ ποία πρὸ παντὸς θὰ ἦτο ἡ θέσις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐναβρύονται ὅτι εἶναι κάτοχοι κεφαλαίων. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη, κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἵνα ἡ Πολιτεία καὶ πρὸ παντὸς τὸ κόμμα τοῦτο, τοῦ ὁποίου ἡ ἱστορία ὑπῆρξεν ἀπελευθερωτικὴ, εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μέριμνα ὑπὲρ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων ἵνα σκοπιμώτερον διαρρυθμισθῶσιν αἱ σχέσεις αἱ οἰκονομικαὶ μεταξὺ ἰδιωτῶν. Γνωρίζει ὁ ἔντιμος συνάδελφος, ὅτι ἐν Ἰταλίᾳ κρατεῖ τὸ σύστημα τοῦ ἀκατασχέτου τῆς οἰκίας καὶ μικρᾶς ἐκτάσεως γῆς, οὕτως ὥστε νὰ μὴ δύναται ὁ δανεισθεὶς νὰ πετάξῃ τὸν ἄνθρωπον εἰς τὸν δρόμον. Δὲν εἶναι ἁπλῶς, κύριοι, σκόπιμος ἡ σύστασίς μου διὰ τοὺς ὀφειλέτας, εἶνε σκόπιμος καὶ διὰ τοὺς δανειστάς, διότι ἡ ἱστορία μαρτυρεῖ ὅτι ὅταν μία κατάστασις ὡριμάσῃ ὁσαδήποτε ἐμπόδια καὶ ἂν παρεμβληθοῦν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν σταματήσουν. Δὲν ζητοῦμεν, ἔντιμε συνάδελφε, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πενταπλασίως ἔχετε πάρῃ παρὰ τοῦ ἀτυχοῦς ὀφειλέτου. Ἡμεῖς ζητοῦμεν δικαίαν ἀμοιβὴν τοῦ κεφαλαίου, διότι ἐὰν πρόκειται, κύριε Βουλευτά, ὁ ἀτυχὴς σταφιδοπαραγωγὸς ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος δανεισθεὶς νὰ δουλεύῃ ἐπὶ σειρὰν πολλῶν ἐτῶν, παρέχων ὅλον τὸ χρῆμα τῆς ἐργασίας αὐτοῦ καὶ τῶν τέκνων του καὶ ὅλους τοὺς ἱδρῶτας τῆς τιμίας αὐτοῦ ἐργασίας εἰς τὸν δανειστὴν καὶ νὰ μὴ δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ, κύριοι, διὰ τῆς ἐργασίας αὐτοῦ εἰς τὰς οἰκογενειακάς του ἀνάγκας, τότε θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Πολιτεία αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετῇ τὸν προορισμὸν καὶ τὴν ἀποστολήν της. Διὰ τοῦτο δὲν ἀποκρύπτω, κύριοι Βουλευταί, ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ὅτι αἱ μεγάλαι λαϊκαὶ μᾶζαι ζηλοτύπως παρατηροῦσι τοὺς δανειστὰς αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι φέρουν ὡς ἀδάμαντας τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον εἰ μὴ τοὺς σταλακτήτας τῶν ἱδρώτων τοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος, παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν, ὅπως εὐαρεστούμενος διατάξῃ τὴν συμπλήρωσιν τῆς μελέτης διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ μικροῦ ἕλους παρὰ τὸν Ἁλμυρὸν Οἰτύλου.

§91Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διέταξα νὰ γίνουν δημοπρασίαι καὶ αὔξησις τῶν τιμῶν καὶ περιμένω ἀποτελέσματα.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Κουτσοπέταλος ἔχει τὸν λόγον.

§93Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ πρὸς τὸ παρὸν καὶ νὰ συζητηθῇ ὅταν θὰ ἔλθῃ.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Οἱ κ. κ. Λ. Καλβοκορέσης, Λ. Ἐμπειρῖκος, Ν. Παπαδάκης κλπ. ἐπερωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διατὶ δὲν ἐπεκυρώθησαν αἱ τελευταῖαι ἐξετάσεις τῶν ἐμποροπλοιάρχων, ἐφ’ ὅσον αἱ ἐν λόγῳ ἐξετάσεις ἐγένοντο συμφώνως τῷ νόμῳ.

§95Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰ πορίσματα τῶν ἐπιτροπῶν καὶ θὰ διατάξω νὰ ἐγκριθοῦν.

§96Λ. ΚΑΛΒΟΚΟΡΕΣΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ τὸ ταχύτερον.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος, παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως διατάξῃ τὴν ἐγκατάστασιν τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας εἰς τὴν κωμόπολιν Ἅγιος Ἰωάννης τῆς Σπάρτης.

§98Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μελετῶνται αἱ τηλεφωνικαὶ αὐταὶ ἐγκαταστάσεις καὶ θὰ ἴδωμεν τὶ θὰ κάμωμεν.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Κουτσοπέταλος συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὅπως ἐπισπεύσῃ τὴν παράτασιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ διδακτηρίου δημοτικοῦ σχολείου Σκριποῦς.

§100Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐὰν ἔχῃ καμμίαν ἀπάντησιν ὁ κ. Ὑπουργός.

§101Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐπανειλημμένως διέταξα τὸν ἁρμόδιον νομομηχανικόν. Ἡ τελευταία ὑπόμνησις πρὸς αὐτὸν ἐγένετο τὸν Δεκέμβριον τοῦ παρελθόντος ἔτους.

§102Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αἱ ἐργασίαι πρὸς κατασκευὴν τοῦ σχολείου αὐτοῦ ἔχουν ἀρχήσει ἀπὸ τὸ 1912. Ἐπερατώθησαν σχεδὸν καὶ δὲν ἀπέμειναν παρὰ νὰ τοποθετηθοῦν οἱ στύλοι διότι ἔλειπαν ἐν τῷ μεταξὺ κάτι μικραὶ ἐπιδιορθώσεις. Ἀπὸ τὸ 1915 τὸ σχολεῖον κατελήφθη ἀπὸ πρόσφυγας εὐλογιῶντας καὶ πάσχοντας ἀπὸ διαφόρους ἀσθενείας καὶ ἐστεγάζοντο μέχρι τώρα.

§103Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸν Αὔγουστον παρελθόντος ἔτους, ἐγένετο μελέτη περὶ τῆς δαπάνης τῆς ἐπισκευῆς τοῦ σχολείου καὶ τὸν Δεκέμβριον ἐγένετο ὑπόμνησις. Ὅλαι αἱ ἐργασίαι ἐσταμάτησαν ἀφ’ ἑνὸς μὲν λόγῳ ἐλλείψεως ἐργατῶν, ἀφ’ ἑτέρου λόγῳ τοῦ δικαιοστασίου, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν οἱ ἐργολάβοι νὰ γίνουν ἔκπτωτοι τῶν δικαιωμάτων των.

§104Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐγὼ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ σᾶς συνιστῶ τὸ ἑξῆς: Δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν νὰ τὴν ἀναλάβητε σεῖς ὁ ἴδιος διὰ τοῦ τεχνητοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου σας. Διότι κατ’ αὐτὸν τρόπον θὰ ἠμπορούσατε νὰ ἐπιβληθῆτε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, διότι οἱ νομομηχανικοὶ ἀνήκουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς διατάξητε. Θὰ ἦτο εὐκαιρία νὰ ἀναλάβετε τὸ τμῆμα τὸ ἀρχιτεκτονικὸν ὁλόκληρον διὰ νὰ παύσῃ ἡ ἱστορία αὐτὴ, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ὑπῆρχε κἄποιος τὸν ὁποῖον θὰ ἠμπορούσατε νὰ διατάξητε, καὶ ὁ ὁποῖος θὰ σᾶς ἐφοβεῖτο. Εἶναι νομίζω εὐκαιρία. Ἔτσι θὰ ἦτο τὸ καλλίτερον, διότι θὰ εἴχατε ὑπαλλήλους τοὺς ὁποίους θὰ ἠμπορούσατε νὰ διατάξητε.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως διατάξῃ τὴν ἐπίσπευσιν τῆς ἐπισκευῆς τοῦ ἐν Μιστρᾷ δημοσίου κτιρίου, ὅπερ χρησιμεύει ὡς διδακτήριον τῶν δημοτικῶν σχολείων ἀρρένων καὶ θηλέων.

§106Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶναι ἡ αὐτὴ ἀπάντησις εἰς τὴν προηγουμένην ἐπερώτησιν. Ἡ ἐπισκευὴ διεκόπη κατὰ διάστημα τοῦ πολέμου, διότι ὁ ἐργολάβος ὑπηρετεῖ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Καὶ ἕνεκα τοῦ δικαιοστασίου, τὸ ὁποῖον δίδει εἰς αὐτὸν τοιοῦτον δικαίωμα, δὲν ἐκηρύχθη ἔκπτωτος. Ἤδη διετάχθη νὰ ἐπαναλάβῃ τὰς ἐργασίας.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας διὰ τὸ ἑξῆς: Ὁ ἐν Θήβαις καθηγητὴς Ἀλέξανδρος Κοτρωνᾶρος ὑπέβαλε πρὸς τὸν ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἐκπαιδ. Συμβουλίου αἴτησιν του περὶ μεταθέσεώς του ὡς διευθυντοῦ εἰς τὴν κενὴν θέσιν τοῦ ἐν Ἀθήναις ΙΔʹ Ἑλληνικοῦ σχολείου. Συμφώνως πρὸς τὸν νόμον 1122, αὕτη ἦτο δικαιοτάτη καὶ ἐν τούτοις οὗτος δὲν μετετέθη ἐκ Θηβῶν ἂν καὶ κέκτηται ἐκθέσεις ἐπιθεωρητῶν εὐμενεστάτας καὶ εὐαρέσκειαν ἔτι τοῦ κ. Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τῆς 9ης ἐκπαιδευτικῆς περιφερείας. Ἡ δὲ δρᾶσις αὐτοῦ εἶναι γνωστὴ καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Ἐπερωτᾷ ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας διατὶ οὗτος δὲν μετετέθη;

§108Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ θέσις τὴν ὁποίαν ἀναφέρετε δὲν εἶναι κενὴ ἁπλῶς ἀπεσπάσθη εἰς τὸ διδασκαλεῖον τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κωτούλας, συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκδώσωσι τὰς δεούσας διαταγὰς εἰς τοὺς Δημάρχους καὶ Προέδρους τῶν Κοινοτήτων ὡς καὶ τὰς διαφόρους Ἀστυνομίας τοῦ Νομοῦ Κοζάνης νὰ καταρτίσωσι καταλόγους τῶν ἐχόντων νὰ λαμβάνωσι παρὰ τοῦ Δημοσίου ἐξ ἐπιτάξεων σιτηρῶν καὶ ὀσπρίων ἢ ἄλλων τροφίμων τῆς 12ης Μεραρχίας ἐν ἔτει 1915 καὶ 1916, μετὰ τὴν κατάρτισιν τῶν καταλόγων νὰ ζητηθῶσι τὰ σχετικὰ παρὰ τῆς Ἐπιμελητείας τῆς 12ης Μεραρχίας, ἧς τὸ ἀρχεῖον εὑρίσκεται εἰς τὴν Ἐπιμελητείαν τῆς Ἀναπληρωματικῆς Διοικήσεως τῆς 1ης Περιφερείας καὶ νὰ ἐκδοθῶσι τὰ σχετικὰ ἐντάλματα. Μέχρι δὲ τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐν λόγῳ χρηματικῶν ἐνταλμάτων νὰ παρακληθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τοὺς ταμίας τοῦ Νομοῦ Κοζάνης νὰ κρατήσωσι τὰ διπλότυπα τῶν ἐν λόγῳ ἐπιτάξεων, ἅτινα ἐκράτησαν ἀπὸ τοῦ 1915 καὶ 1916 πρὸς συμψηφισμὸν καὶ τὰ ὁποῖα νῦν ἐπιστρέφουσι ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν ἐξεδόθησαν τὰ χρηματικὰ ἐντάλματα παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπαιτοῦσι δὲ τὴν ἔντοκον πληρωμὴν τῶν χρεῶν παρὰ τῶν ἐχόντων ἀπαιτήσεις κατὰ τοῦ Δημοσίου ἐκ τῶν ἐν λόγῳ ἐπιτάξεων.

§110Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδόθησαν σχετικαὶ ὁδηγίαι πρὸς τοὺς ταμίας.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος ἐπερωτᾷ διὰ τὰ ἑξῆς: Πρὸ ἐτῶν εἶχε προκηρυχθῆ μειοδοτικὴ δημοπρασία διὰ τὴν κατασκευὴν σιδηρᾶς γεφύρας ἐπὶ τοῦ Ξηροποτάμου Σκοπεία ὅστις κεῖται ἐπὶ τῆς δημοσίας ὁδοῦ, τῆς ἀγούσης ἀπὸ Σπάρτης καὶ Ἁγ. Ἰωάννην εἰς Ἀναβρυτήν. Ὁ ἐργολάβος ἔθηκε τὰ βάθρα ἀλλὰ τὸ ἔργον μόλις ἔφθασε ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας τῆς κοίτης τοῦ ποταμοῦ ἐσταμάτησεν. Ἤδη ἡ Κοινότης τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου δαπανᾷ κατ’ ἔτος ἀτελείωτα ποσὰ πρὸς συντήρησιν μιᾶς ξυλίνης γεφύρας, ἥτις καθ’ ἕκαστον χειμῶνα παρασύρεται καὶ ἀνανεοῦται. Παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅπως διατάξῃ τὴν ἀνύψωσιν τουλάχιστον τῶν λιθίνων ποδῶν τῆς γεφύρας οὕτως ὥστε νὰ στερεοποιηθῇ τὸ σανίδωμα καὶ ἀνακουφισθῇ τὸ μὴ ἐπαρκοῦν πλέον κοινοτικὸν ταμεῖον τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου.

§112Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διέταξα τὰ δέοντα.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος καταγγέλει πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, τὴν σκανδαλώδη αὐτόχρημα πολιτείαν τοῦ ἐν τῇ Λακωνικῇ ἐπιθεωρητοῦ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὅστις ἀπὸ τῆς 22ας Δεκεμβρίου λ. ἔ., μέχρι τῆς 8 Ἰανουαρίου ἀπουσίαζεν ἄνευ ἀδείας τῆς θέσεώς του. Ὁ ἐπιθεωρητὴς οὗτος δι’ οὓς λόγους αὐτὸς οἶδεν, προέρχεται εἰς ἰδιαιτέρας συνεννοήσεις μετὰ τῶν ὑφισταμένων του καὶ παρέχει εἰς αὐτοὺς τὰ μέσα πρὸς καταστρατήγησιν τοῦ νόμου ἵνα ἐντεῦθεν οἱ διδάσκαλοι ἀποκομίζωσι ἰδιαίτερα ὀφέλη. Εἰδικώτερον δὲ εἰς τὴν Γέρμαν (Οἰτύλου) λειτουργεῖ σχολεῖον καὶ οἱ φιλόστοργοι πρὸς τὰ τέκνα καὶ τὴν πρόοδον αὐτῶν κάτοικοι ἤρχισαν δι’ ἰδίων ἀποκλειστικῶς ἐράνων κτίζοντες ἰδιόκτητον διδακτήριον. Εἰς τὸ γειτονικὸν Κρυονέριον ἡ θέσις τοῦ διδασκάλου εἶναι κενὴ ἀπὸ πολλοῦ καὶ παρ’ ὅλας τὰς ἄλλοθεν αἰτήσεις ἡ θέσις παραμένει κενή. Διατί; Διότι ὁ θαυμάσιος αὐτὸς ἐπιθεωρητὴς θέλων νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ὀρέξεις τοῦ φίλου του διδασκάλου—Δαιμονάκου—ὄνομα καὶ πρᾶγμα—ποθοῦντος τὴν θέσιν Κρυονερίου ὡδήγησε τοῦτον—κατὰ τὴν ὁμολογίαν αὐτοῦ τοῦ διδασκάλου—νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν θέσιν τῆς Γέρμας, ὅπως οὕτω προκληθῇ ἡ παῦσίς του καὶ ὁ ἀναδιορισμός του ἐν Κρυονερίῳ. Οὕτω ζημιοῦνται μέχρι σήμερον δύο λαμπραὶ κοινότητες τῆς Μάνης, ἡ τοῦ Κρυονερίου καὶ ἡ τῆς Γέρμας. Ἐπιπροσθέτως δὲ ὁ ἐπιθεωρητὴς ἐδήλωσεν εἰς τὴν Γέρμαν ὅτι δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ κτίσουν σχολεῖον ἄνευ ἀδείας του. Συνέστησε εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Γέρμας ὅπως ἀποδοκιμάσωσι τὸν ἄνουν αὐτὸν ὑπάλληλον πρὸς παραδειγματισμόν. Νομίζω δὲ ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἡ ἄμεσος ἀποστολὴ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ἵνα βεβαιωθῶσι τὰ καταγγελόμενα καὶ παταχθῇ ἡ εὐτελὴς συμπαιγνία πρὸς καταδολίευσιν τοῦ νόμου καὶ ζημίαν τῶν κατοίκων. Μέχρι δὲ τοῦ πορίσματος τῶν ἀνακρίσεων νὰ μὴ κυρωθῇ τὸ πρακτικὸν τῆς ἐκ συμπαιγνίας ἀπολύσεως τοῦ δαιμονισμένου αὐτοῦ διδασκάλου Γέρμας.

§114Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ καταγγελία διεβιβάσθη εἰς τὸν κ. Ἐπιθεωρητὴν ὅπως ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις καὶ θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Συμβούλιον ὅπως ὑποστῇ τὰς συνεπείας τοῦ νόμου ἐν περιπτώσει ἐξακριβώσεως τῶν καταγγελλομένων.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης, συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὅπως συμπληρώσῃ τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου Ψαχνῶν Εὐβοίας εἰς τὸ ὁποῖον σχολεῖον εἷς μόνον ἑλληνοδιδάσκαλος διδάσκει ἤδη, τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ σχολείου κληθέντος εἰς τὸ Διδασκαλεῖον τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ μὴ ἀντικατασταθέντος.

§116Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἰς τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον Ψαχνῶν παραμένουσι ἀκόμη δύο διδάσκαλοι μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ τρίτου εἰς τὸ Διδασκαλεῖον τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Παραμένουσι ὁ Κατσανὸς καὶ ὁ Νικόλαος Δεπάστας.

§117Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Εἷς καὶ μόνον ὑπηρετεῖ κύριε Ὑπουργέ, παρὰ φροντίσατε διὰ τὴν ἀποστολὴν διδασκάλων διὰ νὰ μὴ μείνωσι τυφλὰ τὰ τέκνα τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος πληρώνει τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ζαβιτζιᾶνος ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διατὶ δὲν ἐπαναφέρει ἐν ἰσχύϊ τὸ παλαιὸν Διάταγμα ὡρῶν ἐργασίας τῶν ἀρτεργατῶν Κερκύρας, ἐφόσον ἐζήτησαν τοῦτο οἱ ἀρτεργάται Κερκύρας καὶ ἐφόσον αἱ συνθῆκαι ἐργασίας ἐν Κερκύρᾳ αἱ ἐπιβάλλουσαι μέχρι τοῦδε τὴν ἀναστολήν των, ἐξέλιπον ἤδη.

§119Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διετάχθη ὁ Νομάρχης Κερκύρας νὰ ἐπαναφέρῃ ἐν ἰσχύϊ τὸ παλαιὸν Διάταγμα.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ζαβιτζιᾶνος συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως διατάξῃ τὴν ἀστυνομικὴν ἀρχὴν Κερκύρας νὰ μὴ ἀπαγορεύῃ τοὺς ἐκ τῆς ἐξοχῆς Κερκύρας παραγωγοὺς τροφίμων καὶ κηπουρικῶν εἰδῶν νὰ πωλῶσιν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν ἀγορὰν Κερκύρας τὰ προϊόντα των καὶ νὰ παύσῃ ὑποχρεοῦσα νὰ διαθέτωσι ταῦτα μέσῳ τῶν ἐν τῇ πόλει Κερκύρας μεταπωλητῶν.

§121Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὁλόκληροι δῆμοι ἀποζῶσι, κύριε Ὑπουργέ, ἐξ αὐτῶν καὶ πρέπει νὰ τοὺς ἐπιτραπῇ νὰ πωλῶσι τὰ προϊόντα των ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν ἀγορὰν Κερκύρας.

§122Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ Ἀστυνομία Κερκύρας δι’ ἀναφορᾶς της ἀπαντᾷ ὅτι οὐδέποτε ἀπηγόρευσε τὴν πώλησιν, ἀλλὰ καθώρισεν ἐν τῇ πόλει θέσεις πωλήσεως ὅπως μὴ παρεμποδίζεται ἡ κίνησις τῶν καταστημάτων. Καὶ καθώρισεν ὡς θέσιν πωλήσεως τὴν πλατεῖαν τοῦ Ἁγίου Ρόκκου.

§123Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὁ Ἅγιος Ρόκκος εἶναι προάστειον ἐκτὸς τῆς πόλεως.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Α. Παπαζαχαρίου καὶ Γ. Χατζηγεωργίου παρακαλοῦσι τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, ἵνα εὐαρεστούμενος παρατείνῃ τὸν χρόνον τῆς ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς καταλόγοις ἐγγραφῆς τῶν πολιτῶν ἐν ταῖς Νέαις Χώραις, διότι ἕνεκα ἀγνοίας ἔτι τοῦ νόμου καὶ τῶν ἀνωμαλιῶν, ἐλάχιστοι ἄχρι τοῦδε ἠδυνήθησαν ν’ ἀποκτήσωσι τὸ ὕψιστον τοῦτο δικαίωμα τοῦ πολίτου.

§125Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐξήντλησα τὸ δικαίωμα ὅπερ εἶχον ἐκ τοῦ νόμου παρατείνας τὴν προθεσμίαν μέχρι τῆς 10ης Φεβρουαρίου διὰ τὴν ὕπαιθρον χώραν, διὰ δὲ τὰς πόλεις ἐπὶ ἕνα μῆνα.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαζαχαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§127Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν Νέων Χωρῶν δὲν ἀπέκτησαν ἀκόμη τὸ θάρρος νὰ προσέρχωνται εἰς τὰς ἀρχὰς καὶ ὁσάκις ἀκόμη καλοῦνται, νομίζουσιν ὅτι πρόκειται περὶ πληρωμῆς τῶν φόρων. Διὰ τοῦτο δὲ εἴδομεν ὅτι πολλοὶ ἔμειναν ἄνευ ψήφου διότι δὲν ἤθελον νὰ μεταβῶσι νὰ ζητήσωσι ψῆφον. Ἐπίσης δὲ ἔχω πληροφορίας θετικὰς ὅτι εἰς διάφορα τμήματα τῆς Μακεδονίας πολλοὶ κάτοικοι ἔχουσι διαγραφῆ ἐκ τῶν καταλόγων. Εἰς τὴν ὑποδιοίκησιν Γεννιτσῶν ἐκ τῶν ὀκτὼ χιλιάδων καὶ πλέον ψηφοφόρων αἱ 4.000 ἐκ διαφόρων λόγων οὐχὶ βεβαίως δικαίως, ἔχουσι διαγραφῆ. Ὁλόκληρος ἡ οἰκογένεια τῶν Κοτζαμαναίων μία ἀπὸ τὰς οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι ἔδρασαν ἐναντίον τῶν Βουλγάρων διεγράφη διότι ὁ Κοτζαμάνης εἶχε καταδιωχθῆ ὡς ἀντιθέτων φρονημάτων πρὸς τὸ καθεστὸς καὶ εὑρέθη ὑποδιοικητὴς κάμνων κατάχρησιν τῆς ἐξουσίας τὴν ὁποίαν τοῦ ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις καὶ διέγραψεν ὅλην τὴν οἰκογένειαν ὅπως διέγραψε καὶ τὰς ἄλλας 4.000. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις δίδει τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου εἰς τοὺς πρόσφυγας πάντως πολὺ ὀρθῶς χωρὶς μάλιστα νὰ ἐκπληρωθοῦν οἱ ἀπαιτούμενοι τύποι, εἶναι δίκαιον νὰ δώσῃ τὸ αὐτὸ δικαίωμα καὶ εἰς τοὺς ἐντοπίους. Ὑποθέτω δὲ ὅτι ἡ Κυβέρνησις λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν ταῦτα, θὰ διατάξῃ νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία, ἐν ἀνάγκῃ δὲ νὰ ὑποβληθῇ τροπολογία εἴτε εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ψηφοφορίας εἴτε εἰς τὸ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν. Διατὶ νὰ μὴ κάμουν χρῆσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ τοῦ ὑψίστου δικαιώματος τὸ ὁποῖον ἔχουν;

§128Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅσα δικαιώματα ἔχει ὁ Ὑπουργὸς θὰ τὰ ἐνασκήσῃ. Τὰ περαιτέρω εἶναι ζήτημα τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Ὀφείλω ὅμως νὰ παρατηρήσω ὅτι ἐνῷ τὸ νομοσχέδιον διὰ τοὺς ψηφοφόρους δίδει ἑνὸς μηνὸς προθεσμίαν οἱ ἄλλοι ἔχουσι προθεσμίαν 40 ἡμερῶν, ἑπομένως οὐδεμία ἐλάττωσις ὑπάρχει.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαστρατῆς ἐρωτᾷ τὶ ἀπάντησιν ἔδωκεν ὁ κ. Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς τῆς 9ης Ἐκπαιδευτικῆς περιφερείας ἐν σχέσει πρὸς τὴν σύστασιν γυμνασίου ἐν Κύμῃ χάριν ὑπεροκτακοσίων μαθητῶν τῆς περιφερείας, ἀφοῦ καὶ οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες προθύμως συνεισέφεραν ὑπὲρ τοῦ σκοποῦ τούτου.

§130Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὁ κ. Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς ἐγνωμάτευσεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ἐν Κύμῃ Γυμνάσιον, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸ ὁποῖον ἀπετάνθημεν, ἀπήντησεν ὅτι αἱ Κοινότητες εἶναι ἀδύνατον νὰ συνεισφέρωσι διότι εἶναι ὀφειλέτιδες τοῦ Κράτους, ἑπομένως ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου δὲν ἐξετελέσθη ἡ ἀπόφασις, ἀναμένεται δὲ ἡ μεταρρύθμισις τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος, ὁπότε θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ Κύμη.

§131Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποβάλλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μεταβάλλει τὰ οἰκονομικὰ τῶν Δήμων, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσφέρουν τίποτε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔχω τὴν γνώμην ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ συστηθῇ ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ Γυμνάσιον ἐν Κύμῃ ὅπου ὑπάρχουσι μαθηταὶ πολὺ περισσότεροι ἀπὸ τὰ μέρη ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ἔχουσι ἐσχάτως συσταθῇ Γυμνάσια. Καὶ ἀναφέρω τὸ Γυμνάσιον Μελιγαλᾶ διὰ τὸ ὁποῖον εἴπετε ὅτι δὲν θὰ ἐγίνετο, ἐὰν δὲν ἐγίνετο καὶ εἰς τὴν Κύμην Γυμνάσιον καὶ ἐν τούτοις ἐσυστήσατε ἐκεῖ Γυμνάσιον. Θὰ εἶχον τὴν γνώμην ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον θὰ ἔπρεπε νὰ προβῇ εἰς τὴν σύστασιν τοῦ Γυμνασίου Κύμης τὸ ὁποῖον θὰ ἀπήλλασσε καὶ τὸ Γυμνάσιον τῆς Χαλκίδος τῆς πληθωρικότητος τῶν μαθητῶν. Εἶναι ἐκεῖ 800 μαθηταὶ ὅσοι δὲν εἶναι εἰς καμμίαν ἄλλην περιφέρειαν. Ἐφ’ ὅσον δὲ ἔχετε σύμφωνον γνωμάτευσιν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, θὰ ἔπρεπε νὰ δώσητε τὴν συγκατάθεσιν ὅπως συστηθῇ τὸ Γυμνάσιον Κύμης. Ἡ μεταβολὴ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος δὲν ἔχει σημασίαν. Ὅταν μεταβληθῇ τὸ σύστημα θὰ γίνῃ καὶ διὰ τὴν Κύμην ὅ,τι θὰ γίνῃ καὶ διὰ τὰ ἄλλα μέρη.

§132Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πρόκειται περὶ λίαν προσεχοῦς ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ θὰ συνίστων νὰ περιμείνητε καλλίτερον νὰ γίνῃ ἡ ἵδρυσις ἑνὸς σχολείου ἰδιαιτέρου τύπου παρὰ ἑνὸς Γυμνασίου. Μοῦ ἀναφέρατε τὸ Γυμνάσιον Μελιγαλᾶ, ἀλλὰ σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν ὅτι τοῦτο ἱδρύθη διὰ νὰ μὴ διαιρεθῇ τὸ Γυμνάσιον τῶν Καλαμῶν εἰς δύο τμήματα.

§133Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Καὶ τὸ Γυμνάσιον τῆς Χαλκίδος θὰ ἔπρεπε νὰ διαιρεθῇ ὄχι εἰς δύο, ἀλλὰ εἰς τέσσαρα τμήματα. Εἶναι δὲ τόσος ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν ὥστε θὰ ἠδύνατο νὰ συσταθῇ καὶ τὸ Γυμνάσιον καὶ τὸ σχολεῖον τοῦ ἰδιαιτέρου τύπου τὸ ὁποῖον ἀνεφέρατε.

§134Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς συστάσεως τοῦ Γυμνασίου ἐν Κύμῃ. Ἐὰν σκέπτεται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μετατρέψῃ τὰ Γυμνάσια εἰς σχολεῖα ἰδιαιτέρου τύπου, θὰ δύναται εὐχερῶς νὰ μετατρέψῃ καὶ τὸ Γυμνάσιον Κύμης. Ἀλλὰ καὶ ἄλλος λόγος συνηγορεῖ. Ὑπάρχει κληροδότημα 50,000 δραχμῶν τὸ ὁποῖον θὰ καταφαγωθῇ ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν εὐαρεστηθῇ νὰ συστήσῃ τὸ Γυμνάσιον.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ν. Γερμανὸς, Α. Παπαζαχαρίου καὶ Γ. Χατζηγεωργίου ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης διὰ τίνα λόγον ἀπὸ πολλοῦ ἤδη οὐδὲν ἐγένετο διὰ τὰς κατηγορίας τῶν ἐπισιτιστικῶν Χαλκιδικῆς καὶ κατὰ διαφόρων ἄλλων καὶ τοῦ ὑποδιοικητοῦ κ. Σνώκ, ἐν ᾧ ἐπ’ αὐτῶν ἐγένοντο ἤδη αἱ σχετικαὶ ἀνακρίσεις καὶ κατὰ τὰς πληροφορίας μας πολλαὶ τῶν κατηγοριῶν τούτων ἀπεδείχθησαν ὡς βάσιμοι.

§136Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἐνεχείρισα καταγγελίαν ἐναντίον διαφόρων προσώπων διὰ σκάνδαλα ἐπιστημονικά· μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχουν καὶ πρόσωπα τὰ ὁποῖα κατέχουν δημοσίας θέσεις. Μολονότι ὅμως παρῆλθον πολλοὶ μῆνες καὶ ἀπεδείχθησαν πολλὰ τῶν καταγγελθέντων ὡς βάσιμα οὐδεμία καταδίωξις γίνεται, θὰ παρακαλέσω νὰ διαταχθῇ ἡ ταχεῖα εἰσαγωγὴ εἰς δίκην.

§137Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κατόπιν τῆς διατυπώσεως τῆς ἐπερωτήσεώς σας ἐζήτησα πληροφορίας τηλεγραφικῶς εἰς ποῖον ἀκριβῶς σημεῖον εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις.

§138Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ὑπάρχουσι Μακεδόνες ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι μένουσιν εἰς τὰς φυλακὰς καὶ εἶναι ἀθῶοι. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ χωρισθῶσιν οἱ τίμιοι ἀπὸ τοὺς ἀτίμους, οἱ τίμιοι νὰ πᾶνε εἰς τὰς οἰκογενείας των καὶ οἱ ἄτιμοι εἰς τὰς φυλακὰς καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλοῦμεν θερμότατα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐκκαθαρίσῃ ὅλα τὰ δικαστικὰ γραφεῖα Λαγκαδᾶ, Πολυγύρου καὶ Θεσσαλονίκης.

§139Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅταν μοὶ παρασχεθῶσιν αἱ πληροφορίαι, ἂν ἐξ αὐτῶν πεισθῶ, ὅτι ἐξ ἀδρανείας τῶν καταδιωκτικῶν ἢ τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν δὲν ἐπερατώθησαν εἰσέτι καὶ δὲν ἐξεδόθησαν τὰ βουλεύματα θὰ ἀσκήσω πειθαρχικὴν δίωξιν κατὰ τῶν ὑπαιτίων.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ι. Λεκανίδης, Κ. Μητσοτάκης, Α. Κριάρης κλπ. παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐγκρίνῃ ἵνα πληρωθῶσιν εἰς τοὺς ἀγροφύλακας, τῆς περιφερείας τοῦ Ἀγρονομείου Ἀποκορώνου, αἱ ἀποζημιώσεις αἱ ἐγκριθεῖσαι ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀγροφυλακῆς τοῦ δυτικοῦ τμήματος Κρήτης καὶ ὑπὸ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως δι’ ὁδοιπορικὰ αὐτῶν ἔξοδα καὶ λοιπὰς ἐκτάκτους δαπάνας, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν στρατολογηθέντες ὑπὸ τῆς χωροφυλακῆς Κρήτης, καὶ συνδραμόντες ἀποτελεσματικῶς αὐτὴν εἰς τὴν καταστολὴν τῆς στάσεως τῆς ἐκραγείσης ἐν Σφακίοις, κατὰ Φεβρουάριον τοῦ 1918, ἤτοι ἐκτελέσαντες καθήκοντα χωροφύλακος, ἐκτὸς τῆς περιφερείας αὐτῶν, ἀφ’ οὗ μάλιστα ἡ Γενικὴ Διοίκησις Κρήτης, ἀναγνωρίζουσα τὸ δίκαιον αὐτῶν, διέταξεν αὐτοὺς νὰ ὑποβάλλωσι καταστάσεις, τὰς ὁποίας καὶ ὑπέβαλον εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν μετὰ τῶν ἀναγκαίων πιστοποιητικῶν καὶ αἰτήσεων, καὶ τὰς ὁποίας, ὑποβληθείσας ὑπὸ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπέρριψεν αὐτὰς τοῦτο, ὅλως ἀδικαιολογήτως.

§141Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ ἐπανορθώσεως ἑνὸς καταφώρου ἀδίκου, τὸ ὁποῖον ἐγένετο εἰς τοὺς ἀγροφύλακας τῆς ἐπαρχίας Ἀποκορώνου. Κατὰ Φεβρουάριον τοῦ 1917 εἶχεν ἐκραγῆ μία στάσις ἀπὸ ὁμάδα λιποτακτῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Σφακίων. Ἡ χωροφυλακὴ δὲν εἶχε τὴν ἀπαιτουμένην δύναμιν νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τοὺς στασιαστὰς καὶ ἐκάλεσε τοὺς ἀγροφύλακας τῆς ἐπαρχίας Σφακίων καὶ τοὺς ἀγροφύλακας Ἀποκορώνου οἱ ὁποῖοι ὑπήγοντο εἰς ἄλλην ἀγρονομικὴν περιφέρειαν καὶ ἐζήτησε τὴν συνδρομὴν αὐτῶν, ὅπως ἐκτελέσουν ἔργα χωροφύλακος. Τοὺς παρέλαβε, ἀφ’ οὗ διῆλθον τὴν ἐπαρχίαν τῆς Ρεθύμνης καὶ τοῦ Ἁγίου Βασιλείου καὶ διάφορα ἄλλα μέρη διετηρήθη δὲ ἡ ἐκστρατεία ἐκείνη ἐπὶ ἕνα μῆνα ἀκριβῶς, μετέβησαν εἰς τὰ Σφακιὰ καὶ ἐκεῖ κατώρθωσαν νὰ ἐπιβληθοῦν εἰς τοὺς στασιαστάς. Εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν οἱ ἀγροφύλακες ὑπεβλήθησαν εἰς ἐκτάκτους δαπάνας, τὰ ὑποδήματά των κατεξεσχίσθησαν, μετέβησαν εἰς ἄλλην ἀγρονομικὴν περιφέρειαν ὅπου δὲν εἶχον ὑποχρέωσιν. Κατ’ ἐντολὴν τοῦ κ. Γενικοῦ Διοικητοῦ, ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀγροφυλακῆς τοῦ δυτικοῦ τμήματος Κρήτης ἐζήτησε παρ’ αὐτῶν νὰ ὑποβάλωσι καταστάσεις νὰ πληρωθῶσιν ἀπὸ τὸ κονδύλιον τῆς δημοσίας ἀσφαλείας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀγράμματοι ὑπεβλήθησαν εἰς δαπάνας 5–6 δραχμὰς ἕκαστος διὰ τὴν σύνταξιν τῆς καταστάσεως καὶ διὰ τὸ πιστοποιητικὸν τὸ ὁποῖον ἔλαβον, ὑποβολὴν αἰτήσεως εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν διὰ νὰ πληρωθοῦν εἰς αὐτοὺς αἱ ἀποζημιώσεις, διὰ τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ὑπεβλήθησαν ἐκστρατεύσαντες ἐπὶ 30 ἡμέρας, ἐκτὸς τῆς περιφερείας των. Τί νομίζετε δὲ ὅτι ἐζήτησαν; 118 δραχμὰς ἕκαστος. Ἡ Γενικὴ Διοίκησις τὰς ἀπέστειλεν εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἀγροφυλακῆς, ὁ ὁποῖος τὰς ἐνέκρινε. Τὰς ἐπέστρεψε πάλιν εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν καὶ ἡ Γενικὴ Διοίκησις τὰς ὑπέβαλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τμῆμα δημοσίας ἀσφαλείας, ἀλλ’ ἐπεστράφησαν εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, διότι δὲν ἐθεωρήθη δίκαιον νὰ ἀποζημιωθοῦν, διότι ἐξετέλεσαν καθῆκον ἐπιβαλλόμενον εἰς αὐτούς. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι ναὶ μὲν ὁ νόμος περὶ ἀγροφυλακῆς Κρήτης λέγει, ὅτι οἱ ἀγροφύλακες καλούμενοι νὰ συντρέξωσι τὴν χωροφυλακὴν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ τὴν συντρέξωσιν, ἀλλ’ ὄχι καὶ νὰ ἐκστρατεύσουν ἐκτὸς τῆς περιφερείας. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν λαμβάνων σήμερον γνῶσιν τοῦ πράγματος θὰ σπεύσῃ νὰ διορθώσῃ τὸ ἀδίκημα τοῦτο.

§142Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§143Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχει τυπικὴ δυσχέρεια εἰς τὸ ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν διαλαμβάνει σχετικὴν πίστωσιν. Τούτου ἕνεκα ἀπεστάλη εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, ἡ ὁποία ἔχει κονδύλιον 25 χιλιάδων δραχμῶν διὰ νὰ πληρώνῃ δαπάνας ἀπροβλέπτους καὶ ἐπειγούσας περὶ ὧν δὲν ὑπάρχει πίστωσις καὶ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου δύναται νὰ γίνῃ ἡ πληρωμή.

§144Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Ἐξηντλήθη ἀλλοῦ, κύριε Ὑπουργέ. Πρέπει τέλος πάντων νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον δι’ αὐτούς, ἀφοῦ ἐξετέλεσαν καθήκοντα χωροφύλακος. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι τὸ ἁρμόδιον.

§145Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχομεν κονδύλιον.

§146Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐὰν ἔχῃ μείνῃ ὑπόλοιπον ἀπὸ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν νὰ δοθῇ.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ἐπερωτᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸν, διατὶ ἡ Ἑλληνικὴ Ἑταιρεία Ἀνθρακορυχείων δὲν ἀποζημιώνει τοὺς ἀγροὺς, οὓς κατεπάτησε διὰ τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς εἰς τὰ ἐν Πάλιουρα τῶν Ψαχνῶν τῆς Εὐβοίας ὀρυχεῖα της, καὶ διατὶ τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἐξαναγκάζει πρὸς τοῦτο τὴν Ἑταιρείαν αὐτήν, καὶ διατὶ ἀκόμη ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν προσάγει ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον τροποποιοῦν τὸν νόμον «περὶ ἀποζημιώσεων» κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ παραπέμπῃ εἰς τὰ πολιτικὰ δικαστήρια τοὺς ἔχοντας λαμβάνειν μικρὰ ποσὰ τοιαῦτα μὴ ἐπιτρέποντα δικαστικὰς δαπάνας.

§148Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἡ Ἑλληνικὴ Ἑταιρεία Ἀνθρακωρυχείων τῆς Εὐβοίας δὲν ἀποζημιώνει τοὺς ἀγρότας, ἐκ τῶν ἀγρῶν τῶν ὁποίων διῆλθε καὶ κατεσκεύασε τὴν σιδηροδρομικὴν γραμμὴν ἀλλὰ παραπέμπει αὐτοὺς εἰς τὰ δικαστήρια. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἔχοντες λαμβάνειν 20 ἢ 50 δραχμὰς νὰ καταφύγωσιν εἰς τὰ δικαστήρια. Κατέφυγον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν ὅτι δὲν ὑπάρχει νόμος παρέχων τὸ δικαίωμα τῆς ἐπεμβάσεως τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὰ τῆς Ἑταιρείας διὰ τοιαῦτα ζητήματα. Διὰ τίνα λόγον νὰ μὴ εὑρίσκεται εἷς τρόπος νὰ ἐπεμβαίνῃ τὸ Ὑπουργεῖον μεταξὺ τῶν ἐχόντων λαμβάνειν τοιαῦτα ποσά, μεταξὺ τῆς Ἑταιρείας καὶ τῶν ἰδιωτῶν, νὰ ἐπεμβαίνῃ ὡς διαιτητὴς καὶ νὰ κανονίζῃ τὸ ζήτημα χωρὶς νὰ τοὺς παραπέμπῃ εἰς τὰ δικαστήρια, τοὐτέστι εἰς τὰς καλλένδας καὶ οὕτω νὰ κλέπτωσι τὸ χρῆμα τῶν ἰδιωτῶν αἱ Ἑταιρεῖαι;

§149Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σήμερον ἔστειλα σχετικὸν ἔγγραφον πρὸς διακανονισμὸν τοῦ ζητήματος.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τὴν κατασκευὴν γεφύρας ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Κριοῦ, ἀπαραιτήτου διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῶν κατοίκων Βερσοβᾶς καὶ Βλοκοβᾶς Αἰγείρας, ἀφοῦ καὶ ὁ ἀγροτικὸς διανομεὺς ἀδυνατῶν νὰ διαβῇ τοῦτον, ἔπαυσε νὰ ἐκτελῇ τὴν ὑπηρεσίαν του.

§151Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διετάχθη ἡ μελέτη καὶ ἡ κατασκευή.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ἐρωτᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, διατὶ ἀπὸ 1 Ἰουνίου λήξαντος ἔτους περιέκοψε τὸ ἕως τότε χορηγούμενον ἐπίδομα εἰς τοὺς ἐφέδρους ὑποταμίας τοῦ στρατοῦ 1ης, 2ας, 3ης τάξεως. Ἡ πρᾶξις αὕτη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἔρχεται ἄντικρυς ἀντίθετος πρὸς τὰς πρὸ ὀλίγου χρόνου δηλώσεις εἰς τὴν Βουλὴν αὐτοῦ τε καὶ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως «ὅτι πάντες στρατιωτικοί τε καὶ πολιτικοὶ ὑπάλληλοι δικαιοῦνται ἐπιδόματος».

§153Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διότι ὁ μισθὸς τῶν ἐφέδρων ὑποταμιῶν αʹ καὶ βʹ τάξεως ἐκανονίσθη δι’ εἰδικοῦ νόμου. Τοὺς στρατιώτας αὐτοὺς τοὺς παίρνομεν, τοὺς προβιβάζομεν εἰς ἀξιωματικοὺς εἰς τὴν θέσιν τοῦ ὑποταμίου λόγῳ τῆς ἀνάγκης τοῦ στρατεύματος καὶ τοὺς δίδομεν καὶ μισθόν. Ὁ μισθὸς εἶναι κανονισμένος ἄνευ ἐπιδομάτων. Ἐὰν δὲν τοὺς ἀρέσει ἂς παραιτηθοῦν καὶ ἂς ὑπάγουν πίσω εἰς τὰ σώματά των.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Α. Μπασιᾶς καὶ Π. Ἀραβαντινὸς ἐπερωτῶσι ποῖα μέτρα ἔλαβον οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ νὰ ἀποδοθῶσιν εἰς τὸ Ν. Α. Τ. 200 χιλιάδες δραχμαί, αἵτινες ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τὸ μόνον τοῦτο ἵδρυμα κοινωνικῆς προνοίας διὰ τοῦ νόμου «περὶ φορολογίας τῆς καθαρᾶς προσόδου», διὰ τοῦ ὁποίου ἐξῄρεσε τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος τοὺς ὑπαλλήλους τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν, αἵτινες τὸν φόρον τοῦτον κατέβαλον εἰς τὸ Ν.Α.Τ. καὶ ὑπεσχέθησαν μὲν ὅτι θὰ ληφθῶσι μέτρα, ἀλλὰ μέχρις ὥρας οὐδὲν ἐλήφθη.

§155Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅλον τὸ ἔσοδον, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἐξ αὐτῆς τῆς προόδου εἶναι 120 χιλιάδες δραχμαί. Δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ δοθῶσιν αὗται εἰς τὸ Ν.Α.Τ., τὸ ὁποῖον ἐπροικοδότησε τὸ Κράτος δι’ ἐσόδων παμμεγίστων, διότι γνωρίζετε, ὅτι ἐψηφίσθη εἷς φόρος περὶ αὐξήσεως τῶν φαρικῶν τελῶν ἐκ τοῦ ὁποίου ποσοστόν τι ἐδόθη καὶ εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦτο, ἡ δὲ περιουσία αὐτοῦ εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἐπαρκῆ πλήρως. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τοὺς φορολογουμένους μίαν διπλῆν φορολογίαν τὴν τῆς καθαρᾶς προσόδου καὶ ταύτην.

§156Α. ΜΠΑΣΙΑΣ. Τώρα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει δίκαιον, ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον μέρος, ἀλλὰ δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ φορολογία τῶν φαρικῶν εἰσῆλθεν καὶ εἰς ἄλλο Ταμεῖον.

§157Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δημόσιον εἶναι καὶ τοῦτο.

§158Α. ΜΠΑΣΙΑΣ. Εἶναι τὸ Ταμεῖον τῶν Φάρων. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι μαζὶ μὲ τὸν νόμον «περὶ φαρικῶν» ηὔξησαν καὶ αἱ συντάξεις καταπληκτικῶς.

§159Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τοὺς φθάνουν τὰ ἔσοδά των.

§160Α. ΜΠΑΣΙΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ ἂν ἴδῃ ὅτι ἡ κατάστασις εἶναι τόσον ἀνθηρὰ τότε ἔχει δίκαιον, ἀλλὰ θὰ ἴδῃ ὅτι ἐπολλαπλασιάσθησαν αἱ συντάξεις.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος συνιστᾷ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως λάβῃ σύντομα μέτρα πρὸς πᾶσαν δυνατὴν ἐπιτάχυνσιν τῶν ἐργασιῶν διὰ τὴν συντήρησιν τῆς ὁδοῦ Τριπόλεως–Σπάρτης, τῆς μόνης ἀρτηρίας τῆς συνδεούσης τοὺς νομοὺς Ἀρκαδίας, καὶ Λακωνίας, ἥτις τὰ μέγιστα ἔχει παραμεληθῆ. Δὲν ἀρκεῖ νὰ μένουν συγκεντρωμένα τὰ σκῦρα ἑκατέρωθεν τῆς ὁδοῦ, τῆς ὁποίας καὶ αἱ φυσικαὶ δυσκολίαι ἐντείνουσι τὴν ἀνάγκην ἐπιμελεστέρας καὶ ἐπιμονωτέρας στοργῆς ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων νομομηχανικῶν.

§162Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Βραδύνει ἡ κυλίνδρωσις μόνον ἐλλείψει εἰδικοῦ μηχανήματος.

§163Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Τὸ Ἐργατικὸν κέντρον Γυθείου ἐν διαμαρτυρίᾳ πρός με, καταγγέλλει ὅτι δι’ ἀγνώστους εἰς αὐτὸ λόγους, καθυστερεῖται ἡ νενομισμένη ἀποζημίωσις εἰς τοὺς σιγαροποιοὺς ἐκείνους, οἵτινες ἀπολυθέντες ἀπὸ τῆς 1 Ἰουλίου ἐκ τῆς παρὰ τῷ ἐργοδότη αὐτῶν ἐργασίας, μένουσιν ἔκτοτε ἄεργοι. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς ἀποζημιώσεως, τοῦ ἐργοδότου παρασχόντος τὰ καλλίτερα δείγματα προθυμίας, δὲν ἐννοεῖ νὰ συνέλθῃ, κωλυσιεργήσαντος κατ’ ἐπανάληψιν τοῦ Εἰρηνοδίκου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας παρακαλεῖται ὅπως ἀναγνωρίζων τὸ δίκαιον καὶ νόμιμον τῆς εὐλογωτάτης ταύτης διαμαρτυρίας, σπεύσῃ, τὸ μὲν νὰ παράσχῃ ἀκέραια τὰ ὑλικὰ δικαιώματα εἰς τριάκοντα καὶ πλέον οἰκογενειάρχας, ἀδικουμένους ἀπὸ ἑπταμήνου, τὸ δὲ τιμωρήσῃ ἢ προκαλέσῃ τὴν τιμωρίαν τῶν ὑπαιτίων, μιᾶς κωλυσιεργίας δημοσίων ὑπαλλήλων, οἵτινες πρέπει παραδειγματικῶς νὰ διδαχθῶσιν ὅτι ὀφείλουσι νὰ σέβωνται τὰ ἀπαράγραπτα δικαιώματα τοῦ πτωχοῦ ἐργάτου, τοῦ ἐντίμου αὐτοῦ βιοπαλαιστοῦ, τοῦ ἀποτελοῦντος τὸν κυριώτατον παράγοντα τῆς Ἐθνικῆς ἡμῶν εὐημερίας.

§164Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐνηργήθη ἡ ὑπόθεσις, τελευταίως δὲ λόγῳ διαφωνίας διὰ τὴν ἀπαιτουμένην ἀποζημίωσιν ὑπὸ τῶν σιγαροποιῶν, μεταξὺ τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀνεβλήθη ἡ λῆψις ὁριστικῆς ἀποφάσεως μέχρι τῆς λήψεως τῶν ὁδηγιῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀδικημάτων κατὰ τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐργασίας».

§166Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἤλλαξεν ὅλως διόλου μὲ τὴν τροποποίησιν, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη εἰς τὸ ἄρθρον 2.

§167Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Εἶναι ψήφισις συνόλου κ. συνάδελφε.

§168Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου ὁμιλῶ. Τὸ σύνολον ἀποτελεῖται ἀπὸ λεπτομερείας.

§169Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Τὸ σύνολον ὑποβάλλεται εἰς ψήφισιν διότι κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν συμβαίνει πολλάκις νὰ γίνωνται δεκταὶ τροπολογίαι, καθωρίσθη δὲ ὅτι πρέπει νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἑνιαῖον ὡς ἐτροπολογήθη, διὰ νὰ γνωρίσῃ ἡ Βουλὴ μὴ τυχὸν ἔχουν παρεισδύσῃ ἀνακριβεῖς διατυπώσεις.

§170Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὸ ζήτημα τῶν διατυπώσεων εἶναι ζήτημα τῶν ἀντιλήψεων τῶν βουλευτῶν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔχω ὡρισμένην ἀντίληψιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ὁρισμὸν τοῦ ὁρίου τοῦ ἐλαχίστου τῆς ποινῆς.

§171Γ. ΠΩΠ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις διὰ νὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔχει ἐφαρμοσθῇ ἐντελῶς διαφόρως. Προκειμένου περὶ ψηφίσεως ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου, δύναται ὁ βουλευτὴς νὰ συζητήσῃ καθ’ ὃν τρόπον θὰ συνεζήτει ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, δηλαδὴ τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὅτι δὲν δύναται νὰ στερηθῇ ὁ βουλευτὴς τοῦ δικαιώματος ὅπως προκειμένου περὶ συζητήσεως τοῦ συνόλου, ποιήσηται λόγον περὶ τῶν συνεπειῶν τὰς ὁποίας ὁ νόμος ἐνέχει.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀρξαμένη ὑπὸ τοῦ κ. βουλευτοῦ συζήτησις εἶναι ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ καὶ κατ’ ἀκολουθίαν δὲν δύναμαι νὰ ἐπιτρέψω τὴν συζήτησιν. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀδικημάτων κατὰ τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐργασίας». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον). Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπαγγελματικῶν σωματείων». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον). Βʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀγροτικοῦ νόμου». Ὁ κ. Σοκόλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1ου.

§173Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὁ θεσμὸς τῆς ἀτομικῆς ἰδιοκτησίας ὁ ὁποῖος σήμερον ὑπὸ τὰς ἀπόψεις τοῦ σημερινοῦ πολιτισμοῦ ἀπεκρυσταλλώθη εἰς τὴν μορφὴν αὐτὴν τὴν ὁποίαν προσπαθεῖ νὰ δώσῃ τὸ νομοσχέδιον, εἶναι θεσμὸς, δύναταί τις εἰπεῖν, νέος. Ἐν τῷ ἀρχαίῳ Ἑλληνικῷ πολιτισμῷ, ὑπῆρχεν ἡ ἰδιοκτησία ὅπως ἐφαρμόζεται σήμερον, ἀλλὰ εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ λύσωμεν ἓν κοινωνικὸν ζήτημα, ἔχομεν καθῆκον νὰ προλάβωμεν τὴν ἔγκρισιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ εἰς μεταγενέστερον χρόνον καὶ διὰ τοῦτο δὲν μοὶ ἐπιτρέπετο νὰ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μόνον τὸν θεσμὸν τῆς ἀτομικῆς ἰδιοκτησίας, ἀλλ’ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ συνδυάσωμεν αὐτὸν μὲ τὴν μορφὴν τῆς κοινῆς ἰδιοκτησίας ἡ ὁποία ὑπάρχει ἀκόμη εἰς πολλὰς χώρας ὡς ἐν Ἑλβετίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ, θεσμὸν ὁ ὁποῖος ἔγινεν ἀφορμὴ μεγάλης ὠφελείας. Ὁ θεσμὸς ὅστις ἰσχύει ἐν τῇ Ἑλβετικῇ ὁμοσπονδίᾳ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μία ἰδιοκτησία τῆς κοινότητος τὴν ὁποίαν ὁλόκληρος ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς ὁ κάτοικος ὡρισμένης κοινότητος ἔχει. Καὶ ἔχει ἐξασφαλισμένην τὴν κατοικίαν καὶ τὸ δικαίωμα τῆς καλλιεργείας μέχρι τινὸς καὶ ἔρχεται εἰς τὸν κόσμον ὄχι μόνον μὲ τὰς δύο χεῖρας ὅπως θὰ ἔλθῃ οἱοσδήποτε μὴ ἔχων ἰδιοκτησίαν γῆς, ἀλλ’ ἔρχεται ἐφωδιασμένος μὲ τὴν προστασίαν τῶν κοινοτικῶν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ σύστημα τῆς συγκυριότητος καὶ παροδικῆς διανομῆς τῶν γαιῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς συνεπείας τῆς ἀτομικῆς ἰδιοκτησίας, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα τὸ σύστημα τὸ παλαιὸν ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς ἐξεγέρσεις καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ τὸ ἄλλο ἐλάττωμα, τοῦ ὁποίου ἀποτέλεσμα εἶναι ἡ καταστροφὴ καὶ ἡ ἐλάττωσις τοῦ πληθυσμοῦ, διότι ὅταν ὁ γονεὺς γνωρίζῃ ὅτι τὸ κτῆμα του θὰ διανεμηθῇ εἰς πολλοὺς κληρονόμους θὰ προσπαθήσῃ νὰ μὴ ἀποκτήσῃ πολλοὺς κληρονόμους. Ἐκεῖνο τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐδέχθημεν καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ κτῆμα μένει εἰς ἓν μόνον τέκνον εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ φέρῃ ἐπίσης ἐλλάττωσιν τοῦ πληθυσμοῦ. Κατὰ τοὺς θεσμοὺς τοὺς ἄλλους ὅταν ὁ γονεὺς ἀποκτήσῃ ἕν τέκνον δίδεται εἰς αὐτὸ μία μερίς, ἡ κοινότης τοὺς παρέχει ἰδιοκτησίαν κατ’ ἔτος τὸ ποσὸν τῶν ξύλων τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ τὴν ἐπιδιόρθωσιν τῶν οἰκημάτων των, τὸ ποσὸν τῶν ξύλων τὸ ὁποῖον χρειάζεται διὰ τὴν θέρμανσιν, περὶ πλέον δὲ ἕκαστος κάτοικος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀποστέλλῃ εἰς τὰς κοινοτικὰς γαίας ἕνα ὡρισμένον ἀριθμὸν ζώων πρὸς βοσκήν. Εὑρισκόμενος λοιπὸν ὁ πολίτης ὑπὸ τὴν προστασίαν τῆς ἰδιοκτησίας ταύτης ἐπιδίδεται καὶ εἰς τὴν βιομηχανίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὡς πρόσθετον ἔργον καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε ὅτι ἡ Ἑλβετία ἡ ὁποία σήμερον δὲν ὑπερβαίνει κατὰ πολὺ τὸν Ἑλληνικὸν πληθυσμόν, ἔχει μίαν τρομακτικὴν βιομηχανίαν· διότι ἐνῷ ἡμεῖς ἔχομεν ἐξαγωγὴν 1½ ἑκατομμύριον, ἡ Ἑλβετία ἔχει 3½ ἑκατομμύρια, εἰς ὡρισμένα δὲ εἴδη ἔχει ἐξασφαλίσει σχεδὸν τὸ μονοπώλιον, τὸ ὁποῖον δὲν ὀφείλεται εἰς ἄλλο ἢ εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ ἄρτου ἐξ ἄλλου ἐπαγγέλματος. Ἡ βιομηχανία τῶν ὡρολογίων εἶναι μία βιομηχανία οἰκογενειακή, ὅλα τὰ ἐξαρτήματα κατασκευάζονται τὴν ἑσπέραν εἰς τὴν οἰκίαν ἐν συνεργασίᾳ τῶν μελῶν τῆς οἰκογενείας, κατὰ μίαν ὡρισμένην ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος γίνεται τακτικὴ ἀγορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἐργοστάσια ἀγοράζουν τὰ ἐξαρτήματα ταῦτα καὶ τὰ παραδίδουν εἰς τὸ ἐμπόριον. Δι’ αὐτὸ βλέπετε τὴν εὐθηνὴν τιμὴν εἰς τὴν ὁποίαν πωλοῦνται. Τὴν στιγμὴν λοιπὸν κατὰ τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τοὺς ἀκτήμονας πρέπει νὰ λάβωμεν πρόνοιαν, πῶς θὰ ἐξασφαλίσωμεν καὶ τὸ μέλλον τῶν παιδιῶν αὐτῶν καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν τοὺς θεσμοὺς ἐκείνους, νὰ καταστήσωμεν κοινοτικὰ κτήματα τινὰ ἐξ αὐτῶν τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ τὰ κοινοτικὰ αὐτὰ κτήματα νὰ τὰ κατέχωσιν ὅλα τὰ μέλη τῆς κοινότητος. Βεβαίως δὲν εἶναι ἡ ὥρα νὰ γίνῃ τοῦτο ἤδη ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ νομοθέτης ὥστε νὰ ἐπιφυλαχθῇ ἐπὶ ἑνὸς μέρους τῶν διανεμητέων κτημάτων ὥστε νὰ ἔχῃ τὸ μέρος τοῦτο κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀποφασίσῃ νὰ εἰσαγάγῃ καὶ ἐδῶ τοὺς θεσμοὺς αὐτοὺς τοὺς παλαιοὺς, οἱ ὁποῖοι ἔφερον τόσον σπουδαίους καρπούς.

§174Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς τὸ ἄρθρον 1 ἔχω νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ἐπὶ τῆς παραγράφου 2 ὅτι ὅταν λέγωμεν ἀκτήμονας καλλιεργητὰς, λογίζονται καὶ οἱ ἔχοντες ἀνεπαρκῆ γεωργικὴν ἰδιοκτησίαν, ἐννοοῦμεν ὅτι ὁ κλῆρος ὁ ὁποῖος θὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς θὰ εἶνε πρόσθετος κλῆρος.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ 1 ἄρθρον;

§176ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτὸν δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον).

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκει). Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Ι. Μπουρνιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§178Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύο λέξεις. Καταγόμενος ἀπὸ τὴν μεσημβρινὴν Εὔβοιαν, ὅπου βασιλεύει ἡ μικρὰ ἰδιοκτησία, δὲν εἶχον καμμίαν ἰδέαν ὅτι ὑπάρχουν κατὰ τὸν 20ὸν αἰῶνα καὶ εἵλωτες, ὅταν δὲ οἱ συνάδελφοί μου ἐκ Θεσαλίας διεξετραγώδουν τὴν κατάστασιν τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ γεωργῶν ἐνόμιζα ὅτι ὑπερβολικὰ παρίστανον τὰ πράγματα. Ὅταν ὅμως μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἀπέστειλεν ἔγγραφα εἰς προέδρους τῶν κοινοτήτων τὰ ὁποῖα διενεμήθησαν εἰς τοὺς ἀγρότας, ἵνα σχηματίσωσιν οὗτοι συνεταιρισμούς, ἐξύπνησαν καὶ οἱ εἵλωτες τῆς κεντρικῆς καὶ βορείου Εὐβοίας, οἱ ὁποῖοι ἐν κρυπτῷ καὶ ἀπαραβύστῳ συνελθόντες νύκτωρ φοβούμενοι τοὺς δεσπότας των συνέστησαν τοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ ἀπέστειλαν αὐτοὺς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Ἀλλὰ τὴν σύστασιν τῶν συνεταιρισμῶν μαθόντες οἱ δεσπόται ἐξέδωκαν ἀπόφασιν διότι δὲν θεωρῶ ἄσκοπον νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι ἕκαστος τσιφλικοῦχος ἔχει δικαίωμα εἰς τὸ τσιφλίκι του νὰ ἐφαρμόζῃ ἰδικόν του δίκαιον χωρὶς νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψει τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, ἐξέδωκαν ἀπόφασιν ἰδικήν των οἱ ἀγριώτεροι ἐκ τούτων καὶ ἐξεδίωξαν ἀπὸ τὰ κτήματα πολλοὺς ἐκ τῶν χωρικῶν αὐτῶν διατάξαντες τοὺς ἀγροφύλακάς των νὰ ἀποζεύξωσι τοὺς ἀροτῆρας βόας.

§179Ν. ΞΗΡΟΣ. Διὰ τοῦ Εἰρηνοδίκου ἠδύναντο νὰ ἐπανέλθουν.

§180Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Τὸ ἐζητήσαμεν, ἀλλ’ ἀκούσατε. Ἄλλοι ἡμερώτεροι δεσπόται ἐκίνησαν ἀγωγὰς περὶ ἐξώσεως τῶν χωρικῶν ἐκ τῶν οἰκιῶν των καὶ εὑρέθησαν δικαστήρια, τὰ ὁποῖα ἐδέχθησαν τὰς ἀγωγὰς αὐτὰς ἰσχυρισθέντα, ὅτι ναὶ μὲν οἱ διαμένοντες ἐπὶ 30ετίαν ὁλόκληρον εἰς τὸ χωρίον εἶναι κολλῆγοι, ἀλλ’ εἶναι κολλῆγοι μόνον ἐπὶ τῶν καλλιεργουμένων γαιῶν οὐχὶ δὲ καὶ ἐπὶ τῶν οἰκιῶν καὶ ἐπὶ τῶν βοσκησίμων γαιῶν καὶ διέταξαν τὴν ἔξωσιν τῶν χωρικῶν αὐτῶν ἀπὸ τὰς κατοικίας καὶ τὰς βοσκησίμους γαίας. Ἤδη ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον, καίτοι δὲν ἔλαβον αὐτὸν εἰς προηγουμένας συζητήσεις διότι πολλοὶ χωρικοὶ μοὶ γράφουν, ὅτι κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μερικὰ κτήματα θὰ ἐξαιρεθοῦν τῆς ἀπαλλοτριώσεως, διὰ νὰ γίνῃ ἐπιστημονικὴ καὶ ἐντατικὴ καλλιέργεια, οἱ τσιφλικοῦχοι τῆς Εὐβοίας, οἱ ὁποῖοι εἰρήσθω ἐν παρόδῳ εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον παλαιοὶ πολιτευόμενοι, λέγουν εἰς τοὺς χωρικοὺς εἴτε ἀπ’ εὐθείας εἴτε δι’ ἄλλου, ὅτι τὰ κτήματά των θὰ ἐξαιρεθοῦν καὶ δι’ αὐτὸ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμεν αὐτὴν τὴν δήλωσιν. Ἀναγκάζομαι ἑπομένως νὰ λάβω τὸν λόγον, ὅπως προκαλέσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Γεωργίας καὶ προκαλέσω καὶ τὴν δήλωσιν αὐτοῦ, ἐὰν σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ θεωρήσῃ τὴν Εὔβοιαν, ὅτι δὲν εἶναι ἀξία νὰ τύχῃ τῆς προστασίας τοῦ νόμου. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 νὰ δηλωθῇ, ἐὰν περιλαμβάνονται καὶ τῶν διαλελυμένων μονῶν τὰ κτήματα.

§181Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Περιλαμβάνονται.

§182Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἐπίσης καὶ μίαν ἄλλην ἐξήγησιν εἰς τὸ ἄρθρον 2 διὰ νὰ μὴ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ βῆμα, ἐὰν μέχρι τέλους Δεκεμβρίου, δὲν ἐκδοθοῦν τὰ διατάγματα τῶν συνεταιρισμῶν — διότι ἡμεῖς ἐν Εὐβοίᾳ ἀπὸ τὸν Ἰούλιον ἔχομεν καταθέσει τὰ πρακτικὰ τῶν συνεταιρισμῶν καὶ ὅμως κανὲν διάταγμα περὶ συνεταιρισμῶν δὲν ἐξεδόθη — ἐὰν μέχρι τοῦ Δεκεμβρίου 1920 δὲν ἐκδοθοῦν, τί θὰ γίνουν αὐτὰ τὰ τσιφλίκια;

§183Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ νόμος λέγει (ἀναγινώσκει). Μέχρι τέλους τοῦ 1920, ὑπάρχει προθεσμία ἑνὸς ἔτους.

§184Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ζήτημα, ἐὰν θὰ ἐξαιρεθοῦν τὰ τσιφλίκια Εὐβοίας διὰ τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν;

§185Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Περὶ αὐτοῦ ἔκαμε σαφεστάτην δήλωσιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§186Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Νὰ ἀκούσωμεν καὶ ἡμεῖς.

§187Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Λυποῦμαι πάρα πολύ, διότι γεννῶνται ἀμφιβολίαι, ἐνῷ αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐλέχθησαν κατὰ τὸν σαφέστερον τρόπον καὶ δὲν ἄφιναν χῶρον εἰς ἀμφιβολίας. Ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀναντιρρήτως ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν ἐπιστημονικὴν καλλιέργειαν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει προέχον ὑπὲρ πᾶν ἄλλο ζήτημα εἶναι ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτὴν θὰ ὑποταχθῇ πᾶσα ἄλλη, μέχρι θυσίας ἀκόμη καὶ τῆς ἐντατικῆς καλλιεργείας.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μανασάκης ἔχει τὸν λόγον.

§189Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Εἴμεθα κατ’ ἀρχὴν σύμφωνοι, κύριοι βουλευταί, ὅπως καὶ τὰ μοναστηριακὰ κτήματα ἀποδοθῶσιν εἰς τὴν ἰδιωτικὴν καλλιέργειαν, διότι ὁμολογουμένως μεγάλαι ἐκτάσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους ἔχουν ἀφιερωθῆ εἰς τὰς Μονὰς εἰς τρόπον, ὥστε ἡ ἰδιωτικὴ καλλιέργεια στερεῖται αὐτοῦ. Ὑποβάλλοντες δὲ τὴν πρότασιν ἡμῶν τὴν σχετικὴν μὲ τὰς Μονὰς τῆς Κρήτης δὲν σκοποῦμεν, ὅπως ἐξαιρέσωμεν τῆς ἀποδόσεως εἰς τὴν γεωργίαν μεγάλης ἐκτάσεως γῆς, ἀλλὰ τοὐναντίον φρονοῦμεν, ὅτι πρὸς τήρησιν νόμου προγενεστέρου πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ, κἄποιο ἄλλο σύστημα ἀπαραιτήτως ἐπιβαλλόμενον εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Κατὰ τὸν νόμον 278 τῆς τέως Κρητικῆς Πολιτείας...

§190Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου). Δὲν ἀπήντησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως;

§191Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Ἀπήντησε κατὰ τρόπον σαφέστατον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§192Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀπολήξῃ ἡ συζήτησις εἰς τροπολογίαν.

§193Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Περιμένετε νὰ ἰδῆτε ποῦ θὰ καταλήξωμεν. Κατὰ τὸν νόμον 276 τῆς τέως Κρητικῆς Πολιτείας, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπικυροῦται ἡ σύμβασις τρόπον τινά, ἡ γενομένη μεταξὺ Ἐκκλησίας καὶ Πολιτείας, κατὰ τὸ τελευταῖον ἄρθρον τοῦ νόμου τούτου (ἀναγινώσκει)...... Αἱ ἀνωτέρω διατάξεις θὰ ἰσχύωσιν, ἐφ’ ὅσον δὲν τροποποιηθῶσιν διὰ μεταγενεστέρων νόμων καταρτιζομένων ἐκ κοινῆς συνεννοήσεως τῆς Πολιτικῆς ἐξουσίας καὶ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Κρήτης, ὅταν τοιαύτην ρητὴν καὶ σαφῆ ὑποχρέωσιν ἀναλαμβάνει ἡ Πολιτικὴ ἐξουσία τῆς τέως Κρητικῆς πολιτείας εἰς τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις, τῆς ὁποίας ὑπεισῆλθεν τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον, φρονοῦμεν ἀδιστάκτως, ὅτι λόγοι ἐπιτακτικοί, λόγοι ἀφορῶντες τὴν τήρησιν, ἐκ μέρους τῆς πολιτείας ρητῆς ὑποσχέσεως καὶ συμβάσεως ἀπέναντι νομικοῦ προσώπου ἐπιβάλλουσι τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως κατὰ πρῶτον λόγον ζητηθῇ καὶ ἡ συναίνεσις τῆς τοπικῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀρχῆς, τουτέστι τῆς Ἱερᾶς Συνόδου. Εἶμαι δὲ βεβαιώτατος, ὅτι ἡ Ἱερὰ Σύνοδος δὲν θὰ ἀντιδράσῃ καὶ ἔχω δεδομένα κατὰ τὰ ὁποῖα τὸ ἄρθρον 69 τοῦ καταστατικοῦ τούτου νόμου, ὁ ὁποῖος καθιεροῖ τὸ ἀναπαλλοτρίωτον τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων, δὲν ἐφηρμόσθη τελείως εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτό, διότι τὸ ἄρθρον τὸ ἴδιον ἐπιτρέπει τὴν ἐκποίησιν κτημάτων μοναστηριακῶν διὰ σοβαρὰν ἀνάγκην οἰκονομικήν, καὶ ὡς τοιαύτην χαρακτηρίζει τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν θέλει νὰ πωλήσῃ μεμονωμένα κτήματα. Ὥστε ὑποθέτω καὶ εἶμαι βέβαιος περὶ τούτου, ὅτι, ἐὰν τηρηθῇ ὁ τύπος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ τὴν ὑποχρέωσιν ρητὴν καὶ κατηγορηματικὴν τῆς τέως Κρητικῆς Πολιτείας, τῆς ὁποίας τὰς ὑποχρεώσεις ἀπαραιτήτως ἀναλαμβάνει τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον, θὰ ἐκλίπῃ ὁ τυπικὸς οὗτος λόγος, ὁ ὁποῖος φρονῶ, ὅτι εἶναι σοβαρώτατος ἐν προκειμένῳ. Καὶ διὰ τοῦτο ἔχομεν ὑποβάλει μίαν πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας προτείνομεν, ὅπως δι’ ἰδιαιτέρου νόμου κανονισθοῦν τὰ μοναστηριακὰ κτήματα Κρήτης. Ἐὰν ἡ πρότασις αὕτη ἤθελεν ἀπορριφθῇ παρὰ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, ὑπεισερχόμενον εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τῆς τέως Κρητικῆς Πολιτείας, ἔρχεται ἡ σειρὰ ἄλλης προτάσεως, διὰ τῆς ὁποίας ὑποδεικνύομεν, ὅπως ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῶν κτημάτων αὐτῶν γίνῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἀπομακρύνεται πολὺ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ νόμου 276 τὰς σχετικὰς μὲ τὴν διαχείρισιν τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων, ὁ ὁποῖος διέπων πολλὰς σχέσεις, ἰσχύει ἐν τῷ συνόλῳ αὐτοῦ, διότι σημειωτέον, ὅτι ὁ νόμος, ὅστις διέπει ὄχι μόνον τὰ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου Κρήτης, ἀλλὰ διέπει σχέσεις ἰδιωτικοῦ δικαίου, τουτέστι τὰ περὶ διαζυγίου καὶ κληρονομικοῦ δικαίου τῶν μοναχῶν. Εἶναι λοιπὸν νόμος καταστατικός, ὁ ὁποῖος τότε κατηρτίσθη τῇ συμπράξει τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κρήτης, εἰς τὴν ὁποίαν συνέπραξε καὶ ἡ προϊσταμένη ἀρχὴ τοῦ Πατριαρχείου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει λοιπόν, ἐρχομένη εἰς τὴν σειρὰν τῆς δευτέρας προτάσεως, νομίζομεν, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ ἀπαραιτήτως ἀποδεκτόν, ὅπως ἡ ἀπαλλοτρίωσις γείνῃ κατὰ τρόπον μὴ ἀφιστάμενον τῶν νόμων καὶ τῶν ἀρχῶν, τὰς ὁποίας καθιεροῖ ὁ νόμος 276. Καὶ ἐν πρώτοις διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς, ἐπικουρικῶς τρόπον τινά, προτείνομεν τοῦτο, νὰ μὴ ὑπαχθῶσιν αἱ μοναὶ εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν νομικῶν προσώπων, ἐπὶ τῶν ὁποίων χωρεῖ ἀπαλλοτρίωσις ὁλοκληρωτική. Τὸ ἄρθρον 2 ἐν ἐδαφίῳ 2 καθιεροῖ, ὅτι διὰ τὰς μονὰς ὑπάρχει ὁλοκληρωτικὴ ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῶν κτημάτων αὐτῶν. Παραδέχεται, ὅτι τὰ νομικὰ πρόσωπα, τὸ Κράτος, οἱ Δῆμοι, αἱ Κοινότητες καὶ τὰ εὐαγῆ καὶ κοινωφελῆ ἱδρύματα, δὲν εἶναι τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τὰ νομικά, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ καλλιεργῶσι τὸ ἔδαφος. Καὶ βεβαίως οἱ χειρότεροι γεωργοὶ εἶναι τὰ νομικὰ ταῦτα πρόσωπα, τὰ ἔχοντα τὰς κινήσεις αὐτάς, τῶν ὁποίων τηρεῖται ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, ἡ ὁποία δύναται νὰ παραγάγῃ πολὺ περισσότερα προϊόντα. Ἀλλὰ ὅσον ἀφορᾷ τὰς μονὰς λέγω τοῦτο, ὅτι δὲν εἶναι ἐκ τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὁλοκληρωτικῶς πρέπει νὰ στερηθῶσι τῶν περιουσιῶν αὐτῶν, διότι ἡ διατήρησις μιᾶς περιουσίας, ἡ ὁποία θὰ δύναται νὰ καλλιεργηθῇ ὑπὸ τῶν διαμενόντων καὶ τῶν διαβιούντων ἐν ταῖς μοναῖς, ἡ διατήρησις τῆς περιουσίας ταύτης εἶναι ἀπαραίτητος καὶ συνδέεται μὲ τὸν σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον ἐφαρμόζεται ὁ νόμος οὗτος, τοὐλάχιστον διὰ τὴν αὐτοκαλλιέργειαν. Ἡ αὐτοκαλλιέργεια, τὴν ὁποίαν ἐξασκοῦσιν οἱ μένοντες καὶ διαβιοῦντες ἐν τοῖς μοναστηρίοις, εἶναι αὐτοκαλλιέργεια, ἡ ὁποία δὲν ἀντίκειται ποσῶς εἰς τὴν ἀρχὴν τὴν ἄλλην, ἡ ὁποία στερεῖ τὰς μονὰς τῶν προϊόντων αὐτῶν. Καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἀντίκειται εἰς ἑτέραν σημαντικὴν ἀρχήν, ἀντίκειται εἰς τοῦτο, εἰς τὸ ὅτι ἡ ὁλοκληρωτικὴ ἀφαίρεσις ἀπὸ τὰς Μονὰς τῶν περιουσιῶν τούτων κατὰ περιοχήν, ἀπαραιτήτως θὰ συνεπιφέρῃ τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν ὀλίγων μοναχῶν τῶν διαβιούντων ἐν ταῖς Μοναῖς, θὰ συνεπιφέρῃ ριζικὴν ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος, ἐν σχέσει μὲ τὰς Μονάς, αἱ ὁποῖαι ἔχουν διαιρεθῆ εἰς διαλελυμένας καὶ μὴ διαλυτάς, καὶ θὰ ἐπιφέρῃ τελείως τὴν καταστροφὴν τῶν Μονῶν αὐτῶν, εἰς τρόπον, ὥστε φρονοῦμεν ὅτι θὰ προσκρούσῃ τοῦτο εἰς τὸ συναίσθημα τὸ θρησκευτικὸν τῶν κατοίκων. Τὸ ἡρωϊκὸν Ἀρκάδι, τὰ ὡραῖα Μετέωρα καὶ τόσαι ἄλλαι Μοναὶ ἐγκλείουσαι θησαυροὺς θρησκευτικοὺς καὶ ἠθικοὺς ἐν ταὐτῷ, ὅταν δὲν ἔχουσι μίαν περιοχὴν μικράν, ἔστω καὶ 1000 στρεμμάτων, βεβαίως δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ διατηρήσωσιν ἐκεῖ 5–10 ἀνθρώπους, τῶν ὁποίων ἡ παραμονὴ συμβολίζει ἱστορίαν ἔνδοξον, ὄχι μόνον ἐκκλησιαστικήν, ἀλλὰ καὶ Ἑλληνικὴν, διότι ὡς εἶπον στενώτατα συνδέονται αἱ Μοναὶ ἐκεῖναι μὲ τὴν ἐθνικὴν ὑπόστασιν. Κατὰ τὴν διάρκειαν πολυετοῦς δουλείας ὁ Χριστιανισμὸς καὶ ἑπομένως καὶ ὁ ἐθνισμὸς, διετηρήθη ἐν αὐταῖς καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ἐξεπεραιώθη τὸ ζώπυρον πῦρ τῆς ἐλευθερίας. Ἡ ψυχὴ ἐκείνων τῶν μεγάλων στρατῶν, οἱ ἐκπροσωποῦντες σήμερον ἀπὸ τοὺς Ζάππας, Ἀβέρωφ καὶ λοιποὺς μεγάλους εὐεργέτας βεβαίως θὰ ἐπιτρέπετο, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι δὲν θὰ μείνῃ μία περιοχή, ἔστω καὶ 1000 στρεμμάτων. Φρονῶ λοιπὸν ἐν πεποιθήσει, ὅτι ἐφάνη ἡ ἐθνικὴ παραγωγή, ὅτι δὲν ἔχει νὰ ζημιωθῇ ποσῶς, διότι τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα θὰ μείνουν εἰς τὰς Μονὰς, θὰ καλλιεργοῦνται, φρονῶ ἀδιστάκτως, ὅτι λόγοι σκοπιμότητος, θρησκευτικοῦ αἰσθήματος καὶ ἐθνικῶν ἀπαιτῶσι νὰ μείνωσιν εἰς τὰς Μονὰς ἐκείνας μία περιοχή, ἔστω καὶ μικρά. Καὶ βεβαίως θὰ ὑποστῇ μεγάλην θλῖψιν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος τυχὸν θελήσῃ νὰ ἐπισκεφθῇ τὸ ἡρωϊκὸν Ἀρκάδι καὶ ἴδῃ κλειστὰς τὰς πύλας, ἢ τὰ ἱστορικὰ Μετέωρα, τὰ ὁποῖα εἶναι νὰ διατηρηθῇ ἐκεῖ ἕνας μικρὸς ἀριθμὸς μοναχῶν εἰς τρόπον ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἐπισκέπτωνται τὰς Μονὰς αὐτάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ζήτημα, ἐὰν τουτέστι καλῶς ἢ κακῶς διάγουσιν οἱ ἐν αὐταῖς ἐνδιαιτώμενοι, φρονοῦμεν, ὅτι ἀπόκειται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, ὅπως πράγματι οἱ μοναχοὶ χρησιμοποιῶσι τὸν χρόνον των εἰς καλλίτερον προορισμόν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει διὰ τὰς Μονὰς τῆς Κρήτης καὶ ἰδίως διὰ τὴν μοναστηριακὴν ἐπιτροπὴν Ἡρακλείου ἥτις διαχειρίζεται τὰ κτήματα αὐτά, δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἡ διαχείρισις εἶναι τόσον ἔντιμος καὶ ἡ ἀπόδοσις τῶν κτημάτων τόσον καλή, ὥστε μόνον ἀξία εὐγνωμοσύνης εἶναι ἡ ἐπιτροπὴ αὐτή, ἡ ὁποία καὶ κοινωφελῆ ἱδρύματα ἵδρυσε καὶ γεωργικὴν σχολὴν ἵδρυσεν, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἱδρυθῇ, ἄν τὰ κτήματα ταῦτα εἶχον διανεμηθῆ.

§194Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἔχω ἢ νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ἤλπιζον ὅτι μετὰ δεκαήμερον σχεδὸν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου δὲν θὰ εἰσερχόμεθα ἐπὶ ζητημάτων γενικωτέρας φύσεως, ἀλλ’ ὅτι ἠθέλομεν προβῆ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπιφυλάσσω παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τῆς διατυπώσεως ἢ ἐπὶ παραλείψεων τὰς ὁποίας τυχὸν θὰ εἶχε τὸ νομοσχέδιον. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. συνάδελφος, ἔχω νὰ ἀπαντήσω τοῦτο, ὅτι κατὰ γενικὸν κανόνα δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ στερηθῇ τοῦ δικαιώματος νὰ ἀπαλλοτριώσῃ ὁλοκληρωτικῶς, ἐκεῖ ὅπου παρίσταται ἀνάγκη, τὰς περιουσίας τῶν Μονῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς παρατηρήσεις, τὰς λοιπάς, τὰς ὁποίας ἐπέφερεν ἐν σχέσει μὲ τὰς περιουσίας τῶν Ἐθνικῶν Μονῶν ὁ κ. Μανασάκης, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι ἡ μορφὴ τῆς περιουσίας ἐν Κρήτῃ εἶναι ἀποκλειστικὴ τῆς μικρᾶς ἰδιοκτησίας καὶ ἐγένετο προχθὲς λόγος ἐν τῇ Βουλῇ. Ἀναντιρρήτως θὰ βραδύνῃ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου καὶ ἐν περιπτώσει ἀνάγκης θὰ ὑποβάλω εἰδικὸν νομοσχέδιον.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μανασάκη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν τροπολογίαν.

§196Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐπὶ τῆς 3 παραγράφου κ. Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπάναγκες νὰ προστεθῇ «καὶ ἀλλοδαπούς». Εἶναι ἕνας διπλωματικὸς ὑπάλληλος καὶ παραμένει....

§197Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ διατύπωσις θὰ μείνῃ, ὡς ἔχει, δὲν δίδει ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δέχεται ὅπως ψηφισθῇ τὸ 2 ἄρθρον;

§199ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 2 ἄρθρον).

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκει) Ὁ κ. Ν. Ξηρὸς ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§201Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 δύο παρατηρήσεις ἔχω. Εἰς τὴν παράγραφον πρώτην λέγετε (ἀναγινώσκει) «Ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι κλπ.». Ἐὰν δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ὁ χῶρος πρέπει νὰ ὑπάγωσιν εἰς ἄλλα χωρία.

§202Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐὰν δὲν δύνανται οἱ κάτοικοι....

§203Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἰς τὴν παράγραφον 4 ἀναφέρετε (ἀναγινώσκει) «Παραχωροῦνται ἐπὶ ἀνταλλαγῇ ....».

§204Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅπως ἔχω τροποποιήσῃ. Ἐνόμισα, ὅτι ἡ περίπτωσις περιλαμβάνεται καὶ τὴν διέγραψα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ πρὸ τοῦ Ἰουλίου διάταξις. Ἐδῶ εἰς τὴν παράγραφον αὐτὴν προσθέτω: «Εἰς ἰδιοκτήτας, καλλιεργητὰς (ἀναγινώσκει) προσθέτω «ἐφόσον δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ παραχώρησις τῶν ὑπ’ αὐτῶν κτημάτων ἐπὶ ἀνταλλαγῇ».

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταμάτης ἔχει τὸν λόγον.

§206Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ. Ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου 5ου τοῦ ἄρθρου 3 ἔχω τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις, δι’ αὐτῶν κανονίζονται τὰ τῶν λειβαδιῶν, ἀλλὰ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα: Τὶ θὰ γίνουν τὰ λειβάδια τὰ χρησιμοποιούμενα ὑπὸ τοῦ ἰδιοκτήτου πρὸς διατήρησιν τῆς ἰδίας αὐτοῦ κτηνοτροφίας, καὶ ἅτινα λειβάδια δὲν ἐκμισθοῖ πρὸς τρίτους, ἀλλὰ χρησιμοποιεῖ ὁ ἴδιος ὁ ἰδιοκτήτης ἀνέκαθεν πρὸς διατήρησιν τῆς ἰδίας αὐτοῦ κτηνοτροφίας, ὡς συμβαίνει ἐν Θεσσαλίᾳ μὲ τὸν συνάδελφον κ. Χατζηγάκην, ὅστις ἔχει μεγάλην κτηνοτροφίαν ἀνέκαθεν ἐκ πατρικῶν παραδόσεων καὶ ἣν διατηρεῖ εἰς ἰδιόκτητα λειβάδια, ἅτινα δὲν ἐκμισθοῖ. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον πρὸς τὸ συμφέρον τῆς κτηνοτροφίας, τὰ λειβάδια ταῦτα νὰ μὴ ὑπόκεινται εἰς ἀπαλλοτρίωσιν καὶ πρὸς τοῦτο ἀπαιτεῖται ἡ ὑμετέρα δήλωσις ὅτι τὰ ὡς ἄνω λειβάδια, δὲν ὑπόκεινται εἰς ἀπαλλοτρίωσιν.

§207Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐφρόντισα νὰ διακανονίσω κατὰ τὸν σαφέστερον τρόπον τὴν νέαν διάταξιν εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἐπαναλήψεως. Δὲν πρόκειται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ καταφέρωμεν τραῦμα ἄνευ λόγου κατὰ τῆς κτηνοτροφίας ἡμῶν. Ἡ διάταξις τίθεται μόνον εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἱδρυόμενοι σήμερον συνεταιρισμοὶ στεροῦνται γαιῶν διὰ τὴν μικρὰν κτηνοτροφίαν, ἐν ᾗ περιπτώσει εὑρίσκεται ἐν ἀναποδράστῳ ἀνάγκῃ, νὰ προβαίνῃ εἰς ἀπολλοτρίωσιν τῶν λειβαδιῶν μέχρι τῆς γῆς, τὴν ὁποίαν ἔχει ἀνάγκην διὰ τὴν βοσκήν.

§208Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐὰν οἱ ἴδιοι ἔχουσι καὶ ἄλλα μεγάλα.

§209Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει ἡ συνήθης κτηνοτροφία τοῦ χωρίου.

§210Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι οἱ καλλιεργηταὶ ἔχουσιν πρόβατα καὶ γίδια;

§211Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κάμνω τὴν ἑξῆς δήλωσιν καὶ παρακαλῶ νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά. Εἰς τὴν δήλωσιν αὐτὴν περιλαμβάνεται πρῶτον, ὅτι δὲν δύναται ἡ διάταξις νὰ ἐφαρμοσθῇ, παρὰ ἐν περιπτώσει ἐσχάτης ἀνάγκης καὶ ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει πρόκειται περὶ λειβαδίων, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται ἀπὸ τὸν ἴδιον ἰδιοκτήτην διὰ τὴν κτηνοτροφίαν του, αὐτὴ ἡ περίπτωσις ἀποτελεῖ πραγματικῶς ἀντικείμενον μιᾶς ἰδιαιτέρας προσοχῆς τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τρόπον ὥστε, μόνον ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ νὰ θίξῃ τὴν ἰδιοκτησίαν. Ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν εἶναι ἐσχάτη ἀνάγκη νὰ μὴ θίξῃ τὴν ἰδιοκτησίαν.

§212Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἰσάγεται μία τροπολογία εἰς τὸ ἄρθρον 3 κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπὶ τῆς ἰδιοκτησίας δύνανται νὰ ἐγκατασταθῶσιν καὶ οἱ ἐπαγγελματίαι.

§213Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κατὰ τὸν προηγούμενον νόμον δὲν ὑπήγοντο εἰς τοὺς περιορισμοὺς αὐτούς, πρόκειται δὲ περὶ αὐτῶν, διότι εἶναι ἀπαραίτητος ἀπολύτως εἰς συνοικισμόν.

§214Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὅταν εἶναι ἐκτάσεις συνεχεῖς, θεωροῦνται ὡς ἕνα κτῆμα, ἀνεξαρτήτως τῶν συνοικισμῶν.

§215Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς ἓν κτῆμα, ὅταν τοῦτο ἔχῃ συμπαγεῖς ἐκτάσεις, δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις.

§216Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἔχω τροπολογίαν περὶ μὴ ἀπαλλοτριώσεως συστάδων χέρσων γαιῶν, εὑρισκομένων πλησίον δασῶν ἄνω τῶν δέκα στρεμμάτων.

§217Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὸ δύναται νὰ γεννήσῃ δικαστικὰς περιπλοκάς.

§218Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Εἰς τὴν παράγραφον 7 τοῦ 3 ἄρθρου θὰ ἤθελον νὰ διατυπωθῇ διαφορετικά, νὰ ἔχωσι οἱ χωρικοὶ δικαίωμα χρήσεως πρὸς ξύλευσιν ἐπὶ τῶν ἀπομενόντων δασῶν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ τὸ τίμημα ἐπὶ τῆς χρήσεως νὰ συνυπολογισθῇ.

§219Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 παράγραφος 1η λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει) «Ὁπωσδήποτε ἀπομένον εἰς τὸν ἰδιοκτήτην κλπ.». Τὸ τσιφλίκιον ὑποτεθήστω ὅτι εἶναι 24.000 στρέμματα πρόκειται λοιπὸν νὰ πάρῃ τὸ τρίτον δηλ. 8.000 στρέμματα θὰ πάρῃ ὁ γαιοκτήμων. Θὰ πάρῃ κτήματα 8.000 στρεμμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι πλησίον τῆς κατοικίας των, διότι τὸ τσιφλίκι ἔχει καὶ καλὰ καὶ κακὰ κτήματα καὶ συνήθως ἡ κατοικία τοῦ γαιοκτήμονος εἶναι εἰς τὸ κέντρον τοῦ κτήματος ὅπου εἶναι παχύταται γαῖαι, λοιπὸν αὐτὸς θὰ πάρῃ ὅλα τὰ ψαχνὰ καὶ τὰ κόκκαλα θὰ τὰ πάρουν οἱ γεωργοί; Διότι τὸ «ἐφ’ ὅσον δύναται» θὰ γίνῃ «ὅσον δύναται» λοιπὸν θὰ πάρουν οἱ χωρικοὶ τὰ βουνὰ τρίτης καὶ τετάρτης ποιότητος γῆς καὶ ὁ κύριος, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν κατοικίαν του εἰς τὸ κέντρον τοῦ κτήματος θὰ πάρῃ τὸ καλλίτερον μέρος τοῦ κτήματος; Ἐγὼ ἤθελον, κύριε Ὑπουργέ, νὰ διατυπωθῇ ἄλλως, ὅτι ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν ὁ κύριος νὰ κρατῇ ἓν μέρος συνεχὲς ἀλλὰ θὰ πάρῃ καὶ αὐτὸς τρίτης καὶ τετάρτης ποιότητος γαίας διότι ἐπαναλαμβάνω αἱ παχύταται γαῖαι εἶναι εἰς τὸ κέντρον ἐκεῖ ὅπου ἔχει τὴν κατοικίαν του ὁ κ. ἰδιοκτήτης. Λοιπὸν οἱ γεωργοὶ θὰ πάρουν τὰ κόκκαλα; Δὲν τὸ κρίνετε ἄξιον λόγου;

§220Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἁπλούστατα ἡ διάταξις εἶναι ἀπολύτως δυνητική, ἐφ’ ὅσον ὁ ἰδιοκτήτης ἔχει τὰ σπίτια του καὶ τὴν ἐγκατάστασίν του καὶ ἡ ἐργασία τῆς διανομῆς δὲν πρόκειται νὰ προσκόψῃ. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐκ τῆς παροχῆς συνεχομένων γαιῶν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἀνατροπὴ τῶν ὅρων ὑπὸ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ γίνῃ ἡ διανομή, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἐπικρατήσῃ ὁ κανὼν ὁ ἕτερος νὰ γίνουν αἱ διανομαὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον ἐνδεικνύει τὸ συμφέρον τῶν γεωργῶν.

§221Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Αὐτὸ ἐννοεῖται;

§222Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀναντιρρήτως ναί.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ 3ον ἄρθρον.

§224Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς τὸ ἄρθρον 4ον παρέλειψα, «μετὰ τὸν ἰδιοκτήτην» ἐπειδὴ εἶνε κακὴ διατύπωσις νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).

§225ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 4 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ).

§226Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ μεταφέρεται εἰς τὸ ἄρθρον 23ον.

§227Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Συμβαίνει κ. Ὑπουργὲ, τὸ ἑξῆς.....

§228Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐὰν οἱ κύριοι βουλευταὶ νομίζουν, ὅτι φέροντες τὴν τελευταίαν στιγμὴν τὰς τροπολογίας των, ὅτι θὰ γίνουν δεκταί, ἀπατῶνται. Μοῦ εἶναι ἀδύνατον τὴν τελευταίαν στιγμήν.

§229Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, εἰς τὸ προηγούμενον σχέδιον νόμου ὑπῆρχε διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν εἴχετε δικαίωμα νὰ ἐγκαταστήσετε εἰς ὅμορα κτήματα γεωργοὺς μὴ κατοικοῦντας ἐν αὐτῇ.

§230Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ συνεπτύξαμεν εἰς τὸ Βʹ.

§231Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἡ σύμπτυξις αὐτὴ δὲν σᾶς παρέχει τὸ δικαίωμα, διότι λέγει τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει). Ὑπάρχει μία ἀσάφεια εἰς τὴν διατύπωσιν.

§232Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρόκειται περὶ δικαιώματος ἐπιλογῆς. Ἐφ’ ὅσον καλλιεργοῦν εἰς τὰ γειτονικὰ κτήματα ἔχουν τὸ δικαίωμα τῆς ἐγκαταστάσεως.

§233Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Αὐτοὶ θὰ ἐγκατασταθοῦν ἐκεῖ ὅπου καλλιεργοῦν, ἀλλ’ ἔχει μίαν συγκεκριμένην περίπτωσιν. Οἱ κάτοικοι ἑνὸς χωρίου καλλιεργοῦν 6.000 στρέμματα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκατασταθοῦν ὅλοι ὅσοι τὸ καλλιεργοῦν. Ἐν τῷ προκειμένῳ σχεδίῳ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐγκαταστήσετε τοὺς περισσεύοντας ἐκ τῶν μικρῶν κτημάτων εἰς ὅμορα κτήματα ὅπου θὰ περισσεύουν γαῖαι.

§234Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅσοι περισσεύουν ἀπὸ τὰ μικρὰ κτήματα νὰ ἐγκατασταθοῦν εἰς τὰ μεγάλα.

§235Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Δὲν τὸ παρέχει τὸ δικαίωμα ὁ νόμος νὰ ἐγκατασταθοῦν εἰς τὰ γειτονικὰ κτήματα.

§236Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ 5ου ἄρθρου λέγει, ὅτι ἐκτὸς τῶν.....

§237Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ τὸ διορθώσωμεν. Μάλιστα.

§238Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἔχω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν, λέγετε, ὅτι εἰς τὰς Νέας Χώρας ἐπιτρέπεται......

§239Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρόκειται περὶ τοῦ ἐποικισμοῦ.

§240Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθῇ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας.

§241Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ γίνῃ δεκαπταετές, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουν ἄλλοι.

§242Ν. ΖΑΡΛΗΣ. Νὰ τὸ κάμετε δεκαπενταετίαν.

§243Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι. Ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ κειμένου νόμου ἐννοοῦμεν τὴν δεκαετίαν. Αὐτὸ εἶναι κεκτημένον δικαίωμα.

§244Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον λέγει «οἱ ἐκτὸς τοῦ κτήματος κατοικοῦντες» τίνας ἐννοεῖτε ἐκτός; Οἱ κατοικοῦντες τριγύρω δικαιοῦνται νὰ πάρουν κτῆμα;

§245Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ ψηφισθῇ κ. Πρόεδρε, ὡς ἐτροπολογήθη.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 5 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§247ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 5 ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 6, 7, 8, 9 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 10ον).

§248Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, παρελείφθη κάτι τι εἰς τὴν τετάρτην παράγραφον «ἐντὸς 20 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς.....κλπ.». Ἐὰν δὲν κατοικεῖ ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ δικαστηρίου τῶν Πρωτοδικῶν, τότε νὰ διορίζῃ ἀντίκλητον.

§249Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔκαμα ὑποχρεωτικὰς τὰς διατάξεις αὐτάς, διότι πολλάκις ἀγνοεῖται ὁ ἰδιοκτήτης.

§250Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Νὰ δοθῇ, κ. Ὑπουργέ, μία διωρία μεγαλυτέρα.

§251Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 10 καὶ 11 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 12).

§253Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 12 παράγραφος 2. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ διάγραμμα, ἐξ ἀντιδιαστολῆς.

§254ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 12ον ἄρθρον ἀναγινώσκεται δὲ καὶ ψηφίζεται καὶ τὸ ἄρθρον 13ον).

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 14ον (ἀναγινώσκει).

§256Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἡ ἑξῆς φράσις «συνιστᾶται ἐν τῇ ἕδρᾳ ἑκάστου Πρωτοδικείου, ἐφ’ ὅσον συντρέχει περίπτωσις». Τί ἐννοεῖτε δι’ αὐτοῦ;

§257Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι εἰς κάθε Πρωτοδικεῖον νὰ κάμνωμεν ἐπιτροπάς.

§258Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουσιν ἀπαλλοτριωτέα κτήματα.

§259Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Βεβαίως.

§260Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, διὰ τοῦ ἄρθρου 14 ὁρίζεται μία ἐπιτροπή, ἡ ὁποία γνωμοδοτεῖ περὶ τῆς πληρωτέας ἀποζημιώσεως, νομίζω, ὅτι ἐπειδὴ εἶναι τεχνητὴ ἐπιτροπὴ θὰ ἐπηρεάσῃ τὴν κρίσιν τοῦ δικαστηρίου.

§261Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν δέχομαι τὴν ἄποψιν αὐτήν.

§262Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι παρελείφθη ἐκ παραδρομῆς. Πρόκειται περὶ τῆς τρίτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 14. Ἐφ’ ὅσον εἰς τὴν πρώτην παράγραφον ἔχετε, ὅτι προεδρεύει ὁ Πρόεδρος ἢ ὁ νόμιμος ἀναπληρωτής, νομίζω, ὅτι παρέλκει, διότι μπορεῖ νὰ ἀφαιρεθῇ νομίμως ἀπὸ τὸν Πρόεδρον ἡ ἐξουσία.

§263Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καθόλου. Ἐφ’ ὅσον ὁ Πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου δύναται νὰ ἀπασχοληθῇ καθ’ ὃν τρόπον ἡμεῖς ἐννοοῦμεν θὰ εἶναι ὁ Πρόεδρος ἀπολύτως, ἐὰν δὲν μπορεῖ νὰ ἀπασχοληθῇ θὰ ἔλθῃ ἡ νόμιμος ἀναπλήρωσις κατὰ τὴν διακεκανονισμένην σειράν. Κάμνω ἐπίσημον δήλωσιν καταχωρημένην εἰς τὰ πρακτικὰ τὰ ἐπίσημα, νόμιμος ἀναπληρωτὴς τοῦ Προέδρου εἶναι ὁ ἀρχαιότερος κατὰ σειράν, ἐφ’ ὅσον ἔχει δηλώσει ὁ Πρόεδρος κώλυμα.

§264Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τότε περιττεύει τὸ ἀναγραφόμενον εἰς τὴν τρίτην παράγραφον.

§265Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι. Ἔκαμα δήλωσιν ἐπίσημον. Πηγαίνει κατὰ τὴν κεκανονισμένην σειράν.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 14 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 15. (Ἀναγινώσκει).

§268Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἰς τὴν βʹ παράγραφον τοῦ ἄρθρου τούτου καθ’ ἣν δύναται νὰ παρίσταται ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς ὡς εἰσηγητὴς ἄνευ ψήφου ὁ συντάξας τὴν ἔκθεσιν γεωπόνος ἢ ἄλλος ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ὁριζόμενος ὑπάλληλος ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ παρέμβασις αὐτοῦ τοῦ προσώπου εἶναι περιττή. Θὰ παρίστανται οἱ διάδικοι, θὰ ἐκθέτωσι τὰ πράγματα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἑπομένως θεωρῶ ἐπικίνδυνον τὴν παράστασιν τοῦ προσώπου αὐτοῦ.

§269Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐν τῇ συνθέσει τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὸν νὰ περιληφθῇ καὶ γεωπόνος, ὀρθὸν λοιπὸν εἶναι νὰ ὑπάρχῃ εἷς τεχνικὸς ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος θὰ διαφωτίζῃ τὴν ἐπιτροπήν.

§270Ν. ΞΗΡΟΣ. Θὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν του.

§271Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παριστάμενος θὰ δίδῃ καὶ προφορικὰς πληροφορίας.

§272Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν ἔχει κανένα λόγον· θὰ ἦτο ἐπηρεαστικὸν τὸ νὰ παρίσταται.

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ 15ον ἄρθρον;

§274ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 15 καὶ 16).

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 17. (Ἀναγινώσκει).

§276Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, καὶ ἄλλοτε σᾶς παρεκάλεσα νὰ τεθῇ διάταξις καθ’ ἣν νὰ δύναται νὰ μεταρρυθμίζῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἐποικισμοῦ καὶ ὁ Ὑπουργὸς ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκτασιν τοῦ κλήρου.

§277Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφέρωμεν ὅλην τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ κέντρον.

§278Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Δυνατὸν νὰ πρόκειται περὶ ἀποφάσεως, ἐκ τῆς ὁποίας νὰ ἀδικηθῇ ὁλόκληρον χωρίον.

§279Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ὁ νόμος ἀκριβῶς αὐτὸ μεταβάλλει, ὅτι μεταφέρει τὴν ἐργασίαν ἀπὸ τὸ κέντρον.

§280ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 17 καὶ 18).

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 19. (Ἀναγινώσκει).

§282Ν. ΞΗΡΟΣ. Μοῦ φαίνεται, ὅτι ἐδῶ εἶναι κἄποιο λάθος, προκειμένου περὶ τῆς ἐκτιμήσεως τῆς ἐσοδείας· ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἐννοῇ τὴν ἐσοδείαν τῆς γῆς, τὴν ὁποίαν καλλιεργοῦσιν ὡς κολλῆγοι, ὄχι ἐκείνην, ἡ ὁποία εἶναι αὐτοκαλλιέργητος.

§283Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὰ τὰ πράγματα γίνονται, διότι πρέπει νὰ τεθῇ ἓν τέρμα εἰς τὰς σχέσεις τὰς κτηματικὰς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ τεθῇ μετά τινος αὐθαιρεσίας ἔν τινι μέτρῳ. Εἰς τὴν Ρουμανίαν διὰ νὰ θέσουν τὸ τέρμα δίδουν μόνον τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας, εἴτε περὶ αὐτοκαλλιεργείας πρόκειται εἴτε ὄχι, εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος τὰ ἔκαμε καὶ τὰ ἄλλα τὰ παίρνουν οἱ χωρικοί, ἀφ’ ἧς περατωθῇ ἡ διαδικασία τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Ἐδῶ ἡμεῖς δίδομεν τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας καὶ ἐντόκως, ἐνῷ ἐκεῖ δὲν τὸ δίδουν ἐντόκως, δίδομεν καὶ τόκον ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τῆς ἀποτιμήσεως καὶ τοιουτοτρόπως δίδομεν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην μίαν ἀποζημίωσιν διὰ τὴν ἠρτημένην ἐσοδείαν. Ἂν δὲν ἠθέλομεν προβῆ εἰς τοιαύτην διευθέτησιν θὰ εἴχωμεν ὁμηρικοὺς ἀγῶνας τῶν μὲν θελόντων κατὰ πάντα τρόπον νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἀπαλλοτρίωσις διὰ νὰ λάβουν τὴν ἠρτημένην ἐσοδείαν, τῶν ἄλλων προσπαθούντων νὰ παρελκύσουν τὴν διαδικασίαν διὰ νὰ γλυτώσουν τὴν ἐσοδείαν.

§284Ν. ΞΗΡΟΣ. Νὰ πάρῃ ὁ ἰδιοκτήτης μόνον τοὺς καρπούς.

§285Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι κτήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι μικτά. Ὑπάρχουν ἐκτάσεις αὐτοκαλλιεργούμεναι, θὰ ἔπρεπε νὰ κάμωμεν μίαν κατανομὴν τῶν ἰδιοκτητῶν, ἡ ὁποία θὰ ἦτο ἀτελεύτητος.

§286Ν. ΞΗΡΟΣ. Θὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς. Ἂν ἐγὼ ὁ ἰδιοκτήτης ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι πρόκειται νὰ μοῦ πάρῃς τὴν ἐσοδείαν καὶ νὰ μοῦ δώσῃς ἕνα 6%, ἂν δὲν μὲ συμφέρῃ δὲν καλλιεργῶ.

§287Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἔχει λόγον νὰ μὴ καλλιεργήσῃ, θὰ πάρῃ τὰ ἔξοδά του, τὸν τόκον τῶν ἐξόδων του καὶ τὸν τόκον ἐπὶ τῆς ἀξίας τῆς ἀποτιμήσεως.

§288Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μοῦ εἴχετε ὑποσχεθῆ, ὅτι θὰ δώσητε μίαν ἐξήγησιν εἰς τὴν περικοπὴν αὐτῶν «ἡ μείζων ἀξία, ἣν προσεπόρισαν εἰς τὸ κτῆμα οἱ ἐκ τῶν τελευταίων πολέμων προσελθόντες ἐπωφελέστεροι ὅροι....κλπ.», ὅτι εἰς αὐτὴν ἀσφαλῶς δὲν περιλαμβάνονται τὰ Θεσσαλικὰ κτήματα.

§289Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μάλιστα. Αὐτὴ ἡ παράγραφος ἀφορᾷ τὰς νέας χώρας ὅπου πραγματικῶς προέκυψε μία νέα ἀξία ἐκ τῶν πολέμων.

§290Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καὶ μίαν ἄλλην ἐξήγησιν. Ἐγὼ ὑπεστήριξα τὴν ἄποψιν, ὅτι οἱ καταβαλλόμενοι φόροι δὲν ἐκπίπτονται κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τῆς καθαρᾶς προσόδου.

§291Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶχον προβῆ εἰς μίαν δήλωσιν ὅτι οἱ φόροι δὲν πρέπει νὰ ἐκπίπτωνται κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τῆς καθαρᾶς προσόδου καὶ εἰς αὐτὸ ἤμην τῆς ἰδέας ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης δὲν ὑπόκειται οἰκειοθελῶς εἰς τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος, ἀλλὰ κατὰ κανόνα θὰ ὑπόκειται, ἐφ’ ὅσον ἡ φορολογία αὐτὴ εἶναι φορολογία γενική, ἐφ’ ὅσον δὲν φορολογοῦνται ἐξαιρετικῶς μόνον αἱ πρόσοδοι τῆς γῆς ἀλλὰ καὶ πᾶσα πρόσοδος καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοποθέτησις εἰς ἄλλας ἐπενδύσεις.

§292Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ ἀντίρρησις ὅτι τὰ πλήρως αὐτοκαλλιεργούμενα κτήματα τρέχουν τὸν κίνδυνον νὰ μὴ καλλιεργηθοῦν ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην, εἶναι νομίζω βάσιμος. Ἰδίως λαμβάνω ὑπ’ ὄψει ὅτι ὁ τόκος 6% εἶναι τόκος ἀνώτερος ἐκείνου τὸν ὁποῖον πληρώνει τὸ εἰς τὰ ἔντοκα γραμμάτια. Διὰ ποῖον λόγον λοιπὸν θὰ κάμῃ ὁ ἰδιοκτήτης καλλιεργῶν τὸ κτῆμα του μίαν τοποθέτησιν πρὸς 6%;

§293Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν παίρνει μόνον τὸν τόκον τῶν ἐξόδων πρὸς 6%, ἀλλὰ παίρνει τόκον ἐφ’ ὁλοκλήρου τοῦ κεφαλαίου τῆς ἐπιδικασθείσης ἀποζημιώσεως.

§294Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Πάλιν τόκον παίρνει· δὲν εἶναι τοποθέτησις χρημάτων ἡ καλλιέργεια. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς διανομῆς τῶν γαιῶν πρέπει νὰ ἀντιστρατεύηται τὴν γεωργικὴν πολιτικὴν τοῦ Κράτους καὶ τὸν ἐφοδιασμὸν τῆς χώρας.

§295Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Δὲν ἀφαιροῦνται οἱ φόροι, Κύριε Ὑπουργέ; Δώσατε μίαν διασάφησιν.

§296Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἔπρεπε νὰ πληρωθοῦν οἱ φόροι θὰ τὸ ἔλεγον πρῶτος, ἀλλ’ εἶναι κακὸς ἐπιστημονικὸς κανὼν ὅτι ὁ φόρος ὁ ἐπιβαλλόμενος δὲν εἶναι ἀποκλειστικῶς ἐπὶ τῆς γῆς. Ἐν ᾗ περιπτώσει βέβαια ἐφορολογεῖτο ἡ γῆ καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι ἀξίαι ἔμενον ἀφορολόγητοι ἀναντιρρήτως δὲν θὰ περιελαμβάνετο ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου, ἀλλὰ φορολογουμένων καὶ τῶν ἄλλων ἀξιῶν, εἰς τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ τοποθετηθῇ τὸ χρῆμα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ φορολογηθῇ καὶ ἐν προκειμένῳ.

§297Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πρόκειται οἱ χωρικοὶ νὰ πληρώνουν καὶ τοὺς φόρους ὡς κεφάλαιον;

§298Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ εἶναι ἡ κεφαλοποίησις τῶν φόρων. Ἔχετε ἓν κτῆμα 100 χιλ. δραχμῶν, τοῦ ὁποίου ἡ καθαρὰ πρόσοδος εἶναι 5 χιλ. δραχ. Ἐν ᾗ περιπτώσει τοῦ δώσετε τὰς 5 χιλ. δραχ. καὶ τοῦ ἀφαιρέσετε τοὺς φόρους ἀπὸ τὰς 5 χιλ. ἤτοι τὴν καθαρὰν πρόσοδον, θὰ ἔχωμεν 4 χιλ. αἱ ὁποῖαι κεφαλαιούμεναι εἶναι 80 χιλ.

§299Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ ἀφαιρεθῶσι τὰ εἰσοδήματα τὰ ἐκ τοῦ κεφαλαίου τούτου ὡς ἐπίσης πρέπει νὰ ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ τὸ κεφάλαιον καὶ ὅσα εἰσοδήματα θὰ ἔχῃ ὁ ἰδιοκτήτης ἀπὸ τὰ λειβάδια καὶ ἀπὸ τὶς καλαμιὲς μέχρι τοῦ χρόνου τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Διατὶ νὰ μὴ ἀφαιρεθῶσιν αὐτά;

§300Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καθορίζεται εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ πρᾶγμα κατ’ ἀποκοπὴν τρόπον τινὰ διὰ νὰ θέσωμεν ἓν τέρμα εἰς τὴν παρέλκυσιν τῶν χρηματικῶν σχέσεων.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 19, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 20. (Ἀναγινώσκεται).

§302Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου μεσολαβεῖ παραδρομή, καὶ εἶχον προτείνει καὶ εἴχετε παραδεχθῆ κ. Ὑπουργὲ καὶ σεῖς καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μίαν διάταξιν ἡ ὁποία θέτει τέρμα εἰς τὴν διαδικασίαν καὶ τὴν εἶχα προτείνει οὕτω πως: (Ἀναγινώσκει).

§303Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὴν ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν αὐτήν.

§304Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐπίσης εἰς τὸ ἴδιον ἄρθρον εἴχετε ἀποδεχθῆ καὶ μίαν ἄλλην τροπολογίαν ἐν σχέσει μὲ τὴν διαδικασίαν τὴν ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου.

§305Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐφ’ ὅσον παρίσταται ἀνάγκη.

§306Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν θὰ στηριχθῇ τὸ Ἐφετεῖον μόνον εἰς τὰ στοιχεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ὁ Πρόεδρος, διότι πρόκειται περὶ προσωρινῆς ἀποφάσεως σχηματιζομένης ἐκ τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα παρέχει μόνον τὸ Δημόσιον.

§307Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ σᾶς εἴπω. Εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν, δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς περαιτέρω διαδικασίαν, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ στηριχθῇ ἐπὶ τῆς διαδικασίας, ἡ ὁποία διεξήχθη ἐνώπιόν του, ὡς Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου τὸ κώλυμα τοῦ νὰ διατάξῃ περαιτέρω διαδικασίαν δὲν ὑπάρχει. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ Ἐφετεῖον, ἐὰν φρονῇ ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἀπολύτως ἅπαντα τὰ στοιχεῖα ἐξηκριβωμένα, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἔχει παρὰ νὰ διατάξῃ τὴν περαιτέρω διαδικασίαν.

§308Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τότε εἴμεθα σύμφωνοι.

§309Ν. ΖΑΡΛΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὰ ὅρια τῆς ἀποζημιώσεως, ταῦτα καθορίζονται πάντοτε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου.

§310Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Βεβαίως.

§311ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 20 ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 21. (Ἀναγιγνώσκεται).

§312Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τῶν ἄρθρων 21 καὶ 22 συνάγεται ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης δὲν δύναται νὰ εἰσπράξῃ ὁριστικῶς τὸ ποσὸν τῆς ἀποζημιώσεως, ἐὰν δὲν ἀποφανθῇ τὸ Ἐφετεῖον. Ἐκ τούτου τεκμηριοῦται ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ ὁ ἰδιοκτήτης θὰ κόβῃ τὰ κουπόνια διὰ νὰ εἰσπράττῃ τοὺς τόκους. Ἐν ᾧ λοιπὸν λέγετε «ἔντοκος» δὲν ὁρίζετε ὅμως τὸ ποσὸν τοῦτο.

§313Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὸ διέπεται ἀπὸ τοὺς νόμους οἱ ὁποῖοι διέπουσι τὰ τῶν καταθέσεων τῶν Δημοσίων παρακαταθηκῶν.

§314Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἰμπορεῖ νὰ μεσολαβήσῃ καὶ ἕν ἔτος. Πρέπει νὰ ὁρίσετε ἓν ποσοστὸν 5 ἢ 6% ὅσον θέλετε.

§315Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δέχομαι ἐντόκως πρὸς 6%. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 21 καὶ 22 ὡς ἐτροποποιήθησαν, ὡς ἐπίσης γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 23).

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 24. (Ἀναγιγνώσκει).

§317Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Θὰ παρακαλέσω ὅσον ἀφορᾷ τὰ Ἰμβλιάκια νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσὸν τοὐλάχιστον εἰς τὸ 8πλάσιον.

§318Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ μόνη ὑποχώρησις, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ προβῇ, εἶναι νὰ ὁρισθῇ τὸ 10πλάσιον.

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 24 ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 25. (Ἀναγιγνώσκει).

§320ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 25, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ ἄρθρα 26–48).

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 49 (ἀναγιγνώσκει).

§322Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μίαν πρότασιν, κύριε Ὑπουργέ, ἔχω νὰ ὑποβάλω μὲ τοὺς κ. συναδέλφους ὅσον ἀφορᾷ τὰ εἰσοδήματα τῶν 2 τελευταίων ἐτῶν εἰς τὰ ὁποῖα τὸ Δημόσιον εἶναι συγκύριον κατὰ τὸ ⅕.

§323Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπάρχει τροποποίησις εἰς τὸ ἄρθρον 55.

§324Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐπεθύμουν, κύριε Ὑπουργέ, μίαν ἐξήγησιν ἐπὶ τῆς 4 παραγράφου τοῦ συζητουμένου ἄρθρου. Ἀναφέρεται ἐν αὐτῇ ὅτι τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς συγκυριότητος αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ⅕ ἀποδίδονται ὡς εἰσφορὰ τοῦ Κράτους εἰς τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν Μακεδονίας καὶ Ἠπείρου ἢ εἰς ἱδρυθησομένην Γεωργικὴν Τράπεζαν.

§325Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ «εἰς ἱδρυθησομένην». Δὲν ἔχει κανένα λόγον.

§326Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον 49 ὁμιλεῖ περὶ Γεωργικῆς Τραπέζης Ἠπείρου καὶ Μακεδονίας, ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι καὶ εἰς ἄλλα μέρη, εἰς νήσους τοῦ Αἰγαίου ὑπάρχουσι τοιαῦτα κτήματα καὶ ἴσως θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ συστηθῇ καὶ Τράπεζα Αἰγαίου διὰ νὰ κατατίθενται εἰς αὐτὴν τὰ ἐκ τῶν νήσων τοῦ Αἰγαίου πέμπτα τοῦ Δημοσίου.

§327Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἄν ὑπάρχῃ τοιαύτη περίστασις καὶ εἰς τὰς νήσους τοῦ Αἰγαίου δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη συστάσεως μιᾶς Τραπέζης, δύνανται νὰ κατατίθενται καὶ ταῦτα εἰς τὴν Τράπεζαν Ἠπείρου καὶ Μακεδονίας ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ ὑποκατάστημα. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 49 ὡς ἐτροπολογήθη καὶ τὸ ἄρθρον 50· ἀναγινώσκεται δὲ τὸ ἄρθρον 51).

§328Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἔχω, κύριε Ὑπουργέ, νὰ ζητήσω μίαν τροποποίησιν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο ὅτι καὶ εἰς ὅσους δὲν αὐτοκαλλιεργοῦν νὰ μείνῃ ἐλεύθερον καὶ ἄνευ ἀνταλλάγματος τὸ δικαίωμα τῆς κυριότητος ἐφ’ ὅλης τῆς ἐκτάσεως, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶνε ἀνώτερον τῶν 200 στρεμμάτων, ὅπως καὶ εἰς τοὺς γεωργοὺς τοὺς αὐτοκαλλιεργοῦντας. Ἐκτὸς τούτου πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁρίζετε τὰ 200 στρέμματα κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε δὲν φαίνεται τί θὰ συμβῇ ἄν τις π. χ. ἔχει 210 στρέμματα. Ἀπὸ τὰ 200 στρέμματα δὲν ἀφαιρεῖτε τίποτε, ἑπομένως ὁ κατέχων 260 στρέμματα γίνεται κύριος καὶ τῶν 200. Ἀπὸ τὸν κατέχοντα 210 στρέμματα θὰ ἀφαιρέσητε τὸ ⅕ ὥστε αὐτὸς θὰ μείνῃ κύριος μόνον τῶν 170.

§329Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως. Θέτομεν ἓν ὅριον ὅπως γίνεται εἰς ὅλους τοὺς νόμους, οἱονδήποτε ὅριον καὶ ἂν θέσωμεν τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα θέλει ἐπέλθει ἀναλόγως. Καὶ 500 στρέμματα ἂν ἀφίσωμεν ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ 510 θὰ μείνῃ μὲ ὀλιγώτερα.

§330Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου ὅτι οἱονδήποτε ἐπάγγελμα καὶ ἂν ἔχῃ εἷς ἄνθρωπος εἰς τὰ χωριὰ δὲν πρέπει νὰ μένῃ ἄνευ μικρᾶς τινος ἰδιοκτησίας, ἑπομένως ὅτι πρέπει διὰ πάντα κατέχοντα γαίας ἐκτάσεως οὐχὶ ἀνωτέρας τῶν 200 στρεμμάτων νὰ ὁρισθῇ ὅτι θὰ περιέλθουν εἰς τὴν κυριότητα αὐτοῦ ἄνευ τινὸς ἀνταλλάγματος. Εἶνε ὀρθὸν ἀπὸ ἓν μικρὸν κτῆμα 200 ἢ 150 ἢ 100 στρεμμάτων νὰ ἀφαιρέσωμεν τὸ ⅕; Ἐννοοῦμεν νὰ τοὺς ἀναγκάσωμεν νὰ πωλήσουν αὐτὴν τὴν μικρὰν ἰδιοκτησίαν καὶ νὰ μεταβοῦν νὰ κατοικήσουν εἰς τὴν πόλιν; Γνωρίζομεν ὅτι οὐδεὶς κάτοικος χωρίου εἴτε παντοπώλης εἶνε εἴτε κρεοπώλης ζῇ μὲ μόνον τὸ ἐπάγγελμά του ἀλλ’ ὅτι ἔχει πάντοτε καὶ μίαν μικρὰν ἰδιοκτησίαν.

§331Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν πείθεσθε κ. Ὑπουργέ;

§332Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Προχωρῶ ἀκόμη περισσότερον. Ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει νὰ ἀφεθοῦν ἐλεύθεραι καὶ ἀπηλλαγμέναι πάσης παραχωρήσεως πρὸς τὸ δημόσιον αἱ μέχρις 20 στρεμμάτων ἰδιοκτησίαι, ὄχι μόνον διὰ τοὺς μένοντας ἐν τῇ χώρᾳ ἰδιοκτήτας, ἀλλὰ καὶ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀποδημοῦν, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ἀπὸ τὰς νέας χώρας πλεῖστοι ἀποδημοῦν εἰς τὴν Αἴγυπτον καὶ Ἀμερικὴν καὶ ὁ μόνος δεσμὸς ὁ ὁποῖος τοὺς συγκρατεῖ μὲ τὴν ἰδιαιτέραν του πατρίδα εἶναι αὐτὴ ἡ μικρὰ ἰδιοκτησία. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ τοὺς ἐξαναγκάσωμεν εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν αὐτῶν τῶν μικρῶν κτημάτων εἶναι ὡς νὰ ἠθέλαμεν νὰ ἀποκόψωμεν πάντα δεσμὸν αὐτῶν μετὰ τῆς πατρίδος. Ὥστε ὄχι μόνον ὁ οἰκονομικὸς λόγος, ἀλλὰ καὶ ἐθνικὸς λόγος ἐπιβάλλει νὰ ἀφήσωμεν ἀπείραχτα τὰ 20 αὐτὰ στρέμματα. Ἀρκεῖ ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν νέων χωρῶν δὲν ἐπιμένουν ἐπὶ τῆς διατάξεως τῆς ἀφορώσης τὸ ⅕, τὴν ὁποίαν, ἐπιτρέψατε νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι θεωρῶ ἄδικον, ἀλλ’ ἐπὶ τέλους κάμετε καὶ σεῖς μίαν παραχώρησιν, ἡ ὁποία μᾶς φαίνεται, ὅτι εἶναι δικαιοτάτη. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι θὰ αἰσθανθοῦν μεγάλην στενοχωρίαν εἰς τὰς νέας χώρας δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§333Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπιφυλάσσομαι νὰ μελετήσω τὰς παρατηρήσεις τῶν κ. κ. βουλευτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὸ ζήτημα τοῦ καθορισμοῦ κάτω τῶν διακοσίων στρεμμάτων δηλῶ, ὅτι τοῦτο οὐδεμίαν ἔχει ἀξίαν καθ’ ὅσον τὸ τοιοῦτον δὲν θὰ κανονισθῇ ἐκ τοῦ ποσοῦ εἴτε τῶν 10 ἢ 20 στρεμμάτων ἄνω ἢ κάτω τοῦ καθοριζομένου ὁρίου, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀνάγκης, ἡ ὁποία θὰ παρουσιασθῇ, ὡς τοῦτο θὰ συμβῇ καὶ ἐπὶ τῶν χιλίων στρεμμάτων, ὅπου δὲν παίζουν ρόλον ὀλίγα στρέμματα ἄνω ἢ ὀλίγα στρέμματα κάτω. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει διὰ νὰ σᾶς εὐχαριστήσω δυνάμεθα νὰ τηρήσωμεν τὴν διάταξιν, ὅπως ἔχει.

§334Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Τὸ ἴδιο καταντᾶ κ. Ὑπουργέ. Ἡμεῖς ἔχομεν νὰ δηλώσωμεν τὸ ἑξῆς: ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν Νέων Χωρῶν θεωροῦν ἑαυτοὺς ἀδικημένους, διότι ἀπὸ περιουσίας ἐλαχίστης πηγαίνετε καὶ τοὺς λέγετε, ὅτι θὰ τοὺς πάρετε τὸ ⅕, διότι ὅταν ἀπὸ ἕνα, ὁ ὁποῖος ἔχει 20 στρέμματα τοῦ παίρνετε τὸ ⅕, τοῦτο εἶναι ἀδικώτατον καὶ παράλογον. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ βιάσωμεν ὅλον τὸν κόσμον νὰ δώσῃ τὸ ⅕ τῆς ἰδιοκτησίας αὐτοῦ. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου ποῖος εἶναι;

§335Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπάρχει ἕνας νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ πρὸ δύο ἐτῶν. Ἐπεκτείνεται ὁ νόμος αὐτός.

§336Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Βλέπετε ὅμως, ὅτι ἀναθεωρεῖται ὁ νόμος ἐκεῖνος.

§337Γ. ΠΩΠ. Ὅταν σᾶς λέγει «αὐτοκαλλιεργούμενα» λύεται τὸ ζήτημα.

§338Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Θεωρῶ, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ θιχθοῦν αἱ μικροϊδιοκτησίαι, ἐφαρμοζομένης τῆς ἀρχῆς αὐτῆς, διότι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν καθιέρωσιν τοῦ ⅕ αὐτοῦ εἶναι ὅπως μὴ ὠφεληθῶσιν ἐκ τῆς κειμένης νομοθεσίας τὰ μεγάλα κτήματα. Οὐδέποτε ὅμως νομοθέτης ἐξ ἀρχῆς ἐσκέφθη νὰ στερήσῃ καὶ τοὺς μικρούς, τοὺς πολὺ μικροὺς ἰδιοκτήτας τοῦ ⅕ τῆς ἰδιοκτησίας των. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι πολὺ οὐσιῶδες, ὥστε νὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ κρίνῃ, ὅτι πρέπει εἰς τοὺς ἀνθρώπους τῶν νέων χωρῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν 20 στρέμματα ἰδιοκτησίαν, νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐπειδὴ ἦλθεν ἐδῶ ἡ Ἑλληνικὴ κυριαρχία θὰ σᾶς πάρωμεν τὸ ⅕ τῆς ἰδιοκτησίας σας, τότε ἂς γίνῃ.

§339Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Διὰ νὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ πόσον ἔχομεν δίκαιον ὑποστηρίζοντες τὰς ἀντιλήψεις αὐτάς, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ τῆς σημασίας τῶν δημοσίων γαιῶν καὶ κατὰ πόσον τὸ ⅕, τὸ ὁποῖον λαμβάνει τὸ δημόσιον ὡς ἀντάλλαγμα τῶν παραχωρήσεων πρὸς τοὺς κατόχους δημοσίων γαιῶν, δύναται νὰ θεωρηθῇ δίκαιον, διότι περὶ δικαιοσύνης πρόκειται. Βεβαίως δὲν ἀρνούμεθα, κύριοι βουλευταί, ὅτι μεταξὺ ἰδιοκτησίας δημοσίων γαιῶν καὶ καθαρᾶς ἰδιοκτησίας κτηματικῆς ὑπάρχει διαφορά, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἴδωμεν τὰς διαφορὰς αὐτάς, τοὺς περιορισμοὺς δηλαδὴ τοῦ δικαιώματος τῆς κυριότητος, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν ἐπὶ τῶν δημοσίων γαιῶν, διὰ νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον, αἰρομένων τῶν περιορισμῶν αὐτῶν, τὸ ἀντάλλαγμα, τὸ ὁποῖον λαμβάνει τὸ δημόσιον, εἶναι ἀνάλογον πρὸς τὰς ὠφελείας, τὰς ὁποίας θὰ ἀποκτήσουν οἱ ἰδιοκτῆται δημοσίων γαιῶν, μεταβαλλόμενοι εἰς ἰδιοκτήτας καθαρᾶς ἰδιοκτησίας. Οἱ περιορισμοί, κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τῶν δημοσίων γαιῶν, οἱ ὁποῖοι ἀναγράφονται εἰς τὸν νόμον, εἶναι οἱ ἑξῆς: ὅτι δὲν δικαιοῦται ὁ ἰδιοκτήτης δημοσίας γῆς νὰ κτίσῃ ἢ νὰ φυτεύσῃ δένδρον ἐπὶ τῆς γῆς ἄνευ ἀδείας τοῦ ἁρμοδίου ὑπαλλήλου. Σημειώσατε ὅμως αὐτὸ ἐν τῇ πράξει δὲν ἐφηρμόσθη ποτέ. Πολλοὶ ἐφύτευσαν καὶ ἔκτισαν οἰκίας ἐπὶ δημοσίων γαιῶν, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν παράδειγμα, κατὰ τὸ ὁποῖον, ἐνῷ τὸ ὁρίζει ὁ νόμος, νὰ ἐπῆγε τὸ δημόσιον νὰ ἐκριζώσῃ τὰ δένδρα, νὰ βγάλῃ τὰς φυτείας τῆς ἀμπέλου ἢ νὰ καταδαφίσῃ τὴν οἰκοδομήν, καίτοι, ἐπαναλαμβάνω, ὁ νόμος ρητῶς τὸ ἔλεγεν. Δεύτερος περιορισμὸς ἦτο ὅτι, ἐὰν μία δημοσία γῆ ἔμενεν ἀκαλλιέργητος ἐπὶ 3 ἔτη συνεχῆ ἀδικαιολογήτως, ἡ δημοσία αὐτὴ γῆ περιήρχετο εἰς τὸ δημόσιον. Καὶ ὁ νόμος αὐτὸς χρονολογεῖται ἀπὸ τοῦ 1856, ἀλλ’ ἐν τούτοις οὐδέποτε ἐφηρμόσθη ἡ διάταξις αὐτή. Οἱ μόνοι περιορισμοί, οἱ ὁποῖοι διετηρήθησαν μέχρι σήμερον, εἶναι οἱ ἑξῆς· ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διατεθοῦν αἱ δημόσιαι γαῖαι διὰ διαθήκης καὶ συμβολαίων καὶ ὅτι τὸ κληρονομικὸν δικαίωμα ἐπὶ τῶν γαιῶν αὐτῶν εἶναι περιωρισμένον, περιέρχεται εἰς τοὺς οἰκοῦντας, κατιόντες, ἀδελφοὺς καὶ συζύγους. Αὐτὸ μόνον τὸ μέρος τῆς νομοθεσίας περὶ δημοσίων γαιῶν, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν κληρονομίαν ἰσχύει. Τοῦτο λοιπὸν τὸ μέρος, αὐτὸν τὸν περιορισμὸν ἔρχεται νὰ ἄρῃ τὸ δημόσιον καὶ εἰς ἀντάλλαγμα τῆς ἄρσεως αὐτοῦ τοῦ περιορισμοῦ, ἐπιβάλλει τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ ⅕. Εἶπον, ὅτι δὲν θέλομεν νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον εἶναι δίκαιον αὐτὸ ἢ ὄχι, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι ἔχομεν πληρέστατον δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῶμεν ἐκ μέρους ὅλου τοῦ μικροκτηματικοῦ κόσμου τῶν Νέων Χωρῶν καὶ τῶν ἐν τῇ χώρᾳ εὑρισκομένων καὶ τῶν ἀποδημούντων, διότι, ὡς εἶπον, καὶ οἱ ἀποδημοῦντες ἔχουν ἕνα μικρὸν δεσμὸν μὲ τὴν πατρίδα. Αὐτὰ τὰ μικρὰ κτήματα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τοὺς συγκρατοῦν. Αὐτὰ τὰ μικρὰ κτήματα εἶνε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συγκρατοῦν καὶ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς νὰ ἐπιστρέψουν εἰς τὰς πατρίδας των καὶ διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω ὅτι προκειμένου περὶ 200 στρεμμάτων νὰ τὰ ἀφίνουν ἐλεύθερα ἄνευ οὐδεμιᾶς διακρίσεως διὰ κάθε κάτοικον, ἀνεξαρτήτως ἐπαγγέλματος τὸ ὁποῖον ἀσκεῖ.

§340Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, παρηκολούθησα ἐξ ἀρχῆς τὴν νομοθεσίαν αὐτὴν τὴν σχετικὴν πρὸς τὰς δημοσίας γαίας καὶ ἔχω πλήρη τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤχθη εἰς τὸ μέτρον αὐτὸ ἀπὸ τὴν πρόθεσιν νὰ μειώσῃ τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν μικρῶν ἰδιοκτητῶν τῶν Νέων Χωρῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν τὴν ἐλευθερίαν των. Ὁ μόνος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον εἶχε γίνῃ ἡ νομοθεσία αὐτὴ ἦτο ἀναμφισβητήτως ὅπως ἐκ τῆς μεταβολῆς αὐτῆς μὴ ὀφεληθῶσι τὰ μεγάλα κτήματα. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐξ ἀρχῆς εἶχεν ὁρισθῇ τὸ ποσὸν τῶν στρεμμάτων εἰς 60 στρέμματα. Εἶνε τὸ τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως, ὅταν δὲ τὸ διάταγμα ἐκεῖνο ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἴχομεν προτείνει ὅπως τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀναβιβασθῇ εἰς 200 στρέμματα καὶ μᾶς ἐδηλώθη ρητῶς τότε ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅτι ἡ πεῖρα θὰ ὁδηγήσῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Ἤμεθα λοιπὸν βέβαιοι ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ποτὲ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων νὰ ἔφθανε μέχρι τοῦ σημείου νὰ εἴπῃ ὅτι εἷς ἰδιοκτήτης ὁ ὁποῖος εἶχε 20–30 στρέμματα καὶ τὰ ὁποῖα ἐκαλλιέργει ἐλευθέρως ἐπὶ Τουρκίας, θὰ ὑφίστατο τὸν κίνδυνον, ἐλευθερουμένης τῆς πατρίδος του, νὰ τοῦ εἴπῃ: θὰ σοῦ πάρωμεν τὸ ἓν πέμπτον τῆς περιουσίας του.

§341Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Προκειμένου περὶ τοιαύτης συζητήσεως φυσικὸν εἶνε ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ ἐκτιμήσῃ τὰς συνεπείας τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ ἡ τροπολογία. Θὰ ἐπιφυλαχθῇ νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ θὰ ἀπαντήσῃ, ὥστε ἀφήσατε νὰ ψηφισθῇ.

§342Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ διάταξις τοῦ 3 ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 52 ποίαν ἔννοιαν ἔχει;

§343Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεργίας). Ἐπειδὴ γίνεται κατανομὴ τοῦ ἑνὸς πέμπτου καὶ τεσσάρων πέμπτων ἴσως ἐθεωρεῖτο ὅτι θίγονται καὶ τὰ δασικὰ δικαιώματα δι’ αὐτὸ μπῆκε ἡ διάταξις αὐτή, ὥστε νὰ μὴ θεωρηθῇ ὅτι θίγονται καὶ τὰ δικαιώματα αὐτὰ τὰ τῆς κατανομῆς.

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν δέχεται ὅπως ψηφισθῇ τὸ 51ον ἄρθρον.

§345ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Ψηφίζεται τὸ 51ον ἄρθρον ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ ἄρθρα 52–57).

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 58ον (ἀναγινώσκει).

§347Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἀντὶ νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον ἡ δήλωσις νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπιδώσῃ ἢ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κοινότητος ἢ εἰς τὰ δημόσια γραφεῖα δήλωσιν.

§348Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ βάλωμεν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κοινότητος ἢ ἄλλα δημόσια γραφεῖα. Ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἔχω ἐπὶ τοῦ 58 εἶνε ἡ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει)......

§349ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 58 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ ἄρθρα 59–68).

§350ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 69ον (ἀναγινώσκει).

§351Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἡ κύρωσις τοῦ συμβολαίου θὰ ἐξαρτηθῇ ἐκ τῆς κυρώσεως τῆς διατάξεως αὐτῆς;

§352Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι δὲν ἐνδιαφέρει ἐμέ, ἐὰν θὰ κυρωθῇ μετὰ 20 ἔτη.

§353ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 69 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§354Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. «Ἀγροτικὰ κτήματα ἀνήκοντα εἰς τὸ Δημόσιον....κλπ.».

§355Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 69 ἄρθρον ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 70 καὶ 71).

§356ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 72 (ἀναγινώσκει).

§357Ν. ΞΗΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ διαγραφῇ ἡ διάταξις περὶ διαλύσεως τῆς μισθώσεως, διατὶ νὰ διαλυθῶσιν;

§358ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ματαιοῦται ὁλόκληρον.

§359Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι δυνητικὴ ἡ διάταξις καὶ θὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν περιπτώσει ἀπολύτου ἀνάγκης.

§360ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 72 ἄρθρον ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ ἄρθρα 73, 74 καὶ 75).

§361ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Ε. Ρέπουλης (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως), ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 915 τοῦ ἔτους 1917 «περὶ κανονισμοῦ ἀποδοχῶν ἀξιωματικῶν, ἀνθυπασπιστῶν καὶ τῶν τούτοις ἀντιστοιχούντων στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων κλπ.». Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ. μ. αὔριον. (Ὥρᾳ 9.30′ μ. μ.).