1919.12.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 13η

τῆς 6ης Δεκεμβρίου 1919

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρᾳ 5.20′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγιγνώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ ἔφεδροι τοῦ τέως δήμου Ψυχροῦ, Λασιθίου Κρήτης, ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα περὶ λήψεως διαφόρων μέτρων ὑπὲρ τῶν ἀποστρατευθέντων ἀξιωματικῶν. Ὁ ἀπόστρατος συνταγματάρχης Ἰωάννης Δημητρακόπουλος παραπονεῖται διὰ τὴν εἰς Κρήτην ἐξορίαν του. Οἱ δημοδιδάσκαλοι Σητείας, Λασηθίου, Λαρίσσης κλπ. παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως, ἐν σχέσει πρὸς τὴν μισθοδοσίαν των, ὁ δὲ ὑποδιδάσκαλος Καλοῦσι Πατρῶν κ. Α. Παπαθάνου, ὅπως λαμβάνῃ τὸν μισθόν τοῦ δημοδιδασκάλου. Οἱ λειτουργοὶ τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως Εὐβοίας ζητοῦσι βελτίωσιν τοῦ μισθοῦ των. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Ι. Τσιριμῶκος ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ χορηγήσεως συντάξεως εἰς τὰς ἀγάμους ἀδελφὰς τοῦ Κωνσταντίνου Α. Βασιλείου». 2) «Περὶ χορηγήσεως συντάξεως εἰς τοὺς γονεῖς καὶ ἄγαμον ἀδελφὴν τοῦ πρωτοδίκου Ἐμμανουὴλ Γ. Σκουλούδη», 3) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 84 τοῦ νόμου «περὶ ὑποθηκῶν, ὡς εἶχε τροποποιηθῆ ὑπὸ τοῦ Νόμου 274 καὶ περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου 315». Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Κ. Σπυρίδης ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ ἀδικημάτων κατὰ τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐργασίας». 2) «Περὶ ὑποχρεωτικῆς καταγγελίας τῆς παραβάσεως ἐργασίας ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων». 3) «Περὶ ἐπαγγελματικῶν σωματείων». Τὰ νομοσχέδια ταῦτα παραπέμπονται εἰς τὴν τακτικὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐνισχυομένην διὰ τῶν ἑξῆς προσθέτων μελῶν. 1) Ι. Καναβοῦ, 2) Α. Σίδερη, 3) Α. Ἀναστασιάδου, 4) Δ. Γκλαβά, 5) Ι. Μπρισιμιτζάκη, 6) Π. Καραπάνου, 7) Π. Ἀγγελίδου 8) Ν. Γαρδικιώτη 9) Κ. Σοκόλη καὶ 10) Α. Μπασιᾶ. Ὁ ἴδιος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Σπυρίδης ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων «περὶ τῶν ἐν Μήλῳ μυλοπετρῶν καὶ γύψου». 2) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου 186 τῆς 26 Μαρτίου 1914 «περὶ ἐξελέγξεως τῶν πρὸ τοῦ νόμου ΓΦΚΔʹ ὑποβεβλημένων αἰτήσεων παραχωρήσεως μεταλλείων, ὡς οὗτος συνεπληρώθη διὰ τοῦ νόμου 1629». 3) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΓΦΚΔʹ «περὶ μεταλλείων». 4) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ σμύριδος» καὶ 5) «Περὶ μεταλλείων τοῦ Κράτους». Τὰ νομοσχέδια ταῦτα παραπέμπονται εἰς τὴν τακτικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐνισχυομένην διὰ τῶν ἑξῆς προσθέτων μελῶν. Γ. Τσακανίκα, Σ. Παπαβασιλείου, Α. Ἀναστασιάδου, Α. Ρεβίνθη, Κ. Ἀλαβάνου καὶ Ι. Μπουρνιᾶ. Ὁ ἴδιος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Κ. Σπυρίδης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἁλιείας διὰ δυναμίτιδος καὶ ἄλλων καταστρεπτικῶν τῆς ἰχθυοπαραγωγῆς μέσων». Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παραπέμπεται εἰς τὴν τακτικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐνισχυομένην διὰ τῶν ἑξῆς προσθέτων μελῶν: Ι. Καναβοῦ, Γ. Γερογιάννη, Ν. Γερμανοῦ, Κ. Σοκόλη, Ν. Παρίτση καὶ Α. Μπασιᾶ. Ὁ κ. Σ. Σῖμος Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ περιθάλψεως θυμάτων πολέμου». (Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Ἡ Ἐπιτροπή, εἰς ἣν παραπέμπεται τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἱδρύσεως φυσιατρείου κλπ. ἐνισχύεται διὰ τῶν βουλευτῶν κ. κ. Κ. Ἀλαβάνου καὶ Μ. Καταπότη. Ὁ βουλευτὴς ἐκ Φλωρίνης κ. Φερὴτ Ἀλῆ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 26 Ἰουλίου καὶ 28 Σεπτεμβρίου 1919 Νομ. Διαταγμάτων «περὶ τῆς εἰσπράξεως τῶν ἀπαιτήσεων τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης Μακεδονίας καὶ Ἠπείρου διὰ τῶν δημοσίων ταμιῶν». Ὁ βουλευτὴς ἐκ Σάμου κ. Κ. Δ. Παπαζωάννου ὑποβάλει τροπολογίαν ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων: αʹ) «περὶ ἐπικυρώσεως τῶν Νομοθετικῶν Διαταγμάτων. Τοῦ ἀπὸ 31 Ἀπριλίου 1919 «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεων τοῦ νόμου 1678 περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ καὶ σιγαροχάρτου» καὶ βʹ) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 12 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Δ. «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεων τοῦ νόμου 1679 «περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ καὶ σιγαροχάρτου. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, Ἀπολογισμοῦ καὶ τοῦ Λογιστικοῦ τοῦ Κράτους Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: «Περὶ χορηγίας συνδρομῆς διὰ τοῦ δημοσίου ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ καὶ τοῦ ταμείου τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 879 «περὶ κανονισμοῦ ἐποπτείας ἐπὶ τῆς ἀναλήψεως δαπανῶν». «Περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ διὰ τὴν κατασκευὴν προφυλακτηρίων τοίχων ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Σελινοῦντος διὰ τὴν προστασίαν τοῦ χωρίου Βαλιμίτικα τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας». Ἡ ἐπὶ τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 8 Ἰουνίου 1910 «περὶ καταργήσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου καπνοῦ εἰς φύλλα» καὶ τοῦ ἀπὸ 28 Σεπτεμβρίου 1919 «περὶ ἐπιστροφῆς ἐξαγωγικοῦ τέλους εἰς τοὺς κατέχοντας ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ὑπὸ διαμετακόμισιν ἢ ἀποταμίευσιν καπνὸν εἰς φύλλα προερχόμενον ἐξ Ἑλλάδος Νομ. Διαταγμάτων». Ἡ ἐπὶ τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγραφείων Κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 6 Ἰουνίου 1919 Νομ. Διατάγματος περὶ αὐξήσεως τῶν ἐπὶ τῶν ταχυδρομικῶν δεμάτων τελῶν». Ἡ ἐπὶ τοῦ Ἐμπορίου, Βιομηχανίας, Ἐργασίας κλπ. Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων. 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Ἰουνίου 1910 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ χορηγήσεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας παγίας προκαταβολῆς ἐκ δραχμῶν 250,000 διὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ καὶ προσθήκης συναφῶν διατάξεων». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Μαΐου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ προσθήκης συναφῶν διατάξεων». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 27 Ἰουνίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ ποινικῆς δοσιδικίας τοῦ προσωπικοῦ τοῦ λιμενικοῦ Σώματος καὶ προσθήκης συναφῶν διατάξεων». Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νομοσχεδίων ἐπιτροπὴ ὑποβάλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. «Περὶ συγκροτήσεως τοῦ Συμβουλίου προαγωγῶν ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν». Ἡ ἐπὶ τῶν δημοσίων ἔργων σιδηροδρόμων κλπ. Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουνίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου ΓϠΟ περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων Ἔργων». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 18 Ἰουνίου 1919 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ὁδοποιΐας δι’ ἐπιστασίας». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Ἀπριλίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1409 τοῦ 1918 περὶ κατασκευῆς ἐξωραϊστικῶν ἔργων ἐν Θεσσαλονίκῃ». 4) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουλίου 1919 Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης δραχμῶν 2.000.000 διὰ τὴν προμήθειαν ὁδοστρωτήρων πρὸς χρῆσιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων καὶ δραχμῶν 850.000 διὰ τὴν προμήθειαν μηχανημάτων πρὸς χρῆσιν τοῦ Πολυτεχνείου». 5) «Περὶ χορηγήσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουνίου 1919 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεων διὰ τὴν μελέτην καὶ κατασκευὴν ὁδῶν Ἰωαννίνων πρὸς Γουμένιτσαν καὶ Καλαμπάκαν». 6) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Δ. περὶ χορηγήσεως πιστώσεως δι’ ἐγκατάστασιν καὶ στέγασιν παθόντων τῆς περιφερείας Ἀϊδινίου». 7) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Δ. περὶ αὐξήσεως τῆς ἐγκριθείσης δαπάνης δραχμῶν 800.000 διὰ τὴν κατασκευὴν συμπληρωματικῶν ἔργων ἐν τῇ πόλει Θεσσαλονίκης καὶ τοῖς πέριξ συνοικισμοῖς πυροπαθῶν καὶ προσφύγων εἰς δραχμὰς 2.600.000» καὶ 8) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Μαΐου 1919 περὶ ἐγκρίσεως μελετῶν ἐπειγούσης κατασκευῆς ἢ ἐπισκευῆς ἢ ἀνακαινίσεως κτιρίων τελωνειακῶν καὶ λοιπῶν δημοσίων κτιρίων ἐν Ἀνατολικῇ Μακεδονίᾳ».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

§4Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἤθελον νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ ἑνὸς θέματος σοβαροῦ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τίνος θέματος;

§6Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἔχω λάβει τηλεγράφημα ἐξ Ἡρακλείου. Ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἀναγνώσω διὰ νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§8Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Τὸ τηλεγράφημα ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὸ μεσονύκτιον τῆς 8ης λήξαντος...».

§9Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διατὶ νὰ διακόπτωμεν τὴν κανονικὴν ἐργασίαν τῆς Βουλῆς διὰ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τόσον ἐπεῖγον; Νὰ ὑποβάλητε ἐπερώτησιν, καὶ ἡμεῖς θὰ ἐξετάσωμεν, κάμνετε ἀνωμαλίαν.

§10Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἐζήτησα τὴν ἄδειαν.

§11Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν λέγω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπεῖγον, ἀλλὰ ἠδύνασθε νὰ περιμένητε 24 ὥρας.

§12Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἀποσύρομαι ἀμέσως. Εἶπον ὅτι ἐστάλη καὶ πρὸς ὑμᾶς.

§13Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠξεύρομεν περὶ τίνος πρόκειται. Πρόκειται περὶ ἀτομικῶν παραπόνων.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δ. Χρυσοστάλης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Γ. Ρούσσου.

§15Δ. ΧΡΥΣΩΣΤΑΛΗΣ. Ὁ Γ. Ροῦσσος ἐξ Εὐβοίας ἀπέστειλε προχθὲς τηλεγράφημα πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ πρὸς τὸν συνάδελφον κύριον Ἀβέρωφ, ἀπέστειλεν ὅμως ἰδιαιτέρως καὶ πρὸς ἐμέ, τὸ ὁποῖον δι’ ὀλίγων λέξεων λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εὑρίσκομαι ἐν Μήλῳ ἄγνωστον διατί...) Οὔτε κατ’ ὄψιν τὸν ἄνθρωπον γνωρίζω. Ἀφ’ οὗ εἶναι συμπολίτης μου καὶ τηλεγραφεῖ καὶ εἰς τὸν κύριον Ἀβέρωφ, ἀναμφισβητήτως εἶναι Εὐβοιεὺς. Μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, νομίσας, ὅτι ἦτο στρατιωτικός, δὲν τὸν εὗρον. Μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εὗρον ὅτι ἐξωρίσθη ἀπὸ τὴν Ἀστυνομίαν Ἀθηνῶν, ἀφῆκα τὸ τηλεγράφημα εἰς τὴν Διεύθυνσιν τῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν, ὅπου ὁ Διευθυντὴς μὲ ἐπληροφόρησε σήμερον, ὅτι αὐτὸς ὄντως εὑρίσκεται ἐν ἐξορίᾳ ἐν Μήλῳ μετά τινων ἄλλων κατὰ τὰς ἡμέρας, καθ’ ἃς ἀνεκαλύφθη ἡ συνωμοσία. Ἠρώτησα διὰ νὰ μάθω καὶ μοῦ εἶπον, ὅτι αὐτὸς ἦτο τακτικὸς θαμὼν εἰς κάποιο περίπτερον εἰς τὸ ὁποῖον συνεδρίαζον ἀντιφρονοῦντες.

§16ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μικροδουλειά.

§17Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἠρώτησα τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας, ἐκτὸς τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις ἐν ταραχῇ κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ἀνακαλύψεως τῆς συνωμοσίας καὶ ἔπραξεν ἀδικήματά τινα, ὅπως ἐκ Χαλκίδος ἐξώρισε Χαλκιδέα τινὰ καὶ διεῖδεν τὸ ἄδικον καὶ ἀνεκάλεσεν αὐτόν, ὁ κύριος Διευθυντὴς λοιπὸν ἐθεώρησε καλὸν νὰ ἀποστείλῃ τὸ τηλεγράφημα εἰς τὸν Διευθυντὴν τῆς μυστικῆς ἀστυνομίας καὶ νὰ τοῦ εἴπῃ νὰ ἀπαντήσῃ ἐπειγόντως ἐντὸς τῆς αὔριον ἐὰν δὲν τὸν βαρύνῃ ἄλλη κατηγορία, μοὶ ὑπεσχέθη, ὅτι ἐὰν ὄντως δὲν τὸν βαρύνῃ ἄλλο τι θὰ ἀνακληθῇ, ἐὰν ὅμως τὸν βαρύνῃ καὶ ὄντως μετέχει τῆς συνωμοσίας εἶπον νὰ καταδιωχθῇ τὸ κάθαρμα καὶ εἶναι ἀνάξιος νὰ τύχῃ πάσης ὑποστηρίξεως ὑπ’ ἐμοῦ, τὰ λέγω αὐτὰ διότι τὴν ἡμέραν ἐκείνην τὴν εἶπον τὴν συνωμοσίαν πανάτιμον καὶ μοὶ ἀπέστειλον τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἓν ἐπιστόλιον καὶ μοὶ ὑπέβαλον ἐρωτήματα, εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀπαντήσω ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς. Τὸ χαρτὶ αὐτὸ εἶναι ὑπογεγραμμένον ἀπὸ ἄκρως ἀκραιφνοῦς Ἕλληνος. Μὲ ἐρωτᾷ καὶ μοὶ λέγει, φρονεῖτε, ὅτι ὄντως ἀνεκαλύφθη συνωμοσία; Ἀπαντῶ ναί, ἐνόσῳ διεπιστώθη ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἂν θέλετε τὴν γνώμην μου εἶναι πανάτιμος, πανατιμοτάτη, διότι ὁ λαὸς διψᾷ ἀπὸ ἡσυχίαν καὶ τάξιν. Μίαν ἐπανάστασιν περιμένομεν ὅλοι, αὐτήν, ἡ ὁποία θὰ ἀναπηδήσῃ ἀπὸ τὰς κάλπας, τὰς συνωμοτικὰς ἐπαναστάσεις τὰς ἀπεχθάνεται ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Μὲ ἐρωτᾷ ἐπίσης, ἀφ’ οὗ δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ δώσῃ ἐλευθερίαν ἡ Κυβέρνησις, φρονεῖτε, ὅτι δέον νὰ λάβωμεν ταύτην διὰ τῆς βίας; Ὡραῖα πράγματα. Ποία τυραννία ἐκραταιώθη; Ἐγὼ δὲν βλέπω οὐδεμίαν. Ἐὰν ἐννοοῦν τὴν λογοκρισίαν καὶ τὸν στρατιωτικὸν νόμον, δὲν μᾶς κατατυραννεῖ καὶ τόσον. Ἄλλην τυραννίαν πραγματικῶς δὲν ἐξήσκησεν ἡ Κυβέρνησις. Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ. Ἐὰν ἐξήσκησε τοιαῦτα βίαια μέτρα εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὸ πράξῃ. Ἡμεῖς ἔχομεν μίαν ἀρχήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐφέρθη λαμπρά, ὅπως ἐφέρθη. Ἐὰν βαδίσασα εἰς τὸν δρόμον της προσέκοψεν εἰς ἀγκάθια, καλὰ ἔκαμε καὶ τὰ ἔκοψε. Σήμερα τυραννία δὲν ὑπάρχει, ὥστε νὰ δικαιολογεῖται ἡ ἐπανάστασις. Πρέπει νὰ ἀρθῇ ὁ στρατιωτικὸς νόμος, ἐλπίζω δὲ ὅτι, ὅταν θὰ πάγῃ εἰς τὸ καλὸν ὁ κύριος Πρόεδρος θὰ τὸν ἀναιρέσῃ. Καὶ παρακάτω λέγει ὁ ἀκραιφνὴς φιλέλλην, φρονεῖτε, ὅτι οὕτω πολιτευόμενος ἐξυπηρετεῖτε τὴν ἀντιπολίτευσιν; Οὐδόλως. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τὰ συγχαρητήριά μας. Ταῦτα λέγει ὁ ἀκραιφνὴς φανατικὸς ἀδιάλλακτος. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἐξυπηρετῶ ὡς ἀντιπολιτευόμενος τὸ Ἔθνος. Ἀντιπολιτεύομαι τὴν Κυβέρνησιν ὄχι ἐμπαθῶς μὲ τὴν καρδιά μου, ἀλλὰ μὲ τὸν νοῦν μου, λέγω καὶ ἐπαινῶ τὰ σωστὰ καὶ κατηγορῶ τὰ ἄσχημα. Ἀνήκω εἰς τὰς τάξεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς κατὰ καθῆκον, ἀφ’ οὗ ἀποζημιώνομαι καὶ ὄχι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, ἐν ᾧ δὲν προσέρχονται εἰς τὴν Βουλὴν μεταβαίνουν ὅμως εἰς τὸ Ταμεῖον. Αὐτὰ εἶχον νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀκραιφνῆ. Τώρα παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὸ τηλεγράφημα τοῦ συμπολίτου μου, διότι δὲν φαντάζομαι ὅτι εἶχε τόσην ἀναίδειαν ὥστε νὰ τηλεγραφῇ ψευδῆ καὶ νὰ διατάξῃ τὴν ἄμεσον ἀνάκλησίν του ἐκ τῆς ἀδίκου ἐξορίας, εἰς ἣν εὑρίσκεται.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Γ. Πὼπ, Δ. Χρυσοστάλης καὶ Η. Μερλόπουλος ἐπὶ τοῦ ὑπομνήματος τῶν τροχιοδρομικῶν ὑπαλλήλων.

§19Γ. ΠΩΠ. Ἔλαβον γνῶσιν τοῦ ὑπομνήματος τῶν τροχιοδρομικῶν ὑπαλλήλων, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον πάσης προσοχῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν γνῶσιν καὶ ἡ Βουλὴ θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν θέσιν νὰ παρακολουθήσῃ τὸ ἀληθὲς δρᾶμα τὸ ὁποῖον καθ’ ἑκάστην συγκροτεῖται εἰς τὰς ψυχὰς τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Ἡ ἀναφορὰ ὅμως τῶν τροχιοδρομικῶν ὑπαλλήλων φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι θέμα συζητήσεως ἐπ’ ἀναφορᾷ. Οἱ ἄνθρωποι οὗτοι οἱ ὁποῖοι μετὰ τόσης νομιμοφροσύνης διατυποῦσι τὰς ἀξιώσεις των, πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ ὅτι εἶναι στρατευμένοι καὶ συνεπῶς οἱονδήποτε δικαίωμα καὶ ἂν ἔχουσιν δὲν δύνανται δι’ ἀπεργίας νὰ τὸ ἐπιδιώξωσι, διότι δὲν θὰ τὸ κατορθώσουν. Συγεπῶς θὰ ἐπεθύμουν ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῇ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἀποριῶν τινῶν αἱ ὁποῖαι περιέρχονται ἐν τῷ ὑπομνήματι αὐτῶν γένηται συζήτησις εὐρυτέρα περὶ τῆς ὅλης ἐν γένει ἐργατικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς θέσεως τοῦ ἐργατικοῦ ζητήματος ἐν Ἑλλάδι. Θὰ ἤθελον, κ. Πρόεδρε, ὅπως εἰ δυνατὸν ὑποβάλλετε εἰς τὴν Βουλὴν τὰς προτάσεις καὶ ἐγὼ θὰ ὑπέβαλον τὴν πρότασιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ὁρισθῇ ἡμέρα τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀφοῦ προσκομισθῶσιν ἔγγραφα τινὰ καὶ στατιστικαί, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖαι διὰ τὴν μελέτην καὶ τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας τῶν παραπόνων τῶν τροχιοδρομικῶν ὑπαλλήλων, συζητήσωμεν εἴτε εἰδικῶς ἐπὶ τῶν παραπόνων αὐτῶν εἴτε καὶ γενικότερον ἐπὶ τῆς καθόλου πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως.

§20Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ὁ κ. βουλευτὴς ἐπιθυμεῖ νὰ μετατραπῇ ἡ ἐρώτησις εἰς ἐπερώτησιν καὶ γείνῃ σήμερον ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν ἀντίρρησιν, ἄλλως δύναται νὰ ὁρισθῇ ὡρισμένη ἡμέρα πρὸς συζήτησιν.

§21Γ. ΠΩΠ. Προτείνω τὴν ἐρχομένην Πέμπτην.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§23Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ πρὸ τῆς Πέμπτης.

§24Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ ἴδωμεν τὰ παράπονα αὐτά.

§25Γ. ΠΩΠ. Ἂν θέλητε μάλιστα τὴν ἄλλην Δευτέραν.

§26Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Οἱανδήποτε ἡμέραν ἂν θελήσητε νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις περὶ τῆς ἐργατικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, θὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ γνωρίζωμεν ἐκ τῶν προτέρων, ποῖα εἶναι τὰ παράπονα καὶ ποῖαι αἱ ἐπικρίσεις διὰ νὰ δύναται νὰ δοθῇ ἡ ἀπάντησις ἀφοῦ γνωρίζωμεν περὶ τίνος πρόκειται. Διότι βεβαίως θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ζητηθῶσιν καὶ πληροφορίαι περὶ τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα θὰ ὑποβάλῃ ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Ψαρρῶν.

§27Γ. ΠΩΠ. Θὰ διατυπωθῇ ἡ ἐπερώτησις συνολικῶς ἀπὸ μέρους ὅλων τῶν Βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι θὰ θελήσωσι νὰ ἐρωτήσωσι καὶ περὶ τῶν τροχιοδρομικῶν ζητημάτων καὶ γενικώτερον περὶ τῆς ἐργατικῆς πολιτικῆς. Ἡμεῖς δὲ θέλοντες νὰ ἔχωμεν ἀκριβεῖς καὶ σαφεῖς πληροφορίας διὰ νὰ διατυπώσωμεν τὰ παράπονά μας θὰ παρακαλέσωμεν ὅπως διατάξωμεν τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας ἵνα ἐντὸς τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος καὶ πρὸ τῆς συζητήσεως κατατεθῶσιν τὰ ἔγγραφα, ἵνα ταχέως προβῶμεν...

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερλόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Μεσσήνης.

§29Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ἐθεώρουν ἀναγκαῖον νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ ἀντικειμένου ἐπὶ τοῦ ὁποίου καὶ πρό τινων ἡμερῶν ὡμίλησα εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπειδὴ ὅμως προέκυψε παρεξήγησίς τις ὡς πρὸς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας παρὰ τοῖς συμπολίταις μου καταθέτω τὸ τηλεγράφημα ἵνα λάβῃ γνῶσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ δυνηθῇ νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν κατὰ πόσον σκέπτεται νὰ ἀπολύσῃ τοὺς ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρετοῦντας μαθητὰς Γυμνασίου.

§31Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ ληφθῇ μέτρον ἐν καιρῷ.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἂν θὰ δοθῇ ἀναστολὴ εἰς τοὺς μαθητὰς τοῦ διδασκαλείου καὶ Τεχνικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§33Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐδόθη ἀναστολή.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐρωτᾶται τίνα μέτρα ἐλήφθησαν πρὸς τιμωρίαν τοῦ ὑποδιδασκάλου Ἐλ. Φράγκου.

§35Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διετάχθη ἀνάκρισις.

§36Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ φροντίσητε νὰ σταλῇ τὸ πόρισμα, διότι πρόκειται περὶ κατηγοριῶν βασιμωτάτων.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Πάζης, Θ. Τικόπουλος, Ι. Ἀλεξανδρίδης, Γ. Γοργίας, Ν. Τερμενζῆς, Δ. Μέλφος παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Περιθάλψεως νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατί καθυστερεῖ εἰσέτι ἡ τακτικὴ λειτουργία τῶν ὀρφανοτροφείων Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, διατὶ ἡ Γεν. Διοίκησις δὲν ἀνεκοίνωσεν εἰσέτι τὸν διορισμὸν τοῦ προσωπικοῦ αὐτῶν, καίτοι ἀπὸ διμήνου καὶ πλέον ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως.

§38Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Γνωρίζουσιν οἱ κ. συνάδελφοι ὅτι ἡ ἀποστολὴ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Περιθάλψεως ὡς πρὸς τὸ ἵδρυμα τοῦτο ἔληξε, διότι ἐξεδόθη τὸ Διάταγμα καὶ ἀνεγνωρίσθη ὡς νομικὸν πρόσωπον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπειδὴ ἀπηυθύνθη πρὸς ἐμὲ τὸ ἐρώτημα τὸ διεβίβασα εἰς τὸν κ. Γεν. Διοικητήν, τοῦ ὁποίου σᾶς ἀνακοινῶ τὴν ἀπάντησιν (ἀναγινώσκει). Πληροφοροῦμαι ὅτι οἱ διορισμοὶ ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 241 φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως (Τεῦχος Γʹ.).

§39Δ. ΠΑΖΗΣ. Δυστυχῶς ἐνῷ ὁ προορισμὸς τοῦ ἱδρύματος αὐτοῦ ἦτο πολὺ ἀνώτερος δὲν εἶναι παρὰ ἓν ἄσυλον εἰς τὸ ὁποῖον καταφεύγουν ὀρφανὰ διὰ νὰ εὕρουν τροφὴν καὶ στέγην. Δι’ αὐτὸ εἶχον ὑποβάλει τὸ ἐρώτημα.

§40Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Θὰ σᾶς παράσχω ἀπάντησιν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Κ. Σταμούλης, Θ. Φίλιος καὶ Α. Θανόπουλος ἐρωτοῦν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἂν ἔχῃ γνῶσιν ὅτι ἡ γέφυρα Χαλαμβράζιου ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Ὀνοχώνου εἶναι κατεστραμμένη. Ἡ γέφυρα αὕτη χρησιμοποιουμένη παρὰ τῶν κατοίκων τριῶν δήμων εἶναι ἀναγκαιοτάτη.

§42Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐδόθη διαταγὴ διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῆς γέφυρας ταύτης.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατὶ εἰσέτι δὲν ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν ἡ ὁδὸς Καλαβρύτων– Λαύρας καὶ διατὶ δὲν ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν τὸ τμῆμα Καλαβρύτων–Τριπόλεως, ἐφ’ ὅσον ἡ μελέτη συνεπληρώθη.

§44Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Λόγῳ οἰκονομικῶν δυσχερειῶν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Γ. Καλδῆς καὶ Α. Παπαγεωργίου παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν ἔχῃ γνῶσιν ὅτι αἱ τελωνειακαὶ Ἀρχαὶ Λέσβου ἀξιοῦν νὰ εἰσπράττουν ἔγγειον φόρον καὶ ἀπὸ τοὺς σάπωνας τοὺς κατασκευαζομένους ἐκ πυρηνελαίων εἰσαγομένων ἔξωθεν καὶ τίνα μέτρα ἔλαβεν ὅπως παύσῃ ἡ παράνομος αὕτη φορολογία.

§46Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἠτοιμάσθη σχετικὸν νομοσχέδιον.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐρωτᾶται ἂν ἔχῃ γνῶσιν τῆς καταστάσεως τῆς συγκοινωνίας Ἀθηνῶν–Χαλκίδος.

§48Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κατατίθεται ἔγγραφος ἡ ἀπάντησις.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐρωτᾶται ἂν σκέπτηται νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ ἐλαττώσεως τῆς θητείας καὶ αὐξήσεως τῶν ἀπαλλαγῶν.

§50Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ ἀπαντήσω ἀπὸ τοῦδε εἰς τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον συνδέεται στενῶς μὲ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐρωτᾶται διατὶ διὰ τοὺς ἐφέδρους ἐνωμοτάρχας καὶ ὑπενωμοτάρχας οὐδεμία πρόνοια ἐλήφθη.

§52Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ εἰκὼν ἡ ὁποία παρουσιάζεται ἐν τῇ χωροφυλακῇ εἶναι ἡ ἑξῆς: συμφώνως πρὸς πίνακα τὸν ὁποῖον σᾶς φέρω, ὅτι κινδυνεύουν νὰ σχηματισθοῦν οὐλαμοὶ ὑπαξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ διοικοῦνται ἀπὸ χωροφύλακας.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ Στρατιωτικῶν καὶ Περιθάλψεως ἐρωτῶνται, διὰ τίνα λόγον ἐξεδόθη ἐγκύκλιος, δι’ ἧς ἀπηγορεύθη ἡ παροχὴ ἐπιδομάτων εἰς τοὺς στρατευσίμους τῶν κλάσεων 1919 καὶ 1920 τοὺς μεταφερομένους ἕνεκα ἐξαιρετικῶν διατάξεων τοῦ στρατολογικοῦ νόμου εἰς τὴν ἐφεδρίαν καὶ διατηρουμένους ἐν τῷ στρατεύματι.

§54Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Ἀπεφασίσθη εἰς τοὺς κληρωτοὺς νὰ μὴ δοθῇ.

§55Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἐδόθη εἰς τοὺς πρόσφυγας καὶ δι’ αὐτὸ ἐγεννήθη κἄποιο παράπονο, ὄχι διότι δὲν εὐχαριστήθησαν ὅπου ἐδόθη εἰς τοὺς πρόσφυγας, ἀλλὰ διατὶ νὰ γίνῃ διάκρισις.

§56Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Θὰ δοθῶσιν ὁδηγίαι εἰς τοὺς νομάρχας.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Χ. Πλουμιδάκης, Ἐμμ. Θεοδωρίδης, Κ. Μητσοτάκης, Α. Κριάρης, Γ. Μυλωνογιάννης, Ι. Λεκανίδης, παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν σκέπτεται νὰ μονιμοποιήσῃ ἐκ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν τοὺς ἐπιθυμοῦντας νὰ παραμείνωσιν ἐν τῷ στρατεύματι.

§58Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι πρὸς τὸ παρόν, διότι ἤδη οἱ μονιμοποιηθέντες ἀξιωματικοὶ ὑπερβαίνουσι κατὰ πολὺ τὰς ὀργανικὰς θέσεις· ἂν παραστῇ ἀνάγκη μονιμοποιήσεως θὰ μονιμοποιηθοῦν.

§59Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Εἶναι πολλοὶ οἱ ὁποῖοι προήχθησαν ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ· αὐτοὶ δ’ ἐδήλωσαν ὅτι θέλουν νὰ μονιμοποιηθοῦν.

§60Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν προάγεται ὁ ἀξιωματικὸς ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ· μονιμοποιεῖται· ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν προτάσεις μονιμοποιοῦνται.

§61Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Ἐξεύρω πολλοὺς οἱ ὁποῖοι προήχθησαν καὶ προυτάθησαν πρὸς μονιμοποίησιν.

§62Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἰμποροῦν καὶ νὰ προαχθοῦν ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ καὶ νὰ μονιμοποιηθοῦν.

§63Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Δὲν θὰ ἦτο ἀνωφελὲς διὰ τὸ στράτευμα ἂν παραμείνουν τοιοῦτοι ἀξιωματικοί.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Γ. Καλδῆς, Α. Παπαγεωργίου, Ν. Παρίσης, Α. Μητρέλιας, Α. Σιφναῖος, Κ. Παπαϊωάννου, Χ. Παμφίλης, ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν δὲν νομίζῃ ὅτι δίκαιον εἶναι νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ παραίτησις τῶν ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν τῶν μονιμοποιηθέντων κατὰ τὸν παρόντα πόλεμον ἐφ’ ὅσον οὗτοι ἀνήκουσιν εἰς ἀπολυθείσας κλάσεις καὶ ἐφ’ ὅσον λόγῳ τοῦ μικροῦ βαθμοῦ ὃν κατέχουσι δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ἀπαραίτητοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§65Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀφοῦ ἐδέχθησαν τὴν μονιμοποίησιν καὶ ἔδωσαν τὸν ὅρκον δὲν εἰμποροῦν νὰ φύγουν. Ἐννοεῖτε τὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας θὰ εἴχομεν ἂν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ πολέμου καὶ ἐζήτουν ὅλοι νὰ ἀπολυθοῦν.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς, παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν κατὰ πόσον εἶναι ἀληθὲς ὅτι πρόκειται νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου ρυθμίζον σκοπιμώτερον τὰ τῆς ἀγροφυλακῆς.

§67Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀναλόγως τῆς παρατάσεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει πληρέστατα τὴν ἀνάγκην.

§68Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ζητοῦσιν οἱ ἄνθρωποι ἐν Πάτραις νὰ πληρώσωσιν ἐξ ἰδίων διὰ τὴν ἀγροφυλακήν.

§69Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἰμπορεῖ νὰ ψηφίζεται εἰδικὸς νόμος δι’ ἑκάστην περιφέρειαν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐρωτᾶται εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις τοῦ Βρεφοκομείου Ἀθηνῶν.

§71Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀπήντησα ἐγγράφως.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐρωτᾶται διὰ ποῖον λόγον δὲν γίνονται αἱ προαγωγαὶ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς.

§73Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπεγράφησαν αἱ σχετικαὶ προτάσεις ἀπὸ τὸ Γενικὸν Στρατηγεῖον, καταρτίζονται οἱ πίνακες καὶ θὰ γίνουν αἱ προαγωγαί.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐρωτᾶται διατὶ δὲν ἐφαρμόζεται ὁ νόμος 1787 ὅσον ἀφορᾷ τοὺς λαβόντας προαγωγὴν ἐφέδρους ὁπλίτας τῆς Χωροφυλακῆς.

§75Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπετράπη εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς νὰ δέχητε αἰτήσεις.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τίνες οἱ λόγοι οἱ ἐμποδίζοντες τὴν ἐλευθέραν λειτουργίαν τοῦ τηλεφώνου Ἀθηνῶν–Πατρῶν, καὶ ἂν δὲν νομίζῃ ὅτι εἶναι καιρὸς πλέον νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἔναρξις τῆς λειτουργίας τούτου.

§77Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ μελετήσω τὸ ζήτημα.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§79Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν δύο σχέδια νόμων 1) «περὶ χορηγήσεως συντάξεως εἰς τὰς ἀγάμους ἀδελφὰς τοῦ Κωνσταντίνου Α. Βασιλείου» καὶ 2) «περὶ χορηγήσεως συντάξεως εἰς τοὺς γονεῖς καὶ τὰς ἀδελφὰς τοῦ πρωτοδίκου Ἐμμανουὴλ Γ. Σκουλούδη». Ὁ Κωνσταντῖνος Βασιλείου, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἦτο μόνον τῶν νόμων ἐρευνητὴς δεινὸς καὶ τοῦ δικονομικοῦ δικαίου διδάσκαλος, ἀλλ’ ἦτο ἀκαταπόνητος ἐργάτης τῆς ἐπιστήμης καὶ ὑπῆρξεν ἡ ψυχὴ τῶν νομοπαρασκευαστικῶν Ἐπιτροπειῶν. Πρόχειρος ἐν τῇ διατυπώσει τῶν νόμων, ταχὺς ἐν τῇ ἐκτελέσει ἀποφάσεων, εἶχε καταστῆ εἰς τὴν τελευταίαν ἰδίαν περίοδον ὁ δυσαναπλήρωτος συνεργάτης τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς αἰσίαν περαίωσιν σοβαρῶν ὑποθέσεων, ἔξω τοῦ κύκλου τῶν ἐκ τοῦ ἀξιώματος ὑποχρεώσεων. Κληθεὶς μετέσχεν ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος ἐν τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ τῇ ὁρισθείσῃ πρὸς ἐκδίκασιν τῶν αἰτήσεων τῶν ἀποζημιώσεων τῶν παθόντων κατὰ τὰς ἀθλίας σκηνὰς τοῦ Νοεμβρίου. Σκληρός, ἄκαμπτος, ὀτρηρὸς τὸν νοῦν, δὲν ὑστέρησεν οὐδενὸς τῶν συνεργατῶν του. Ὑπῆρξε μάλιστα συχνάκις δυσχερεστάτη ἡ θέσις τοῦ Ἕλληνος τούτου κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν τοιούτων αἰτήσεων, ἀπέκτησεν ὅμως τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν διαπρεπῶν συναδέλφων του, διὰ τοῦ ἀδαμαντίνου χαρακτῆρος του καὶ τῆς εὐστροφίας τοῦ πνεύματός του. Διὰ τοῦτο, καὶ ὅταν ἀνετέθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἰς αὐτὸν ἡ ἐντολή, πλὴν ἀτυχῶς ἡ τελευταία, ἵνα ἀποτελέσῃ μέλος τοῦ Διεθνοῦς Δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ κρίνῃ περὶ τῶν ἀποζημιώσεων, τῶν ὀφειλομένων εἰς τοὺς παθόντας τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, οἱ συνεργάται του, συνεργάται διακεκριμμένοι, ἀντιπρόσωποι τῆς Γαλλίας, Ἀγγλίας καὶ τοῦ Βελγίου, τοῦτον ἐξέλεξαν ὡς Πρόεδρόν των. Ἐνθυμοῦμαι, κύριοι, μετὰ συγκινήσεως τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἦλθε νὰ μὲ ἀποχαιρετήσῃ, διὰ νὰ ἀπέλθῃ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν τελευταίων του τούτων καθηκόντων. Πλήρης ὁρμῆς, ἀκατάβλητος, φλεγόμενος ὑπὸ τοῦ πόθου τῆς ἐξυπηρετήσεως τῆς πατρίδος, εἰς οὐδὲν ἐλογίζετο τοὺς μόχθους καὶ τοὺς κινδύνους. Μετ’ ὀλίγον ἔπιπτε θῦμα τοῦ καθήκοντος προσβληθεὶς ὑπὸ τοῦ ἐξανθηματικοῦ τύφου εἰς Καβάλλαν. Παραπλεύρως τούτου ἔπιπτεν ἐκ τῆς αὐτῆς νόσου διαπρεπὴς συνεργάτης, ὁ Πρωτοδίκης Ἐμμανουὴλ Σκουλούδης, ἄτεγκτος δικαστής, μορφώσεως ἀρτίας. Τοιαῦται ἦσαν αἱ ἐντυπώσεις αἱ προξενηθεῖσαι εἰς τοὺς ἀλλοδαποὺς συνεργάτας τοῦ Σκουλούδη, ὥστε ἐνόμισαν ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ ἔλθουν πρὸς ἐμέ, ὡς προϊστάμενον τοῦ δικαστικοῦ σώματος, ὅτε τὸ πρῶτον συνειργάσθησαν μετ’ αὐτοῦ, διὰ νὰ κάμωσιν ἰδιαιτέραν σύστασιν καὶ νὰ μοὶ εἴπωσιν ἀπεριφράστως, ὅτι ὁ Ἐμμ. Σκουλούδης θὰ εἶναι τιμὴ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν νομικὴν ἐπιστήμην. Οἱ ἄνδρες οὗτοι θανόντες ἐν τῇ ἐξαιρετικῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς πατρίδος, ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, ἐγκατέλιπον, ὁ μὲν πρῶτος δύο ἀγάμους ἀδελφὰς ἐν στερήσει, ὁ δὲ ἕτερος γονεῖς καὶ ἄγαμον ἀδελφὴν ἐν πενίᾳ. Ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι ἐπιβεβλημένον καθῆκον εἶχε, νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὰς στερουμένας οἰκογενείας αὐτῶν, διὰ τῆς ὑποβολῆς τῶν δύο τούτων νομοσχεδίων, ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι ἡ Βουλὴ ὁμοψήφως θέλει ἐγκρίνῃ τὴν ἀπόφασίν της ταύτην. (Φωναί. Μάλιστα, μάλιστα, χειροκροτήματα).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως ἔχει τὸν λόγον.

§81Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω νομοσχέδιον «περὶ περιθάλψεως θυμάτων πολέμου», διὰ τοῦ ὁποίου τροποποιεῖται ἢ μᾶλλον συμπληροῦται ὁ νόμος 759 τοῦ 1917 ὁ προνοῶν περὶ περιθάλψεως τῶν θυμάτων πολέμου. Θὰ ἐνθυμῆται βεβαίως ἡ Βουλή, ὅτι τὸ τμῆμα τοῦτο προορισμὸν εἶχεν ὅπως συμπληρώνῃ τὰ κενὰ τῶν στρατιωτικῶν συντάξεων, ἐρχόμενον εἰς ἐπικουρίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔτυχον ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐπαρκοῦς μονίμου συντάξεως. Ὁ ἀπολογισμός, τὸν ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω ἐνώπιον ὑμῶν τοῦ Τμήματος τούτου κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἔχει ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει): «Περιεθάλπησαν 4180 οἰκογένειαι καὶ ἐδαπανήθησαν περίπου 3 ἑκατομμύρια δραχμῶν». Οὕτω τὸ Κράτος μὲ τὰς μικρὰς αὐτοῦ δυνάμεις, προσεπάθησεν ὅπως ἔλθῃ κατὰ τὸ δυνατὸν παρήγορον εἰς τὰ ἀτυχήματα τοῦ πολέμου. Ἐπίσης ἐπρονόησεν ὁ νόμος ὅπως τὰ τέκνα τῶν πεσόντων ἐν πολέμῳ εἰσάγωνται εἰς Ὀρφανοτροφεῖον μέχρις ἐνηλικιώσεως αὐτῶν. Εἰσηγάγομεν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος 59 ὀρφανὰ εἰς τὸ ἐν Καλλιθέᾳ λειτουργοῦν καὶ δι’ αὐτὰ ἐδαπάνησε τὸ Κράτος. Ἐπίσης εἰσάγονται εἰς τὰ Νοσοκομεῖα τὰ πάσχοντα μέλη τῆς οἰκογενείας τοῦ στρατευομένου καὶ τοῦ στρατευθέντος ἢ πεσόντος κατὰ τὸν πόλεμον. Ἐδαπάνησε τὸ Κράτος κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὑπὲρ τῶν σκοπῶν αὐτῶν 1.700.000. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἡ περίθαλψις ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τὸν ἐν τῇ ἐσωτερικῇ ζώνῃ παθόντα καὶ τὴν οἰκογένειάν του (ἐπιδοκιμασία). Ὑποβάλλομεν τροποποίησιν διὰ τὰς περιπτώσεις θανάτων ἐν τῇ ἐσωτερικῇ ζώνῃ συνεπείᾳ λοιμώδους νόσου. Δεύτερον διὰ τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνεται πρόνοια περὶ ὑποχρεωτικοῦ διορισμοῦ τῶν ἀναπήρων, χηρῶν καὶ ὀρφανῶν εἰς τὰς κατωτέρας δημοσίας θέσεις, ἀπὸ τῆς θέσεως γραφέων μέχρις ὑπηρετῶν (ἐπιδοκιμασίαι). Ἐπίσης διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀπαλλάσσονται τὰ ὀρφανὰ πολέμου τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν. Ἐπίσης ἐπεκτείνεται ἡ περίθαλψις ἐπὶ τῶν φυσικῶν τέκνων, διότι ὑπῆρξαν τοιαῦται περιπτώσεις τὰς ὁποίας εὑρέθημεν ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ θεραπεύσωμεν. Ὁμοίως παραχωροῦνται τὰ περίπτερα εἰς τοὺς τραυματίας πολέμου καὶ τὰ ἐνοίκια αὐτῶν διατίθενται διὰ τὴν περίθαλψιν αὐτῶν. Αὐτὰ εἶναι τὰ κυριώτερα σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ θελήσῃ νὰ περιβάλλῃ διὰ τῆς ψήφου αὐτῆς, ἐφ’ ὅσον ἀποβλέπει εἰς ἀπότισιν φόρου τιμῆς καὶ εὐγνωμοσύνης πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ αἵματος αὐτῶν ἐδημιούργησαν τὴν Μεγάλην Ἑλλάδα (Ἐπιδοκιμασίαι καὶ χειροκροτήματα).

§82Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον.

§83ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται κατεπεῖγον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχει τὸν λόγον.

§85Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Λαμβάνω τὴν τιμὴν κύριοι νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ ἀδικημάτων κατὰ τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐργασίας». 2) «Περὶ ὑποχρεωτικῆς καταγγελίας τῆς παραβάσεως ἐργασίας ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων». καὶ 3) «Περὶ Ἐπαγγελματικῶν Σωματείων». Τὰ ἐργατικὰ νομοσχέδια ἅτινα ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν Ὑμετέραν κρίσιν, δὲν θίγουσι βεβαίως τὰ γενικώτερα ζητήματα περὶ ὧν ἠσχολήθη τὸ Συνέδριον τῆς Οὐασιγκτῶνος. Διὰ τὸν ἐνδεχόμενον ἐναρμονισμὸν τῆς νομοθεσίας μας πρὸς τὰ πορίσματα καὶ τὰς ἀποφάσεις τοῦ ἐν λόγῳ Συνεδρίου δὲν ἐπῆλθεν ἀκόμη ἡ δέουσα στιγμή. Τὰ σημερινὰ νομοσχέδια ἀφορῶσιν εἰς μερικὴν τροποποίησιν τοῦ περὶ Σωματείων νόμου μας, ἐκ τῆς πείρας καταδειχθεῖσαν ὡς ἀναγκαίαν, καὶ εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἐργατικῆς μας νομοθεσίας ἐπὶ ὡρισμένων σημείων περὶ ὧν πρὸ καιροῦ τὰ πεπολιτισμένα Κράτη ἐπρονόησαν. Καὶ ἐν πρώτοις ὁ γενικὸς περὶ Σωματείων νόμος τοῦ 1914 παρουσίασεν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του τοῦτο τὸ κενὸν ὅτι ἐλάχιστα ἠσχολήθη εἰδικῶς μὲ τὰς ἐπαγγελματικὰς ὀργανώσεις. Τὰ Σωματεῖα ταῦτα ἅτινα δὲν ἀποτελοῦσιν ἰδεολογικὰς ἑνώσεις προσώπων, συγκεντροῦσιν ὅμως ἄτομα πρὸς ὑποστήριξιν συμφερόντων ὑλικῆς φύσεως καὶ ἐγκλείουσιν ἑπομένως ἐν ἑαυτοῖς τὴν ἰδέαν πάλης καὶ ἀγῶνος, τὰ Σωματεῖα λέγω ταῦτα θίγοντα ἐν τῇ δράσει των ὕψιστα κοινωνικὰ καὶ οἰκονομικὰ συμφέροντα, ἔδει νὰ τύχωσιν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους νομοθετικῆς μερίμνης. Οὕτως ἐβάδισαν τὰ ξένα Κράτη, νομοθετήσαντα κεχωρισμένως περὶ τῶν ἐπαγγελματικῶν σωματείων πολὺ πρὶν τῆς γενικῆς ρυθμίσεως τῆς ἐλευθερίας τοῦ συνεταιρίζεσθαι. Ἐν Γαλλίᾳ λ.χ. ὁ νόμος περὶ ἐπαγγελματικῶν σωματείων χρονολογεῖται ἀπὸ τοῦ 1884, ἐν ᾧ ὁ γενικὸς νόμος περὶ σωματείων εἶναι μόλις τοῦ 1901. Ἡ αὐτὴ σειρὰ ἐτηρήθη καὶ ἐν Γερμανίᾳ. Τὸ μέγα κενὸν τοῦ ἡμετέρου περὶ σωματείων νόμου εἶναι ὅτι ἀφῆκεν ἄνευ εἰδικῆς ρυθμίσεως τὰ τῆς ἐσωτερικῆς διοικήσεως τῶν Ἐπαγγελματικῶν Σωματείων καὶ τὰ τῆς ἐποπτείας τοῦ Κράτους ἐπὶ τῆς κινήσεως καὶ τῆς λειτουργίας αὐτῶν. Οὕτω χάρις εἰς τὴν ἐκτεταμένην αὐτονομίαν ἣν ἀφῆκεν ὁ νόμος εἰς τὰ καταστατικὰ τῶν Σωματείων ἀπόλυτος εἶναι σχεδὸν ἡ ὑπεροχὴ τῆς Διοικήσεως ὑπὲρ τὴν Γενικὴν τῶν μελῶν Συνέλευσιν, ἥτις κατὰ τὸ πλεῖστον καταντᾷ δοῦλος τῆς διοικήσεως, ἀντὶ νὰ εἶναι τὸ κυρίαρχον σῶμα. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον λ. χ. ἀπαρτίαν ἑνὸς ἐργατικοῦ Σωματείου συγκροτεῖ τὸ ¼ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν. Ἐλλείψει καὶ τοιούτου ἀριθμοῦ δύναται ἐντὸς 8 ἡμερῶν νὰ κληθῇ δευτέρα Συνέλευσις λαμβάνουσα ἀποφάσεις μὲ οἱονδήποτε ἀριθμὸν μελῶν. Ἐν τοιοῦτον καθεστὼς ἐὰν δι’ ἄλλης φύσεως σωματεῖα δύναται νὰ εἶναι ἀβλαβές, διὰ τὰ ἐπαγγελματικά, τὰ ἐργατικὰ ἰδίως, εἶναι πολλαχῶς ἐπικίνδυνον, μεταβάλλει δὲ τὸ Σωματεῖον, ἀπὸ δημοκρατικῆς ἑνώσεως, οἷον ὤφειλε νὰ παραμένῃ εἰς ἕνα ὀλιγαρχικὸν Σύλλογον. Τὸ ἄτοπον τοῦτο διὰ κλιμακωτῆς διαβαθμίσεως τῆς ἀπαρτίας ἔρχεται νὰ διαβαθμίσῃ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Ἕτερα σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου ἅτινα κρίνω ἄξια νὰ μνημονεύσω εἶναι ἡ ἐπιβολὴ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ἀντὶ τῆς ἄχρι τοῦδε ὀχλοβοῆς διὰ τὰ θέματα τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἡ ἀπαγόρευσις εἰσόδου ξένων ἀτόμων εἰς τὰς γενικὰς συνελεύσεις, ἡ μὴ παροχὴ δικαιώματος ψήφου εἰς νεανίας μὴ ὑπερβάντας τὸ 18ον ἔτος τῆς ἡλικίας. Πρόνοια εἰδικὴ λαμβάνεται ἐν περιπτώσει ἀπεργίας καθ’ ἣν ἐπιβάλλεται συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 8 τοῦ νομοσχεδίου σύγκλησις Γενικῆς Συνελεύσεως ἐντὸς 48 ὡρῶν. Οὕτω τὰ μέλη καλοῦνται ὑποχρεωτικῶς ν’ ἀνταλλάξουν γνώμας ἐπὶ τοσούτου σοβαροῦ ζητήματος. Ἐπιθυμῶ ἰδιαιτέρως, κύριοι, νὰ μνημονεύσω μίαν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου τὴν ἀφορῶσαν τὰ Σωματεῖα τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν. Ἐὰν κατὰ μίαν ἀρχήν, τὴν ἐπικρατοῦσαν ἐν τῇ ἐπιστήμῃ, δὲν διαμφισβητεῖται εἰς τοὺς δημοσίους τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ συνέλθωσι καὶ σχηματίσωσι ἓν Σωματεῖον, τονίζεται ἐν τούτοις ὑπὸ πάντων ὅτι ἐν τῷ ἀγῶνι καὶ τῇ ἐξυπηρετήσει τῶν ἰδιαιτέρων αὐτῶν συμφερόντων οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι δὲν δύνανται νὰ κάμουν χρῆσιν τῶν ἰδίων μέσων, τὰ ὁποῖα ἀφίεται εἰς τοὺς ἰδιώτας ἐπαγγελματίας. Ἰδιαιτέρως τὸ ὅπλον τῆς ἀπεργίας δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον, κύριοι, καὶ ἵνα μὴ ἐξωθηθῇ ὁ δημόσιος ὑπάλληλος εἰς πειρασμόν, εἰς ἐκβιασμούς, εἰς ἀπειλὰς καὶ εἰς ἀναμίξεις, εἰς ζητήματα ἀπεργιῶν, διὰ τοῦτο ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸν προφυλάξωμεν ἀπὸ πάσης ἀναμίξεως καὶ πάσης συσχετίσεως μὲ Σωματεῖα Ἐπαγγελματιῶν καὶ δι’ ἰδίας διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀπαγορεύεται ἡ ἕνωσις τῶν Σωματείων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων μὲ Σωματεῖα ἰδιωτῶν ἐπαγγελματιῶν. Αὐτό, κύριοι, εἶναι ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τὸ νομοσχέδιον τῆς τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ Σωματείων τῆς φιλεργατικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Δὲν ἔρχεται νὰ μειώσῃ οὐδαμῶς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ συνέρχεσθαι καὶ συναιτερίζεσθαι· τοὐναντίον ἔρχεται νὰ ἐνισχύσῃ αὐτήν, παρέχον ἐγγυήσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας καὶ μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐλευθερία τῆς γνώμης τοῦ ἐργάτου. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θεωροῦν τὰς ἑνώσεις ταύτας ὡς ἀναγκαίας, ὡς ἐξυπηρετούσας συμφέροντα ἐργατικὰ ὑπέρτερα καὶ γενικώτερα, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἐπικρατήσωσιν εἰς τὰς διατάξεις ταύτας τοῦ νομοσχεδίου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐντύπωσις τὴν ὁποίαν ἀπεκόμισα ἐκ τῆς πείρας, τὴν ὁποίαν ἠδυνήθην νὰ λάβω κατὰ τὸ διάστημα τὸ ὁποῖον εὑρίσκομαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἕτερον ἐργατικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω, εἶναι τὸ «περὶ ἀδικημάτων κατὰ τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐργασίας». Κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὰ πλέον φιλελεύθερα καὶ πολιτισμένα Κράτη ἡ ἐργατικὴ Ἑλληνικὴ νομοθεσία δὲν προενόησε περὶ μιᾶς περιπτώσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐλευθερία τῆς ἐργασίας παραβλάπτεται καὶ παρακωλύεται ὑπ’ αὐτῶν τούτων τῶν ἐργατῶν. Αἱ ἀπεργίαι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας τὸ Κράτος ἐπροστάτευσε, διότι ἐπίσης ἀνεγνώρισεν ὅτι δὲν ἐνέχουσι κανένα ἀξιόποινον χαρακτῆρα, δίδουν ἀφορμὴν πλειστάκις εἰς ἀπειλάς, εἰς ἐκβιασμούς, εἰς προτροπάς, εἰς βιαιότητας, ὅταν δὲν συνοδεύωνται καὶ μὲ ζημίας καὶ μὲ βλάβας τῶν ἐγκαταστάσεων τῶν ἐργοδοτῶν. Ἐναντίον τούτων, τῶν ἀκροτήτων, δύναμαι νὰ εἴπω, τὰς ὁποίας πᾶσα ὑγιὴς ἐργατικὴ ἀποδοκιμάζει, ἡ κοινωνία μας σήμερον παραμένει ἁπλοῦς θεατής, διότι ἡ ὑπάρχουσα νομοθεσία δὲν δύναται πάντοτε νὰ πατάξῃ ἐγκαίρως τοιούτου εἴδους ἀδικήματα. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω κύριοι, ὅτι ἡ ἁπλῆ μετάθεσις, ἡ ἁπλῆ ἀφαίρεσις ἑνὸς μικροῦ ἐργαλείου, ἑνὸς καταστήματος, ἠλεκτρικοῦ λόγου χάριν, δύναται νὰ παραβλάψῃ καὶ νὰ παρακωλύσῃ ὁλόκληρον τὴν ἐργασίαν τοῦ ἐργοστασίου. Τὸ κνεὸν τοῦτο τῆς νομοθεσίας μᾶς ἔρχεται νὰ πληρώσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀνάγον εἰς ἰδιαίτερον ἀδίκημα παρόμοιον γεγονός. Οὕτως εἶμαι βέβαιος, κύριοι, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ κἄποια, δύναμαι νὰ εἴπω, ἡμερότης καὶ μεγαλυτέρα ἀξιοπρέπεια εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐπαγγελματικῶν ἐργασιῶν. Τρίτον καὶ τελευταῖον ἐργατικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω, κύριοι, εἶναι τὸ περὶ ὑποχρεωτικῆς καταγγελίας τῆς συμβάσεως τῆς ἐργασίας ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων. Ἦτο βεβαίως καιρὸς καὶ διὰ τὴν ἐργατικὴν ἑλληνικὴν νομοθεσίαν νὰ προνοήσῃ περὶ τῆς περιπτώσεως κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ λύηται ἡ σύμβασις τῆς ἐργασίας μεταξὺ ἐργοδότου καὶ ὑφισταμένου. Ἡ ἄνευ προειδοποιήσεως ἀποπομπὴ ἑνὸς ὑπαλλήλου ἰδιωτικοῦ ὁμολογουμένως, ἂν καὶ εἶναι σπανία ἐν Ἑλλάδι, δύναμαι νὰ εἴπω, ἀποτελεῖ μίαν ἀδικίαν, διὰ τὴν ὁποίαν ὤφειλεν ἡ ἑλληνικὴν νομοθεσία νὰ προνοήσῃ. Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου τροποποιοῦνται διατάξεις τινὲς ἰδιαιτέρου νόμου τοῦ 1917, κανονίζεται τὸ χρονικὸν διάστημα προειδοποιήσεως ἀνάλογον τῆς ἀρχαιότητος τοῦ ὑπαλλήλου καὶ ἑπομένως, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν λάβῃ χώραν ἡ προειδοποίησις αὕτη κανονίζει μίαν ἀποζημίωσιν μὲ τὰ ἡμερομίσθια τῶν ἡμερῶν, κατὰ τὰς ὁποίας ἔδει νὰ γίνῃ ἡ προειδοποίησις. Ἡ ὑποχρέωσις αὕτη βαρύνει ἀντιστρόφως καὶ τὸν ἐργάτην, διότι δὲν εἶναι ἐντελῶς δίκαιον εἷς ἐργάτης νὰ ἐγκαταλείπῃ αἰφνιδίως καὶ ἀδικαιολογήτως τὸν ἐργοδότην. Ἴσως θὰ μοὶ εἴπητε, κύριοι, ὅτι ἐν τῇ πράξει οὐδαμῶς ἡ ἀνάγκη τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἔγινεν αἰσθητὴ ἐν Ἑλλάδι. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι αἱ σχέσεις μεταξὺ ἐργοδοτῶν καὶ ὑφισταμένων διατηροῦσιν ἀκόμη ἐν Ἑλλάδι κάποιον πατριαρχικόν, δύναμαι νὰ εἴπω, χαρακτῆρα, καὶ αἱ περιπτώσεις αἰφνιδίας ἀποπομπῆς ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων ἀποτελοῦν ὁμολογουμένως ἐξαίρεσιν ἐν Ἑλλάδι. Ἂς μείνῃ ἐν τούτοις τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὡς μία ἐγγύησις διὰ μόνον τὰς ἐξαιρετικὰς αὐτὰς περιπτώσεις καὶ ὡς ἔνδειξις μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως διὰ μίαν τάξιν ὑπαλλήλων λίαν συμπαθῆ ἐν τῇ ἐργαζομένῃ Ἑλλάδι. Αὐτὰ εἶναι τὰ νομοσχέδια τὰ ἐργατικά, τὰ ὁποῖα ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ὑμετέραν ψῆφον. Τώρα ἔχω μερικὰ νομοσχέδια μεταλλευτικῆς φύσεως. Ἡ μεταλλευτικὴ νομοθεσία μας, κύριοι, ἔχει ἀνάγκην μεταρρυθμίσεών τινων ἵνα δυνηθῶμεν νὰ θέσωμεν εἰς ταχεῖαν κίνησιν τὰς πλουτοπαραγωγικὰς δυνάμεις τῆς χώρας. Πρῶτον ὁ νόμος ΓΦΚΔʹ, ὁ ἀδάμας, δύναμαι νὰ εἴπω, τῆς μεταλλευτικῆς μας νομοθεσίας, ὁ ὁποῖος ἐκαινοτόμησε σπουδαίως, θεσπισθεὶς κατὰ τὸ 1910, ὁ νόμος οὗτος, ὁ ὁποῖος ἀντικατέστησε τὴν παραχώρησιν συνεπείᾳ ἁπλῆς δηλώσεως διὰ τῆς παραχωρήσεως διὰ παροχῆς ἀδείας ἐκμεταλλεύσεως διετοῦς, μετὰ τὴν ὁποίαν ἐπέρχεται ἡ τελειωτικὴ παραχώρησις, ὁ νόμος οὗτος εἶναι πολυτελής, προβλέπει δὲ τοιαύτας διατυπώσεις, ὥστε δύναμαι νὰ εἴπω, δυσκόλως δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι, ὅταν ἐθεσπίσθη ὁ νόμος οὗτος, ὑπῆρχον 3 χιλιάδες αἰτήσεις ἐκκρεμεῖς καὶ κατὰ τὸν νόμον τοῦτον ἐπιβάλλεται ὅπως δι’ ἑκάστην ἐκ τούτων τῶν αἰτήσεων ὁλόκληρον συνεργεῖον μεταβαίνῃ ἐπιτοπίως ἵνα προβῇ εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν σχεδιαγραμμάτων, ἐννοεῖται ὅτι μία τοιαύτη πολυτελὴς διατύπωσις εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατος ἢ μᾶλλον θὰ μᾶς φέρῃ τὸ ζήτημα τῶν παραχωρήσεων τῶν ἀδειῶν τούτων εἰς ἓν χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ ὑπολογίσω. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἐπιβάλλεται ὅπως ἁπλοποιήσωμεν τὴν διαδικασίαν αὐτὴν καὶ θεσπίσωμεν ὅτι διὰ τὰς αἰτήσεις ἐκείνας, διὰ τὰς ὁποίας ἡ ὑπηρεσία δύναται ἐκ τοῦ γραφείου της νὰ κάμῃ τὸν ἀναγκαῖον ἔλεγχον χωρὶς νὰ μεταβῇ ἐπιτοπίως, ἰδίως ὅταν δὲν ὑπάρχῃ πλησίον τοῦ ζητουμένου μεταλλείου ἄλλο συνεργεῖον. Τότε νὰ δυνάμεθα νὰ προβαίνωμεν εἰς τοιοῦτον ἔλεγχον ἄνευ ἐπιτοπίου μεταβάσεως. Δύναμαι, κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι προεξοφλῶν τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, προέβην, διὰ νὰ εἶμαι ἕτοιμος, εἰς τὸν ἐκ τοῦ γραφείου ἔλεγχον πολλῶν ἑκατοντάδων τοιούτων δηλώσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἕτοιμοι εὐθὺς ὡς νόμος ψηφισθῇ νὰ ἀνοίξωσι τὰς θύρας καὶ νὰ καταστήσωσι δυνατὴν τὴν ἄμεσον καὶ τὴν ἔγκαιρον παραχώρησιν ἰσαρίθμων ἀδειῶν πρὸς ἐκμετάλλευσιν. Ἑτέρα τροποποίησις τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸν νόμον ΓΦΚΔʹ εἶναι ἡ προσθήκη μιᾶς διατάξεως ἀφορώσης τὴν ὑποχρέωσιν γνωστοποιήσεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πάσης μεταβολῆς κυριότητος μεταλλείου ἐπερχομένης συνεπείᾳ καθολικῆς διαδοχῆς, κληροδοσίας, δωρεᾶς αἰτίᾳ θανάτου ἢ δυνάμει δικαστικῆς ἀποφάσεως. Τὴν σήμερον ἡ διοίκησις δὲν γινώσκει τὸν ἑκάστοτε ἰδιοκτήτην παρακεχωρημένου μεταλλείου. Ὁ στρεμματικὸς φόρος ἐπὶ τῶν μεταλλείων ἀποδίδει εἰς τὸ Κράτος μόλις τὸ τρίτον λόγῳ τῆς ἀδυναμίας εἰς ἣν τὸ Κράτος εὑρίσκεται ν’ ἀνεύρῃ τοὺς ὀφειλέτας. Ἑτέρα διάταξις τοῦ νομοσχεδίου συναφὴς πρὸς τὴν προηγουμένην εἶναι ἡ κηρύσσουσα ἔκπτωτον τὸν πέραν τῆς τριετίας καθυστεροῦντα τὸν στρεμματικὸν φόρον. Τὸ μέτρον τοῦτο ἐκρίθη ἀναγκαῖον τόσον διὰ τὴν διὰ δραστικωτέρων μέσων εἴσπραξιν τοῦ φόρου ὅσον καὶ διὰ τὴν ἀφύπνισιν τῶν κατόχων μεταλλείων, οἵτινες ἀφίνουσιν αὐτὰ ἐν ἀγραναπαύσει. Διότι ἡ μὴ πληρωμὴ τοῦ στρεμματικοῦ φόρου εἶναι τὸ ἀλάνθαστον σύμπτωμα τῆς ἀργίας τοῦ μεταλλείου. Ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι τροποποιήσεις, ἃς θὰ ἴδετε μόνοι σας ἐν τῷ κειμένῳ τοῦ νομοσχεδίου. Σκοπὸς ὅλων τῶν διατάξεων τούτων εἶναι νὰ γαλβανίσῃ ὀλίγον τὴν ὅλην οἰκονομίαν τοῦ νόμου ΓΦΚΔʹ καὶ νὰ καταστήσῃ τοῦτον κατόπιν τῆς μακρᾶς του ἀδρανείας ἐφαρμοστὸν καὶ χρήσιμον. Ἀνάλογον σκοπὸν ἔρχονται νὰ ἐξυπηρετήσωσι καὶ τροποποιήσεις τινὲς εἰσαγόμεναι εἰς τὸν νόμον 186 τὸν ἀφορῶντα τὰς δηλώσεις πρὶν τοῦ νόμου ΓΦΚΔʹ. Ἕτερον νομοσχέδιον εἶναι τὸ «περὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ σμύριδος». Ἡ παραγωγὴ τῆς σμύριδος παρ’ ὅλα τὰ τελευταίως ληφθέντα ἐνθαρρυντικά μας μέτρα, ὑπέστη κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη ἐλάττωσιν ἐμβάλλουσαν εἰς ἀνησυχίαν διὰ τὴν εἰς προσεχὲς μέλλον ἀπόδοσιν. Τοῦτο ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν παντελῆ ἔλλειψιν προπαρασκευαστικῶν ἔργων πρὸς ἀποκάλυψιν νέων κοιτασμάτων, δοθέντος ὅτι ἡ οἰκονομικὴ ἀνεπάρκεια τῶν σμυριδωρυκτῶν δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτων ἔργων. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου προβλέπεται καὶ κανονίζεται ἡ ἐκτέλεσις ἐρευνητικῶν ἔργων ὑπὸ τοῦ Κράτους, τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς ἀνακαλυπτομένης σμύριδος διδομένης ἐργολαβικῶς εἰς ὁμάδας σμυριδωρυκτῶν. Ἕτερον νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω εἶναι τὸ δι’ οὗ θὰ δικαιοῦται τὸ Κράτος νὰ ἐκλέξῃ πρὸς ἐκμετάλλευσιν μεταλλεῖα πρὶν ἢ τὰ παραχωρήσῃ δωρεὰν εἰς τὸν πρῶτον αἰτοῦντα. Ἐντὸς τῶν περιοχῶν τούτων τὸ Κράτος θὰ δύναται κατόπιν μελέτης ἢ νὰ προβῇ εἰς ἀπ’ εὐθείας ἐκμετάλλευσιν ἢ νὰ παραχωρῇ τοῦτο διὰ δημοπρασίας ἢ συμβάσεως εἰς ἱκανοὺς ἐκμεταλλευτὰς καὶ ὑπὸ ὅρους. Τὸ μέτρον εἶναι ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἀναγκαῖον, διότι ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία ἐν Ἑλλάδι δὲν διεκρίθη μέχρι σήμερον ἐπὶ ἐντόνῳ ἐργασίᾳ. Ἀρκεῖ νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἐκ τῶν ὑπαρχουσῶν ὑπερπεντακοσίων παραχωρήσεων ἐργάζονται μόνον περὶ τὰς 40. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἄλλως τε, ἀποτελεῖ συνέχειαν τοῦ ἐκπνεύσαντος νόμου 530 «περὶ μεταλλευτικῆς ἐρεύνης τῶν νέων χωρῶν», ἐπεκτεινομένου οὕτως εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἐπικράτειαν. Σχετικῶς μὲ τὴν ἁλιείαν μας ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἁλιείας διὰ δυναμίτιδος καὶ ἄλλων καταστρεπτικῶν τῆς ἰχθυοπαραγωγῆς μέσων». Εἶναι περιττὸν νὰ ἐπιμείνω, κύριοι Βουλευταί, ἐπὶ τοῦ μεγάλου κακοῦ, τὸ ὁποῖον προξενεῖ εἰς τὴν ἰχθυοπαραγωγήν μας ἡ διὰ δυναμίτιδος ἁλιεία. Ἡ ἐν ἰσχύϊ νομοθεσία μας κατεδείχθη ἀνίκανος νὰ τὴν περιστείλῃ, διότι ἐκτὸς τῶν ἐλαφρῶν ποινῶν ἃς ἐπέβαλλεν, ἀπαιτεῖ σχεδὸν τὴν ἐπ’ αὐτοφώρῳ σύλληψιν τοῦ δράστου, πρᾶγμα λίαν δυσχερὲς ἰδίᾳ μὲ τὴν ἔλλειψιν τῶν καταδιωκτικῶν μας μέσων. Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου ἐκτὸς τῶν βαρυτέρων ποινῶν, ἀνάγεται εἰς ἴδιον ἀδίκημα τὸ νὰ φέρῃ τις ἁπλῶς μεθ’ ἑαυτοῦ δυναμίτιδα ἀδικαιολογήτως ὅταν εὑρίσκεται εἰς ἁλιευομένην περιοχήν. Ἐξ ἄλλου εἰσάγεται τὸ σύστημα χρηματικῆς ἀμοιβῆς εἰς πάντα συντελοῦντα εἰς τὴν σύλληψιν καὶ καταδίκην τοιαύτης ἐγκληματικῆς ἁλιείας. Διὰ τῶν μέτρων τούτων καὶ ἄλλων συναφῶν, εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐντὸς ἑνὸς ἔτους τὸ πολὺ οὐδὲ εἷς δυναμιτιστὴς θὰ εὑρίσκηται εἰς τὰς ἑλληνικὰς θαλάσσας.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων. Οἱ κ. κ. Χ. Κοὲν, Ν. Γερμανὸς, Μ. Κοφίνας, Γ. Χατζηγεωργίου, Α. Παπαζαχαρίου, Θ. Χατζηδημητρίου, Δ. Λόντος, Ι. Πέγιος, Κ. Κότσιανος καὶ Α. Σίδερης, παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν: αʹ) Ποῖα μέτρα ἔλαβεν ἢ σκέπτεται νὰ λάβῃ ὅπως ἀρχίσῃ ἡ ἀνοικοδόμησις τῆς Θεσσαλονίκης, βʹ) Περὶ τῆς εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ὀφειλομένης ἀποζημιώσεως, συνεπείᾳ ἀπαλλοτριώσεως τῆς καείσης ἐκτάσεως, δεδομένου ὅτι παρῆλθον 2½ περίπου ἔτη, ἐν τῷ μεταξὺ δὲ οὔτε ἀποζημίωσίς τις κατεβλήθη, οὔτε ἐπετράπη εἰς αὐτοὺς νὰ ποιήσωνται χρῆσιν τῆς ἰδιοκτησίας καὶ ἐστερήθησαν οὕτως ἐπὶ τόσον χρόνον τῆς ἐκμεταλλεύσεως εἰς ἐποχὴν μάλιστα καθ’ ἣν ἀναντιρρήτως πολλὰ κέρδη νόμιμα θὰ ἠδύναντο νὰ πραγματοποιήσωσι καὶ γʹ) ἐὰν προτίθεται νὰ διατάξῃ τοὺς ἐκτελοῦντας τὴν ρυμοτομίαν, νὰ φαίνωνται ἐπιεικέστεροι περὶ τὴν κατεδάφισιν τῶν χρησιμοποιουμένων νῦν οἰκημάτων καὶ μαγαζείων τῆς καείσης ζώνης ἐφ’ ὅσον δὲν παρίσταται ἀπόλυτος ἀνάγκη πρὸς τοῦτο καὶ δὲν παρακωλύωσι τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ σχεδίου.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κοὲν ἔχει τὸν λόγον.

§88Χ. ΚΟΕΝ. Θὰ ἐνθυμῆται ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας τὴν δήλωσίν του, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐντὸς ὀλίγου χρονικοῦ διαστήματος θὰ συντελῆτο ἡ ἐργασία διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς Θεσσαλονίκης. Ἀτυχῶς, ὅμως, παρὰ τὰς προσπαθείας τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, τριάκοντα ὁλόκληροι μῆνες παρῆλθον χωρὶς εἰσέτι νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα. Θὰ ἦτο ὅθεν ἐνδεδειγμένον ὅπως τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον ἐπιληφθῇ ἐντονώτερον τοῦ σοβαροῦ τούτου ζητήματος, ἰδίᾳ δι’ ἁπλοποιήσεως τινος τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν κρίνω ἄσκοπον νὰ συστήσω ὀλιγωτέραν αὐστηρότητα εἰς τὴν πολυτέλειαν τῶν οἰκοδομῶν, διὰ νὰ μὴ κρίνηται ἀπαραίτητος ἡ ἀνέγερσις μεγάλων κτιρίων, καθόσον τὸ τοιοῦτον προφανῶς θὰ ἐπεβράδυνε τὸ ἔργον τῆς ἀνοικοδομήσεως καὶ δὴ εἰς πόλιν κατ’ ἐξοχὴν ἐμπορικήν, οἵα εἶναι ἡ Θεσσαλονίκη. Παρέχω ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ τὴν πληροφορίαν, ὅτι εἰς ἄλλα Κράτη ἀπαγορεύονται αἱ οἰκοδομαὶ αἱ τοιαῦται νὰ εἶναι κατὰ τοὺς κανόνας τῆς ὑγιεινῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ζήτημα, φρονῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει συνεταιρισμὸς, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει κανὲν συμφέρον. Τὸ Κράτος προέβη εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν κτημάτων, ὀφείλει δὲ νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ καταβολῆς ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς δικαιούχους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄνθρωποι τῆς ἀνάγκης. Μεθ’ ὅσα δι’ ὀλίγων εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω, φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔδειξεν ἐνδιαφέρον διὰ τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης θὰ θελήσῃ νὰ φροντίσῃ καὶ διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει καὶ τοὺς Θεσσαλονικεῖς καὶ πάντας ἐν γένει.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ν. Γερμανὸς ἔχει τὸν λόγον.

§90Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἐὰν, κύριοι Βουλευταί, διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀνοικοδομήσεως τῆς Θεσσαλονίκης ἠγέρθησαν ἐπ’ ἐσχάτων ὑπὸ τῶν Θεσσαλονικέων φωναὶ διαμαρτυρίας καὶ παραπόνων καὶ ἀπαιτήσεις πρὸς ἐκπλήρωσιν διαφόρων ὑποχρεώσεων πρὸς αὐτοὺς ὁ λόγος δὲν ἔγκειται οὐδὲ πόρρωθεν εἰς τὴν πρόθεσιν νὰ ἀντιδράσωσι κατὰ τῶν ἐκτελεστῶν τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως, ὅπως ἤθελε νὰ παραστήσῃ ὁ ἔντιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐν τῇ ἀνακοινώσει του. Ὀφείλω, κύριοι, νὰ διαβεβαιώσω τὸν ἔντιμον κύριον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ νὰ διακηρύξω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸς τιμὴν τῶν συμπολιτῶν μου τόσον τῶν Ἑλλήνων ὅσον καὶ τῶν Ἰσραηλιτῶν καὶ τῶν Ὀθωμανῶν, ὅτι αὐτοὶ πάντες σήμερον μίαν ἔχωσιν ἐπιθυμίαν καὶ ἕνα πόθον, τοῦ πῶς θὰ ἴδωσι τὴν γενέτειραν αὐτῶν πόλιν ἀνεγειρομένην ἀπὸ τὴν τέφραν της ὡραίαν, καὶ ἀνοικοδομουμένην κατὰ τοὺς κανόνας τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς τέχνης καὶ τὴν λαμπρότητα τοῦ μέλλοντος, ἣν ἐπιφυλάσσει, διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὴν φράσιν τοῦ ἐντίμου κυρίου Ὑπουργοῦ. Ὀφείλω νὰ προσθέσω, ὅτι οἱ Θεσσαλονικεῖς οὔτε τὰς προσπαθείας, οὔτε τὴν δραστηριότητα, οὔτε τὸ μέγα ἐνδιαφέρον τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐλησμόνησαν. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου προβάλλει ἀμείλικτος, ἀγρία, ἀπειλητικὴ ἡ σκληρὰ πραγματικότης. Μὴ λησμονῶμεν, κύριοι, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τρίτον ἔτος ἀπὸ τῆς ἀπαισίας πυρκαϊᾶς καὶ διὰ νὰ εἶμαι ἀκριβὴς εἰς τὸν 29 μῆνα. Μὴ λησμονῶμεν, κύριοι ὅτι εἰσήλθομεν πρὸ πολλοῦ εἰς τὸν τρίτον χειμῶνα. Ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ πλανόδιοι ἔμποροι, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὰ καταστήματά των καὶ οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ θέρος διέμενον ἄλλοι ὑπὸ τέντας, τενεκέδες, εἰς τρώγλας, εἰς τὸ ὕπαιθρον ὅλοι αὐτοὶ ἅμα ἀρχίσῃ ὁ χειμὼν ἐξαφανίζονται καὶ ἡ πεῖνα κρούει τὰς θύρας των. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἄστεγοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον κατορθώσει νὰ κοιμῶνται ἅμα ἀρχίσῃ ὁ χειμὼν βλέπουσιν ἐνώπιον των τὸ φάσμα τῶν μεγάλων κακουχιῶν, τῶν ἀσθενειῶν καὶ τῶν θανάτων, τὸ φάσμα, τὸ ὁποῖον ὑπέστησαν κατὰ τοὺς παρελθόντας χειμῶνας. Καὶ ἐννοεῖται, ὅτι κατόπιν τούτου ἤρχισαν οἱ γογγυσμοί, αἱ διαμαρτυρίαι, τὰ παράπονα· ὁ Τύπος ἔλαβε μέρος καὶ αὐτός, διότι τὸ ζήτημα τῆς Θεσσαλονίκης ὀξύνθη καὶ ὁλονὲν ὀξύνεται ἡ συζήτησις καὶ ἐρωτῶσιν οἱ κάτοικοι πότε θὰ ἴδωμεν τὴν ἔναρξιν τῆς ἀνοικοδομήσεως τῆς Θεσσαλονίκης, διότι μέχρι τοῦδε ἐδόθησαν διαβεβαιώσεις δὲν γνωρίζωσιν δὲ διατὶ δὲν ἐξεπληρώθησαν. Τὸ ἀποτέλεσμα ἔκτοτε παρ’ ἐλπίδα καὶ παρὰ τὰς προσδοκίας τῶν Θεσσαλονικέων παρὰ πολὺ ἐβράδυνεν ἡ ἔναρξις τῆς ἀνοικοδομήσεως τῆς Θεσσαλονίκης. Εἰς τὰ παράπονα ταῦτα ὁ ἔντιμος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐνόμισε καλὸν διὰ μακροσκελεστάτης ἀνακοινώσεως δημοσιευθείσης, ἀναφέρει ὅτι ὅλα ἐγένοντο καλά, ὅλοι εἰργάσθησαν καλῶς, οἱ μηχανικοὶ εἰργάσθησαν μεθ’ ὅλης τῆς ἐπιστημονικότητος καὶ τελειότητος καὶ ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠτώνησαν εἶναι οἱ δυστυχεῖς Θεσσαλονικεῖς, διότι αὐτοὶ ἀντέδρασαν. Ὑπερθεματίζω, κύριοι Βουλευταί, εἰς τὰς ἀνακοινώσεις τοῦ ἐντίμου Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι πράγματι οἱ ἀναλαβόντες τὴν σύνταξιν τοῦ σχεδίου καὶ κτηματογράφησιν εἰργάσθησαν μετὰ ζήλου καὶ λέγω τοῦτο ὅταν βλέπω εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ σχεδίου τῆς ἀνοικοδομήσεως τῆς πόλεως μηχανικοὺς περιωπῆς, ὡς οἱ κ.κ. Τσίπης καὶ Τζαμάνης, ὅταν βλέπω ἐπὶ κεφαλῆς τῆς κτηματογραφήσεως τὸν καθηγητὴν τοῦ Πολυτεχνείου κύριον Λαμπαδάριον, ὡς καὶ τὸν κύριον Ἐλευθεριώτην, ὁ ὁποῖος κέκτηται πεῖραν μεγάλην, διότι εἰργάσθη ἀπὸ τοῦ 1900–1908 διὰ τὴν κτηματογράφησιν τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ἑπομένως, ὅταν βλέπω τοιαύτας δυνάμεις ἐργαζομένας, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι εἰργάσθησαν καλῶς καὶ ὅτι ἔκαμαν ἐργασίαν, ὡς λέγει ὁ κύριος Ὑπουργὸς, τοιαύτην, ἡ ὁποία δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ εἰς ἄλλο κράτος. Ἐὰν ἐγίνετο ἡ τοιαύτη ἐργασία ταχύτερον παρ’ ὅ,τι ἐγίνετο εἰς ἄλλο Κράτος θὰ τὸ ἴδωμεν κατόπιν, μὲ τοῦτο ὅμως δὲν πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν ἐγένοντο καὶ μεγάλα σφάλματα καὶ δὲν ἐγένετο ὡς ἔπρεπεν ἴσως, διότι τὸ ζήτημα ἐξ ἀρχῆς δὲν ἤρχισε μὲ τὰς συνθήκας τὰς οἰκονομικὰς καὶ τὰς ἄλλας τὰς γενικωτέρας, ἴσως δὲν ὑπῆρχε πρόγραμμα ἐργασίας, μεθόδου καὶ ἐργατικότητος, ἴσως διότι δὲν μετεῖχον καλλιτέχναι μεγάλου κύρους καὶ ἀξίας. Τέλος πάντων διάφοροι λόγοι ἐπεκράτησαν ἕνεκα τῶν ὁποίων εὑρισκόμεθα σήμερον εἰς τὸ σημεῖον νὰ μὴ ἔχῃ ἀρχίσει ἡ ἀνοικοδόμησις τῆς Θεσσαλονίκης. Οἱ Θεσσαλονικεῖς διαμαρτύρονται, ὁ κύριος ἔντιμος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας λέγει, ὅτι δὲν πταίει ἄλλος παρὰ οἱ Θεσσαλονικεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀντέδρασαν. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ φέρωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸ ζήτημα καὶ νὰ ἐξετάσωμεν τὰ διάφορα ζητήματα. Καὶ πρῶτον ὅσον ἀφορᾷ τὸ νέον σχέδιον τῆς πόλεως, κατηγοροῦσιν οἱ Θεσσαλονικεῖς, ὅτι εὑρίσκοντες, ὅτι τὸ σχέδιον ἔχει γίνει μετὰ περισσῆς πολυτελείας. Καὶ πρόκειται νὰ ἴδωμεν ἂν συνετάχθη πράγματι τὸ σχέδιον μετὰ πολυτελείας περισσῆς, δυσαναλόγου πρὸς τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τῆς πόλεως, μήπως ἐγένετο μεγάλη σπατάλη χώρου, ἡ ὁποία δὲν ἐγένετο εἰς οὐδεμίαν πόλιν εὐρωπαϊκήν, καθ’ ὅσον ἔχω πληροφορίας καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω ἀμέσως. Ἔχουν δίκαιον οἱ Θεσσαλονικεῖς παραπονούμενοι διὰ τὸ σχέδιον ἢ δὲν ἔχουν; Ὅσον ἀφορᾷ, κύριοι, τὴν λεγομένην σπατάλην διὰ τὰς ὁδοὺς καὶ τὰς πλατείας, τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας συνέλεξα ἐκ τῶν διαφόρων ἀρχιτεκτόνων καὶ ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ, κατέληξα εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι εἰς τὰς μεγαλυτέρας εὐρωπαϊκὰς πόλεις μὴ ἐξαιρουμένων τῶν Παρισίων, Βερολίνου καὶ Λονδίνου ἡ ἔκτασις τῶν ὁδῶν καὶ τῶν πλατειῶν ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἔκτασιν τῆς οἰκοδομησίμου ἐπιφανείας εἶναι κατ’ ἀνώτατον ὅριον 35%, ἴσως τὸ Βερολῖνον ἔχει 37 ἢ 38%. Ἐν Θεσσαλονίκῃ ὑπερβαίνει τὰ 42%. Δεύτερον διὰ τῆς ὑπηρεσίας ἠθέλησα νὰ μάθω τὰ πλάτη διαφόρων ὁδῶν. Πράγματι εἰς παράκλησίν μου ἡ σχετικὴ ὑπηρεσία τοῦ Δήμου Ἀθηναίων μοῦ ἔδωσε ἕνα τετράγωνον τῶν Ἀθηνῶν, τὸ καλλίτερον καὶ νεώτερον ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἄλλα, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται μεταξὺ τῶν ὁδῶν Σταδίου, Σόλωνος, Βουκουρεστίου καὶ Θεμιστοκλέους, αὐτὸ τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει τὴν ὁδὸν Σταδίου, τὴν ὁδὸν Πανεπιστημίου, ὅλαι αἱ πλατεῖαι καὶ αἱ ὁδοὶ κλπ. Ἐμετρήθησαν καὶ εἶδον, ὅτι τὸ τετράγωνον, ἡ ἔκτασις ὁλοκλήρου τοῦ τετραγώνου ἔχει ἔκτασιν 430.000 τετραγωνικῶν μέτρων. Ἡ ἀναλογία τῆς ἐπιφανείας τῆς ἐκτάσεως, τὴν ὁποίαν κατέχουν αἱ ὁδοὶ καὶ αἱ πλατεῖαι ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὅλην ἔκτασιν εἶναι 25%, ἐν ᾧ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην εἶναι 42%. Εἰς τὰς Ἀθήνας αἱ μεγαλείτεραι ὁδοὶ ἔχουν πλάτος 20 πρὸς 15 μέτρων, μόνον τὴν ὁδὸν Πανεπιστημίου ἔχομεν μὲ 30 μέτρα, αἱ ἄλλαι ὁδοὶ εἶναι 10 καὶ 12 κλπ. Λοιπὸν ἐὰν ἐξαιρέσωμεν τὴν ὁδὸν Πανεπιστημίου 30 μέτρων, καὶ 20 τὴν ὁδὸν Σταδίου, ὅλαι αἱ ἄλαι εἶναι 16 καὶ 15. Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἡ ὁδὸς εἶναι 40 μέτρα ἡ κεντρική, 20 ἕως 15 αἱ ἐγκάρσιοι καὶ οἱ παράλληλοι πρὸς τὴν κεντρικήν. Δὲν ὑπάρχει καμμία ὁδὸς νὰ εἶναι στενωτέρα τῶν 15 μέτρων. Ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν μεγάλαι ὁδοὶ διὰ τὴν συγκοινωνίαν, ἀλλὰ ἠδύναντο νὰ ὑπάρχουν καὶ μικρότεραι καὶ στενώτεραι. Ἐὰν κατωρθώνετο νὰ οἰκονομήσωμεν καὶ 5 ἢ 7 μόνον τοῖς ἑκατόν, θὰ προσετίθεντο εἰς τὴν οἰκοδομήσιμον ἐπιφάνειαν περὶ τὰ 100.000 τετραγωνικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ διετίθεντο εἰς τοὺς κατοίκους καὶ δὲν θὰ ἔχανον τὴν ἀξίαν των.

§91Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζετε, ὅτι τὸ οἰκόπεδον δὲν ἔχει μεγαλειτέραν ἀξίαν. Κατὰ τὴν θεωρίαν σας αὐτήν, ὅτι ἡ ὑπόλοιπος ἔκτασις χωρὶς δρόμους καὶ πλατείας θὰ εἶχεν ἀξίαν μεγαλειτέραν.

§92Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἐὰν αἱ ὁδοὶ ἐγένοντο μικρότεραι, αὐτὸ θὰ σᾶς ἔδιδε ἐντὸς τῆς ἀξίας 100.000.

§93Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἀντίστοιχον ἀξίαν εἰς τὰ οἰκόπεδα;

§94Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ὄχι, διότι δικαιοῦνται τὴν αὐτὴν ἔκτασιν οἰκοπέδων.

§95Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὰ τὸ ζήτημα εἶναι μήπως ἔκαναν αὐτοὶ τοὺς δρόμους μήπως ζημιοῦνται ἐκεῖνοι εἰς τοὺς ὁποίους ἀνήκει ἡ καεῖσα ἔκτασις καὶ οὕτω δὲ ἰσχυρίζονται ἐκεῖνοι ὅτι τοὺς ζημιοῦμεν διότι κάνομεν τοὺς δρόμους πλατεῖς. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μας εἶναι ἄλλο τὸ σχέδιον τῶν Ἀθηνῶν διότι τοῦτο ἐγένετο μὲ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ 18ου αἰῶνος.

§96Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Τὸ Βερολῖνον δὲν εἶναι μὲ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ 18ου αἰῶνος καὶ ὅμως εἶναι 35%. Ἡ Θεσσαλονίκη δὲν εἶναι πρωτεύουσα μεγάλου Κράτους, οὔτε ἔχει ἄφθονον χῶρον. Τὸ ἐμπορικὸν τμῆμα εἶναι πάρα πολὺ στενὸν καὶ ἂν ἐλαττωθῇ ὁ χῶρος θὰ ὑποτιμηθοῦν τὰ οἰκόπεδα, τὰ σπίτια θὰ αὐξήσουν πολὺ καὶ ἡ τιμὴ τοῦ ἐμπορεύματος θὰ διπλασιασθῇ καὶ θὰ τριπλασιασθῇ καὶ πῶς ὁ ἔμπορος τότε θὰ ἠμπορέσῃ νὰ πωλήσῃ μὲ τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν πωλῇ ὁ ἔμπορος τῶν Ἀθηνῶν. Εἶναι ζήτημα ἐὰν ἔστω καὶ 100.000 μέτρα ἐξοικονόμησαν πρὸς 30 δραχμὰς ἔχομεν 3.000.000.

§97Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ ὑπόλοιπα ὅμως οἰκόπεδα ἀξίζουν πάρα πάνω ἀπὸ 13.000.000 διότι οἱ δρόμοι εἶναι πλατεῖς.

§98Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Καὶ δεύτερον, τόσον πολὺ εἶναι ὑπερτιμημένα καὶ τὰ σπήτια καὶ τὰ καταστήματα, ὥστε τὸ ἐμπόριον θὰ ζημιωθῇ πολύ.

§99ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν σᾶς ἐνδιαφέρει αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§100Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἐνδιαφέρομαι πολὺ περισσότερον ἀπὸ σᾶς διὰ νὰ εἶναι ἡ Θεσσαλονίκη ἐν τάξει, καὶ ἴδωμεν περισσοτέρας πόλει ἀπὸ σᾶς, διὰ νὰ γνωρίζωμεν πῶς εἶναι αἱ πόλεις. Ἐκτὸς ὅμως τούτων, ἐμελετήθησαν αἱ δαπάναι αἱ ὁποῖαι θὰ ἀπαιτηθῶσιν διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν καὶ τῶν πλατειῶν; Θὰ συνετέλει ἡ Θεσσαλονίκη εἰς τὰς δαπάνας αὐτὰς ἢ θὰ ἔχωμεν τὰς ὁδοὺς καὶ τὰς πλατείας καὶ θὰ γίνεται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συμβαίνει σήμερον ποῦ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συντηρήσωμεν τὰς ὁδοὺς αἱ ὁποῖαι κατεσκευάσθησαν ὑπὸ τῶν συμμάχων καὶ δὲν ὑπάρχει καμμία συγκοινωνία καὶ ὡς εἶναι ἀπ’ ἔξω ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην. Εἶναι καὶ αὐτὸ ἕνα ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ μελετηθῇ. Δεύτερον ἔχομεν τὸ ζήτημα τῆς ἐπιταχύνσεως τῶν ἐργασιῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς διϊσχυρίσθη ὅτι τὰ πάντα διεξήχθησαν μετὰ μεγίστης ταχύτητος, ἐγὼ δισχυρίζομαι τὸ ἀντίθετον. Κατὰ τὴν 16ην Μαρτίου 1917 ὁρίσθη ὅτι τὸ σχέδιον τῆς πόλεως θὰ ἐτελείωνεν εἰς τρεῖς μῆνας, ὁ ἐπὶ τῆς συντάξεως τοῦ σχεδίου ἀρχιτέκτων κ. Κιτσίκης εἰς συνέντευξίν του δημοσιευθεῖσαν εἰς τὴν «Ἐντεπαντὰν» τῆς Θεσσαλονίκης λέγει ὅτι τὸ σχέδιον θὰ τελειώσῃ τάχιστα. Ἐπερίμενα νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Λύντσον καὶ εἷς ἄλλος Γάλλος ἀρχιτέκτων. Καὶ ἐρωτᾶται, ἔπρεπε νὰ περιμένωμεν νὰ ἔλθουν οἱ ξένοι διὰ νὰ ἀρχίσουν τὰ σχέδια τῆς πόλεως, ἢ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀρχίσουν οἱ μηχανικοὶ οἱ ἰδικοί μας νὰ κατασκευάζουν τὸ σχέδιον καὶ οἱ ξένοι, ἐρχόμενοι, νὰ ἐπιφέρουν μερικὰς τροποποιήσεις; Παρῆλθον 10 μῆνες, διότι τὸ σχέδιον ἐτελείωσε τὸν Μάϊον, δηλαδὴ ἔχομεν ἐπιβράδυνσιν 7 μηνῶν, καὶ προκειμένου περὶ τῆς Θεσσαλονίκης, περὶ πόλεως ἡ ὁποία δὲν ὁμοιάζει οὔτε μὲ τὸν Πειραιᾶ οὔτε μὲ τὰς Πάτρας, οὔτε μὲ τὰς Ἀθήνας διότι ἐκεῖ ἀπὸ ἄκρου εἰς ἄκρον εἶναι μεγάλη κίνησις........

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι στενοὶ οἱ δρόμοι.

§102Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό, ἀλλ’ εἶπον ὅτι ἠμποροῦσε νὰ εἶναι ὀλιγώτερον φαρδεῖς. Οἱ Θεσσαλονικεῖς ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον εἶναι ζωὴ καὶ κίνησις ἀπὸ τοῦ 16ου τῆς ἡλικίας των. Ὁ Ἰσραηλίτης εἶναι ἔμπορος τέλειος, ἡ Ἰγνατία ὁδὸς εἶναι ἕν ἀτελεύτητον ἐμπόριον εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς δι’ ὅλην τὴν Μακεδονίαν, τὴν Ἤπειρον καὶ τὴν Σερβίαν, προκειμένου περὶ πόλεως τῆς ὁποίας τὸ ἐμπόριον κατεστράφη διότι τὰ ἀποτελέσματα τῆς πυρκαϊᾶς παραμένουσιν ἀκόμη· ἔπρεπε νὰ ληφθῶσι μέτρα περὶ τῆς ὅσον τὸ δυνατὸν ταχυτέρας ἐπανορθώσεως ἔστω καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ παραληφθῶσιν ἕν τινι μέτρῳ αἱ νεώτεραι ἰδέαι. Ἐχάθησαν λοιπὸν πολλοὶ μῆνες κατόπιν μὲ τὸ ζήτημα τῆς κτηματογραφήσεως καὶ ἐκεῖνο φαίνεται δὲν ἔγινε μὲ ὅσην ἔπρεπε συντομίαν καὶ σπουδήν· ἔγιναν αἱ κτηματογραφήσεις εἰς 11 μῆνας. Ἐν τούτοις, ἐὰν ἐξετάσωμεν πόσον τμῆμα τῆς πόλεως ἐκτηματογραφήθη εἰς τοὺς πρώτους 7 μῆνας, ἀνεξαρτήτως τῶν δύο μηνῶν τοὺς ὁποίους διϊσχυρίζετο ἡ Ὑπηρεσία ὅτι οἱ κάτοικοι δὲν προσῆλθον νὰ προσαγάγουν τὰ σχετικά, ἐὰν ἐξετάσωμεν πόσος χρόνος ἀπῃτήθη διὰ τὸ πρῶτον τμῆμα τὸ ὁποῖον ἔχει ἔκτασιν 260.000 τετραγωνικῶν μέτρων, καὶ πόσος χρόνος ἀπῃτήθη διὰ τὴν κτηματογράφησιν τοῦ ὑπολοίπου κτήματος, θὰ ἴδωμεν ὅτι ὁ χρόνος τῶν 7 μηνῶν ὁ ὁποῖος ἀπῃτήθη διὰ τὸ πρῶτον τμῆμα τῶν 260.000 τετραγωνικῶν μέτρων, εἶναι πολὺ μικρός, ἐν σχέσει πρὸς τὸν χρόνον ὁ ὁποῖος ἀπητήθη διὰ τὴν κτηματογράφησιν τοῦ ὑπολοίπου μέρους. Ἴσως θὰ ἠδύνατο ἡ κτηματογράφησις νὰ δοθῇ δι’ ἐργολαβίας, ὅπως ἔγινεν εἰς τὴν Θεσσαλίαν τὸ 1902 ὅπου ἦλθε ὁ Ζίμπερ ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν κτηματογράφησιν τῆς Θεσσαλίας.

§103Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν ἔκαμε κτηματογράφησιν, ἀλλὰ τοπογράφησιν.

§104Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Εἶναι κολοσσιαία ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοπογραφήσεως καὶ κτηματογραφήσεως. Εἰς τὴν Θεσσαλίαν ἔπρεπε νὰ τοπογραφηθῶσι χιλιάδες ἑκατοντάδων στρεμμάτων, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη ἀκριβείας· προκειμένου ὅμως περὶ τοῦ σχεδίου τῆς Θεσσαλονίκης, ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ κτηματογράφησις λεπτομερής, διὰ νὰ ἴδωμεν πόσον ἦτο τὸ τμῆμα τὸ ὁποῖον ἀποκόπτεται ἀπὸ κάθε οἰκόπεδον. Ἔπρεπε, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσετε διότι ἔχω κάποιαν εἰδικότητα, ἡ ἐργασία, νὰ γίνῃ μετ’ ἀκριβείας, ἔπρεπε νὰ συγκεντρώσῃ ὅλους τοὺς μηχανικοὺς ἐκεῖ, ὅπως ἔπραξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, καὶ παραπονῆται ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν μηχανικοὶ διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ περαιώσῃ τὴν ἐργασίαν τὴν κολοσσιαίαν τῆς κτηματογραφήσεως εἰς τὸ διάστημα τὸ ὁποῖον ὥρισε.

§105Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Δὲν λέγω, ὅτι δὲν εἶναι κολοσσιαία, λέγω ὅτι ἐὰν ἀνετίθετο ἐργολαβικῶς θὰ ἐγίνετο ταχύτερον.

§106Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Προκειμένου περὶ τόσων κολοσσιαίων συμφερόντων δὲν δίδονται ἐργολαβικῶς εἰς ἰδιώτας.

§107Γ. ΠΩΠ. Ὥστε ἡ δευτέρα ἐργασία θὰ γίνῃ ἐπιμελῶς.

§108Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησε μὲ τὸν κατηγορηματικώτερον τρόπον, δὲν χρειάζεται δυσπιστία καὶ ἐπίκρισις, «μὰ ἴσως», ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μᾶς λέγετε τόσην ὥραν· τοὐλάχιστον δὲν μᾶς χωρίζεται αὐτὰ τὰ «ἴσως».

§109Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Νὰ ἐγίνετο ἡ κτηματογράφησις ἑνὸς τμήματος τῆς πόλεως καὶ νὰ ἄρχιζεν ἡ ἐργασία, καὶ ὄχι νὰ περιμένωμεν νὰ τελειώσῃ ὅλη ἡ κτηματογράφησις καὶ κατόπιν νὰ ἀρχίσουν αἱ ἐργασίαι.

§110Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἀπαιτήσῃ καὶ δι’ αὐτὸ ὁ κ. Ὑπουργός.

§111Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἀσχέτως πρὸς τὴν βραδύτητα αὐτήν, ἔχομεν καὶ ἄλλην 25ήμερον· διεκόπησαν αἱ ἐργασίαι τῶν συνεργείων ἐπὶ 25 ἡμέρας, ὥστε ἐὰν δὲν ἐγίνοντο αἱ βραδύτητες ἐκεῖναι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κερδίσωμεν περὶ τοὺς 6 μῆνας, διότι τώρα ἡ ἀνοικοδόμησις θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τοῦ παρελθόντος θέρους, διότι τώρα εἶναι χειμὼν καὶ δὲν δύνανται νὰ ἀρχίσουν αἱ ἐργασίαι. Τρίτον ζήτημα. Ἀφοῦ ἐπρόκειτο νὰ βραδύνῃ ἐπὶ τοσοῦτον ἡ οἰκοδόμησις τῆς πόλεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἠμποροῦσε νὰ γνωρίζῃ ἡ ὑπηρεσία, ἔπρεπε νὰ ληφθῶσιν ὅλα τὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων καὶ τὸ ἐμπόριον θὰ εὕρισκε στέγην καὶ προστασίαν, καὶ οἱ κάτοικοι ἐπίσης. Ἠμποροῦσε νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς τὰ ἡμίκαυστα οἰκήματα νὰ ἐπισκευασθῶσι προχείρως. Νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς ἕνα οἰκογενειάρχην, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἕνα σπίτι μὲ ὀκτὼ δωμάτια καὶ ἐκάηκε ἡ στέγη ἢ τμῆμα τοῦ οἴκου του, νὰ ἐπισκευάσῃ δύο δωμάτια εἰς τὰ ὁποῖα νὰ καθίσῃ. Ἐπίσης τὰ καταστήματα ἠδύναντο νὰ ἐπισκευασθῶσι προχείρως, οὕτως ὥστε νὰ ἀκολουθῇ τὸ ἐμπόριον, οὕτως ὥστε νὰ μὴ νεκρωθῇ ἡ πόλις τῆς Θεσσαλονίκης ἐπὶ 2½ ἔτη. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα τῆς διανομῆς τῶν οἰκοπέδων. Ὑποθέτω, ὅτι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὁ ἔντιμος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι ἓν ἐκ τῶν σοβαρωτέρων, διὰ τὴν ἐπιτυχίαν καὶ ἀποτυχίαν τῆς ἐπιχειρήσεως τῆς ἀνοικοδομήσεως τῆς Θεσσαλονίκης. Τὰ οἰκόπεδα τοῦ πρώτου τμήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἕτοιμον, ἀνήρχοντο εἰς 975· σήμερον ἀνέρχονται κατ’ ἀρχὰς μέν, πρὸ ἑνὸς μηνὸς εἰς τὰ 205, σήμερον εἰς 240, δηλαδὴ εἰς τὸ τέταρτον περίπου. Τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ εἶναι ἐκτάσεως τὰ 40 μὲν 200 μέτρων, ὅλα δὲ τὰ ἄλλα 400, 500, 1000 μέχρι 1500 μέτρων. Ἔρχονται οἱ Θεσσαλονικεῖς καὶ λέγουν πῶς δυνάμεθα νὰ ἀγοράσωμεν οἰκόπεδα τόσον ἀκριβά; Σήμερον οἱ Θεσσαλονικεῖς ὑπέστησαν μεγάλας ζημίας, ἄλλοι μὲν διότι ἠγόρασαν ξένα νομίσματα καὶ ἐζημιώθησαν ἀρκετά, ἄλλοι διότι ἐν τῷ μεταξὺ ἔπαυσαν αἱ ἐργασίαι των καὶ τοιουτοτρόπως δὲν ἔχουσι κέρδη καὶ δὲν ἔχουσι καὶ χρήματα καὶ δὲν δύνανται νὰ διαθέσωσιν ἑκατοντάδας χιλιάδων ἵνα ἀγοράσωσιν οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα θὰ ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ κτίσωσι κατόπιν. Ἑπομένως διὰ τοὺς Θεσσαλονικεῖς εἶναι πρόβλημα ἐὰν δυνηθῶσι νὰ ἀγοράσωσιν· ἀλλὰ ὄχι μόνον διὰ τοὺς Θεσσαλονικεῖς, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς ἐπιχειρήσεις, διότι ἐὰν θὰ τὰ ἀγοράσωσι καὶ εἶναι ἑταιρεῖαι θὰ ἀναγκασθῶσι νὰ κτίσωσι μὲ τὰ σχέδια, τὰ ὁποῖα δίδει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ἐννοεῖται ὅτι θὰ ἐπιβαρύνωσι τὰ κτήματα μὲ μεγάλας δαπάνας. Τὰ ἐνοίκια θὰ εἶναι μεγάλα καὶ θὰ καταντᾷ —καὶ ὅταν θὰ ἀνοικοδομηθῇ ἡ Θεσσαλονίκη—νὰ ἔχωμεν τὴν ἰδίαν κατάστασιν ὑπὸ ἔποψιν ἐνοικίων, τὴν ὁποίαν ἔχομεν καὶ σήμερον, ὅπου καταντᾷ νὰ πληρώνωμεν δι’ ἓν δωμάτιον, τόσα ὅσα θὰ ἀπῃτοῦντο ἵνα πληρώσωμεν ἄλλοτε διὰ οἰκίαν 10 δωματίων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς κατ’ ἀρχὰς τὰ εἶχε κάμει αὐτά, ἀκούσας τὰ παράπονα τῶν Θεσσαλονικέων· ὑπάρχουσι ὅμως καὶ ἄλλα μέσα καὶ ἄλλοι τρόποι διὰ τῶν ὁποίων δύνανται τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ νὰ πολλαπλασιασθῶσι, καὶ συγχρόνως καὶ τὰ οἰκήματα νὰ γίνωσι κατὰ τοὺς κανόνας τῆς τεχνικῆς ἐργασίας. Λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὅτι παρέχει πολλὰς εὐκολίας εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ἵνα ἀγοράσωσι οἰκόπεδα. Αἱ εὐκολίαι αὐταὶ ποῖαι εἶναι ὅταν μετὰ 2½ ὁλόκληρα ἔτη, ὅπως θὰ εἴπω κατόπιν δὲν κατορθώθη οὔτε τὴν ἀξίαν τῶν οἰκοπέδων των νὰ λάβωσιν; Καὶ οἱ ἰδιοκτῆται οἱ πρώην, πρέπει νὰ προσέλθωσιν εἰς τὴν δημοπρασίαν ὅπως καὶ οἱ ξένοι εἰς τοὺς ὁποίους δίδει τὸ δικαίωμα τὸ ἄρθρον 30 τοῦ νόμου 1394. Τὸ ἄρθρον 30 λέγει (ἀναγινώσκει).

§112Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ἀλλάξαμεν ὡς ἐπιμένετε εἰς αὐτό.

§113Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Τὸ ἀφήνω. (ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκει). Ὡς καὶ ἐγὼ ὁ μὴ ἔχων ἰδιόκτητον...

§114Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Αὐτὸ ἐβγῆκε· διατί ἐπιμένετε;

§115Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἀφ’ οὗ διωρθώθη τὸ ἀφήνω.

§116Γ. ΠΩΠ. Πῶς διωρθώθη;

§117Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἔγινε νόμος εἰς τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον.

§118Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἡ τιμὴ τῶν οἰκοπέδων σύμφωνα μὲ τὰς τιμάς, τὰς ὁποίας ὥρισεν ἡ Ἐπιτροπή, ἀνέρχεται ἀπὸ 200 δραχμῶν καὶ φθάνει εἰς τὰς 700. Ὥστε διὰ νὰ ἀγοράσῃ ἕνας ἰδιοκτήτης οἰκόπεδον 300–400 πήχεων, πρέπει νὰ ἔχῃ 150 χιλιάδας δραχμὰς διὰ τὸ οἰκόπεδον καὶ 300 ἕως 400 χιλιάδας διὰ νὰ τὸ κτίσῃ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καθίσταται ἀδύνατον διὰ τὰ 95% τῶν Θεσσαλονικέων. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα μετὰ προσοχῆς, καὶ ἐπιφέρῃ τὰς δεούσας τροποποιήσεις διὰ νὰ διευκολύνῃ τὴν πώλησιν τῶν οἰκοπέδων καὶ τὸ κτίσιμον. Εἶναι δυνατὸν ἐν πρώτοις, νὰ αὐξήσητε τὰ οἰκόπεδα εἰς τὸ ἓν τμῆμα, καὶ ἀπὸ 240 νὰ τὰ κάμητε 300.

§119Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Νὰ τὰ περιορίσωμεν εἰς ἐμβαδόν.

§120Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Μάλιστα. Δεύτερον νὰ διατεθῇ ὡρισμένος ἀριθμὸς οἰκοπέδων εἰς πλειοδοσίαν μόνον μεταξὺ τῶν πρώην ἰδιοκτητῶν, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ μέγας συναγωνισμὸς μεταξὺ αὐτῶν. Τρίτον νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἀποπληρωμὴ τῶν οἰκοπέδων κατὰ δόσεις ἔστω καὶ ἐντόκως· ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει νὰ δώσῃ 200 χιλιάδας, νὰ πληρώσῃ 50 χιλιάδας καὶ εἰς διάστημα μιᾶς πενταετίας νὰ εἰμπορέσῃ νὰ ἀποπληρώσῃ. Ἔπειτα ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσαχθῇ καὶ ἄλλο σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ ἐν Κερκύρᾳ, καὶ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν, τῆς ἰδιοκτησίας τῶν πατωμάτων.

§121Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅπου ὑπάρχει τὸ χαλοῦν.

§122Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἤκουσα ὅτι προσπαθοῦν νὰ τὸ εἰσαγάγουν. Δὲν βλέπω, τίνα δυσκολίαν ἔχει τὸ ζήτημα αὐτό, ὅταν διὰ νόμου κανονισθῶσιν αἱ σχέσεις τῶν διαφόρων ἰδιοκτητιῶν κατὰ πατώματα. Ἔπειτα εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ διὰ νόμου, ὅτι δύνανται δύο νὰ ἀγοράσουν ἓν οἰκόπεδον.

§123Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἰμποροῦν νὰ τὸ κάμουν κάλλιστα· δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νόμου.

§124Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ ἀστικὸν δίκαιον τὰ λέγει αὐτά.

§125Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἕν οἰκόπεδον, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἀγοράσῃ εἷς, νὰ τὸ ἀγοράσουν δύο, νὰ τὸ κτίσουν ἐπὶ ἑνὸς σχεδίου ὥστε νὰ φαίνεται ὅτι εἶναι ἕνα σπῆτι, ἀλλὰ νὰ εἶναι δύο. Πρέπει λοιπὸν νὰ γίνῃ ἕνας νόμος ὁ ὁποῖος θὰ κανονίσῃ τὰς σχέσεις αὐτάς.

§126Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὰ οἰκόπεδα τὰ ἔχοντα ἐμβαδὸν χιλίων μέτρων εἶναι ὀλίγα, καὶ πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ τὰ πολὺ μεγάλα καταστήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνάγκην τόσῳ μεγάλων οἰκοπέδων. Ἂν ὅμως δὲν εὕρωμεν ἀγοραστὰς ἔχοντας ἀνάγκην αὐτῶν, τότε θὰ τὰ κατανείμωμεν εἰς τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην μικροτέρων.

§127Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἔπειτα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ ἑξῆς εὐκολία διὰ νὰ δυνηθοῦν οἱ μὴ ἔχοντες τὰ μέσα νὰ ὑποστῶσι τοιαύτην δαπάνην.

§128Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διατὶ δὲν παίρνουν ἕνα μικρότερον οἰκόπεδον.

§129Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Τῶν 200 καὶ 300 μέτρων, εἶναι 40 ὅλα ὅλα.

§130Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Αὐτὰ εἶναι εἰς τὸ ἓν τμῆμα τῆς πόλεως, εἰς τὸ κεντρικόν· ἂς πάρουν εἰς ἄλλο τμῆμα.

§131Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφ’ οὗ τὰ χρηματικά σας μέσα δὲν σᾶς ἀρκοῦν νὰ πάρετε ἕνα μεγάλο, διατὶ δὲν πᾶτε νὰ πάρετε εἰς ἕνα ἄλλο μέρος. Θέλετε καὶ καλὰ καὶ σώνει εἰς τὸ κεντρικὸν μέρος νὰ πάρετε ἕνα οἰκόπεδον καὶ διὰ νὰ κατορθώσετε νὰ τὸ πάρετε ζητεῖτε νὰ χαλάσῃ τὸ σχέδιον.

§132Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Μὲ τὰς εὐκολίας αὐτὰς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ. Ὅταν ἕνας ἦτο ἰδιοκτήτης καὶ εἶχε τὸ οἰκόπεδόν του εἰς τὸ κέντρον διατὶ νὰ τὸν διώξωμεν τώρα;

§133Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διότι ἡ βάσις εἶναι αὐτή. Ἄλλως θὰ ἀφήναμεν τὰ πράγματα καὶ θὰ ἐλέγαμεν εἰς τὸν καθένα ἔχεις τὸ κτῆμα σου καὶ κάμε ὅ,τι θέλεις. Σεῖς λοιπὸν κτυπᾶτε τὴν βάσιν κατὰ τὴν ὁποίαν εἴπομεν δὲν εἰξεύρομεν ποῖος ἦτο πρὶν κύριος, ἡμεῖς θὰ τὰ κάμωμεν ὅλα tabula rasa καὶ θὰ προβῶμεν ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένου σχεδίου. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν εἰμπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις σοβαρὰ καὶ σπουδαία.

§134Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Δὲν κτυπῶ τὴν βάσιν.

§135Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ εἶσθε πειὸ συνεπὴς ἂν τὴν ἐκτυπούσατε· σεῖς θέλετε καὶ τὸν σκύλο χορτᾶτο, καὶ τὴν πῆτα ὁλάκερη.

§136Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ὅταν ἕνας ἦτο ἰδιοκτήτης καὶ εἶχε τὸ σπῆτι του πῶς θὰ τὸν διώξητε;

§137Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πρῶτα ἦτο ἕνας ἰδιοκτήτης ὁ ὁποῖος εἶχεν ἕνα μαγαζάκι· τώρα ἐκεῖ θὰ κάμωμε μαγάζαρο, διότι εἶναι κεντρικὴ ἀρτηρία· κατ’ ἀνάγκην θὰ πᾶτε σεῖς οἱ ἄλλοι μακρύτερα. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις· κατ’ ἀνάγκην λοιπὸν κτυπᾶτε τὴν βάσιν.

§138Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Θὰ ἔλθῃ αὔριον, μεθαύριον ἡ πώλησις τῶν οἰκοπέδων καὶ θὰ ἴδωμεν ποῖος ἔχει δίκαιον καὶ ποῖος ἄδικον. Ἔπειτα πρέπει νὰ δοθῇ πᾶσα δυνατὴ εὐκολία καὶ ἀτέλεια πρὸς εἰσαγωγὴν ὑλικῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἐπίσης τὸ παζάρι τὸ ὁποῖον θὰ γίνῃ καὶ τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι 15.000 τετρ. μέτρα, θὰ ἦτο καλύτερον νὰ εἶναι μικρότερον καὶ νὰ γίνουν δύο. 15.000 τετρ. μέτρα εἶναι ἔκτασις ἀπὸ τὴν Ὁμόνοιαν ἕως τὴν Βουλήν. Τὰ καταστήματα τὰ ὁποῖα θὰ γίνουν εἰς τὸ παζάρι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ὄχι νὰ ἐνοικιάζωνται ἀλλὰ νὰ πωλῶνται ὥστε νὰ ἀποκτήσουν καὶ μαγαζιὰ εἰς τὸ κετρικὸν μέρος. Ἐπίσης νὰ ἀπαλλαγοῦν οἱ μέλλοντες νὰ κτίσουν ἀπὸ φόρους οἰκοδομῶν ἐπὶ μίαν σειράν ἐτῶν, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ διευκόλυνσις τῆς οἰκοδομήσεως. Ἄλλο ζήτημα εἶναι τὸ τῆς ἀποζημιώσεως διὰ τὰ ἀπαλλοτριωθέντα. Εἶναι 2½ ἔτη μετὰ τὰ ὁποῖα ἀπηγορεύθη εἰς τοὺς Θεσσαλονικεῖς ἡ κατασκευὴ παραπηγμάτων καὶ ἐν γένει ἡ χρησιμοποίησις τῶν οἰκοπέδων. Δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν μόνον νομικῶς ἀλλὰ καὶ λογικῶς καὶ κατὰ τὸ δίκαιον τὸ ἀνθρώπινον. Ὅταν ἐκάη τὸ κτῆμα ἑνὸς ἀνθρώπου πρὸ 2½ ἐτῶν καὶ ἦλθε τὸ Κράτος διὰ τοῦ νόμου 223 καὶ ἠμπόδισε τὸν ἰδιοκτήτην νὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν ἰδιοκτησίαν του, καὶ μετὰ 2½ ἔτη ὁ ἰδιοκτήτης αὐτὸς δὲν παίρνει τὴν ἀποζημίωσιν διὰ τὸ ἀπαλλοτριωθὲν κτῆμα του. Ὅταν καὶ σήμερον ἀκόμη ἔρχεται τὸ κράτος καὶ λέγει ὅτι δὲν σοῦ δίδω τὴν ἀποζημίωσιν αὐτήν, διότι δὲν εἶσαι μέλος τῆς κτηματικῆς ὁμάδος! Καταθέτουσιν οἱ ἰδιοκτῆται τὰ οἰκόπεδά των χωρὶς νὰ ἐρωτηθοῦν καὶ τοὺς λέγει τὸ Κράτος: ἐγὼ θὰ πωλήσω τὰ οἰκόπεδά σας καὶ σεῖς θὰ περιμένετε νὰ τελειώσῃ ἡ πώλησίς των, καὶ τότε ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν οἰκοπέδων σας, θὰ σᾶς δώσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει. Ἐὰν ὑπάρξῃ κέρδος θὰ σᾶς δώσω, ἐὰν ὅμως ὑπάρξῃ ζημία, τότε νὰ ὑποστῆτε καὶ τὴν ζημίαν ταύτην. Καὶ σᾶς λέγουν αὐτοί: ὑποτεθείστω ὅτι δὲν ἀγοράζονται τὰ οἰκόπεδα. Ἡμεῖς εἴμεθα πλέον ξένοι πρὸς τὴν μέλλουσαν Θεσσαλονίκην. Τὶ χρεωστοῦμεν ἡμεῖς νὰ πληρώσωμεν τὰ ἔξοδα; Ἀφοῦ ἤδη μᾶς ἐπήρατε καὶ μᾶς κατέχετε τὰ οἰκόπεδα 2½ ἔτη πλέον, χωρὶς νὰ μᾶς ἐπιτρέψητε νὰ κάμωμεν οὐδὲ κἂν προσωρινὴν ἐπ’ αὐτῶν ἐγκατάστασιν, χωρὶς νὰ μᾶς ἀποζημιώσητε ὅπως διατάσσει τὸ Σύνταγμα, ἀφοῦ ὄχι μόνον δὲν μᾶς ἐδώσατε τὴν ἀξίαν αὐτῶν, ἀλλ’ οὐδὲ κἂν ἀπέναντι τῆς ἀξίας αὐτῶν, τοὐλάχιστον νὰ μᾶς βεβαιώσητε ὅτι δὲν ἔχομεν νὰ ὑποστῶμεν ζημίαν! Καὶ λέγει ἡ Κυβέρνησις: μὰ δὲν ἔχετε ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι θὰ διαχειρισθῇ αὕτη τὰ πράγματα καλῶς; Ἔχομεν ἡμεῖς ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ὅταν βλέπομεν ὅτι εἰς τὴν καεῖσαν ζώνην περιελήφθησαν καὶ τμήματα ζώνης τῆς πόλεως ἥτις δὲν ἐκάη, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ κατεδαφισθοῦν, καὶ μὲ τὴν μανίαν μάλιστα, ποῦ ἔχει ὁ μηχανικὸς τῆς Θεσσαλονίκης, ὁ ὁποῖος εἶναι νέος Νέρων, ὁ ὁποῖος θὰ κατεδαφίσῃ ὅλην τὴν Θεσσαλονίκην, δὲν γνωρίζομεν πῶς θὰ ἀντικρυσθοῦν ὅλαι αὐταὶ αἱ δαπάναι. Ἐκτὸς τῆς δαπάνης τὴν ὁποίαν ἔχει νὰ πληρώσῃ ἡ πόλις τῆς Θεσσαλονίκης 11 ἑκατομμυρίων διὰ τὰς ὑπονόμους καὶ ὁδούς, ἐκτὸς τῆς δαπάνης 10.000.000 δραχμῶν διὰ γενικὰ ἔξοδα κτηματογραφήσεως.

§139Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὰ εἶναι τερατώδη πράγματα καὶ ἀπορῶ πῶς τὰ λέγετε!

§140Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Δὲν τὸ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν μου τὸ τελευταῖον αὐτὸ κονδύλιον. Λαμβάνω τὰ 11.000.000, μὲ τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ τὴν ἐπιβαρύνωμεν διὰ τὰς ὁδοὺς καὶ ὑπονόμους. Ἔχομεν ἐξ ἄλλου 16.000.000 δραχμὰς ἔξοδα κατεδαφίσεως τῶν οἰκοδομημάτων. Ἑπομένως ὅταν βλέπω τοιαύτας κολοσσιαίας δαπάνας, αἱ ὁποῖαι θὰ τὴν ἐπιβαρύνουν, ὅταν δὲν γνωρίζω πῶς θὰ γίνῃ ἡ πώλησις ἔχουν δίκαιον οἱ Θεσσαλονικεῖς λέγοντες καὶ ἐρωτῶντες: ἡμεῖς θὰ ὑποστῶμεν αὐτὰς τὰς δαπάνας; Εἶναι δίκαιον παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος νὰ μὴ ἀποζημιωθῶσιν; Ὁ νόμος 394 ἆρα γε ἔπρεπε νὰ ὑποχρεώσῃ αὐτοὺς ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ κάμωσιν χρῆσιν τῶν οἰκοπέδων των; Ἐὰν ἦσαν 5 ἢ 10 καὶ ἤθελον νὰ κτίσωσιν ἓν παράπηγμα δὲν τοὺς ἐπέτρεψαν, ἐνῷ ὤφειλον κατὰ τὸ Σύνταγμα ἢ νὰ τοὺς ἀποζημιώσουν. Καὶ ἐν τούτοις οἱ Θεσσαλονικεῖς ὑπῆρξαν νομοταγεῖς, νομοταγέστατοι καὶ περιέμενον 2½ ἔτη, καὶ σήμερον ἐπειδὴ βλέπουν τὴν κατάστασιν παρατεινομένην λέγουσιν διατὶ δὲν μᾶς πληρώνετε; Σημειωτέον ὅτι ἐὰν τις εἶχε π. χ. ἓν κτῆμα ἀξίας κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς πυρκαϊᾶς 100.000 δραχ., ἐὰν ἀμέσως μετὰ τὴν πυρκαϊὰν ἀπεζημιοῦτο ἔστω 80.000 δραχμάς, τὰ χρήματα αὐτὰ θὰ τὰ ἐχρησιμοποίει, θὰ ἔκαμνε τὸ ἐμπόριόν του καὶ θὰ ἐκέρδιζεν ἀρκετά. Πρῶτον λοιπὸν ὑπέστη τὴν κολοσσιαίαν ἀποζημίωσιν ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς, δεύτερον ἔμεινε τὸ οἰκόπεδον αὐτοῦ ἀχρησιμοποίητον, τρίτον ἔχασεν ἐκ τῆς μὴ πληρωμῆς. Τώρα τί τοῦ λέγετε; ὅταν θὰ πωλήσω τὸ οἰκόπεδον μετὰ 5–10 χρόνια, τότε θὰ κάνωμεν τὸν λογαριασμόν μας, καὶ ἂν προκύψῃ κέρδος θὰ σοῦ δώσω τὸ κέρδος, ἂν δὲ προκύψῃ ζημία, τότε θὰ ὑποστῇς καὶ αὐτὴν τὴν ζημίαν. Τώρα ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας λέγει, ὅτι δὲν ὑπάρχει φόβος, διότι ἡ Θεσσαλονίκη θὰ γίνῃ μία ὡραιοτάτη καὶ ἰδεώδης πόλις, καὶ πλουσία, καὶ δὲν ἠξεύρω τί ἄλλο καὶ ὅτι καὶ τὰ οἰκόπεδα θὰ πωληθοῦν καὶ μὲ καλὴν τιμήν. Ἀλλ’ ἀφ’ οὗ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει τόσας ἐλπίδας, ἢ μᾶλλον εἶναι καὶ ὁμιλεῖ μετὰ τοσαύτης θετικότητος διὰ τὸ μέλλον τῆς Θεσσαλονίκης, διατὶ τότε δὲν θέλει νὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς ἰδιοκτήτας, οἱ ὁποῖοι λέγουν, ὅτι δὲν θέλομεν ἡμεῖς τὰ κέρδη αὐτά, ἂς τὰ πάρῃ τὸ Κράτος, ἂς μᾶς ἀποζημιώσῃ ἡμᾶς τώρα, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ εἶναι σύμφωνος καὶ μὲ τὸ Σύνταγμα καὶ θὰ κερδίσῃ καὶ τὸ Κράτος;

§141Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Πόσα ἑκατομμύρια χρειάζονται διὰ τὰς ἀποζημιώσεις;

§142Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. 100–110 ἑκατομμύρια.

§143Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Πρέπει νὰ προσέξητε εἰς αὐτό, διότι δὲν εἶσθε βουλευτὴς τῶν ἰδιοκτητῶν, ἀλλ’ εἶσθε βουλευτὴς τοῦ λαοῦ, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν λαὸν μὲ 100.000.000 χωρὶς λόγον διὰ νὰ πληρώσωμεν ἀμέσως τοὺς ἰδιοκτήτας.

§144Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἂς μὴ τοὺς ἀποζημιώσῃ μὲ τὸ ὅλον, ἂς τοὺς δώσῃ ἀπέναντι 40–50% καὶ νὰ τοὺς διαβεβαιώσῃ τὸ Κράτος, ὅτι δὲν ἔχουν νὰ ὑποστοῦν ζημίας.

§145Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὴν ζημίαν τὴν ὑπέστησαν ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς.

§146Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Τὸ τελευταῖον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ θίξω, κύριοι βουλευταί, εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ὅτι ἔστω καὶ ἀργά, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἔγινε τόσον καιρό, νὰ γίνῃ σήμερον. Ἐφ’ ὅσον ἡ πώλησις τῶν οἰκοπέδων εἶναι ζήτημα ἄμεσον, ἀλλ’ ἀπέχει πολὺ ἀπὸ τῆς σήμερον, τοὐλάχιστον νὰ ἐπιτραπῇ εἰς ὅσους θέλουν ἐκ τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν οἰκοπέδων νὰ κάμωσι προσωρινάς τινας ἐγκαταστάσεις ἐπ’ αὐτῶν, ὡς ἐπίσης καὶ ἐπὶ οἰκοδομημάτων μεγάλων, π.χ. οἰκιῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι 10–12 δωμάτια ἢ καὶ ὀλιγώτερα, νὰ ἐπιτραπῇ ἡ προσωρινὴ ἐπ’ αὐτῶν χρῆσις 2–3 δωματίων. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου θὰ κατορθωθῇ ἡ προσωρινὴ στέγασις τοῦ τόσου πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄστεγος. Ἐγὼ αὐτὸς ἔχω τὴν οἰκογένειάν μου ἀποτελουμένην ἐκ πέντε ἀτόμων διεσπαρμένην εἰς τρία διάφορα φιλικὰ σπίτια. Ἐπίσης διὰ τὰς ὁδοὺς ἐκείνας ἢ μᾶλλον διὰ τὰ τμήματα ἐκεῖνα τῆς πόλεως τὰ ἐπὶ τῆς Ἐγνατίας ὁδοῦ, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ πλέον 20 μέτρων πλάτος, τὰ ἐπὶ τῆς νοτίου πλευρᾶς θὰ μείνουν ἀνέπαφα. Ἐν τούτοις ὁ μηχανικὸς ἀφ’ οὗ ἔκαμε τὴν ρυμοτομίαν ἔκοψε καὶ 2–3 μαγαζιὰ ποῦ ἦσαν πλησίον. Τὸ αὐτὸ εἶναι καὶ διὰ τὴν ὁδὸν Βενιζέλου–Ἐγνατίας. Ἀφ’ οὗ πρόκειται νὰ μὴ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὴν ρυμοτομίαν ἀφήσατέ τους ἐλεύθερα τὰ μαγαζιά. Τοιαῦτα παράπονα ὑπάρχουσι πάρα πολλά. Συγχρόνως ἐπληροφορήθην ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, ὅτι ἐστάλη καὶ τὸ σχεδιάγραμμα τῆς Θεσσαλονίκης διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ ρυμοτόμησις καὶ τοῦ 3ου τμήματος.

§147Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παραπονεῖσθε, ὅτι θὰ ἀρχίσουν αἱ ρυμοτομίαι γρήγορα;

§148Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ὄχι δὲν παραπονοῦμαι, ἀλλὰ ἀφοῦ δὲν πρόκειται νὰ κτισθῇ......

§149Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφ’ οὗ γίνει ἡ ρυμοτομία θὰ ἀρχίσῃ καὶ ἡ πώλησις.

§150Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Δὲν ἐπωλήθησαν τὰ οἰκόπεδα, οὔτε τοῦ 1ου τμήματος ἀκόμη. Πρέπει νὰ δοθῇ διαταγὴ ὥστε νὰ παρασχεθῇ πᾶσα δυνατὴ εὐκολία εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας.

§151Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔχετε πληροφορίας, ὅτι δὲν ἐξησκήθη ἐπιείκεια εἰς αὐτούς. Εἰς τὴν ὁδὸν Ἰγνατίας κατεδαφίσθη κανένα μαγαζὶ ἐπὶ 300 εὑρισκομένων;

§152Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Κατεδαφίσθησαν 2–3.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοφίνας ἔχει τὸν λόγον.

§154Μ. ΚΟΦΙΝΑΣ. Ἡ Ἀκρόπολις τῆς Μακεδονίας, ἡ ὡραία νύμφη τοῦ Θερμαϊκοῦ ὑπὸ τῆς κατ’ Αὔγουστον τοῦ 1917 ἐπισυμβάσης φοβερᾶς πυρκαϊᾶς πάσχει, φθίνει, μαραίνεται. Διότι ἐκτὸς τῆς ἐξ ἑνὸς καὶ πλέον δισεκατομμυρίου δραχμῶν ἐπελθούσης εἰς τοὺς πυροπαθεῖς ζημίας ἐκ τῶν 75,000 πυροπαθῶν, χιλιάδες ὑπάρξεων ἀπωλέσθησαν, ἄλλοι μὲν λόγῳ ἐλλείψεως ὑλικῶν μέσων πρὸς συντήρησίν των σήμερον δὲ ἡ θέσις αὐτῶν ἀπὸ πολλοῦ κατέστη ἀφόρητος, διότι ὁ μὲν βίος αὐτῶν εἶναι ὑπερβολικὰ ἀκριβὸς ὑπὲρ πᾶσαν τὴν Ἑλλάδα τὰ δὲ ἐνοίκια ἐξωφρενικά, ἤτοι ὑπερβαίνουσι κατὰ τὸ διπλάσιον τὴν προπολεμικὴν ἀξίαν τῆς ἰδίας χωρητικότητος οἰκίας. Ἔλαβον τὸν λόγον κ. Πρόεδρε, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ζωγραφίσω τὴν τραγικότητα τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκονται οἱ πλεῖστοι τῶν πυροπαθῶν, ἐὰν λάβητε μάλιστα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι μεταξὺ αὐτῶν εὑρίσκονται πλεῖσται χῆραι καὶ ὀρφανὰ καὶ ἄλλαι οἰκογένειαι ἄνευ προστατῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ παρακαλέσω ἐν ὀνόματι τῆς φιλανθρωπίας τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ σύντονα μέτρα πρὸς κατάπαυσιν τῆς μεγάλης δυστυχίας, ἥτις μαστίζει αὐτάς. Συντελεστικὸν μέτρον κρίνω τὴν ἄμεσον καταβολὴν εἰς πάντας τοὺς ἰδιοκτήτας πυροπαθεῖς—διότι οἱ πλεῖστοι αὐτῶν πένονται—ὁλοκλήρου τοῦ τιμήματος τοῦ οἰκοπέδου αὐτῶν εἰς χρήματα καὶ οὐχὶ εἰς χρηματόγραφα. Ἐπίσης εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, ἐὰν τὰ πρὸς πώλησιν οἰκόπεδα κατετέμνοντο εἰς μικρότερα τεμάχια πρὸς εὐχερεστέραν πώλησιν αὐτῶν. Ἡ πόλις τῆς Θεσσαλονίκης κατ’ ἐξοχὴν ἐμπορική, δὲν ἔχει ἀνάγκην ἐπαύλεων καὶ μεγάρων, ἀλλὰ καταστημάτων καὶ οἰκιῶν ἁπλῶν, ὥστε ἐπιβάλλεται πάντως μία τροποποίησις ἐπὶ τὰ βελτίω.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σίδερης ἔχει τὸν λόγον.

§156Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ ἐλέγξω τὸ τοπογραφικὸν σχέδιον τῆς Θεσσαλονίκης, δεχόμενος, ὅτι τοῦτο θὰ γίνῃ κατὰ τὸν καλλίτερον δυνατὸν τρόπον. Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ μέριμναν, εἶναι τοῦτο, Νὰ φροντίσῃ παντὶ σθένει, ὅπως στεγασθῇ καὶ λάβῃ περίθαλψιν ὁ ἀπὸ 2½ ἐτῶν μένων ἄστεγος πληθυσμός.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει τὸν λόγον.

§158Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Παρ’ ὅλον τὸν θόρυβον, ὁ ὁποῖος ἠγέρθη ἐσχάτως διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀνοικοδομήσεως τῆς Θεσσαλονίκης, δὲν ἀνέμενον, ὅτι ἀντιπρόσωποι τοῦ νομοῦ Θεσσαλονίκης ἤθελον ἐπηρεασθῆ, ὥστε νὰ φέρουν τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν, καθ’ ὃν τρόπον τὸ ἔφεραν. Ὄχι, διότι τὸ ζήτημα, δὲν εἶναι μεγίστης σπουδαιότητος, ἀλλὰ, διότι ἔχοντες ὅλην τὴν εὐκαιρίαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι νὰ ἀντιληφθοῦν τί μέχρι τοῦδε ἔγινε καὶ ἔχοντες ἐπίσης τὴν εὐκαιρίαν νὰ μάθουν πόθεν προήρχετο ὁ θόρυβος καὶ ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα, ἔπρεπε ν’ ἀντιληφθοῦν, ὅτι ὑπῆρχε φόβος ὄχι ν’ ἀναστείλωσι τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ ἐνισχύοντες ἀκριβῶς τὰς ἀντιδράσεις, αἱ ὁποῖαι παρουσιάσθησαν καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τὴν μέχρι σήμερον, νὰ ἐπιβραδύνουν τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐν τούτοις, ἀφ’ οὗ ἦλθε τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀφ’ οὗ καὶ ἀπὸ ἕνα συνάδελφον ἠρωτήθην εἰδικώτερον, ἂν ἔλαβον γνῶσιν τῶν γραφέντων γενικῶς διὰ τὸ ζήτημα, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ θέσω ὑπὸ συζήτησιν τὰς αἰτιάσεις τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν. Ἅμα ἐξερράγη εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἡ συμφορὰ τοῦ Αὐγούστου τοῦ 1917, τρία προεβλήθησαν μεγάλα προβλήματα. Τὸ ζήτημα τῆς ἀμέσου περιθάλψεως τῶν παθόντων, τὸ ζήτημα τῆς μερίμνης περὶ ταχυτέρας στεγάσεως τῶν ἀπορωτέρων καὶ τὸ ζήτημα, τὸ ἀκόμη μεγαλύτερον, τῆς μερίμνης περὶ τῆς ὁριστικῆς ἀνοικοδομήσεως τοῦ καέντος τμήματος τῆς πόλεως. Καὶ τὰ τρία αὐτὰ προβλήματα τ’ ἀντίκρυσεν ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν εὔνοιαν, μὲ τὴν ἐθελοθυσίαν καὶ μὲ τὴν αἰσιοδοξίαν, ἡ ὁποία θὰ ἐτίμα οἱανδήποτε Κυβέρνησιν, οἱουδήποτε Κράτους. Ἀμέσως μετὰ τὴν πυρκαϊὰν διέθεσε τὸ Κράτος 1.200.000 δραχ. διὰ τὴν ἄμεσον περίθαλψιν, αἱ ὁποῖαι μαζὺ μὲ τὰς εἰσφορὰς τοῦ δήμου καὶ τοὺς ἰδιωτικοὺς ἐράνους, ἀνῆλθον εἰς 2,500,000 δραχμάς. Συγχρόνως, ὅμως πρὶν ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις, πρὶν ἀκόμη αἱ κεντρικαὶ ὑπηρεσίαι αἱ σχετικαὶ ἀναμιχθοῦν εἰς τὸ ζήτημα, διέθεσε γενναῖον ποσὸν πρὸς ἀνέγερσιν συνοικισμῶν ὑπὲρ τῶν ἀπορωτέρων ἐκ τῶν παθόντων. Ἐνθυμεῖσθε ὅλοι. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἡ ἐποχὴ ἐκείνη ἦτο πολὺ δύσκολος πρὸς ἐκτέλεσιν τοιούτων ἔργων, ἐν τούτοις κατεβλήθη πᾶσα προσπάθεια, ὅπως ἐξευρεθῶσιν ἐργολάβοι, τεχνῖται, ἐργάται καὶ ὑλικὰ καὶ ἤρχισεν ἡ ἐργασία τῆς ἀνεγέρσεως τῶν συνοικισμῶν. Κατεβλήθη μάλιστα καὶ ἡ μέριμνα, ὅπως καὶ ὁ ἔλεγχος αὐτῶν, ἔχει ὅσον τὸ δυνατὸν ὁριστικωτέραν καὶ τελειωτέραν τὴν ἐκτέλεσιν, εἰς τρόπον, ὥστε ἡ ἐγκατάστασις τῶν πυροπαθῶν νὰ γίνῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχυτέρα. Διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην ἐδαπανήθησαν περὶ τὰ 6.000,000 μέχρι τοῦδε ὑπὸ τοῦ δημοσίου διὰ τοὺς ἀνεγερθέντας τούτους συνοικισμούς, ἐκτὸς δὲ τούτου καὶ ὁ δῆμος Θεσσαλονίκης διέθεσε περὶ τὸ 1.000 000 διὰ τὴν ἀνέγερσιν ἰδίως ἐμπορικῶν καταστημάτων καὶ παραπηγμάτων. Εἰς τοὺς συνοικισμοὺς τούτους τοῦ δήμου καὶ Κράτους ἐστεγάσθησαν μέχρι τοῦδε 2200 οἰκογένειαι, πρόκειται δὲ ἐντὸς τοῦ μηνὸς νὰ στεγασθῶσι καὶ ἄλλαι 900 οἰκογένειαι. Ἐκτὸς τούτου ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ συμπληρώσῃ τοὺς συνοικισμοὺς αὐτοὺς ἀνεγείρουσα νέας οἰκίας δι’ ἄλλας οἰκογενείας πυροπαθεῖς. Ἐν συνόλῳ διὰ τὴν περίθαλψιν καὶ τὴν στέγασιν δωρεὰν μέχρι τοῦδε διετέθησαν ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ τοῦ δήμου περὶ τὰ 10.000,000 δραχμῶν. Ὑποθέτω, ὅτι τὸ γεγονὸς τοῦτο εἶναι ἀρκετόν, ἵνα πείσῃ τοὺς πάντας, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀμέσου περιθάλψεως καὶ στεγάσεως ἔπραξε τὸ Κράτος, ὅ,τι ὤφειλε νὰ πράξῃ ὑπὲρ τῶν πυροπαθῶν.

§159Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἀλλ’ αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν στεγασθέντων εἶναι μικρὸν μέρος τοῦ ὅλου.

§160Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν πρέπει νὰ παρίδητε, ὅτι συνέβη μεγάλη καταστροφή, καὶ κατώρθωσε τὸ Κράτος ν’ ἀνεγείρῃ ἀμέσως οἰκήματα διὰ πάντας τοῦ παθόντας. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προσθέσω, ὅτι οἱ ἀνθυγιεινοὶ ὅροι τῆς Θεσσαλονίκης εἶναι βεβαίως μεγάλοι, ἀλλ’ εἶναι ἐκεῖ, ὅπου δὲν ἔγεινε πυρκαϊά, ἂν ὁ κ. συνάδελφος ἐπήγαινεν, ὅπως ἐπῆγα ἐγὼ καὶ ἐπεσκέπτετο τοὺς δρομίσκους τοῦ ἀνατολικοῦ μέρους τῆς πόλεως, θὰ ἐσχημάτιζε τὴν αὐτὴν μὲ ἐμὲ ἰδέαν. Διὰ τοῦτο μάλιστα ἡ ὑπηρεσία ἡ ὑγειονομικὴ μοὶ ἐπέστησε τὴν προσοχὴν καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι, ἂν δὲν ληφθῇ ταχίστη ἀπόφασις περὶ ἐκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως, εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπαλλαγῇ ἡ πόλις ἀπὸ τῶν λοιμωδῶν νόσων, αἱ ὁποῖαι ἐνδημοῦσιν. Ἂν ὁ κ. βουλευτὴς ἤθελε νὰ εἴπῃ, ὅτι τοὺς ἀνθυγιεινοὺς ὅρους δὲν ἐδημιούργησεν ἡ πυρκαϊά, ἀλλ’ ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία ὑφίσταται εἰς τὸ ἀνατολικὸν μέρος τῆς πόλεως.

§161Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὑπάρχουν ὅμως ἀκόμη χιλιάδες ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐστεγάσθησαν.

§162Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι ὅμως χαρακτηριστικόν, ὅτι ὅλαι αἱ φωναὶ περὶ τῆς παραμελήσεως τῶν ἀπορωτέρων ἠγέρθησαν τότε, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἀρχίσῃ ἡ πώλησις τῶν οἰκοπέδων. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν, ὅτι γίνεται ὁ θόρυβος ὑπὲρ τῶν ἀπορωτέρων τῶν πυροπαθῶν. Αὐτὸς εἶναι ὁ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου ἠρτύθη οὕτως εἰπεῖν τὸ ζήτημα. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀνοικοδομήσεως τῆς πόλεως. Γνωρίζετε πόσον ἡ αὔξησις, ἐν γένει εἰς ὅλα τὰ Κράτη, τοῦ ἀστικοῦ πληθυσμοῦ, αἱ μεταβολαὶ αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, αἱ πρόοδοι εἰς τὴν μηχανικὴν ἐν γένει, εἰς τὴν ὑδραυλικήν, εἰς τὴν ὑγιεινὴν συνετέλεσαν, ὥστε νὰ δημιουργηθῶσι μεγάλαι ἀνάγκαι εἰς τὰς πόλεις, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ κατανοηθῇ ποίαν μεγάλην ἐπίδρασιν ἔχει εἰς τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων μιᾶς πόλεως ὅσον καὶ εἰς τὴν εὐκολίαν τῆς κυκλοφορίας, εἰς τὴν εὐάρεστον διαμονήν, ὁ τρόπος τῆς διαρρυθμίσεως μιᾶς πόλεως. Τὸ πλάτος τῶν ὁδῶν, ἡ κατεύθυνσίς των, τὸ μέγεθος τῶν οἰκιῶν, ἡ κατασκευὴ τῶν ὑπονόμων, ὁ τρόπος τῆς ὑδρεύσεως κλπ. καὶ γνωρίζετε ἐπίσης πόσον κατενοήθη, ὅτι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν οἰκοδομοῦνται ὅλαι αἱ μεγάλαι πόλεις πρέπει νὰ εἶναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ ἱκανοποιῇ ὅλας τὰς ἀμέσους ἀνάγκας. Διὰ τοῦτο ἐτέθησαν κανόνες, οἱ ὁποῖοι ἐφαρμοζόμενοι νὰ ἱκανοποιοῦν ὅσον τὸ δυνατὸν τὰς κυριωτέρας ἀνάγκας μιᾶς πόλεως. Μέχρι τοιούτου σημείου ἐκανονίσθη τὸ πρᾶγμα τοῦτο, ὥστε τὰ κράτη σήμερον ἀναγκάζονται νὰ μεταρρυθμίζουσι τὰ σχέδια τῶν πόλεων, νὰ καταρτίζουσι σχέδια νέα μεταρρυθμίσεων καὶ ἐπεκτάσεων αὐτῶν ἀκριβῶς διὰ νὰ ἐπιτύχωσι καλλιτέρους ὅρους ὑγιεινῆς, κυκλοφορίας κλπ. Ἓν παράδειγμα εἶναι ἡ Γαλλία, ἡ ὁποία κατέληξε νὰ θεσπίσῃ τελευταῖον, ὅτι πᾶσα πόλις εἶναι ὑποχρεωμένη ἐντὸς τριετίας νὰ συντάξῃ νέον σχέδιον μεταρρυθμίσεων. Τοιαύτη διάταξις ὑπάρχει εἰς τὰς Γερμανικὰς πόλεις. Μόλις ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἀντελήφθη, ὅτι ὤφειλε νὰ προσαρμοσθῇ εἰς τὰς νέας ἀντιλήψεις ὅσον ἀφορᾷ τὴν Θεσσαλονίκην. Τοῦτο δὲ ὄχι μόνον διότι ἡ Θεσσαλονίκη εἶναι μεγαλούπολις, ὄχι μόνον διότι ἡ Θεσσαλονίκη εἶναι πόλις ἱστορικὴ καὶ ἐξαιρετικοῦ ἐνδιαφέροντος διὰ τὴν Ἑλλάδα, ὄχι μόνον διότι ἡ Θεσσαλονίκη εἶναι πόλις προικισμένη διὰ πλείστων θαυμασίων μνημείων, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ Κυβέρνησις προβλέπει τὸ μέλλον τῆς Θεσσαλονίκης λόγῳ τῆς προνομιούχου θέσεώς της, λόγῳ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις λαμβάνει, τῶν γεωργικῶν καὶ ὑδραυλικῶν, τὰ ὁποῖα θὰ συντελέσωσι καὶ τὸ ἐμπόριον νὰ προαχθῇ καὶ ἡ βιομηχανία νὰ προαχθῇ, προβλέπει τὸ μέλλον τῆς Θεσσαλονίκης μεγίστης. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἕνα ἀκόμη λόγον ἦτο ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ περὶ αὐτοῦ, διότι τὸ παλαιὸν σχέδιον πράγματι ὑφίστατο τόσον ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ ὑφίσταται παλαιὸν σχέδιον ἀπὸ τὰς νέας ἀντιλήψεις. Ὅλοι γνωρίζετε τὸ παλαιὸν σχέδιον μὲ τὰς παλαιὰς ὁδοὺς τῆς Θεσσαλονίκης καὶ θὰ ἀναγνωρίσητε ὅτι τὸ σχέδιον ἐκεῖνο ἦτο ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ κυρωθῇ. Μάλιστα, λέγω, ὡς ἀνέφερεν καὶ χθὲς ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι καὶ ἂν δὲν εἶχε καῆ ἡ Θεσσαλονίκη ἔπρεπε νὰ γίνῃ σκέψις περὶ νέας ρυμοτομίας αὐτῆς. Ἀλλ’ ἡ πυρκαϊὰ παρεῖχε μίαν εὐκαιρίαν διὰ τὴν σύνταξιν νέου σχεδίου. Ἐγεννήθη ἀμέσως ἡ σκέψις μέχρι ποίου σημείου θὰ ἐπεξετείνετο τὸ νέον αὐτὸ σχέδιον. Ἠθέλομεν συντάξῃ πραγματικῶς νέον σχέδιον ἢ θέλομεν προσαρμοσθῇ πρὸς τὸ παλαιὸν σχέδιον, βελτιοῦντες κατά τι τοῦτο καὶ κυρίως — πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐνδιέφερεν ὡρισμένην κατηγορίαν τῶν κατοίκων Θεσσαλονίκης — τηροῦντες τὰς παλαιὰς ἰδιοκτησίας; Διότι μία ἐκ τῶν πρώτων ἀξιώσεων τῶν κατοίκων τῆς Θεσσαλονίκης, τῶν ἐχόντων κτήματα εἰς τὴν καεῖσαν ἔκτασιν, ἦτο νὰ μὴ θιγῇ ἡ ἰδιοκτησία ἑκάστου. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἡ συνάφεια καὶ ἡ ἐπιρροή, τὴν ὁποίαν ἔχει κάθε οἰκοδομὴ πόλεως ἐπὶ ὁλοκλήρου τῆς πόλεως συνετέλεσεν ὥστε νὰ ἀναγνωρισθῇ, ὅτι ἡ ἰδιοκτησία εἰς μίαν πόλιν δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν τῆς ἀπολύτου κυριότητος, τὴν ὁποίαν συναντῶμεν εἰς τὸν θεσμὸν τῆς ἰδιοκτησίας, ἀλλ’ ὅτι τρόπον τινὰ ἡ ἀτομικὴ ἰδιοκτησία εἰς τὰς πόλεις δέον νὰ ὑφίσταται περιορισμένη, διότι ἡ τοιαύτη ἢ τοιαύτη χρησιμοποίησις τοῦ οἰκοπέδου ἐπηρεάζει ὁλόκληρον τὴν πόλιν, τρόπον τινὰ ἑκάστη οἰκία τῆς πόλεως ἀνήκει μὲν εἰς τὸν κύριον αὐτῆς, ἀλλ’ ἐν γένει ἀνήκει καὶ εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους κατοίκους τῆς πόλεως καὶ εἰς ὁλόκληρον τὸν λαόν, διότι ὅλοι οἱ κάτοικοι μιᾶς πόλεως ἐπηρεάζονται ἐκ τοῦ τοιούτου ἢ τοιούτου σχηματισμοῦ τῶν οἰκιῶν ἐπηρεάζεται ἡ ἀνάπτυξις μιᾶς πόλεως. Διὰ τοῦτο ἀναγκαίως ἀνεγνωρίσθη ὅτι ἡ ἰδιοκτησία εἰς τὰς πόλεις πρέπει νὰ ὑφίσταται τοὺς περιορισμοὺς τοὺς ἐπιβάλλει τὸ γενικὸν συμφέρον.

§163Γ. ΠΩΠ. Ἡ χρῆσις τῆς ἰδιοκτησίας δηλαδή.

§164Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι μόνον ἡ χρῆσις, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου καὶ αὐτὴ ἡ ἀτομικὴ κατοχὴ ἐπὶ μιᾶς ἐκτάσεως γῆς, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον τὸ γενικὸν συμφέρον νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἀναίρεσιν τῆς ἰδιοκτησίας.

§165Γ. ΠΩΠ. Ὑπόκειται εἰς τὰς γενικὰς ἀρχὰς τῆς δημοσίας ὠφελείας.

§166Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἔννοια τῆς δημοσίας ὠφελείας εἶναι πολὺ εὐρεῖα εἰς τὰς πόλεις, τόσον μᾶλλον καθ’ ὅσον παρετηρήθη, λόγῳ τῆς συνεχοῦς αὐξήσεως τῶν ἀστικῶν κέντρων, μία συνεχὴς αὔξησις τῆς ἀξίας τῶν οἰκοπέδων, ἡ ὁποία αὔξησις εἶναι πραγματικῶς ἐκ τῶν μᾶλλον ἀδικαιολογήτων, διότι οὐδὲν ὁμολογουμένως συνεισφέρει ὁ κάτοχος τοῦ ἀστικοῦ οἰκοπέδου, τοῦ ὁποίου ἡ ἀξία διηνεκῶς αὐξάνει. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ποῖον εἶναι; Ὅτι τὰ Κράτη σήμερον τείνουν εἰς τὸ νὰ ἀναλαμβάνουν ἢ ὁλόκληρον ἢ μέρος τῆς ἀξίας αὐτῶν ὑπὲρ τοῦ γενικοῦ συμφέροντος.

§167Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ ὅμως δὲν τὸ κάμνομεν ἡμεῖς εἰς τὴν Θεσσαλονίκην.

§168Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Λέγω τὸ γενικῶς συμβαῖνον.

§169Γ. ΠΩΠ. Αὐτὸ εἶναι ἀναγνώρισις ἰδιοκτησίας φορολογουμένης.

§170Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Βεβαίως ἀναγνώρισις. Ἀλλά, λέγω, ὅτι τὸ δημόσιον συμφέρον ἐξικνεῖται μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἂν δὲν πρόκειται ἐπὶ ἑνὸς οἰκοπέδου νὰ χαραχθῇ μία ὁδὸς ἢ πλατεῖα ἀλλὰ πρόκειται νὰ ὠφεληθῇ μία πόλις, νὰ ἀπαλλοτριοῦται ἀναγκαστικῶς τὸ οἰκόπεδον, ὅπως περιέρχεται εἰς τὴν κοινότητα. Τοιαύτη ἀρχὴ ὑποταγῆς τῆς ἀτομικῆς ἰδιοκτησίας εἰς τὸ γενικώτερον συμφέρον, ἐπιβάλλεται περισσότερον παρὰ πανταχοῦ ἀλλοῦ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, διότι ἐκεῖ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ὀργιάζει ἡ αὐθαίρετος κρίσις τῆς ἀτομικῆς ἰδιοκτησίας. Ἐβλέπατε ἐκεῖ ἓν μικρὸν οἰκόπεδον νὰ ἐμποδίζῃ τὴν χρῆσιν ἑνὸς πολὺ μεγαλειτέρου οἰκοπέδου εὑρισκομένου εἰς τὸ ἐνδώτερον τοῦ τετραγώνου, καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Διὰ τοῦτο εἰς τοὺς ἀρχιτέκτονας, οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον τὴν σύνταξιν τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως, ἐδώσαμεν τὴν ἐντολὴν νὰ συντάξωσι τὸ σχέδιον, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψει, ἐννοεῖται, καὶ τὸν πληθυσμὸν τῆς πόλεως, ἀλλὰ μὴ λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψει τὴν διαίρεσιν τοῦ ἐδάφους εἰς ἰδιοκτησίας. Ἐντεῦθεν προέκυψαν πάλιν τρία ζητήματα· πῶς θὰ ἐξετιμᾶτο ἡ θυσία ἑνὸς ἑκάστου ἐκ τῶν ἰδιοκτητῶν εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτήν; Εἰς ποῖον θὰ περιήρχοντο τὰ οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐδημιουργοῦντο κατὰ τὸ νέον σχέδιον; Διότι ἐκ πρώτης ὄψεως ἦτο φανερόν, ὅτι ἦτο ἀδύνατον πλέον ὁ τεμαχισμὸς τῆς ἰδιοκτησίας, ὁ ὁποῖος ὑπῆρχε κατὰ τὸ παλαιὸν σχέδιον, νὰ διατηρηθῇ. Εἰς ποῖον λοιπὸν θὰ περιήρχοντο τὰ οἰκόπεδα; Καὶ τρίτον ἐὰν ἐπήρχοντο ζημίαι, ἢ ἐὰν ἐπήρχοντο κέρδη, πῶς θὰ κατενέμοντο αὐτοὶ αἱ ζημίαι καὶ αὐτὰ τὰ κέρδη; Ὅπως γνωρίζετε κατὰ τὸν ἰσχύοντα ἐν Ἑλλάδι νόμον αἱ τοιαῦται μεταβολαὶ ἐκ ρυμοτομιῶν κανονίζονται ἐν περιπτώσει ὡρισμένου μήκους ἢ πλάτους μιᾶς ὁδοῦ ὑποχρεωμένων τῶν παροδίων νὰ ἀποζημιώνωσι τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν κτημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀφαιροῦνται διὰ τῆς κατασκευῆς τῶν ὁδῶν καὶ τῶν πλατειῶν. Τὸ μέτρον τοῦτο ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν Θεσσαλονίκῃ· διότι πρῶτον διὰ τοῦ νέου σχεδίου ἐπήρχετο τοιαύτη μεταρρύθμισις, τοιαύτη ἐπανάστασις εἰς τὰς ἰδιοκτησίας, ὥστε θὰ ἦτο δύσκολον ἔπειτα νὰ ἐξακριβωθῇ ποῖος θὰ ἦτο ὁ παρόδιος, ποῖοι θὰ ἀπεζημίουν καὶ ποῖοι θὰ ἀπεζημιοῦντο. Ἐκτὸς δὲ τούτου πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ σπουδαιότερον, καὶ τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ἀναγκάσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, δὲν λαμβάνεται καθόλου ὑπ’ ὄψει ποία ὠφέλεια πραγματικῶς προσγράφεται ἐκ μιᾶς μεταρρυθμίσεως τῶν οἰκοπέδων εἰς τὸν παρόδιον ἂν εἶναι μεγάλη ἢ μικρὰ ἡ ὠφέλεια τοῦ παροδίου. Πιθανὸν νὰ μὴ εἶναι μεγάλη, ἀλλ’ ὑποχρεοῦται ὁ παρόδιος νὰ πληρώσῃ. Εἶναι καὶ ἐνδεχόμενον ὁ ὄπισθεν τοῦ παροδίου εὑρισκόμενος νὰ κερδίζῃ περισσότερον, Ἐν τούτοις δὲν ὑποχρεοῦται εἰς καμμίαν ἀποζημίωσιν. Ἄλλο σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη εἰς τὰς Σέρρας. Δηλαδὴ ἐκεῖ ἐξετιμήθησαν τὰ οἰκόπεδα καὶ ἐγένετο προσπάθεια νὰ γίνῃ ἀνταλλαγὴ οἰκοπέδων εἰς τρόπον, ὥστε νὰ πάρῃ ἕκαστος ἓν οἰκόπεδον. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἐν τῇ πράξει ἀπεδείχθη, ὅτι εἶναι ἀνεφάρμοστον, διότι ὁ ὑπολογισμὸς καὶ ἡ ἐκτίμησις ἑνὸς ἑκάστου οἰκοπέδου, ἡ ἀνταλλαγὴ τῶν οἰκοπέδων μετὰ τὴν ρυμοτομίαν εἶναι πρᾶγμα δυσχερέστατον. Ἀπόδειξις, ὅτι μετὰ τριετῆ ἐργασίαν δὲν κατωρθώθη ἀκόμη νὰ περατωθῇ ὅλη ἡ ἐργασία. Ἄλλο σύστημα, τὸ ὁποῖον, ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ εἶναι τὸ ἐφαρμοζόμενον σήμερον εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς πόλεις, δηλαδὴ ἡ ἀπαλλοτρίωσις ὄχι μόνον τῶν ἐκτάσεων τῶν ὁδῶν, ἀλλὰ καὶ ζώνης πέριξ αὐτῶν, ὥστε νὰ περιέλθῃ πᾶσα ὠφέλεια εἰς τὴν Κοινότητα. Ἀλλ’ ἐὰν ἠθέλομεν ἐφαρμόσῃ τὸ σύστημα τοῦτο, ἠθέλομεν καταλήξῃ εἰς γενικὴν ἀπαλλοτρίωσιν ὅλης τῆς ἐκτάσεως, διότι ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῆς ζώνης πέραν τῶν ὁδῶν ἤθελε συμπεριλάβῃ ὅλην τὴν ἔκτασιν. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ συστήματος τῆς ἀπαλλοτριώσεως δὲν ἦτο δυνατή, ὄχι μόνον διότι οἱ ἴδιοι οἱ ἰδιοκτῆται ἀντετίθεντο σφόδρα κατὰ τοιούτου συστήματος τῆς ἀπαλλοτριώσεως δὲν ἦτο δυνατή, ὄχι μόνον διότι θὰ προέκυπτον ἐκ τῆς ρυμοτομίας, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πλέον, διότι ἠξίουν ἡ πώλησις τῶν οἰκοπέδων νὰ μὴ εἶναι ἐντελῶς ἐλευθέρα εἰς πάντα θέλοντα καὶ δυνάμενον νὰ ἀγοράσῃ, ἀλλὰ ἠξίουν τὰ οἰκόπεδα νὰ περιέλθουν κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς παλαιοὺς ἰδιοκτήτας. Καὶ ἐσυκοφαντήθη μάλιστα ἡ Κυβέρνησις, ὅτι διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἤθελε νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν ἐπεδίωκε νὰ ἐκτοπίσῃ τὸν πληθυσμὸν τῆς Θεσσαλονίκης καὶ νὰ ἐγκαταστήσῃ ἄλλον, ὡς ἐὰν ἦτο δυνατὸν μία Κυβέρνησις σώφρων νὰ ἐκδιώξῃ ἕνα ἐργατικὸν καὶ ἐμπορικὸν πληθυσμὸν καὶ νὰ ἐγκαταστήσῃ ἄλλον. Ἤμεθα λοιπὸν ὑποχρεωμένοι καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νὰ μὴ ἐφαρμόσωμεν σύστημα γενικῆς ἀπαλλοτριώσεως. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ μὴ τὸ ἐφαρμόσωμεν, διότι ἡ ἐκτίμησις τῶν οἰκοπέδων τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἦτο ἀδύνατος, διότι ἔλειπε μία βάσις σταθερὰ καὶ λόγῳ τῆς πυρκαϊᾶς, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τοῦ πολέμου. Πρὸ τῆς πυρκαϊᾶς τὰ οἰκόπεδα εἶχον ὡρισμένην ἀξίαν, ἀλλὰ μετὰ τὴν πυρκαϊὰν αἱ συνθῆκαι αἱ κανονίζουσαι τὴν τιμὴν, ἄρδην μετεβλήθησαν, ἀφ’ ἑνὸς λόγῳ τοῦ πολέμου, ἀφ’ ἑτέρου τῆς καταστροφῆς τῆς πόλεως καὶ νὰ ὑπολογισθῇ καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις, ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ ἐργασία τῆς τοπογραφίας, ἡ ὁποία θὰ ἐξηκρίβωνε τὴν ἔκτασιν καὶ τὴν ἀξίαν ἑκάστου οἰκοπέδου. Ἀλλὰ μετὰ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου αὐτοῦ αἱ συνθῆκαι θὰ εἶναι αἱ αὐταί; Καὶ δι’ αὐτὸν λοιπὸν τὸν λόγον εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ μὴ δεχθῶμεν τὴν γενικὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Ἐσκέφθημεν λοιπὸν νὰ ἐφαρμόσωμεν κάτι ἀνάλογον, τὸ ὁποῖον ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἐφαρμόζεται εἰς τὰ ἀγροτικὰ κτήματα, δηλαδὴ ἕνα σύστημα ἀναγκαστικοῦ συνεταιρισμοῦ τῶν ἰδιοκτητῶν.

§171ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῦ ἐφαρμόζεται αὐτό;

§172Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν εἰς χιλιάδας κοινοτήτων. Ἐσκέφθημεν λοιπὸν νὰ ἐφαρμόσωμεν καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην κάτι ἀνάλογον, νὰ συμπήξωμεν τοὺς κτηματίας εἰς μίαν ὁμάδα εἰς τρόπον, ὥστε ἀφ’ ἑνὸς νὰ καταστῇ εὐχερὴς ἡ ταχεῖα διαδικασία τῆς ἐκτιμήσεως τῶν οἰκοπέδων ἑνὸς ἑκάστου ἰδιοκτήτου, ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀρχὴ ἡ δικαία εἰς τὴν κατανομὴν τῶν ὠφελειῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ προέκυπτον ἐκ τοῦ νέου ρυμοτομικοῦ σχεδίου. Ὁμιλῶ περὶ ὠφελειῶν, διότι πανταχοῦ ὅπου ἓν πεπαλαιωμένον σχέδιον ἀντεκατέστησε νέον σχέδιον ἐπιστημονικόν, πάντοτε προέκυψαν μέγισται ὠφέλειαι. Ἔχομεν παράδειγμα τὰς οἰκοδομικὰς ἑταιρείας ἐν Γαλλίᾳ, αἱ ὁποῖαι ἀγοράζουν ὁλόκληρα τετράγωνα, κατασκευάζουν τὰς ὁδοὺς καὶ τὰς ὑπονόμους καὶ ἔπειτα πωλοῦν τὰ οἰκόπεδα μὲ μεγαλείτερον κέρδος. Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἀναμένομεν νὰ γίνῃ αὐτὸ κατὰ μείζονα λόγον, διότι ἂν σᾶς εἴπω ὅτι παλαιὸν σχέδιον ἦτο ἐντελῶς ἄθλιον, διότι ὁ σχηματισμὸς τῶν οἰκοπέδων ἦτο τόσον ἀκατάλληλος, ὥστε καθίστατο ἀδύνατος ἡ ἀνέγερσις σωστῶν οἰκοδομῶν, εἰς τὰ ἐνδότερα δὲ τῆς οἰκοδομῆς ἀφήνετο μεγάλη ἔκτασις σχεδὸν ἀχρησιμοποίητος, λέγω δὲ σχεδὸν ἀχρησιμοποίητος, διότι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχουν οἰκήματα, ἀλλ’ ὄχι ἀνάλογα τῆς θέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἔκειτο τὸ σχετικὸν τετράγωνον. Καὶ δι’ αὐτὸν λοιπὸν τὸν λόγον ἀναμένομεν αὔξησιν τῶν ἀξιῶν διότι διὰ τῶν μεταρρυθμίσεων ἀφίνετο ὁ ἐμπορικὸς χαρακτὴρ τῆς πόλεως καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ καὶ ἐπεκτείνεται ὁ ἐμπορικὸς χαρακτήρ, διότι προτιθέμεθα νὰ οἰκοδομήσωμεν ἐκεῖ σοβαρὰ καταστήματα. Πῶς λοιπὸν μετὰ τὴν συγκρότησιν τῶν κτημάτων εἰς ὁμάδα θὰ ἐλύωντο αὐτὰ τὰ ζητήματα; Ἦτο ἀνάγκη νὰ ἀναγάγωμεν ἕκαστον οἰκόπεδον εἰς χρῆμα, ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐκτίμησις. Κατὰ τὴν ἐκτίμησιν ἔπρεπε νὰ γίνῃ σκέψις περὶ πωλήσεως, πῶς θὰ ἐκανονίζετο ἡ πώλησις, δηλαδὴ εἰς ποῖον θὰ περιήρχοντο τὰ οἰκόπεδα; Ὅπως σᾶς εἶπον, οἱ Θεσσαλονικεῖς ἠξίουν, καὶ τώρα ὁ κ. συνάδελφος ἐπανέλαβε τὴν ἀξίωσιν αὐτὴν εἰ δυνατὸν νὰ ἀποκλεισθοῦν οἱ ξένοι. Ἀλλ’ αὐτὴ ἦτο ἀξίωσις παράλογος, διότι τὴν στιγμὴν ποῦ 4,000 οἰκόπεδα πρόκειται νὰ γείνουν 1200, εἶναι φυσικὰ ἡ μεγάλη ἰδιοκτησία νὰ θέλῃ νὰ ἀγοράσῃ τὸ οἰκόπεδον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ περισσότερα. Γίνονται ὅλοι μέτοχοι τῆς ὁμάδος συνεισφέροντες τὰ κτήματά των. Τὰ κτήματα ταῦτα πωλοῦνται. Πρέπει φυσικὰ νὰ ἀγοράσῃ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος προσφέρει περισσότερα, διότι διὰ τοῦ τρόπου τούτου κερδίζουν περισσότερα ἐκείνου οἱ ὁποῖοι δὲν πρόκειται νὰ ἀγοράσουν οἰκόπεδα, καὶ οἱ ὁποῖοι πιθανὸν νὰ εἶναι περισσότεροι. Ἐν τούτοις καὶ ἐδῶ ἀφίσαμεν μερικοὺς περιορισμούς, τόσον διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἀπόκτησιν τῶν οἰκοπέδων ὑπὸ τῶν παλαιῶν ἰδιοκτητῶν, ὅσον καὶ διὰ νὰ ἐμποδίσωμεν νὰ δημιουργηθοῦν δυσμενεῖς ὑγιεινοὶ ὅροι διὰ τὴν Θεσσαλονίκην, ἀφ’ ἑτέρου, προκειμένου περὶ οἰκοπέδων, τὰ ὁποῖα θὰ κτῶνται εἰς τὰ κυριώτερα μέρη τῆς πόλεως ἐθέσαμεν περιωρισμοὺς εἰς τὴν δημοπρασίαν, δηλαδὴ ἡ δημοπρασία δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ ὡρισμένον ὅριον, ἀναλόγως τῆς κεντρικότητος τῆς δημοσίας ὁδοῦ, εἰς τρόπον, ὥστε ὅταν ὁ ξένος ἀγοραστὴς θελήσῃ ν’ ἀγοράσῃ ἓν ἀκίνητον νὰ προτιμᾶται ὁ παλαιὸς ἰδιοκτήτης καὶ ἐκ τοῦ παλαιοῦ νὰ προτιμᾶται ὁ ἔχων τὴν μεγαλυτέραν ἰδιοκτησίαν. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ θέσωμεν τὰς βάσεις τῆς δημοπρασίας. Ἡ δημοπρασία γίνεται λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν ὑφ’ ἑνὸς τῆς ἐκτιμήσεως τῶν οἰκοπέδων καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῶν κτιρίων, τὰ ὁποῖα ἀναγκαστικῶς καταδαφίζονται εἰς τρόπον προστιθεμένου εἰς τὸν ὑπολογισμὸν αὐτὸν τοῦ ἑνὸς τρίτου τῆς ἀξίας τῶν ὁδῶν καὶ ὑπονόμων, καὶ πεζοδρομείων καὶ τέλος ἀναλόγως τῆς πλεονεκτικῆς θέσεως ἐλαττουμένου ἢ αὐξανομένου τοῦ ποσοῦ τούτου, προστίθεται δὲ καὶ ἓν ποσὸν ἀναλόγως τῆς γνωμοδοτήσεως μιᾶς ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ εἶναι ἰδικοί μας ὑπάλληλοι καὶ ἀντιπρόσωποι τῶν κτηματιῶν. Τώρα ἐὰν ἡ πώλησις προσφέρῃ κέρδος τί γίνεται; Πληρώνεται ἡ ἀξία τῶν κτηματογράφων ὁ τόκος καὶ ἐὰν ὑπάρχει περίσευμα διατίθεται τὸ ἥμισυ εἰς τοὺς κατόχους τῶν κτημάτων ἀναλόγως τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων καὶ τὸ ἥμισυ διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ὁδῶν, ὑπονόμων ἢ πεζοδρομίων. Καὶ ἐὰν ὅμως παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν προέλθῃ ζημία τότε μεταβάλλεται ἡ ἀξία τῶν κτημάτων καὶ ὁ τόκος καὶ τότε δὲν δίδεται οὔτε διὰ τὰς ὁδούς, οὔτε διὰ τοὺς ὑπονόμους, οὔτε διὰ τὰ πεζοδρόμια, ἀλλ’ ἐὰν ὅμως τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν ἐπαρκέσῃ οὔτε διὰ τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων τότε ἐπέρχεται περιορισμὸς τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων μὲ ἄλλους λόγους ἡ ἐκτίμησις ἡ ὁποία κυροῦται δι’ ἀποφάσεως θὰ εἶναι προσωρινή, θὰ λαμβάνῃ δὲ τὴν γενικὴν μορφὴν ὅταν γίνῃ ἡ πώλησις τῶν οἰκοπέδων. Σᾶς εἶπον ὅτι προσδοκῶμεν ὄχι μόνον κάλυψιν ὅλων αὐτῶν τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον, ἀλλὰ καὶ κέρδος, διότι ἐὰν ὑπολογισθῶσι τὰ οἰκοδομήματα τῆς Θεσσαλονίκης κατὰ μέσον ὅρον πρὸς 111 δραχμὰς τὸν τετραγωνικὸν πῆχυν τὰ κέρδη τὰ ὁποῖα θὰ προκύψωσι θὰ εἶναι ὑπὲρ τὰ 30.000.000 ἑπομένως θὰ καλυφθῇ τὸ ποσὸν διὰ τὰς ὁδούς, ὑπονόμους καὶ πεζοδρόμια καὶ ἓν μέγα ποσὸν θὰ δοθῇ ὡς μέρισμα εἰς τοὺς παλαιοὺς ἰδιοκτήτας. Ὑποθέτω ὅτι 111 δραχμαὶ κατὰ τετραγωνικὸν πῆχυν εἰς τὸ κεντρικώτερον τῆς Θεσσαλονίκης δὲν εἶναι τιμὴ ὑπερβολική. Ἐὰν λάβετε ὑπ’ ὄψει ἄλλας πόλεις ὡς εἶναι ἡ τοῦ Βόλου θὰ ἴδηται ὅτι ἡ τιμὴ εἶναι ἀνωτέρα. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἴμεθα ἀπολύτως βέβαιοι ὅτι ἡ πώλησις τῶν οἰκοπέδων θὰ καλύψῃ ὅλην τὴν δαπάνην καὶ θὰ δώσῃ ἓν μέγα μέρος εἰς τοὺς παλαιοὺς ἰδιοκτήτας ὡς κέρδος.

§173Γ. ΠΩΠ. Τότε κ. Ὑπουργὲ διατί....

§174Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀφήσατε καὶ θὰ τελειώσω.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Ὑπουργέ.

§176Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔρχονται τινὲς κτηματίαι καὶ λέγουσι πληρώσατε, δὲν θέλομεν κέρδος. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι διὰ νὰ πραγματοποιηθῶσι τὰ κέρδη ἔχομεν ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς τῶν παλαιῶν ἰδιοκτητῶν. Οἱ παλαιοὶ ἰδιοκτῆται εἶναι κατὰ τὸ μεγιστὰν οἱ ἀγορασταὶ ἀναγκαστικῶς τῶν νέων οἰκοπέδων καὶ πρέπει νὰ εἶναι διότι ἐὰν οἱ παλαιοὶ ἰδιοκτῆται δὲν θέλουσι νὰ ἀγοράσωσιν, θέλουσι νὰ ἐγκατασταθῶσι ἀλλοῦ τότε τὶ θὰ ἐπέλθῃ; Θὰ ἐπέλθῃ μία διαταραχὴ πρὸς πώλησιν. Θὰ ἦτο τὸ Κράτος τυφλὸν καθ’ ἣν στιγμὴν μία ὁμὰς κτημάτων δηλώσει ὅτι θὰ ἀπέλθῃ ἐκ τῆς Θεσσαλονίκης, ὅτι θὰ ἀπέλθωσιν οἱ ἔμποροι, καθ’ ἣν στιγμὴν θὰ δημιουργηθῇ πανικὸς διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν οἰκοπέδων νὰ πληρώσῃ τὸ Κράτος προπολεμικὴν τιμήν. Διατὶ θέλετε νὰ πληρώσωμεν ἀξίαν προπολεμικὴν ἐνῷ τώρα δημιουργεῖται νέα ἀξία; Ὁ πανικὸς ἐδημιουργήθη ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ ὁ νόμος εἶναι ὀρθὸς, διότι εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας θέτει ἕνα φραγμὸν διὰ τὰς ἐνεργείας αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι ἐὰν πραγματοποιηθῶσι θὰ φέρωσιν εἰς χρεωκοπίαν τὸ Δημόσιον ταμεῖον. Αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν οἰκονομίαν τοῦ νόμου. Τὶ ἐπράξαμεν διὰ νὰ θέσωμεν εἰς ἐφαρμογὴν τὸ σχέδιον; Ἡ πρώτη πρᾶξις εἶναι αὐτή, ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἀνεγέρσεως οἰκιῶν, ἐξαιρέσει ὡρισμένης περιοχῆς τῆς πόλεως, ἐπὶ τῆς περιοχῆς αὐτῆς κατόπιν συνεννοήσεως μὲ τοὺς ἐμπόρους ἐκλέξαμεν τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα εἶχον καταληφθῆ ἀπὸ τὸ μέγα ἐμπόριον, καὶ τὰ πλέον συχναζόμενα μέρη, ἐκλέξαμεν ὅλην τὴν Δυτικὴν πλευρὰν τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου, τὴν πλατεῖαν τῆς Ἁγίας Σοφίας, τὴν πλατεῖαν τῆς Ἐλευθερίας καὶ ἄλλας ὁδούς. Ὡς ἐκ τούτου συγχρόνως προέβημεν εἰς ἀνέγερσιν ξυλίνων ἐμπορικῶν παραπηγμάτων, ὥστε δὲν ὑπέστη τὸ ἐμπόριον μεγάλην ζημίαν, ἀπόδειξις εἶναι ἄλλο γεγονός, ὅτι οἱ ἐπιτηδευματίαι Θεσσαλονίκης ἀπὸ 11800 εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ 1918 ἀνῆλθον εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ 1919 εἰς 14,500. Καὶ διατὶ κατελήξαμεν εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν; Διότι εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἐὰν ἐπιτρέπαμεν τὴν ἀνέγερσιν παραπηγμάτων θὰ ἦτο ἀδύνατος οἱαδήποτε ἐφαρμογὴ σχεδίου. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψει ὅτι εἰς δύο ἄλλας μεγαλουπόλεις, ὅπως ἐν Λονδίνῳ, ἐνῷ ἐγένοντο ὡραῖα σχέδια καὶ ἐδαπανήθησαν πολλὰ χρήματα ἐν τούτοις δὲν κατωρθώθη τὰ σχέδια αὐτὰ νὰ ἐφαρμοσθῶσι, διότι τὸ Κράτος δὲν εἶχε τὴν δύναμιν νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἀνέγερσιν προσωρινῶν παραπηγμάτων. Δι’ αὐτὸ δὲν ἐπιτρέψαμεν τὴν ἀνέγερσιν οἰκιῶν ἐκτὸς ἀρκετοῦ μεγάλου τμήματος, ὅπου ἦτο ἐγκατεστημένον τὸ μέγα καὶ μικρὸν ἐμπόριον καὶ ὑπὸ περιορισμούς, οἱ ὁποῖοι ἐξασφαλίζουσι νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ νέον σχέδιον εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, χωρὶς μεγάλην ἀντίδρασιν. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὰς συντελεσθείσας ἐργασίας. Τὴν σύνταξιν τοῦ νέου σχεδίου ἀνεθέσαμεν εἰς μικτὴν ἐπιτροπὴν ἐξ Ἑλλήνων καὶ δύο Γάλλων ἀρχιτεκτόνων. Ἐνομίσαμεν ὅτι προκειμένου νὰ γίνῃ σχέδιον μεγάλης πόλεως ἐντελῶς ἰδιαζούσης μορφῆς ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ δεχθῶμεν τὰ φῶτα ὅσον δυνατὸν καλλιτέρων τεχνικῶν συμβούλων. Εὐτυχῶς τὰ πρόσωπα καὶ τοῦ Γάλλου διακεκριμένου ἀρχιτέκτονος καὶ τοῦ Ἄγγλου κ. Μῶσσον ἀλλὰ καὶ τῶν Ἑλλήνων ἀρχιτεκτόνων, οἱ ὁποῖοι μετέσχον τῆς Ἐπιτροπῆς ἦσαν ἱκανώτατα καὶ ἐνθουσιώδεις ἐργάται τῶν νέων ἰδεῶν. Ἀλλὰ οἱ σύμβουλοι αὐτοὶ δὲν ἦσαν ἐπαρκεῖς πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ὅλου σχεδίου, διότι τὸ σχέδιον μιᾶς πόλεως περιλαμβάνει πλεῖστα ζητήματα ἐγένετο λοιπὸν καὶ δευτέρα μελέτη περὶ τῶν σιδηροδρόμων, ἄλλη διὰ τὸν λιμένα τῆς πόλεως, ἄλλη διὰ τοὺς ὑπονόμους, ἄλλη διὰ τὰς ὁδοὺς τῆς πόλεως κλπ. Ἡ ἐργασία δὲ αὕτη ἀνετέθη εἰς μηχανικοὺς καὶ ἐξετελέσθη μὲ ἀληθῆν ἔρωτα τόσον ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας ὅσον καὶ ἀπὸ τοὺς ξένους, ὥστε νὰ προκαλῇ τὸν θαυμασμὸν ὅλων τῶν εἰδικῶν ἀνθρώπων. Ἡ κατηγορία κατὰ τοῦ σχεδίου εἶναι μόνον ὅτι εἶναι πάρα πολὺ ὡραῖον. Τώρα προκειμένου περὶ οἰκοπέδων κατεβλήθη μέριμνα ὥστε νὰ μὴν ἐφαρμόσωμεν ἰδεώδη πράγματα, ἀλλὰ νὰ προσαρμοσθῶμεν πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς πόλεως. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ὁδῶν καὶ τῶν οἰκοπέδων, θὰ ἴδητε ὅτι αἱ ἀντιρρήσεις αἱ ἐγερθεῖσαι δὲν ἦσαν βάσιμοι. Τὰς μεγαλειτέρας δυσχερείας ἐπαρουσίαζε ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ὅλου σχεδίου, ἡ τοπογραφική, ἡ κτηματογραφικὴ καὶ αἱ ἄλλαι σχετικαὶ ἐργασίαι. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι τὸ προσωπικὸν τῶν ἐργατικῶν ἦτο ὀλιγάριθμον. Ἐγυμνώσαμεν δὲ μερικὰ γραφεῖα ὅλου τοῦ προσωπικοῦ ἐκλέξαντες τὸ ἱκανώτερον καὶ συγκεντρώσαντες αὐτὸ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὅπου ἐξετέλεσε τὴν κτηματογραφικὴν καὶ τοπογραφικὴν ὑπηρεσίαν ἀξίαν παντὸς θαυμασμοῦ. Ἐξετέλεσε τοπογραφικὸν διάγραμμα 1.000.000 τετραγωνικῶν μέτρων καὶ ὁροθέτησιν ἐκτάσεως δύο τετραγωνικῶν μέτρων. Ἡ ὅλη καεῖσα ἔκτασις ἦτο 1.450.000 τετραγωνικῶν μέτρων διότι εἴς τινα μέρη ἐπεξετάθη τὸ διάγραμμα, διότι ἦτον ἀνάγκη καὶ πέραν τῆς καείσης ἐκτάσεως. Ἡ κτηματογραφηθεῖσα ἔκτασις ἀνέρχεται εἰς 1.600.000 τετραγωνικὰ μέτρα καὶ αἱ ἐπ’ αὐτῆς οἰκίαι εἰς 4.300. Αἱ ἐργασίαι αὗται ἀρχίσασαι τὸν Σεπτέμβριον ἐτελείωσαν τὸ περασμένον θέρος. Ὀφείλω νὰ ἐξάρω τὴν εἰλικρίνειαν καὶ τὴν ἱκανότητα τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν κτηματιῶν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία ἔκαμεν τὴν ἐκτίμησιν. Ἐκτὸς τούτου ἐγένετο τὸ σχέδιον τῆς διανομῆς τῶν οἰκοπέδων, ὁ κανονισμὸς τῆς οἰκοδομῆς τῆς νέας πόλεως. Ἐν γένει ἡ συντελεσθεῖσα ἐργασία, ὡς ἐρρέθη ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον εἶναι κολοσσιαία τιμῶσα πραγματικῶς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους. Ἡ ἐργασία αὕτη πῶς ἐπετελέσθη; δὲν φαντάζεται κανεὶς ὅτι οἱ νόμοι καὶ αἱ ἐνέργειαι τοῦ Κράτους ἔχουσιν ἀποτελέσματα μηχανικά. Ἡ θέλησις τοῦ Κράτους πρέπει νὰ περάσῃ εἰς τὴν θέλησιν τῶν ἀνθρώπων διὰ νὰ ἐπέλθωσι τὰ ἀποτελέσματα. Ἐὰν οἱ ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους ἐνδιαφέρουσιν οἱ νόμοι καὶ ἡ ἐνέργεια τοῦ Κράτους ἀντιδρῶσι, τὰ ἀποτελέσματα βραδύνουσι. Καὶ τὰ ἐμπόδια δὲν ὑπῆρξαν μικρά. Μία ὁμὰς κτηματιῶν, καὶ λέγω ὁμάς, διότι ἡ παρουσιασθεῖσα ἀντίδρασις κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος, δὲν προῆλθεν ἀπὸ μίαν ὁμάδα, μία ὁμὰς κτηματιῶν τῆς καείσης ἐκτάσεως, ἐκτὸς ἐπανειλημμένων συκοφαντιῶν ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, διὰ τὴν ἐργασίαν τῆς Κυβερνήσεως, παραμορφώσασα τὴν πραγματικὴν διανομὴν κατώρθωσε νὰ παρασύρῃ μέγα μέρος τῶν κτηματιῶν, ὥστε νὰ ἀντιδράσωσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐργασίας ταύτης. Προκειμένου νὰ γίνῃ ὁροθέτησις ἐπὶ 4300 κτημάτων, πόσοι νομίζετε ὅτι παρουσιάσθησαν νὰ ὑποδείξωσιν εἰς τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τὰ ὅρια τῆς ἰδιοκτησίας των; μόνον 800. Καὶ ἦτο ὑποχρεωμένη ἡ Ἑλληνικὴ τεχνικὴ ὑπηρεσία νὰ μεταβαίνῃ ἐπὶ τόπου, νὰ ἐρωτᾷ τοὺς ἰδιοκτήτας, νὰ διευθύνῃ εἰς κίνησιν τὴν ἀστυνομίαν, τὸν δῆμον, ἵνα κατορθώσῃ νὰ μάθῃ καὶ τὰς ἰδιοκτησίας καὶ τοὺς ἰδιοκτήτας. Προκειμένου περὶ τοπογραφήσεως ἡ αὐτὴ ἀντίδρασις παρετηρεῖτο ἐκ μέρους τῶν κτηματιῶν. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἐκτίμησιν. Οἱ ἴδιοι κτηματίαι μᾶς ἐζήτησαν νὰ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀντιπροσώπων τῆς ἐκτιμήσεως. Οἱ ἴδιοι κτηματίαι ἐζήτησαν νὰ θέσωμεν καὶ ὅρον, ὥστε νὰ καλοῦνται ἐγγράφως οἱ ἀντιπρόσωποί των. Ἐν τούτοις ἐχρειάσθησαν τρεῖς μῆνες ἕως ὅτου κατὰ πρότασιν ἰδικήν μας, κατορθώσουν οἱ κτηματίαι νὰ ὑποδείξουν τοὺς ἀντιπροσώπους των, καὶ ὅταν δι’ εἰδικοῦ νόμου καθίστων περιττὴν τὴν τοιαύτην ὑπόδειξιν, καὶ ὅταν μεταβὰς ὁ ἴδιος εἰς τὴν Θεσσαλονίκην παρέστην εἰς τὴν πρώτην συνεδρίασιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου καὶ συζήτησα μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν κτηματιῶν καὶ τῶν συμβούλων ἐπὶ τρεῖς ὥρας καὶ κατώρθωσα νὰ πείσω τοὺς κτηματίας.

§177Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δι’ αὐτὸ κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας ἐγένοντο ὀλίγαι κτηματογραφήσεις καὶ πολλαὶ ἔπειτα.

§178Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐν τούτοις ἐπανειλημμένως αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι κατώρθωσαν νὰ ἐξακριβώσωσι τὰ κτήματα καὶ ἐκτιμήσωσιν αὐτὰ τοιουτοτρόπως, ὥστε οἱ ἰδιοκτῆται μεταβαίνοντες εἰς τὰ γραφεῖα καὶ βλέποντες τὰ κτήματά των, ἠπόρουν πῶς κατωρθώθη ἡ ἐξακρίβωσις. Ἀλλ’ ἦτο μακρὸς ὁ χρόνος ὁ ὁποῖος ἀπωλέσθη. Σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα, τὸ ὁποῖον μᾶς δεικνύει ἀνωτέρους ἀπὸ ἀπόψεως ὀργανώσεως ἢ τὴν Γαλλίαν. Ἀφ’ ἧς ἔγινεν ἡ ἀνακωχὴ καὶ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀρχίσουν αἱ ἐργασίαι ἀνοικοδομήσεως εἰς τὰς παλαιὰς πόλεις ὅπου ὑπῆρχε καὶ τοπογράφησις καὶ κτηματογράφησις καὶ κτηματολόγιον, ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ συντάξῃ ἓν νέον σχέδιον διὰ τὴν ἱστορικὴν πόλιν, ἔκαμε διαγωνισμόν, ὁ διαγωνισμὸς δὲν ἀπέδωκε ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα καὶ ἠναγκάσθησαν νὰ ἀναθέσουν τὴν σύνταξιν τοῦ σχεδίου εἰς διακεκριμμένους ἀρχιτέκτονας. Τὸ σχέδιον δὲν ἐξεπονήθη, εἶναι 14 μῆνες καὶ ἐν τούτοις καὶ ἐκεῖ ἀπαγορεύεται ἡ ἀνέγερσις οἰκοδομῶν μέχρις ὅτου συνταχθῇ νέον σχέδιον. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, ὑπὸ τὰς συνθήκας, τὰς ὁποίας ἐργαζόμεθα ἡμεῖς ἐν Θεσσαλονίκῃ, ὅπου δὲν ὑπῆρχεν οὔτε τοπογράφησις, εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν ὑπῆρχε πόλεμος καὶ τὸ τεχνικὸν προσωπικὸν ἦτο ὀλίγον, σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι μακρὸν τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς ἐκτελέσεως ὅλων αὐτῶν τῶν ἐργασιῶν; Ἀλλὰ μᾶς λέγουν, ὅτι δὲν ἐφροντίσαμεν ν’ ἀρχίσῃ ἡ ἀνοικοδόμησις ἀπὸ τμήματά τινὰ νέα τῆς πόλεως. Καὶ ἂν ἀφίετο ἐλευθέρα ἡ ἀνοικοδόμησις, φαντάζεσθε, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνεγερθῶσιν οἰκοδομαὶ διὰ τοὺς ἀπορωτέρους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον νὰ πληρώσουν ἐνοίκια. Ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνεγερθῶσι περισσότερα ξενοδοχεῖα, περισσότεραι μπυραρίαι, κέντρα διασκεδάσεως εἰς ἐποχήν, καθ’ ἣν ἦτο ὁ στρατὸς ὁ ξένος καὶ ὁ ἰδικός μας, ἀλλ’ οἰκήματα δι’ ἀπόρους ἀπὸ ἰδιώτας ἦτο ἀδύνατον νὰ κατασκευασθῶσι, διότι δὲν ὑπῆρχον ἄνθρωποι νὰ πληρώσουν τὰ ἐνοίκια. Πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα κατεσκευάσθησαν, κατεσκευάσθησαν μετὰ μόχθου καὶ προσπαθείας πολλῆς, διότι πολλὲς φορὲς αἱ δημοπρασίαι ἀπετύγχανον, διότι δὲν ὑπῆρχον ἐργολάβοι ν’ ἀναλάβωσιν ἐργασίαν ὑπὸ τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα. Καὶ ἦτο βέβαιον ἐὰν εὑρίσκοντο ἐργάται, ὑλικόν, καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ κατασκευασθῶσι, διότι δὲν ὑπῆρχον ἄνθρωποι νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς ἐργολάβους, ἵνα φέρωμεν τὰ ἀποτελέσματα αὐτά. Καὶ φαντάζεσθε, ὅτι, ἂν ἀφίναμεν ἐλευθέραν τὴν ἀνοικοδόμησιν, θὰ ἀνηγείροντο οἰκίαι δι’ ἀπόρους; Τοιαῦτα πράγματα δὲν εἶναι σοβαρὰ καὶ δὲν πρέπει νὰ τὰ ὑποστηρίζετε. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὰ σχετικὰ παράπονα τῶν ἰδιοκτητῶν. Μοῦ εἶπον, διατί δὲν μᾶς ἀφίνεται νὰ διαχειρισθῶμεν ἡμεῖς τὴν ὑπόθεσιν.

§179Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Δὲν τὸ εἴπομεν ἡμεῖς.

§180Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ἔγραψαν αἱ ἐφημερίδες καὶ τὸ ἀνέγνωσα. Μοῦ εἶπον, διατὶ δὲν ἀφίνετε ἡμεῖς νὰ κάμωμεν τὴν ἐργασίαν αὐτήν. Ἠγέρθη ἡ ἀξίωσις αὐτὴ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ περιέλαβον εἰς τὸν νόμον διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἂν εἷς ὡρισμένος ἀριθμὸς ἰδιοκτητῶν ἀντιπροσωπευόντων ὡρισμένην ἔκτασιν οἰκοπέδων, συνησπίζετο εἰς συνεταιρισμὸν νὰ δίδωμεν εἰς αὐτοὺς τὴν ἐκτέλεσιν σχετικῶν ἔργων. Ὑπῆρχε μία ὁμὰς εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἡ ὁποία μοῦ ἐζήτησε τοῦτο καὶ μοῦ ἐπαρουσίασε καὶ σχέδιον. Τὸ σχέδιον αὐτὸ διῄρει τὴν Θεσσαλονίκην εἰς ζώνας, ἀφίνοντο δὲ οἱ ἰδιοκτῆται ἑκάστης ζώνης νὰ κανονίσωσι τὰ ζητήματα μεταξύ των, καὶ οὔτε λόγος ἐγένετο περὶ τῆς κατανομῆς τῶν ζημιῶν ἢ τῶν κερδῶν, ὅπως ἐπρονοήσαμεν ἐν τῷ νόμῳ. Τοιαύτην Ἑταιρείαν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὐνοήσωμεν. Ἐκτὸς τούτου οὐδέποτε παρουσιάσθη ὁ ἀριθμὸς, ὁ ὁποῖος ἐκ τοῦ νόμου ἀπαιτεῖται. Ἀφίνω, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ ἐκτίμησις μὲ τὴν ἀμεροληψίαν, ἡ ὁποία ἔγινεν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ἰδικήν μας. Ἔρχομαι εἰς τὰ οἰκόπεδα. Τὰ οἰκόπεδα εἶναι ὑπερβολικά, λέγω. Ἡ μέριμνά μου ἦτο νὰ κάμω ὅ,τι ἦτο δυνατόν, ἵνα ἐπαυξήσω τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων, οὕτως ὥστε ἐβράδυνα ἐπὶ δύο μῆνας τὴν ἔναρξιν τῆς πωλήσεως τῶν οἰκοπέδων, διότι, ἐνῷ ἦσαν ὅλα ἕτοιμα ἠναγκάσθην ἵνα κάμω ὅ,τι ἦτο δυνατὸν διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, νὰ παρακαλέσω τὸν εὑρισκόμενον πρὸς ἐκτέλεσιν ἐργασίας διὰ τὸ σχέδιον Θεσσαλονίκης ἐν Παρισίοις νὰ ἔλθῃ ταχέως εἰς Ἀθήνας, νὰ καταθέσῃ τὸ σχέδιον πόλεως, ἵνα χαράξωμεν καὶ μικρὰ οἰκόπεδα. Πράγματι ἔγινε μία μικρὰ μεταρρύθμισις εἰς δύο ἢ τρία τετράγωνα, διότι μεγαλειτέρα μεταρρύθμισις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ. Διότι πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι τὰ οἰκόπεδα δὲν εἶναι αὐθαίρετον πρᾶγμα εἰς ἕνα σχέδιον τῆς πόλεως, ἀλλ’ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ μέγεθος τῶν τετραγώνων. Τὸ μέγεθος τῶν τετραγώνων καὶ οἰκοπέδων εἶναι ἀπὸ τὰ κυριώτερα ζητήματα τοῦ σχεδίου μιᾶς πόλεως, διότι ἀπὸ αὐτὰ ἐξαρτᾶται ὁ ἀερισμὸς τῶν οἰκημάτων, ἡ εὐρυχωρία τῶν αὐλῶν καὶ ἡ ὑγιεινὴ τῶν κατοικιῶν. Δὲν εἶναι λοιπὸν πρᾶγμα αὐθαίρετον. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ἀλλάξωμεν τὸ σχέδιον τῆς πόλεως, ἵνα κάμωμεν περισσότερα τετράγωνα, νὰ αὐξήσωμεν τὸν χῶρον διὰ τοὺς δρόμους, οἱ ὁποῖοι ἀνοίγονται καὶ νὰ περιορίσωμεν τὰ οἰκόπεδα, νὰ δημιουργήσωμεν δηλαδὴ ἕνα εἶδος πυκνῶν, πυκνοικοδομημένων τετραγώνων. Ἴσα, ἴσα ἡ διαφορὰ ἡ ὁποία ὑπάρχει σήμερον εἰς τὰς ἀντιλήψεις τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως, μὲ τὰς ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον πρὸ 50 ἐτῶν, ὅταν ἔγιναν τὰ μεγάλα βουλεβάρτα εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς ἄλλας μεγάλας πόλεις εἶναι ἡ ἑξῆς: ὅτι τότε ἐλαμβάνετο μέριμνα διὰ τὴν δημιουργίαν εὐρείας λεωφόρου, ἐνῷ σήμερον λαμβάνομεν μέριμναν περὶ τῶν οἰκιῶν, περὶ τῶν ἐσωτερικῶν αὐλῶν, πράγματα, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε παρεγνωρίζοντο ἐντελῶς. Ὁ κ. συνάδελφος ἔφερε καὶ μερικοὺς ἀριθμοὺς καὶ εἶπεν, ὅτι εἰς τὸ Βερολῖνον εἶναι 55%. Ἐκεῖ μπορεῖ νὰ εἶναι, ἀλλὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει ὁλόκληρον τὸ Βερολῖνον. Ἐδῶ τὸ 40% ἀφορᾷ τὸ κεντρικὸν μέρος μιᾶς πόλεως, τὸ μέρος ὅπου εἶναι αἱ πλατεῖαι, διότι ἐὰν λάβωμεν ὁλόκληρον τὴν Θεσσαλονίκην, τὸ 40% εἶναι 10%, διότι εἰς τὰ ἄλλα τμήματα τῆς πόλεως ὁ χῶρος εἶναι κάτω τῶν 30%. Εἴχομεν ὑποχρέωσιν νὰ κάμωμεν μεγαλειτέρους δρόμους καὶ πλατείας καὶ δι’ ἄλλους ἀκόμη λόγους· ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἦτο ἡ κλίσις τοῦ ἐδάφους, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ ὕπαρξις πολλῶν κτιρίων μεγίστης ἀξίας τόσον καλλιτεχνικῆς ὅσον καὶ ἱστορικῆς, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε ἀναγκαστικῶς νὰ προβληθῶσι καὶ νὰ γίνωσι πέριξ αὐτῶν πλατεῖαι καὶ δρόμοι ἄγοντες εἰς τὰ μνημεῖα αὐτά. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς τὸ 40%.

§181Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. 42%.

§182Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὅλοι οἱ ἐπιστήμονες σήμερον οἱ ἀσχολούμενοι εἰς τὰ πράγματα αὐτὰ γνωρίζουν, ὅτι πρέπει ἡ ἀναλογία τοῦ χώρου πέριξ τῆς πλατείας νὰ εἶναι 40%, ἐδῶ ὑπερέβημεν τὸ 40% κατὰ 2% δι’ οὓς λόγους σᾶς ἀνέφερα. Νομίζω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ σπατάλης χώρου, ἡ ὁποία ἄλλως τε, ἐὰν ἤθελε περιορισθῆ, ἀμφιβάλλω, ἂν θὰ ἀπέβαινεν, ὅπως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, εἰς ὄφελος τῶν κτηματιῶν, διότι ὅσον περισσότερον κουτσουρεύετε τοὺς δρόμους, τόσον καὶ ἡ ἀξία τῶν οἰκοπέδων εἶναι πιθανὸν νὰ καταπέσῃ. Ὡς πρὸς τὴν ἔκτασιν τῶν ὁδῶν ἀνεφέρθησαν δὲν ἠξεύρω ποῖοι ἀριθμοί. Ἐκτὸς ἑνὸς μικροῦ τμήματος τῆς εὐρείας λεωφόρου, ἡ ὁποία ἀνοίγεται ἀπὸ τὴν παραλίαν Θεσσαλονίκης, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ πλησίον τοῦ Ἁγίου Δημητρίου καὶ εἶναι 35 μέτρων πλάτους, δὲν ὑπάρχει παρὰ ἕνας δρόμος μεγάλος, ἡ ὁδὸς Ἰγνατίας, ἡ ὁποία ἔχει πλάτος 28 μέτρων. Ὅσοι μετέβησαν εἰς τὰς Εὐρωπαϊκὰς πόλεις θὰ γνωρίζουν, ὅτι ἀνοίγονται πολὺ πλατύτεροι οἱ δρόμοι 45 καὶ 50 μέτρων. Τὸ ἀρχικὸν μάλιστα σχέδιον προέβλεπε περὶ δρόμων πλατυτέρων, ἀλλ’ ἀκριβῶς, κατόπιν νεωτέρας μελέτης τῶν συνθηκῶν τῆς Θεσσαλονίκης περιωρίσθη ἡ Ἀγγλικὴ ἄποψις, ἡ ὁποία ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ γίνωσι περισσότεροι δρόμοι καὶ περισσότερα κέντρα ἀναψυχῆς καὶ ἠκολουθήθη ἡ Γαλλικὴ ἄποψις, ἥτις ἦτο καὶ τῶν Ἑλλήνων ἀρχιτεκτόνων, καὶ ἡ ὁποία προσηρμόζετο περισσότερον πρὸς τὰς συνθήκας τῆς Θεσσαλονίκης, καὶ ἦτο ὑπὲρ τοῦ στενέματος τῶν δρόμων. Δι’ αὐτὸ κατελήξαμεν νὰ κάμωμεν δρόμους ἀπὸ 12 ἕως 28 μέτρα. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ μίνιμουμ ποὺ χρειάζεται διὰ μίαν καλὴν πόλιν. Ἀλλ’ ἡ ἀξία τῆς πόλεως δὲν εἶναι εἰς τὸ πλάτος τῶν ὁδῶν, ἀλλὰ εἰς τὴν διαρρύθμισιν τοῦ σχεδίου, τὸ ὁποῖον συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προσανατολισμοῦ τῆς πόλεως, τοῦ κλίματος, τῆς κλίσεως τοῦ ἐδάφους, τῶν ὑπαρχόντων μνημείων, τῆς καλλιτέρας κυκλοφορίας καὶ τῆς χρησιμοποιήσεως παντὸς μνημείου καὶ παντὸς τμήματος πέριξ τῆς πόλεως, τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ γίνῃ σχετικὴ ἐκμετάλλευσις. Μὲ κατηγόρησαν πάλιν, ὅτι αὐτὰ ὅλα τὰ ἐκάμαμεν χωρὶς νὰ ἐρχώμεθα εἰς ἐπαφὴν μὲ τοὺς κτηματίας. Δὲν γνωρίζω οὐδεμίαν ἀδικωτέραν μορφήν, διότι ἐγὼ μετέβην δεκάκις εἰς τὴν Θεσσαλονίκη καὶ ὁσάκις μετέβην συνεκάλεσα τοὺς κτηματίας καὶ τοὺς ἄλλους καὶ συνεζήτησα μετ’ αὐτῶν καὶ αἱ τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὸν νόμον ὀφείλονται εἰς τὰς συζητήσεις αὐτὰς καὶ τὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἀπεκτήσαμεν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ σχεδίου καὶ εἰς μίαν εὔνοιαν ὑπὲρ τῶν κτηματιῶν. Αἱ τροποποιήσεις ἀπέβλεψαν νὰ ἐλαφρύνουν τὰς δαπάνας τῶν κτηματιῶν. Ἡ δαπάνη τῆς κτηματογραφήσεως, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἀνέλθῃ οὔτε εἰς ἕνα ἑκατομμύριον, δὲν θὰ βαρύνῃ τοὺς κτηματίας ἀλλὰ τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης. Ἐκτὸς τούτου ἐγένοντο τροποποιήσεις αἱ ὁποῖαι ἀσφαλίζουσι περισσότερον τὴν ἐκπροσώπησιν τῶν κτηματιῶν, διότι κατὰ τὸ ἀρχικὸν σχέδιον τὰ μικρὰ τὰ ὁποῖα θὰ συνελέγοντο ἦσαν ὑπὲρ τοῦ Κράτους, ἐν ᾧ τώρα ὑπὲρ τῆς ὁμάδος τῶν κτηματιῶν. Ἐπίσης ἔγινε συντόμευσις τῆς διαδικασίας ἐπαρκής, ἡ ὁποία συνετέλεσε νὰ ἔχωμεν τὴν ἐκδίκασιν τόσον συντόμως. Ἐκτὸς τούτων τώρα πρόκειται νὰ γίνῃ ἡ πώλησις τῶν οἰκοπέδων. Καὶ θὰ λάβωμεν μέριμναν διὰ τὴν ταχυτέραν ἀνοικοδόμησιν. Ἤδη ἐκτὸς ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀνέφερα διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν ὡρισμένων συνοικιῶν ἡ ἐργασία τῆς ἀνοικοδομήσεως ἤρχισεν ἀπὸ μηνῶν διὰ τῆς ἀνοικοδομήσεως τῶν νέων ὁδῶν, τῶν πλατειῶν τοῦ καέντος τμήματος. Ἤδη καθὼς πληροφοροῦμαι ἔγινεν ἐκχωματισμὸς 4 περίπου χιλιομέτρων εἰς τὴν καεῖσαν ἔκτασιν διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως ἀφοῦ ἔπρεπε νὰ δείξωμεν εἰς τοὺς ἀγοραστὰς ποῖα εἶναι τὰ οἰκόπεδα ποῦ θὰ ἀγοράσουν, καὶ ταῦτα ἔγιναν μὲ τὴν μεγαλυτέραν προσοχὴν διὰ νὰ μὴ βλαβοῦν οἱ ἰδιοκτῆται οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀνεγείρει παραπήγματα καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἠμποδίσαμεν τὴν κατεδάφισιν τῶν παραπηγμάτων τῆς ὁδοῦ Ἰγνατίας. Ἐκτὸς τούτου διὰ νὰ γίνῃ εὐκολία ἐπιτρέψαμεν νὰ ἀναγείρωνται ξύλινα κινητὰ παραπήγματα εἰς τὰ οἰκόπεδα διὰ νὰ μὴ δυσχερανθῇ τὸ μικρεμπόριον. Διὰ τὴν ὁριστικὴν ἀνοικοδόμησιν τοῦ μέρους ἐκείνου βεβαίως ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ κάμῃ ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ νὰ διευκολύνῃ τὴν ἀνέγερσιν οἰκιῶν. Ἐκτὸς τοῦ παραδείγματος τὸ ὁποῖον ἀνεφέρθη, ἔχομεν τὸ Ἐλβετικὸν παράδειγμα ὅπου αἱ εἰσφοραὶ τοῦ Κράτους εἶναι πολὺ γενναιότεραι εἰς τοὺς οἰκοδομοῦντας. Γνωρίζομεν ὅτι ὄχι μόνον εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας ἂν δὲν ληφθοῦν γενναῖα μέτρα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ λυθῇ τὸ πρόβλημα τῆς κατοικίας, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς δυνατότητος τῆς συντηρήσεως τῆς μεσαίας καὶ κατωτέρας τάξεως διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑπὸ μελέτην καὶ δασμολογικὰς καὶ φορολογικὰς μεταρρυθμίσεις καὶ διευκολύνσεις προμηθειῶν οἰκοδομησίμων ὑλικῶν καὶ ὀργάνωσιν τῆς ἀνεγέρσεως τῶν οἰκιῶν. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἀχθοῦν αὐτὰ εἰς πέρας πρέπει διὰ παντὸς τρόπου οἱ ἴδιοι οἱ κάτοικοι τῆς Θεσσαλονίκης νὰ πεισθοῦν ὅτι τὸ ἀτομικὸν αὐτῶν συμφέρον εἶναι συνταυτισμένον μὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις. (Χειροκροτήματα). Διὰ τοῦτο θὰ ἐπεθύμουν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ νομοῦ Θεσσαλονίκης ἀντὶ νὰ ἐνισχύσουν τὴν τοιαύτην ἀντίδρασιν νὰ τοὺς πείσουν ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἀνοικοδομηθῇ ἡ Θεσσαλονίκη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου σχεδίου τὸ ὁποῖον θὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν ἑνὸς λαμπροῦ μέλλοντος διὰ τὴν πρωτεύουσαν τῆς Μακεδονίας. (Χειροκροτήματα).

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 10 μ. μ.

(Ὥρᾳ 8.45′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρᾳ 10.20′ μ. μ.)

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Συνεχίζεται ἡ διακοπεῖσα συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως. Ὁ κ. Παπαζαχαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§185Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Δὲν ἔχω παρὰ νὰ ἐκφράσω τὰς εὐχαριστίας μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, διότι ὑπέμνησε τὴν εὔνοιαν, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς τοὺς πυροπαθεῖς συμπολίτας μου καὶ τὴν ὑποστήριξιν, τὴν ὁποίαν παρέσχεν εἰς τοὺς παθόντας. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἀφ’ οὗ μάλιστα τυγχάνει νὰ ὑπῆρξα καὶ διδάσκαλός του νὰ μὴ ἐπαναλαμβάνῃ πολὺ συχνὰ ὅτι μᾶς εὐεργετεῖ. Διότι «τὸ τὰς ἰδίας εὐεργεσίας ὑπομιμνήσκειν καὶ λέγειν ὅμοιον ἐστὶ τῷ ὀνειδίζειν». Ἡμεῖς τὸ ἀναγνωρίζομεν. Δεύτερον θέλω νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀποβάλῃ τὴν ἰδέαν ἐξ αὑτοῦ ὅτι συκοφαντεῖται ἡ Κυβέρνησις παρὰ τῷ λαῷ τῆς Θεσσαλονίκης. Ἐγὼ θὰ ἐξηγήσω πόθεν προέρχονται οἱ φόβοι τῶν κατοίκων καὶ ἑπομένως τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα γεννῶνται ἐκ τοῦ φόβου αὐτοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι πολὺ αἰσιόδοξος διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς πόλεως. Εὔχομαι αἱ προσδοκίαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ ἐπαληθεύσωσι καὶ τότε θὰ εἶναι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡμεῖς πολὺ εὐτυχεῖς. Ἤθελα λοιπὸν νὰ ἐρωτήσω ἐντὸς πόσου χρόνου φαντάζεται ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ κτισθῶσι τὰ 900 οἰκόπεδα εἰς τὰ ὁποῖα διῃρέθη ἡ ἐπιφάνεια ἡ καταστραφεῖσα τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης;

§186Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶπον, ὅτι θὰ οἰκοδομηθῶσι τὰ οἰκόπεδα, πότε θὰ οἰκοδομηθῶσι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ὁρίσω, διότι ἐγὼ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίσω πότε θὰ οἰκοδομήσωσιν οἱ ἰδιοκτῆται ἐξ αὐτῶν ἐξαρτᾶται.

§187Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐγὼ ἁπλῶς λέγω, τί δύναταί τις νὰ συμπεράνῃ, ὅταν ἔχῃ δεδομένα δύναται νὰ ἐξαγάγῃ καὶ συμπεράσματα. Ἐγὼ σᾶς ἠρώτησα, ἐπειδὴ εἶδα, ὅτι ἔχετε αὐτὴν τὴν μεγάλην αἰσιοδοξίαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ἐκ τῶν κατοίκων ἐξαρτᾶται ἡ ἀνοικοδόμησις, ἐγὼ ὅμως προσθέτω, ὅτι καὶ ἐκ τῆς Κυβερνήσεως ἐξαρτᾶται καὶ ἐκ τῶν σχεδίων ἐξαρτᾶται νὰ ἐνδιαφερθῶσιν ἐπὶ πλέον οἱ ἐνδιαφερόμενοι διὰ νὰ κτίσωσι· διότι ἐὰν δεχθῶμεν ὑπὸ τὰς εὐνοϊκωτέρας συνθήκας, ὅτι ἀρχίζει ἡ ἀνοικοδόμησις τῆς πόλεως, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐν τῇ πρώτῃ πενταετίᾳ νὰ κτισθῶσι πλέον τοῦ ¼ τῶν οἰκοπέδων. Δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ, ὅτι περισσότερα τῶν 250 οἰκοπέδων εἶναι δυνατὸν νὰ πωληθῶσι κατὰ τὴν πρώτην πενταετίαν.

§188Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διατί; Ἄν δὲν ἀγοράσωσιν οἱ κάτοικοι, ἂν δὲν ἀγοράσωσιν οἱ πρότερον ἰδιοκτῆται τῶν οἰκοπέδων θὰ φροντίσωμεν νὰ εὕρωμεν ἄλλους ἀγοραστάς.

§189Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει σκοπὸν νὰ βοηθήσῃ τοὺς κατοίκους καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ, αὐτοὶ πρέπει νὰ ἀγοράσωσι τὰ οἰκόπεδα. Αὐτὸ ἐδήλωσεν ἡ Κυβέρνησις καὶ δὲν πιστεύω νὰ μετέβαλε γνώμην. Πῶς θέλετε νὰ εὑρεθῶσι τόσοι πλούσιοι οἱ κάτοικοι, ὥστε νὰ ἀγοράσουν ὅλα αὐτὰ τὰ οἰκόπεδα.

§190Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ἀξία τῶν οἰκοπέδων εἶναι τόσον μικρά, ὥστε δὲν ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ δυσκολία εἰς τὴν ἀνεύρεσιν ἀγοραστῶν.

§191Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν σᾶς ἠνόησα καλῶς· λέγετε ὅτι 200 μόνον οἰκόπεδα θέλουσι πωληθῆ καὶ θέλουσι κτισθῆ, διότι οἱ κάτοικοι δὲν ἔχουσι τὰ μέσα. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι τὰ οἰκόπεδα τῆς Θεσσαλονίκης, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχαν πρὸ τῆς πυρκαϊᾶς, ἐξετιμήθησαν ἀντὶ 150,000,000 φράγκων, νομίζω, ὅτι καὶ νέα οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἐκ τοῦ νέου σχεδίου θὰ πιάσουν περὶ τὰ 100 καὶ 110 ἑκατομμύρια. Διατὶ φρονεῖτε ὅτι ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἰδιοκτῆται δὲν θὰ παρουσιασθοῦν νὰ ἀγοράσωσι; Μᾶς λέγετε ὅτι δὲν ἔχουν χρήματα, ἀλλὰ δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ καταβάλωσι χρήματα, ὅταν παρουσιασθοῦν, δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην εἰμὴ νὰ παρουσιάσωσι τὰ χρεώγραφά των. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν χρεώγραφα εἰς χεῖρας των, τὰ ὁποῖα τοῖς δίδουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀγοράσωσι, θὰ σπεύσωσιν ἀμέσως νὰ ἀποκτήσωσι, διότι γνωρίζουν, ὅτι τῶν οἰκοπέδων αὐτῶν ἡ ἀξία θὰ αὐξάνῃ καθ’ ἡμέραν. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον παλαιὰ οἰκόπεδα ἐνδιαφέρονται πρὸ παντὸς νὰ ἀγοράσωσι καὶ πάλιν οἰκόπεδα, ἐὰν εἶναι δυνατὸν τῆς αὐτῆς ἀξίας τῶν παλαιῶν. Αὐτὰ φρονοῦμεν ἡμεῖς καὶ ὅλα αὐτὰ ἐλέγατε καὶ ὅλοι σεῖς. Ἅμα τὸ λάβετε αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι θὰ ἀγοράσουν νέον, θὰ ἀναγνωρίσητε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγω ἐγώ, ὅτι οἱ ἔχοντες κτηματόγραφα θὰ πάρουν ἓν οἰκόπεδον, ἀνάλογον μὲ τὴν ἀξίαν τοῦ κτηματογράφου. Ἐὰν δὲ ὑπάρχουν τινές, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κτηματόγραφα μικρᾶς ἀξίας, θὰ πωλήσουν τὰ κτηματόγραφά των εἰς ἕνα ἄλλον. Μόνον δὲν εἰμπορεῖτε νὰ ἰσχυρίζεσθε, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθοῦν ἀγορασταὶ διὰ τὰ οἰκόπεδα. Ἐὰν οἱ παλαιοὶ ἰδιοκτῆται δὲν θέλουν νὰ παρουσιασθοῦν νὰ ἀγοράσουν, θὰ ὑπάρξουν ἄλλοι. Ἀλλὰ νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι ἡ ἐπιθυθία ἡμῶν εἶναι νὰ ἀγοράσουν οἱ παλαιοὶ ἰδιοκτῆται καὶ ἡ ὅλη μας ἐνέργεια αὐτὸ σκοπεῖ, νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς παλαιοὺς ἰδιοκτήτας, τοὺς ἔχοντας ὡρισμένον θρήσκευμα. Μὴ διαμαρτύρεσθε, διότι ἐγὼ ἠναγκάσθην πολλάκις νὰ συζητήσω τὰ ζητήματα αὐτὰ εἰς τὸ Λονδῖνον. Γίνεται αὐτὴ ἡ κατηγορία ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν δὲ μετ’ ὀλίγον θὰ λάβω τὸν λόγον θὰ σᾶς ἐξηγήσω πῶς ἀκριβῶς ἔχει τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐκάμαμεν λοιπόν, ὅτι ἦτο δυνατὸν διὰ νὰ μὴ μείνῃ οὐδὲ κἂν ὑπόνοια, ὅτι ἔχομεν αὐτὸν τὸν σκοπόν, ἀλλ’ ὡς πρὸς τοῦτο νὰ εἶσθε ἥσυχοι. Ὅσοι ἔχουν κτηματόγραφα νὰ παρουσιασθοῦν. Καὶ ἂν σεῖς φρονεῖτε τὸ ἐναντίον, τὰ πράγματα θὰ δείξουν ὅτι ἡμεῖς βλέπομεν μακρύτερα.

§192Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἡμεῖς εἴχομεν τὸν φόβον ἐπειδὴ ἡ ἀξία τῶν οἰκοπέδων, ἕνεκα τῆς πολυτελείας τοῦ σχεδίου καὶ ἕνεκα τῶν εὐρειῶν ὁδῶν, θὰ εἶναι μεγάλη, τὰ οἰκόπεδα θὰ ὑπερτιμηθοῦν πραγματικῶς, ἡ ὑπερτίμησις αὐτὴ θὰ γίνῃ κώλυμα εἰς τὸ νὰ ἀγοράσουν οἱ παλαιοὶ ἰδιοκτῆται.

§193Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀκούσατε νὰ σᾶς εἰπῶ. Ὑποθέσωμεν ὅτι βγάζομεν τὰ οἰκόπεδα εἰς πλειστηριασμόν, ὅτι δὲν εὑρίσκεται κανεὶς νὰ τὰ ἀγοράσῃ ἢ ἀγοράζουν μόνον τὸ ἓν πέμπτον. Τί νομίζετε ὅτι θὰ κάμωμεν; Νομίζετε ὅτι θὰ κρατήσωμεν τὰ ἄλλα οἰκόπεδα εἰς τὸ διηνεκές; Θὰ σᾶς εἰπῶ τὶ θὰ κάμωμεν. Θὰ ἐλαττώσωμεν τὰ οἰκόπεδα κατὰ 20%, κατὰ 30%, κατὰ 40%, θὰ τὰ ἐλλαττώσωμεν κατὰ 50% καὶ ἐπὶ τέλους θὰ εὑρεθοῦν οἱ ἀγορασταί. Οἱ δὲ κάτοχοι κτηματογράφων καὶ γνωρίζοντες τὴν ἀξίαν αὐτῶν θὰ παρουσιασθοῦν καὶ δὲν θὰ γίνῃ αὐτό, τὸ ὁποῖον φοβεῖσθε ὅτι θὰ γίνῃ.

§194Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Αὐτὰ τὰ πράγματα σᾶς εὐχαριστῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι μᾶς τὰ ἀνελύσατε· ἀλλ’ ἡμεῖς εἴχομεν καθῆκον νὰ ἐκφράσωμεν αὐτοὺς τοὺς φόβους.

§195Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σωστά. Δὲν λέγω τὸ ἐναντίον.

§196Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ὑπάρχει πάντοτε καλὴ πίστις Καὶ μᾶς γνωρίζετε.

§197Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ δυστυχῶς ὑπάρχει στενὴ ἀντίληψις τῶν ζητημάτων.

§198Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἔπρεπε νὰ γνωρίζωμεν τὰ πράγματα. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ ἐφέραμεν τὸ ζήτημα· διὰ νὰ γίνῃ μία ἑρμηνεία. Πρῶτον λοιπὸν εἴχομεν αὐτὸν τὸν φόβον μήπως μείνουν τὰ οἰκόπεδα ἐπὶ 5 ἔτη ἀπώλητα.

§199Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς εἶναι δυνατόν; Θὰ ἐλλαττώσωμεν τὰς τιμάς.

§200Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Τώρα ποῦ μανθάνομεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, βεβαίως πειθόμεθα ὅτι δὲν θὰ συμβῇ αὐτό. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐπειδὴ θὰ πληρώνουν 6% διὰ τὰ κτηματόγραφα ὑποχρεωτικῶς.

§201Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ὑποχρεωτικόν. Καθ’ ὅσον θὰ ἀποδώσῃ τὸ τίμημα τὸ ποσόν, θὰ πληρωθοῦν καὶ οἱ τόκοι. Ἄλλως δὲν θὰ πληρωθῇ οὐδὲ τὸ κεφάλαιον.

§202Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Αὐτὸν τὸν φόβον εἴχομεν. Ἐφόσον ὅμως μᾶς κάμνετε τὴν δήλωσιν ὅτι θὰ ὑποτιμήσετε τὴν ἀξίαν τῶν οἰκοπέδων, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἀγοράσουν, εἴμεθα σύμφωνοι. Ἔχομεν καὶ ἕνα ἄλλον φόβον· μήπως δὲν παρουσιασθοῦν οἱ παλαιοὶ ἰδιοκτῆται νὰ ἀγοράσουν, μὴ δυνάμενοι, διότι δὲν ἔχουν χρήματα ἀρκετά.

§203Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχουν τὰ κτηματόγραφά των, κύριε βουλευτά.

§204Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Τὰ κτηματόγραφα πρέπει νὰ ἔχουν καὶ ἀξίαν.

§205Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μόνον ὡρισμένοι τινὲς μικροὶ ἰδιοκτῆται δὲν θὰ ἠμπορέσουν νὰ ἀγοράσουν.

§206Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Τότε ἡ ἀξία τῶν κτηματογράφων δὲν θὰ ἦτο σταθερά, ἑπομένως ὁ τρόπος τῆς ἀποζημιώσεως δὲν ἔχει μίαν βάσιν πολὺ σταθεράν.

§207Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν φιλονικεῖτε τὴν βάσιν, τὴν ὁποίαν ἐθέσαμεν, νὰ κάμωμεν τὴν μᾶζαν αὐτὴν τῶν ἰδιοκτητῶν, τότε εἶναι ἄλλης Κυριακῆς ἀνάγνωσμα· ἀλλ’ ὅταν θέλετε αὐτὴν τὴν βάσιν, τότε νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῇ.

§208Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει φοβοῦνται μήπως σχηματισθοῦν κατόπιν ὅμιλοι μεγάλοι καὶ ἀγοράσουν.

§209Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς παρουσιασθοῦν λοιπὸν οἱ ἴδιοι νὰ ἀγοράσουν. Ἔχουν ὅλα τὰ μέσα νὰ προλάβουν τὸν κίνδυνον, ἀφοῦ ἔχουν εἰς χεῖρας των κτηματόγραφα. Τότε μόνον κινδυνεύουν νὰ παρουσιασθῇ τρίτος νὰ ἀγοράσῃ τὰ κτηματόγραφα εἰς πολὺ μεγαλυτέραν τιμήν, ἐὰν βεβαίως ἔλθῃ μία ξένη Ἑταιρεία, ἡ ὁποία ἀντὶ 110 δραχμῶν τὸν πῆχυν δώσῃ 200, 300, 500.

§210Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀγοράσῃ ξένος, διότι περιορίζεται.

§211Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἰμπορεῖ νὰ ἀγοράσῃ ξένος. Σᾶς λέγω ὅμως τώρα ὅτι τὸ δυστύχημα τότε θὰ εἶναι ὅτι ἀντὶ 100 ἑκατομμυρίων ὅπως ἐξετιμήθη ἡ ἀξία τῶν οἰκοπέδων, θὰ δώσῃ αὐτὸς 500 ἑκατομμύρια. Ἐὰν δὲν τοὺς συμφέρῃ νὰ τὰ δώσουν 500 ἑκατομμύρια, ἂς δώσουν καὶ αὐτοὶ τιμὴν καὶ ἂς τὰ βγάζουν περισσότερον ἀπὸ τὸν ἄλλον.

§212Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Διὰ τοὺς φόβους αὐτοὺς ἀκριβῶς ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ γίνῃ ἕνας ὅμιλος ἐξ αὐτῶν τῶν ἰδιοκτητῶν.

§213Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀκούσατε ἐδῶ. Περισσοτέραν κηδεμονίαν ἀπὸ αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν δι’ αὐτούς, δὲν εἰμποροῦμεν νὰ κάμωμεν. Ἄς κηδεμονεύσουν καὶ αὐτοὶ ἑαυτοὺς διὰ τὰ περαιτέρω.

§214Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω τίποτε ἄλλο, παρὰ μόνον νὰ ὑποστηριχθοῦν.

§215Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ὑποστηριχθοῦν βεβαίως.

§216Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐὰν ὅλοι ὅσοι ἔχουν μικρὰς ἰδιοκτησίας σχηματίσουν ἕνα συνεταιρισμὸν καὶ ὁ συνεταιρισμὸς ἔχῃ μικρὰς τὰς ἀτελείας του, ἀναλάβῃ τὴν ἵδρυσιν τῆς μεγάλης ἀγορᾶς, νὰ τοῖς δοθῇ τὸ οἰκόπεδον τοκοχρεωλυτικῶς.

§217Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἰμποροῦν νὰ ἀγοράσουν αὐτοὶ 35 χιλιάδας τετραγωνικὰ μέτρα; Φρονεῖτε εἶναι εὔκολον νὰ ἀγοράσουν αὐτὸ τὸ οἰκόπεδον καὶ νὰ τὸ κρατήσουν; Ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω· ἐὰν κατορθώσῃ ὁ δῆμος νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἀγορὰν καὶ νὰ κρατήσῃ 800 μικρομάγαζα, τὰ ὁποῖα θὰ δώσῃ ἀντὶ ἐλαφρωτάτου τιμήματος, τὶ ἀνησυχεῖτε δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἰμπορέσουν νὰ ἀγοράσουν; Θὰ πάρουν ἀπὸ τὰ μικρὰ κτήματα. Ὅλα εἶναι μελετημένα, κύριε βουλευτά.

§218Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ὁ δῆμος, κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐγγυηθῇ ἀκριβῶς εἰς τὸν συναιτερισμὸν ὅτι ὁ δῆμος θὰ ἀναλάβῃ νὰ τὰ ἐνοικιάσῃ.

§219Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κάμετε προτάσεις καὶ θὰ τὰ συζητήσωμεν ἀλλὰ δὲν εἶναι ζήτημα ἐπικρίσεως τῆς Κυβερνήσεως.

§220Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἀφοῦ ἐξηγήσατε ὅτι οἱ φόβοι ἡμῶν βεβαίως δὲν εἶναι πραγματικοί, διότι ἔχετε σκοπὸν νὰ ἐλλαττώσετε τὰς τιμὰς τῶν οἰκοπέδων, ἐγὼ προτείνω ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποστηρίξῃ τοιοῦτον συναιτερισμόν,

§221Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂς φροντίσουν νὰ συνεταιρισθοῦν καὶ ἂς ζητήσουν τὴν συνδρομήν μας ὅ,τι εἰμποροῦμεν θὰ τοὺς κάμωμεν.

§222Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Πάντοτε θὰ μείνῃ 7‰ ἕως 10‰ κέρδος ἀπὸ τὰ ἐνοίκια. Διὰ τῶν ποσοστῶν αὐτῶν, τὰ ὁποῖα θὰ λαμβάνῃ ἡ Κυβέρνησις, δύναται πολὺ καλὰ νὰ ὑποβοηθήσῃ τὴν ὅλην αὐτὴν ἐργασίαν. Ἀκριβῶς λοιπὸν διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἔχει καθῆκον ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἐπιτρέψῃ ἀτελείας τινάς, νὰ ἀφήσῃ ἀτελῆ τὴν εἰσαγωγὴν ὅλων τῶν οἰκοδομικῶν ὑλῶν καὶ ἐπίσης νὰ ἀφίσῃ ἀτελῆ τὴν ξυλείαν. Ἐπίσης φρονῶ ὅτι πρέπει καὶ ἄλλας τινὰς ἀτελείας νὰ ἐπιτρέψῃ.

§223Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐδήλωσεν ἤδη ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι τὰ ζητήματα αὐτὰ μελετῶνται. Δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ γενικὸν ζήτημα. Συστάσεις κάμετε. Μάλιστα.

§224Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Αὐτὰ τὰ ζητήματα λέγω διὰ νὰ ἐπανορθώσω τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι δὲν προέρχονται τὰ παράπονα τῶν κατοίκων ἐκ συκοφαντιῶν ἄλλων, ἀλλ’ ἐκ τῶν φόβων τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι βάσιμοι νομίζω.

§225Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἐγένετο ἡ ἐκτίμησις τοιαύτη ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχουν παράπονα καθόλου, καὶ ἐν τούτοις εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον ὑπάρχουν ἑκατοντάδες ἐνστάσεων ἐκκρεμῶν.

§226Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ποία εἶναι ἡ ἀναλογία τῶν ἐνστάσεων; Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι εἶναι 400 ἢ 500, ἔχομεν ἕνα 15% τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα ὑπερήφανοι διότι ἡ χώρα μας εἶναι εἰς τοιοῦτον σημεῖον πολιτισμοῦ, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις ὅτι τὰ δικαστήρια δὲν ἐδίκασαν δικαίως.

§227Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἔπειτα ἔχομεν συμβόλαια, τὰ ὁποῖα ἀναγράφουν ὡρισμένην τιμὴν ἑνὸς οἰκοπέδου, τῆς προπολεμικῆς περιόδου. Σήμερον τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ τὰ ἐξετίμησαν εἰς τὸ ἥμισυ τῆς τιμῆς.

§228Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μὴ λησμονεῖται ὅτι ἐγένοντο καὶ προσπάθειαι κερδοσκοπίας, ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν δὲν ἀποδεικνύεται ὅτι ἠδικήθησαν οἱ ἄνθρωποι.

§229Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Μᾶς εἶπον ὅτι τὸ σχέδιον εἶναι περισσότερον τοῦ δέοντος πολυτελές, ἀλλὰ τὸ σχέδιον εἶναι πολὺ ἁπλοῦν, καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος σᾶς τὸ εἶπον, ἀλλὰ δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς δυνάμεις τῶν Θεσσαλονικέων. Αὐτὸ τὸ εἶπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Ἀλλὰ ἔρχεται τὸ ἄλλο ζήτημα: οἱ περισσότεροι τῶν Θεσσαλονικέων, ἐπειδὴ εἶχον μικρὰ οἰκόπεδα, δὲν εἰμποροῦν νὰ προσέλθουν καὶ ἀγοράσουν νέα οἰκόπεδα.

§230Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πόσον ποσὸν ἀντιπροσωπεύουν αὐτοὶ οἱ μικροὶ ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι δὲν εἰμποροῦν νὰ ἀγοράσουν;

§231Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Τὰ ⅔. Ἐὰν δὲ ὑποτεθῇ ὅτι ἔγινε ζημία καὶ ἀναγκασθῇ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐκπέσῃ τὴν ἀξίαν τῶν οἰκοπέδων κατὰ 30%, τότε ποῖος θὰ ὑποστῇ τὴν ζημίαν; Ἔπειτα αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ζητοῦν τὴν ἀπαλλοτρίωσιν.

§232Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπαλλοτρίωσις δὲν γίνεται, ἐτελείωσε.

§233Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Αὐτὰ εἶναι τὰ παράπονα τῶν Θεσσαλογικέων. Ἡμεῖς προσεπαθήσαμεν ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ τοὺς πείσωμεν.

§234Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ αὐτοῦ ἀμφιβάλλω μεγάλως, διότι ἐγὼ μὲ ὅσους ὡμίλησα, ὅλους τοὺς ἔπεισα, ἀλλὰ σεῖς δὲν θὰ ἐδείξατε τὸ αὐτὸ ἐνδιαφέρον.

§235Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι ἐδείξαμεν τὸ αὐτὸ ἐνδιαφέρον καὶ ἡμεῖς.

§236Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω πάντα λόγον νὰ ἀμφιβάλω. Ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν τοὺς ἀνεπτύξατε τὰ πράγματα καλῶς.

§237Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἡμεῖς διαμαρτυρόμεθα ἐδῶ, διότι διερμηνεύομεν τὰ παράπονα τῶν συμπολιτῶν μας.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§239Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπεθύμουν κύριοι, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, διότι τὸ ζήτημα πραγματικῶς εἶναι ἓν ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἀπασχολήσουν τὴν παροῦσαν Βουλήν. Ὅταν ἐγένετο ὁ ἐμπρησμὸς τῆς Θεσσαλονίκης, αὐτὸ τὸ μεγάλο ἀτύχημα, ἐνόμισα, ὅτι δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον, ἀφ’ οὗ ὑπέστη ὁ ἀτυχὴς πληθυσμὸς τῆς Θεσσαλονίκης κατὰ πρῶτον λόγον, ἀλλὰ καὶ ὅτι ὅλη ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία κατὰ δεύτερον λόγον, τὴν συμφορὰν αὐτήν, νὰ μὴ φροντίσωμεν, ὥστε ἐκ τῆς τέφρας, εἰς τὴν ὁποίαν μετεβλήθη τὸ κέντρον τῆς Θεσσαλονίκης, νὰ μὴ ἀναφανῇ μία πόλις ἀνταξία καὶ τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ καὶ τοῦ μέλλοντος, τὸ ὁποῖον ἀξιοῦμεν ἀπ’ αὐτήν. Ἔχων ὑπ’ ὄψει τὸ παλαιὸν σχέδιον τῆς πόλεως, ἔκρινα ἀμέσως, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ χωρήσωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων, ὅτι ἐὰν ἠθέλομεν νὰ εὐρύνωμεν τὰς παλαιὰς ὁδοὺς καὶ τὰς πλατείας, θὰ ἐφθάναμεν εἰς ἀδιέξοδον, τὸ μὲν διότι ἡ πόλις ἦτο ἄνευ σχεδίου καὶ θὰ ἦτο ἀδύνατον μὲ τὴν εὔρυνσιν τῶν ὁδῶν νὰ δημιουργήσωμεν μίαν νέαν πόλιν ἀξίαν τοῦ παρελθόντος καὶ τοῦ μέλλοντος αὐτῆς, τὸ δὲ διότι ὑπῆρχον καὶ ἄλλοι φόβοι, ὅτι ἂν εἴχομεν ὡς βάσιν τὸ ὑπάρχον σχέδιον καὶ ἠρχίζαμεν ἐκ τοῦ σχεδίου ἐκείνου νὰ χαράξωμεν τὰς νέας γραμμὰς τῆς διαπλατύνσεως τῶν ὁδῶν, ἠθέλομεν ἀνοίξῃ ὅλας τὰς πηγὰς τῶν δυνατῶν καταχρήσεων, εἰς τὰς ὁποίας φέρεται συνήθως ὁ κόσμος, πρὸ πάντων δὲ μὲ τὴν κερδομανίαν, ἡ ὁποία τοὺς κατέλαβε κατὰ τὸν μεγάλον αὐτὸν πόλεμον. Ἤξευρα ποῖα θὰ ἦσαν τὰ ἀποτελέσματα: ὅλοι οἱ ἀτυχεῖς μηχανικοὶ καὶ ἀρχιτέκτονες, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκαλοῦντο νὰ καταρτίσουν τὸ σχέδιον, θὰ ἐπολιορκοῦντο ἀπὸ ὅλους τοὺς ἐνδιαφερομένους νὰ περάσῃ ἡ γραμμὴ ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ τοὺς συμφέρει, καὶ δὲν θὰ ἔφθανεν οὔτε ἡ χρῆσις ὅλων τῶν ἀθεμίτων μέσων, διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν σύνταξιν τοῦ σχεδίου κατὰ τὴν ἀντίληψίν των. Ἐνόμισα λοιπόν, ὅτι ἐπεβάλλετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἐγεννᾶτο ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς τῆς Θεσσαλονίκης, κατὰ τρόπον ἀντάξιον καὶ πρὸς τὰς ὑποσχέσεις τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἔναντι τοῦ τόπου, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ μέλλον τῆς Θεσσαλονίκης. Ἐσκέφθην λοιπὸν τότε, ὅτι μία ὁδὸς ὑπάρχει, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς ἡμᾶς νὰ πραγματοποιήσωμεν τοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκομεν. Ὁ σκοπὸς ἦτο νὰ ἑνώσωμεν διὰ νόμου τοὺς ἐνδιαφερομένους εἰς μίαν ὁμάδα ἰδιοκτητῶν. Πάντες νὰ χαράξωμεν ἐπὶ τῆς ἐκτάσεως νέον σχέδιον, ἀνταποκρινόμενον εἰς ὅλας τὰς ἀπαιτήσεις, καὶ τῆς ὑγιεινῆς καὶ τῆς ἐμπορικῆς κινήσεως, καὶ τὰ ἐκ τοῦ νέου τούτου σχεδίου προκύψαντα οἰκόπεδα νὰ ἐκποιήσωμεν διὰ λογαριασμὸν τῆς ὁμάδος, μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐντεῦθεν οἱ κύριοι τοὺς ὁποίους ἀναγκαίως συνεταιρίζομεν, δὲν εἶχον νὰ πάθουν τίποτε, διότι κατ’ ἐμὲ ἦτο ἀπολύτως βέβαιον, ὅτι ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς ἑνὸς τοιούτου νέου σχεδίου, τοῦ ὁποίου τὴν ἀξίαν οὐδεὶς θὰ ἀμφισβητήσῃ, ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου αὐτοῦ σχεδίου, τὰ οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξεποιοῦντο, τὰ ὁποῖα θὰ κατελάμβανον μέρος μόνον τῆς προηγουμένης ἐκτάσεως, καὶ ἐκ τῆς διαπλατύνσεως τῶν ὁδῶν καὶ ἀνοίξεως νέων πλατειῶν, τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ θὰ ἐπέφερον πάντως περισσότερα παρὰ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἤξιζον μετὰ τὸν ἐμπρησμόν. Δὲν ἠγνόουν, κύριοι, ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως ἔμελλε νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς μεγαλειτέρας ἀντιδράσεις, ἠγνόουν καὶ τὰς ἐσωτερικὰς ἀντιδράσεις, ἀλλὰ θὰ ἔλεγον καὶ τὰς ἐξωτερικάς, διότι νομίζω, ὅτι μέρος τοῦ πληθυσμοῦ εἶχε νὰ ὑπολογίζῃ ἐπὶ τῆς φυσικῆς συμπαθείας ἀνθρώπων ἔξω τῆς Ἑλλάδος εὑρισκομένων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐζήτουν νὰ ὑποστηρίξωσι τὰ νομιζόμενα συμφέροντά των. Ἀλλὰ ἀφοῦ ἐγνώριζον, ὅτι τὸ σχέδιόν μου ἐξυπηρετεῖ πραγματικῶς τὰ συμφέροντα τῶν πυροπαθῶν, καὶ ἀφοῦ ἐγνώριζον, ὅτι τὸ σχέδιον ἀποκλείει πᾶσαν ἐντελῶς ἐπιδρομὴν ἀθέμιτον, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ ἀσκηθῇ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νέου σχεδίου, ἐπειδὴ τὸ σχέδιον ἦτο ἀπρόσιτον, εἶπον, ὅτι θὰ ἀντιμετωπίσω αὐτὰς τὰς δυσχερείας, θὰ ἀντιμετωπίσω πρὸ παντὸς τὴν ἔχθραν τὴν ἐνδεχομένην μιᾶς μεγάλης πόλεως, καὶ θὰ ἀντιμετωπίσω τὰς παρεξηγήσεις τῶν ἐξωτερικῶν. Ἤλπιζον, ὅτι ἠδυνάμην νὰ διαφωτίσω τοὺς ἐνδιαφερομένους μέχρι τέλους.

§240Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ὅλοι ἀπὸ κοινοῦ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐνδιαφερόμεθα ὑπὲρ τοῦ γενικοῦ συμφέροντος.

§241Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν οἱ Θεσσαλονικεῖς δυσαρεστηθῶσιν ἐκ τοῦ σχεδίου, θὰ μὲ μαυρίσουν. Ἀλλά, κύριοι, ἠξεύρετε ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προσέκρουσαν εἰς τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ ὁποῖοι ἀντετάχθησαν ἐντόνως; Ὄχι οἱ πυροπαθεῖς, ἀλλὰ ὁμὰς τῶν λεγομένων ἰδιοκτητῶν ἐκ τῶν πυροπαθῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν εὔθετον τὴν περίστασιν, ἐὰν τὸ Κράτος δὲν ἐπενέβαινε διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς ἀντιλήψεις του, ὅπως ἐνεφανίσθησαν εἰς τὴν λείαν αὐτήν, ἡ ὁποία ἐνεφανίζετο ἐνώπιόν των διὰ νὰ συγκομίσωσι σημαντικὰ καὶ μεγάλα κέρδη. Εἰς τοὺς κυρίους αὐτοὺς μὲ τοὺς ὁποίους συνεζήτησα κατ’ ἐπανάληψιν ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ εἶπον καθαρά, ὅτι, κύριοι, ἐργάζομαι ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ συμφέροντος, τὸ ὁποῖον δὲν ἐκπροσωπεῖτε σεῖς, διότι συζητεῖτε νὰ σᾶς ἀφίσωμεν ἐλευθέρους καὶ τότε σεῖς οἱ ἰσχυρότεροι θὰ καταπίητε τοὺς ἀδυνατωτέρους, διότι ἦτο φανερὸν μετὰ τὴν πυρκαϊὰν τὰ κτήματα τὰ ἀνήκοντα εἰς τοὺς μικροτέρους ἰδιοκτήτας θὰ περιήρχοντο εἰς τοὺς μεγαλειτέρους, διὰ νὰ ἐκμεταλλευθῶσι τὴν περίστασιν. Εἶπον εἰς αὐτοὺς ὅτι ἠξεύρω ποῖοι εἶναι οἱ σκοποί σας, τὸ Κράτος εἶναι κηδεμὼν τοῦ γενικοῦ συμφέροντος καὶ ὄχι τοῦ Δήμου τῆς Θεσσαλονίκης, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ πάσης ἄλλης πόλεως τῆς Ἑλλάδος, θὰ ἐλάμβανον ὑπ’ ὄψει τὸ συμφέρον τοῦ Δήμου, ἐν Θεσσαλονίκῃ ἔλαβον τὴν ἀπόφασιν νὰ μὴν ἀποβλέψω κἄν εἰς τὸ συμφέρον τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ εἰς τὸ τῶν πυροπαθῶν. Καὶ τοὺς εἶπον, κύριοι, ἐκ τοῦ νέου σχεδίου θὰ προκύψωσι νέαι ἀξίαι. Δὲν ζητῶ κἄν νὰ μετάσχῃ ὁ Δῆμος Θεσσαλονίκης, τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ζητῶ καὶ σᾶς ἐπιβάλω ἐν τῷ συμφέροντι τῷ γενικῷ εἶναι, ὅτι ἐὰν ἡ ἐκποίησις τῶν κτημάτων τοῦ νέου σχεδίου ἀποδώσῃ πλείονα ἀξίαν τῶν παλαιῶν κτημάτων καὶ τοῦ τόπου αὐτοῦ, τότε μέχρι τοῦ ἡμίσεως τοῦ κέρδους θὰ μετάσχῃ διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν, ὑπονόμων καὶ πεζοδρομίων.

§242Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁ ἀρχικὸς νόμος ἦτο διὰ τὸ ἓν τρίτον.

§243Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ τελευταῖον εἶναι νὰ πληρωθῇ ἡ ἐκτίμησις τῶν παλαιῶν οἰκοπέδων, δεύτερον ἡ ἀξία αὐτῶν, τρίτον τὸ ἓν τρίτον διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν ὑπονόμων καὶ πεζοδρομίων, καὶ τότε θὰ συμμετάσχῃ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὑπολοίπων, τῶν ἐξόδων τοῦ νέου σχεδίου βαρυνόντων τὸ Κράτος. Ὅταν οὕτως εἶχον τὰ πράγματα καὶ ἐγνώριζον ποῦ βαδίζω, καὶ ποίας προφυλάξεις ἔλαβον ἐχώρησαν εἰς τὸν σκοπὸν ἄνευ ἐνδοιασμοῦ ὑποβοηθούμενοι καὶ ἀπὸ τὸν συνάδελφόν μου κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινομίας, πρὸς τὸν ὁποῖον εἶμαι εὐτυχὴς ἀπονέμων τὸν προσήκοντα ἔπαινον διὰ τὴν ἐργασίαν του. Κατὰ τὸ 1917 τὸν Δεκέμβριον, ἀπουσιάζον εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐκεῖ δὲ ἐζήτησαν νὰ παρουσιασθῶσιν ἐνώπιόν μου ἀντιπρόσωποι τῆς Ἀγγλικῆς μεγάλης Ἰσραηλιτῆς ἑνώσεως, καὶ τῆς Γαλλικῆς μεγάλης Ἰσραηλιτικῆς ἑνώσεως καὶ ὑπῆρξα εὐτυχὴς νὰ τοὺς δεχθῶ. Ἀμέσως ἦλθον καὶ μοῦ εἶπον, ὅτι ἦλθον νὰ ὁμιλήσωσι διὰ τὸ ζήτημα τοῦ νέου σχεδίου τῆς Θεσσαλονίκης, διότι ἐλέχθησαν παράπονα ἐκεῖθεν καὶ ἐπεθύμουν νὰ τὰ ἀνακοινώσωσι διὰ νὰ ἴδωσι ποῖαι ἦσαν αἱ σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως. Πρὶν ἀρχίσω νὰ συζητήσω μὲ αὐτοὺς τοὺς κυρίους οἱ ὁποῖοι κατέχουσι τὰ πρωτεῖα ἐν τῇ Γαλλικῇ καὶ Ἀγγλικῇ κοινωνίᾳ τοὺς εἶπον, ὅτι, κύριοι, θὰ συζητήσω μαζί σας ὅλα τὰ ζητήματα, ἠξεύρω τὰ παράπονα, ἀλλὰ σᾶς κάμνω ἐκ τῶν προτέρων τὴν δήλωσιν, ὅτι ἐὰν δὲν συμφωνήσητε μὲ τὴν γνώμην μου, ἀλλ’ ἐπιμένετε, ἐγὼ θὰ δεχθῶ τὰς ἀντιλήψεις σας. Καὶ βεβαίως οὔτε ἡ σοβαρότης ἡ ἰδική μου, οὔτε ἡ σοβαρότης τῶν προσώπων πρὸς τὰ ὁποῖα ἀπευθυνόμην ἐπέτρεπον νὰ εἴπω κενὰς λέξεις. Συνεζήτησα λοιπὸν καὶ εἶχον τὴν εὐχαρίστησιν οἱ κύριοι πρὶν ἀναχωρήσωσι νὰ μοὶ δηλώσωσιν, ὅτι ὁμοφώνως συμμερίζονται τὰς ἀντιλήψεις μου καὶ πιστεύουν ὅτι τὸ μέγα τοῦτο πρόβλημα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ἀντιμετωπίσωσι μὲ εὐρυτέρας βλέψεις. Ἐννοεῖται ὅτι μετὰ ἓν ἔτος ἐπέστρεψα εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ Ἀγγλίαν καὶ ἐδέχθην πάλιν τὴν ἐπίσκεψιν τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤρχισαν πάλιν νὰ μοῦ λέγουν τὰ αὐτά, τοὺς εἶπον δὲ πάλιν, ὅτι ἐὰν δὲν συμφωνήσουν μὲ τὰς ἀντιλήψεις μου, θὰ συμφωνήσω ἐγὼ μὲ τὰς ἰδικάς των· ἦτο δὲ καὶ εἷς δικηγόρος Lessori εἰς τὸν ὁποῖον εἶπον, ὅτι δὲν θὰ συμφωνήσω μαζὶ μὲ σᾶς. Δὲν λέγω, ὅτι δὲν ἐξακολουθοῦν οἱ ἐν Θεσσαλονίκῃ νὰ μοῦ βομβαρδίζουν τοὺς ἐντιμοτάτους κυρίους, καὶ δὲν λέγω, ὅτι πηγαίνων εἰς Γαλλίαν ἢ Ἀγγλίαν δὲν θὰ δεχθῶ ἐπισκέψεις ὅλων αὐτῶν, ἀλλὰ τ’ ἀποτελέσματα θὰ εἶναι τὰ ἴδια, διότι νικηφόρως θὰ ἐξέλθω ἐκ τῶν ἀντιλήψεων αὐτῶν. Κύριοι, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, δὲν δύναμαι κἂν νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰ παράπονα τὰ διατυπωθέντα ὑπὸ τοῦ πρώτου τῶν προλαλησάντων, τὰ ὁποῖα ἐν πολλοῖς εἶχον τὸν τύπον τοῦ ἴσως καὶ πιθανὸν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαντήσω διότι ἐξαιρεῖται σοβαρότητος συζήτησις τοιαύτη ἡ ὁποία ἐπικρίνει τὴν Κυβέρνησιν μὲ τὰ ἴσως καὶ τὰ πιθανόν. Δὲν κατηγορούμεθα, ὅτι τὸ σχέδιον δὲν εἶναι καλόν, ἀλλὰ κατηγορούμεθα, ὅτι τὸ σχέδιον εἶναι ἔκτακτον καὶ πολὺ καλόν. Ἔ, κύριοι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι βεβαίως ὑπάρχουν περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ κατηγορηθῇ ὡς βλέπουσα μεγάλα, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ παρατηρήσω, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν πλανώμενοι δὲν εἶναι οἱ βλέποντες μεγάλα, ἀλλὰ πλανώμενοι εἶναι οἱ βλέποντες στενὰ καὶ μικρά. Δὲν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πιστεύουν εἰς τὸ μέγα μέλλον τῆς Θεσσαλονίκης, εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀκριβῶς δὲν ἔχουσι πιστεύσει εἰς τὸ μέλλον αὐτῆς καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ τὸ ἐθεώρουν συνετὴν συμπεριφορὰν τῆς Κυβερνήσεως, ἐγκληματικὸν ἐὰν ἐκ τῆς καταστροφῆς αὐτῆς, ἡ ὁποία ἐπέπεσεν ἐπὶ τῆς Θεσσαλονίκης, δὲν ἐπρόκειτο πράγματι νὰ ἔχωμεν αὐτὸ τὸ ἀντισήκωμα, ὅτι ἐπωφελούμεθα—θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις—τῆς καταστροφῆς τοὐλάχιστον ἵνα οἰκοδομήσωμεν μίαν πόλιν, ἡ ὁποία δύναται νὰ καταστῇ μία τῶν ὡραιοτέρων πόλεων τῆς Μεσογείου. Τοιαύτην τὴν φιλοδοξοῦμεν τὴν Θεσσαλονίκην, καὶ τοιαύτην εἶμαι βέβαιος θὰ τὴν καταστήσωμεν. Ἡ Θεσσαλονίκη θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ εἶναι μία ἐκ τῶν μεγαλειτέρων ἐμπορικῶν πόλεων τῆς Βαλκανικῆς Χερσονήσου. Ὅταν δὲ τὴν πόλιν ταύτην, τὴν τόσον καλὰ κειμένην, τὴν κτίσωμεν ἐπὶ νέου σχεδίου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου τὴν οἰκοδομοῦμεν, σχεδίου, τὸ ὁποῖον μόνον δύνανται νὰ εἴπουν, ὅτι εἶναι παρὰ πολὺ ὡραῖον, θὰ ἀναγνωρίσητε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προσφέρει μίαν μεγάλην ὑπηρεσίαν εἰς χώραν; Ἐγὼ δὲν θὰ εἴπω ὑπερβολάς, ἐὰν σᾶς εἴπω, ὅτι ἐὰν εἶμαι ὑπερήφανος διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς μου τῆς ἐξωτερικῆς, εἶμαι ὄχι ὀλιγώτερον ὑπερήφανος διὰ τὸ ἔργον αὐτὸ, διότι θὰ συντελέσωμεν ἐκ τῶν ἐρειπίων, ἐκ τῆς σποδοῦ, ἐκ τῆς στάκτης τῆς Θεσσαλονίκης, νὰ ἀναβιώσῃ μία πόλις, τῆς ὁποίας δευτέρα δὲν θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν Μεσόγειον Θάλασσαν. Εἶμαι ὑπερήφανος, λυποῦμαι δὲ διότι θὰ ὁμιλήσω ἐγωϊστικῶς, διότι ἔχω τὸ αἴσθημα, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν καμμία ἄλλη Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζουσα ὅλας τὰς ἀντιδράσεις νὰ κατορθώσῃ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ σχέδιον. Ἄλλα μεγάλα Κράτη, ἡ Ἀμερική, μετὰ τὴν πυρκαϊὰν τοῦ Ἁγίου Φραγκίσκου, ἐπεχείρησε νὰ κτίσῃ τὸν Ἅγιον Φραγκῖσκον ἐπὶ νέου σχεδίου καὶ κατήρτισεν σχέδιον θαυμάσιον, ἀλλὰ τὶ συνέβη; ἕως ὅτου γίνωσι τὰ σχέδια καὶ ἕως ὅτου κατορθωθῇ νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἔναρξις, εἶχε δοθῇ ἡ ἄδεια νὰ γίνωσι προσωρινὰ σπίτια ἐπὶ τοῦ παλαιοῦ σχεδίου καὶ ὅταν ἐτελείωσα τὰ σχέδια, εὑρέθη ἡ μεγάλη Ἀμερικανικὴ Δημοκρατία ἀνίκανος νὰ ἐπιβληθῇ ἐναντίον τῆς ἑνώσεως τῶν συμφερόντων καὶ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐφαρμόσῃ τὰ νέα σχέδια, διότι ἡ πόλις εἶχεν ἀναβιώσει ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ σχεδίου. Αὐτὸ ἐφοβήθην καὶ ἐγώ, μὴ τυχὸν κατόπιν εὑρισκόμεθα ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ φέρωμεν εἰς πέρας ἔργον, διὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων δηλοῖ, ὅτι εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ὑπερήφανος. (Χειροκροτήματα).

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη.

Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων τοῦ Ἡνωμένου Βασιλείου τῆς Μεγάλης Βρεττανίας καὶ Ἰρλανδίας, συναφθείσης συμβάσεως «περὶ ἀνταλλαγῆς ταχυδρομικῶν δεμάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως ἐκ τῶν δημοσίων προσόδων τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ δήμου Μεσολογγίου ἰχθυοτροφείων καὶ ἁλυκῶν, ὑπὲρ τῶν ὑγιεινῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου τούτου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ προσθηκῶν εἰς τοὺς νόμους 1681 καὶ 1682 «περὶ ἀνηλίκων καὶ περὶ ἀλητείας καὶ ἐπαιτείας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 27 Ἰουνίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ ποινικῆς δοσιδικίας τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος καὶ προσθήκης συναφῶν διατάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Μαΐου 1919 Ν. Δ. περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ προσθήκης συναφῶν διατάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Μαΐου 1919 Νομοθ. Διατάγματος «περὶ ἐπεκτάσεως καὶ εἰς τοὺς ὁμοιοβάθμους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 1777». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Σεπτεμβρίου 1919 Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ προσθέτου μετατάξεως ἀξιωματικῶν εἰς τὸ λιμενικὸν σῶμα». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας ἐν Ἀθήναις τὴν 29 Ἰουνίου)12 Ἰουλίου 1919 ὑπογραφείσης προσθέτου συμφωνίας περὶ τῆς ἐν Κρήτῃ Γαλλικῆς Ἀποστολῆς Δημοσίων Ἔργων. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰσπανίας ἐν Μαδρίτῃ τὴν 21 Φεβρουαρίου)6 Μαρτίου 1919 ὑπογραφείσης συμβάσεως πρὸς διακανονισμὸν τῶν κληρονομιῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας συνδρομῆς διὰ τοῦ δημοσίου ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ καὶ τοῦ Ταμείου τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐνεργείας τοῦ προληπτικοῦ ἐλέγχου ἐπὶ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Σεπτεμβρίου 1919 Νομοθ. Διατάγματος «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης 10.000 δραχμῶν ἐτησίως πρὸς λειτουργίαν μιᾶς ἕδρας Βυζαντινολογίας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τοῦ Louvain». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Μαρτίου 1919 «περὶ βεβαιώσεως τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν τῆς περιόδου τῶν ἐτῶν 1914 –16 καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ΓΡΝϞ νόμου τοῦ 1916». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16 Ἰανουαρίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1919 τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ νόμου ΓΡΜΒʹ «περὶ φορολογίας τῶν ἐπιτηδευμάτων» ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 969 καὶ τῶν ἄρθρων 36 καὶ 37 τοῦ αὐτοῦ νόμου

ΓΡΜΒʹ».

(Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Ἀπριλίου 1919 Νομοθ. Διατάγματος περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων περὶ φορολογίας ἐκτάκτων καὶ καθαρῶν προσόδων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Μαρτίου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 1043, 1285, 1598 καὶ 1678 περὶ φορολογίας τῶν ἐκτάκτων κερδῶν τῶν ἀφορωσῶν τὴν εἴσπραξιν καὶ διάθεσιν τοῦ ἐκ πωλήσεως καὶ ἀσφαλιστικῆς ἀποζημιώσεως πλοίων, ὀφειλομένου φόρου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Διατάγματος, περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Ἰουλίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ νόμου 107 περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ νόμου 36, περὶ συστάσεως Διευθύνσεως τῆς Στατιστικῆς καὶ ὀργανώσεως τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ἰουλίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 72 τοῦ νόμου 1577 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας νόμων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουλίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Β. Δ. περὶ διαγωνισμοῦ ὑποτρόφων ἁλιείας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ἰουλίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ ἀναστολῆς τῆς ἐφαρμογῆς διατάξεως τῆς 4ης παραγράφου τοῦ 1ου ἄρθρου τοῦ Β. Δ. περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἁλιείας διὰ δυναμίτιδος κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Φεβρουαρίου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ βελτιώσεως καὶ εἰσπράξεως προσθέτου φόρου κλπ. ὑπὲρ τῶν Ἐπιμελητηρίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Ἰουνίου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ τῶν ἀπαγορευτικῶν διατάξεων τοῦ νόμου 1073 ὡς πρὸς τοὺς Γερμανοὺς καὶ Αὐστριακοὺς ὑπηκόους». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Ἰουνίου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ διορισμοῦ ἐκτάκτων φυλάκων ἁλυκῶν πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ προσωπικοῦ τῆς φυλάξεως αὐτῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Ἀπριλίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ ἐξαιρέσεως τῆς παραχωρήσεως πετρελαιοφόρων στρωμμάτων ἐν Ἠπείρῳ, Αἰτωλοακαρνανίᾳ, Πελοποννήσῳ κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Διατάγματος περὶ προσωρινῆς αὐξήσεως τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος τῶν σμυριδορυκτῶν Νάξου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ἰουλίου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ προσθήκης παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου 714 «περὶ ἀδειῶν ἐκμεταλλεύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Αὐγούστου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1308 περὶ ἐμπορικῶν Χρηματιστηρίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Αὐγούστου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ ὡρῶν ἐργασίας ἐν τοῖς παντοπωλείοις, ὡς τροποποιεῖται, καὶ περὶ συστάσεως Γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου Ἐργασίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Αὐγούστου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ καταργήσεως τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 1016 περὶ κανονισμοῦ τῆς τιμῆς πωλήσεως ἐφημερίδων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 20 Ἰουνίου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ καθορισμοῦ θέσεων ἐποπτῶν ἐργασίας, ὡς τροποποιεῖται». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 10 Ἀπριλίου 1919 «περὶ τῆς δι’ ἐνοικιάσεως διαθέσεως τῆς δεκάτης Θεσσαλονίκης κλπ.» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἰουνίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ καθορισμοῦ προθεσμιῶν πρὸς ἐπίδοσιν δηλώσεων καὶ πληρωμὴν φόρου κατὰ τοὺς περὶ φορολογίας τῶν καθαρῶν προσόδων ἐκτάκτων κερδῶν καὶ αὐτομάτου ὑπερτιμήσεως τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας νόμων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Διατάγματος τῆς 13 Μαΐου 1919 «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἰσχύος τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ΓΧΚΓ περὶ τέλους ἐπιτηδεύματος τῶν δικηγόρων καὶ εἰς τοὺς δικηγόρους τοὺς διωρισμένους παρὰ τοῖς δικαστηρίοις ἐν ἐπαρχίαις». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Φεβρουαρίου 1919 Β. Διατάγματος περὶ παροχῆς ἐπιδόματος εἰς στρατιώτας πρόσφυγας ἀντὶ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Μαρτίου 1919 Β. Διατάγματος «περὶ παλινοστήσεως τῶν προσφύγων ὁμογενῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Αὐγούστου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ ἱδρύσεως Ὀρφανοτροφείων καὶ Οἰκοτροφείων ὑπὲρ ὀρφανῶν καὶ ἀπόρων μαθητῶν ἐν Ἀνατολικῇ Μακεδονίᾳ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως παροχῆς βοηθημάτων εἰς παλινοστοῦντας κατοίκους Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 31 Ἰανουαρίου 1919 Β. Δ. περὶ παροχῆς περιθάλψεως εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐφέδρων ἐπὶ τρεῖς μῆνας μετὰ τὴν ἀπόλυσιν αὐτῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Β. Δ. τῆς 16 Φεβρουαρίου 1919 περὶ παροχῆς πολιτικῆς ἐνδυμασίας εἰς τοὺς ἀπολυομένους πρόσφυγας στρατιώτας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Ἀπριλίου 1919 Ν. Δ. περὶ ἐπεκτάσεως τῆς παρεχομένης εἰς τοὺς πρόσφυγας περιθάλψεως καὶ εἰς ἄλλας κατηγορίας προσφύγων καὶ ἀναξιοπαθούντων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Ἰουλίου 1919 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου 1105 περὶ τελῶν κώδικος». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 31 Ἰουλίου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐνίων φορολογικῶν νόμων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ εἰσαγωγῆς χάρτου ἄνευ ὑδατίνων γραμμῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου 1237 τοῦ 1918 «περὶ φορολογίας δημοσίων θεαμάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Ἰουλίου Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ ἀναθέσεως τῶν καθηκόντων τῶν Οἰκονομικῶν ἐφόρων τῶν ἐπαρχιῶν Κυθήρων, Ἰθάκης καὶ Παξῶν εἰς τοὺς Ταμίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 743 τοῦ ἔτους 1917 τοῦ κυρώσαντος τὸ Β. Δ. τῆς 8)10 Ἰουλίου 1917 περὶ παροχῆς περιθάλψεως εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ὑπὸ τὰ ὅπλα ὑπηρετούντων ἀνδρῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταθέσεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν συντάξεων καὶ χορηγημάτων εἰς τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Οἰκονομικῆς Ἐπιθεωρήσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Ἰουλίου 1919 Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐνίων διατάξεων τῶν ἀφορωσῶν τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν νόμων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 18 Μαΐου 1919 Β. Δ. περὶ Νομαρχιακῶν οἰκονομικῶν ἐπιτρόπων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Αὐγούστου 1919 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 914 «περὶ ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ 505 περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης διὰ τὴν μεταρρύθμισιν καὶ ἐπέκτασιν τοῦ καταστήματος τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ πληρωμῆς εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας τοῦ μισθοῦ αὐτῶν κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἀποκλεισμοῦ των». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἰουνίου 1919 Β. Διατάγματος «περὶ τῶν ἀποσπωμένων ὑπαλλήλων τῶν Πολιτικῶν Γραφείων εἰς στρατιωτικῶς ὑπὸ τοῦ Κράτους καταλαμβανομένας χώρας». Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπάρχει ἐπὶ ἄρθρου 1 τροπολογία τοῦ ἁρμοδίου κ. Ὑπουργοῦ.

§245ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτή, Δεκτή. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον μὲ τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου).

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16 Φεβρουαρίου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ χορηγείας εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ὀλυμπίων δραχμὰς 200.000 πρὸς ἐπισκευὴν καὶ ἐξωραϊσμὸν τοῦ Ζαππείου Μεγάρου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Σεπτεμβρίου 1919 Β. Διατάγματος «περὶ ἐκδόσεως προσωρινοῦ δανείου μέχρι 300.000.000 δραχμῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ νόμου 1799 τῆς 30 Ἀπριλίου 1919 καὶ τοῦ Ν. Διατάγματος τῆς 12 Σεπτεμβρίου 1919, «περὶ παροχῆς πιστώσεως δι’ ἀποπεράτωσιν ἐνεργουμένων ἐπειγουσῶν ἐπισκευῶν καὶ μεταρρυθμίσεων τελωνείων Πειραιῶς καὶ Θεσσαλονίκης, καὶ περὶ χορηγήσεως νέας πιστώσεως 1.000.000 δραχμῶν ἐπὶ τῷ αὐτῷ σκοπῷ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Ἰουλίου 1919 Β. Δ. «περὶ χορηγίας 15.000.000 τῇ Ἑταιρείᾳ τῶν Ἑλληνικῶν Σιδηροδρόμων ὑπὸ τύπον δανείου καὶ περὶ αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ τοῦ δανείου τούτου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Μαΐου ἐ. ἔ. Ν. Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1240 νόμου περὶ ἐκδόσεως Γραμματίων Ἐθνικῆς Ἀμύνης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως αʹ) τοῦ ἀπὸ 28 Αὐγούστου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ κυρώσεως τῶν ὑπογραφεισῶν τῇ 6)19 Μαΐου 1919 οἰκονομικῶν συμφωνιῶν μεταξὺ τῶν Κυβερνήσεων Γαλλίας καὶ Ἀγγλίας ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου, 2) τοῦ ἀπὸ 17 Σεπτεμβρίου 1919 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ κυρώσεως τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως συμφωνίας σχετικῶς πρὸς τὸν ἀνεφοδιασμὸν κλπ. τῶν Ἑλληνικῶν στρατευμάτων τῶν ἀποσταλέντων εἰς μεσημβρινὴν Ρωσίαν, γʹ) τοῦ ἀπὸ 17 Σεπτεμβρίου 1919 περὶ κυρώσεως τῆς μετὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως οἰκονομικῆς συμφωνίας ἀναφορικῶς πρὸς τὸν διακανονισμὸν τῶν πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν πιστώσεών της κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 18 Ἰουνίου 1919 Β. Διατάγματος «πρὶ ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ τὴν χορήγησιν δανείων εἰς τοὺς ἐκ Πόντου πρόσφυγας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12ης Ἰουλίου Ν. Διατάγματος περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. Ν. Διατάγματος περὶ ἐκδόσεως ἀντιγράφων γραμματίων παραλαβῆς ἢ χρηματικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Αὐγούστου Β. Δ. περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν Γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου, περὶ ὑπαγωγῆς ὑπὸ ἔλεγχον τῆς ἀγορᾶς καὶ πωλήσεως συναλλάγματος ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ ὑπὸ πενταμελοῦς ἐπιτροπῆς κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 1ης Ὀκτωβρίου 1919 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν παθόντων ἐν Σμύρνῃ καὶ τοῖς πέριξ ἐκ τῶν γεγονότων τῆς 2ας καὶ 3ης Μαΐου 1919». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἀδείας πρὸς ἔκδοσιν γραμματίων λεπτῶν 50». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξοφλήσεως τοῦ ἐν Ἀμερικῇ συνομολογηθέντος ἀτόκου Πατριωτικοῦ δανείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου «περὶ διαγραφῆς τῶν ὑπὸ Συμμαχικῶν ἀρχῶν ἐνεργηθεισῶν εἰσπράξεων ἐν τῇ κατασταθείσῃ κατὰ τὸ 1916–1917 οὐδετέρᾳ ζώνῃ ἐν τῇ Μακεδονίᾳ καὶ ἐν ταῖς καταληφθείσαις ἐπαρχίαις τῆς Ἠπείρου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Μαΐου 1919 Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ πτυχίου Εἰδικῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιθεωρητῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Μαΐου 1919 Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ἀφορώντων τὸ σῶμα τῶν Οἰκονομικῶν Ἐλεγκτῶν νόμων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Ἰουλίου 1919 Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1595 περὶ τελωνοφυλακῆς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Δ. περὶ αὐξήσεως τῆς ἐγκριθείσης δαπάνης δραχμῶν 800.000 διὰ τὴν κατασκευὴν συμπληρωματικῶν ἔργων ἐν τῇ πόλει Θεσσαλονίκης καὶ τοῖς πέριξ συνοικισμοῖς πυροπαθῶν καὶ προσφύγων εἰς δραχμὰς 2,600,000». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῶν προσθέτων τελῶν τῶν ἐνοικιαστῶν τῶν φόρων δεκάτης, Δημητριακῶν καρπῶν καὶ δημοσίων κτημάτων, τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1918». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§247ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις κ. Πρόεδρε, νὰ λυθῇ.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5 μ. μ. τῆς προσεχοῦς Δευτέρας. (Ὥρᾳ 11.40′ μ.μ.)