1919.12.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 16η

τῆς 12ης Δεκεμβρίου 1919

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρᾳ 5.20′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγιγνώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ἡ ἐνταῦθα ἑδρεύουσα ἐμπορικὴ ἑταιρεία «Κόσμος» παρακαλεῖ ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος περὶ ἐκτάκτων κερδῶν. — Οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Ρίου κρατούμενοι κατάδικοι παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ μέριμνα δι’ αὐτούς. — Οἱ Γεωργικοὶ Συνεταιρισμοὶ Γαργαλιάνων παρακαλοῦσιν ὅπως ἀπαγορευθῇ ἡ οἰνοπνευματοποίησις τῶν χαρουπίων. — Ὁ ἐργατικὸς κόσμος Θεσσαλονίκης καὶ ὁ Παγκαπνεργατικὸς Σύλλογος Βόλου, διαμαρτύρονται κατὰ τῶν ὑποβληθέντων ἐργατικῶν νομοσχεδίων. — Τὸ Σωματεῖον τῶν καπνεργατῶν Βόλου διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ Στρατιωτικοῦ νόμου καὶ τῆς λογοκρισίας. — Ὁ ἐκ Πατρῶν Γ. Ἀναγνωστόπουλος παρακαλεῖ ὅπως καθορισθῇ διὰ νόμου ἡ στρατιωτικὴ ὑποχρέωσις τῶν ἐξ ἀλλοδαπῆς ἐρχομένων εἰς Ἑλλάδα. — Οἱ ἐνοικιασταὶ τοῦ φόρου δεκάτης τῆς περιφερείας Γιαννιτσῶν, παρακαλοῦσι ὅπως μειωθῇ τὸ ἐνοίκιον, λόγῳ τῶν ζημιῶν ἃς ὑπέστησαν. Ὁ κ. Ι. Γουναράκης, ἀντισυνταγματάρχης τοῦ Ἱππικοῦ ἐν ἀποστρατείᾳ, παρακαλεῖ ὅπως ἐπανορθωθῇ τὸ εἰς αὐτὸν ὑπὸ τοῦ ἐκπτώτου Βασιλέως γενόμενον ἀδίκημα. — Ὁ κ. Μ. Καλλιφρονᾶς ὑποβάλλει ὑπόμνημα, δεικνύων διαφόρους τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ ἀγροτικοῦ νομοσχεδίου. — Οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Ρίου κατάδικοι Μυλογόπουλος καὶ Κοσκινόπουλος, παρακαλοῦσιν ὅπως ἀναθεωρηθῇ ἡ δίκη των. — Ὁ Ν. Σιγάλας, ἄμισθος ὑπογραμματεὺς τοῦ Εἰρηνοδικείου Τριπόλεως, παρακαλεῖ ὅπως ἡ θέσις του γίνῃ ἔμμισθος. — Τὸ Σωματεῖον τῶν Ἀρτεργατῶν Θεσσαλονίκης, ὑποδεικνύει διάφορα μέτρα περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεώς του. — Οἱ κάτοικοι τῆς Κοινότητος Κονίτσης, παρακαλοῦσιν ὅπως βελτιωθῇ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῶν δημοδιδασκάλων οἱ δὲ ἐξ ὑποδιδασκάλων προερχόμενοι δευτεροβάθμιοι δημοδιδάσκαλοι παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ καὶ δι’ αὐτοὺς νομοθετικὴ πρόνοια. — Αἱ χῆραι καὶ αἱ ἄγαμοι θυγατέρες τῶν πρὸ τοῦ 1913 ἀξιωματικῶν, παρακαλοῦσιν ὅπως αὐξηθῇ ἡ σύνταξίς των. — Ὁ Σύνδεσμος Ἀρακυνθίων, παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ ἐπισκευῆς τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ ἀπὸ Κεφαλοβρύσου εἰς Καρπενήσιον. — Οἱ βουλευταὶ ἐκ Χανίων κ. κ. Ι. Λεκανίδης, Γ. Μυλωνογιάννης, Ἀρ. Κριάρης, Κυρ. Μητσοτάκης, Χαρ. Πλουμιδάκης καὶ Ἐμμ. Θεοδωρίδης, ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ μονιμοποιήσεως καὶ ὀνομασίας τῶν Κρητῶν ἐργοδηγῶν εἰς ὑπομηχανικοὺς κλπ.». — Ὁ κ. Ἀλ. Παπαναστασίου (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) καταθέτει τὰ κάτωθι νομοσχέδια. 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 31 Μαΐου 1919 Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ συμβάσεως μεταξὺ τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης καὶ ἀναδόχου ἑταιρείας ἀεριόφωτος τῆς αὐτῆς πόλεως». 2) «Περὶ διαθέσεως ὑπὸ τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου Πατρῶν δραχμῶν 20.000 διὰ τὴν ἀνέγερσιν ἐν Πάτραις ἀδριάντος εἰς τὸν Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανόν». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετ. Διατάγματος «περὶ χορηγήσεως εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας δικαιώματος ἐκποιήσεως ἢ διαθέσεως τοῦ ὑλικοῦ τοῦ δημοσίου, τοῦ χρησιμοποιουμένου διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν δι’ αὐτοκινήτων συγκοινωνιῶν Ἰωαννίνων–Πρεβέζης». 4) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Σεπτεμβρίου 1919 Νομοθ. Διατάγματος «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1354 περὶ προσωρινῆς ἀπαγορεύσεως οἰκοδομικῶν ἐργασιῶν ἐπὶ τοῦ ἀποτεφρωθέντος τμήματος τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης». Οἱ κ. κ. Ἀλ. Παπαναστασίου καὶ Μ. Νεγροπόντης (Ὑπουργοὶ τῆς Συγκοινωνίας καὶ Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι τὰ κάτωθι νομοσχέδια. 1) «Περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων ΔΛΣΤʹ (4036) καὶ 599 ἑ. ἔ.». 2) «Περὶ καταρτισμοῦ μελέτης ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Σπερχιοῦ». —Ὁ κ. Μ. Νεγροπόντης (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καταθέτει τὰ κάτωθι νομοσχέδια. 1) «Περὶ ἀναγνωρίσεως καὶ ἄλλων ἰδιωτικῶν γραφείων συντάξεως φορολογικῶν δηλώσεων». 2) «Περὶ ἀπαλλαγῆς πλημμυροπαθῶν χωρίων ἀπὸ καταβολῆς φόρου δεκάτης 1919, ἀπαλλαγῆς ἐνοικιαστῶν τῆς δαπάνης διαφόρων χρήσεων καὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ἀπαλλαγῶν 842, 1238 καὶ 1638 νόμων κλπ». 3) «Περὶ ἐγκρίσεως ἐκτελεστέων ἔργων ἐν τῷ καταστήματι τοῦ τελωνείου Πειραιῶς καὶ περὶ προϋπολογισμοῦ ἐκτελέσεως ἔργων ἐν τελωνειακοῖς καταστήμασι Σύρου καὶ Ἡρακλείου». Ὁ κ. Α. Μιαούλης (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) καταθέτει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ ἱδρύσεως ὑδρογραφικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ Πολ. Ναυτικῷ». 2) «Περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τοὺς περὶ ναυτικῶν συντάξεων νόμους». 3) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν τὴν ὑπηρεσίαν τῶν φάρων διεπόντων νόμων καὶ σχετικῶν διαταγμάτων» καὶ 4) «Περὶ προσθήκης ἄρθρου 7ου εἰς τὸ Νομοθ. Διάταγμα «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7ης Μαΐου 1919 Νομοθ. Διατάγματος περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ προσθήκης συναφῶν διατάξεων». —Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ἀργυρόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 1275». —Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Μαλλιόπουλος ὑποβάλλει τὰς ἑξῆς τροπολογίας. 1) Ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1778 Ν. Δ. περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν τῶν ἀσχολουμένων εἰς τοπογραφικὰς ἐργασίας τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας», καὶ 2) Ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ἰουλίου 1919 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ περὶ τοπογραφικῆς ὑπηρεσίας τῆς Διευθύνσεως τῶν κτημάτων τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας Ν. Διατάγματος». Οἱ ἐκ Κρήτης βουλευταὶ κ. κ. Μ. Μανασάκης, Γ. Κοκινάκης, Μ. Σακλαμπάνης, Λ. Ζητάκης, Δ. Ἀναγνωστάκης, Μ. Μακράκης, Μ. Καταπότης, Γ. Μαρῆς καὶ λοιποὶ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Ἰουλίου 1919 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1595 περὶ τελωνοφυλακῆς». Οἱ ἐκ Κρήτης βουλευταὶ κ. κ. Δ. Ἀναγνωστάκης, Γ. Κοκινάκης, Μ. Κοθρῆς, Μ. Σφακιανάκης, Μ. Μανασάκης, Ν. Παπαδάκης, Γ. Ἀνδρεαδάκης, Μ. Καταπότης, Μ. Βολουδάκης, Γ. Μακράκης, Μ. Σακλαμπάνης κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Ἰουνίου 1919 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τῶν ἄρθρων 12 καὶ 14 τοῦ Διατάγματος 747 τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Κρήτης περὶ ἀγροφυλακῆς». Οἱ ἐκ Κρήτης βουλευταὶ κ. κ. Μ. Παπαμιχελάκης, Μ. Σακλαμπάνης, Γ. Μαρῆς, Δ. Ἀναγνωστάκης κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ περιθάλψεως θυμάτων πολέμου». Ὁ βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας κ. Ι. Καναβὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῶν προσθέτων τελῶν τῶν ἐνοικιαστῶν φόρου δεκάτης δημητριακῶν κλπ. χρήσεως 1916, 1917 καὶ 1918». Αἱ ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ ὑποβάλλουσι τὰς ἐκθέσεις αὐτῶν ἐπὶ τῶν ἑξῆς νομοσχεδίων: «Περὶ κυρώσεως τῶν Νομ. Δ)των αʹ) τοῦ ἀπὸ 31 Ἰουλίου 1919 περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεων τοῦ νόμου 1679 τῆς 16 Ἰανουαρίου 1919 «περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ καὶ τοῦ σιγαροχάρτου» καὶ βʹ) τοῦ ἀπὸ 12 Σεπτεμβρίου 1919 «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 1679 «περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ καὶ τοῦ σιγαροχάρτου». «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 26 Σεπτεμβρίου 1919 «περὶ ἐπισκευῶν τῶν κολληγικῶν οἰκιῶν». «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Δ. «περὶ προσθέτου μετατάξεως ἀξιωματικῶν εἰς τὸ Λιμενικὸν Σῶμα». «Περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης 1.850.000 δι’ οἰκοδομικὰ ἔργα τοῦ Ἐθνικοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου» «Περὶ προμηθείας καὶ διαθέσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους γεωργικῶν μηχανῶν». «Περὶ Ἀνωτέρας Γεωπονικῆς Σχολῆς». «Περὶ Ἀνωτέρας Δασολογικῆς Σχολῆς». «Περὶ κυρώσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 31 Μαΐου 1919 Ν. Δ. «περὶ ἐποπτῶν τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν». «Περὶ συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικῆς καὶ Καναδικῆς Κυβερνήσεως». «Περὶ κυρώσεως καὶ συμπληρώσεως Ν. Δ. περὶ ἐγκαταστάσεως πληθυσμῶν Ἀνατολικῆς Μακεδονίας». «Περὶ κυρώσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Ὀκτωβρίου 1919 Ν. Δ. περὶ ὀργανώσεως ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας ἐποικισμοῦ». «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 24 Ἰουνίου 1919 Ν. Δ. περὶ πλεονεξίας, αἰσχροκερδείας καὶ ἐνοικιοστασίου ἐκμισθώσεως βοσκῶν». «Περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως κτημάτων πρὸς ἐκτέλεσιν ὑδραυλικῶν ἐργασιῶν». «Περὶ κυρώσεως συμβάσεως διὰ τὴν κατασκευὴν ἔργων ὁδοποιΐας ἐν τῷ Κράτει» «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Δ. περὶ αὐξήσεως τῆς διὰ τὸ ἔτος 1919–1920 δαπάνης διὰ τὴν ἐκπόνησιν τοπογραφικοῦ κτηματολογίου καὶ ρυμοτομικοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης καὶ περὶ αὐξήσεως τῆς ὅλης σχετικῆς πιστώσεως εἰς δραχ. 600.000»: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Μαΐου 1919 Ν. Δ. περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως κτημάτων ἐν Θεσσαλονίκῃ πρὸς ἵδρυσιν συνοικισμῶν δι’ ἐγκατάστασιν πυροπαθῶν». «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Ἰουνίου 1919 Ν. Δ. περὶ προσθήκης εἰς τὸν νόμον 1708 περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ρυμοτομίας ἐν τῷ ἀποτεφρωθέντι τμήματι τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης». «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ αἰσχροκερδείας νόμων». «Περὶ ἐπεκτάσεως τῆς χρήσεως τοῦ δικαστικοῦ ἐνσήμου καὶ περὶ αὐξήσεως τῶν τελῶν τῆς Ποινικῆς διαδικασίας». «Περὶ ἀγροτικοῦ νόμου».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Β. Κυρέλλος ὅπως καταθέσει καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν ἐν Θήβαις παραγωγῶν πατάτας παραπονουμένων κατὰ τῆς νέας διατιμήσεως καὶ αἰτούντων ἀναθεώρησιν αὐτῆς.

§4Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον τὴν ἀναφορὰν ταύτην τῶν παραγωγῶν πατάτας καὶ παρακαλῶ ὅπως παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ.

§5Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Φλῶρος ὅπως καταθέσῃ ἀναφορὰν τοῦ Κ. Δογοκρίτου.

§7Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς. Ὁ ἀναφερόμενος εἶναι κάτοχος αὐτοκινήτων τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦν τὴν συγκοινωνίαν Πρεβέζης–Ἰωαννίνων. Ἡ ἀπόστασις εἶναι 150 χιλιομέτρων καὶ καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν διαδρομὴν δὲν ὑπάρχει ἕνα τηλέφωνον, ἐν ὥρᾳ δὲ δυστυχήματος οἱ ἐπιβάται δὲν γνωρίζουν ποῦ νὰ ἀπευθυνθοῦν.

§8Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Νὰ σταλῇ ἡ αἴτησις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Τερζάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τοῦ Ἱερατικοῦ Συνδέσμου Ἀργολίδος.

§10Δ. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Ὁ Ἱερατικὸς Σύνδεσμος Ναυπλίου ζητεῖ βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν ἐφημερίων. Τὸ ζήτημα εἶναι τόσον σοβαρὸν ὥστε θὰ ἤξιζε νὰ ζητήσω τὴν εὐμένειαν τῆς Βουλῆς ὅπως ἀσχοληθῶ ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐν τούτοις ἐπειδὴ ἐπληροφορήθην ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας πρόκειται κατ’ αὐτὰς νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον μεταρρυθμίζον τὸν νόμον περὶ ἐνοριῶν, νομίζω ὅτι τότε θὰ εἶναι ἡ κατάλληλος εὐκαιρία ὅπως ἀναπτύξω τὰ αἰτήματα τοῦ κλήρου.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Π. Ἀραβαντινός, Α. Χριστόπουλος, καὶ Π. Πετρίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Σολυγείας.

§12Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μετὰ τῶν συναδέλφων μου κ. κ. Χριστοπούλου καὶ Πετρίδου ὑποστηρίζω μίαν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Σολυγείας, οἱ ὁποῖοι ἐπαναλαμβάνουν καὶ αὖθις τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν τὴν τιμὴν μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων νὰ ὑποβάλωμεν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς ἐναντίον τῆς ἐγκαινιασθείσης νέας τακτικῆς τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία συνίσταται μόνον εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τῶν μόνων πόρων ζωῆς τῶν κατοίκων αὐτῶν εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν δασικῶν προϊόντων των.

§13Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἱερατικοῦ Συνδέσμου Κορινθίας.

§15Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Παρακαλῶ ἡ ἀναφορὰ αὕτη νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Καθ’ ἣν ἐποχὴν δι’ ὅλους τοὺς δημοσίους λειτουργοὺς ἐλήφθη πρόνοια νὰ διορθωθῇ ἡ οἰκονομικὴ αὐτῶν θέσις, δίκαιον εἶναι ὅπως καὶ τῶν ἐφημερίων ἡ θέσις βελτιωθῇ, ἀναλόγως πρὸς τὸ ὑψηλὸν λειτούργημα, τὸ ὁποῖον καλοῦνται νὰ ἐκτελέσουν. Ὁ σύνδεσμος οὗτος, μὴ ἀρκούμενος εἰς τὴν ὑπόδειξιν εὐχῶν, διατυπώνει καὶ θετικὰς ὑποδείξεις, κατὰ τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαιρεθῇ κάποιο εἰσόδημα ὑπὲρ τοῦ ἐπαρχιακοῦ κλήρου, ἱκανὸν νὰ βελτιώσῃ τοὺς μισθοὺς τῶν ἐφημερίων. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὸ ὑπόμνημα αὐτὸ καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γαρουφαλιᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ καθηγητοῦ Ν. Γιώτη.

§17Α. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον καὶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γαρδικιώτης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Καστρακίου Καλαμπάκας.

§19Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Οἱ κάτοικοι Καστρακίου Καλαμπάκας ὑποβάλουν ἀναφοράν, διὰ τῆς ὁποίας παραπονοῦνται ὅτι ἐνῷ κατελήφθησαν αἱ διάφοροι ἐκτάσεις διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Καλαμπάκας–Ἰωαννίνων, δὲν ἐπληρώθησαν εἰσέτι αἱ ἀποζημιώσεις. Παρακαλῶ νὰ σταλῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον ἡ ἀναφορὰ μὲ τὴν σύστασιν ὅπως λάβῃ πέρας τὸ ταχύτερον ἡ ὑπόθεσις αὕτη.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ι. Λεκανίδης, Κ. Μητσοτάκης, Χ. Πλουμιδάκης, Γ. Μυλωνογιάννης, Α. Κριάρης καὶ Ε. Θεοδωρίδης καταθέτουσι τρεῖς ἀναφορὰς καὶ μίαν πρότασιν νόμου· μίαν τῆς Μαρίας χήρας Στεφ. Ψαρουδάκη, ἑτέραν χήρας Χρυσάνθης Γ. Πλουμίδου ζητουσῶν ἀμφοτέρων σύνταξιν δι’ ὅσας οἱ σύζυγοι αὐτῶν προσέφερον ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα κατὰ τὰς Κρητικὰς ἐπαναστάσεις καὶ κατόπιν, καὶ τρίτην τοῦ Συλλόγου καπνοπωλῶν Χανίων ζητοῦντος νὰ ἑρμηνευθῇ ὁ σχετικὸς νόμος καὶ ἀπαλλαγῶσιν οὗτοι τελῶν διὰ καπνομηχανάς, παρανόμως ζητουμένων παρ’ αὐτῶν. Ὁ κ. Ι. Λεκανίδης ἔχει τὸν λόγον.

§21Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν Κρήτην εἴχομεν συνάδελφον ὀνομαζόμενον Στέφ. Ψαρουδάκην, ὁ ὁποῖος μετέσχεν εἰς τοὺς πολεμικοὺς ἀγῶνας τῆς Κρήτης ἐπὶ 20ετίαν ὁλόκληρον, ἠσθένησεν ἕνεκα τῶν πολλῶν κακουχιῶν καὶ τῶν πολλῶν κόπων, τοὺς ὁποίους κατέβαλε κατὰ τοὺς ἀγῶνας, καὶ ἡ Βουλὴ τῆς Κρήτης τῷ ἐχορήγησε μίαν σύνταξιν 150 δραχμῶν κατὰ μῆνα ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου τῆς Κρήτης. Μετὰ τὴν ἕνωσιν τῆς Κρήτης ἡ σύνταξις αὕτη ἐξακολουθεῖ νὰ χορηγῆται ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ μετὰ τὸν θάνατον, ἐπειδὴ δὲν εἶχε ληφθῆ ἐγκαίρως ἡ δέουσα πρόνοια, δὲν μετεβιβάσθη εἰς τὴν χήραν καὶ οὕτω ἡ χήρα πένεται. Καὶ πέρυσιν εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν ἀναφορὰν καὶ πάλιν πρὸς τὴν Βουλήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὡς καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχον εἴπῃ ὅπως ἡ ἀναφορὰ αὕτη παραπεμφθῇ εἰς αὐτοὺς καὶ θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, διότι ἐθεώρισε δικαίαν τὴν αἴτησιν αὐτήν, νὰ μεταβιβασθῇ δηλονότι ἡ σύνταξις τοῦ συζύγου εἰς τὴν χήραν αὐτοῦ, ἡ ὁποία ἐπαναλαμβάνω εὑρίσκεται εἰς ἐλεεινοτάτην οἰκονομικὴν κατάστασιν. Ἀλλὰ καίτοι ὑπεσχέθησαν, ὅτι θὰ τὴν λάβωσιν ὑπ’ ὄψει δὲν γνωρίζω διὰ τίνα λόγον ἐλησμόνησαν τὸ πρᾶγμα καὶ δὲν τῇ ἐχορηγήθη μέχρι σήμερον. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω ἐκ νέου τὴν ἀναφορὰν ταύτην. Ἔχομεν καὶ ἄλλην ἀναφοράν, κ. βουλευταί. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε κάποιον συναγωνιστὴν ἐφάμιλλον πρὸς τὸν συναγωνιστήν του κ. Στεργιάδην, ὀνομαζόμενον Γεώργιον Πλουμίδην, ὁ ὁποῖος ἦτο συνεργάτης μετ’ αὐτοῦ κατὰ τὴν πρώτην ὀργάνωσιν τῆς Κρητικῆς Πολιτείας. Ἦτο νομικὸς λαβὼν μέρος εἰς τὴν σύνταξιν τῆς δικαστικῆς νομοθεσίας, ἡ ὁποία εἰσήχθη τῷ 1899 εἰς τὴν Κρήτην, καὶ ἐξηκολούθει μέχρι τέλους, διορισθεὶς καὶ ἐφέτης. Κατὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ Θερίσου παρῃτήθη τῆς θέσεώς του καὶ συμμετέσχε καὶ ἐκεῖνος καὶ ἦτο εἷς ἐκ τῶν στύλων παραμείνας εἰς τὰ Χανιὰ, καὶ ἐκεῖθεν εὑρισκόμενος ἐν διαρκεῖ συνεννοήσει μὲ τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἐπαναστάσεως, ἀντιπροσωπεύων τὸ κίνημα καὶ παρὰ τοῖς Προξένοις. Μετὰ τὴν κάθοδον τοῦ Θερίσου διωρίσθη γενικὸς Εἰσαγγελεὺς τῆς Κρήτης, ἐξακολουθῶν νὰ παρέχῃ τὰς ἐργασίας του εἰς τὴν Κρητικὴν Πολιτείαν. Μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ κ. Προέδρου, τῇ εἰσηγήσει ἐκείνου οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Κρήτης καὶ δὴ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, καὶ ἐκεῖ τὸν διώρισε μέλος τῆς τριμελοῦς Κυβερνήσεως, δηλαδὴ ἦτο εἷς ἐκ τῶν τριῶν Ὑπουργῶν. Κατὰ τὸ 1913, μετὰ τὴν ἕνωσιν δηλαδή, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ συγχωνευθῇ ἡ Κρήτη ἐντελῶς μὲ τὴν Ἑλλάδα, τὸν διώρισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως γενικὸν Διοικητὴν προσωρινῶς, κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν δὲ τῶν καθηκόντων του ἀπεβίωσεν. Ἀφῆκε χήραν καὶ ὀρφανά, ἡ ὁποία μέχρι σήμερον δὲν ἐζήτησε τίποτε, διότι ἡ χήρα του ἀνεγνώριζεν ὅτι ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τῆς περιουσίας του ἠδύνατο νὰ συντηρηθῇ. Τώρα ὅμως εὑρίσκεται εἰς στενοχωρίαν διότι ἔχει τρία παιδιά, τὰ ὁποῖα ἐμεγάλωσαν ὁπωσδήποτε καὶ πρόκειται νὰ σπουδάσουν, καὶ ἠναγκάσθη νὰ ζητήσῃ τὴν συνδρομὴν τῆς πολιτείας καὶ ὑπέβαλεν αἴτησιν. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐξετάζουσα τὸ βάσιμον τῶν πληροφοριῶν μου θέλει λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀναφοράς. Ἐὰν ἦτο ἐδῶ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀσφαλῶς θὰ συνηγόρει περὶ τούτου. Ἐπίσης ἔχω τὴν τιμήν νὰ ὑποβάλω ἀναφορὰν τὴν ὁποίαν ἀπέστειλαν πρὸς ἡμᾶς ὡς ἀντιπροσώπους τοῦ νομοῦ Χανίων οἱ καπνοπῶλαι τοῦ Νομοῦ Χανίων, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦσιν ὅπως κατὰ τὴν κύρωσιν τοῦ νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 25 Φεβρουαρίου 1919 δοθῇ ὡς ἑρμηνεία, ὅτι ἀφορᾷ μόνον τοὺς καπνοβιομηχάνους ἐκείνους, τοὺς ἔχοντας σιγαροποιητικὰς μηχανάς, καὶ ἀπολύσαντας ἐργάτας ἀποζημιωθέντας ὑπὸ τοῦ Δημοσίου καὶ συνεπῶς οἱ τοιοῦτοι νὰ ὑπόκεινται τὴν πρὸς τὸ Δημόσιον πληρωμὴν τῶν ὑπ’ αὐτοῦ καταλογισθεισῶν ἀποζημιώσεων. Φέρουσιν ὡς δικαιολογίαν τὸ ἑξῆς. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι αὐτοὶ δὲν ἀπέλυσαν ποσῶς ἐργάτας, δὲν ἔχουσι καὶ σιγαροποιητικὰς μηχανὰς ἐκτὸς τούτου λέγουσιν, ὅτι αὐτοὶ πληρώνουσι τὰ σιγάρα πρὸς 10 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα, ἐνῷ διὰ τοὺς ἔχοντας σιγαροποιητικὰς μηχανὰς κοστίζουν μόνον 5 δραχμάς. Τοῦτο, ἐὰν ἤθελε συμβῇ νὰ πληρώνουν 5 δραχμὰς περισσότερον δι’ ἑκάστην χιλιάδα καὶ νὰ πληρώωσι καὶ διὰ τοὺς ἐργάτας χωρὶς οὐδεὶς ν’ ἀπολυθῇ, τὸ θεωροῦσι πολὺ ἄδικον, καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι δὲ τοῦ νομοῦ Χανίων συμφωνοῦσι μὲ τοὺς καπνοπώλας.

§22Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Οἱ τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς πρέπει νὰ φέρωσι τὰ βάρη τῶν ἀποζημιώσεων.

§23Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Οὔτε δὲ τὴν τιμὴν τῶν σιγαρέττων ὕψωσαν. Ἐπίσης ὑποβάλω καὶ πρότασιν νόμου καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ τὴν υἱοθετήσῃ. Πρόκειται περὶ ἐργοδηγῶν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται ἀπὸ 20ετίας εἰς τὰ δημόσια ἔργα τῆς Κρήτης. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔχουσι πτυχίον τοῦ παλαιοῦ Πολυτεχνείου ὄχι τῆς νεωτέρας σχολῆς. Ὑπάρχει ἕνας νόμος, ὁ ὁποῖος ὀνομάζεται ΓΦΜΒʹ ὁ ὁποῖος τοὺς ὀνόμαζε ὑπομηχανικοὺς αὐτούς, ἀλλὰ κατόπιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἰδικῆς μας ἐψηφίσθη νόμος, κατὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐπετρέπετο πλέον νὰ ὀνομασθῶσιν ὑπομηχανικοί. Ἐπειδὴ εἶναι ἄδικον, ἀφοῦ ἔχουσι τὰ αὐτὰ προσόντα, μάλιστα καὶ περισσότερα ἔτη ἐργασίας, παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορά. Περισσοτέραν πεῖραν ἔχουν. Ἔχουν λάβει μέρος καὶ εἰς κατασκευὰς πολλῶν δημοσίων ἔργων. Διὰ τοῦτο ὑποβάλω μίαν πρότασιν νόμου καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ τὴν μελετήσῃ καὶ ἀφοῦ πεισθῇ περὶ τοῦ δικαίου αὐτῶν, τὴν υἱοθετήσῃ καὶ νὰ εἰσαχθῇ ὁ νόμος αὐτὸς, ἵνα μὴ ἀδικηθῶσιν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Κ. Σοκόλης, Α. Ἀργυρὸς καὶ Δ. Λόντος ἐπὶ τηλεγραφικῆς ἀναφορᾶς τοῦ κ. Λ. Τσουκαλᾶ.

§25Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἰδιαιτέρως καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως εὐαρεστουμένη λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τοὺς λόγους οἵτινες πρὸ διετίας περίπου ἔχουν μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν μέλος τοῦ Κοινοβουλίου. Ὀφείλω δὲ νὰ παρακαλέσω ὅπως ἐπιπροσθέτως πρὸς τοὺς λόγους αὐτοὺς λάβωσι ὑπ’ ὄψει καὶ τὸ κῦρος τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχουν τὰ μέλη τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ὅταν δὲ λάβῃ τοὺς λόγους τούτους ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ θὰ παρακαλέσω ἔχοντες ὑπ’ ὄψει πρὸ παντὸς ὑπὲρ πᾶν ἄλλο τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος, προσέξωσι μήπως τυχὸν ὑπάρχουν λόγοι νὰ ἀναθεωρηθῇ ἡ ἀπόφασις αὕτη καὶ νὰ ἀποδοθῇ ὄχι μόνον εἰς τοὺς κόλπους τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς κόλπους τῆς οἰκογενείας καὶ τοῦ Κοινοβουλίου, Κοινοβουλίου τοῦ ὁποίου ἐξακολουθεῖ νὰ διατελῇ ἐν ἀπελάσῃ. Ἐν συμπεράσματι θὰ παρακαλέσω νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει, καὶ δὲν ἀμφιβάλω ὅτι θὰ ὑπάρχουν λόγοι ἀναθεωρήσεως τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς ἵνα μὴ παρατηρῆται τὸ γεγονὸς αὐτὸ τὸ ὁποῖον φαντάζομαι εἶναι σοβαρώτατον καὶ τὸ ὁποῖον χρήζει μιᾶς διορθώσεως.

§26Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἔχω νὰ ἀπαντήσω τὰ ἑξῆς εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Κερκύρας. Ἔλαβον ἀναφορὰν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Κρήτης, ἀπευθυνομένην πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἥτις διεβιβάσθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τὸ ὁποῖον εἶναι ἁρμόδιον. Γνωρίζετε, ὁ κ. Τσουκαλᾶς εἶναι ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ καὶ δυνάμει τοῦ νόμου 1503 ὑπάγεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν του. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν συμφώνως μὲ τὴν δικαιοδοσίαν ἣν ὁ ἀνωτέρω νόμος χορηγεῖ, ἀπήντησεν εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν ὅτι ὁ Λυκ. Τσουκαλᾶς πρέπει νὰ παραμείνῃ ἐν Χανίοις μέχρι νεωτέρας Διαταγῆς.

§27Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν τὸ ζήτημα ὅσον ἠθέλησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ παραστήσῃ κατὰ τὴν ἀντίληψίν της. Τὸ ζήτημα ἔχει γενικωτέραν μορφήν, διότι πρόκειται περὶ τοῦ θέματος ἂν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐφαρμόζῃ μέτρα διοικητικὰ εἰς βάρος πολίτου φέροντος τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα, καὶ ἂν δύναται καθ’ ὃν χρόνον συνεδριάζει καὶ εὑρίσκεται ἐν Συνόδῳ ἡ Βουλὴ νὰ εὑρίσκεται ἐν ἀπελάσει. Ἑπομένως τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ θεωρῶ ἔχον γενικωτέραν σημασίαν, ἀποτελοῦσαν ζήτημα ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Ἑπομένως παρακαλῶ νὰ ἐγγραφῇ σχετικὴ ἐπερώτησις διὰ νὰ συζητήσωμεν καὶ διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κρατῇ ἐν ἀπελάσῃ βουλευτὰς καὶ νὰ τοὺς ἀποτρέπῃ ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των.

§28Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀναγραφῇ ὡς ἐπερώτησις ἢ ἐρώτησις τοῦ κ. βουλευτοῦ. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι διὰ τὰ περιοριστικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶχεν λάβει ἡ Κυβέρνησις, κατ’ ἀναλογίαν πρὸς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον ἅπαντα τὰ ἐμπόλεμα Κράτη, εἶναι εἰς τὸ δικαίωμα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ὅπως εἴτε στρατιωτικὰ εἴτε πολιτικὰ πρόσωπα περιορίζει εἰς ὡρισμένον μέρος, ἐφ’ ὅσον ἐνόμιζεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὰ πρόσωπα αὐτὰ εἶναι ἐπικίνδυνα εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν. Τὸ μέτρον αὐτὸ ἐφήρμοσεν ἡ Κυβέρνησις, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Βουλὴ ἦτο ἐν ἀργίᾳ, δὲν ἦτο ἐν Συνόδῳ. Ἀπήλασεν καὶ τὸν εἰρημένον βουλευτὴν καὶ ἀξιωματικὸν τοῦ Ναυτικοῦ. Μέχρι τῆς ὥρας αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις δὲν εὗρεν ὅτι ἐξέλιπον οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπροκάλεσαν τὴν ἀπέλασιν τοῦ εἰρημένου. Περὶ τῆς συνταγματικότητος ἢ μὴ θὰ συζητήσωμεν κατόπιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν.

§29Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι κατόπιν ἐμπιστευτικῆς ἐκθέσεως τοῦ Ἀνωτέρου Διοικητοῦ Χωροφυλακῆς Κρήτης, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν διέταξε τὴν μεταφοράν του, ἐκ τῆς Κρήτης εἰς τὴν Σαντορίνην.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Παπαστρατῆς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἂν ἔχῃ γνῶσιν τῆς καταστάσεως τῶν σιδηροδρόμων ἀπὸ Ἀθηνῶν εἰς Χαλκίδα.

§31Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶμαι ἁρμόδιος, εἶναι ἡ Ἀνωτάτη Διεύθυνσις μεταφορῶν εἰς τὴν ὁποίαν διεβιβάσθη ἡ αἴτησίς σας.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν εἶναι σύμφωνος νὰ ἀναβάλωμεν τὰς ἄλλας ἐρωτήσεις, διότι ἔχομεν ἐπερωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν.

§33ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον ὅπως καταθέσει τὸν προϋπολογισμὸν χρήσεως 1919– 1920.

§35Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι βουλευταὶ, νομίζω, ὅτι ἀνταποκρίνομαι εἰς ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἀπασχολήσω ταύτην ἐπὶ βραχὺ διὰ νὰ ἐκθέσω τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Δημοσίου Ταμείου ὡς καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Πρὸ τούτου ὅμως, θεωρῶ πρέπον νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, νὰ κρίνῃ μετ’ ἐπιεικείας τὴν παράτυπον ὑποβολὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1919–20, ὅστις κατετέθη εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ διάστημα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν της. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι κατὰ τὸ ἀκριβὲς γράμμα τοῦ νόμου, μὴ δυνηθέντες νὰ ὑποβάλωμεν ἐγκαίρως εἰς τὴν Βουλὴν τὸν προϋπολογισμὸν, ἔδει νὰ ἀναμείνωμεν τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν διὰ νὰ πράξωμεν τοῦτο, ζητοῦντες συγχρόνως καὶ τὴν ἄδειαν τῆς προσωρινῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ. Ἐὰν ὅμως οὕτω ἐνηργοῦμεν, θὰ εὑρισκόμεθα ἠναγκασμένοι νὰ διοικήσωμεν ἐν τῷ μεταξὺ τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα τοῦ Κράτους ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1918–1919 ὅστις ἀποτελεῖ καὶ σήμερον ἀκόμη τὴν τελευταίαν, οὕτως εἰπεῖν, ἐκπεφρασμένην θέλησιν τῆς Βουλῆς. Εὑρέθημεν ὅμως πρὸ ἀπολύτου ἀδυναμίας ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν ὁδὸν ταύτην, διὰ λόγους αὐστηρᾶς σκοπιμότητος, τοὺς ὁποίους εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἀναγνωρίσῃ ἡ Βουλή. Ἀκολουθοῦντες τὴ χαραχθεῖσαν ὁδὸν τῆς ἐξελίξεως τῆς διαχειριστικῆς νομοθεσίας μας, εἴχομεν ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τοῦ 1919 παρασκευάσει τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1919–1920 σύμφωνα μὲ τοὺς ψηφισθέντας νόμους καὶ τὰς προβλεπομένας ἀνάγκας τῶν ὑπηρεσιῶν. Καὶ θὰ ὁμολογήσητε κύριοι ὅτι ὑπῆρξεν καὶ ὑπάρχει τόσον ταχεῖα ἡ ἐξέλιξις τῶν γεγονότων καὶ τῆς καταστάσεως ἐν γένει, ὥστε θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ πληρωθῶσιν αἱ διαχειριστικαὶ ἀνάγκαι τοῦ 1919–1920 ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐψηφισμένων προβλέψεων τοῦ 1918–1919. Ἀλλὰ καὶ ἄλλος τις λόγος τεχνικός, καθίστα ἀδύνατον τὴν διοίκησιν τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1918–1919. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε θεωρήσει ἐπιβεβλημμένον νὰ ἐπιφέρῃ ἀπαραιτήτους τροποποιήσεις καὶ μεταβολὰς εἰς τὴν ὅλην οἰκονομίαν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1919–1920, προσαρμόσασα εἰς τὴν νέαν ταύτην οἰκονομίαν καὶ διάταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ πάντα τὰ ἔντυπα καὶ λογαριασμοὺς τῶν Ταμείων τοῦ Κράτους. Θὰ κατεστρέφετο λοιπὸν πᾶσα ἡ εὐρυθμία ἐν τῇ δημοσίᾳ διαχειρίσει, ἣν μετὰ τόσους μόχθους ἀπεκτήσαμεν, ἐὰν μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1919–20 ἐφηρμόζομεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1918–1919. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ θεωρήσῃ ἐπαρκεῖς τὰς ἐξηγήσεις ταύτας τόσῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἡ ἀπομάκρυνσις ἀπὸ τὰ νομοθετημένα, ἥτις βεβαίως δὲν θέλει ἀποτελέσει προηγούμενον, ἔχει τὸ οὐσιαστικὸν ἀποτέλεσμα ὅτι ἡ λογιστικὴ μηχανὴ ἐξηκολούθησεν κανονικῶς λειτουργοῦσα ἄνευ διακοπῆς, καὶ χάρις εἰς τοῦτο εὑρίσκομαι σήμερον εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν εἰκόνα ἀκόμη καὶ τῆς προσωρινῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ 1919–1920 μέχρι τέλους παρελθόντος μηνὸς Ὀκτωβρίου, ἤτοι διὰ τοὺς 7 πρώτους μῆνας τοῦ τρέχοντος οἰκονομικοῦ ἔτους. Εἰσέρχομαι νῦν εἰς τὸ κύριον θέμα τῆς ὁμιλίας μου. Πρὸς πληρεστέραν κατανόησιν τῆς θέσεως τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους θὰ δώσω εἰκόνα τῆς ἐκτελέσεως τῶν προϋπολογισμῶν. αʹ.) Κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐκκαθαρίσεως τῆς χρήσεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1917 λήξαντος τὴν 31 Δεκεμβρίου ὁμωνύμου ἔτους. βʹ.) Κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐκκαθαρίσεως τῆς χρήσεως τοῦ δεκαπενταμήνου οἰκονομικοῦ ἔτους 1918–1919 λήξαντος τὴν 31 Μαρτίου 1919. γʹ.) Θὰ δώσω τὰ στοιχεῖα τῆς πραγματοποιηθείσης ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ τρέχοντος οἰκονομικοῦ ἔτους 1919–1920 διὰ τοὺς πρώτους ἑπτὰ μῆνας τῆς διαχειρίσεως του ἤτοι μέχρι τέλους παρελθόντος μηνὸς Ὀκτωβρίου. Μέχρι τοῦδε, Κύριοι, ὁσάκις ἐπεχείρησα νὰ ἐκθέσω πρὸς ὑμᾶς τὰ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας, εὑρέθην πάντοτε ὑποχρεωμένος, προκειμένου περὶ ἀποτελεσμάτων τῶν πρὸ τοῦ 1918 χρήσεων, νὰ καταφεύγω, ἐλλείψει λογιστικῶν δεδομένων εἰς διαφόρους, δύναμαι νὰ εἴπω, στατιστικὰς ἐξακριβώσεις διὰ νὰ καταλήξω εἰς συμπεράσματα περὶ τῆς θέσεως τοῦ Δημοσίου θησαυροῦ ἀπὸ ἀπόψεως προϋπολογισμοῦ. Σήμερον ἡ θέσις μου εἶναι πολὺ εὐκολωτέρα, καθόσον εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἐξηκριβώθησαν πᾶσαι ἢ σχεδὸν πᾶσαι αἱ πληρωμαὶ αἱ ἐκτὸς τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐνεργηθεῖσαι οὐσιαστικῶς εἰς βάρος καὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1917 συμπεριλαμβανομένης. Ὁ δημοσιευθεὶς Γενικὸς Ἰσολογισμὸς τῶν λογαριασμῶν τοῦ Κράτους τῆς 31 Ὀκτωβρίου 1918—ἡμέρας καθ’ ἣν ἐκλείσθησαν οἱ λογαριασμοὶ τῆς χρήσεως 1917—μᾶς δίδει τοὺς ἀριθμοὺς οἱ ὁποῖοι χρειάζονται διὰ νὰ προσδιορίσωμεν τὰ ἀποτελέσματα τῶν χρήσεων μέχρι τοῦ 1917 συμπεριλαμβανομένου. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι ἕνεκα τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἐξετελεῖτο ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, εἰς τὸν Γενικὸν ἰσολογισμὸν τοῦ 1917, ἐξηγμένον ἐκ τῶν ἐπισήμων βιβλίων τοῦ Κράτους, παρουσιάζεται ἡ μερὶς τῶν ἀποτελεσμάτων ἀπολογισμῶν μέχρι καὶ τοῦ 1917 συμπεριλαμβανομένου, κλείουσα μὲ φαινομενικὸν περίσσευμα δραχμῶν........ 470.747.481.59. Τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῶν εἰσπραχθέντων ἐσόδων καὶ τῶν διὰ τῶν Ταμιῶν τοῦ Κράτους πληρωθέντων ἐξόδων. Ἀντιστοίχως ὅμως ἐν τῷ ἐνεργητικῷ τοῦ ἰδίου Ἰσολογισμοῦ ἔχουσι συμπεριληφθῆ σήμερον πᾶσαι αἱ τακτοποιητέαι πληρωμαί, δηλαδή, αἱ πληρωμαὶ αἵτινες εἶχον ἐνεργηθῆ ἀπ’ εὐθείας ἐκ τῶν κεφαλαίων τοῦ Κράτους ἄνευ μεσολαβήσεως τῶν δημοσίων ὑπολόγων. Αἱ τακτοποιητέαι αὗται πληρωμαὶ αἱ βαρύνουσαι τὰς χρήσεις 1917 καὶ προγενεστέρως, ὧν ἡ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τακτοποίησις ἤρχισε πραγματοποιουμένη, ἐξηκριβώθη ὅτι ἀνήρχοντο κατὰ τὸ κλείσιμον τῆς χρήσεως 1917 εἰς δραχμὰς 495.395.883,50. Ἑπομένως ἂν συμψηφίσωμεν τὰς δύο ταύτας ἐγγραφὰς, τοῦθ’ ὅπερ ἄλλως τε θὰ συμβῇ ὅταν αἱ πληρωμαὶ αὗται διέλθωσι διὰ τοῦ λογαριασμοῦ τῶν παθητικῶν ὑπολοίπων, καταλήγομεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι αἱ μέχρι καὶ τοῦ 1917 χρήσεις κλείουσι μὲ ἔλλειμμα ταμιακὸν, δραχμῶν.... 24.648.464,91. Ἐξετάσωμεν νῦν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ 1918–1919, οὗτινος ἡ χρῆσις ἔκλεισε τὴν 31 Ἰουλίου 1919. Ὁ προϋπολογισμὸς ὡς γνωστὸν περιέλαβε τυπικῶς εἰς τὰς πιστώσεις του καὶ τὴν τακτοποίησιν τῶν ἀνωμάλων πληρωμῶν ἃς ἐμνημόνευσα ἀνωτέρω. Εἶναι ὁ τελευταῖος προϋπολογισμὸς ὅστις παρουσιάζει τὸ μειονέκτημα τοῦτο. Ἀναλύων λοιπὸν τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ θὰ περιλάβω εἰς τὸν λογαριασμὸν μόνον τὰ κονδύλια τῶν πραγματικῶν δαπανῶν ὅσαι ἐπραγματοποιήθησαν εἰς βάρος τῆς χρήσεως 1918–1919. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1918–1919 ἔληξε τὸν παρελθόντα Ἰούλιον καὶ ἑπομένως δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δημοσιευθῶσι τὰ ἐξηκριβωμένα ἀποτελέσματά της πρὸ τῆς παρελεύσεως 2– 3 μηνῶν. Τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα θέλει ἀπαιτηθῆ διὰ νὰ συμφωνήσῃ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον τὰς ἐγγραφάς του πρὸς τὰς ἐγγραφὰς τῶν Εἰδικῶν Λογιστηρίων. Ἐξετάσωμεν πρῶτον τὰ ἔσοδα.—Αʹ Τακτικὰ πραγματικὰ ἔσοδα.

Βʹ Ἔκτακτα πραγματικὰ ἔσοδα

Γʹ Δάνεια

Συγκεφαλαιοῦντες ἔχομεν

Ἀφ’ ἑτέρου κατὰ τὰ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης συγκεντρωθέντα ἀποτελέσματα τὰ ἔξοδα τῆς χρήσεως 1918–1919 ἔχουσιν ὡς ἑξῆς:

Ἤτοι ἔχομεν Πρῶτον

Δεύτερον

Τρίτον

Πρέπει ὅμως νὰ σημειώσω ὅτι λόγῳ τῆς κρατησάσης κατὰ τὸ παρελθὸν διατάξεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἰς τὰ τακτικὰ ἔσοδα περιλαμβάνεται ποσὸν 35 περίπου ἑκατομμυρίων ἐξ ἀπολήψεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ὅπερ ἔπρεπε νὰ συμπεριλαμβάνηται μᾶλλον εἰς τὰ ἔκτακτα ἔσοδα. Ἡ σύγκρισις μεταξὺ ἐκτάκτων πραγματικῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τῶν Πολιτικῶν Ὑπουργείων συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν κεκλεισμένων χρήσεων μᾶς δίδει.

Ὡς πρὸς τὸν λογαριασμὸν τῶν δανείων ἔχομεν

φθάνομεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι τὰ ταμειακὰ ἀποτελέσματα τῶν ἀπολογισμῶν μέχρι καὶ τῶν 1918–1919 συμπεριλαμβανομένου, καταλήγουν εἰς ταμειακὸν ἔλλειμμα δραχ. 17. 671.502,19. Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὰ ταμειακὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκτελέσεως τῶν Προϋπολογισμῶν, δηλαδὴ τὴν διαφορὰν μεταξὺ πραγματικῶν εἰσπράξεων καὶ πραγματικῶν πληρωμῶν. Ἐκτὸς ὅμως τῶν ταμειακῶν τούτων ἀποτελεσμάτων θεωρῶ σκόπιμον νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν θέσιν τοῦ Λογαριασμοῦ τῶν ἐνεργητικῶν καὶ παθητικῶν ὑπολοίπων, ὅστις κατὰ τὸ γενόμενον δεκτὸν σύστημα θὰ τηρῆται τοῦ λοιποῦ ἐν τῷ Λογιστικῷ τοῦ Κράτους. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1919 ὁ Λογαριασμὸς τῶν παθητικῶν ὑπολοίπων θὰ ἐξάγηται ἐκ τῶν βιβλίων τῶν ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων, ἅτε ἀρξαμένης τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ σχετικοῦ νόμου. Προκειμένου ὅμως περὶ τῶν ἐνεργητικῶν καὶ παθητικῶν ὑπολοίπων τῶν χρήσεων μέχρι καὶ τῆς τοῦ 1918–1919 συμπεριλαμβανομένης, ταῦτα ἐλήφθησαν κατ’ ἀπογραφὴν συγκεντρωθέντων εἰς τὸ Γεν. Λογιστήριον, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τῶν εἰσπρακτέων τῶν Ταμιῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὀνομαστικῶν πινάκων τῶν πιστωτῶν τοῦ Δημοσίου ἐκ δικαιωμάτων τῶν χρήσεων μέχρι καὶ τοῦ 1918–1919 συμπεριλαμβανομένης. Οὕτω τὰ εἰσπρακτέα ὑπόλοιπα τῶν χρήσεων 1914–1917 (καθ’ ὅσον τὰ πρὸ αὐτῶν ρυθμίζονται ὑπὸ τοῦ νόμου ἀνανεώσεως καὶ διαγραφῆς) ἀνέρχονται εἰς δραχ. 45.274.102.98 κατὰ τὴν 31 Μαρτίου 1919 (ἐξ ἀπογραφῆς) ἀνέρχονται διὰ χρ. 1915 δραχ. 1.118.733,80 ἀνέρχονται διὰ χρ. 1916 δραχ. 734.171.90 ἀνέρχονται διὰ χρ. 1917 δραχ. 2.644.806,07 Ὁ λογαριασμὸς τῶν ἐνεργητικῶν καὶ παθητικῶν ὑπολοίπων τοῦ 1918–1919 ἐξαγόμενος ἐπίσης ἐξ ἀπογραφῆς κατὰ τὴν λῆψιν τῆς 1918–1919 ἔχει ὡς ἑξῆς: αʹ) Εἰσπρακτέα ἔσοδα

Πρέπει ὅμως νὰ ὑπογραμμίσω ὅτι εἰς τὸν ἀριθμὸν τοῦτον συμπεριλαμβάνεται τὸ ποσὸν τῶν δραχ. 25.967.042,87 ὅπερ ἀντιπροσωπεύει τὰ ἐκ καταλογισμῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ὀφειλόμενα, ἅτινα δὲν εἶναι πιθανὸν νὰ εἰσπραχθῶσι, τόσῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἀφορῶσι τὴν μὴ ἀπόδοσιν λογαριασμοῦ ἐκ μέρους ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους λαβόντων χρήματα διὰ χρηματικῶν ἐνταλμάτων ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ. Κατὰ πᾶσαν πιθανότητα οἱ καταλογισθέντες θὰ παρουσιάσωσι τὰ δικαιολογητικὰ τῶν ἐνεργηθεισῶν παρ’ αὐτῶν πληρωμῶν. βʹ) Πληρωτέα ἔξοδα. Δι’ ἀναληφθείσας ὑποχρεώσεις Πολιτικῶν Ὑπουργείων μὴ πληρωθείσας.

Δι’ ἀναληφθείσας ὑποχρεώσεις μὴ ἐξοφληθείσας

Τοιοῦτος ὁ προσωρινὸς ἀπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1918– 1919, τόσον ἀπὸ ἀπόψεως ταμιακῶν ἀποτελεσμάτων ὅσον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀναλήψεως ὑποχρεώσεων. Θεωρῶ ὅμως σκόπιμον νὰ παρατηρήσω ἐνταῦθα, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς οὗτος ἀπὸ ἀπόψεως ἐσόδων εὑρίσκεται ἠδικημένος, καθόσον ἠδύνατο νὰ παρουσιάσῃ ἔσοδα κατὰ 50 ἑκατομμύρια ηὐξημένα, ἐὰν ἠκολουθεῖτο τὸ σύστημα τῆς μακρᾶς χρήσεως ὅπερ ἠκολουθεῖτο εἰς τὸ παρελθὸν τῷ ὄντι εἰς τὰ ἔκτακτα ἔσοδα τοῦ 1919–1920 ἤχθησαν κατὰ τὸ αʹ ἑξάμηνον τοῦ 1919–1920 δηλαδὴ ἀπὸ 1 Ἀπριλίου μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου περὶ τὰ 48 ἑκατομμύρια, προερχόμενα κυρίως ἐκ φόρου ἐκτάκτων κερδῶν. Νομίζω ἐπίσης ὅτι ἐνδιαφέρει τὴν Βουλὴν νὰ μάθῃ τὰ ἀποτελέσματα τῆς μέχρι 31 Ὀκτωβρίου ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1919–1920 εἰς τὴν ἀνάλυσιν τοῦ ποίου θὰ προβῶ ἀμέσως μετὰ ταῦτα. Ἰδοὺ ἐν ὀλίγοις τὰ εἰσπραχθέντα ἔσοδα κατὰ τὸ πρῶτον ἑπτάμηνον τοῦ 1919–1920 ὡς καὶ τὰ ἐνταλθέντα ἔξοδα κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα. Αʹ. Ἔσοδα τακτικὰ πραγματικὰ

Βʹ Ἔκτακτα ἔσοδα πραγματικὰ

Γʹ. Δάνεια

Δʹ Κυμ. Χρέος

Ἰδοὺ νῦν αἱ δαπάναι (ἐνταλθεῖσαι) κατὰ τὸ αὐτὸ 7μηνον χρονικὸν διάστημα. Αʹ Πολεμικαὶ Δαπάναι.

Βʹ Δαπάναι πολεμικῆς φύσεως Πολιτικῶν Ὑπουργείων.

Δʹ Δαπάναι πολιτικῆς διοικήσεως.

ὅπερ ἀποτελεῖ μέρος τοῦ συνόλου τῶν λ)σμῶν ταμιακῆς συναλλαγῆς. Ἐξετάσωμεν ἤδη ποία ἡ συμβολὴ τῶν πραγματικῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους εἰς τὰς πολεμικὰς δαπάνας.

Ἐξετάζων τις τὰ ἀποτελέσματα τῆς μέχρι τοῦδε διαχειρίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1919–1920 δὲν δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι ἐμπνέουσιν ἀπαισιοδοξίαν, ὡς πρὸς τὴν φορολογικὴν ἱκανότητα τῆς χώρας μας. Εἶναι γνωστὸν ὅτι κατὰ τὸ δεύτερον ἑξάμηνον τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους καὶ ἰδίᾳ κατὰ τὸ διάστημα τῆς παρατάσεως τῆς χρήσεως πραγματοποιεῖται τὸ μέγιστον μέρος τῆς ἀποδόσεως τῶν ἀμέσων φόρων. Ἐν τούτοις τὰ τακτικὰ ἔσοδα, διότι ἐξ αὐτῶν κυρίως δύναται νὰ κριθῇ ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν κατάστασις τὰ τακτικὰ ἔσοδα λέγω ἀνῆλθον εἰς 221 ἑκατομμύρια. Τοῦτο μᾶς κάμνει νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι μέχρι τέλους τοῦ 1919 –1920 τὰ τακτικὰ ταῦτα ἔσοδα θὰ ὑπερβῶσι τὰ 380 ἑκατομμύρια. Καὶ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ἀκόμη εὑρισκόμεθα εἰς κατάστασιν πολέμου, ὅτι 300 χιλιάδες Ἑλληνικῶν χειρῶν εὑρίσκονται μακρὰν τῆς παραγωγῆς, ὅτι κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος ἡ ἐσοδεία τῶν δημητριακῶν καὶ τοῦ ἐλαίου ὑπῆρξεν ἐκ τῶν χειροτέρων. Ἐπίσης δὲν ἔχομεν ἀκόμη τοὺς καρποὺς τῆς φορολογίας τῆς καθαρᾶς προσόδου, οἵτινες ἀναμένονται πλούσιοι κατὰ τὰ μετέπειτα ἔτη, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ ἔχει ἐθισθῇ τὸ κοινὸν εἰς ταύτην, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ λειτουργήσῃ τελείως ἡ ὑπηρεσία τῆς ἐξακριβώσεως τῶν καθαρῶν προσόδων. Ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε συγκεντρωθέντων ἀποτελεσμάτων, ἐὰν στηριχθῶμεν εἰς τὰς δηλώσεις προσόδου, αἵτινες βεβαίως δὲν εἶναι κατώτεραι τῶν πραγματικῶν, δυνάμεθα νὰ συμπεράνωμεν ὅτι ὑπερβαίνομεν σημαντικῶς τὰς ἀρχικὰς προβλέψεις. Τῷ ὄντι ἡ συνολικὴ ἀπόδοσις τῆς φορολογίας τῆς καθαρᾶς προσόδου ὑπελογίσθη εἰς τὸν ὑποβληθέντα προϋπολογισμὸν 1919–1920 εἰς δραχμὰς 33.250.000 συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ συνθετικοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος (4.000. 000). Ἐν τούτοις μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου ἐδηλώθησαν πρόσοδοι 400 περίπου ἑκατομμυρίων, μὲ ἀναλογοῦντα ἀναλυτικὸν φόρον δραχ. 24 ἑκατομμυρίων, αἱ ὑποβληθεῖσαι κατὰ τὴν αὐτὴν περίοδον δηλώσεις διὰ τῆς 7 κατηγορίας τοῦ φόρου ἀνέρχεται εἰς 126.645. Ἰδοὺ ἡ ἀνάλυσις κατὰ κατηγορίαν:

Ἐκ δὲ τοῦ συνθετικοῦ φόρου κατὰ τὰς μέχρι 10 Δεκεμβρίου πληροφορίας ἔχομεν 6.198.666 ἐξ ὧν Ἀττικὴ 3.529.827. Νομίζω, ὅτι ἡ εἰκὼν ἣν ἔδωσα εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Δημοσίου Ταμείου μέχρι τῆς 31 Ὀκτωβρίου τρέχοντος ἔτους, δὲν θὰ ἦτο πλήρης ἄνευ τῆς ἐξετάσεως καὶ τῆς ἐξελίξεως τοῦ Δημοσίου ἡμῶν χρέους κατὰ τὴν διαρρεύσασαν χρονικὴν περίοδον. Τὸ Δημόσιον ἡμῶν χρέος κατὰ τὴν 31 Μαρτίου 1919 ἤτοι εἰς τὸ τέλος τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1918–1919 συνεκροτεῖτο ὡς ἑξῆς:

Ἰδοὺ νῦν ἡ ἐξέλεγξις τοῦ Δημοσίου Χρέους κατὰ τὸ πρῶτον ἑπτάμηνον τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1919–1920 ἤτοι μέχρι τέλους παρελθόντος μηνὸς Ὀκτωβρίου.

Ἥτις ἀναβιβάζει τὸ Δημόσιον ἡμῶν χρέος κατὰ τὴν 31 παρελθόντος μηνὸς Ὀκτωβρίου εἰς δραχμὰς 2.836.871.960. Τὸ Δημόσιον τοῦτο χρέος μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἔχει αὐξηθῆ κατὰ 100 ἀκόμη ἑκατομμύρια. Εἰσέρχομαι νῦν εἰς τὴν ἀνάλυσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ 1919 –1920. Νομίζω, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ οὓς ἔδωκα προηγουμένως εἰς τὴν Βουλὴν ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου κατὰ τὸ διαρρεῦσαν ἑπτάμηνον, ἐπιτρέπουν νὰ παρακολουθήσῃ αὕτη καλλίτερον τὴν ἀνάλυσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1919–1920 ἐν τῇ συνολικῇ του ἐμφανίσει. Αἱ προβλέψεις δι’ ὁλόκληρον τὸ 1919–1920 μετὰ τὰς γενομένας μεταβολὰς παρουσιάζονται ὡς ἑξῆς:

Ἀναλυτικώτερον αὗται ἔχουσιν ὡς ἑξῆς: Αʹ τακτικὰ ἔσοδα

Βʹ. Ἔκτακτα ἔσοδα

Γʹ. Δάνεια

2ον Ἔξοδα.

Βʹ Δαπάναι πολεμικῆς φύσεως Πολιτικῶν Ὑπουργείων.

Καίτοι θὰ παρατεθῇ εἰς τὸ τεῦχος τοῦ προϋπολογισμοῦ ἰδίᾳ λεπτομερὴς ἀνάλυσις τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ 1919 –1920, ὡς καὶ τῶν παρουσιαζομένων διαφορῶν, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα τοῦ 1918, ἐν τούτοις θεωρῶ σκόπιμον, ὅπως ἀπὸ τοῦδε ἐξηγήσω ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τὰς σπουδαιοτέρας τῶν παρουσιαζομένων διαφορῶν. Πρὸ παντός, ὅμως ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι ἡ σύγκρισις γίνεται πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως 1918–19 καὶ οὐχὶ πρὸς τὰς διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως ταύτης προβλέψεις, διότι δὲν ἐθεώρησα ὀρθὸν νὰ συγκρίνω τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1919–1920 μὲ τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα τοῦ 1918.1919, ὡς ἀναγράφονται ταῦτα εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ἀφ’ οὗ σήμερον ἔχομεν πλέον γνωστὰς τὰς ἐκ τῆς χρήσεως ταύτης ἀποδόσεις. Τοιαύτη σύγκρισις οὐδένα θὰ ἐξυπηρέτει σκοπόν, τοὐναντίον δὲ θὰ ἐκόστιζε τὸ διὰ τὴν ἀκριβῆ ἐκτίμησιν τῶν προβλέψεων τοῦ 1919–1920 ἔργον τῆς Βουλῆς. Πρέπει ἐπίσης νὰ λάβῃ ἡ Βουλὴ ὑπ’ ὄψιν της, ὅτι τ’ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως 1918–1919 δὲν ἀφορῶσι εἰς δωδεκάμηνον χρονικὸν διάστημα, ἀλλὰ εἰς χρονικὸν διάστημα δεκαπέντε μηνῶν. Λόγῳ τῆς μεταθέσεως τῆς ἐνάρξεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους εἰς τὴν 1ην Ἀπριλίου, ἥτις ἐπῆλθε διὰ τοῦ νέου λογιστικοῦ νόμου, καὶ ἥτις ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1919, τὸ χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1910–31 Μαρτίου 1919 ἀναγκαίως ἀπετέλεσε μέρος τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1918–1919, ὅπερ οὕτω παρουσιάζεται μὲ διάρκειαν δεκαπέντε μηνῶν ἀντὶ δώδεκα. Συνεπῶς αἱ παρουσιαζόμεναι ἐπὶ πλέον διαφοραὶ εἴς τινα τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς χρήσεως 1918–1919 δὲν πρέπει νὰ θεωρηθοῦν ὅτι προέρχονται ἐκ τῆς ἐξασθενήσεως τῶν ἐσόδων ἢ ἐξ οἰκονομιῶν κατὰ τὸ 1919, ἀλλὰ ὀφείλονται κατὰ μέγα μέρος εἰς τὸν ἀνωτέρω λόγον. Ὀφείλω ἐπίσης νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ ἐπὶ ἄλλης μεταρρυθμίσεως, ἀφορώσης ταύτης τὴν διάταξιν μόνον τοῦ προϋπολογισμοῦ, δικαιολογουμένης δὲ ὡς ἑξῆς: Ἡ ὑπεράγαν λεπτομερὴς εἰδίκευσις εἰς ἣν ἔχει περιπέσει ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους ἰδίως ἀπὸ τοῦ 1914, ἀποτελεῖ πρόσκομμα εἰς τὰς λογιστικὰς ὑπηρεσίας κυρίως ἕνεκα τούτου, ἀπεφασίσθη ὁ περιορισμὸς τῶν πολυπληθῶν ἄρθρων τοῦ προϋπολογισμοῦ, συμφώνως ἄλλως τε καὶ πρὸς τὴν νέαν διάταξιν τοῦ Νόμου 1555. Μὲ ἀριθμὸν ἄρθρων προϋπολογισμοῦ τριπλάσιον τοῦ ἐφετεινοῦ δὲν ἦτο φυσικῶς εὔκολος ἡ τήρησις τοῦ λογιστικοῦ τῶν ἐξόδων, εἰς ὃ ὑπῆρχον οὕτω μερίδες ἔχουσαι κίνησιν δύο ἢ τριῶν ἐνταλμάτων καὶ διὰ ποσὸν συνήθως 100 δραχμῶν, δι’ ὅλον τὸ ἔτος, δημιουργηθεῖσαι ἐκ καταχρήσεως τῆς ἀρχῆς τῆς εἰδικότητος τῶν πιστώσεων. Παρὰ πολλῶν ἀνομολογεῖται ἄλλως τε πρὸ πολλοῦ, ὅτι ἡ ὑπερβολικὴ δέσμευσις τῆς διοικήσεως διὰ τῆς ἄκρας εἰδικεύσεως τῶν πιστώσεων, δὲν ἦτο πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Διοικήσεως ἧς δυσχεραίνεται ἡ ἐνέργεια καὶ μειοῦται ἡ εὐθύνη. Ἡ σύμπτυξις τῶν ἄρθρων μολονότι οὐχὶ ἴσως τελεία λόγῳ τῶν δυσχερειῶν τῆς πρώτης ἐφαρμογῆς ἐγένετο προσεκτικῶς ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας καὶ δύναμαι νὰ εἴπω δὲν ἔφθασε τὰ ὅρια, πέραν τῶν ὁποίων προβαίνουσα, θὰ ἠδύνατο ἴσως νὰ ἐξεγείρῃ τὴν δυσπιστίαν τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Τῆς διαμορφώσεως ταύτης τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1919, ἥτις συνεδυάσθη καὶ μὲ ἐπιμελεστέραν τινὰ κατάταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, φυσικὴ συνέπεια εἶναι, ποιά τις ἀνομοιότης μεταξὺ τῶν ἐν τῇ κατωτέρῳ παρατιθεμένῃ συγκρίσει τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ 1918 πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως ταύτης, ἅτινα ἀνέφερα ἀνωτέρω. Ἐπειδὴ δηλαδὴ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1918 συγκρίνονται κατ’ ἀνάγκην ἐν τῷ κατωτέρω πίνακι πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1919 ὑπὸ τὴν νέαν αὑτοῦ μορφήν, εἶναι ἑπόμενον τὰ πρὸς σύγκρισιν ἐν τῷ κατωτέρω πίνακι ἀναφερόμενα ποσὰ τοῦ 1919 νὰ μὴ εἶναι ἀπολύτως ὅμοια πρὸς τὰ ποσὰ τοῦ 1918 τὰ ἐμφανισθέντα ἀνωτέρω, οὐχὶ τῷ συνόλῳ καθ’ ὃ συμφωνοῦν πλήρως, ἀλλὰ εἰς τὰ κατὰ μέρος κονδύλια. Αʹ). Ἀπὸ τακτικὰ ἔσοδα προϋπολογίζονται:

Ἡ διαφορὰ αὕτη προέρχεται διότι: 1) Εἰς τοὺς ἀμέσους φόρους παρατηρεῖται, παρ’ ὅλον ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1918–1919 περιλαμβάνει δέκα πέντε μηνῶν χρονικὸν διάστημα, διαφορὰ ἐπὶ πλέον κατὰ τὸ 1919 ἐκ δραχμῶν 7.562.130,13 ὀφειλομένη κυρίως εἰς τὰς ἀποδόσεις τῆς νέας φορολογίας. Δὲν ἀποκρύπτω δὲ ὅτι ἡ διαφορὰ αὕτη θὰ αὐξήσῃ μέχρι τέλους τῆς χρήσεως κατὰ πολὺ περισσότερον, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς μέχρι τοῦδε ἐκ τῆς φορολογίας ταύτης γνωστὰς ἀποδόσεις. 2) Εἰς τοὺς ἐμμέσους φόρους καὶ τὰ μονοπώλια παρουσιάζεται ἐπίσης ἐπὶ πλέον διαφορὰ ἐκ δραχμῶν 14.757.488, 24, ὀφειλομένη εἰς τὴν προβλεπομένην κατὰ τὸ ἔτος 1919 –1920 αὔξησιν τῆς ἀποδόσεως τοῦ τελωνειακοῦ δασμοῦ εἰσαγωγῆς. Σημειῶ, ὅτι κατὰ τὸ δεκαπεντάμηνον διάστημα τοῦ 1918 εἰσεπράχθησαν ἐκ τελωνειακοῦ δασμοῦ εἰσαγωγῆς, δραχμαὶ 65.480.000, ἐνῷ ἀπὸ τῆς 1ης Ἀπριλίου 1919 μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου 1919, ἤτοι ἐπὶ ἑπτὰ μόνον μῆνας, εἰσεπράχθησαν 54.400.000 περίπου. Ἐπίσης ἀπὸ τὰ μονοπώλια προβλέπεται αὔξησις ἀποδόσεως δικαιολογουμένη ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε γνωστῶν ἀποτελεσμάτων, κατὰ τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἰσπράξει μέχρι τέλους Αὐγούστου τοῦ 1919, ἤτοι ἐπὶ πέντε μῆνας, δραχ. 14.000.000 περίπου ἀπέναντι 28.300.000 περίπου εἰσπραχθέντων κατὰ τὸ δεκαπεντάμηνον διάστημα τοῦ 1918. Ἡ εἰς τὰ δύο ἀνωτέρω ἔσοδα παρουσιαζομένη ἐπὶ πλέον διαφορὰ περιορίζεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 14. 757.488,24, ὅπερ ἀνωτέρω ἀνέφερα, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διότι ἀπὸ τέλος ἐξαγωγῆς καπνοῦ προϋπολογίζεται κατὰ τὸ 1919 ἐλάχιστον ποσόν, λόγῳ τῆς ἐπελθούσης καταργήσεως τοῦ τέλους τούτου, καὶ ἀφ’ ἑτέρου, διότι ἐκ τῶν λοιπῶν ἐμμέσων φόρων προϋπολογίζονται ἠλαττωμέναι ἀποδόσεις, λόγῳ τοῦ ὅτι αὗται ἀφορῶσι δωδεκάμηνον μόνον χρονικὸν διάστημα. 3) Εἰς τὰ λοιπὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἔσοδα τῆς ἐκποιήσεως κτημάτων παρουσιάζεται κατὰ τὸ 1915 διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον ἐκ δραχμῶν 67.323.808.95 ὀφειλομένη κατὰ τὸ πλεῖστον σχεδὸν μέρος εἰς τὸ ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1918–1919 περιελάμβανε καὶ τὸ πρῶτον τρίμηνον τοῦ 1918. Βʹ. Ἀπὸ ἔκτακτα ἔσοδα προϋπολογίζονται:

ἤτοι διὰ τὸ 1919–1920 προϋπολογίζονται

Ἡ διαφορὰ αὕτη προέρχεται διότι: 1. Εἰς τὸν φόρον ἐκτάκτων κερδῶν παρατηρεῖται ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰ ἐκ δραχμῶν 18.960.000 καθ’ ὅσον κατὰ τὸ 1919 –1920 τὸ ἔσοδον τοῦτο ἀφορᾷ φορολογίαν τῶν ἐντὸς μόνον τοῦ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1918–1919 ἔσοδον προέρχεται ἐξ ἐκτάκτων κερδῶν πραγματοποιηθέντων κατὰ τὰ τρία ἔτη 1915 1916 καὶ 1917. 2. Εἰς τὰς ἐκ κεκλεισμένων χρήσεων προβλέψεις παρουσιάζεται ἐπὶ πλέον διαφορὰ ἐκ δραχμῶν 7.150.000 δυνάμεθα δὲ νὰ δηλώσωμεν ἀπὸ τοῦδε, ὅτι ἡ διαφορὰ αὕτη θὰ φθάσῃ τοὐλάχιστον τὰ 30 ἑκατομμύρια, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας, ὅτι ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου μέχρι τέλους Αὐγούστου 1919 ἔχουν βεβαιωθῇ ἐκ κεκλεισμένων χρήσεων 69.600.000 καὶ ἔχουν εἰσπραχθῇ 15 ἑκατομμύρια. Τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα προέρχονται ἐκ φόρου ἐκτάκτων κερδῶν, ἀνήκοντος εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1918 καὶ βεβαιωθέντος μετὰ τὴν 31ην Μαρτίου 1919, ὁπότε εἶχε λήψει πλέον τὸ οἰκονομικὸν τοῦτο ἔτος, πᾶσα νέα βεβαίωσις ἐξ ἐσόδων αὐτοῦ κατελογίζετο κατὰ νόμον εἰς τὸ ἔτος 1919. καὶ 3) Εἰς τὰ λοιπὰ ἔκτακτα ἔσοδα παρουσιάζεται ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰ ἐκ δραχμῶν 6.513.310.27 ὀφειλομένη εἰς τὴν παράτασιν τοῦ ἔτους 1918 ἐπὶ τρεῖς μῆνας καὶ εἰς τὸ ὅτι πολλὰ τῶν ἐσόδων τῆς κατηγορίας ταύτης, ἔχοντα σχέσιν πρὸς τὴν ἐμπόλεμον κατάστασιν προϋπελογίσθησαν κατὰ τι ἠλαττωμένα. 2ον Ἔξοδα. Αʹ Διὰ πολεμικὰς δαπάνας προϋπολογίζονται κατὰ τὸ 1919–1920 δραχμαὶ 960.976.489, ἀπέναντι πληρωθεισῶν πραγματικῶν δαπανῶν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς χρήσεως 1918–1919 δραχ. 786.198.902,32. Ἤτοι διὰ τὸ 1919– 20 προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον 174.779.586,68. Ἡ διαφορὰ αὕτη προέρχεται, διότι 1) Ἀπέναντι πληρωθεισῶν δαπανῶν ἐν γένει τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ τὴν χρῆσιν 1918–1919 δραχ. 529.734.608,87 προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1919–1920 δραχ. 727.335.875, ἤτοι ἐπὶ πλέον δραχ. 197.801.368,13, καθ’ ὅσον, λόγῳ ἐξαντλήσεως τῶν διαφόρων στρατιωτικῶν εἰδῶν καὶ ὑλικῶν ἐζητήθησαν πιστώσεις κατὰ δραχ. 223 ἑκατομ. ἀνώτεραι τῶν κατὰ τὸ 1918 πληρωθεισῶν δαπανῶν καὶ ἀνεγράφησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1918 πιστώσεις δραχ. 9.500.000 δι’ ἀποδόσεις εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐνῷ μέχρι τοῦδε αἱ πιστώσεις αὗται ἐβάρυνον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀντιθέτως δὲ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1919–1920 ἀναγράφει πιστώσεις δι’ ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων ὀλιγωτέρας τοῦ 1918–1919 κατὰ 35.000.000. 2ον) Διὰ δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν προϋπολογίζονται δραχ. 72.219.528, ἐνῷ κατὰ τὸ 1918 ἐπληρώθησαν δραχ. 59.209.269,05 καὶ ἑπομένως αἱ προβλέψεις τοῦ 1919 ὑπερτεροῦν κατὰ δραχμὰς 13.010.268,95 τὰς πληρωμὰς τοῦ 1918, τοῦτο δέ, διότι διὰ τὸ 1919 παρέστη ἀνάγκη ἀναγραφῆς μεγαλυτέρων πιστώσεων διὰ τὴν κατασκευὴν διαφόρων ἔργων καὶ τὴν ἐνέργειαν διαφόρων προμηθειῶν, ὡς καὶ δι’ ἔξοδα παραστάσεως ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ, λόγῳ τῆς διαρκοῦς κινήσεως τοῦ Στόλου. καὶ 3ον) Δι’ ἐκτάκτους δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου Περιθάλψεως προϋπολογίζονται δραχ. 161.223.076 ἀπέναντι πληρωθεισῶν διὰ τὸ 1919 δραχ. 197.255.126.40, ἤτοι προϋπολογίζονται ἐπὶ ἔλαττον δραχ. 36.032.050,40, διότι παρ’ ὅλην τὴν ἀναγραφὴν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1919 νέων ἐντελῶς πιστώσεων πρὸς πληρωμὴν διαφόρων δαπανῶν τῶν προσφύγων, αἵτινες προέκυψαν ἐπιτακτικαὶ κατὰ τὴν λῆξιν, ἰδίᾳ τοῦ πολέμου, ἔχομεν ἀντιθέτως ἠλαττωμένας τὰς πιστώσεις τῶν ἐπιδομάτων τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐφέδρων καὶ λόγῳ τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ λόγῳ τῆς παρατάσεως τοῦ ἔτους 1918 ἐπὶ τρίμηνον. Βʹ.) Διὰ δαπάνας πολεμικῆς φύσεως πολιτικῶν Ὑπουργείων. Προϋπολογίζονται δραχ. 48.900.000 ἔναντι πληρωθεισῶν ὁμοίων δαπανῶν κατὰ τὸ 1918 δραχ. 21.183.022,60, ἤτοι ἐπὶ πλέον δραχ. 27.716.977,40, καθ’ ὅσον διὰ τὸ 1919– 1920 ἀνεγράφησαν πιστώσεις δι’ ἀποκατάστασιν τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Α. Μακεδονίας εἰς τὰ Ὑπουργεῖα Συγκοινωνίας καὶ Γεωργίας ἐκ δραχ. ἐν ὅλῳ 40.950.000 ἔναντι δραχ. 16. 283.022,60, αἵτινες ἐπληρώθησαν καθ’ ὅλον τὸ 1918–1919 ἐπίσης δὲ ἀνεγράφη καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν πίστωσις δραχμῶν 5 ἑκατομμυρίων δι’ ἀποζημίωσιν τῶν παθόντων ἐν Σμύρνῃ. Γʹ.) Διὰ τακτικὰς δαπάνας λοιπῆς Διοικήσεως προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1919–1920 πιστώσεις ἐν ὅλῳ ἐκ δραχ. 337.682.251, ἀπέναντι πληρωθεισῶν ὁμοίων δαπανῶν κατὰ τὸ 1918–1919 δραχ. 306.181.762,69, ἤτοι ἐπὶ πλέον διὰ τὸ 1919–1920 δραχ. 31.500.488,31. Ἡ διαφορὰ αὕτη προέρχεται, διότι καίτοι τὸ 1918–1919 ἀφεώρα εἰς δεκαπεντάμηνον χρονικὸν διάστημα καὶ ἔπρεπε συνεπῶς νὰ παρουσιάζῃ πολὺ ἀνωτέρας δαπάνας τοῦ ἔτους 1919, ἐν τούτοις πλὴν τῶν Ὑπουργείων Οἰκονομικῶν, Ἐξωτερικῶν καὶ Δικαιοσύνης, ὧν οἱ προϋπολογισμοὶ ἐν τῷ συνόλῳ αὐτῶν παρουσιάζουσι πιστώσεις ὀλιγωτέρας τῶν κατὰ τὸ 1918–1919 πληρωθεισῶν δαπανῶν τὰ λοιπὰ πολιτικὰ Ὑπουργεῖα ἐζήτησαν τὴν ἀναγραφὴν πιστώσεων πολὺ ὑπερτέρων τῶν τοῦ ἔτους 1918. καὶ 1ον) Εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπέναντι πληρωθεισῶν τακτικῶν δαπανῶν κατὰ τὸ 1918–1919 ἐκ δραχ. 39.307.661,48 ἀναγράφονται πιστώσεις διὰ τὸ 1919–1920 ἐκ δραχμῶν 46.419.409, καθ’ ὅσον προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον τῶν κατὰ τὸ 1918 πληρωθέντων, 3 ἑκατομμύρια δι’ ἔξοδα δημοσίας ἀσφαλείας, καὶ 600 περίπου χιλιάδες δι’ ἐκτέλεσιν ἐκλογικοῦ νόμου, βαρύνεται δὲ τὸ πρῶτον ἤδη ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τούτου καὶ μὲ 3.500.000 δι’ ἀποδόσεις ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ τὸ πλεῖστον, ἐκ φόρου καθαρᾶς προσόδου, ὑπὲρ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. 2ον) Εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας ἀπέναντι πληρωθεισῶν τακτικῶν δαπανῶν κατὰ τὸ 1918–1919 ἐκ δραχμῶν 24.680.031,76 ἀναγράφονται πιστώσεις διὰ τὸ 1919–1920 ἐκ δραχμῶν 52.645.649, καθ’ ὅσον προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον τῶν κατὰ τὸ 1918 πληρωθέντων δραχ. 316.893 διὰ τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν 170.379 διὰ τὸ Πολυτεχνεῖον 20.418.566 δι’ ἔξοδα ἐν γένει δημοσίων ἔργων, σιδηροδρόμων καὶ τροχιοδρόμων 1.062.098 δι’ ἔξοδα τῶν Τ.Τ.Τ. ἀναγράφονται δὲ τὸ πρῶτον ἤδη δι’ ἀποδόσεις ἐκ τηλεγραφικῶν τελῶν δραχμὰς 5.688.362, αἵτινες εἰς τὸ παρελθὸν ἐβάρυνον τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. 3ον) Εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἀπέναντι πληρωθεισῶν τακτικῶν δαπανῶν κατὰ τὸ 1918–1919 ἐκ δραχ. 20.609.946,07 ἀναγράφονται πιστώσεις διὰ τὸ 1919–1920 δραχ. 24.408.106 καθ’ ὅσον προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον τῶν κατὰ τὸ 1918 πληρωθέντων δραχ. 30.000 δι’ ἔξοδα κεντρικῆς ὑπηρεσίας δραχ. 110.000 δι’ ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν σχολείων, δραχ. 800.000 δι’ ἔξοδα στοιχ. ἐκπαιδεύσεως δραχ. 1.000.000, δι’ ἔξοδα μέσης ἐκπαιδεύσεως δραχ. 300.000 διὰ γυμναστικὴν δραχ. 70.000 διὰ διδακτικὰ βιβλία καὶ δραχ. 1.200.000 περίπου διὰ χορηγίας, συνδρομάς, βοηθήματα καὶ λοιπὰ διάφορα τακτικὰ ἔξοδα. Πρὸς τούτοις δὲ βαρύνεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τούτου καὶ μὲ δραχ. 300.000 δι’ ἀποδόσεις ὑπὲρ τοῦ Γενικοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου. 4ον) Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀπέναντι πληρωθεισῶν κατὰ τὸ 1918–1919 τακτικῶν δαπανῶν ἐκ δραχ. 3.622.806.40 ἀναγράφονται πιστώσεις διὰ τὸ 1919–1920 δραχ. 7.808.644, διότι προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον τῶν κατὰ τὸ 1918 πληρωθέντων δραχ. 336.661 διὰ τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν, δραχ. 68.025 δι’ ἐμπορικὰς σχολὰς δραχ. 137.350 δι’ ἐμπόριον καὶ βιομηχανίαν δραχ. 1.395.100 διὰ μεταλλεῖα ὀρυκτὰ καὶ σμύριν δραχ. 373.860 δι’ ἁλυκάς, δραχ. 171.890 διὰ στατιστικήν. πρὸς τούτοις δὲ βαρύνεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τούτου μὲ δραχ. 1.411.050 δι’ ἔξοδα ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ καὶ μὲ δραχ. 189.900 δι’ ἔξοδα τῆς ὑπηρεσίας ξένων καὶ ἐκθέσεων. 5ον) Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας δραχ. 7.757.053,84 πληρωθεισῶν κατὰ τὰ 1918–1919 διὰ τακτικὰς δαπάνας, ἀναγράφονται διὰ τὸ 1919–1920 πιστώσεις ἐκ δραχ. 12.638.598 καθ’ ὅσον προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον τῶν κατὰ τὸ 1918 πληρωθεισῶν δραχ. 273.271 δι’ ἔξοδα κεντρικῆς ὑπηρεσίας δραχ. 1.715.183 δι’ ἔξοδα Γεωργικῆς καὶ κτηνοτροφικῆς ὑπηρεσίας καὶ Γεωργικῆς Οἰκονομίας δραχ. 1.730.357, δι’ ἔξοδα δασῶν δραχ. 636.934, διὰ δαπάνας δημοσίων κτημάτων, ἀγροφυλακῆς καὶ ἐποικισμοῦ δραχ. 105.800 διὰ διαφόρους ὑποχρεώσεις ἐκ δημοσίων κτημάτων, βαρύνεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τούτου καὶ μὲ δραχ. 320.000 δι’ ἀποδόσεις ἐκ τῶν ἐσόδων. 6ον) Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Περιθάλψεως, ἀπέναντι 3.041.162,30 πληρωθεισῶν κατὰ τὸ 1918–1919 διὰ τακτικὰς δαπάνας ἀναγράφονται διὰ τὸ 1919–20 πιστώσεις ἐκ δραχ. 5.141.420 τῆς ἐπὶ πλέον διαφορᾶς ταύτης προερχομένης ἐκ τῆς ἀναγραφῆς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 1919–1920 πιστώσεων ὑπερτέρων τῶν τοῦ 1918 ἐκ δραχμῶν 1.400.000 δι’ ἔξοδα κοινωνικῆς προνοίας καὶ δραχ. 680.000 διὰ περίθαλψιν θυμάτων πολέμου. Εἰς τὰ Ὑπουργεῖα Οἰκονομικῶν, Ἐξωτερικῶν καὶ Δικαιοσύνης τὰ προϋπολογιζόμενα διὰ τακτικὰς δαπάνας τοῦ 1919–20 παρουσιάζονται ἐν τῷ συνόλῳ των, ὡς καὶ ἀνωτέρω ἀνέφερα, κατώτερα τῶν πληρωθέντων δι’ ὁμοίας δαπάνας κατὰ τὸ 1918–19. Λεπτομερεστέρα ὅμως ἐξέτασις τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων τούτων κατὰ τὰ δύο ταῦτα ἔτη μᾶς δίδει τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀναγράφει διὰ τακτικὰς ἐν γένει δαπάνας τοῦ 1919–20 πιστώσεις ἐν συνόλῳ δραχ. 158.275.097. Ἐκ τούτων, ἂν ἀφαιρέσωμεν 1) Τὴν τακτικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Δημοσίου Χρέους, ἤτοι τόκους καὶ χρεωλύσια ἐκ δραχ. 80.595.953. 2) Διαφόρους ὑποχρεώσεις καὶ συντάξεις ἐκ δραχμῶν 18 855.728. καὶ 3) Τὰ ἔξοδα Β. χορηγείας, Βουλῆς, Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ διάφορα ἄλλα γενικὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους ἐκ δραχ. 8.986.380, ἤτοι ἐν ὅλῳ δραχ. 108.438.061. Ἀπομένουν διὰ τὰ ἔξοδα διοικήσεως ἐν γένει τῶν οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ βεβαιώσεως εἰσπράξεως φόρων μονοπωλίων κλπ. δραχ. 49.837.036. Κατὰ τὸ 1918–19 ἐπληρώθησαν δι’ ἔξοδα διοικήσεως τῶν Οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως φόρων, μονοπωλίων κλπ. χωρὶς εἰς ταῦτα νὰ περιλάβωμεν καὶ τὰς ἀποδόσεις ἐξ ἐσόδων, αἵτινες βαρύνουν πλέον τὰ οἰκεῖα Ὑπουργεῖα δραχ. 34.972.384,57. Καὶ ἑπομένως διὰ τὸ 1919–20 προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον τοῦ 1918–19 δραχ. 14.864.651,43 καίτοι ὑπάρχει μεταξὺ τῶν δύο ἐτῶν διαφορὰ τριῶν μηνῶν ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάρκειαν. Ἡ διαφορὰ αὕτη κατὰ τὸ πλεῖστον σχεδὸν προέρχεται ἐκ τῶν πιστώσεων τῶν ἀναγραφομένων εἰς τὸ 1919–1920 δι’ ἀντίτιμον εἰδῶν μονοπωλίων, καθ’ ὅσον διὰ τὸ ἔτος τοῦτο αἱ σχετικαὶ πιστώσεις ὑπερβαίνουν τὰς πληρωμὰς τοῦ 1918– 1919 κατὰ δραχ. 9.500.000 περίπου ὡς ἐπίσης καὶ ἐκ τῆς πιστώσεως δραχ. 2.500.000 ἥτις ἀναγράφεται τὸ πρῶτον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1919 διὰ συμψηφισμὸν φόρου καθαρῶν προσόδων διὰ καταβληθέντος τοιούτου δεκάτης. Τὸ λοιπὸν μέρος τῆς διαφορᾶς προέρχεται ἐκ τῆς αὐξήσεως ἣν παρουσιάζουν αἱ πιστώσεις διὰ δαπάνας ἐφοριῶν ταμείων, τελωνείων, καπνεργοστασίων καὶ λοιπῶν δημοσίων καταστημάτων δικαιολογουμένης τῆς αὐξήσεως ταύτης ἐκ τῆς ἐκτάσεως ἣν ἔλαβεν ἡ ὑπηρεσία τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν φόρων κατὰ τὸ ἔτος 1919. Εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι δυνάμει τῶν τελευταίων ψηφισθέντων νόμων, ἐπῆλθε ῥιζικὴ σχεδὸν ὀργάνωσις τῶν ἐφοριακῶν, ταμιακῶν, τελωνιακῶν καὶ λογιστικῶν ὑπηρεσιῶν ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν νέων οἰκονομικῶν μέτρων, ἀναγκαίως δὲ λόγῳ τῶν μέτρων τούτων ηὐξήθησαν καὶ αἱ λοιπαὶ πιστώσεις αἱ ἀπαιτούμεναι διὰ τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τῶν φόρων. Οὕτω προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον τῶν πληρωθέντων κατὰ τὸ 1918–19 δραχ. 800.000 διὰ τὰς Οἰκομικὰς, Ἐφορίας περιλαμβανομένων ἐννοεῖται καὶ τῶν ἐξόδων βεβαιώσεως τῶν ἀμέσων φόρων δραχ. 600.000 διὰ τὰ Ταμεῖα δραχ. 600.000 διὰ τὰ Τελωνεῖα καὶ δραχ. 900.000 περίπου διὰ τὰ καπνεργοστάσια, Χημικὸν Ἐργαστήριον καὶ Τυπογραφεῖον μετὰ τῶν σχετικῶν ὑλικῶν λειτουργίας αὐτοῦ. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν παρουσιάζει σύνολον πιστώσεων διὰ τακτικὰς δαπάνας δραχμὰς 15.330.400 ἔναντι πληρωθεισῶν ὁμοίων δαπανῶν κατὰ τὸ 1918–19 δραχ. 17.808.394,65 ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον κατὰ τὸ 1919–20 δραχ. 2.477.994,65. Ἂν λάβωμεν ὅμως ὑπ’ ὄψει ὅτι αἱ πληρωθεῖσαι κατὰ τὸ 1918 δαπάναι ἀφορῶσι δέκα πέντε μῆνας ἔχομεν οὐσιαστικὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τούτου κατὰ τὸ 1919–1920. Τὰ τακτικὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τούτου τῆς χρήσεως 1919–20 ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς πληρωμὰς τοῦ 1918–1920 ἔχουν κατὰ κεφαλαιώδεις διακρίσεις ὡς ἑξῆς: Κεντρικὴ ὑπηρεσία ἀπέναντι δαπανῶν τοῦ 1918–19 ἐκ δραχ. 734.143 δραχ. 685.840 διὰ τὸ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον μόνον δραχ. 48.303. Διπλωματικὴ ὑπηρεσία ἀπέναντι δαπανῶν τοῦ 1918–19 ἐκ δραχ. 2.389.063 δραχ. 2.278.560 διὰ τὸ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον δραχ. 110.503. Προξενικὴ ὑπηρεσία ἀπέναντι δαπανῶν τοῦ 1918–19 ἐκ δραχ. 1.764.436 δραχ. 2.047.000 διὰ τὸ 1919–20, ἤτοι ἐπὶ πλέον δραχ. 282.564. Διάφορα ἔξοδα (ἐξωτερικαὶ δαπάναι, ἀποστολαὶ ἐξωτερικοῦ κλπ.) ἀπέναντι δαπανῶν τοῦ 1918–19 ἐκ δραχμῶν 11.920.751 δραχ. 106319.0000 ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον δραχ. 2.601.751. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἐν τῷ συνόλῳ του παρουσιάζει ἐπίσης ἐπὶ ἔλαττον κατὰ τὸ 1919–20 δραχ. 322.377,26 ἤτοι διαφορὰ ἐντελῶς ἀσήμαντον ἀφοῦ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἔτους 1918–19 περιέλαβε δεκαπεντάμηνον χρονικὸν διάστημα. Τὰ τακτικὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τούτου τῆς χρήσεως 1919–29 ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς πληρωμὰς τοῦ 1918–19 ἔχουν ὡς ἑξῆς: Κεντρικὴ ὑπηρεσία διὰ τὸ 1919–20 δραχ. 484.720 ἔναντι δαπανῶν τοῦ 1918–19 δραχ. 568.529 ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον δραχ. 63.809. Ἄρειος Πάγος, Ἐφετεῖα καὶ Πρωτοδικεῖα, διὰ τὸ 1919–20 δραχ. 5.006.458 ἔναντι δαπανῶν τοῦ 1918–19 δραχ. 5.205.484 ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον δραχ. 199.026. Εἰρηνοδικεῖα καὶ Πταισματοδικεῖα διὰ τὸ 1919–20 δρ. 2.375.520 ἔναντι δαπανῶν τοῦ 1918–19 δραχ. 2.427.889 ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον δραχ. 52.369. Φυλακαί, διὰ τὸ 1919–20 δραχ. 4.209.400 ἔναντι δαπανῶν τοῦ 1918–19 δραχ. 4.888.505 ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον δραχ. 679.105. Ἔξοδα ποινικῆς Δικαιοσύνης, διὰ τὸ 1919–20 δραχ. 2.153.060 ἔναντι δαπανῶν τοῦ 1918–19 δραχ. 1.722.655 ἤτοι ἐπὶ πλέον δραχ. 430.405. Διάφορα ἔξοδα διὰ τὸ 1919–20 δραχ. 636.490 ἔναντι δαπανῶν τοῦ 1918–19, 624.250 ἤτοι ἐπὶ πλέον δρ. 12.231. Ἐπίσης εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1919–20 ἐπαναλαμβάνεται ἡ ἀναγραφὴ δραχ. 249.300 δι’ ἔξοδα Συμβουλίου Ἐπικρατείας ἐνῷ κατὰ τὸ 1918–19 οὐδὲν ποσὸν διετέθη διὰ τὴν δαπάνην ταύτην. Δʹ. Δι’ ἐκτάκτους δαπάνας λοιπῆς Διοικήσεως προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1919–20 δραχ. 194.740.009 ἀπέναντι πληρωθεισῶν ὁμοίων δαπανῶν κατὰ τὸ 1918–19 δραχμαὶ 128.150.651,97. Ἤτοι προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1919–20 ἐπὶ πλέον δραχ. 66.589.357,93. Λόγῳ τῆς ἰδιαιτέρας φύσεως τῶν ἐκτάκτων ἐξόδων δὲν δύναται νὰ γίνῃ σύγκρισις μεταξὺ τῶν προβλέψεων τοῦ 1919 –20 καὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ 1918–19, διότι τὰ πλεῖστα τῶν ἐξόδων τούτων οὐδεμίαν ἔχουσι σταθερότητα, παρουσιάζονται δὲ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἑνὸς καὶ μόνου ἔτους χωρὶς νὰ ἐπαναλαμβάνωνται καὶ εἰς προϋπολογισμοὺς ἑπομένων ἐτῶν. Θεωρῶ ὅμως σκόπιμον νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Βουλὴν τινὰ ἐκ τῶν ἐξόδων τούτων, τὰ μᾶλλον σπουδαιότερα. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας ἀναγράφεται πίστωσις δραχ. 15.000.000 διὰ παροχὴν δανείου πρὸς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Ἑλληνικῶν Σιδηροδρόμων, ἐξ ἧς πιστώσεως θὰ πληρωθῶσι πᾶσαι αἱ δαπάναι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν διαφόρων ἔργων καὶ τὴν προμήθειαν τροχαίου ὑλικοῦ εἰς λογαριασμὸν τῆς Ἑταιρείας ταύτης. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἀναγράφονται δραχ. 25.000.000 ὡς πρώτη δόσις δι’ ἀποζημίωσιν τῶν ἀπαλλοτριουμένων ἀγροτικῶν κτημάτων. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀναγράφονται δραχ. 49.100.000 δι’ ἀπόσβεσιν τοῦ προσωρινοῦ δανείου τῶν 40 ἑκατομμυρίων τοῦ 1915 ὡς καὶ δι’ ἀπόσβεσιν ἄλλων δανείων. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου ἀναγράφεται ἐπίσης πίστωσις δραχ. 5.400.000 ὡς ἀποθεματικὸν κεφάλαιον διὰ τὴν ἀναπλήρωσιν πιστώσεων καὶ τὴν χορηγίαν ἐκτάκτων τοιούτων, συμφώνως πρὸς τὸν νέον λογιστικὸν νόμον. Ἂς ἐξετάσωμεν νῦν, κύριοι, ποία εἶναι ἡ οἰκονομική μας θέσις. Βεβαίως ὁ μελετῶν τὴν ἐξέλιξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων μας, δὲν δύναται νὰ καταληφθῇ ὑπὸ ἀθυμίας. Οὐδενὸς διαφεύγει τὴν ἀντίληψιν ὅτι τὰ δημόσια ἔσοδα βαίνουσι κανονικῶς αὐξανόμενα. Γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι μέχρι τοῦδε, δὲν ἐδόθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας ὁ ἀπαιτούμενος καιρὸς διὰ νὰ ὀργανώσωμεν πλήρως τὰς ἐπαρχίας, αἵτινες ἀπετέλεσαν τὸν καρπὸν τῶν δύο Βαλκανικῶν πολέμων. Ἑπομένως δὲν ἔχομεν ἀκόμη τὴν οἰκονομικὴν ἀπόδοσιν τῶν θυσιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθημεν καὶ ὑποβαλλόμεθα, χάριν τῶν νέων τούτων ἐπαρχιῶν. Μεθ’ ὅλα ταῦτα εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι ἂν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη συνωμολογήσαμεν δάνεια, τοῦτο ἐγένετο ἀποκλειστικῶς διὰ νὰ προμηθευθῶμεν τὰ οἰκονομικὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐξεπληροῦμεν τὰ καθήκοντα τοῦ ἐλευθέρου Κράτους πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν φυλήν. Ἐὰν δὲ, ἐβαρυνώμεθα διὰ τῶν ὑπερόγκων δαπανῶν πρὸς παρασκευὴν καὶ διεξαγωγὴν τῶν πολέμων, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὁ προϋπολογισμός μας θὰ ἦτο αὐτάρκης. Ἡ ἀπόδοσις τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους παρουσιάζει βεβαίαν καὶ κανονικὴν αὔξησιν ἐξ ἧς τὰ βέλτιστα δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν. Οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίας προηγουμένως ἀνέφερα ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀπόδοσιν τῆς νέας φορολογίας τῶν καθαρῶν προσόδων, μὲ κάμνουν νὰ ἐλπίζω ἐπὶ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς φορολογίας ταύτης, ἥτις βασίζεται ἐπὶ τῆς βάσεως τῆς ἀπολύτου δικαιοσύνης, καὶ τοῦ ἀληθοῦς πνεύματος τοῦ Συντάγματος καὶ παρέχει πᾶσαν τὴν ἀπαιτουμένην ἐλαστικότητα, διὰ νὰ προσαρμόζηται ἀπολύτως εἰς τὰς περιστάσεις, ἐφόσον τὸ ποσοστὸν αὐτῆς δύναται νὰ ρυθμίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δημοσίων ἀναγκῶν ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ μέτρον τῆς φορολογικῆς ἱκανότητος τοῦ συνόλου τῆς οἰκονομίας μας. Ἐπίσης ἡ ἀπόδοσις τοῦ χαρτοσήμου τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ τῶν λοιπῶν φόρων δεικνύουσι σταθερὰν αὔξησιν. Πάντα ταῦτα, κύριοι, ἀποτελοῦσιν ἀπόδειξιν ὅτι ἡ ἰδιωτικὴ ἡμῶν οἰκονομία εἶναι ἀρκετὰ εὔρωστος, ὥστε νὰ στηρίζωμεν ἐπ’ αὐτῆς βασίμους ἐλπίδας περὶ τοῦ μέλλοντος τῶν Δημοσίων Οἰκονομικῶν. Καὶ δὲν νομίζω, κύριοι, ὅτι καλῆς πίστεως συζητητὴς θὰ ἠδύνατο νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἡ φορολογικὴ προσπάθεια τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔσχε τὴν ἀπαιτουμένην ἔντασιν κατὰ τὸ διάστημα τῆς παγκοσμίου συρράξεως. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ μέχρι πρὸ ὀλίγου φορολογικόν μας σύστημα, δὲν ἐπέτρεπε νὰ ἐνεργήσωμεν ἀμέσως καὶ ἀποτελεσματικῶς καὶ τὴν ἀδυναμίαν ταύτην ἐπέτεινε καὶ ἄλλος τις λόγος, ἡ ἐπὶ μακρὸν ἀνώμαλος ἐσωτερικὴ κατάστασις. Ἐν τούτοις ἡ φορολογικὴ προσπάθεια ἐν τῷ συνόλῳ ἐξεταζομένη ὑπῆρξε λίαν ἐντατική. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἐκ τῶν ὀλίγων χωρῶν εἰς ἃς τὸ Κράτος δὲν ἀνέλαβε τὸ βάρος τῆς ἐπὶ ζημίᾳ χορηγίας εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης. Εἰς δυσεκατομμύρια ὁλόκληρα ἀνέρχονται εἰς ἄλλας χώρας, αἱ διαφοραὶ καὶ τὰ ἐλλείμματα ἃς τὸ Κράτος ὑπεχρεώθη νὰ καλύψῃ διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν συγκράτησιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Ἐπίσης τὸ ζήτημα τῶν τιμολογίων τῶν σιδηροδρόμων καὶ τῶν μεταφορῶν ἐν γένει ἐν Ἑλλάδι ἀντιμετωπίσθη οὐχὶ διὰ τεχνητῆς ρυθμίσεως ἀλλὰ διὰ τῆς φυσικῆς ὑψώσεως τῶν τιμολογίων. Οὕτω ὁ ἑλληνικὸς λαὸς πληρώνων εἰς τὰς φυσικάς των τιμὰς τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης καὶ τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς ὑπεχρεώθη ἐμμέσως νὰ καταβάλῃ τὸ ἀναλογοῦν αὐτῷ μέρος λόγῳ τῆς ὑπερτιμήσεως πάντων τούτων. Ὅταν λοιπὸν συγκρίνῃ εἰς τὴν ἐν Ἑλλάδι φορολογικὴν προσπάθειαν πρὸς τὴν τῶν λοιπῶν συμμάχων δὲν πρέπει νὰ λησμονῇ καὶ τὸν παράγοντα τοῦτον, ἀρνητικὸν μὲν ἀλλὰ πάντοτε ὑπολογίσιμον. Ἀλλ’ ἂν ἡ μελέτη τῆς ἀποδόσεως τῶν φόρων καὶ ἡ ἐντεῦθεν κρίσις περὶ τῆς θέσεως τῆς ἰδιωτικῆς μας οἰκονομίας ἐμπνέει πλήρη αἰσιοδοξίαν, δὲν δύναμαι ἀφ’ ἑτέρου ν’ ἀφήσω ἀπαρατήρητον τὴν μεγάλην αὔξησιν τῶν δαπανῶν, ὧν τὸ βάρος καλεῖται ν’ ἀναλάβῃ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους. Τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως ὁμολογῶ ὅτι ἦτο φυσικὸν νὰ αὐξάνωσι, καθ’ ὅσον ἀπὸ τοῦ 1913 καὶ ἐντεῦθεν τὸ Κράτος ἡμῶν ἐδιπλασιάσθη. Γνωρίζομεν ὅλοι καὶ ὁμολογεῖται παρὰ πάντων ὅτι καὶ τὰ προηγούμενα αὐτοῦ στελέχη δὲν ἦσαν πλήρη. Ὑπῆρχε λοιπὸν ἀνάγκη νὰ σχηματισθῶσι τὰ ἀπαραίτητα στελέχη διὰ τὴν ὅλην διοικητικὴν ὀργάνωσιν τῶν νέων ἐπαρχιῶν. Ἀλλὰ καὶ ἄλλος τις λόγος συνετέλεσεν εἰς τὴν ἐμφάνισιν τῆς σημαντικῆς ὄντως αὐξήσεως τῶν δαπανῶν τῆς Διοικήσεως. Ἐννοῶ τὴν ἔντασιν τῆς ἀκριβείας τῆς ζωῆς, ἥτις ἐπέβαλεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν διπλοῦν βάρος. Εἶνε εὐνόητον σήμερον ὅτι ἀπαιτεῖται πολὺ μεῖζον ποσὸν διὰ τὰς προμηθείας τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἀκρίβεια τῆς ζωῆς ὑποχρέωσε τὴν Κυβέρνησιν ν’ αὐξήσῃ κατὰ διαφόρους τρόπους τὰς ἀποδοχὰς τῶν δημοσίων λειτουργῶν. Καὶ δυστυχῶς δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐπληρώθησαν πᾶσαι αἱ ἀνάγκαι. Οὕτω πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως θὰ ὑποστῶσι καὶ περαιτέρω αὔξησίν τινα. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει θεωρῶ καθῆκον μου νὰ δηλώσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδιαιτέρως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, μετὰ μεγίστης προσοχῆς παρακολουθεῖ τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τῶν δημοσίων δαπανῶν καὶ θὰ καταβάλῃ κάθε προσπάθειαν ὅπως περιορίσῃ ταύτας εἰς τὸ μέτρον τοῦ ἀπολύτως ἀπαραιτήτου. Βεβαίως ἡ ἀνώμαλος πολιτικὴ καὶ πολεμικὴ κατάστασις ὑπὸ τὴν ὁποίαν διετελέσαμεν, ὑπεχρέωνε πάντοτε τὴν Κυβέρνησιν λόγῳ τῶν περιστάσεων καὶ τοῦ ἐπείγοντος χαρακτῆρος τῶν κυβερνητικῶν μέτρων νὰ ἐνεργῇ πολλάκις μετὰ σπουδῆς, καὶ ἐπείγων χαρακτὴρ τῶν περιστάσεων δὲν ἐπέτρεπε δισταγμοὺς διότι μέγιστα συμφέροντα τοῦ Κράτους ἐτίθεντο ἐν κινδύνῳ. Ἀλλ’ ἐπανερχόμεθα πλέον εἰς τὴν κανονικὴν εἰρηνικὴν ζωήν, πρέπει δὲ νὰ ἐννοήσωμεν ὅτι θὰ ἀλλάξωμεν μεθόδους. Οἱ προϋπολογισμοὶ τῆς τελευταίας ταύτης πενταετίας ἦσαν προϋπολογισμοὶ ἔκτακτοι, προϋπολογισμοὶ πολεμικοί. Πρὸ τοῦ μεγέθους τοῦ Ἐθνικοῦ προγράμματος, οὗτινος τὴν πραγματοποίησιν ἐσφυρηλάτει ἡ Κυβέρνησις τῶν φιλελευθέρων, οἱ ἀριθμοί, τὰ ἑκατομμύρια ἀπετέλουν μικροσκοπικὴν ἀντίθεσιν. Ἀλλὰ εἶναι φανερὸν ὅτι ἅμα ὡς περατωθῇ ἡ Ἐθνικὴ πολιτικὴ προσπάθεια, τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα θὰ λάβῃ καὶ πάλιν τὴν προέχουσαν θέσιν, ἣν ὀφείλει νὰ λάβῃ, καὶ ὅτι δύο τῶν σπουδαιοτέρων συμβόλων τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς θὰ ἀποτελέσωσι, ἡ ἀνάπτυξις τῆς παραγωγῆς τῆς χώρας, καὶ ἡ διακράτησις εἰς περιωπὴν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν. Καὶ ἡ μέριμνα ἡμῶν αὕτη καθίσταται τόσῳ μᾶλλον ἐπιτακτική, καθόσον καίτοι ἐξερχόμεθα ἐκ τῆς προσφάτου πάλης νικηταὶ καὶ ἐν οἰκονομικῇ καταστάσει, ἥτις βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἐμπνεύσῃ οἶκτον, ἐν τούτοις θὰ ἦτο ἀφροσύνη νὰ παραγνωρίσωμεν τὰς μεγάλας θυσίας εἰς τὰς ὁποίας καλούμεθα νὰ ὑποβληθῶμεν καὶ περαιτέρω, ὅπως ἐπὶ τῶν ἐρειπίων, ἅτινα ἄφησεν ὄπισθεν αὐτῆς ἀπερχομένη ἡ Τουρκικὴ καὶ Βουλγαρικὴ βαρβαρότης ἀνοικοδομήσωμεν τὴν ὀνειροποληθεῖσαν μεγάλην Ἑλλάδα. Καὶ εἶναι ἀληθὲς ὅτι μία ἡμέραν θὰ ἔχωμεν πλουσίαν τὴν συγκομιδὴν τῆς ἐντατικῆς ἡμῶν ταύτης ἐθνικῆς προσπαθείας, καὶ αἱ θυσίαι δὲν θ’ ἀποβῶσιν εἰς μάτην. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ διαθέσωμεν οἰκονομικὰ μέσα τεράστια. Τὰ μέσα ταῦτα εἶναι ἀδύνατον νὰ προμηθεύσῃ ὁ Τακτικὸς προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, τόσῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον πρόκειται περὶ δαπανῶν αἵτινες δὲν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσωσι τακτικὰς ἀνάγκας ἀλλ’ ἀνάγκας αἵτινες παρουσιάζονται σπανιώτατα εἰς τὴν μακρὰν σταδιοδρομίαν μιᾶς φυλῆς. Εὐτυχῶς παρ’ ὅλα τὰ διαπραχθέντα σφάλματα ἐν τῇ ἰδιωτικῇ οἰκονομίᾳ, παρὰ τὰς πραγματοποιηθείσας μεγίστας ζημίας λόγῳ τῆς ἀχαλινώτου κερδοσκοπίας, ἥτις κατέλαβεν ἅπαν τὸ Ἑλληνικόν, παρ’ ὅλας ταύτας τὰς ζημίας, ἡ ἰδιωτική μας οἰκονομία εἶναι ἀρκούντως ἀνθηρὰ διὰ νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς πρὸς πραγμάτωσιν τοῦ ἔργου τῆς Ἐθνικῆς μας ἀποκαταστάσεως. Καὶ τὴν ἀρωγὴν ταύτην πρόκειται νὰ παράσχῃ ἄνευ ζημίας. Εἰς τὰ σύμμαχα Κράτη συνήφθησαν πολλαπλᾶ ἐσωτερικὰ δάνεια καὶ ἐκαλύφθησαν πάντα εἰς στιγμὴν καθ’ ἣν οὐδεὶς ἐγνώριζε τὴν ἔκβασιν τοῦ πολέμου. Ἡμεῖς ὡς πρὸς τοῦτο ὑστερήσαμεν σημαντικῶς ἀπέναντι τῶν συμμάχων ἀλλὰ δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον εὑρισκόμεθα σήμερον εἰς καλυτέραν μοῖραν, καθόσον προκειμένου νὰ ζητήσωμεν τὴν πραγματοποίησιν δανείου, θὰ ζητήσωμεν τὴν συμμετοχὴν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας παρουσιάζοντες εἰς αὐτὴν Κράτος οὗτινος τὰ ὅπλα ἔχει στέψει πλέον ἡ ἐπιτυχία. Ἡ πραγματοποίησις ἐσωτερικοῦ δανείου μακρὰν τοῦ νὰ κλονίσῃ τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν παρουσιάζεται σήμερον ἐπιβαλλομένη καὶ ἐκ λόγων ἐσωτερικῆς κοινωνικῆς προνοίας Εἶναι ἀνάγκη νὰ πραγματοποιηθῇ ἀποταμίευσις τοῦ πληθωρικῶς κυκλοφοροῦντος χρηματικοῦ πλούτου. Ἡ συνομολόγησις ἐσωτερικοῦ δανείου εἶναι ἐκ τῶν καλλιτέρων μέσων ἀντλήσεως ἐκ τῆς κυκλοφορίας, μετὰ τὸν φόρον ἐννοεῖται, οὗτινος ὅμως ἡ ἔκτασις εἶναι μᾶλλον περιωρισμένη. Παρίσταται ἀνάγκη νὰ πεισθῇ τὸ κεφάλαιον ὅτι μία τῶν καλλιτέρων τοποθετήσεων ἀποτελοῦν τὰ ἐθνικὰ δάνεια. Ἡ καλλιτέρα πολιτική, τὴν ὁποίαν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν θὰ ἦτο ἡ ἐπιδίωξις ἐσωτερικῶν μὲν δανείων διὰ τὰς ἐθνικὰς ἀνάγκας καὶ τὸ ἄνοιγμα ἐξωτερικῶν πιστώσεων ὡς καὶ ἡ συνομολόγησις ἐξωτερικῶν δανείων διὰ τὰς παραγωγικὰς ἀνάγκας τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν πλουτοφόρων συντελεστῶν τοῦ Κράτους καὶ τοῦ ἐμπορίου. Πρὸς ἀμφότερα τὰ σημεῖα ταῦτα στρέφεται νῦν ἀμέριστος ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ γεωγραφικὴ ἡμῶν θέσις παρουσιάζει πλεονεκτήματα ἅτινα ἐκμεταλλευόμενα κατὰ τρόπον συστηματικὸν καὶ διὰ τῆς μεσολαβήσεως ἐμπνευσμένων, ἐμπείρων καὶ ἰσχυρῶν ἐμπορικῶν ὀργανισμῶν, δύνανται νὰ ἀποτελέσωσι πηγὴν πλούτου σημαντικοῦ, καὶ τρέφω τὴν ἐλπίδα, ὅτι τάχιστα θὰ ἴδωμεν τὸν σχηματισμὸν τῶν ὀργανισμῶν τούτων, οἵτινες μόνοι δύνανται νὰ ἀποτελέσωσι τοὺς ἀσφαλεῖς φορεῖς τῆς ἐμπορικῆς εὐημερίας τῆς χώρας. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο, κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ ἐννοήσῃ ὅλος ὁ λαός, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη ἐργασίας. Δὲν λέγω τοῦτο μόνον πρὸς τοὺς ἐργάτας, ἀλλ’ ἀποτείνομαι καὶ πρὸς τοὺς διανοουμένους, πρὸς ὅλους ἐν γένει τοὺς Ἕλληνας, πρέπει ἡ νάρκη τῆς ὀκνηρίας, ἡ ὁποία αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχει καταλάβει τὴν ἀνθρωπότητα ὁλόκληρον καὶ συνεπῶς καὶ τὴν Ἑλληνικὴν χώραν, νὰ παρέλθῃ. Πρέπει πᾶς τις ἐξ ἡμῶν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρέπει νὰ προσφέρῃ ὅλην του τὴν ἐνεργητικότητα. Δὲν ζητοῦμεν ἐργασίαν ὑπὲρ τοῦ Κράτους, πᾶσα ἐργασία ἡ ὁποία ἀναπτύσσει τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν εἶναι ὠφέλιμος εἰς ἓν Κράτος, πᾶς Ἕλλην ἐὰν θέλῃ νὰ ἴδῃ τὸν τόπον του εὐτυχοῦντα πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πᾶς πολίτης δέον νὰ ἔχῃ εἰς τὴν ζωήν του, ὡς ἔμβλημα τὰς λέξεις δραστηριότης καὶ ἐργασία. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τοῦ ἀκροατηρίου).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ἐπειδὴ ὑπάρχει καὶ κἄποια προαπόφασις τῆς Βουλῆς πιστεύω, ὅτι θὰ ἦτο σύμφωνος νὰ προταχθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 30 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἐπερώτησις τοῦ κ. Χρυσοστάλη πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐπισιτισμοῦ.

§37Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου θὰ εἶχε τὴν ἐπιθυμίαν νὰ παρίσταται.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε δυνάμεθα νὰ τὴν ἀναβάλλωμεν δι’ αὔριον.

§39Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Πολὺ εὐχαρίστως.

§40ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι· τώρα, τώρα.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κύριε Χρυσοστάλη.

§42Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ὀγκώδης νομοθετικὴ ἐργασία καὶ τὰ ἄλλα βουλευτικὰ καθήκοντα δὲν μᾶς ἀφήνουν νὰ ἀσχοληθῶμεν πολὺ εἰς τὰς ἐπερωτήσεις καὶ νὰ παρασκευασθῶμεν, διὰ νὰ ἔχωμεν ρητορικὰ σχήματα. Ἀλλ’ ὅπου τὰ πράγματα ὁμιλοῦν, οἱ λόγοι περιττεύουν. Ὅταν προχθὲς ἀνεγράφη ἡ ἐπερώτησις εἰς τὸν πίνακα τῶν ἐπερωτήσεων ἐσκέφθην ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν, ἀφ’ ἑνὸς διότι ἵνα παρασκευασθῇ τις καὶ λάβῃ μέρος εἰς συζήτησιν τοιαύτης σοβαρότητος κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ἀνάγκη περιστατικὴ τοιούτων, τὰ ὁποῖα διὰ νὰ περισυλλεχθῶσιν ἀπαιτεῖται χρονικὸν διάστημα ἀνάλογον. Ἐγὼ εἶχον ὑποβάλλει σύστασιν ἵνα προσκομισθῶσι τὰ ἀναγκαῖα ἔγγραφα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ καὶ τὴν ἀνωτάτην Διεύθυνσιν τῶν μεταφορῶν, ἀλλὰ δὲν εἶχον προσαχθῆ ἀκόμη. Πλὴν τούτου εἶχον ἐγγραφῆ εἰς τὸν πίνακα τῶν ἐπερωτήσεων, δι’ ἄλλο ζήτημα πολὺ σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον μὲ ἀπησχόλησε διὰ νὰ παρασκευασθῶ. Ἀλλ’ ὅταν ἡ συζήτησις ἡ προχθεσινὴ ἔφθασε εἰς ὃ σημεῖον ἔφθασε νὰ νομισθῇ, καὶ δικαίως, δυστυχῶς, ὡς ἀσκόπως διεξήχθη, καὶ εἶπον τοὺς λόγους τούτους ὅτι δὲν εἴχομεν καθόλου συνεννοηθῆ, ἔφθασε νὰ νομισθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ παρὰ τοῦ λαοῦ, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις ἡττήθη εἰς ἓν ζήτημα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ἐξέλθῃ ἡττημένη, εἶπον δὲν προχθὲς ὅτι ὅλοι οἱ ἀντιπολιτευόμενοι εἰς οἱανδήποτε ἀπόχρωσιν καὶ ἂν ἀνήκωμεν πάντοτε εἴμεθα ἀντιπολιτευόμενοι τῆς Κυβερνήσεως, πάντοτε μᾶς συνέχει πρὸς ἀλλήλους κάποιος πόθος νὰ ρίψωμεν σᾶς καὶ νὰ ἔλθωμεν ἡμεῖς. Ὁ δὲ γείτων μου κ. Γαλαβᾶς μοῦ εἶπε· δὲν ἐκτιμᾷς; Πῶς δὲν ἐκτιμῶ. Τὸ περιστατικόν, κύριοι, τὸ ὁποῖον θὰ ἀκούσητε, εἶναι πρὸ δύο ἐτῶν γενόμενον. Τὸ παρέλειψα ἔκτοτε, κύριοι, καίτοι ἀφεώρα, ὅπως θὰ ἴδητε τώρα, ἀνεψιόν μου, καίτοι ἀφεώρα αὐτὴν τὴν ὑπόληψίν μου ὡς βουλευτοῦ εἰς τὸ στενὸν μέρος, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύω. Ἔλεγον ἐκεῖ ὅταν ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἠδικήθη, καϋμένε, δὲν ἐντρέπεσθε, ἀφοῦ εἶναι καὶ ὁ Χρυσοστάλης βουλευτὴς καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ τὸ δίκαιον εἰς τὸν ἀνεψιόν του; Ἀλλ’ ἐπαναλέγω, ὅτι εἰσῆλθεν μοιραίως εἰς τὴν συζήτησιν, χωρὶς νὰ θέλω νὰ θίξω, διότι ἂν ἤθελον νὰ θίξω, αἰσθάνεται ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι θὰ τὸν ἔθιγον πρὸ ὀλίγου. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἅπαξ εἰσῆλθον εἰς τὸν χορὸν, καλὰ καὶ ἄσχημα θὰ χορέψω (ἱλαρότης). Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τελευτῶν προχθὲς τὴν ἀγόρευσίν του, ἀνέφερε καὶ δι’ ἐμὲ μὲν κάποιον χόλον, ὅτι ὁ διακόψας βουλευτὴς—ἂν ἦτο ἐδῶ θὰ τὸν ἐπείραζον— ὁ διακόψας βουλευτὴς εἰσῆλθεν εἰς τὴν συζήτησιν, διότι εἶδε τὸ ναυάγιον τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Εἶναι ὄντως ἀληθὲς τὸ τοιοῦτον. Ἔρριψα τοὺς λόγους ἐκείνους ὡς σανίδα σωτηρίας τῆς ἀντιπολιτεύσεως (γέλωτες). Τῆς ἀντιπολιτεύσεως τῆς μαρτυρικῆς, τῆς ἀντιπολιτεύσεως τῆς παρακολουθούσης σήμερον τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς, τῆς ὑφισταμένης διμέτωπον τὸ πῦρ καὶ τῆς συμπολιτεύσεως καὶ τῆς ἀδιαλλάκτου ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἔσω καὶ ἔξω τῆς Βουλῆς. Αὐτὴν τὴν ἀντιπολίτευσιν τὴν παρακολουθοῦσαν τὰς συζητήσεις αἰσθάνομαι ἱερὸν καθῆκον νὰ ὑπερασπίσω. Ἤκουσα δὲ καὶ τὰς τότε φωνάς: συγκεκριμμένα γεγονότα! Ναί, κύριοι, συγκεκριμένα γεγονότα.

§43ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τὰ ἀκούσωμεν, νὰ τὰ ἀκούσωμεν.

§44Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἔφθασα.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσεν ὁ πρόλογος. Ἀλλοίμονόν μας ἂν εἶσθε παρασκευασμένος, κ. Χρυσοστάλη.

§46Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Λοιπὸν τὰ γεγονότα.

§47Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Τὰ γεγονότα. Ἔφθασα. Γνωρίζετε, κύριοι, ἀφοῦ ἦλθεν αἰσίως καὶ αἰσίως πορεύεται, σὺν θεῷ, κατ’ ἐμέ, ἡ Κυβέρνησις ἐνταῦθα ἐκ Θεσσαλονίκης, παρέλαβον τὰ Ὑπουργεῖα οἱ διάφοροι Ὑπουργοί, ἀντικατέστησαν τοὺς προκατόχους τοῦ προηγουμένου καθεστῶτος, ἔσπευσαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ, φυσικῷ τῷ λόγῳ νὰ διορίσουν, ἀντὶ τῶν προηγουμένων μελῶν τῶν τοπικῶν ἐπιτροπῶν, φιλελευθέρους ἐκ τῶν ἀκραιφνεστέρων, καὶ εἶχε δίκαιον ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ βάλῃ εἰς αὐτὴν τὴν ἀνώμαλον ἐποχὴν ἀνθρώπους ἰδικούς της.

§48Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ὄχι πολὺ ἰδικούς της.

§49Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ ἀπ’ ἐδῶ, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος σᾶς παρεσκεύασεν αὐτὴν τὴν ἐνόχλησιν...

§50Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§51Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Μάλιστα.

§52Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Δύνασθε νὰ μὲ ἐλέγξητε διὰ τὸ ἀντικείμενον διὰ τὸ ὁποῖον μὲ ἐπερωτήσατε. Δηλαδὴ νὰ μοῦ εἰπῆτε, ὅτι διώρισα τὸν ἀδελφόν σας ὡς ἀντιπρόσωπον ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ἐνῷ δὲν ἦτο φιλελεύθερος καὶ ὀφείλω σήμερον νὰ παραπονεθῶ. (Χειροκροτήματα).

§53Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὤ ἄνδρες φιλελεύθεροι, μὴ χειροκροτῆτε. Σταθῆτε. Τὰ ὑστερινὰ τιμοῦν τὰ πρωτινά. Λοιπὸν δὲν διωρίσθη κανεὶς ἀδελφός μου. Ἀδελφὸν ἔχω ἕνα μόνον, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐδῶ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Λοιπὸν ἔσπευσαν λέγω, νὰ διορίσουν ἀνθρώπους τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης των. Τώρα ἂν ἐπέτυχον εἰς τοῦτο ἢ ὄχι, εἶναι ἄλλο ζήτημα. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρῃ. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ μόλις παρέλαβον εἰς χεῖρας των τὴν ἐξουσίαν αὐτὴν τοῦ νὰ στέλλουν ἀντιπροσώπους νὰ προμηθεύωνται τὰ τρόφιμα—τότε δὲ τὰ τρόφιμα, εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Ἐμπειρίκου, προμηθεύοντο ὅλα, καὶ ἡ ζάχαρη καὶ ὁ καφὲς ἦσαν χρηματικὰ ποσὰ μεγάλα καὶ ἂν προέκυπτε κἄποια διαφορὰ κέρδους παρανόμου εἰς τὸν προμηθευτήν, ἐξ αὐτοῦ τοῦ κέρδους τοῦ παρανόμου διεμοιράζοντο τὰ ἱμάτια καὶ ἔβαλλον τὸν κλῆρον των καὶ μερικὰ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς διότι ἄλλως δὲν ἐξηγεῖται.

§54ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὁ ἀνεψιός σας, ὁ ἀνεψιός σας.

§55Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Προσέξατε. Μὴ βιάζεσθε. Ὁ ἀνεψιός μου, σᾶς τὸ εἶπα κύριοι, ἐπῆγε εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τοῦ Ἐπιστισμοῦ, τὸν κ. Ἐμπειρῖκον, διότι ὅταν διωρίσθη— καὶ θὰ ἴδετε ἀπὸ τὰ ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργοῦ τὶ προκύπτει— ὅταν διωρίσθη ἡ τοπικὴ ἐπιτροπὴ Ἀλιβερίου, ἐξανέστη ὁ κόσμος διὰ τὴν διορισθεῖσαν ἐπιτροπήν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ οἱ συμπολιτευόμενοι, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν συμπολίτευσιν πλέον τοῦ κ. Ἀβέρωφ. Καὶ αὐτοὶ εἶπαν δὲν πηγαίνῃς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διορίσῃ μίαν ἐπιτροπὴν τῆς προκοπῆς; Ἐπήγαμε μὲ τὸν κ. Μπουρνιᾶν, —δηλ. μοῦ ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἔλθῃ ἀλλὰ δὲν ἦλθε— ἔδωκα μίαν σημείωσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ὄντως ὁ συμπαθέστατος καὶ εἰς ἐμὲ καὶ εἰς ὅλην τὴν Βουλήν, κ. Ἐμπειρῖκος, διότι δὲν τὸ λέγω διὰ ρεκλάμαν, φαίνεται ὁ ἄνθρωπος ὅτι εἶναι συμπαθὴς καὶ ἀγαπητὸς μοῦ ἔκαμε τὴν εὐχαρίστησιν καὶ διώρισε τοὺς ὑποδειχθέντας. Καὶ τὶ συνέβη κύριοι, νομίζετε; Σᾶς εὐχαριστῶ, κύριε Ἐμπειρῖκε, ὅτι μοῦ ἐνθυμίσατε αὐτὸ τὸ γεγονός, ὅτι διώρισες τὸν ἀνεψιόν μου, εἴπετε τὸν ἀδελφόν μου; Τὶ νομίζετε ὅτι συνέβη; Ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. Ἀβέρωφ, ὁ ὁποῖος θὰ μετάσχῃ τοῦ κόμματος τῶν φιλελευθέρων ὁ ἄλλοτε συνυποψήφιος τοῦ κ. Καλογεροπούλου καὶ ταφεὶς εἰς τὰ βάθη καὶ μὴ ἀνευρεθεὶς ἀπὸ τὰς μαύρας ψήφους κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1912, εἰς τὰς ὁποίας ἐξετέθην μόνος ἐγώ.

§56ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος;

§57Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὁ ἄλλοτε συνάδελφός μας εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν κ. Γ. Μπέλος. Ἦτο ἐν Θεσσαλονίκῃ μετερχόμενος ἐκεῖ ἐμπόριον, διαθέτων οἶνον καὶ ἔλαιον εἰς τοὺς συμμάχους. Μόλις ἐπῆγαν οἱ διορισμοὶ τῆς δευτέρας αὐτῆς ἐπιτροπῆς—εἶχε τὴν καλοσύνην ὁ κ. Ἐμπειρῖκος νὰ μοῦ τοὺς δώσῃ — ἐστάλησαν τηλεγραφήματα ἐκ Θεσσαλονίκης πρὸς τὸν κ. Ἀβέρωφ, ἅτινα ἔλεγον: δι’ ὄνομα Θεοῦ! τί ἔκαμεν ὁ Ὑπουργός; ὁ ἀντιπολιτευόμενος τῆς Κυβερνήσεως νὰ διορισθῇ μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς; Παρήγγειλεν — ἐπειδὴ εἶχεν ἐξαναστῆ διὰ τὸν πρῶτον διορισμὸν ἡ συνείδησις τῶν κατοίκων ἐν Ἀλιβερίῳ. Μοῦ παρήγγειλεν ὁ κόσμος ἐκεῖνος νὰ τοὺς πάρω βιβλία ἀπ’ ἐδῶ, νὰ τοὺς πάρω στελέχη, τὸ ἔκαμα· μετὰ τρεῖς ἡμέρας κύριοι, ἀπολύονται. Τρεῖς ἡμέρας ἔκαμεν ὁ ἀνεψιός μου μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς. Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς ἦτο ὁ πατέρας τοῦ κ. Μπέλλου. Καὶ ἐνῶ οἱ πλησιόχωροι ἠγόραζον κατὰ 10 λεπτὰ τὰ ἄλευρα ὀλιγώτερον, ἡμεῖς ἐν Ἀλιβερίῳ ἐπληρώναμεν φόρον. Τότε ὑπέβαλεν ὁ Ἰωάννης Χρυσοστάλης αἴτησιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§58Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πότε ἐστάλη αὐτὴ ἡ ἀναφορά; Πρὸ ἢ μετὰ τὴν παῦσιν;

§59Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Θὰ σᾶς τὰ εἴπω ὅλα. Τότε συνῆλθεν ἡ ἐπιτροπὴ εἰς διάσκεψιν. Ἐθορυβήθησαν οἱ ἄνθρωποι ὅταν εἶδαν αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν.

§60Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ ὑπεβλήθη πρὸ τῆς παύσεως ἢ μετὰ τὴν παῦσιν;

§61Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Μετὰ τὴν παῦσιν.

§62Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Διὰ νὰ διορισθῇ, ἀντὶ πόσου ποσοῦ ἀνελάμβανεν;

§63Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἀντὶ 15 λεπτῶν ὀλιγώτερον.

§64Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν αἴτησιν διατὶ δὲν τὴν ἔκαμεν ὅταν ἀπεφάσισεν νὰ διορισθῇ, ἀλλὰ κατόπιν ἔβαλεν σᾶς;

§65Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὁ συγγενής μου ὅταν διωρίσθη ἡ πρώτη ἐπιτροπή, ἐξανέστη ὅλος ὁ κόσμος καὶ εἶπε τὶ τοὺς ἔβαλαν αὐτούς, διότι ὅταν ἦταν μέλλος τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν θὰ ἦτο προμηθευτής. Λοιπὸν θὰ διαβάσω τὸ πρακτικόν. Κατόπιν αἰτήσεως τοῦ συγγενοῦς μου ὅτι κλεπτόμεθα εἰς τὸ Ἀλιβέριον ἔκαμε τὸ ἔγγραφον καὶ προσέφερε τόσον διὰ τὸν καφὲ καὶ τόσον διὰ τὴν ζάχαριν. Κατάπληκτος ἡ ἐπιτροπὴ ὅταν εἶδεν αὐτὴν τὴν τιμὴν τοῦ Ἀλιβερίου συνῆλθεν καὶ ἔκαμεν αὐτὸν τὸν συναγωνισμόν. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ ἄλλως, θὰ κατηγγέλλετο ἀμέσως (ἀναγινώσκει). Ἀπὸ ὅτι προσέφερον οἱ ἄλλοι κατὰ ἕνα λεπτόν. Παρακαλῶ ὀλίγη ἡσυχία.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ.

§67Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Θέλετε νὰ γράφουν αἱ ἐφημερίδες αὔριον ὅτι δὲν ἀφίνουν τοὺς ἀντιπολιτευομένους νὰ ὁμιλήσωσιν, ἀφήσατε νὰ τὰ εἴπω. Ἅμα ἔχω ἄδικον θὰ φανῇ. Ὁ τελευταῖος, ὁ ὁποῖος προσέφερε τὰ ὀλίγα ἦτο ὁ Λεβέντης. Ὁ Χρυσοστάλης προσέφερε παρακάτω ἀπὸ τὸν Λεβέντην. Ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ εἶναι ῥητορικῶν σχημάτων.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε καὶ σεῖς αὐτά.

§69Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἐρωτηθέντων πάντων τῶν παρισταμένων ἐμπόρων οὐδεὶς ἐδέχθη νὰ ἐλαττώσῃ τὴν ἀνωτέρω προσφορὰν τοῦ Ι. Χρυσοστάλη μεθ’ ὃ ἡ ἐπιτροπὴ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψει ὅτι ἡ προσφορὰ (ἀναγινώσκει). Τέλος πάντων ἐπέβαλον ποινάς. Ἐγένετο ἀντιπρόσωπος κατὰ πρόσκλησιν τοῦ Εἰρηνοδίκου Τεμεναίων κ. Πατεράκη καὶ τοῦ λέγει: «Παρακαλεῖσθε (ἀναγινώσκει). Ἐλησμόνησα νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐστάλη αὐτὸ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐπεκυρώθη, διότι ὅταν ἔκαμαν αὐτὴν τὴν αἴτησιν, ἀκούσατε ἐδῶ ἄλλο σκάνδαλον, ὅταν ἐγένετο αὐτὸ τὸ πρακτικόν, τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς οἱ ἀθεόφοβοι, οἱ ἐνδιαφερόμενοι οἱ δύο οἱ λουφατζῆδες δὲν ἤθελον νὰ ὑπογράψωσιν. Τοῦτο ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρέπει νὰ προσέχῃ.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσέχει ἡ Κυβέρνησις.

§71Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Σεῖς θὰ τὰ διορθώσητε, νὰ ἰδῆτε τὰ τρωτὰ καὶ νὰ κτυπήσητε. Ὅταν ἦλθεν ἡ πρᾶξις αὐτὴ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ νὰ ἀποφασίσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τὶ ἔπρεπε νὰ γίνῃ, νὰ ἀκούσῃ τῶν μελῶν τῆς πλειογοψηφίας τὴν γνώμην ἢ τῆς μειονοψηφίας, τῆς ὁποίας ἦτο ἕνας ἀδαμάντινος ἄνθρωπος, ἕνα Κρητικάκι, πολλοὺς ἀνθρώπους ἔχει βγάλει ἡ Κρήτη, λαμπρὸς νέος, ἦτο εἰς τὸν Πειραιᾶ Πταισματοδίκης.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλὰ τέλος πάντων.

§73Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἐδῶ εἶναι ὑπογεγραμμένος ὁ κ. Ε. Καραβελάκης, αὐτὸς ἀντέστη καὶ ἔκαμεν ἓν ἔγγραφον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ λέγει τὶ εἶναι αὐτά; Ὑποστηρίζω τὰ δίκαια, ὁ Ὑπουργὸς ὑπέγραψε, κατόπιν ἐδόθη διαταγὴ ἀπὸ τὸν Εἰρηνοδίκην καὶ ἦλθε καὶ παρέλαβε τὴν πρώτην δόσιν τῶν ἀλεύρων καὶ ὅλα τὰ τρόφιμα, εἶχεν ἀναλάβει διὰ δύο μῆνας ὅπως λέγει τὸ συμβόλαιον, μετὰ τὰς 2 Δεκεμβρίου ποῦ ἐκοινοποίησεν ὁ Εἰρηνοδίκης ἔπρεπε τὴν 2 Φεβρουαρίου 1918 νὰ πάρῃ, ἔπειτα ἀπὸ 10 ἡμέρας τὰ Χριστούγεννα, οἱ ἄνθρωποι ἤθελον νὰ κάμωσι ἐμπόριον.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὶ εἴδους ἐμπόριον;

§75Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Δοσοληψίας μεταξὺ των. Ἐστενοχωρήθησαν. Ἔρχεται ὁ ἀντιπρόσωπος, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος καθηρέθη κατόπιν αὐτῆς τῆς πράξεως καὶ προσέρχεται καὶ τοῦ λέγει, τί ἐδώσατε τοῦ ἀνεψιοῦ τοῦ Χρυσοστάλη, ἐδώσατε ἄλευρα; Ὁ κ. Ἀβέρωφ σηκώνεται μίαν ὡραίαν πρωΐαν εἰς τὰς δέκα καὶ πηγαίνει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ.

§76ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπηγαίνατε κοντά;

§77Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἤμουν εἰς τὸ Ἀλιβέριον, δὲν μοὶ ἐπετρέπετο νὰ παραμείνω ἐδῶ. Λοιπὸν ἐπῆγε εἰς τὰς δέκα, πάλιν τὸ ἐπαγαλαμβάνω, ὁ συγγενής μου ἐκεῖ καὶ τοῦ εἶπεν ὁ τμηματάρχης νὰ πᾷς καὶ νὰ συνεννοηθεὶς μὲ τὸν Ἀβέρωφ, ἦλθε καὶ ἀντενεργῆ, θέλῃ νὰ τὰ πάρῃ ὁ Βασίλειος Λιπότης. Λοιπὸν ἔμαθε ὅλα τὰ συμβαίνοντα καὶ λέγει ὁ κ. τμηματάρχης δὲν ἠμπορῶ νὰ κάνω τίποτε. Δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τὸν κ. Ἀβέρωφ νὰ συνεννοηθῆτε;

§78ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό: Τὸ ὄνομά του;

§79Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὁ κύριος πρώην Ὑπουργὸς θὰ μᾶς τὸ εἴπῃ ποῖος εἶναι. Συγχρόνως μοὶ τηλεγραφεῖ ὁ συγγενής μου ὅτι κἄτι ἐναντίον ὑποθάλπεται. Τηλεγραφῶ πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν, πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου καὶ λέγω, ὅλα ὅσα ἔπρεπε νὰ εἰπῶ εὐλαβῶς. Οὐδεμιᾶς ἠξιώθην ἀπαντήσεως. Ὅταν ἦλθον μετά τινας ἡμέρας μοὶ λέγει ὁ ἰδιαίτερος γραμματεὺς πῶς δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ἀπαίτησιν. Ἀπάντησιν ἀκόμη περιμένω. Λοιπὸν ὁ κ. Ἀβέρωφ ἐπανῆλθεν τὴν ἑπομένην. Ἐνήργησεν νὰ τὰ πάρῃ ὁ Μπότας, καὶ νὰ μὴ τὰ πάρῃ ὁ Χρυσοστάλης. Ἐπὶ τέλους κατίσχυσεν ὁ συγγενὴς καὶ ἐπῆγεν νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὸν κύριον Ἀβέρωφ, νὰ τοὺς συμφιλιώσῃ. Ἤθελε νὰ μοῦ τὸν πάρῃ ἀπὸ ἐμένα καὶ νὰ τὸν κάνῃ παρέα. Ὁ συγγενής μου ἀπήντησεν δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ κάνω αὐτό, καὶ δὲν ἐπῆγε.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν νομίζετε, ὅτι δὲν ἐνδιαφέρουν τὴν Βουλὴν αἱ λεπτομέρειαι αὐταί;

§81Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πρόκειται περὶ τῆς ἀλληλεγγύης. Ἐὰν θέλετε νὰ ἐλέγξητε τὴν Κυβέρνησιν, εἶσθε ἐλεύθερος νὰ τὸ πράξετε καὶ ἂν στρέφεσθε κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ ἐνεργήσαντος τότε. Ἀλλὰ δὲν νομίζετε, ἐκ συναδελφικῆς ἀλληλεγγύης, δὲν πρέπει νὰ ἐπιτίθεσθε κατὰ συναδέλφου καὶ ἀπόντος ἐκ τῆς Βουλῆς; Ὅτι ἔκαμε ὁ κύριος Ἀβέρωφ εἶναι τελείως ἀδιάφορον διὰ τὴν Βουλήν. Ποῖος συνέστησεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ κάμῃ αὐτό, δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν. Ὁ ὑπουργὸς εἶναι ὑπόχρεως νὰ μὴν ἀκούῃ οὐδεμίαν σύστασιν, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν εἶναι νόμιμος. Ἐὰν λοιπὸν ὁ κύριος Ὑπουργὸς δὲν ἔκανε τὸ καθῆκόν του ἔχετε δικαίωμα νὰ τὸν ἐλέγξητε. Τὸ διατὶ δὲν ἐνδιαφέρει τὴν Βουλήν. Ἀρκεῖ, ὅτι τὸ ἔκανε.

§82Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἐνδιαφέρει. Διότι ἂν ἠρχόμην εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔλεγον, καὶ πῶς ἔκανε τοῦτο καὶ τὸ ἄλλο, τὶ θὰ ἐλέγατε;

§83Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον προκειμένου περὶ συναδέλφου σας ἀπόντος νὰ λέγετε πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντικρούσῃ.

§84Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἦλθα νὰ σᾶς εἰπῶ τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν ἔχω δικαίωμα καὶ τὸ ὄνομα τοῦ Βασιλέως νὰ ἀναφέρω ἀκόμη. Ἐπὶ τέλους ὁ συγγενής μου ἔφυγε καὶ ἐπῆγε εἰς ἕνα δικηγορικὸν γραφεῖον νὰ συντάξῃ μίαν διαμαρτυρίαν κατὰ τοῦ Δημοσίου, τὴν ὁποίαν ἐκοινοποίησε πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. (Ἀναγινώσκει τὴν ἀναφοράν).

§85Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Κύριε Βουλευτά, δὲν νομίζετε, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ φέρετε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ζητήματα οἰκογενειακά, τὰ ἄπλυτά σας;

§86Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι τὰ ἄπλυτά μας. Εἶναι τὰ ἄπλυτα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους.

§87Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Νὰ τὰ καταγγείλετε, ἂν εἶναι ἄπλυτα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Εἶναι ἄπλυτα τοῦ Ἀλιβερίου.

§88Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι ἄπλυτα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωρεῖτε σᾶς παρακαλῶ.

§90Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἱστορικὸν ὅλον. Ἐξ ὄνυχος τὸν λέοντα. Ἀπὸ αὐτὸ τὸ μικρὸν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Ἀλιβερίου καταλαβαίνετε τί δυσωδία ἐξέρχεται. Δὲν εἶναι ὅμως αὐτὸ εἰς βάρος τῆς τοπικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Ἀλιβερίου, εἶναι καὶ ἄλλα. Ἔχω γράψει ἐπιστολὰς εἰς ὅλην τὴν Εὔβοιαν καὶ ἀναμένω πληροφορίας, ἵνα ἴδητε τί γίνεται ὅπως τραφῶσιν οἱ ὑμέτεροι, ὄχι πλέον εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ θησαυροῦ, ἀλλὰ εἰς βάρος μερικῶν ἀτόμων. Ὅταν συλλεχθῶσιν αἱ ἐπιστολαὶ τὰς ὁποίας ἀναμένω θὰ εἰσέλθωμεν καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ὅπου κατὰ τὸ στάδιον τῆς μεσοβασιλείας τῆς Ὑπουργικῆς εἰς τὰς παραχωρήσεις πρὸς ξύλευσιν τῶν ἰδιωτικῶν δασῶν πολλὰ τὰ ἔκνομα ἐγένοντο. Θὰ ἀναφέρω ὅτι.

§91Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ περιορισθῇ, κύριε Πρόεδρε, ἐντὸς τῆς ἐπερωτήσεώς του. Δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἀναπτύξῃ ἄλλας ἀναφοράς.

§92Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Εἶμαι κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς ὡρισμένας ὅμως ἐπερωτήσεις.

§94Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἔχω ἐπιστολὴν διὰ τὴν Ἀνωτάτην Διεύθυνσιν μεταφορῶν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε ἐπερώτησιν. Τώρα θὰ ἀρκεσθῆτε εἰς τὴν ἐπερώτησιν, διὰ τὴν ὁποίαν ἐνεγράφητε. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μᾶς ἀναγγείλετε τί ἐπερωτήσεις θὰ κάμετε.

§96Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ μοῦ ζητεῖτε πρᾶγμα νόμιμον ὑπακούω καὶ σταματῶ. Ἤθελον, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω ἀποτεινόμενος πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τὰ ὁποῖα παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῶσιν εἰς τὸ ἐπίσημον δελτίον τοῦ Τύπου, Ἑλληνικὲ λαέ.

§97Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ ἀπευθύνεσθε πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν.

§98Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἑλληνικὲ λαέ, μετὰ τὴν ἐπάνοδον τοῦ Πρωθυπουργοῦ μας θὰ γίνῃ πάλιν μακρὰ συζήτησις μετὰ τὰς ἑορτὰς ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, διότι ἐδῶ εἶναι τὸ πεδίον, Ἑλληνικὲ λαέ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἀγωνισθῇ ἡ ἀντιπολίτευσις. Τὸ ἐξωτερικὸν παιγνίδι τὸ ἐχάσαμεν. Τὸ ἐσωτερικὸν δὲν θὰ τὸ χάσωμεν. Ἐδῶ θὰ ἀγωνισθῶμεν μὲ τοὺς ὀδόντας. (Φωναὶ καὶ διαμαρτυρίαι). Μὴ φωνάζετε, κύριοι, ἐγὼ εἶμαι μαζί σας. Οἱ ἐπίστρατοι μέχρι ἐξορίας ἔφθασαν καὶ θὰ μὲ ἐφόνευεν κάποιος μανάβης Σκύριος κατὰ τὰ Νοεμβριανά.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί νὰ γράψω εἰς τὸ δελτίον; Εἴπατε, ὅτι τὸ ἐξωτερικὸν παιγνίδι τὸ ἐχάσαμεν. Θεωρεῖτε δυστύχημα τὰ ἀποτελέσματα; (Χειροκροτήματα).

§100Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὄχι. Ἄλλο ἐννοοῦσα. Τὸ ἐχάσαμεν ὡς ἀντιπολίτευσις.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπροκάλεσα τὴν δικαιολογίαν διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῆτε.

§102Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Πρέπει νὰ μάθῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ προσφέρῃ σοβαρὰ γεγονότα καὶ νὰ παύσῃ νὰ λέγῃ ἄκουσα, μοῦ εἴπανε καὶ τὰ λοιπά, ἵνα ἔλθωσιν εἰς φῶς τὰ ἔκτροπα καὶ ὅταν ἔλθῃ ὁ κύριος Πρωθυπουργός, ὁ φέρων τὸ φραγγέλιον νὰ πάρῃ καὶ τὴν χειρουργικὴν μάχαιρον νὰ κόψῃ τὰ σάπια μέρη.

§103Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἡ σανίδα, ποῦ λέγατε, ὅτι εἶναι ἡ ἐπερώτησις αὐτὴ εἶναι σάπια.

§104Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Θὰ ἐπανέλθωμεν καὶ θὰ ξαναεπανέλθωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἐσωτερικῆς σας πολιτικῆς. Ἡ ἐσωτερική σας πολιτικὴ εἶναι ὁ ἀντίπους τῆς ἐξωτερικῆς σας.

§105Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἔρχεται ἰσορροπία. (Γέλωτες).

§106Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἡ ἐσωτερική σας πολιτικὴ δὲν εἶναι ὅπως φαντάζεσθε λευκὴ περιστερά. Εἶναι κάτι ἄλλο. Τώρα πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος, διὰ τὴν ποικιλίαν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ἐπειδὴ πολλὰ γράφονται περὶ ἀντιπολιτεύσεως, νὰ εἴπω δύο λέξεις, ἄνευ διακοπῶν ὅμως, αἱ ὁποῖαι ἐπειδὴ εἶναι δογματικαί, παρακαλῶ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, καὶ δι’ αὐτοῦ τὸν κύριον Μεταξᾶν, νὰ γραφῶσιν εἰς τὸ ἐπίσημον δελτίον τοῦ Τύπου. Ὅπως θὰ ἐννοήσατε καλῶς, ὑπάρχει κἄποια ἀντιπολίτευσις. Νὰ γραφῶσι θέλω τὰ ἑξῆς, τὰ ὁποῖα τὰ λέγω σιγὰ–σιγά, διὰ νὰ τὰ παρακολουθῇ ὁ πρακτικογράφος. «Τὸν κρατερὸν ἀγῶνα της ἡ Ἑλληνικὴ ἀντιπολίτευσις κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς θὰ διεξαγάγῃ ἐπὶ τῆς ἀναδιοργανώτου καὶ ἐν πολλοῖς ἁμαρτησάσης ἐσωτερικῆς πολιτικῆς σας· ἐκεῖ θὰ στηρίξῃ ἡ νεοελληνικὴ ἀντιπολίτευσις τὸν πόλεμον...»

§107ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποία εἶναι;

§108Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Θὰ ἀκούσετε. Μάλιστα, ἐπαναλαμβάνω, «ἡ νεοελληνικὴ ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία εἶναι ἡ καταβολὰς τοῦ δένδρου τῶν Φιλελευθέρων· ἡ καταβολὰς ὅμως αὑτὴ πρὸ καιροῦ ἀποκοπεῖσα τοῦ κυρίως κορμοῦ τοῦ δένδρου τῶν Φιλελευθέρων ἀνεπτύχθη ἤδη ἐν τῇ κοινῇ συνειδήσει εἰς δένδρον ἀειθαλὲς καὶ ὡραῖον, ἕτοιμον νὰ παρουσιάσῃ τοὺς καρπούς του. Ὁ κορμὸς τοῦ δένδρου εἶναι ὁ ὑπέροχος ἀρχηγός μας, ἡμεῖς δὲ οἱ βλαστοὶ τοῦ δένδρου ποῦ θὰ σκιάσῃ τὴν μεγάλην Ἑλλάδα ἐσωτερικῶς καὶ θὰ τὴν δροσίσῃ μὲ τοὺς καρπούς του. Ἡμεῖς ἡ νεοελληνικὴ ἀντιπολίτευσις θὰ κατέλθωμεν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα κρατοῦντες ἐν χερσὶ σημαίαν ὄχι πορφύραν βασιλικήν. Εἴμεθα βασιλόφρονες, ἀλλ’ ἀδιαφοροῦμεν περὶ τοῦ χρώματος τῆς βασιλικῆς πορφύρας· ἡμεῖς ὡς ἐκλογικὸν σύμβολον θὰ ἀναπετάσωμεν τὸ πρόγραμμα τὸ ἀναδιοργανωτικὸν ἐσωτερικῶς τοῦ ἐξόχου ἀρχηγοῦ μας.

§109ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖος εἶναι;

§110Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Θὰ τὸν μάθετε. Κάτωθι τοῦ προγράμματος αὐτοῦ θὰ παλαίσωμεν καὶ θὰ σᾶς νικήσωμεν. Ἡμεῖς θὰ σᾶς διαδεχθῶμεν, ἡμεῖς θὰ παραλάβωμεν ἀπὸ σᾶς χεῖρας τοῦ Βενιζέλου Ἑλλάδα μεγάλην καὶ δοξασμένην ἐξωτερικῶς καὶ θὰ τὴν κάμωμεν ἡμεῖς ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς νεοελληνικῆς Κυβερνήσεως μας νὰ λάμπῃ ἐσωτερικῶς.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§112Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Κύριοι Βουλευταί....

§113ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἀξίζει νὰ ἀπαντήσητε.

§114Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ κ. Χρυσοστάλη. Θὰ ζητήσω συγγνώμην παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Εὐβοίας, διότι τὸν παρεξήγησα τὴν παρελθοῦσαν Δευτέραν μὲ τὸν θόρυβον, ὁ ὁποῖος ἐπεκράτει εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐνόμισα ὅτι ἐπηρωτώμην καὶ εἶπον ὅτι ὀρθὸν ἦτο νὰ διατυπωθῇ ἡ ἐπερώτησις διὰ νὰ εἰμπορέσω νὰ ἀπαντήσω. Τώρα ἀντιλαμβάνομαι ὅτι δὲν ἐπρόκειτο παρὰ περὶ ἑνὸς εἴδους ἐπερωτήσεως ἐξ ἐκείνων μὲ τὰς ὁποίας συνείθισεν ὁ ἀγαπητός μου συνάδελφος νὰ διαποικίλλῃ πολὺ συχνὰ τὰς συζητήσεις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἐν τούτοις ὑπάρχει μία ἔγγραφος ἐπερώτησις καὶ εἰς αὐτὴν θὰ περιορισθῶ νὰ ἀπαντήσω διότι δὲν εἰμπορῶ νὰ παρακολουθήσω εἰς τὰ ἄλλα εὐτράπελα τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ὁ κ. Χρυσοστάλης λέγει εἰς τὴν ἐπερώτησίν του ὅτι ἐπὶ τῆς ὑπουργίας μου παρενόμησα διότι ἐν ᾧ ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ τοπικὴ τῶν τροφίμων Ἀλιβερίου ἀπεδέχθη τὴν προσφορὰν τοῦ κ. Χρυσοστάλη, ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς δὲν ἐπέτρεψα εἰς τὸν κ. Χρυσοστάλην νὰ ἐκτελέσῃ τὴν σύμβασιν καὶ συνεπῶς ἐζημιώθη ἐκεῖνος, ἐζημιώθη τὸ Δημόσιον, ἐζημιώθη καὶ ἡ κοινωνία, ἡ ὁποία ἔφαγε τρόφιμα πιὸ ἀκριβά. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀλιβερίου δι’ ἐγγράφου της πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ ἐγνώρισεν ὅτι ὑπεβλήθησαν εἰς αὐτὴν προσφοραὶ ἐκ μέρους διαφόρων καὶ ὅτι ὁ μειοδότης κατὰ ἓν λεπτὸν τὴν ὀκᾶν......

§115Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἀπὸ τοὺς ἄλλους συναγωνιστάς.

§116Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐπισιτισμοῦ). Οὗτος εἶναι ὁ κ. Χρυσοστάλης, ἀλλ’ ὅτι δὲν ἔχει πρὸς αὐτὸν ἐμπιστοσύνην. Ἀκούσατε τὸ ἔγγραφον τῆς Ἐπιτροπῆς (ἀναγινώσκει). «Λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν κρίσιν τοῦ σεβαστοῦ Ὑπουργείου....... κλπ.». Τούτου ἕνεκα ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπρότεινε τὸ ἀπαράδεκτον τῆς αἰτήσεως πρὸς τὸ συμφέρον τῶν κατοίκων, ἀφεθεῖσα εἰς τὴν κρίσιν τοῦ σεβαστοῦ Ὑπουργείου. Ὁ κ. Χρυσοστάλης λοιπὸν μὲ κατηγόρησεν ὡς παρανομήσαντα ἐπὶ τοῦ ἑξῆς σημείου ὅτι δὲν ἀνεγνώρισα καὶ δὲν ἐξετέλεσα τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν τροφίμων Ἀλιβερίου. Πράγματι παρενόμησα, αὐτὴ δὲν εἶναι παρανομία ἀλλὰ τέλος πάντων, ἂν θέλετε, τὴν ὀνομάζω παρανομίαν, ἐν ᾧ ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς ν’ ἀποφασίσῃ. Ἀλλ’ ἐν τούτοις, ἂν εἶναι παρανομία αὕτη εἶμαι ὑπὲρ τοῦ κ. Χρυσοστάλη, διότι ἐγὼ ὡς Ὑπουργός, παρὰ τὸ ἔγγραφον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἀπέρριπτε τὴν προσφορὰν τοῦ κ. Χρυσοστάλη καὶ ὄχι τὴν ἀπεδέχετο ὅπως εἶπεν ἐδῶ ὁ κ. Χρυσοστάλης, ἀνεγνώρισα τὸν κ. Χρυσοστάλην ὡς ἀντιπρόσωπον καὶ ὡς μεταφορέα τῶν τροφίμων δι’ ἑνὸς ἐγγράφου, διὰ τοῦ ὁποίου τὸ ἀνεκοίνωσα τοῦτο εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως εἶπον εἰς αὐτὴν καὶ τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) «Ἀπαντῶντες εἰς τὴν ἀναφορὰν...... κλπ.». Λοιπὸν ὁ κ. Χρυσοστάλης ἤσκησε τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον τοῦ ἐδόθη ὑπὸ τὴν αἵρεσιν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέφερα, εἰς ὀλίγον καιρόν. Τὸ ἀληθὲς ὅμως εἶναι ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ὅπως εἶχεν ἐντολὴν τοῦ Ὑπουργείου τὸν ἀντικατέστησε δι’ ἑνὸς Τόλια, διότι ἐγένετο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπανειλημμένως παράπονα ἐκ μέρους τῶν κατοίκων καὶ ἐκ μέρους Βουλευτῶν καὶ ἐκ μέρους διαφόρων ἄλλων παραγόντων, ὅτι τὰ τρόφιμα δὲν μετέβαινον ἐκεῖ, διότι ὁ Χρυσοστάλης, λόγῳ τοῦ ὅτι ἔστελλε τὰ τρόφιμα ἀνασφάλιστα, ἀνέμενε καλοκαιρίαν.

§117Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Καὶ ἐξ ἀντιδράσεως πρὸς τὸ καθεστὼς διὰ νὰ παραπονῆται ὁ κόσμος.

§118Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Τὸ εἶχεν ἄλλως τε ρητῶς δηλώσει ὁ κ. Χρυσοστάλης ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι δὲν θ’ ἀσφαλίζῃ τὰ τρόφιμα, καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπέρριψε τὰς προσφοράς του. Τὸ λάθος λοιπὸν εἶναι, ὅτι ἔκαμα μίαν δοκιμὴν εἰς τὸν ἀνεψιόν σας, ἡ ὁποία ὅμως ἀπέτυχεν. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει εἰς τὸν ἐπίλογον τῆς ἐπερωτήσεώς σας λέγετε, ὅτι μοῦ ἐκίνησαν ἀγωγὴν οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Ἂν ὑπάρχουσιν εὐθῦναι, εἶμαι ἐγὼ εἰς τοῦτο ἀτομικῶς ὑπεύθυνος. Τὸ δημόσιον δὲν εὐθύνεται καθόλου εἶμαι δὲ πρόθυμος ν’ ἀποζημιώσω τὰ ζημιωθέντα ἂν εὕρω ὅτι εἶναι βάσιμα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἀφορᾷ τὴν Βουλὴν καθ’ ὅλου αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον.

§120Γ. ΠΩΠ. Ἔμεινεν ἀνερεύνητον ἕν θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, τὸ θέμα δηλαδὴ τῆς τιμῆς εἰς τὴν ὁποίαν μετεφέροντο τὰ τρόφιμα πρὸ τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ Χρυσοστάλη, τῆς τιμῆς κατὰ τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ Χρυσοστάλη καὶ τῆς τιμῆς μετὰ τὴν ἀποπομπὴν τοῦ Χρυσοστάλη. Ἐπίσης ἀπέμεινεν ἐντελῶς ἀνερεύνητον εἰς τὴν ἀντίληψιν, τὴν ἰδικήν μου τοὐλάχιστον, καὶ ἄλλο τι. Ἄλλα ἔγγραφα ὡς ἐπίσημα ἐκόμισεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Χουσοστάλης καὶ ἄλλα ἔγγραφα ὡς ἐπίσημα ἀνέγνωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὁ κ. Ἐμπειρῖκος.

§121Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι φυσικὸν νὰ ἐγερθῶσιν αἱ ἀπορίαι τοῦ κ. Βουλευτοῦ, διότι δὲν γνωρίζει τὸ θέμα, διότι δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ ἐπερωτῶν. Ὁ κ. Χρυσοστάλης ἐπερωτῶν ἠρκέσθη εἰς τὴν συζήτησιν. Ἐφαρμόζοντες τὸν κανονισμὸν πρέπει νὰ περιορίζηται ἡ συζήτησις μεταξὺ τοῦ ἐπερωτῶντος καὶ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, ἐφ’ ὅσον ἡ συζήτησις δὲν γενικεύεται. Ἐὰν ἠθέλατε νὰ γενικεύσητε τὴν συζήτησιν καὶ νὰ λάβητε μέρος, ἔπρεπε νὰ ζητήσητε τὴν κατὰ τὸν κανονισμὸν γενίκευσιν, ὁπότε θὰ ἐλαμβάνετε μέρος εἰς αὐτήν. Ἤδη σᾶς ἀπέμειναν ἀμφιβολίαι, ἀλλὰ τοῦτο ἦτο φυσικόν, διότι ὁ ἐπερωτήσας κ. Βουλευτὴς περιώρισε τὸ θέμα εἰς τὸ διατὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ ἀντικατέστησε τὸν Χρυσοστάλην δι’ ἄλλου καὶ ἀπήντησεν ὁ κ. Ἐμπειρῖκος εἰς τὴν γραπτὴν ταύτην ἐπερώτησιν, διότι αὐτὸς ἦτο τότε Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ. Πᾶν ἄλλο παρεμπῖπτον θέμα εἶναι θέμα νέας ἐπερωτήσεως καὶ ὀφείλει οἱοσδήποτε τῶν κ. Βουλευτῶν νὰ ἐγγράψῃ τὸ θέμα τοῦτο εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, διὰ νὰ δώσῃ οὕτως ἀφορμὴν εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ συλλέξῃ τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα ἵνα ἀπαντήσῃ.

§122Γ. ΠΩΠ. Ἐπανειλημμένως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ γίνεται συζήτησις περὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Καὶ ἀπὸ πείρας τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἕξεως καὶ ἤθους ὑπῆρξα πάντοτε ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ὑπὲρ πάντα ἄλλο ηὐλαβήθησαν τοὺς κρατοῦντας Κανονισμούς, ἰδιαιτέρως δὲ τὸν Κανονισμὸν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ.

§123ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία περὶ αὐτοῦ.

§124Γ. ΠΩΠ. Περὶ τούτου, ὡς λέγει διακόπτων με ἔντιμος συνάδελφος, δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, ἀλλὰ ὑπῆρξεν ἀμφισβήτησις περὶ ἄλλων τινῶν, περὶ τὰ σημεῖα ἐκεῖνα, κατὰ τὰ ὁποῖα εἷς Βουλευτὴς χωρὶς νὰ θέλῃ νὰ μὴ εἶναι συνεπὴς πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, ἂν ἐπὶ ἐρωτήσεως ἢ ἐπερωτήσεως δύναται νὰ μετάσχῃ οὐχὶ τῆς συζητήσεως, ἀλλὰ τῆς διευκρινίσεως θεμάτων, τὰ ὁποῖα ὄχι μόνον λόγῳ τῆς εἰδικότητος αὐτῶν, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀντιληφθῇ, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῆς τροπῆς, ἥτις ἐδόθη εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν ἀπὸ μέρους ἀτυχῶς καὶ πάλιν τῆς εὐθυμούσης πλειοψηφίας...

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἡ μειοψηφία εἶχεν εὐθυμίσει πολὺ περισσότερον.

§126Γ. ΠΩΠ. Καὶ εὐθυμούσης καὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως διὰ τὴν ἀγαθότητα καὶ τὴν καλωσύνην μὲ τὴν ὁποίαν ὁ συνάδελφος ἀνέπτυξε τὴν ἐπερώτησίν του. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, κύριοι, διότι ἐπίστευον ὅτι ἡ ἀπάντησις τοῦ συναδέλφου κ. Ἐμπειρίκου ὡς ὑπευθύνου Ὑπουργοῦ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης θὰ ἦτο σαφὴς καὶ κατηγορηματική. Ἂν ἐπρόκειτο νὰ ζητήσω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης, δὲν εἶχον παρὰ νὰ παρακαλέσω, ὅπως γενικευθῇ ἡ συζήτησις αὕτη. Εἶμαι δὲ πεπεισμένος χωρὶς νὰ καταφύγω εἰς τὰς διατυπώσεις τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει ὁ κανονισμός, ὡς πρὸς τὴν γενίκευσιν πάσης συζητήσεως, ὅτι ἂν παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, ἀναμφισβητήτως αὕτη δὲν θὰ ἠδύνατο ἐκ στοιχειώδους καθήκοντος νὰ ἀποκρούσῃ τοιαύτην αἴτησιν. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ Κοινοβουλευτικῶν Σωμάτων ἤθελον τοῦτο νὰ καθορισθῇ καὶ τοῦτο νὰ λεχθῇ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ: Εἶναι δυνατὸν νὰ ἑρμηνεύηται ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ὑπὸ τὰ στενὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα τὴν ἑσπέραν ταύτην καὶ μόνον διετύπωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Εἶναι δυνατὸν, ὅταν ἐρχόμεθα ἐνταῦθα νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ σοβαρῶν θεμάτων καὶ ὅταν θέλωμεν τὸ φῶς, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ καθοδηγῇ τὰς σκέψεις καὶ τὰ θέματα ἡμῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ καλύπτωμεν διὰ τοῦ σκότους τὸ φῶς ἐκεῖνο; Ὅταν δὲ εἷς ἐξ ὑμῶν οἱοσδήποτε, ὡς ἐγὼ, κ. Πρόεδρε, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν ν’ ἀντιληφθῶ πῶς διεξήχθη ἡ συζήτησις αὕτη καὶ ποῖα εἶναι τὰ συμπεράσματα αὐτῆς, δὲν νομίζετε, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ καὶ πολίτης ἄλλος ἔξω τῆς Βουλῆς εὑρισκόμενος εἰς τὸ αὐτὸ μικρὸν καὶ ταπεινὸν ἐπίπεδον τῆς διανοητικότητος, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκομαι ἐγὼ, ὥστε νὰ ἔχῃ ἀνάγκην μείζονος διδασκαλίας καὶ ἀναπτύξεως, ἵνα ἀντιληφθῇ αὐτὸ τὸ ὁποῖον δὲν ἀντελήφθη, ὡς δὲν ἀντελήφθην καὶ ἐγώ; Τοῦτο ἔπραξα καὶ εἰς ἀπάντησίν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἠθέλησε νὰ παράσχῃ εἰς ἐμὲ δίδαγμα τύπων καὶ δίδαγμα ἑρμηνείας τοῦ Κανονισμοῦ. Τίς εἶναι ὁ ὑπέρτατος κανονισμὸς, ποῖον εἶναι τὸ ὑπέρτατον καθῆκον τῆς Βουλῆς ταύτης, ὅπως ἐντεῦθεν ἐπέλθῃ ἡ σιγή. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἡ ἀλήθεια ὅταν ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς κανονισμοῦ εἰς ἕνα οἱονδήποτε Βουλευτὴν ἐπιβάλλεται ἡ σιγή.

§127Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἀντιλαμβάνομαι τὴν ὀργὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ψαρρῶν ἐπὶ τῆς ἁπλουστάτης παρατηρήσεως ὅτι ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ἐμπειρίκου εἶναι πλήρης, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Χρυσοστάλη. Ὡς διεξήχθη ἡ ἐπερώτησις ἐγέννησε ποικιλίαν θεμάτων καὶ εἶναι δυνατὸν εἰς ἕκαστον τῶν κ. βουλευτῶν νὰ ἐμβάλῃ ἀπορείας, εἶπον λοιπὸν εἰς τὸν κ. συνάδελφον ὁ ὁποῖος εἶναι ἀκριβέστατον ὅτι οὐδέποτε παρέβη τὸν κανονισμόν, καὶ ὅτι οὐδέποτε ἐζήτησε νὰ ὁμιλήσῃ ἔξω τοῦ κανονισμοῦ, εἶπον ὅτι ἦτο εὔλογον νὰ πάσχῃ τὴν ἀπορείαν αὐτὴν διότι ὁ κ. βουλευτὴς δὲν περιωρίσθη εἰς τὴν ἐπερώτησιν του ἀλλ’ ἐξῆλθε τῶν ὁρίων καὶ ὡμίλησε περὶ θεμάτων περὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶχε γνῶσιν ὁ ἀξιότιμος τότε κ. Ὑπουργὸς διὰ νὰ ἔχῃ καὶ στοιχεῖα τῆς ἀπαντήσεως. Ἐὰν ἡ παρατήρησίς μου αὕτη εἶναι εὔλογος, δὲν εἶναι εὔλογα τὰ παράπονα τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Ψαρρῶν καὶ ἡ παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀξιοῖ νὰ μείνῃ εἰς τὸ σκότος ἐνῷ ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Χρυσοστάλη ἔπρεπε νὰ χύσῃ φῶς. Ἐὰν τοιαύτη εἶναι ἡ ἀντίληψις τοῦ κ. βουλευτοῦ λυποῦμαι τῇ ἀληθείᾳ διότι δὲν εἶδον πουθενὰ νὰ ἐπιρρίπτεται φῶς, ὥστε νὰ προσπαθήσω νὰ χύσω ἐγὼ τὸ σκότος. Ἱλαρότητα εἶδον θυμηδίαν, ἀλλὰ φῶς οὐδαμοῦ εἶδον.

§128Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Τὸ σῶμα τοῦ ἐγκλήματος τὸ ἔχω ἐδῶ. Ἀλλ’ ὅταν ἔχομεν τὸν κ. Ἐμπειρῖκον ὁ ὁποῖος μᾶς λέγει, ἔχω τὸ θάρρος νὰ ὁμολογήσω ὅτι παρενόμησα, τὶ ἄλλο θέλετε;

§129Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν ἐὰν πρόκειται νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις νὰ σᾶς φέρω οἱανδήποτε πληροφορίαν θελήσητε. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦδε σᾶς λέγω ὅτι δὲν πρόκειται περὶ δεκαπενταλέπτου, πρόκειται περὶ ἑνὸς λεπτοῦ. Ἐὰν παρηκολουθήσατε τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Χρυσοστάλης, θὰ τὸ εἴχατε ἀντιληφθῆ. Τὰ 15 λεπτὰ τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Χρυσοστάλης ἀφορῶσι προγενεστέραν περίοδον· ἐὰν δὲ οἱ διάφοροι παραγωγοὶ ἐν Ἀλιβερίῳ συνεννοοῦντο διὰ νὰ ἐπιβαρύνουν τὰ τρόφιμα κατὰ 15 λεπτὰ δὲν πταίει ἡ ὑπηρεσία.

§130Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Τώρα παραδέχομαι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔκαμε παρανομίαν ἀναλογιζόμενος ὅτι περὶ ἑνὸς λεπτοῦ πρόκειται. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ 13 λεπτῶν.

§131Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἐγὼ παραδέχομαι ὅτι πρόκειται, ὄχι περὶ 13 ἀλλὰ περὶ 15 ὡς εἴπατε προηγουμένως. Τί συνέβαινε; Εἰς τὸ Ἀλιβέριον συνενοοῦντο ὅλοι οἱ ἐργολάβοι τῆς μεταφορᾶς καὶ ἐπώλουν τὰ τρόφιμα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν 15 λεπτὰ ἀκριβώτερα ἀπὸ ὅτι θὰ ἠδύναντο νὰ πωληθῶσιν. Κάποτε ὅμως ἐμάλωσαν καὶ προσεφέρθησαν νὰ μεταφέρωσι τὰ τρόφιμα εὐθηνότερα κατὰ 15 λεπτά. Εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν συναγωνιζόμενοι ἔφθασαν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα νὰ τὰ ἀναλάβωσι κατὰ 1 λεπτὸν εὐθηνότερον. Ὥστε περὶ αὐτοῦ τοῦ λεπτοῦ πρόκειται.

§132Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἑνὸς λεπτοῦ. Πρόκειται περὶ 13 λεπτῶν. Ἐτρώγαμεν τὸ ἀλεύρι εἰς τὸ Ἀλιβέριον πρὶν ἔλθῃ ὁ κ. Ι. Χρυσοστάλης κατὰ 13 λεπτὰ ἀκριβώτερον.

§133Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Σᾶς εἶπον ὅτι ὁμολογῶ ὅτι ἔκαμα παρανομίαν ὑπὲρ τοῦ κ. Χρυσοστάλη καίτοι ἡ ἐπιτροπὴ ἀπέρριψε τὴν προσφοράν του τὸν ἐπέβαλα ἐγὼ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§134Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Πρόκειται κύριοι βουλευταί, περὶ χιλιάδων δραχμῶν. Εἰς τὸ Ἀλιβέρι ἐτρώγαμε τὸ ψωμὶ καὶ ἄλλα τρόφιμα πολὺ ἀκριβώτερα, ἐξανέστη ὁ κόσμος ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἐξηκολούθει νὰ μᾶς φορολογῇ. Τότε λέγω εἰς τὸν συγγενῆ μου κ. Ι. Χρυσοστάλην, θὰ προσέλθῃς νὰ κάμῃς μειοδοσίαν. Προσέρχονται 15 εἰς τὸ Τραπέζι καὶ προσφέρουν ἄλλος 1, ἄλλος 2, 5, 10; 11. Ὁ Ἀθανάσιος Λεβέντης προσέφερε 12. Δι’ αὐτὸ λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι εἶναι 1 λεπτὸν, ἀλλὰ τὸ ἕνα εἶναι 13.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Καταπότης, παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλήν, διατὶ δὲν ἐξετελέσθη τὸ ὑπὸ ἡμερομηνίαν 7 Μαΐου 1918 Β. Διάταγμα, περὶ συστάσεως καὶ λειτουργίας τῶν ἀντιφυματικῶν καὶ ἀντιαφροδισιακῶν κέντρων, καὶ ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν ὑπὲρ τῶν παθόντων ἐκ φυματιώσεως καὶ ἀφροδισίων νόσων ἐφέδρων καὶ ἀπολυθέντων στρατιωτῶν, γνωστοῦ ὄντος ὅτι εἶναι μέγας ὁ κίνδυνος, τόσον διὰ τοὺς πάσχοντας καὶ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν, ὅσον καὶ δι’ αὐτὴν τὴν φυλήν.

§136Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Μετὰ δύο μήνας, κύριε Ὑπουργέ, συμπληροῦται διετία, ἀφ’ ἧς ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ἐξετέθησαν οἱ κίνδυνοι, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἐξετίθετο ὁ πληθυσμὸς τῆς χώρας, ἂν δὲν ἐλαμβάνοντο τὰ ἀπαιτούμενα μέτρα ὅσον ἀφορᾷ τὴν προφύλαξιν τοῦ πληθυσμοῦ ἀπὸ δύο κυρίως νοσήματα, δηλαδή, τὴν φυματίωσιν καὶ τὴν σύφιλιν. Ὡς ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρήγγειλεν ὅπως ληφθῶσι τὰ μέτρα ταῦτα περὶ τῶν ὁποίων δὲν πρόκειται νὰ ληφθῶσι νέαι καὶ πρωτότυποι ἀποφάσεις, ἀλλ’ ἀκριβῶς νὰ ἀντιγραφῶσι καὶ νὰ προσαρμοσθῶσι ἐν Ἑλλάδι, τὰ ληφθέντα ἤδη ὑπὸ τῶν συμμάχων καὶ ἐν γένει τῶν ἀντιμαχομένων. Κατόπιν τοῦ ἐνδιαφέροντος ἐκείνου τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως συνετάχθη ἡ ὑπὸ ἡμερομηνίαν 7 Μαΐου 1918 ἐγκύκλιος, στηριζομένη ἐπὶ τοῦ ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἡμερομηνίαν Β. Διατάγματος, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐγκυκλίῳ διαταγῇ ἀναφέρεται λεπτομερῶς ὑπὸ τῆς Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ στρατοῦ ὁ καταρτισμὸς τῶν νέων ὑγειονομικῶν σχηματισμῶν οἱ ὁποῖοι θὰ ἀπετέλουν τὸν φραγμόν, ὅπως μὴ τὰ δύο ταῦτα νοσήματα τὰ ὁποῖα πάντοτε ἀκολουθοῦσι τοὺς μακροὺς καὶ μεγάλους πολέμους, εἰσβάλωσι ἐντὸς τοῦ ἐδάφους τῆς Χώρας ἄνευ προφυλάξεως καὶ μολύνωσι σοβαρῶς τὸν πληθυσμόν. Ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς εἰς ἕτερον νομοσχέδιον ἀφορὸν τὰ ζητήματα ταῦτα καὶ τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναφέρει ὅτι, ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ πολέμου, δηλαδὴ ἀπὸ τὸν Μάϊον τοῦ 1917, μέχρι τῆς 15 Ὀκτωβρίου τοῦ 1919 ἀπεστρατεύθησαν 3.362 φθισικοί, οἱ ὁποῖοι ἀφέθησαν ἄνευ οὐδεμιᾶς προφυλάξεως καὶ εἰσῆλθον ἐντὸς τῆς χώρας μολύνοντες φυσικὰ τοὺς οἰκείους αὐτῶν, καὶ ὅλους τοὺς κατοίκους τῶν πόλεων καὶ χωρίων αὐτῶν. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου στατιστικὸν ἀριθμὸν τῶν ἐξ ἀφροδισίων παθήσεων, παθόντων στρατιωτῶν, αἱ ὁποῖαι παθήσεις, ὡς καλῶς ἀντιλαμβάνεται ἡ Βουλή, πρὸ πάντων διὰ τοὺς ἐγγάμους, ἀποτελοῦν ἀληθῆ πληγὴν Φαραὼ διὰ τὰς μελλούσας γεννεάς. Ἡ ἐπερώτησίς μου δὲν ἀπευθύνεται διὰ νὰ ἐλέγξῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ὑγιειονομικῆς Ὑπηρεσίας. Βεβαίως νομικῶς εὐθύνεται ὡς προϊστάμενος μιᾶς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ τὸ Διάταγμα καὶ τὴν ἐγκύκλιον τὴν εἶχε ὑπογράψῃ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὁ ὁποῖος ὑπογράψας τὴν ἐγκύκλιον ἐκείνην εἰς τὸ Διάταγμα βεβαίως ἀπέδειξεν τὴν καλυτέραν θέλησιν ὅπως ληφθῶσι ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ληφθῶσιν πρὸ διετίας. Κατ’ ἐμὴν γνώμην τὸ σφάλμα πίπτει ὁλόκληρον ἐπὶ τῆς Ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ καὶ ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ὑγιεινῆς ὡς ἔχει τοῦτο καταρτισθῆ. Τὸ διάταγμα καὶ ἡ ἐγκύκλιος ἐκοινοποιήθησαν ἀμφότερα τὴν 17ην Μαΐου 1918, ὡς φαίνεται ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου τῶν κοινοποιήσεων εἰς τὰ διάφορα σώματα. Ἔπρεπε λοιπὸν εὐθὺς ὡς ἀνέλαβεν ὁ νέος Ὑπουργὸς τοῦ ὁποίου ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ περίοδος ἄρχεται ἀπὸ τῆς 20 Μαΐου 1918, ἔπρεπε ἡ ὑπηρεσία νὰ τοῦ ἀναφέρῃ ὅτι σοβαρώτατα μέτρα ἐλήφθησαν ὅπως πολεμηθῶσι δύο ἀληθεῖς πληγαί—διότι μόνον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν παρακολουθοῦσιν τὰς στατιστικὰς τὰς ὑγειονομικὰς τῶν Εὐρωπαϊκῶν στρατῶν, μόνον ἐκεῖνοι δὲν δύνανται νὰ ἀντιληφθοῦν τὸ μέγεθος τῆς συμφορᾶς ἡ ὁποία ἐνέσκηψεν εἰς τὰς χώρας ἐκείνας,—ἔχει λοιπὸν ἡ ὑπηρεσία νὰ γνωρίσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι κατ’ ἐντολὴν, δύναμαι νὰ εἴπω, τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως οἱ ὀργανισμοὶ οἱ ὁποῖοι ἐχρειάζοντο διὰ τὰς παθήσεις ἐκείνας, ἀπεφασίσθησαν καὶ δὲν ὑπελείπετο παρὰ νὰ καταρτισθῶσιν καὶ λειτουργήσουν οἱ ὀργανισμοὶ ἐκεῖνοι. Ποῖον εἶναι τὸ συναγόμενον ἀποτέλεσμα; Ἡ ὑπηρεσία δὲν γνωρίζω πῶς, θὰ δικαιολογηθῇ, ὁ κ. Ὑφυπουργὸς δὲν γνωρίζω πῶς θὰ καλύψῃ τὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ ἐπικαλεσθῇ καμμίαν δικονομίαν στρατιωτικήν, ἡ ὁποία προβλέπει ὅτι χρειάζεται αὐτὴ ἡ πρᾶξις διὰ νὰ καταστραφῇ ἓν ἔργον οὐσιαστικόν, μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν λοιπὸν αὐτῆς τῆς καλύψεως, τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ τῆς ὑπηρεσίας, διὰ τὴν παραμέλησιν ταύτην ἐπῆλθε τὸ ἑπόμενον ἀποτέλεσμα. 4000 σχεδὸν φθισικοὶ ἀπελύθησαν ἀπὸ τὸν στρατὸν καὶ ἐπὶ πληθυσμοῦ 100.000 εὑρισκομένων εἰσέτι ὑπὸ τὰς σημαίας ὁ κίνδυνος θὰ πολλαπλασιασθῇ. Δὲν ἐλάβατε κανὲν μέτρον, τοὺς ἀφήσατε νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν κοινωνίαν διὰ νὰ μολύνωσι τοὺς οἰκείους των καὶ νὰ παρασκευάσωσι μίαν γεννεὰν ἐκφυλισμένην, διότι ὅλος ὁ κόσμος γνωρίζει ὅτι ἡ φθίσις βεβαίως δὲν κληρονομεῖται, ἀλλὰ μεταδίδει τοιαύτην κατάστασιν, ἐλλάττωσιν ἀντιστάσεως, ὡς λέγομεν, ἡ ὁποία παρασκευάζει ἐκφυλισμένας γεννεάς. Τὸ σπουδαιότερον δὲν ἔχετε νὰ μᾶς παρουσιάσετε στατιστικὰς διὰ νὰ μᾶς εἰπῆτε πόσαι χιλιάδες σπειροχαιτοπαθεῖς ὑφίστανται εἰς τὴν χώραν διὰ νὰ καταστρέφουν βεβαίως ἄνευ θεραπείας 5 γεννεάς. Διότι ἀθεράπευτοι σπειροχαιτοπαθεῖς ἐπὶ 5 γεννεὰς ἀνθρώπων μολύνουν τὴν φυλήν. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω ποῖος εἶναι ὁ λόγος δι’ ὃν ἀποφάσεις ληφθεῖσαι κατ’ ἐντολὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐξετελέσθησαν καὶ τῶν ὁποίων ἡ μὴ ἐφαρμογὴ ἐπέφερεν ἄνευ ὑποθέσεως ἀλλὰ μετὰ βεβαιότητος ἀνυπολογίστους συμφορᾶς (χειροκροτήματα).

§137Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγειονομίας). Κύριοι βουλευταί, τὴν ἐγκύκλιον καὶ τὸ Διάταγμα, περὶ οὗ ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ἐγνώρισα μόνον τελευταῖον, ὅταν ἐζητήσατε νὰ σᾶς δώσω τὴν ἐγκύκλιον.

§138Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τὴν ἐζήτησε, κ. Ὑπουργέ.

§139Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγειονομίας). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγνώρισα ἐρχόμενος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν εἶναι τὸ ἑξῆς ὅτι ἔπρεπε νὰ συστηθῶσιν ἀντιφυματικὰ καὶ ἀντισυφιλιδικὰ σανατόρια εἰς τὴν ζώνην τῶν ἐπιχειρήσεων, ἡ ὁποία δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ, ὡς γνωρίζετε, ἀλλὰ τοῦ Ἀρχιστρατήγου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴχομεν νὰ κάμωμεν καὶ τὰ ἐκάμαμε ἀμέσως, ἦτο νὰ στείλωμεν δύο ἐκ τῶν εἰδικῶν καθηγητῶν, τὸν κ. Μπένσην καὶ τὸν κ. Φωτεινόν, ὅπως ὀργανώσωσι τὰ κέντρα ταῦτα καὶ λάβωσι πᾶσαν πρόνοιαν διὰ νὰ παρεμποδίσουν τὸ κακὸν καὶ νὰ ἐξελέγξωσι καὶ τοὺς φυματικοὺς καὶ τοὺς συφιλιδικούς.

§140Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Πότε ἐστάλησαν αὐτοὶ, κ. Ὑπουργέ;

§141Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀπὸ τότε φυσικά.

§142Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐννοεῖτε σανατόρια, προκειμένου περὶ φυματικῶν, ἢ νοσοκομεῖα ἐν μέσαις Ἀθήναις.

§143Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν γνωρίζω.

§144Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Διότι «κέντρα» ἐπιστημονικῶς δὲν θὰ εἰπῇ τίποτε.

§145Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ ἐξεύρω καὶ ἐγώ, ἀλλ’ ἀφήσατέ με νὰ ἔλθω, διότι εὔκολον εἶναι νὰ ἐκφέρωνται θεωρίαι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀλλ’ ὅταν ἔλθουν εἰς τὴν πρακτικὴν ἐφαρμογὴν, παρουσιάζονται αἱ δυσκολίαι. Λοιπὸν ἐπληροφορήθην ὅτι ἕνεκα τῆς φύσεως τῶν στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὀργανωθῶσι καὶ νὰ λειτουργήσωσι κέντρα εἰς τὸ Σῶμα Στρατοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Τὰ κέντρα δηλαδὴ ἔπρεπε νὰ ἔχουν ἓν δωμάτιον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἐξετάζωνται οἱ συφιλιδικοὶ ἀπὸ ἕνα συφιλιδολόγον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον νὰ παίρνουν καὶ ὀλίγα ἰατρικά. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς φυματικούς, κέντρα δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν, παρὰ νοσοκομεῖα, διότι ἄλλα κέντρα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν. Πρέπει νὰ ἀπομονοῦνται οἱ πάσχοντες ἐκ φυματιώσεως.

§146Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ὄχι, κ. Ὑπουργέ. Λυποῦμαι πολὺ ὅτι εἶσθε ἐκτὸς τῆς ὑποθέσεως. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§147Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πιθανὸν νὰ εἶμαι ἐκτός. Θὰ σᾶς εἴπω τί ἔγινεν, διότι ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰδικός, οὐδὲ δύναμαι νὰ ἀποφασίσω περὶ ἰατρικῶν ζητημάτων. Ἀπετάνθην λοιπὸν εἰς τοὺς εἰδικούς.

§148Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Δὲν εἶναι θεωρίαι ἀπὸ τοῦ βήματος.

§149Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε συνάδελφε, σᾶς ἤκουσα μετὰ πολλῆς προσοχῆς. Λοιπὸν ἀνέθεσα εἰς τοὺς δύο καθηγητάς, τὸν κ. Μπένσην καὶ τὸν κ. Φωτεινόν. Ἀμφότεροι ἔλαβον τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐνόμιζον ὅτι ἐπεβάλλοντο. Ποῖα ἦσαν αὐτά; Ὁ μὲν κ. Μπένσης ὅσον ἀφορᾷ τοὺς φθισικοὺς ὠργάνωσεν, ἐκτὸς τῶν ἐπιτροπῶν ἀπαλλαγῶν τῶν Σωμάτων καὶ Μεραρχιῶν, ἰδίαν ἀνωτέραν ἐπιτροπήν, ἑδρεύουσαν ἐν Θεσσαλονίκῃ.

§150Χ. ΠΛΟΥΜΙΔΑΚΗΣ. Δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀξιώσεις τοῦ νόμου ἡ ὀργάνωσις μιᾶς τοιαύτης ἐπιτροπῆς.

§151Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι ἰατρός.

§152Χ. ΠΛΟΥΜΙΔΑΚΗΣ. Οὔτε ἐγὼ δὲν εἶμαι ἰατρός, ἀλλὰ τὰ κέντρα δὲν εἶναι αὐτά.

§153Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐξηγήσατέ μου τί ἐννοεῖτε κέντρα φυματικῶν ἐσεῖς;

§154Χ. ΠΛΟΥΜΙΔΑΚΗΣ. Ἐννοῶ ἕνα νοσοκομεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ λαμβάνωνται προφυλακτικὰ μέτρα.

§155Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Σᾶς εἶπα ὅτι ἔγινεν ἕνα ἰατρικὸν φροντιστήριον, τὸ ὁποῖον θὰ περιελάμβανεν ὅλους τοὺς φθισικούς. Αὐτὰ εἶπεν ὁ ἰατρός. Αὐτὰ εἶπε καὶ ὁ ἄλλος ὅσον ἀφορᾷ τοὺς συφιλιδικούς, καθώρισε δὲ καὶ τὴν θεραπείαν, ἡ ὁποία ὀφείλεται νὰ ἀκολουθεῖται. Αὐτὰ ἐγένοντο ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐγκυκλίου. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν, ἐλήφθησαν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀνθρωπίνως δυνατά, διότι νὰ μοῦ ἀπαιτήσετε νὰ γίνῃ νοσοκομεῖον διὰ τῆς μαγικῆς ῥάβδου εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον, εἰς στιγμὴν ποῦ δὲν εἴχομεν νοσοκομεῖον νὰ βάλωμεν τοὺς γριππιῶντας, διότι μὴ λησμονεῖτε ὅτι ὅλα τὰ κτίρια τῆς Θεσσαλονίκης ἦσαν κατειλημμένα καὶ ἐκ τῶν ἐνόντων ἐγένετο ὅτι ἦτο δυνατὸν διὰ νὰ κατασκευάσωμεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα κατασκευάσαμεν. Ὅταν ἀνέλαβα τὴν ὑπηρεσίαν καὶ μετέβην τὴν ἰδίαν ἡμέραν εἰς τὸ μέτωπον, ἔγεινα τρομερὰ ἀνήσυχος πῶς θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀντεπεξέλθω εἰς τὰς ἀνάγκας ποῦ μᾶς ἐπεβάλλοντο, διότι δὲν εἴχομεν παρὰ 3000 κλίνας καὶ εἰς τὸ μέτωπον τοῦ Στριμῶνος δὲν ὑπῆρχε τίποτε ἄλλο παρὰ μόνον τὸ νοσοκομεῖον τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ. Ἀλλὰ εἰς στρατὸν ὁ ὁποῖος ἔμελλε νὰ δράσῃ εἰς τὸ Μέτωπον δὲν ἐνόμιζα ὅτι ἦτο τοῦτο ἀρκετόν. Ἀπετάνθην εἰς τὸν Ἀρχιστράτηγον καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν κλινῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ, διότι ὑπῆρχε μέγας φόβος συρρεύσεως ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ὑπῆρχε φόβος ἐκρήξεως ἐπιδημιῶν, δὲν ὑπῆρχε ἡ ἀπαιτουμένη ποσότης ὕδατος ἡ ὁποία ἀφῃρέθη ἀπὸ τὸ πρῶτον νοσοκομεῖον καὶ μετεφέρθη ὅλον εἰς τὰ πλοῖα. Ἠναγκάσθην λοιπὸν ὑπὸ σκηνὰς νὰ δημιουργήσω διαμέσους σταθμοὺς μεταξὺ μετώπου καὶ Θεσσαλονίκης διὰ νὰ δυνηθῶμεν εἰς διάστημα τριῶν καὶ ἥμισυ μηνῶν νὰ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν κλινῶν ἀπὸ 3000 εἰς 6.700. Αὐτὴ κύριοι, ἦτο ἡ κατάστασις, ἀφίνω ὅτι ἀφεώρα τὰς ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὴν ζώνην τῶν ἐπιχειρήσεων, δὲν ἠδυνάμην νὰ τὸ παρακολουθήσω οὔτε ἐδικαιούμην. Συστάσεις μόνον ἠδυνάμην νὰ κάμω ἀλλὰ οὐχὶ καὶ νὰ διατάξω, διότι ἡ ζώνη αὕτη ὑπείγετο εἰς τὴν ἀπόλυτον δικαιοδοσίαν τοῦ Ἀρχιστρατήγου. Παρέσχον ὅλον τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον εἰργάσθη πολύ, περισσότερα δὲν ἠδυνάμην....

§156Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δώσω διασαφήσεις τινὰς ὡς πρὸς τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι μόλις χθὲς ἔλαβε γνῶσιν τῆς ἐγκυκλίου καὶ τοῦ διατάγματος. Μᾶς εἶπεν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ θεωρίαι τὰς ὁποίας ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος ἀνέπτυξα, διότι διὰ νὰ γίνουν κέντρα, τὰ κέντρα αὐτὰ δὲν γίνονται μὲ θεωρίας ἀλλὰ μὲ πράγματα καὶ ὅτι ἐν τούτοις ἐστάλη εἰς τὸν τόπον ὁ κ. Φωτεινός, ὁ κ. Μπένσης καὶ ὁ κ. Λιβιεράτος, οἱ ὁποῖοι κἄτι ἔκαμαν, δηλ. ἔκαμαν ἐπιτροπὰς αἱ ὁποῖαι ἀπήλλαξαν τοὺς φθισικούς, ἔστειλαν εἰς ἀναρρωτικὰς ἀδείας τοὺς ἀσθενικοὺς καὶ τέλος πάντων εἰς τὰ τελευταῖα μᾶς εἶπεν ὅτι τοῦ ἔδωκαν 6.000 κλίνας καὶ εὑρέθη σήμερον μὲ 18.000 κλίνας. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀπάντησις καὶ κατέληξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰπῶν: δύναται ὁ ἐπερωτῶν νὰ μᾶς εἴπῃ τὶ ἠδυνάμην νὰ κάμω παραπάνω; Τὸ θέμα εἶναι ἁπλούστατον. Ἐδημοσιεύθη ἓν Β. Διάταγμα μία ἐγκύκλιος διαταγή. Ἡ ἐγκύκλιος αὐτὴ ἐκοινοποιήθη. Ἡ ἐγκύκλιος αὐτὴ ἂν δὲν ἐξετελεῖτο ἔπρεπεν ἡ ὑπηρεσία νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ καὶ νὰ πῇ: Τὸ διάταγμα ὑπέγραψεν ὁ κ. Γρίβας, ἀλλ’ ἐγὼ ζητῶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα προτείνει ἡ ἐγκύκλιος εἶναι ἐπιστημονική; Εἶναι ἐφαρμόσιμος;

§157Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν νομίζω ὅτι ἕνας Ὑπουργὸς θὰ ἠδύνατο νὰ ἀναλάβῃ εὐθύνας ἰατρικῶν παραγγελμάτων καὶ ἰατρικῶν ἐπιχειρήσεων. Ἀνέθεσα εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἁρμόδιοι νὰ φρονῶσιν δι’ ὅτι ἐπεβάλλετο, ἀλλ’ ἕνεκα τῶν στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων ἐστάθη ἀδύνατον νὰ ἐγκατασταθῶσιν κέντρα.

§158Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ἔχετε ἀναφορὰν τοῦ Σωματάρχου τοῦ Σώματος τῆς Ἐθν. Ἀμύνης, ὁ ὁποῖος δικαιολογεῖται ὅτι αἱ ἐπιχειρήσεις δὲν τοῦ ἐπιτρέπουν νὰ κάμῃ τὰ κέντρα;

§159Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Οἱ ἰατροὶ οἱ ὁποῖοι ἐστάλησαν ἐπὶ τόπου ἔκαμαν ἀναφοράν.

§160Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ἡ στρατιωτικὴ πειθαρχία ἀπρακτεῖ ἐφόσον ἀνατίθεται σχηματισμός, νὰ ἀναφέρῃ ὁ σωματάρχης τῶν ἐπιχειρήσεων διατὶ δὲν ἐφηρμόσθησαν τὰ ἀποφασισθέντα μέτρα. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἐκθέσω πρωτοτύπους σκέψεις, οὔτε νὰ πωλήσω σοφίαν, ἀλλ’ ἁπλῶς ἤθελον ἐπειδὴ παρακολουθῶ τὰ συμβαίνοντα εἰς ἄλλα μέρη τοῦ κόσμου, νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζονται ἐν Γαλλίᾳ, ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ ὑποθέτω δὲ καὶ ἐν Γερμανίᾳ καὶ ἴσως καλλίτερον. Ἀλλ’ ὡρισμένος ἐγνώριζον ὅτι αὐτὰ εἶχον ἐφαρμοσθῆ ἐν Ἀγγλίᾳ, Γαλλίᾳ, καὶ Ἰταλίᾳ, ἅμα τῇ ἐνάρξει τοῦ παγκοσμίου πολέμου Ἐν τούτοις ἐζήτησα καὶ τὴν συνεργασίαν τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ὑγειονομικῆς Ὑπηρεσίας καὶ μετὰ τοῦ ἐπὶ τῆς συντάξεως τῶν διαταγμάτων καὶ ἐγκυκλίων, προσφέρων καὶ τὴν ἀσθενήν μου συνδρομὴν κατηρτίσθη τὸ ἐν λόγῳ διάταγμα μετὰ τῆς ἐγκυκλίου.

§161Γ. ΠΩΠ. Τὶ ἡμερομηνίαν φέρει;

§162Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. 5 Μαΐου τοῦ 1918. Ἡ ἐγκύκλιος ἐνεκρίθη, ἀφοῦ ἐνεκρίθη ἀπὸ τὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν ὤφειλε δὲ νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἡ μὴ ἐφαρμογὴ αὐτῆς πρέπει νὰ φέρῃ ἔγγραφα δικαιολογοῦντα τὴν μὴ ἐφαρμογήν, μὴ ὑπαρχόντων ὅμως τοιούτων ἐγγράφων κατὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην, χωρὶς νὰ θέλω νὰ σᾶς περιπλέξω μέσα εἰς ἐπιστημονικὰ ζητήματα ἔχετε μεγάλην εὐθύνην, ἥτις ἔτι μᾶλλον αὐξάνει διότι ἔχετε ἐν Μ. Ἀσίᾳ 50.000 στρατὸν καὶ δὲν ἔχετε οὐδὲν μέτρον, ὡς ἐν Γαλλίᾳ, Ἰταλίᾳ, καὶ Ἀγγλίᾳ, διὰ τοὺς περὶ ὧν ὁ λόγος ἀσθενεῖς.

§163Γ. ΠΩΠ. Τὸ Διάταγμα τὶ λέγει;

§164Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. «Προτάσει τοῦ Ἡμετέρου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ, πρὸς ὅσον οἷόν τε τελειοτέραν διεξαγωγὴν τῆς ὑγειονομικῆς Ὑπηρεσίας τῶν ἐν τῇ ζώνῃ τῶν ἐπιχειρήσεων εὑρισκομένων σωμάτων καὶ ἐπιστημονικωτέραν θεραπείαν τῶν εἰς ταῦτα ὑπηρετούντων ἀνδρῶν ἐπιτρέπεται διαρκοῦντος τοῦ παρόντος πολέμου ἡ σύστασις ἀντιφυματικῶν καὶ ἀντιαφροδισιακῶν κέντρων ὡς καὶ κατ’ ἀναρρωτηρίων διαταγῇ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὅστις θέλει κανονίσει τὰ τῆς λειτουργίας αὐτῶν».

§165Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τί Ἐννοεῖται κέντρα;

§166Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ἐν Γαλλίᾳ, καὶ ἐν Ἰταλίᾳ ἡ ὁποία ἔχει προηγηθῆ πολὺ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀντιαφροδισιακὰ κέντρα ὑπάρχουσι τὰ λεγόμενα κέντρα τῆς διαλογῆς.

§167Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὰ ἐγένοντο.

§168Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Αὐτὰ τὰ κέντρα τῆς διαλογῆς εἶναι διὰ τοὺς ἐθνικούς, διότι κέντρα διαλογῆς δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν διὰ τοὺς πάσχοντας σιφιλιδικά, τὰ κέντρα τῆς διαλογῆς ἱδρύονται σύμφωνα μὲ τὰ κρατοῦντα εἰς ὅλους τοὺς ἐπιστημονικοὺς κύκλους. Ἐὰν θέλετε μάλιστα προσθέτω καὶ τοῦτο, ὅτι ἔλαβον τὴν γνώμην καὶ τῆς ἐνταῦθα ἰατρικῆς ἑταιρείας καὶ παρέστην εἰς συνεδρίασιν αὐτῆς καὶ συνεφωνήθη ὅτι ὡς λειτουργοῦσι τὰ ἀντιφυματικὰ κέντρα ἀπαιτεῖται νὰ εἶναι ὡς διευθυντὴς αὐτῶν καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου ἢ διευθυντὴς ἐπισήμου κλινικῆς ἢ ἐπιμελητὴς ἢ ὑποδιευθυντὴς μόνιμος ἰατρός, δύο ἀνθυπίατροι, εἷς νοσοκόμος ἐκ τῶν φοιτητῶν τῆς ἰατρικῆς καὶ δέκα νοσοκόμοι. Αὐτὰ ἐννοούσαμεν κέντρα ἀντιφυματικά, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ προσήρχοντο ὕποπτοι φυματιῶντες ἢ πάσχοντες φυματίωσιν καὶ θὰ ἐλέγομεν, ὅτι σὺ εἶσαι ὕποπτος, ὅτι ἔχεις μικρὰν φυματίωσιν, καὶ πρέπει νὰ ἀποφεύγῃς μεγάλας κοπώσεις. Θὰ εἶσαι λοιπὸν τῆς ζώνης τῶν ἐπιχειρήσεων ἐντὸς τῶν νοσοκομείων, διὰ νὰ ἡσυχάζῃς.

§169Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰδικὴ ἐπιτροπὴ συνέστη ἡ ὁποία εἶχε τὸ κέντρον. Τὸ ζήτημα εἶναι, γενομένης διαλογῆς τὶ θὰ ἐγένετο.

§170Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Πρῶτον θὰ συμφωνήσωμεν ἐπὶ τῆς βάσεως. Ποῦ ἥδρευεν κατὰ τὴν γνώμην σας ἡ συσταθεῖσα ἐπιτροπὴ τῆς διαλογῆς καὶ ποῖον ἦτο τὸ ἔργον της. Καὶ ποῦ ἐστηρίζετο; Μήπως εἶναι ἡ παλαιὰ ἐπιτροπὴ τῶν ἀπαλλαγῶν τὴν ὁποίαν μεταβαπτίσατε εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπήν; Διὰ τίνος νόμου συνεστήθη;

§171Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δι’ ἐγκυκλίου.

§172Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ὥστε ἐφηρμόσθη κατὰ τὴν γνώμην σας;

§173Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα ἐφηρμόσθη.

§174Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ποῦ ἑδρεύει;

§175Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐν Θεσσαλονίκῃ. Σᾶς εἶπον, ἕνεκεν τῶν Στρατιωτικῶν ἔπρεπε νὰ ἑδρεύῃ ἐκεῖ.

§176Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ἡ κυριαρχοῦσα ἰδέα πρὸς σύστασιν ἀντιφυματικῶν κέντρων πρὸς διαλογὴν καὶ πρὸς θεραπείαν, διότι, ἀναφέρουσιν ἀναμεταξύ των, τὰ δύο, ἐν τῇ ζώνῃ τῶν ἐπιχειρήσεων σκοπὸν εἶχον ἐν Ἰταλίᾳ, Ἀγγλίᾳ καὶ Γαλλίᾳ ἵνα ἐκ τοῦ μετώπου τοῦ πολεμικοῦ μὴ ἀπομακρύνονται οἱ πάσχοντες ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ καὶ ἰδίᾳ ἀπὸ τὴν γραμμὴν τοῦ πυρὸς οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν ἀνίκανοι, καὶ διὰ νὰ τοὺς ἔχωσιν εἰς τὸ μέτωπον εἰς ἀπόστασιν 2 καὶ 3 χιλιομέτρων ὥστε ἅμα θὰ ἐχρειάζοντο ἐν καιρῷ ἀνάγκης νὰ τοὺς καλῶσιν διὰ νὰ προσφέρωσιν τὴν συνδρομήν των κατὰ τὴν μάχην.

§177Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πρόκειται περὶ φυματιώντων. Εἰς ὅσους ἠδύναντο νὰ κάμωσιν ἐνέσεις εἰς τὰς Μεραρχίας νὰ μένωσιν, εἰς ὅσους δὲν ἠδύναντο νὰ τοὺς στέλλωσιν εἰς τὸ νοσοκομεῖον.

§178Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς παρακολουθήσω. Μοὶ λέγετε ὅτι δὲν ἐφηρμόσθη, μοὶ λέγετε ὅτι ἐλάβατε γνῶσιν ὅτι ἐφηρμόσθη, εἰς τὸ τέλος θὰ μοὶ εἴπητε ὅτι πρέπει νὰ καταίβω διότι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ σᾶς ἐπερωτῶ. Μὴ ἀντιστρέφητε τοὺς λόγους, τὸ ὅτι ἐφηρμόσθη, αὐτὸ τὸ γνωρίζω, ὅτι ὅσον ἦτο δυνατὸν ἐφηρμόσθη, ἀφοῦ ἐγένετο καὶ διαλογὴ τῶν φυματιώντων, δὲν εἴχομεν νοσοκομεῖα νὰ τοὺς βάλωμεν.

§179Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Τὸ διάταγμα δὲν ἐφηρμόσθη.

§180Γ. ΠΩΠ. Ἐὰν ἐφηρμόσθη, τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλοῦν. Εἰς τὴν ζώνην τοῦ πολέμου νῦν εἰς τὴν Μ. Ἀσίαν θὰ ὑπάρχῃ καὶ ἡ ἀπάντησις.

§181Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Λειτουργοῦσι τοιαῦτα κέντρα;

§182Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑποθέτω ὅτι θὰ ὑπάρχωσι τοιαῦτα κέντρα καὶ ἐστάλη ὅλον τὸ προσωπικόν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὑπὸ τὰς διαταγάς μου, εἶναι ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Ἀρχιστρατήγου. Τὸ προσωπικὸν ἐστάλη.

§183Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Βεβαίως ὅσον ἀφορᾶ τὴν διοίκησιν αὕτη ἀνήκει εἰς τὸν Ἀρχιστράτηγον, ἀλλὰ ἀπαγορεύεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ὑγειονομίας νὰ συστήσῃ εἰς τὸν Ἀρχιστράτηγον καὶ νὰ τοῦ εἴπῃ. Ἀρχιστράτηγε νὰ μοὶ γνωρίσητε ἐὰν τὸ διάταγμα καὶ ἡ ἐγκύκλιος ἐφηρμόσθησαν ἢ οὔ; Νὰ μοὶ φέρητε ἓν ἔγγραφον τὸ ὁποῖον νὰ λέγῃ ὅτι εἰς τὸν τομέα λειτουργεῖ Κέντρον δυνάμει τῆς ἐγκυκλίου αὐτῆς ἀποτελούμενον ἀπὸ τοὺς τάδε ἰατρούς, ἔχετε εἰς τὴν διάθεσίν σας αὐτὰ τὰ μέσα, ὅταν, φέρετε τοιαῦτα θὰ πεισθῶ, ἀλλὰ σεῖς ἀρχόμενος τῆς ἀγορεύσεώς σας εἴπατε ὅτι δὲν ἐφηρμόσθη. Ἀλλὰ τέλος πάντων τὴν γνώμην μου θὰ τὴν ἐκφέρω καὶ πάλιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναρρωτηρίων καὶ ἀντιφυματικῶν Νοσοκομείων. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῶν παθόντων ἀπὸ ἀφροδίσια νοσήματα. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω ὡς καὶ πολλοὶ συνάδελφοι, ὅτι ἀπελύθησαν στρατιῶται πολλοὶ ἀθεράπευτοι. Καὶ ἐρωτῶ ποῖον εἶναι τὸ κέντρον τὸ ὁποῖον ἄφησεν ἀθεραπεύτους αὐτούς; Προκειμένου περὶ τῶν ἀφροδισιακῶν κέντρων ἰδοὺ τὶ ἔλεγεν ἡ ἐγκύκλιος. «Οὐδεὶς ὁπλίτης πάσχων ἐκ νόσου ἀφροδισίων ἀπολύεται ὁριστικῶς ἢ προσκαίρως τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ ἂν μὴ προηγουμένως εἰσαχθῇ εἰς εἰδικὸν κέντρον πρὸς θεραπείαν».

§184Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὸ πρῶτον νοσοκομεῖον καὶ εἰς τὰ ἄλλα νοσοκομεῖα τῆς Θεσσαλονίκης.

§185Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Σᾶς ἐρωτῶ, ἀληθεύει ἢ δὲν ἀληθεύει, ὅτι εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐπιχειρήσεων τοῦ Μακεδονικοῦ μετώπου ἐλάβατε δι’ ἀεροπλάνου τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἡ κατάστασις ἡ ὑγειονομικὴ τοῦ στρατοῦ ἦτο ἀνεπαρκής.

§186Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§187Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Λοιπὸν εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐπιχειρήσεων δι’ ἀεροπλάνου τὸ Γενικὸν Στρατηγεῖον παρεπονέθη διὰ τὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν, ὅτι ἐπικειμένων ἐπιχειρήσεων πολεμικῶν, ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία τοῦ μετώπου δὲν εἶναι ἐν τάξει. Εἶσθε ἐν γνώσει τῆς γνωμοδοτήσεως, τὴν ὁποίαν ὁ Ἄγγλος Στρατηγὸς ἔδωκεν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ;

§188Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι. Δὲν γνωρίζω.

§189Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, εἶσθε ἐν γνώσει τῆς ἐπιθέσεως τοῦ Ἄγγλου Ἀρχιάτρου Ἔβερετ;

§190Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι. Δὲν γνωρίζω.

§191Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Λοιπὸν ὑπάρχουν. Ἔχουν ληφθῆ αἱ ἐκθέσεις αὗται.

§192Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πρὸς ποῖον ἀπευθύνονται αἱ αἰτήσεις.

§193Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Λοιπὸν εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐπιχειρήσεων...

§194Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Μετὰ τὸν διορισμὸν τοῦ κυρίου Ἀθανασάκη;

§195Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ἐστάλησαν εἰς τὰς ἀρχὰς Σεπτεμβρίου ἢ τέλη Αὐγούστου τοῦ 1918.

§196Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅτι ὑπῆρχε ἀνεπάρκεια αὐτὸ εἶναι γεγονός.

§197Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Εἰς τὰς ἀρχὰς τῶν ἐπιχειρήσεων ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία τοῦ στρατεύματος ἐθεωρεῖτο, ὅτι εὑρίσκετο ἀπὸ τὸν Ἀρχιστράτηγον εἰς ἀνεπάρκειαν, ὄχι σχετικήν, ἀλλὰ πλήρη, ὥστε νὰ ἀναγκασθῇ ὁ Ἀρχιστράτηγος νὰ στείλῃ ἀεροπλάνον. Πιθανὸν νὰ εἶχον καὶ ἄλλας πληροφορίας, ἀλλὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει εἶναι ἡ πληροφορία, ὅτι ὑπῆρχον ἐκθέσεις κατηγοροῦσαι τὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν. Ὅταν λοιπὸν εὑρίσκετο ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐπιχειρήσεων εἰς τοιαύτην κατάστασιν, πῶς μοῦ λέγετε, ὅτι ἐλειτούργουν ἀντιφυματικὰ καὶ ἀντιαφροδισιακὰ κέντρα, ὡς τὰ προέβλεπεν ἡ ἐγκύκλιος, τὴν ὁποίαν μόλις προχθὲς εἴπατε ὅτι ἀνεγνώσατε; ἢ ἐφηρμόσθη τὸ Διάταγμα ἢ δὲν ἐφηρμόσθη. Ἐὰν ἐφηρμόσθη νὰ προσκομισθοῦν αἱ μηνιαῖαι καταστάσεις τῶν κέντρων, ἐὰν δὲν ἐφηρμόσθη νὰ κληθῇ ἡ ὑπηρεσία ἥτις καὶ τὸ συνέταξε μαζὺ μὲ τὴν ἐγκύκλιον, διατὶ ἔμειναν ἀνεκτέλεστα, παρὰ τὰς διαταγὰς, ἃς εἴπατε, ὅτι ἐδώκατε, διότι ἄγεταί τις νὰ πιστεύσῃ, ὅτι δὲν ἐκτελεῖτε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διατάξατε.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§199Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Λυποῦμαι πολὺ διότι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς θέλει νὰ ἐπιφέρει σύγχυσιν. Ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐφαρμογῆς μιᾶς ἐγκυκλίου, διὰ τῆς ὁποίας διατάσσετο νὰ συσταθῶσιν ἀντιφυματικὰ καὶ ἀντισυφιλιδικὰ κέντρα. Ἐν τέλει ἀνέμιξε, ὅτι καὶ δι’ ἀεροπλάνου ἦλθον κατηγορίαι καὶ παράπονα ἐκ μέρους τοῦ Ἄγγλου ἀρχιστρατήγου καὶ τοῦ Ἔβερτ. Διὰ τὴν ἀνεπάρκειαν ὁ ἴδιος ὡμολόγησα, εἰς ποίαν κατάστασιν εὗρον καὶ τὶ ἠδύνατο νὰ γίνῃ καὶ τὶ ἐγένετο μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου, εἰς διάστημα 3 ἕως 4 μηνῶν. Ὡμολόγησα ὁ ἴδιος, ὅτι ὑπῆρχε ἀνεπάρκεια καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργήσωμεν διπλασιασμὸν καὶ τριπλασιασμὸν κλινῶν εἰς διάστημα 3½ μηνῶν, ἄνευ τῶν ἀναλόγων μέσων. Οὔτε ὑλικὸν εἴχομεν οὔτε προσωπικὸν ἱκανὸν, οὔτε οἰκήματα, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ εὕρωμεν τοιαῦτα, ἀλλὰ πρὸ τοῖς ἄλλοις ὁ ἀρχιστράτηγος εἶχεν ἐμποδίσει νὰ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν κλινῶν ἐν Θεσσαλομᾶς παρεχώρησε δύο οἰκήματα, τὰ ὁποῖα εἶχον ἐγκαταληφθῆ ὑπὸ τῶν Ἄγγλων καὶ κατόρθωσα νὰ μᾶς παραχωρήσῃ καὶ σιδηρόδρομον, ὥστε νὰ μεταφέρωμεν τοὺς τραυματίας μας καὶ τοὺς ἀσθενεῖς. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ ἄλλο ζήτημα, τῶν κέντρων τῶν φυματικῶν καὶ τῶν συφιλιδικῶν, σᾶς ἐξήγησα, ὅτι οἱ ἰατροὶ οἱ κατάλληλοι ἐστάλησαν, αὐτοὶ ὀργάνωσαν τὴν ὑπηρεσίαν, ὅπως ἐνόμιζον ὅτι ἦτο καλλίτερον διὰ τὴν ἐπιστήμην καὶ ὅπως ἐνόμιζον, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ ὡς ἐκ τῆς ἀνάγκης τῶν ἐπιχειρήσεων. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ εἰδικὴ, ἡ ὁποία συνεστήθη ὅπως κάνῃ τὴν διαλογὴν τῶν φθισικῶν ἥδρευεν ἐν Θεσσαλονίκῃ, ἀλλ’ ὑπῆρχον καὶ ἄλλαι ἐπιτροπαὶ εἰς ἄλλας Μεραρχίας, αἱ ὁποῖαι νὰ ἐξετάζουν τοὺς φυματικούς. Ὅσον ἀφορᾶ τοὺς συφιλιδικούς, ἐλήφθη τὸ μέτρον, ὅπως εἰς ἑκάστην ἕδραν Μεραρχίας ἔχωμεν καὶ ἕνα ἰατρὸν κατάλληλον διὰ τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην μικρᾶς θεραπείας τοὺς δὲ ἄλλους ἔστελλον εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἢ εἰς Ἀθήνας εἰς τὸ Νοσοκομεῖον Συγγροῦ, ὅπου εἴχομεν περισσοτέρους τῶν 100. Αὐτὰ εἶναι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐνόμιζον ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβωμεν.

§200Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐξ ὅσων ἀνέπτυξεν ὁ κύριος συνάδελφος, κυρία ἀφορμὴ τῆς ἐπερωτήσεως εἶναι ἡ ἀκόλουθος. Ὅτι 4.700, νομίζω, στρατιῶται φυματιῶντες ἀφέθησαν ἐλεύθεροι εἰς τὰς πόλεις ἀπολυθέντες παρὰ τοῦ στρατοῦ. Ἐξ ὅσων ἀνέφερεν φρονεῖ, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθοῦν ἢ ὅπως σταλῶσιν εἰς κατάλληλα νοσοκομεῖα. Ἀλλὰ τὸ νὰ περιορισθῶσιν φθισικοὶ ἄνθρωποι προσβληθέντες ἢ εἰς ἕνα νοσοκομεῖον κοινὸν καὶ ὄχι σανατόριον, ὑποθέτω ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καταδικάζονται εἰς θάνατον. Ἐγὼ ἔμεινον περισσότερον τῶν δύο ἐτῶν εἰς φθισιατρεῖον εἰς τὸ Νταβὸς καὶ γνωρίζω τὸν τρόπον τῆς λειτουργίας των καὶ πῶς συντηροῦνται. Δὲν δύναται κανεὶς νὰ φαντασθῇ οὐδὲ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πάρετε φυματιῶντας καὶ νὰ τοὺς κλείσητε εἰς ἕνα νοσοκομεῖον, χωρὶς τὸ νοσοκομεῖον αὐτὸ νὰ εἶναι εἰς ὡρισμένον ὕψος ἐγκατεστημένον χωρὶς νὰ γίνηται ὑπερσιτισμὸς, χωρὶς νὰ γίνηται ἀεροθεραπεία. Ἐὰν δὲν τηρηθῶσιν οἱ τρεῖς αὐτοὶ ὅροι πάντες αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι θὰ κλεισθῶσιν εἴτε εἰς νοσοκομεῖον, εἴτε εἰς κέντρον εἶναι καταδικασμένοι εἰς θάνατον. Ὑποθέτω λοιπὸν ὅτι ὀφείλετε τοὺς προσβληθέντας καὶ τοὺς φυματιῶντας νὰ τοὺς κρατήσητε μακρὰν τῆς κοινωνίας.

§201Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ποῦ νὰ τοὺς βάλετε, ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα.

§202Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τὸ φαινόμενον αὐτό, τὸ ὁποῖον ὁ κύριος συνάδελφος...

§203Γ. ΠΩΠ. Αὐτὸ τὸ ὡμολόγησεν καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως καὶ κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§204Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔστειλον παντοῦ, καὶ εἰς τὴν Πάρνηθα καὶ εἰς τὸ Πήλιον καὶ εἰς τὸ Νταβὸς, παντοῦ. Πάρα πάνω ποῦ νὰ στείλω.

§205Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Αὐτὸ τὸ φαινόμενον, κύριοι, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται εἰς ἡμᾶς, παρουσιάσθη μὲ πολὺ τραγικωτέραν ἀναλογίαν εἰς τὴν Ἀγγλίαν, τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Ἀμερικήν. Εὑρισκόμενος τελευταίως εἰς Παρισίους ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ τῆς Γενεύης, συνεκάλεσε πολλοὺς, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἐμὲ καὶ ἀνέπτυξε ποία ἦτο ἡ κατάστασις ἡ τραγική, τὴν ὁποίαν παρουσιάζουν οἱ φυματιῶντες μὲ τὸν τελευταῖον πόλεμον καὶ ποῖα μέτρα ὀφείλουν νὰ λάβουν τὰ Κράτη. Νομίζω δὲ, ὅτι θὰ γίνῃ ἐν Γενεύῃ συνέδριον καὶ δὲν γνωρίζω ἂν θὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις ἀντιπρόσωπον, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως, ὅτι σᾶς κακίζει ὁ κύριος συνάδελφος, ὅτι ἀφέθησαν 3.700 δι’ αὐτὸ βεβαίως δὲν φέρετε τὴν εὐθύνην σεῖς ἀλλὰ εἶναι φαινόμενον παρατηρούμενον εἰς ὅλα τὰ Κράτη.

§206Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πράγματι, δι’ αὐτὸ ὑπέβαλλον νομοσχέδιον, διὰ νὰ ἀναλάβῃ ἡ Κυβέρνησις τὸν ἀγῶνα.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη αὔριον εἰς τὰς 5 μ.μ. (Ὥρᾳ 8,30′ μ. μ.).