1919.12.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 11η

τῆς 3ης Δεκεμβρίου 1919

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρᾳ 5.20′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα καὶ ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι παραιτηθέντος διὰ λόγους ὑγείας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν Π. Κουντουριώτου, ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τούτου ὁ βουλευτὴς Ὕδρας κ. Ἀθανάσιος Μιαούλης. Τὸ ἔργον τῶν ἐπιτροπῶν δυσχεραίνεται ἕνεκα τῶν καθημερινῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, δυνάμεθα δύο φορὰς τὴν ἑβδομάδα νὰ μὴ συνεδριάζωμεν, ὥστε νὰ μείνῃ καιρὸς εἰς τὰς ἐπιτροπὰς νὰ ἐργάζωνται.

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίζομεν λοιπὸν Τετάρτην καὶ Σάββατον, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς — Τὸ κατώτερον προσωπικὸν τῶν Τ.Τ.Τ., ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ οἰκονομικῆς βελτιώσεως τῆς θέσεώς του. — Ὁ ἱερὸς κλῆρος Χίου, παρακαλεῖ ὅπως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ ἐνοριῶν, ληφθῇ μέριμνα περὶ διπλασιασμοῦ τῶν μισθῶν τῶν ἱερέων. — Ὁ κτηνοτροφικὸς Σύνδεσμος τῶν Μακεδονο–Ἠπειρωτῶν, παρακαλεῖ ὅπως ἀπαλλαγῶσιν οἱ κτηνοτρόφοι τῶν βοσκησίμων γαιῶν διὰ τὸν τρέχον φορολογικὸν ἔτος. — Ὁ Μηχανουργικὸς Σύνδεσμος Πειραιῶς, διαμαρτύρεται κατὰ τῆς λογοκρισίας. — Οἱ δημοδιδάσκαλοι Κορίνθου, Κερκύρας καὶ Καλαμῶν, παρακαλοῦσιν ὅπως αὐξηθῇ ἡ μισθοδοσία των. — Ἡ Μαρία χήρα Στεφάνου Ψαρρουδάκη, κάτοικος Χανίων, παρακαλεῖ ὅπως τῇ χορηγηθῇ διὰ νόμου σύνταξίς τις. — Οἱ ἐλαιοπαραγωγοὶ Κερκύρας παραπονοῦνται διὰ τὴν ὁρισθεῖσαν τιμὴν τοῦ ἐλαιολάδου καὶ παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ὑπ’ αὐτῶν ὑποδειχθεῖσα. — Ὁ Γεώργ. Καρταζῆς, κάτοικος Σερρῶν, ἐνοικιαστὴς δεκάτης Κάτω Καρατζάκιοϊ (Νιγρίτης), παρακαλεῖ ὅπως ἀποδοθῇ αὐτῷ ἡ καταβληθεῖσα πρώτη δόσις εἰς τὸ Ταμεῖον Σερρῶν. — Οἱ δημόσιοι κλητῆρες, παρακαλοῦσιν ὅπως αὐξηθῇ ἡ μισθοδοσία των. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Ἀθ. Μιαούλης, καταθέτει νομοσχέδιον «περὶ χορηγίας συνδρομῆς ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου, ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ καὶ τοῦ Ταμείου τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Μ. Νεγροπόντης, καταθέτει νομοσχέδιον «περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐνεργείας τοῦ προληπτικοῦ ἐλέγχου ἐπὶ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους». Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ν. Πολίτης, καταθέτει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια 1) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἱσπανίας, ἐν Μαδρίτῃ τῇ 21 Φεβρουαρίου, 6 Μαρτίου 1919 ὑπογραφείσης συμβάσεως πρὸς διακανονισμὸν τῶν κληρονομιῶν. 2) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας ἐν Ἀθήναις τὴν 29 Ἰουνίου 12 Ἰουλίου 1919 ὑπογραφείσης προσθέτου συμφωνίας «περὶ τῆς ἐν Κρήτῃ Γαλλικῆς ἀποστολῆς δημοσίων ἔργων». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Βελλιανίτης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ συστάσεως Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἐν Κερκύρᾳ καὶ συγχρόνου ἀπαλλαγῆς πάντων τῶν ἀγροτικῶν ἀκινήτων ἐν Κερκύρᾳ ἐκ τῶν βαρυνόντων αὐτὰ διαφόρων βαρῶν». Διατάσσεται νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Ἡ ἐπὶ τῆς Περιθάλψεως ἐπιτροπὴ ἐνισχύεται διὰ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Γ. Τσακανίκα καὶ Δ. Σωτηρίου. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἀμέσων καὶ Ἐμμέσων φόρων Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Μαρτίου 1919 «περὶ βεβαιώσεως τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν τῆς περιόδου τῶν ἐτῶν 1914–1916 καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ΓΡΝϚʹ νόμου τοῦ 1916». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16 Ἰανουαρίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ καταργήσεως ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1919 τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ νόμου ΓΡΜΒʹ «περὶ φορολογίας τῶν ἐπιτηδευμάτων» ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 969 καὶ τῶν ἄρθρων 36 καὶ 37 τοῦ αὐτοῦ νόμου ΓΡΜΒʹ». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Ἀπριλίου 1919 Νομοθετ. Διατάγματος περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων περὶ φορολογίας ἐκτάκτων καὶ καθαρῶν προσόδων. 4) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Μαρτίου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ μεταρρυθμίσεως συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 1043, 1285, 1598 καὶ 1678 περὶ φορολογίας τῶν ἐκτάκτων κερδῶν τῶν ἀφορωσῶν τὴν εἴσπραξιν καὶ διάθεσιν τοῦ ἐκ πωλήσεως πλοίων ὀφειλομένου φόρου». 5) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 10 Ἀπριλίου 1919 περὶ τῆς δι’ ἐνοικιάσεως διαθέσεως τῆς δεκάτης Θεσσαλονίκης κλπ.». 6) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἰουνίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ καθορισμοῦ προθεσμιῶν πρὸς ἐπίδοσιν δηλώσεων καὶ πληρωμὴν φόρου κατὰ τοὺς περὶ φορολογίας τῶν καθαρῶν προσόδων ἐκτάκτων κερδῶν καὶ αὐτομάτου ὑπερτιμήσεως τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας νόμων». 7) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 13 Μαΐου 1919 περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἰσχύος τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ΓΧΚΓʹ περὶ τέλους ἐπιτηδεύματος τῶν δικηγόρων καὶ εἰς τοὺς δικηγόρους τοὺς διωρισμένους παρὰ τοῖς δικαστηρίοις ἐν ἐπαρχίαις». 8) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου 1237 τοῦ 1918 «περὶ φορολογίας δημ. θεαμάτων». 9) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Ἰουλίου 1919 Νομοθ. Διατάγματος «περὶ ἀναθέσεως τῶν καθηκόντων τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφόρων τῶν ἐπαρχιῶν Κυθήρων, Ἰθάκης καὶ Παξῶν εἰς τοὺς Ταμίας». 10) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Ἰουνίου 1919 Νομοθετ. Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου 1165 περὶ τελ. κώδικος». 11) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 31 Ἰουλίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐνίων φορολογικῶν νόμων». 12) «Περὶ εἰσαγωγῆς χάρτου ἄνευ ὑδατίνων γραμμῶν». 13) «Περὶ ἑρμηνείας καὶ συμπληρώσεως ἐνίων διατάξεων τῶν περὶ φορολογίας τῶν ἐκτάκτων κερδῶν νόμων». Ἡ ἐπὶ τοῦ Ἐμπορίου, Βιομηχανίας καὶ Ἐργασίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἄρθρων τινῶν νόμων περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Ἰουλίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ νόμου 107 περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ νόμου 36, περὶ συστάσεως Διευθύνσεως τῆς Στατιστικῆς καὶ ὀργανώσεως τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ἰουλίου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 72 τοῦ νόμου 1577 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νόμων». 4) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουλίου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ Β. Δ. περὶ διαγωνισμοῦ ὑποτρόφων ἁλιείας». 5) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ἰουλίου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ ἀναστολῆς τῆς ἐφαρμογῆς διατάξεως τῆς παραγράφου τοῦ 1 ἄρθρου τοῦ Β. Δ. περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἁλιείας διὰ δυναμίτιδος κλπ.». 6) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Φεβρουαρίου 1919 Ν. Δ. «περὶ βελτιώσεως καὶ εἰσπράξεως προσθέτου φόρου κλπ. ὑπὲρ τῶν Ἐπιμελητηρίων». 7) «Περὶ τοῦ ἀπὸ 12 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ ἄρσεως τῶν ἀπαγορευτικῶν διατάξεων τοῦ νόμου 1073 ὡς πρὸς τοὺς Γερμανοὺς καὶ Αὐστριακοὺς ὑπηκόους». 8) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Ἰουνίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ διορισμοῦ ἐκτάκτων φυλάκων ἁλυκῶν πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ προσωπικοῦ τῆς φυλάξεως αὐτῶν». 9) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Ἀπριλίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ ἐξαιρέσεως τῆς παραχωρήσεως πετρελαιοφόρων στρωμάτων ἐν Ἠπείρῳ, Αἰτωλοακαρνανίᾳ, Πελοποννήσῳ κλπ.». 10) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Διατάγματος «περὶ αὐξήσεως τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος τῶν σμυριδορυκτῶν Νάξου». 11) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ἰουλίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ προσθήκης παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου 714 περὶ ἀδειῶν ἐκμεταλλεύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει». 12) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Αὐγούστου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1308 περὶ ἐμπορικῶν Χρηματιστηρίων». 13) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Αὐγούστου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ ὡρῶν ἐργασίας ἐν τοῖς καπνοπωλείοις, ὡς τροποποιεῖται, καὶ περὶ συστάσεως Γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου Ἐργασίας». 14) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12ης Αὐγούστου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ καταργήσεως τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 1016 περὶ κανονισμοῦ τιμῆς πωλήσεως ἐφημερίδων». 15) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 20 Ἰουνίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ καθορισμοῦ θέσεων Ἐποπτῶν Ἐργασίας ὡς τροποποιεῖται». Ἡ ἐπὶ τῆς Περιθάλψεως Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Φεβρουαρίου 1919 Β. Διατάγματος «περὶ παροχῆς ἐπιδόματος εἰς στρατιώτας πρόσφυγας ἀντὶ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Μαρτίου 1919 Β. Ν. Διατάγματος «περὶ παλιννοστήσεως τῶν προσφύγων ὁμογενῶν». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Αὐγούστου 1919 Ν. Δ. «περὶ ἱδρύσεως Ὀρφανοτροφείων καὶ Οἰκοτροφείων ὑπὲρ ὀρφανῶν καὶ ἀπόρων μαθητῶν ἐν Ἀν. Μακεδονίᾳ». 4) «Περὶ παροχῆς βοηθημάτων εἰς παλιννοστοῦντας κατοίκους Ἀν. Μακεδονίας καὶ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν». 5) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 31 Ἰανουαρίου 1919 Ν. Δ. «περὶ παροχῆς περιθάλψεως εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐφέδρων ἐπὶ τρεῖς μῆνας μετὰ τὴν ἀπόλυσιν αὐτῶν». 6) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Β. Δ. τῆς 16 Φεβρουαρίου 1919 «περὶ παροχῆς πολιτικῆς ἐνδυμασίας εἰς τοὺς ἀπολυομένους πρόσφυγας στρατιώτας». 7) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Ἀπριλίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς παρεχομένης εἰς τοὺς πρόσφυγας περιθάλψεως καὶ εἰς ἄλλας κατηγορίας προσφύγων καὶ ἀναξιοπαθούντων». 8) «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 743 τοῦ ἔτους 1917 τοῦ κυρώσαντος τὸ Β. Δ. τῆς 8)10 Ἰουλίου 1917 «περὶ παροχῆς περιθάλψεως εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ὑπὸ τὰ ὅπλα ὑπηρετούντων ἀνδρῶν». Ὁ κ. Α. Μπασιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§5Α. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἐπὶ τῶν πρακτικῶν ἔχω νὰ φέρω παρατηρήσεις τινὰς ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον συντάσσεται τὸ δελτίον τύπου. Ἐὰν παρατηρήσητε, θὰ ἴδητε εἰς ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. τάδε, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησεν κλπ. χωρὶς νὰ γνωρίζῃ κανεὶς ποῖα εἶναι τὰ ἐρωτήματα τῶν κ. κ. βουλευτῶν. Τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ διατυποῦνται πιστότατα καὶ ἔχουν ὁλόκληρον τὴν ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ καὶ τὴν ἀπάντησιν τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἡ τοιαύτη ἔλλειψις παρατηρεῖται ἰδίᾳ διὰ τὰ μέλη τῆς μειοψηφίας, ἅτινα συμμετέχοντα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐπιζητοῦσι μόνα νὰ ἐξασκῶσι καλῇ τῇ πίστει τὸν κεκανονισμένον ἔλεγχον καὶ νὰ συμπληρῶσι τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν συντελοῦντες οὕτω εἰς τὴ ὁμαλὴν ἐξέλεγξιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἔργου καὶ τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος.

§6Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς μοι ἐπιτραπῇ νὰ νομίζω ὅτι εἶναι χρήσιμον αὐτὸ νὰ μὴ ἀναγράφωνται εἰς τὰ πρακτικὰ αἱ διάφοροι ἐρωτήσεις, διότι ἴσως συντελέσῃ τοῦτο νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ τι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν. Ἀλλ’ ἤθελα νὰ γνωρίζω τοῦτο, τὸ δελτίον τοῦ τύπου τὸ ὁποῖον ἀποστέλλεται ἀπὸ τὴν Βουλὴν εἶναι αὐτὸ καὶ μόνον τὸ δημοσιευόμενον εἰς τὰς ἐφημερίδας;

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§8Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ κάμωμεν ἕνα βῆμα πρὸς τὰ πρόσω. Νομίζω ὅτι ὁ τύπος δύναται νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερος νὰ γράφῃ ὅπως θέλει τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ὁ τύπος θελήσῃ νὰ πλαστογραφήσῃ τὰ πρακτικά, ὑπάρχει τρόπος νὰ ἐπαναφέρωμεν αὐτὸν εἰς τὴν κανονικὴν τροχιάν του. Ἀλλὰ δὲν εἶναι σωστὸ ὅπως ἐπιβάλλωμεν εἰς τὰς ἀντιπολιτευομένας ἐφημερίδας νὰ ἀναγράφουν τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς ὡς ἔχουν τὰ ἐπίσημα πρακτικά.

§9Γ. ΠΩΠ. Ὥστε δὲν ὑπάρχει πλέον ὑποχρέωσις νὰ δημοσιεύηται τὸ δελτίον.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὁποῖον δὲν θὰ συντάσσηται πλέον.

Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Οἱ κ. κ. Λ. Κουτσοπέταλος, Μ. Δαξέας, Α. Θανόπουλος, Θ. Φίλης, Δ. Γκλαβᾶς καὶ Δ. Χρυσοστάλης ἐπὶ τοῦ ὑπομνήματος τῆς Ἑνώσεως τῶν Συνεταιρισμῶν καλλιεργητῶν Ἀττικοβοιωτίας. Ὁ κ. Κουτσοπέταλος ἔχει τὸν λόγον.

§11Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, Τὸ ὑπόμνημα τῆς Ἑνώσεως τῶν Συνεταιρισμῶν Καλλιεργητῶν Ἀττικοβοιωτίας ὀφείλει νὰ προσελκύσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, διότι τὰ αἰτήματά των εἶναι πολὺ δίκαια, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει τῶν ὅρων ὑπὸ τοὺς ὁποίους διατελοῦσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Τὸ πρῶτον αἴτημα εἶναι, ὅτι πρόκειται νὰ κανονισθῶσιν (ἀναγινώσκει). Τὸ δεύτερον αἴτημα εἶναι πολὺ λογικόν, διότι τὰ ὑπὸ ἐμφύτευσιν κτήματα ἔχουσι καλλιεργηθῆ. Θὰ εἶναι δὲ ἄδικον νὰ τὰ πάρωμεν ἀπὸ αὐτοὺς καὶ νὰ τὰ δώσωμεν εἰς ἄλλους· τὸ τρίτον δὲ αἴτημα ἀφορᾷ τὸν τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ κανονίζηται ἡ ἀποζημίωσις, διότι ἐνταῦθα θὰ παρίσταται τὸ δημόσιον ἀφ’ ἑνὸς ὡς πολιτευτὴς ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὡς ἐκτιμητής. Τὸ τελευταῖον αἴτημα δὲν τὸ εὑρίσκω καὶ τόσον δίκαιον. Ὥστε θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὸ ὑπόμνημα αὐτὸ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κυρέλλος ἔχει τὸν λόγον.

§13Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Θὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ δύο λέξεις πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ ὑπομνήματος τῶν καλλιεργητῶν Ἀττικοβοιωτίας, διότι πρέπει νὰ γίνῃ γνωστὸν ὅτι ἐκτὸς τῶν δουλοπαροίκων Θεσσαλίας καὶ Μακεδονίας ὑπάρχουσι καὶ δουλοπάροικοι τῆς πρωτευούσης, οἱ ὁποῖοι ἐμφανίζονται προβάλλοντες αἰτήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος μετὰ τόσου ἐνδιαφέροντος ἀσχολεῖται πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν καλλιεργητῶν θὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν. Ὁ νόμος 1072 εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐφαρμόζεται καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἀποβλέπει δὲ εἰς τὸ νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς ἀκτήμονας γεωργοὺς τῆς Θεσσαλίας καὶ Μακεδονίας, δὲν περιέλαβε δὲ καὶ διατάξεις τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι νὰ καθιστῶσιν δυνατὴν καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, διότι οἱ ἀγρόται Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας διατελοῦσιν ὑπὸ συνθήκας διαφόρους τῶν ἀγροτῶν Θεσσαλίας καὶ Μακεδονίας, διότι οἱ ἀγρόται Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, δὲν εἶναι ἐπίμορτοι καλλιεργηταὶ, ἀλλὰ ἐμφυτευταί. Γνωρίζετε πάντες ὅτι ἡ ἐμφύτευσις δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ συγκυριότης, εἶναι δικαίωμα μεταβιβαστικόν, ἀπαλλοτριωτὸν ἀπέναντι μιᾶς ὑποχρεώσεως, τῆς καταβολῆς κανόνος εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, ὁ ὁποῖος εἶναι ψιλῷ ὀνόματι γεωργός. Δύο φραγμοὺς ζητοῦσιν οἱ καλλιεργηταὶ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, νὰ καταρρίψωσι τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν κτημάτων τῶν ἐμφυτευτῶν, καὶ νὰ μὴ καθορισθῇ πλήρως παρὰ ἡ ἔκτασις ἡ ὁποία ἀνέκαθεν καλλιεργεῖται. Ἡ ἄποψις αὐτὴ εἶναι νόμιμος. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ παραπέμψῃ τὸ ὑπόμνημα εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, θὰ ὑποβάλω τροπολογίαν καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν διὰ μακρῶν θὰ ὑποστηρίξω καὶ θὰ ἀναπτύξω λεπτομερέστερον τὰ αἰτήματα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὅλοι σύμφωνοι.

§15Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως τὸ συζητήσωμεν τοῦτο κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε, ὅτι ἡμεῖς δὲν εἰσερχόμεθα εἰς τὰ δίκαια αὐτῶν. Ἡμεῖς ἀποβλέπομεν εἰς τὸ νὰ ἀποκαταστήσωμεν τοὺς ἀκτήμονας καλλιεργητάς, ἐφόσον οἱοσδήποτε ἀγρότης καλλιεργητὴς ἔχει τοιαύτην ἀνάγκην θὰ τὸν ἀποκαταστήσωμεν, θὰ δώσωμεν ἔκτασιν, ἡ ὁποία τοῦ ἀναγκαιοῖ διὰ νὰ εἶναι αὐτάρκης, πέραν αὐτοῦ δὲν λαμβάνεται πρόνοια.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ν. Γαρδικιώτης, Α. Θανόπουλος, Κ. Σταμούλης καὶ Θ. Φίλιος, ὅπως καταθέσωσιν ἀναφορὰν καὶ ψήφισμα τοῦ ἐμπορικοῦ Συλλόγου Μουζακίου (Καρδίτσης) καὶ ἀναπτύξωσιν αἴτημα τῆς κοινότητος περὶ κατασκευῆς ὁδοῦ Μουζακίου–Λαζαρίνας.

§17Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Μουζακίου (Καρδίτσης) καθὼς καὶ οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος, διὰ δημοψηφίσματος παραπονοῦνται διὰ τὴν ἔλλειψιν συγκοινωνίας. Τὸ Μουζάκιον εἶναι κωμόπολις, ἀποτελεῖ δὲ τὸ κέντρον τοῦ ὅλου πληθυσμοῦ Τρικκάλων–Καρδίτσης, ἀλλ’ ἀτυχῶς στερεῖται πάσης συγκοινωνίας. Μεταξὺ τῶν δύο ἐπαρχιῶν Τρικκάλων–Καρδίτσης ἔχει χαραχθῆ μία ὁδὸς μεταξὺ τοῦ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ Καλυβίων–Μουζακίου καὶ ἔχει περατωθῇ τὸ μεγαλείτερον μέρος τῆς ὁδοῦ, ὑπολείπεται δὲ μόνον ἓν τμῆμα δύο ἢ τριῶν χιλιομέτρων, πρόκειται περὶ μικροῦ ποσοῦ, ἀλλ’ ἡ μὴ συντέλεσις αὐτοῦ τοῦ ἔργου ἀποκλείει ἑπτὰ ὀρεινοὺς δήμους, ὅπως καὶ τὴν κωμόπολιν Μουζακίου, ἡ ὁποία εἶναι κέντρον ὅλου αὐτοῦ τοῦ πληθυσμοῦ. Καίτοι ἐπανειλημμένως παρεπονέθησαν οἱ κάτοικοι οὐχ’ ἧττον ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία ἐβεβαίωσεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει πίστωσις. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ κάποιον νομοθετικὸν μέτρον, μόνον 10.000 δραχμαὶ ἀπαιτοῦνται. Ὅλον αὐτὸ τὸ ὀρεινὸν τμῆμα εἶναι ἀποκεκλεισμένον ἐλλείψει συγκοινωνίας. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω ὅπως ἡ ἀναφορὰ αὕτη παραπεμφθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θανόπουλος συνηγορεῖ. Ὁ κ. Φίλιος.

§19Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ὁδοῦ εἶναι σχετικὸν μὲ τὴν σύστασιν, ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ τὸν σταθμὸν Μεγάλων Καλυβίων, διότι καὶ αὐτὴ ἡ ὁδὸς πρέπει νὰ τελειώσῃ, διότι συγκοινωνοῦσι 3–4 δῆμοι. Ἐκεῖ συγκοινωνοῦσι τρεῖς δῆμοι. Ἔγεινε ἕνας σταθμὸς εἰς ἕνα χωρίον ἀπὸ δέκα σπίτια. Πῶς ἔγεινεν ἐκεῖ δὲν γνωρίζω. Ἴσως διότι ἦτο ὁ Πηνειὸς ποταμὸς καὶ ἐκεῖ κατεβάζουν τὰ ξῦλα οἱ ὑλοτόμοι. Ὁ σταθμὸς, κύριοι, πρέπει νὰ γίνῃ εἰς τὰ Καλύβια καὶ νὰ γίνῃ καὶ τὸ τμῆμα τῆς ὁδοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ὑπὲρ τὸ χιλιόμετρον.

§20Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Τὸ ἐξαιρετικὸν, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ εἶναι τοῦτο, ὅτι οἱ κάτοικοι λόγῳ τῆς ἀνάγκης τὴν ὁποίαν ἔχουν νὰ κατασκευασθῇ ἡ ὁδὸς, ἡ ὁποία θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν συγκοινωνίαν πολλῶν δήμων καὶ ἥτις δὲν ἔχει ἀπόστασιν πλέον τοῦ χιλιομέτρου, προσφέρονται νὰ ἐργασθῶσι μόνοι των καὶ δὲν ζητοῦσι παρὰ μόνον ἕνα ὁδοστρωτῆρα, ἵνα κάμῃ τὴν σκυρόστρωσιν.

§21Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἂν εἶναι ἔτσι θὰ γίνῃ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Φλῶρος, ὅπως καταθέσει καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Φιλιατῶν Ἠπείρου.

§23Π. ΦΛΩΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ κάτοικοι τῶν Φιλιατῶν παρακαλοῦσι τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως κατασκευασθῇ ἁμαξιτὴ ὁδὸς ἀπὸ τοὺς Φιλιάτας μέχρι τοῦ λιμένος Σαγιάδος. Ἡ ἀπόστασις εἶναι περὶ τὰ 11 χιλιόμετρα, ἐπικοινωνοῦσι δὲ πλεῖστα τῶν χωρίων τῆς ἐπαρχίας, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικοινωνήσωσι διὰ τῆς ὁδοῦ Γουμενίτσης πρὸς τὴν Γουμενίτσαν, διότι ἡ ἀπόστασις εἶναι κατὰ πολὺ μεγαλειτέρα. Ἡ δαπάνη, ἥτις θὰ ἀπαιτηθῇ θὰ εἶναι ἐλαχίστη, διότι κατὰ τὰ ⅘ εἶναι ὁμαλὸν τὸ ἔδαφος, ἐκτὸς δὲ τούτου, ὅταν γίνῃ ἁμαξιτὴ ὁδὸς εἰς τὸν λιμένα Σαγιάδος, θὰ δημιουργήσῃ καὶ ἀρκετὰ καταστήματα, διότι ἡ Σαγιάδα εἶναι εἷς ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων λιμένων τῆς Ἠπείρου. Σημειωτέον, ὅτι ὅλη ἡ παραλία ἀνήκει εἰς τὸ δημόσιον· συνεπῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ δαπανήσῃ τὸ δημόσιον διὰ τῆς μιᾶς χειρὸς θὰ τὸ λάβῃ διὰ τῆς ἄλλης, διὰ τῆς πωλήσεως τῶν οἰκοπέδων, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ γνωρίζῃ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Δημοσίων κτημάτων, ὅτι προσεφέρθησαν πολλοὶ νὰ ἀγοράσωσι καὶ εἶναι ἀκόμη ἐκκρεμεῖς αἱ αἰτήσεις των.

§24Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὅταν ἐψηφίζετο ὁ νόμος περὶ κατασκευῆς δημοσίων ὁδῶν, ὡρίσαμεν ποῖαι ὁδοὶ θὰ προτιμηθῶσι. Σημειώσατε, ὅτι τεχνικῶς τὸ μηχανικὸν προσωπικὸν δὲν ἐπαρκεῖ ἵνα θέσωμεν εἰς ἐνέργειαν τὸ πρόγραμμά μας. Ὅπως εἶπεν ὁ κύριος βουλευτὴς Τρικκάλων, ὅπου προσφέρονται οἱ κάτοικοι νὰ καταβάλωσιν ἐργασίαν καὶ ζητοῦν μόνον ὁδοστρωτῆρα, θέλω προσπαθῇ ἵνα γίνῃ ὅ,τι εἶναι δυνατόν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γιαμούζης ἔχει τὸν λόγον.

§26Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ, τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ καταθέσω, ἀφορᾷ δύο ἐνοικιαστὰς τῶν Νέων Χωρῶν. Οἱ ἐνοικιασταὶ τῆς δεκάτης τοῦ 1918 παρακαλοῦν τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως τοὺς ἐπιτρέψῃ καὶ πληρώσωσι τὸ ὑπόλοιπον τοῦ χρέους των εἰς ἴσας μηνιαίας δόσεις, δεδομένου ὅτι ὑπέστησαν ζημίας σημαντικάς, τὸ μὲν λόγῳ τῆς μικρᾶς ἀποδώσεως, τὸ δὲ ἐξ ὑπαιτιότητος αὐτοῦ τοῦ Δημοσίου. Τυγχάνει γνωστὸν εἰς ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ δημόσιον προέβη εἰς τὴν ἐνοικίασιν τοῦ φόρου τῆς δεκάτης τοῦ 1918 ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς διακηρύξεως, ἡ ὁποία διεβιβάσθη τότε. Τὸ 10ον ἄρθρον λέγει, ὅτι ἐπιτρέπεται παρὰ τοῦ Δημοσίου ἡ παραλαβὴ ὅλων τῶν προϊόντων ἐπὶ τῇ πληρωμῇ τῆς τιμῆς τῆς ὁριζομένης ὑπὸ τῆς διατιμήσεως, δηλαδὴ 90 λεπτὰ τὸν ἀραβόσιτον καὶ 1.10 τὸν σῖτον. Ὄντως ἅμα τῇ συγκομιδῇ τῶν προϊόντων, τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ διέταξε τοὺς ὑπαλλήλους νὰ προβοῦν εἰς τὴν ἐπίταξιν τῶν προϊόντων τούτων ἀλλ’ ἀντὶ νὰ προβοῦν εἰς τὴν ἄμεσον παραλαβὴν τῶν προϊόντων ἔκλεισαν τὰ προϊόντα εἰς τὰς ἀποθήκας ἐπὶ δεκάμηνον ὁλόκληρον, ὁ δὲ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προβαίνει εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν δόσεων τῶν καθυστερουμένων καὶ εἰς τόκους ὑπερημερίας καὶ προσθέτων τελῶν, εὑρέθησαν δὲ εἰς τὴν ἀνάγκην οἱ διάφοροι ἐνοικιασταὶ νὰ πληρώσωσιν εἰς τὸ δημόσιον τόκους ὑπερημερίας καὶ πρόσθετα τέλη ἄνω τῶν 25.000 δραχμῶν, πλὴν δὲ τούτου, ὁ ταμίας ὁ ἐκεῖ, προβαίνει εἰς τὴν ἔκδοσιν ἐντάλματος, καὶ ἕνα τῶν ἐνοικιαστῶν τούτων προεφυλάκισε. Ὅταν τέλος ἡ ἐπιτροπὴ εἶδε τὸ ἀδύνατον ἦλθε εἰς τὰς Ἀθήνας, παρουσιάσθη εἰς τοὺς βουλευτὰς τοῦ νομοῦ Λαρίσης, ἐσπεύσαμεν νὰ διαμαρτυρηθῶμεν διὰ τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργείου καὶ παρεκαλέσαμεν τὸν κύριον Ὑπουργόν, ὅπως ἀποφυλακίσῃ τὸν ἐνοικιαστὴν ἀφ’ ἑνός, καὶ ἀφ’ ἑτέρου προβῇ εἰς τὴν παραλαβὴν τῶν προϊόντων. Μάλιστα, τολμῶ νὰ εἴπω, ὅτι συνηντήσαμεν τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τοῦ Ἐπισιτισμοῦ καὶ ἀνεγνώρισαν ἀμφότεροι τὸ δίκαιον τῶν δεκατιστῶν καὶ διέταξαν τὴν ἄμεσον παραλαβὴν ἢ πώλησιν τῶν προϊόντων παρὰ τοῦ Ὑπουργείου καὶ τοὺς χρεώσει δὲ μὲ τὸ ἀντίτιμον, τοῦτο καὶ ἐγένετο μετὰ παρέλευσιν δύο μηνῶν. Διὰ τὰς ζημίας ὅμως τὰς ὁποίας ὑπέστησαν, θὰ ἀποφανθῇ βραδύτερον ἡ Βουλή. Ἤδη οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, κατόπιν τῶν ζημιῶν τὰς ὁποίας ὑπέστησαν δι’ ἀλλεπαλλήλων αἰτήσεων, παρακαλοῦσι τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως χορηγήσῃ τὸ δικαίωμα καὶ πληρώσωσι τὸ ποσὸν τὸ ὀφειλόμενον εἰς μηνιαίας δόσεις, εἰς 6 μῆνας ἀρχομένας ἀπὸ πρώτης Ἰανουαρίου, δεδομένου, ὅτι ἀπὸ εἰκοσαημέρου φυγοδικοῦσιν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι· εὑρίσκονται δὲ εἰς Ἀθήνας ἐγκαταλείψαντες περιουσίαν καὶ οἰκογένειαν. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔσχε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ δώσῃ μίαν τετράμηνον προθεσμίαν πληρωμῆς εἰς μηνιαίας δόσεις, ἀλλ’ ἀρχομένης ἀπὸ 1ης Νοεμβρίου, συνεπῶς εἶναι δῶρον ἄδωρον, διότι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ καταβάλωσι περὶ τὰς 40.000 δραχμὰς τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου καὶ Δεκεμβρίου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι εἰς θέσιν. Πρέπει δὲ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ ἐγγύησις ἡ δοθεῖσα ἐκ μέρους αὐτῶν ἀνέρχεται εἰς 800.000, ἐν ᾧ τὸ χρέος των ἀνέρχεται μόνον εἰς 90.000. Ἤδη καὶ πάλιν σήμερον παρεκαλέσαμεν τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ τέλος πάντων τὴν καλοσύνην νὰ διατάξῃ τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς δίδων τοὐλάχιστον ἑξάμηνον προθεσμίαν καὶ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ληφθῇ μία νομοθετικὴ πρόνοια περὶ ἀποζημιώσεως ὅλων αὐτῶν, δεδομένου ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ πάρωμεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι περιουσίαν νὰ τοὺς κλείσωμεν εἰς τὰς φυλακὰς. Πλὴν τούτου καὶ ἐγὼ ὡς ἀντιπρόσωπος, δηλῶ ὅτι δεχόμεθα νὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τὴν προσωπικὴν κράτησιν ὁ κύριος Ὑπουργὸς καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν πώλησιν τῶν κτημάτων μας, ὅπως ἐξασφαλισθῇ τὸ Δημόσιον.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ι. Γκέκας ἔχει τὸν λόγον.

§28Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Γνωρίζω, ὅτι ἡ παράκλησις τοῦ κυρίου συναδέλφου καὶ ἡ συνδρομή μου πρὸς ἐνίσχυσιν αὐτῆς εἶναι ἀντιπαθητική, ὅπως κάθε πρότασις ἐρχομένη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀφορῶσα ζητήματα προσωπικὰ καὶ μάλιστα χρηματικὰ καὶ ἔχοντα σχέσιν μὲ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἀλλὰ ἐν προκειμένῳ ὑπάρχει μία ἀνωτέρα Βουλή, ἡ ὁποία ὑποθέτωμεν θὰ δικαιολογήσῃ ὁπωσδήποτε τὴν ἐξάντλησιν μιᾶς ἐξαιρετικῆς ἐπιεικείας τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, ἀνωτέρα δὲ βία εἶναι ἡ ἑξῆς: Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους πολὺ καλὰ ἐξέθηκεν ὁ κύριος συνάδελφος, εὑρέθησαν σήμερον ὀφειλέται. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ κατέληξαν νὰ ζημιωθοῦν. Δὲν ζητοῦν δὲ νὰ τοὺς χαρισθῇ ἡ ζημία, ἀλλὰ συμβαίνει νὰ ἔχωσι δώσει ἐγγυήσεις ὑπεραρκετάς, πολλαπλασίους τῶν ὅσων ὀφείλουσι. Περὶ τούτου ὁ κύριος Ὑπουργὸς δύναται νὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασιν, ἀφοῦ πρότερον πληροφορηθῇ. Ἀλλὰ συμβαίνει καὶ ἓν ἄλλο. Ἡ περιουσία ὅλων ἐν Ἐλασσῶνι δὲν συνίσταται οὔτε ἀπὸ χρεώγραφα τοῦ Κράτους, οὔτε ἀπὸ μετοχὰς ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, οὔτε ἀπὸ προϊόντα ἐλαίου ἢ ἄλλα τινὰ συναφῆ, ἀλλὰ ἀποκλειστικὸν προϊόν ἐν Ἐλασσῶνι εἶναι οἱ δημητριακοὶ καρποὶ καὶ εἴς τινας ἐξ αὐτῶν ἡ κτηνοτροφία. Τὰ κτήματα τὰ ἀκίνητα, τὰ ὁποῖα κατέχουσι ἢ καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ὑποθηκευμένα ἀπαγορεύεται εἰς αὐτοὺς ἐκ νόμου ψηφισθέντος παρὰ τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων νὰ τὰ ἀπαλλοτριώσωσι, διότι ἠδύνατο εἷς αὐστηρὸς κριτὴς νὰ εἴπῃ ὅτι: «τὶ μὲ μέλλει ἐμὲ νὰ δείξω ἐπιείκειαν, ἂς πωλήσῃ ἓν κτῆμα του καὶ ἂς πληρώσῃ». Ἀλλὰ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἀπαγορεύει αὐτὴν τὴν πώλησιν. Ἐπικαλοῦμαι πρὸς τοῦτο τὴν μαρτυρίαν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἂν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔλαβεν ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσῃ καὶ νὰ ἴδῃ, ὅτι εἶναι ἀπηγορευμένη ἡ πώλησις παντὸς ἀκινήτου ἐκεῖ. Λοιπὸν γεννᾶται τὸ ζήτημα: Ἕκαστος ἐκ τῶν ὀφειλετῶν ἔχει δώσει ἐγγύησιν ἄνω τῶν 100.000 δραχμῶν, ἡ δὲ ὀφειλή του εἶναι 20.000 σήμερον. Σήμερον ἄλλο ἀντικείμενον κινητῆς περιουσίας ἢ περιουσίας δυναμένης νὰ ἀνταλλαχθῇ εἰς χρῆμα ἀμέσως δὲν ὑπάρχει. Τί θέλετε νὰ πράξουν; Νὰ τοὺς φυλακίσητε; Καὶ ἐφυλακίσατε μάλιστα τὸν ἕνα ἐξ αὐτῶν δύο μῆνας ἤδη. Τὶ ζητοῦμεν τώρα ἡμεῖς; Νὰ ἐξετάσῃ τὸ Ὑπουργεῖον καὶ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἐπὶ τῆς πραγματικῆς ἀξίας τῶν κτημάτων καὶ νὰ δώσῃ μίαν παράτασιν πληρωμῆς ἀρχομένην ἀπὸ τῆς πρώτης Μαρτίου.

§29Α. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Ἡμεῖς ἐπροτείναμεν τὴν πρώτην Ἰανουαρίου.

§30Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Εἶναι δῶρον ἄδωρον ἡ πρώτη Ἰανουαρίου, διότι ἕως τότε δὲν θὰ δυνηθοῦν νὰ ἔχωσι εἰσοδήματα τοιαῦτα, ὥστε ν’ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις καὶ θ’ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἐπανέλθωμεν πάλιν παρακαλοῦντες τὸν κ. Ὑπουργόν. Πρόκειται λοιπόν, κ. Ὑπουργέ, νὰ δώσητε προθεσμίαν μέχρι τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ δύνανται ἀντικείμενα τῆς περιουσίας αὐτῶν νὰ τὰ χρηματοποιήσωσιν, ὥστε νὰ μὴ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον οὔτε ὀβολόν. Δὲν βλέπω τὴν δυσκολίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχητε νὰ μὴ ἀποδεχθῆτε τοῦτο καὶ διὰ τὴν ὁποίαν παράκλησιν, παρακαλῶ καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐκφράσῃ εὐχὴν ἢ παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ μὴ δειχθῇ τόσον ἄτεγκτος, διότι ἀνωτέρα βία ἠνάγκασεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους νὰ εὑρεθῶσι πρὸ ἀδυναμίας πληρωμῆς. Ἄν δὲ νομίζῃ ὁ Ὑπουργὸς ὅτι διατρέχει κίνδυνόν τινα ἡ ἀπαίτησίς του, δύναται ἐπιπροσθέτως νὰ λάβῃ ἀσφάλειαν καὶ ἐπὶ ἄλλων κτημάτων τῶν ὀφειλετῶν. Ἀλλὰ χρήματα κ. Ὑπουργέ, δὲν ἔχουν. Θέλετε νὰ τοὺς σφάξωμεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους; Σημειώσατε ὅτι εἶναι καὶ οἱ μεγαλύτεροι χρηματοδόται τοῦ Δημοσίου Ταμείου. Διότι ἂν ἀφαιρέσητε αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ Δημοσίου Ταμείου, δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ συναγωνισμοῦ τῆς δημοπρασίας τῆς δεκάτης, τὸ Δημόσιον θὰ ζημιώσῃ χιλιαπλασίονα τῶν ἀπαιτήσεων αὐτοῦ. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συναγωνισμὸς καί, ὅπως γνωρίζετε, ἡ δεκάτη ἐνοικιάζεται εἰς μίαν ἑβδομάδα ἢ μᾶλλον εἰς μίαν Κυριακήν. Ἐὰν δὲν ἔχει ἀνταγωνιστὰς θὰ δώσῃ ζημίαν εἰς τὸ δημόσιον πολὺ μεγαλυτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν φαντάζεται ὁ κ. Ὑπουργός, καὶ τὸν ὁποῖον παρακαλοῦμεν νὰ δώσῃ τὴν προθεσμίαν ἄνευ βλάβης τινός. Ἄλλως τε προσφέρονται νὰ δώσωσι καὶ οἱανδήποτε θέλει ἐγγύησιν. Ἂς ἐρωτηθῇ ἡ ὑπηρεσία ἡ ἐκεῖ ἂν ἔχωσιν ἀντικείμενα περιουσίας, ἡ ὁποία δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ ἐκτὸς τινῶν ἐξ αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι μερικὰ ζῷα, τὰ ὁποῖα ὅμως γεννῶσι τὸν Μάρτιον καὶ τώρα θὰ εἶναι καταστροφὴ δι’ αὐτούς, ἂν τοὺς ὑποχρεώσωμεν νὰ τὰ πωλήσωσι. Αὐτὸ λοιπὸν ζητοῦμεν, ὀλίγων μηνῶν ἀναβολὴν διὰ τὸ ὑπόλοιπον, διότι ὅπως γνωρίζητε τὰ ⅚ ἔχουσι πληρωθῆ καὶ ὑπολείπεται ἓν ἐλάχιστον ποσοστόν, τὸ ⅙, καὶ τοῦτο ἐξ ἀδυναμίας χρηματοποιήσεως τῆς περιουσίας των. Ἐλπίζω ὅτι θὰ θελήσητε νὰ δώσητε τὴν προθεσμίαν ταύτην λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψει πάντοτε καὶ τὴν ἀδυναμίαν ἐκ νομικῆς διατάξεως πλέον τῆς ἐκποιήσεως τῆς περιουσίας αὐτῶν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Νικολαΐδης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ αἴτησιν τῶν μισθωτῶν μοναστηριακῶν κτημάτων Σάμου.

§32Γ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Λαμβάνων τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν αἴτησιν πλείστων μισθωτῶν Μοναστηριακῶν ἐν Σάμῳ ἀκινήτων, παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ λάβῃ μέριμναν διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ ἀναφυέντος μεταξὺ τῆς ἐπιτροπείας τῶν Μονῶν καὶ τῶν μισθωτῶν ζητήματος, καθόσον δεδομένου ὄντως ὅτι ἐν Σάμῳ ὑπάρχουσι πάμπολλα Μοναστηριακὰ κτήματα τῶν διαφόρων τῆς Νήσου Μονῶν εἰς τὰς περιφερείας ὅλων σχεδὸν τῶν κοινοτήτων τῆς Νήσου, πρόκειται περὶ ζητήματος γενικοῦ ἐνδιαφέροντος, ζητήματος σοβαροῦ διὰ τὴν Σάμον τὸ ὁποῖον θίγει ζωτικὰ συμφέροντα ὁλοκλήρου τάξεως πολιτῶν οἵα τυγχάνει ἡ τάξις τῶν μισθωτῶν Μοναστηριακῶν ἀκινήτων. Διὰ τοῦτο θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐκθέσω ἐν ὀλίγοις τὰ τῆς ὑποθέσεως δι’ ἣν ἀναφέρονται εἰς τὴν Βουλὴν οἱ μισθωταὶ (νέοι καὶ παλαιοὶ) τῶν ἀκινήτων τῶν διαφόρων Μονῶν τῆς Νήσου. Τὰ τῆς Διοικήσεως καὶ διαχειρίσεως τῶν περιουσιῶν τῶν Μονῶν Σάμου ἐκανονίσθησαν διὰ τοῦ νόμου 801 τοῦ 1898 ὅπως συνεπληρώθη καὶ μετερρυθμίσθη διὰ πολλῶν ἄλλων νεωτέρων νόμων μεταξὺ τῶν ὁποίων καταλέγονται καὶ οἱ νόμοι 2074 τοῦ 1908 καὶ 2168 τοῦ 1909 ψηφισθέντες ἐπὶ τῆς Ἡγεμονίας τοῦ Κοπάση εἰς ἐποχὴν δηλαδὴ κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχον σχεδὸν καταλυθῆ αἱ ἐλευθερίαι τοῦ Σαμιακοῦ λαοῦ Ἀγνοῶ διὰ τίνας λόγους διὰ τῶν δύο τελευταίων νόμων ἐθεσπίσθησαν διατάξεις διὰ τῶν ὁποίων κατὰ παράβασιν τῶν Γενικῶν Ἀρχῶν τοῦ Δικαίου ὁ πολίτης ἐστερεῖτο τοῦ φυσικοῦ αὑτοῦ Δικαστοῦ καὶ ἐδόθη εἰς τὴν Ἐπιτροπείαν τῶν Μονῶν ἥτις ἐξεπροσώπει ταύτας καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἦτο ἀνατεθειμένη ἡ διαχείρισις καὶ διοίκησις τῆς περιουσίας αὐτῶν, ἐδόθη λέγω τὸ δικαίωμα νὰ λύῃ μονομερῶς αὕτη τὰς μισθώσεις ἄνευ τῆς συμμετοχῆς τῶν μισθωτῶν καὶ ὁσάκις ἐβεβαίωνε καὶ ἔκρινεν ὅτι ὁ μισθωτὴς δὲν ἐξεπλήρου τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως ἀλλὰ παρεβίαζεν ὑποχρεώσεις ἀπορρεούσας ἐκ ταύτης καὶ ἦταν ὁ μὴ ἐμβολιασμὸς ἐλαιοδένδρων, ἡ μὴ φύτευσις ἀμπέλων καὶ λοιπά. Ἐπίσης εἰς τοὺς ἀνωτέρω νόμους περιέχεται διάταξις καθ’ ἣν πᾶσα διαφορὰ μεταξὺ τοῦ μισθωτοῦ καὶ τῆς οἰκείας Μονῆς ἐκδικάζεται καὶ δὴ ἀνεκκλήτως ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπείας τῶν Μονῶν δηλαδὴ καθιεροῦται ἑτέρα νομικῶς ἀρχὴ καθ’ ἣν ὁ διάδικος εἶναι καὶ δικαστής. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐπὶ τοῦ Ἡγεμονικοῦ καθεστῶτος ἡ Ἐπιτροπεία τῶν Μονῶν οὐ μόνον δὲν ἔκαμε κατάχρησιν τῶν δικαιωμάτων τὰ ὁποῖα κατὰ παράβασιν τῶν Γενικῶν τοῦ Δικαίου Ἀρχῶν παρέσχον αὐτῷ οἱ νόμοι τῆς Σαμιακῆς Πολιτείας, ἀλλὰ καθόσον ἐγὼ γνωρίζω σπανιώτατα ἂν μὴ οὐδέποτε ἐγεννήθησαν ἀφορμαὶ παραπόνων ἐκ μέρους τῶν μισθωτῶν. Οὕτως εἶχον τὰ πράγματα μέχρι τοῦ 1917 ὅτε λόγῳ τοῦ πολέμου ὑπερτιμήθη ἡ ἀξία τῶν προϊόντων καὶ ἰδίᾳ τοῦ καπνοῦ. Ἡ ὑπερτίμησις ἐπέφερεν ὑπεραύξησιν τῶν μισθωμάτων τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ ἰδιαιτέρως τῶν καταλλήλων διὰ ξυλείας καπνοῦ εἶχε καταλάβει τοὺς πάντας ἡ μανία τοῦ πλουτισμοῦ καὶ οἱ καλλιεργηταὶ καπνῶν μὲ τὴν πρόβλεψιν ὅτι θὰ διήρκει ὁ πόλεμος καὶ αἱ τιμαὶ τοῦ καπνοῦ προσέφερον δι’ ἓν μόνον ἔτος ἐνοίκια διπλάσια τῆς προπολεμικῆς ἀξίας τῶν κτημάτων. Φυσικὰ ἡ κατάστασις αὐτὴ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἔχῃ τὴν ἐπίδρασίν της καὶ τὰ κτήματα τῶν Μονῶν. Οἱ θέλοντες νὰ ἐνεργήσουν φυτείας καὶ εὑρίσκοντες νὰ ἐνοικιάσουν κτήματα, προέβησαν εἰς καταγγελίας κατὰ μισθωτῶν ἐπὶ μὴ ἐκπληρώσει τῶν ὅρων τῆς ἐνοικιάσεως καὶ συγχρόνως ἐδήλουν ὅτι προσφέρονται νὰ ἐνοικιάσουν αὐτοὶ τὰ κτήματα τῶν Μονῶν μὲ μισθώματα δεκαπλάσια καὶ εἰκοσαπλάσια. Ἡ ἐπιτροπεία παρεσύρθη ἐκ κακῶς ἐννοουμένου συμφέροντος ὑπὲρ τῶν Μονῶν καὶ μονομερῶς ἐνεργήσασα τὴν λύσιν πλείστων μισθωτῶν προέβη εἰς νέας πλειοδοτικὰς δημοπρασίας καθ’ ἃς ἀνεφάνησαν πλειοδόται νέοι μὲ ὑπέρογκα μισθώματα καὶ κατηρτίσθησαν νέαι συμβάσεις. Ἐκ τῶν παλαιῶν μισθωτῶν ἄλλοι ἀνέκοψαν τὰ προγράμματα τοῦ πλειστηριασμοῦ ἐνώπιον τῶν τακτικῶν Δικαστηρίων προβάλλοντες ταῦτα ὡς ἄκυρα, ἄλλοι δὲ καὶ ἄνευ ἀνακοπῶν ἠρνήθησαν νὰ παραιτηθοῦν τῆς κατοχῆς τῶν μισθίων, οὕτω ἐγενήθησαν δίκαι καὶ περιπλοκαί. Ἀλλὰ τὸ κακὸν δὲν ἐσταμάτησεν ἕως ἐδῶ. Μετὰ πάροδον ὀλίγου χρόνου ἐπῆλθεν ἡ ἀνακωχὴ καὶ τὰ καπνὰ ὑπετιμήθησαν. Τούτου ἕνεκα οἱ νέοι μισθωταὶ ἀδυνατοῦντες νὰ πληρώνουν τὰ ὑπέρογκα μισθώματα ἐγκατέλειψαν τὰ κτήματα, πολλοὶ δὲ κινδυνεύουν νὰ χάσουν τὰς περιουσίας των καταδιωκόμενοι διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἐνοικίων. Τὰ Δικαστήρια παρεδέχθησαν ὅτι ἀκύρως ἐλύθησαν αἱ παλαιαὶ συμβάσεις μονομερῶς ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπείας, καθόσον αἱ διατάξεις τῶν ταμιακῶν νόμων ὡς ἀντισυνταγματικαὶ κατηργήθησαν μετὰ τὴν ἕνωσιν τῆς Σάμου (ἀπόφασις 237 τοῦ 1919 Πρωτοδικείου Σάμου). Διὰ νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, δέον νὰ ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια πρὸς ἀποφυγὴν τῶν δικῶν καὶ περιπλοκῶν. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζων τὴν ἀναφορὰν ἥτις προέρχεται οὐ μόνον ἀπὸ τοὺς παλαιοὺς ἀλλὰ καὶ τοὺς νέους ἐνοικιαστάς, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ἐν τῇ παρούσῃ ἐκθέσει νομοθετικὴν πρόνοιαν διὰ τῆς ὁποίας ἀκυρουμένων πασῶν τῶν μονομερῶς ἐνεργηθεισῶν λύσεων μισθωτῶν, καὶ τῶν γενομένων νέων συμβάσεων μισθώσεων, νὰ ἀπαλλαγῶσι τῶν ὑποχρεώσεών των οἱ νέοι μισθωταὶ καὶ οἱ ἐγγυηταὶ αὐτῶν λόγῳ τῆς ἀκυρότητος τῶν δημοπρασιῶν καὶ ἀποδοθῶσι δὲ τὰ ἀκίνητα εἰς τοὺς παλαιοὺς μισθωτὰς καὶ συγχρόνως διὰ μέτρου Νομοθετικοῦ τὸ ὁποῖον νὰ εἰσηγηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ κανονισθῇ ὁ τρόπος τῆς μισθώσεως τῶν Μοναστηριακῶν ἀκινήτων. Οὕτω πράττων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, θὰ θέσῃ τέρμα εἰς πολλὰς δίκας καὶ θὰ ἐπαναφέρῃ τὴν ὁμαλότητα εἰς τὰς σχέσεις τῶν μισθωτῶν πρὸς τὴν Ἐπιτροπείαν τῶν Μονῶν ἐπ’ ὠφελείᾳ οὐ μόνον τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Μοναστηριακοῦ Ταμείου.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Βελλιανίτης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τί ἀπεφάσισεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως ἀγροτικῆς Τραπέζης».

§34Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχω πάντοτε ὑπ’ ὄψει μου τὸ ζήτημα καθὼς καὶ σειρὰν προτάσεων νόμων αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ἐκ μέρους τοῦ βουλευτοῦ τοῦ ὑποβάλλοντος τὴν ἐπερώτησιν καὶ τοῦ κ. Κογεβίνα περὶ συστάσεως ἀγροτικῆς Τραπέζης εἰς τὴν Κέρκυραν, ἡ ὁποία προορισμὸν θὰ ἔχῃ, ἵνα ἄρῃ τὰ βάρη τὰ ὁποῖα μαστίζουν τὸν λαὸν τὸν ἀγροτικὸν τῆς Κερκύρας ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς διὰ τῆς παραχωρήσεως δανείων καὶ λοιπῶν εὐκολιῶν. Θὰ εἶμαι εὐτυχής, κύριοι, ἐὰν δοθῇ εὐκαιρία παρατεινομένων τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, νὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἐπιψήφισιν τὰ πορίσματα εἰς τὰ ὁποῖα ἤθελον καταλήξει ἐκ τῆς μελέτης ὅπως καταστῇ δυνατὴ ἡ σύστασις τῆς ἀγροτικῆς Τραπέζης ἐν Κερκύρᾳ, ἡ ὁποία ἔχει προορισμὸν νὰ συντελέσῃ τὰ μέγιστα εἰς τὴν ἀνακούφισιν τῶν κατοίκων.

§35Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον τὸ ἰδικόν μου;

§36Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ πρὸ μηνῶν μελετῶ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν μοῦ ὑπέβαλεν ὁ βουλευτὴς κ. Κογεβίνας.

§37Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας, διὰ τὴν καλωσύνην τὴν ὁποίαν εἶχε, νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι πρόκειται νὰ λάβῃ μέτρα ἡ Κυβέρνησις περὶ τῆς συστάσεως Γεωργικῆς Τραπέζης ἐν Κερκύρᾳ.

§38Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐφ’ ὅσον παραταθῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, διότι τὸ ζήτημα εἶναι ὑπὸ μελέτην ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Γεωργίας.

§39Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι καὶ ἄλλοτε ὁ μακαρίτης Θεοτόκης καὶ ὁ κ. Ζαβιτζᾶνος καὶ ἄλλοι συνάδελφοι εἰσήγαγον προτάσεις νόμου, αἱ ὁποῖαι ἐψηφίσθησαν, ἔγιναν νόμοι τοῦ Κράτους, ὅπως λυθῇ τὸ ζήτημα τὸ ἀγροτικὸν, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀρχαιοτέραν πηγὴν ἀπὸ τὸν Μεσαίωνα καὶ ἐντεῦθεν καθ’ ὅσον τὰ βάρη τὰ ὁποῖα πιέζουν τὴν Κερκυραϊκὴν γῆν εἶναι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῶν φεουδαρχικῶν χρόνων. Οἱ νόμοι τοὺς ὁποίους ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπέδωκαν τὴν λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος, δυστυχῶς δὲν ἀπέδωκαν τοὺς καρποὺς τοὺς ὁποίους ἀνέμενέ τις ἐξ αὐτῶν. Οἱ πόροι ἐκ τῶν ὁποίων ἐπρόκειτο νὰ λύσῃ τὰ ζητήματα ταῦτα ἡ ἀγροτικὴ Ἐπιτροπεία ἀνέρχονται μόλις εἰς δραχμὰς 150.000 κατ’ ἔτος, τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ λύσῃ ζητήματα ἀφορῶντα 39.866 στρέμματα, διὰ τὰ ὁποῖα θ’ ἀπαιτηθῇ ποσὸν 9.000.000 δραχμῶν κατὰ μετριωτέρους ὑπολογισμοὺς, διότι μέχρι σήμερον δὲν ἔχομεν τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς ὁρίσουν ἀκριβῶς πόσον θὰ εἶναι τὸ ποσὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου.

§40Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Πόθεν ἐλάβατε τοὺς ἀριθμούς;

§41Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐκ τῶν δηλώσεων.

§42Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶναι ἀνακριβεῖς;

§43Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχω λάβει δὲν εἶναι ἐκ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι καταγίνονται θεωρητικῶς εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ, ἀλλ’ εἶναι πληροφορίαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι τὴν κατάστασιν τῆς Κερκύρας. Ἐὰν ἀπαιτεῖται ποσὸν 9.000.000 δραχμῶν, ἀπαιτοῦνται καὶ ἑξήκοντα ὁλόκληρα ἔτη ὅπως γίνῃ ἡ ἀπόσβεσις τῶν πιστωτικῶν δανείων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ πρότασις ἐμοῦ καὶ τῶν ἄλλων πολιτευομένων τῆς Κερκύρας, καὶ ἄλλων πολιτικῶν, οἱ ὁποῖοι καταγίνονται εἰς τοιαύτας μελέτας, εἶναι ὅπως δοθῇ μία ταυτόχρονος καὶ ὁριστικὴ λύσις τοῦ ζητήματος. Ἐνομίσαμεν, ὅτι διὰ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐκτυπωθῇ, θέλομεν συντελέσῃ εἰς τὴν μελέτην τοῦ ζητήματος τούτου τῶν ἀγροτικῶν βαρῶν, καθ’ ὅσον ἡ κατάστασις ἡ δημιουργηθεῖσα ἐν Κερκύρᾳ εἶναι ἐπικίνδυνος· λέγω δὲ ὅτι εἶναι ἐπικίνδυνος, διότι δυστυχῶς οἱ ἀγρόται τῆς Κερκύρας δὲν εἶναι πλούσιοι· εἶναι διῃρημένοι εἰς μικρὰ τμήματα ἡ γῆ τῆς Κερκύρας, καὶ ἕνεκα τούτου εὑρίσκονται οἱ ἀγρόται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταφύγωσιν εἰς τοὺς τοκογλύφους καὶ ἡ τοκογλυφία, ἡ ὁποία εἰς ἄλλας χώρας ὅπου ὑπῆρξαν ζητήματα ἀγροτικὰ, καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν Ρωσσίαν ὅπου κατεστράφη ἡ περιουσία τῶν χωρικῶν, λόγῳ τῆς τοκογλυφίας, λέγω, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν, νὰ γίνωσι μεγαλοκτηματίαι οἱ τοκογλύφοι καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸν κίνδυνον τοῦτον ἐν Κερκύρᾳ. Θὰ εἶμαι εὐτυχής, κύριοι, ἐὰν μοῦ δοθῇ εὐκαιρία παρατει☐ τῶν ζητημάτων πολὺ ἀκανθωδεστέρων. Μὲ τὴν ἐλπίδα αὐτὴν καὶ μὲ τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι πρόκειται ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς τὴν γενικὴν λύσιν τῶν ἀγροτικῶν ζητημάτων τῆς Ἑλλάδος, καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἐλάμβανε ὑπ’ ὄψει τὴν μελέτην τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἢ καὶ τὰς ἄλλας μελέτας τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων.

§44Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Βεβαίως, ὅτι στοιχεῖον εἶναι χρήσιμον θὰ τὸ λάβω ὑπ’ ὄψει.

§45Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, εἶναι νὰ σπεύσῃ εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ, ὅπως δυνηθῶμεν τέλος πάντων νὰ ἴδωμεν λυόμενον καὶ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα τὸ ἀγροτικόν. Καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει διὰ τῶν πόρων, τοὺς ὁποίους προτείνομεν, δυνηθῇ νὰ ἱδρυθῇ ἡ ἀγροτικὴ λεγομένη Τράπεζα, τὴν ὁποίαν ἀναφέρει καὶ ἡ πρότασις τοῦ νόμου αὐτή, τότε ἀναντιρρήτως θὰ ἐνισχυθῇ ἔτι μᾶλλον ἡ παραγωγὴ τῆς Κερκύρας. Σᾶς ὡμίλησα πρὸ ὀλίγου, κύριοι, περὶ τῆς κρίσεως εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθον οἱ ἀγρόται τῆς Κερκύρας, δηλαδὴ ὑπέδειξα εἰς ὑμᾶς τὸν κίνδυνον τῆς ἀκτημοσύνης τῶν ἀγροτῶν. Κατὰ παρελθοῦσάν τινα συνεδρίασιν, ὅτε ἐγένετο λόγος περὶ διατιμήσεως τῶν ἐλαίων, συνετάχθην μετὰ τῶν κ. κ. συναδέλφων Κερκύρας, ὅπως εἰ δυνατὸν αὐξηθῇ ἡ διατίμησις τοῦ ἐλαίου τῆς Κερκύρας, σήμερον πάλιν ἔχομεν νέα τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα πιστεύω, ὅτι ἔλαβον καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, καὶ διὰ τῶν ὁποίων διαμαρτύρονται οἱ ἀγρόται, καὶ διαμαρτύρονται δικαίως, καθ’ ὅσον τὸ προϊὸν τοῦ ἐλαίου εἶναι διὰ μίαν διετίαν, κατ’ ἀκολουθίαν οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἔχουν νὰ ἀντιμετωπίσουν ὅλας τὰς ἀνάγκας τῆς διετίας αὐτῆς μὲ μόνην τὴν πρόσοδον τὴν ὁποίαν θὰ ἔχουν ἐκ τοῦ ἐλαίου, δυσφοροῦν ἐκ τῆς μικρᾶς διατιμήσεως. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἀκριβῶς, ἐπειδὴ ἡ κατάστασις τῶν ἀγροτῶν τῆς Κερκύρας εἶναι τοιαύτη, δύναται νὰ ληφθῇ μία πρόνοια περὶ αὐτῶν καὶ νὰ αὐξηθῇ κατά τι ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν συζητεῖται τώρα ἡ ἀναφορά.

§47Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ λέγω ποῖα μέτρα πρέπει νὰ ληφθοῦν, διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν καὶ τοὺς ἀγρότας τοὺς ἐλαιοπαραγωγούς.

§48Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἂς κάμουν συνεταιρισμούς.

§49Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν τὰ βάρη αὐτὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνουν συνεταιρισμοὶ ἄξιοι λόγου καὶ κατὰ συνέπειαν εἶναι ἀδύνατον. Σήμερον εἰς τὴν Κέρκυραν γίνονται δάνεια ἐπὶ ἐξωνήσει. Τὰ χρήματα περιέρχονται εἰς τοὺς τοκογλύφους, καὶ θὰ ἔλθῃ ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἴδητε ὅλους τοὺς μικροκτηματίας τῆς Κερκύρας νὰ εἶναι ἀκτήμονες, καὶ νὰ δημιουργηθοῦν ζητήματα ἀρκετὰ ὀξέα, τὰ ὁποῖα καιρὸς εἶναι νὰ τὰ προλάβῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἐνισχύσῃ καὶ τὴν γεωργικὴν πίστιν ἐν Κερκύρᾳ, ὅπως εὐημερήσῃ ὁ τόπος αὐτός.

§50Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν σχέσει μὲ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι θὰ μελετήσῃ τὰ ζητήματα, ἔχω νὰ ὑποβάλω μίαν εὐχήν: Νὰ μὴ θιχθῇ καὶ χαλάσῃ εἷς εὐεργετικὸς νόμος, οἷος ὁ ἀγροτικὸς νόμος ἐν Κερκύρᾳ, διότι θὰ εἶναι ἁμάρτημα μέγα.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Χατζηγεωργίου παρακαλεῖ τοὺς κ. κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ὅπως εὐαρεστηθῶσι καὶ δηλώσουν εἰς τὴν Βουλήν, ἂν διὰ τούτου δὲν διακυβεύωνται Ἐθνικὰ συμφέροντα, ἐὰν διεξεδικήθη ἐν τῷ Συνεδρίῳ τῆς Εἰρήνης ἡ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπόδοσις τῆς Στρωμνίτσης καὶ ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν οἱ κατ’ ἐπανάληψιν ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων, Τούρκων καὶ Ἰσραηλιτῶν τῆς ἐπαρχίας Στρωμνίτσης τηλεγραφηθέντες τῷ Συνεδρίῳ καὶ τῷ Προέδρῳ πόθοι τῆς μετὰ τῆς Ἑλλάδος ἑνώσεως τῆς Ἑλληνικωτάτης Στρωμνίτσης καὶ ἕνεκα ποίων Ἐθνικῶν, ἱστορικῶν ἢ ἄλλων τίτλων ἐπεδικάσθη αὕτη εἰς τὴν Σερβίαν, γνωστοῦ ὄντος ὅτι οὔτε εἷς Σέρβος, ἔστω καὶ πλαστὸς ὑπῆρξέ ποτε, οὔτε διαβιοῖ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ταύτῃ.

§52Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. βουλευτὴς ἐπιθυμεῖ νὰ μάθῃ ἐὰν διεξεδικήθη ἐν τῷ Συνεδρίῳ τῆς Εἰρήνης ἡ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπόδοσις τῆς Στρωμνίτσης καὶ ἐὰν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει οἱ κατ’ ἐπανάληψιν ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων, Τούρκων καὶ Ἰσραηλιτῶν τῆς ἐπαρχίας Στρωμνίτσης τηλεγραφηθέντες τῷ Συνεδρίῳ καὶ τῷ κ. Προέδρῳ πόθοι τῆς μετὰ τῆς Ἑλλάδος ἑνώσεως τῆς Ἑλληνικωτάτης Στρωμνίτσης. Ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος τοῦ κ. βουλευτοῦ ἔχω νὰ ἀπαντήσω ἀρνητικῶς, λέγων, ὅτι δὲν διεξεδικήσαμεν ἐν τῷ συνεδρίῳ τῆς εἰρήνης τὴν ἀπόδοσιν τῆς Στρωμνίτσης καὶ αἱ αἰτήσεις τῶν κατοίκων, αἱ ὁποῖαι ἀπηυθύνθησαν εἰς τὸ Συνέδριον, δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν καὶ θὰ ἦτο ἀληθῶς καὶ δύσκολον νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπεστηρίζοντο ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ θὰ ἐρωτηθῶ δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ, ἀλλ’ εἶναι φυσικὸν τὸ ἐρώτημα νὰ ἔλθῃ εἰς τὰ χείλη τοῦ ἐρωτῶντος βουλευτοῦ διατὶ δὲν ἐξεδικάσαμεν τὴν Στρώμνιτσαν; Ἡ ἀπάντησίς μου θὰ εἶναι ἡ πληροφορία πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι κατὰ τὴν συνθήκην τῆς συμμαχίας μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Σερβίας, τὴν συναφθεῖσαν κατὰ τὸν Μάϊον τοῦ 1913 μεταξὺ τοῦ πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου Βαλκανικοῦ πολέμου, ἡ κοιλὰς τῆς Στρωμνίτσης ἀνήκει εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Σερβικῆς ἐπιρροῆς. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλή, λαμβάνουσα γνῶσιν τῆς πληροφορίας ταύτης, δὲν ἐπιθυμεῖ πλέον νὰ ἔχῃ νὰ μοὶ ἀπευθύνῃ νέαν τινα ἐρώτησιν ἢ ἔλεγχόν τινα· διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Βουλὴ ἐμπνέεται ἀπὸ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἀδύνατον εἶναι ἓν Κράτος νὰ ζήσῃ εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν σεβαστόν, ἂν πρωτίστως δὲν σέβεται τὰς συνθήκας, τὰς ὁποίας ὑπέγραψε, μάλιστα δὲ ὅταν πρόκειται περὶ συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι συνήφθησαν ἐν πλήρει ἐλευθερίᾳ γνώμης ἐκ μέρους δύο Ἐθνῶν, τὰ ὁποῖα ἠθέλησαν νὰ κλείσουν τὰς σχέσεις αὐτῶν ἐν τῇ Βαλκανικῇ ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς στενῆς φιλίας. Καθ’ ἣν στιγμὴν λοιπὸν ἐγνώριζον ὅτι ἡ Συνθήκη τῆς Συμμαχίας μετὰ τῆς Σερβίας δίδει τὴν Στρώμνιτσαν εἰς τὴν Σερβίαν, ἐννοεῖται καλῶς, ὅτι δὲν ἠμπορούσατε νὰ περιμένετε ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ Συνεδρίου τῆς Εἰρήνης, ζητῶν νὰ ἐπιβουλευθῇ συμφέροντα τοῦ συμμάχου μας ἀνεγνωρισμένα διὰ τῆς μετ’ αὐτοῦ συνθήκης τῆς Συμμαχίας, τὴν ὁποίαν ἐλευθέρως συνῆψε πρὸς αὐτόν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κατὰ τὸν μακρὸν παγκόσμιον πόλεμον παρουσιάσθη μία εὐκαιρία εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν ἐπιθυμίαν τῶν κατοίκων τῆς Στρωμνίτσης. Ἡ εὐκαιρία αὐτὴ ἦτο ὁ Σεπτέμβριος τοῦ 1915. Ὅτε τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1915 ἡ Βουλγαρία ἐπεστρατεύθη διὰ νὰ ἐπιτεθῇ κατὰ τῆς Σερβίας, τῆς συμμάχου μας, ἀπηυθύνθην πρὸς τὸν κ. Πάσιτς, πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τῆς Σερβίας καὶ τὸν ἠρώτησα—δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ διατυπώσω τοιαύτην—ἀλλὰ τὸν ἠρώτησα, ἂν θὰ ἦτο διατεθειμένη ἡ Σερβία λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει τῶν εὐτυχῶν ἀπόψεων, αἱ ὁποῖαι ἠνοίγοντο ἐνώπιόν της, πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ πλήρους ἐθνικοῦ προγράμματος, ἐκ τοῦ μεγάλου πολέμου, ἂν θὰ ἦτο διατεθειμένη ἐν περιπτώσει τοιαύτης πραγματοποιήσεως, νὰ δεχθῇ ὅπως τροποποιηθῇ ἡ Συνθήκη τῆς Συμμαχίας μετ’ αὐτῆς καὶ ὁ μὲν καζᾶς τῆς Γευγελῆς καὶ ὁ καζᾶς τῆς Δοϊράνης ἀνήκοντες ἀπὸ τότε εἰς τὴν Σερβίαν, περιέλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, παραιτηθῇ δὲ ἡ Σερβία ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος τῶν ἀξιώσεών της ἐπὶ τῆς κοιλάδος τῆς Στρωμνίτσης. Ὁ κ. Πάσιτς, τρεῖς ἢ τέσσαρας ἡμέρας κατόπιν, μοὶ ἀπήντησεν, ἀποδεχόμενος, καὶ ὅτι ἡ Σερβία εἶναι δυνατὸν νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν θυσίαν αὐτήν, ἀποβλέπουσα εἰς τὴν ἀξίαν τῆς φιλίας καὶ τῆς συμμαχίας τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ἡ δήλωσις αὕτη τῆς Σερβικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἦτο φυσικόν, ἐγένετο ὑπὸ τὸν ρητῶς νομίζω μνημονευθέντα ἢ καὶ νοητὸν ὅρον, ὅτι δὲν θὰ κατεπροδίδομεν τὰς συμμαχικάς μας ὑποχρεώσεις καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπετίθεντο οἱ Βούλγαροι καὶ κατεδίωκον τὸν Σερβικὸν στρατὸν, ἡμεῖς δὲν θὰ ἐβλέπομεν ἀδιαφόρως τὴν κατασυντριβὴν τῆς Σερβίας ὑπὸ τοῦ κοινοῦ ἐχθροῦ. Ἐπετρέψαμεν εἰς τὴν Βουλγαρίαν νὰ συντρίψῃ τὸν Σερβικὸν στρατόν, τὰ ὑπολείμματα, τοῦ ὁποίου ἔφθασαν κατόπιν μιᾶς ἡρωϊκῆς καταβάσεως εἰς τὴν Κέρκυραν, εἰς τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ἔφθασαν. Ὅταν τὸ ζήτημα ἐνεφανίσθη διὰ τῶν ἐπανειλημμένων ἐπικλήσεων τῶν κατοίκων τῆς Στρωμνίτσης πρὸς ἐμὲ καὶ τὸ Συνέδριον, ἦτο φυσικὸν νὰ συγκινηθῶ ἐκ τῶν ἐπικλήσεων αὐτῶν, κυρίως διότι ἐσκεπτόμην κυττάξατε πόσον ἐπέρασε μπροστὰ ἀπὸ τὰ πόδια μας ἡ εὐκαιρία νὰ ἐπεκτείνωμεν τὰ ὅριά μας, πῶς παρουσιάσθη ἡ εὐκαιρία νὰ ἴδωμεν ταῦτα πραγματικῶς συμπληρούμενα πρὸς τὴν Μακεδονίαν καὶ πόσον δυστυχὴς ἤμην, διότι ταῦτα ἐματαιώθησαν. Ἀλλ’ ἡ συγκίνησις αὐτή, τὴν ὁποίαν ᾐσθανόμην, πρέπει νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι οὔτε ἐπὶ μίαν στιγμὴν μὲ ἔκαμε νὰ περάσῃ ἀπὸ τὸν νοῦν μου οὔτε σκιὰ σκέψεως νὰ ἀπευθυνθῶ εἰς τὴν Σερβίαν καὶ νὰ τῆς εἴπω· ἐνθυμεῖσαι τί ἐζήτησα τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1915; Οἱ ὅροι τοὺς ὁποίους εἴχομεν ὑπ’ ὄψει δὲν ἔγιναν δεκτοί. Γνωρίζω πόσας καταστροφὰς ὑπέστητε ἐκ τῆς ἀθετήσεως τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ ἐπισήμου Κράτους. Δύνασθε νὰ λησμονήσητε ταῦτα καὶ νὰ μοῦ δώσητε τὴν Στρώμνιτσαν καὶ τὴν Δοϊράνην; Ἐγνώριζον ποία θὰ ἦτο ἡ ἀπάντησις τῆς Σερβίας καὶ ἤθελον δημαγωγῶν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, νὰ ἔλθω σήμερον καὶ νὰ εἴπω: Ἐζήτησα ἐγώ, ἀλλὰ δὲν μοὶ ἔδωκαν τὴν Στρώμνιτσαν. Ὄχι. Ἀπάντησα εἰς τὰς γενομένας ἐπικλήσεις, ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ ζητήσω τὴν Στρώμνιτσαν, διότι ἡ Στρώμνιτσα ἀνήκει εἰς σφαῖραν τῆς Σερβικῆς ἐπιρροῆς. Εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, κύριοι, ὅτι ὅσον δήποτε καὶ ἂν ὁ ἐρωτῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλῃ καὶ ἐπερώτησιν, ἵνα συνεχισθῇ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν ἡ συζήτησις, ὅσον δήποτε καὶ ἂν δὲν εἶμαι εὐχαριστημένος ἐκ τῶν δηλώσεών μου, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι ἡ μεγάλη πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐπιδοκιμάζει τὴν πολιτικήν μου. Ὅταν ἐδέησε κατὰ τὰς παραμονὰς τοῦ δευτέρου Βαλκανικοῦ πολέμου νὰ ρυθμίσωμεν τὰς σχέσεις μας πρὸς τὴν Σερβίαν, φυσικῶς εὑρισκόμεθα ἐνώπιον καταστάσεως πραγματικῆς συγχύσεως τῶν πληθυσμῶν, ἡ ὁποία ἐπέβαλεν εἰς ἀμφότερα τὰ ἔθνη τὴν ρύθμισίν των. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ Ἔθνος, ὅτι τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δὲν ἐθεώρησα, ὅτι ὁ ὑπογράφων μίαν συνθήκην συμμαχίας ἐξ ὀνόματος τῆς Ἑλλάδος μετὰ τῆς Σερβίας, οὐδόλως σκοπὸν εἶχε μόνον νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν παροῦσαν τότε ἀνάγκην, ἀλλὰ νομίζων, ὡς τίμιος ἀντιπρόσωπος τιμίου Ἔθνους στέρξας εἰς τὰς θυσίας ἐκείνας καὶ ρυθμίζων τὸ ζήτημα τῶν Συμμαχικῶν σχέσεων τῆς Σερβίας πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ἐρρύθμιζον ταύτας ὁριστικῶς, καὶ ὅτι οὐδεμίαν εἰς τὸ μέλλον ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶχε διεκδίκησιν Ἐθνικὴν ἐπὶ ἐδαφῶν, τὰ ὁποῖα ἀνεγνώρισεν ἄνευ ἀνάγκης διὰ συμμαχικῆς συνομολογήσεως ἐλευθέρας βουλήσεως, ὡς μέλλοντα νὰ ἀποτελέσουν μέρος τοῦ Σερβικοῦ Κράτους. Ἑπομένως, οὔτε τὸ Μοναστήριον, πρὸς τὸ ὁποῖον γνωρίζετε ποῖοι ἦσαν οἱ σύνδεσμοί μας οἱ ἐθνικοί, εἶχε πλέον ἔκτοτε βλέψεις ἡ Ἑλλάς, ὅπως ἀντιλαμβάνεται τὰς πρὸς τὰς συνθήκας ὑποχρεώσεις τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, οὔτε πρὸς τὴν Δοϊράνην, οὔτε πρὸς τὴν Γευγελῆν, οὔτε πρὸς τὴν Στρώμνιτσαν. Ἐγὼ μάλιστα δὲν ἀποκρύπτω ὅτι ἡ πολιτική μου συνίσταται καὶ σήμερον ἀκόμη εἰς τὸ νὰ κατορθώσω, ἂν εἶναι δυνατόν, ὅπως οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι παλιννοστήσουν εἰς τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος καὶ ἐγκατασταθοῦν εἰς μέρος τῆς ἀπολύτου ἐκλογῆς των, τοῦ Κράτους ἀναλαμβάνοντος νὰ παράσχῃ πᾶσαν συνδρομὴν ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν εἰς τοὺς Ἕλληνας ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ θελήσουν νὰ περιληφθοῦν εἰς τὰ ἐδάφη τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μένουν ἔξω τῶν ὁρίων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, πρέπει νὰ μὴ ἀπατῶνται ὅσον ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν τοῦ ἐλευθέρου Κράτους εἰς τὸ μέλλον. Δὲν πρέπει νὰ πιστεύσουν οὐδ’ ἐπὶ στιγμήν, ἐφόσον τοὐλάχιστον τὸ κόμμα τῶν φιλελευθέρων θὰ ἔχῃ τὴν τιμὴν νὰ ἡγῆται τῶν ὑποθέσεων τοῦ Ἔθνους, ὅτι τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικόν, ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ βλέψεις διεκδικήσεων ἐπὶ τῶν ἐδαφῶν ἐκείνων. Ἐὰν θέλουν νὰ ἔλθουν ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους νὰ διαβιώσουν ὑπὸ τοὺς Ἑλληνικοὺς νόμους, νὰ ἐγκατασταθοῦν ὑπὸ τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν, θὰ ἀνοίξωμεν τὴν ἀγκάλην μας νὰ τοὺς δεχθῶμεν. Ἂν μείνουν ἔξω, θὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψει των ὅτι μένουν ὑπήκοοι πολῖται ἑνὸς Κράτους Χριστιανικοῦ, ἑνὸς Κράτους Συμμάχου, ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ φαντάζωνται ὅτι δυνάμεθά ποτε, νὰ διακινδυνεύσωμεν τὰς σχέσεις τῆς καλῆς γειτονίας καὶ τῆς φιλίας ἡμῶν πρὸς τὴν Σερβίαν, δι’ ἐνδεχόμενα παράπονα, τὰ ὁποῖα καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην δυνατὸν νὰ ἔλθουν. Ἐὰν οἱ πληθυσμοὶ ἔχουν παράπονα, ζῶσιν ὑπὸ πολίτευμα Συνταγματικὸν καὶ δύνανται τὰ παράπονά των αὐτὰ νὰ τὰ ἐμφανίσουν νομίμως διὰ τῶν βουλευτῶν των, διὰ τῆς φωνῆς των, διὰ τῆς ψήφου των. Ἀλλὰ ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται ὡς Κράτος νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὰς ὑποθέσεις τοῦ γείτονος Κράτους, ἐξ ἀφορμῆς παραπόνων τὰ ὁποῖα θὰ ἐγείρονται ἐκ πολιτῶν οἱ ὁποῖοι συνδέονται μὲ ἡμᾶς ἐξ αἵματος καὶ ἔχομεν κοινὴν τὴν καταγωγήν, ἀλλὰ δὲν συνδέονται δυστυχῶς μὲ ἡμᾶς καὶ πολιτικῶς. Πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος, ἔχω καθῆκον νὰ ἀπευθύνω μίαν παρατήρησιν, εἰς τὸν ὑποβαλόντα τὴν ἐρώτησιν κ. βουλευτήν. Ἦτο φυσικόν, ἡ ἐρώτησις νὰ ἀπευθυνθῇ καὶ ἴσως δύναμαι νὰ εἴπω εἰλικρινῶς, ὅτι ἐχάρην ὅτε εἶδον διατυπουμένην αὐτήν· διότι μοὶ ἐδίδετο ἀφορμὴ νὰ ἐξηγηθῶ, καὶ πρὸς τὴν Βουλήν, καὶ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ πρὸς τοὺς κατοίκους τῆς Στρωμνίτσης. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ διατυπώσω μίαν λύπην, ὡς πρὸς τὸ τελευταῖον μέρος τῆς ἐρωτήσεως. Ὁ ἐρωτῶν κ. βουλευτής, δὲν ἀρκεῖται νὰ διατυπώσῃ τὸν πόνον του, διότι δὲν δίδεται ἡ Στρώμνιτσα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ φαίνεται οἱονεὶ λυπούμενος, διότι ἡ Στρώμνιτσα περιῆλθεν εἰς τοὺς Σέρβους, τῶν ὁποίων ἀμφισβητεῖ κάθε σύνδεσμον πρὸς τὴν Στρώμνιτσαν. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ κ. βουλευταί, ὄχι μόνον δὲν συμφωνῶ μετὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ, τοῦ ἐρωτῶντος, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐκφράζω τὴν λύπην μου, διότι ὑποθέτω χωρὶς νὰ τὸ θέλῃ, διατυπώνει μίαν ἀπορίαν, ἡ ὁποία εἶναι φυσικὸν νὰ πληγώσῃ τὸ Σύμμαχον Κράτος. Εἰς τὴν Στρώμνιτσαν γνωρίζετε ὅτι, πλὴν τῶν Ἑλλήνων, ὑπάρχουν καὶ Σλαῦοι. Γνωρίζετε ποῖος ἀνταγωνισμὸς ὑπάρχει μεταξὺ Σλαύων, μὴ ἐχόντων ἑλληνικὴν συνείδησιν. Δὲν πρόκειται ἁπλῶς περὶ ἀλλογλώσσων, ὁμιλῶ τῶν Σλαύων, τῶν μὴ ἐχόντων Ἑλληνικὴν συνείδησιν. Οἱ Σλαῦοι αὐτοί, διεκδικοῦνται ὑπὸ τῶν Σέρβων καὶ τῶν Βουλγάρων, ἑκατέρου τῶν Κρατῶν ἀξιοῦντος, ὅτι ἔχει περισσότερα δικαιώματα τοῦ ἄλλου, ἐπὶ τῶν Σλαύων τούτων. Νομίζω κύριοι, ὅτι τὸ πολὺ–πολὺ ποῦ μᾶς ἐπιβάλλεται εἰς τὸν ἀνταγωνισμὸν αὐτόν, εἶναι ἂν θέλετε, νὰ μείνωμεν οὐδέτεροι. Ἐγώ, προχωρῶ περαιτέρω· εἰς τὸ Συνέδριον τῆς Εἰρήνης δὲν ἔπαυσα ἀντιλαμβανόμενος τοιοῦτον καθῆκον ἔναντι τοῦ Συμμάχου Ἔθνους, νὰ ὑποστηρίξω τὰς Σερβικὰς διεκδικήσεις ἔναντι τῶν Βουλγαρικῶν καὶ ὄχι τὰς Βουλγαρικάς, ἔναντι τῶν Σερβικῶν. (Χειροκροτήματα). Ἐὰν ὁ ἐρωτῶν δὲν συμμερίζεται τὴν ἀντίληψίν μου αὐτήν, νομίζω ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς Ἕλληνα βουλευτὴν νὰ ἐκφράζῃ τὴν λύπην του, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν ἦτο δυνατόν, δι’ οὓς ἐξέθηκα λόγους, ἡ Στρώμνιτσα νὰ περιέλθῃ εἰς ἡμᾶς, περιῆλθεν εἰς τοὺς Σέρβους.

§53Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Νομίζω ὅτι ἔχω διατυπώσει εὐλαβέστατα τὴν ἐρώτησίν μου, κ. Πρόεδρε. Ἐγὼ ἠγωνίσθην ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων ἐναντίον τῶν Βουλγάρων καὶ ἔχω σφαίρας Βουλγαρικὰς εἰς τὸ στῆθος μου, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ποτὲ νὰ προτιμήσω τοὺς Βουλγάρους ἀπὸ τοὺς Σέρβους. Οὔτε ὑπονοεῖται τοιοῦτον τι ἐκ τῆς ἐρωτήσεώς μου.

§54Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Χαίρω πολὺ δι’ αὐτὸ ποῦ λέγετε. Ἦτο ἀνάγκη νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐξήγησις, ἵνα μὴ οἱ ἀναγιγνώσκοντες, καὶ μεταξὺ αὐτῶν θὰ εἶναι καὶ Σέρβοι, βλέπουν οὕτω διατυπούμενον τὸ πρᾶγμα (ἀναγιγνώσκει) «...γνωστοῦ ὄντος ὅτι οὔτε εἷς Σέρβος, ἔστω καὶ πλαστὸς ὑπῆρξέ ποτέ, οὔτε δικαιοῖ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ταύτῃ». Αὐτὴ ἡ φράσις νομίζω ὅτι ὑπερβαίνει τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἤθελε νὰ ἐξυπηρετήσῃ ὁ κ. βουλευτής. Ἐννοῶ ὅλην τὴν ἐπιχειρηματολογίαν σας. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν ποῦ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ τὴν λάβωμεν ἡμεῖς, νομίζω ὅτι καὶ σεῖς θὰ εὑρεθῆτε σύμφωνος, λέγοντες ὅτι ὅλον τὸ Ἔθνος τὸ Ἑλληνικόν, δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ χειροκροτῇ διότι καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν ἠδυνάμεθα νὰ λάβωμεν τὴν Στρώμνιτσαν, ἡ Στρώμνιτσα ἀπηλλάγη τῶν ὀνύχων τῆς Βουλγαρίας διὰ νὰ περιέλθῃ εἰς ἓν φίλον καὶ σύμμαχον Κράτος. (Χειροκροτήματα).

§55Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ τρόπος, δι’ οὗ διετυπώθη ἡ ἐρώτησις αὐτὴ, ἦτο φυσικὸς καὶ ἐπιβεβλημένος εἰς ἐμὲ, ὄχι ἁπλῶς ὡς ἀντιπρόσωπον τῆς περιφερείας, ἀλλὰ ὡς καταγομένου ἐκ Στρωμνίτσης. Μοῦ φαίνεται δὲ ὅτι δὲν ἔδιδεν ἀφορμὴν νὰ μὲ παρεξηγήσητε. Διότι, ἐγὼ ὁ Ἕλλην, ὁ πολεμήσας τοὺς Βουλγάρους ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διανοηθῶ ποτὲ ὅτι ἔπρεπεν ἡ Στρώμνιτσα νὰ μείνῃ εἰς τὴν Βουλγαρίαν.

§56Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Χαίρω πολύ.

§57Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐγώ, χωρὶς νὰ γνωρίζω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἴχατε τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς εἴπητε ἀπόψε, διετύπωσα τὴν ἐρώτησιν. Δὲν ἐνθυμεῖσθε, κ. Πρόεδρε ποῦ σᾶς ἐστείλαμεν στατιστικάς, ὄχι ἰδικάς μας, ἀλλὰ τοῦ Χιλμῆ Πασσᾶ, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι οἱ Ἕλληνες τῆς Στρωμνίτσης ὑπερτεροῦν τῶν Βουλγάρων; Ἐπειδὴ δὲν ἔχομεν τοὺς συμπολίτας Μουσουλμάνους οἱ ὁποῖοι ἐξέφρασαν τὰ αἰσθήματα νὰ ἑνωθοῦν μὲ ἡμᾶς καὶ τοὺς Ἰσραηλίτας, ὑπερτεροῦμεν τῶν Βουλγάρων κατὰ τρία τέταρτα. Βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶ ἐγώ, ὅτι οἱ συμπολῖται μου θὰ προτιμήσουν νὰ μείνουν μὲ τοὺς Βουλγάρους. Χιλιάκις προτιμότερον νὰ μένουν ὑπὸ τοὺς Σέρβους. (Χειροκροτήματα).

§58Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καλλίτερα ποῦ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ γίνουν αἱ δηλώσεις αὐταί.

§59Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Καὶ ἰδιαιτέρως ἂν μοῦ τὰ ἐλέγατε, εἶχα σκοπὸν νὰ ἀποσύρω τὴν ἐρώτησιν.

§60Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καλλίτερα, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἤθελε βεβαίως νὰ μάθῃ.

§61Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἀπέφυγα ἀκριβῶς μέχρι σήμερον, διότι δὲν ἤθελα νὰ φέρω τὴν Κυβέρνησιν εἰς δύσκολον θέσιν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ παρεξηγηθῶ. Ἕνα μόνον πρᾶγμα θὰ ἤθελα νὰ μάθω, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ σύμμαχος Σερβία, ὅσοι θέλουν ἐκ τῶν κατοίκων νὰ φύγουν καὶ νὰ ἔλθουν ἐδῶ.

§62Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπ’ αὐτοῦ ἐργαζόμεθα ἤδη.

§63Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὸ ὑλικὸν μέρος. Τουλάχιστον αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, νὰ μὴ καταστραφοῦν τελείως. Ἐρχόμενοι ἐδῶ, νὰ ἠμπορέσουν νὰ συναποκομίσουν κἄτι τι.

§64Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ περὶ αὐτοῦ ἀσχολούμεθα.

§65Δ. ΖΑΜΑΝΟΣ. Πᾶς τις ἠμποροῦσε νὰ σᾶς παρεξηγήσῃ, ὅτι μέχρι τοῦδε ἠκολουθεῖτε τὴν Βουλγαρικὴν πολιτικήν.

§66Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐκ τῶν καφενείων οὐδεμίαν πολιτικὴν ἀκολουθῶ. Ὁ Χατζηγεωργίου ἠγωνίσθη προτάσσων τὰ στήθη του ἐναντίον τῶν Βουλγάρων καὶ τῶν Τούρκων, ἔχει δὲ διάτρητον τὸ στῆθος του ἀπὸ σφαίρας Βουλγαρικάς, καὶ δὲν ἐπιτρέπω εἰς κανένα νὰ μοῦ ἀμφισβητῇ τὸν πατριωτισμόν μου. (Χειροκροτήματα). Ἔχω δὲ νὰ ἐπιδείξω καὶ ἓν ἄλλο ἀκόμη. Ὅτι ἐπὶ κεφαλῆς τεθεὶς τῶν συμπολιτῶν μου, τοὺς ἐξηνάγκασα νὰ ἀφίσουν ἑκατομμυρίων περιουσίας, καὶ νὰ ἀπέλθουν, διὰ νὰ μὴ ὑποστοῦν τὴν δουλείαν τῆς Βουλγαρίας. Ὥστε δὲν εἶμαι πολιτευόμενος οὔτε πατριώτης τῶν τριόδων, καὶ εἰς οὐδένα ἐπιτρέπω νὰ διαμφισβητῇ τὸν πατριωτισμόν μου, πολὺ δὲ περισσότερον εἰς ὑμᾶς (Χειροκροτήματα).

§67Γ. ΠΩΠ. Μετὰ τὴν εὔγλωττον συγκίνησιν, ἥτις κατέχει τὴν Βουλὴν ἐκ τῶν λόγων τοῦ ἐντίμου συναδέλφου κυρίου Χατζηγεωργίου, θὰ ἦτο ἀναμφισβητήτως δυσχερὲς εἰς πάντα νὰ θελήσῃ νὰ θίξῃ τὰς αὐτὰς χορδὰς τοῦ πατριωτισμοῦ πάσης Ἑλληνικῆς ψυχῆς. Ἀλλ’ ἡ ἀγόρευσις τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δύναται νὰ ἀφίσῃ τοὐλάχιστον τοὺς ἐν τῇ πλευρᾷ ἐκείνῃ ὑπάρχοντας ἄνευ παρατηρήσεών τινων.

§68Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν θέλετε τὴν ἐρώτησιν νὰ τὴν μετατρέψητε εἰς ἐπερώτησιν.

§69Γ. ΠΩΠ. Ὄχι. Δέκα λέξεις θὰ εἴπω.

§70Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν δὲν πρόκειται περὶ ἐλέγχου ἀναμφισβητήτως ἐντὸς τοῦ κανονισμοῦ εὑρισκόμεθα.

§71Γ. ΠΩΠ. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως βεβαίως ἔπραξε τὸ καθῆκον αὐτοῦ καὶ ἔπραξεν ἄριστα τὸ καθῆκον αὐτοῦ, συμφώνως πρὸς τὴν πολιτικήν του, συμφώνως πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει ὡς ὑπογράψας τὴν μετὰ τῆς Σερβίας συνθήκην, ἵνα μὴ ἐπιμείνῃ, ἵνα οὐδόλως ὑποστηρίξῃ ἐν τῷ Συνεδρίῳ τῆς Εἰρήνης τὰς αἰτήσεις τῶν κατοίκων τῆς Στρωμνίτσης. Καὶ ἐγὼ καὶ πᾶς ἄλλος τοῦτο θὰ ἔπραττε. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλο καθῆκον, ὑπάρχει τὸ καθῆκον ἐκείνων οἵτινες βλέπουσι τὰ πράγματα ἀπὸ τῆς ἁπλῆς ὄψεως τοῦ ὑπευθύνου κυβερνήτου μιᾶς χώρας, ἀλλὰ τὰ βλέπουσιν ἀπὸ τῆς εὐρυτέρας ἐννοίας, σκέπτονται καθ’ ὃν τρόπον ἐσκέπτοντο οἱ κάτοικοι τῆς Στρωμνίτσης ἀδιακρίτου φυλῆς καὶ γένους, οἱ κάτοικοι τῆς Στρωμνίτσης, οἵτινες ἀπηύθυνον τὴν αἴτησιν αὐτῶν οὐχὶ ἁπλῶς πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐκπροσωποῦντα ἐν Παρισίοις τὴν Ἑλληνικὴν ἰδέαν καὶ τὰς ἀρχάς, ἀλλὰ πρὸς τοὺς ἰσχυροὺς τῆς Γῆς, οἵτινες ἐρρύθμιζον τὰς τύχας τῶν λαῶν. Καὶ ἐκ τοῦ καθήκοντος αὐτοῦ ὁρμώμενος, ἔχων δὲ τὴν ἀκλόνητον πίστιν, ὅτι συμπαρίσταται καὶ παρεδρεύει αὐτὴ αὕτη ἡ ἑλληνικὴ ψυχή, δὲν δύναμαι νὰ μὴ διατυπώσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου παρατηρήσεις τινὰς ἀφ’ ἑνὸς ἀναγομένας εἰς τὴν Συνθήκην τοῦ 1913, ἐξ ἄλλου δὲ εἰς τὰς ἐλπίδας καὶ τοὺς πόθους, τοὺς ὁποίους εἶχον οἱ λαοὶ πάντες, ἰδιαίτατα δὲ οἱ μικροὶ λαοὶ οἱ ἀναμένοντες πλήρη ἀποκατάστασιν. Ἡ συνθήκη μετὰ τῆς Σερβίας ἔχει τὴν ἱερότητα πάσης συνθήκης. Ἀλλ’ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐλησμόνησεν ἄλλοτε, ὅτι ἡ συνθήκη μετὰ τῆς Σερβίας ἑδράζεται κυριώτατα ἐπὶ τῆς ἐπιρροῆς ἐν τοῖς Βαλκανίοις. Ἀλλὰ μετὰ τὸν πόλεμον ἡ Σερβία ἐγένετο Δύναμις μεγάλη, ὅταν δὲ ἔχομεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν δήλωσιν τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐν τῇ εὐγενεῖ αὐτοῦ προσπαθείᾳ καὶ ἐκ πατριωτισμοῦ ὁρμώμενος προσεπάθησε τὴν Ἑλληνικὴν Στρώμνιτσαν νὰ φέρῃ πρὸς τὰς ἀγκάλας τῆς μητρὸς Ἑλλάδος, καὶ ὅταν μάλιστα ἔχομεν τὴν δήλωσιν, ὅτι ὁ Σέρβος Πρωθυπουργὸς δὲν ἐδίστασε, εἰς ἀντάλλαγμα τῶν ὑπηρεσιῶν, εἰς τὴν παραχώρησιν, ἔχομεν τὴν διπλῆν δήλωσιν, ὅτι οἱ ἀγῶνες ἡμῶν ἐστρέφοντο καὶ πρὸς ἀνάκτησιν τῶν ἐλευθεριῶν τῶν κατοίκων τῆς Στρωμνίτσης καὶ ὅτι διὰ τὴν Σερβίαν ἡ λωρὶς αὐτὴ δὲν ἀποτελεῖ σάρκα ἐκ τῆς σαρκός της, ἀλλὰ ἀποτελεῖ ἔδαφος, τὸ ὁποῖον γεωγραφικῶς, ἕνεκα στρατιωτικῆς συμβάσεως, περιῆλθεν ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν καὶ δικαιοδοσίαν αὐτῆς. Καὶ ὅταν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ καθήκοντος ἔπραξεν ὅ,τι ἔπραξεν, ὀφείλομεν πάντες, ἀπὸ καθήκοντος, χωρὶς νὰ θέλωμεν οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ ρίψωμεν σκιὰν εἰς τὴν λαμπρότητα τῶν συμμαχικῶν σχέσεων ἡμῶν πρὸς τὸ γεῖτον κράτος, μετὰ τοῦ ὁποίου ἔχομεν καθῆκον νὰ συνδέσωμεν στενωτάτους δεσμοὺς συνεργασίας, χωρὶς νὰ θέλωμεν νὰ θίξωμεν συμφέροντα ἄλλων Κρατῶν, τὰ ὁποῖα κεῖνται ἀπὸ κοινοῦ, προκειμένου περὶ Ἑλλάδος καὶ Σερβίας, χωρὶς νὰ πράξωμεν τι δυνάμενον νὰ παρεξηγηθῇ, ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν ἀπευθυνόμενοι πρὸς τοὺς ἰσχυροὺς τῆς Γῆς, ὅτι δεχόμεθα τὴν ἀπόφασιν ὑμῶν, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν ἄλλως. Ἀλλὰ τὴν δεχόμεθα μετὰ πόνου καὶ βλέπομεν ἐν τῇ ἀποφάσει ὑμῶν περὶ Στρωμνίτσης, ὅτι δὲν ἐτηρήθη ἀκεραίως ὁ γενικὸς ὅρος τοῦ πολέμου περὶ ἐθνικῆς ἀποκαταστάσεως πάντων τῶν μικρῶν Κρατῶν. Καὶ δυνάμεθα, στρεφόμενοι πρὸς τὸ γεῖτον Κράτος, νὰ εἴπωμεν ὅτι, σὺ ἐμεγενθύνθης ἔγινες δύναμις ἰσχυρά, ἔχομεν τὴν ὁμολογίαν σου, ὅτι ἡ Στρώμνιτσα δύναται νὰ περιέλθῃ εἰς χεῖρας μας, διότι ἦτο Ἑλληνική, σκεφθῆτε ἀπὸ μέρους ἡμῶν οὔτε ἔμμεσον οὔτε ἄμεσον θὰ εὕρῃς ὑποδαύλισιν πόθων ἐναντίον τῆς κυριαρχίας σου. Ἀλλ’ ἐπικαλούμεθα τῶν τέκνων σου τῶν γενναίων τὴν τιμίαν σκέψιν, τὴν ἱστορίαν τῶν ἀγώνων σου περὶ ἀποκαταστάσεως ὁλοκλήρου τῆς Σερβικῆς Φυλῆς, ἵνα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπραξαν οἱ ἰσχυροὶ ὑπὲρ τῆς Δανίας τῆς μὴ μετασχούσης εἰς τὸν πόλεμον καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἀπέδωσαν τμήματα τῆς Δανικῆς γῆς, πρᾶξε καὶ σὺ ἡ Σερβία διὰ τὴν Ἑλλάδα τὴν σύμμαχον, μετὰ τῆς ὁποίας θὰ ἔχῃς ἀκλονήτους δεσμοὺς συμμαχίας διὰ τὸ μέλλον. Θὰ ἔλεγον πρὸς τοὺς κατοίκους τῆς Στρωμνίτσης, ἀναμείνατε τὴν τύχην σας, ἀλλὰ μὴ ζητήσητε νὰ φύγητε ἐκεῖθεν καὶ νὰ ἔλθητε πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος. Ἀπευθυνθῆτε καθ’ ὃν τρόπον ἀπευθύνθησαν οἱ Κρῆτες πρὸς τὰς Βουλὰς τοῦ Κόσμου, καθ’ ὃν τρόπον ἀπευθύνθησαν οἱ Ἑπτανήσιοι πρὸς τοὺς ξένους τοὺς κατέχοντας τὴν πατρίδα των, ἀπευθυνθῆτε οὐχὶ διὰ τῶν ἀντιπροσώπων σας Βουλευτῶν, ἀλλὰ διὰ τῆς φωνῆς σας καὶ εἴπατε, ὅτι ἡ Στρώμνιτσα εἶναι Ἑλληνικὴ καὶ θέλομεν νὰ εἴμεθα Ἕλληνες καὶ ἀξιοῦμεν νὰ εἴμεθα Ἕλληνες.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί. Λυποῦμαι ἀναγκαζόμενος νὰ ἐκφράσω τὴν βαθεῖάν μου λύπην, διότι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ψαρρῶν βουλευτὴς ἔλαβε τὸν λόγον ἀνωμάλως ἐν σχέσει πρὸς τὸν Κανονισμόν. Ἐὰν δὲν ἔπραττε τοῦτο εἶχε καθῆκον νὰ διατυπώσῃ μίαν ἐπερώτησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τότε θὰ ἐδίδετο εὐκαιρία νὰ ἐπικοινωνήσω πρὸς τὸν κύριον Βουλευτὴν, προτοῦ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, διὰ νὰ μὴ εἴπῃ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα εἶπεν, ἀφοῦ θὰ εἶχεν καθῆκον νὰ μᾶς ἀκούσῃ πρῶτον. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Ψαρρῶν ἤθελε νὰ εἴπῃ ὀλίγας λέξεις ὡραίας. Ἔφυγεν ἀπὸ τὴν ἐπίκρισιν τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ κάμῃ μίαν ἐπίκρισιν κατὰ τῶν Μεγάλων Συμμάχων Κρατῶν καὶ λέγει: Τὶ Συνθήκη Εἰρήνης εἶναι αὐτή, ἀφοῦ δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν τῶν Στρωμνιτσιωτῶν; Καὶ λέγω ἐγώ, εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπευθυνθῇ πράγματι μομφὴ κατὰ τῆς Διασκέψεως, διότι μέρος ἀποφάσεών της τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἠδύνατο ἢ νὰ γνωρίζῃ ἡ Διάσκεψις ποία ὑπῆρξεν ἡ Συνθήκη μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν Σέρβων τοῦ 1913; Νομίζετε ὅτι οἱ Σέρβοι δὲν ἔχουν ἀνακοινώσει εἰς τοὺς Μεγάλους Συμμάχους τὴν Συνθήκην; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πῶς δύναται ν’ ἀκουσθῇ ἐνταῦθα ἐπίκρισις κατὰ τῶν Μεγάλων Συμμάχων, διότι ἔλαβον ἀποφάσεις συμφώνως μὲ τὰς συμφωνίας ἡμῶν μὲ τὸ ἀμέσως ἐνδιαφερόμενον Κράτος; Καὶ δὲν θὰ ἦτο ἀνανδρία, κύριοι, ἐὰν ἐνεφανιζόμεθα λέγοντες εἰς τοὺς Μεγάλους Συμμάχους: ναί, ἡμεῖς ἐκανονίσαμεν δι’ ἀμοιβαίας συνεννοήσεως τὰ τῶν σχέσεων τῶν ἐδαφικῶν μας, ἀλλ’ ἐλπίζομεν, ὅτι σεῖς θὰ θελήσετε νὰ μᾶς προστατεύσητε ἀπέναντι τῶν ἄλλων μας ἀποφάσεων. Αὐτό, κύριοι, δὲν εἶναι ἄξιον ἑνὸς Ἔθνους, τὸ ὁποῖον σέβεται ἑαυτό. Ἀλλ’ ὁ κύριος Βουλευτὴς δὲν ἠρκέσθη εἰς τοῦτο μόνον. Ἐθεώρησε καθῆκον του νὰ ἀπευθύνῃ καὶ συμβουλὰς πρὸς τοὺς Στρωμνιτσιώτας ἀντιθέτους πρὸς ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἀπηύθυνα ἐγὼ καὶ τὰς ὁποίας φαίνεται, ὅτι ἀναγνωρίζει καὶ ὁ βουλευτὴς ὁ ὑποβαλὼν τὴν ἐρώτησιν. Ἐγὼ λέγω εἰς τοὺς Στρωμνιτσιώτας καὶ τοὺς ἔχω εὐτυχῶς, συμφώνους πρὸς τοῦτο. Ἐλᾶτε πρὸς τὸ μέρος τὸ ἰδικόν μας. Τὰ σύνορά μας μὲ τὴν Σερβίαν ἐπιθυμῶμεν νὰ εἶναι σύνορα ὄχι κλειστά. Ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει πλέον βλέψεις πρὸς βορρᾶν τῶν σημερινῶν συνόρων ἀπέναντι τῆς Σερβίας. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω κἄτι τι περισσότερον, θὰ ἴδητε πόσον διάφοροι εἶναι αἱ ἀντιλήψεις αἱ ἰδικαί μου; Ἐγὼ δηλῶ, ὅτι τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δὲν ἔχω βλέψεις πρὸς ἐπέκτασιν πρὸς βορρᾶν τῶν σημερινῶν συνόρων, οὐδὲ πρὸς τὰ σύνορα τὰ μετὰ τῆς Βουλγαρίας. Διεκδικοῦμεν τὴν Θράκην καὶ τὴν Δυτικὴν καὶ τὴν Ἀνατολικὴν καὶ ἐλπίζομεν βασίμως ὅτι αἱ διεκδικήσεις μας θὰ πραγματοποιηθῶσιν. Ἀλλ’ ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω καὶ πρὸς τοὺς Ἕλληνας, οἱ ὁποῖοι μένουσιν ἐκτὸς τῶν συνόρων μας κατὰ τὸ μέρος ἐκεῖνο, ὅτι μὴ φαντάζεσθε ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ πολιτικὴν κατακτητικὴν ἐν τῷ μέλλοντι, ἐπεκτάσεως πρὸς βορρᾶν. Νομίζω, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ διακηρύξω τοῦτο τόσον δυνατὰ καὶ τόσον στεντορείᾳ τῇ φωνῇ. Ἡ Ἑλλὰς δὲν ὑπῆρξε ποτὲ κατακτητικὴ Δύναμις. Μίαν φορὰν ἀπὸ τὸν Μ. Ἀλέξανδρον ἠδύνατο νὰ φανῇ ὅτι ὑπῆρξε κατακτητικὴ δύναμις, ἀλλὰ ὅλος ὁ κόσμος ὁ πεπολιτισμένος καὶ ὅλη ἡ ἱστορία ἀναγνωρίζει ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρξεν ἐκστρατεία περισσότερον σύμφωνος πρὸς τὰ ὑψηλότερα ἰδεώδη τῆς ἀνθρωπότητος, ἀπὸ τὴν ἐκστρατείαν τοῦ Μ. Ἀλεξάνδρου. Δὲν εἴμεθα λοιπὸν Κράτος κατακτητικόν, καὶ ἑπομένως δὲν ἔχομεν περαιτέρω βλέψεις πέραν τῶν σημερινῶν μας ὁρίων πρὸς βορρᾶν· ἐπιθυμῶ δέ, τοὐλάχιστον τὸ ἐπ’ ἐμοὶ διότι κατὰ τὰς εὐθύνας μας ὁμιλῶ πρὸς τὸν Λαόν, ἐπιθυμῶ νὰ γίνῃ γνωστὸν καὶ ἐκ μέρους τῶν Συμμάχων φίλων μας Σέρβων καὶ ἐκ μέρους τῶν ἀντιπάλων μας, μέχρι τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν θὰ ἐπικυρωθῇ ἡ συνθήκη μετὰ τῆς Βουλγαρίας, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐν τῇ Βαλκανικῇ Χερσονήσῳ ἀποτελεῖ στοιχεῖον συντηρητικόν. Δὲν γνωρίζω τὶ σκέπτονται οἱ ἄλλοι. Ἐγὼ μόνον γνωρίζω ὅτι σήμερον, τὸ καθεστὼς τὸ ὁποῖον ἐξέρχεται, θὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὴν θύραν τοῦ συνεδρίου τῆς Εἰρήνης, ἐννοεῖ νὰ τὸ σεβασθῇ. Δὲν ἔχει ἡ Ἑλλὰς περαιτέρω βλέψεις (Χειροκροτήματα). Γνωρίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τοιαύτας βλέψεις καὶ ὅτι θὰ κατορθώσῃ πράγματι νὰ συντελέσῃ τὸ ἀφ’ ἑαυτῇ, ὅπως ἐξασφαλισθῇ εἰς τὴν Χερσόνησον τοῦ Αἵμου ἡ εἰρήνη, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγκαία ἵνα ἠμπορέσουν ὅλοι οἱ λαοὶ νὰ προκόψουν. Τὸ λέγω αὐτὸ διότι ἠξεύρω πόσαι ὑπάρχουσι κοινότητες Ἑλληνικαὶ φέρουσαι τὸ πένθος εἰς τὴν ψυχήν των, διότι ἔμειναν εἰς τὴν Βουλγαρικὴν χώραν καὶ ἔχω καθῆκον νὰ τοὺς εἴπω, μὴ φαντάζεσθε πῶς θὰ ἔχωμεν βλέψεις πρὸς τὸ μέρος ἐκεῖνο. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ εἴπω διότι θεωρῶ καθῆκον μου νὰ εἴπω πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὰς ἀντιλήψεις μου καὶ διότι ἔχουν συμφέρον νὰ γνωρίζουν οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι, ὅτι δὲν ἀπομένει εἰς αὐτούς, ἂν θέλωσιν νὰ σώσωσι τὸν ἐθνισμόν των, παρὰ νὰ ζητήσωσι νὰ ἔλθωσι νὰ ἀποκατασταθῶσιν ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους. Ἐλάβομεν τὴν πρόνοιαν ἀπέναντι τοῦ ἐχθροῦ, ὁ ὁποῖος γνωρίζετε πόσην συμπάθειαν τρέφει πρὸς τοὺς Ἑλληνικοὺς πληθυσμούς, νὰ ἀσφαλίσωμεν διὰ τῆς συμπληρωματικῆς συνθήκης, τὸ δικαίωμα νὰ μετοικήσωσι, παραλαμβάνοντες ἄνευ πληρωμῆς τέλους τὴν περιουσίαν των καὶ ἐξασφαλίζοντες καὶ τὰ ἀκίνητα αὐτῶν κτήματα, ἅτινα θὰ ἀγοράσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκτιμήσεως ἡ ὁποία θὰ γίνῃ ἀπὸ Διεθνῆ Ἐπιτροπήν. Εἶνε ἀνάγκη οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι νὰ μὴ φαντάζωνται ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἐξερχόμενον μετὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον ἰσχυρόν, καὶ ἰσχυροποιούμενον καθ’ ἡμέραν, ὅπως ἐλπίζω, δύναται νὰ ἀποβλέψῃ ποτὲ εἰς τὸ νὰ κάμῃ ἐκστρατείαν πρὸς βορρᾶν, διὰ νὰ περιλάβῃ τοὺς ἄλλους Ἑλληνικοὺς πληθυσμούς, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν ἐκτὸς τῶν ὁρίων μας πρὸς τὴν Θράκην. Ὁ κ. βουλευτὴς Ψαρρῶν, κάμνων ρητορικὸν θόρυβον εἶπε πρὸς τοὺς Στρωμνιτσιώτας· «Φροντίσατε νὰ κάμετε ὅτι ἔκαμαν οἱ Κύπριοι καὶ οἱ Κρῆτες». Ἀλλ’ εἶνε δυνατὸν νὰ διέφυγε τὴν εὐφυΐαν τοῦ κ. βουλευτοῦ Ψαρρῶν ἡ διαφορὰ τῆς θέσεως τῶν κατοίκων τῆς Στρωμνίτσης, ἀπὸ τῶν Κρητῶν καὶ τῶν Κυπρίων; Ἡ Ἑλλάς ἐδήλωσεν ὅτι ποτὲ δὲν θὰ ἔχῃ διεκδικήσεις, ὅτι παραιτεῖται πάσης ἀξιώσεως ἐπὶ τῶν νήσων τούτων, ὥστε νὰ δύναται νὰ παραβληθῇ μία περίστασις μὲ τὴν ἄλλην; Ὑπῆρξεν ἀνάγκη θυσιῶν καὶ εἰς τὰς θυσίας ταύτας ἐστέρξαμεν. Δύνασθε μόνον νὰ μᾶς ἐπικρίνητε διὰ τὴν συνθήκην μετὰ τῆς Σερβίας, ἡ ὁποία ὁμιλεῖ περὶ Στρωμνίτσης, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν συνθήκην ἐστέρξαμεν νὰ παραχωρηθῇ ἡ Στρώμνιτσα εἰς τὴν Σερβίαν. Καὶ εὐτυχῶς σήμερον εἶναι ἡ ἰδία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἦτο καὶ ἡ τότε συνομολογήσασα τὴν συνθήκην ἐκείνην. Ἀλλὰ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ λέγετε εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Στρωμνίτσης νὰ μὴ ἀκολουθήσουν τὴν συμβουλὴν τὴν ὁποίαν τὸ ἐπίσημον Κράτος, ἐγὼ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους, δίδω εἰς αὐτοὺς. Ἐλᾶτε ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τοῦ ἰδικοῦ μας. Τὰ ὅρια τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἀρκετὰ μεγάλα, ἵνα περιλάβουν καὶ τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους. Ἐλᾶτε’ θὰ σᾶς παράσχωμεν τὰ μέσα καὶ ὅλην τὴν ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν συνδρομήν, ὅπως ἀποκτήσητε μίαν νέαν Στρώμνιτσαν ἐπὶ τοῦ ἑλληνικοῦ ἐδάφους, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ἀποβῇ εὐτυχεστέρα ἀπὸ τὴν παλαιὰν ἐκείνην Στρώμνιτσαν, ἡ ὁποία ἐν τῷ μέσῳ τῶν περιπετειῶν, πολὺ ὀλίγας ἡμέρας εὐτυχίας κατώρθωσε νὰ ἴδῃ.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑρμηνείας καὶ συμπληρώσεως ἐνίων διατάξεων τῶν περὶ φορολογίας τῶν ἐκτάκτων κερδῶν νόμων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 6 Ἰουνίου 1919 Νομοθ. Διατάγματος «περὶ αὐξήσεως τῶν ταχυδρομικῶν τελῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγκροτήσεως τοῦ Συμβουλίου προαγωγῶν Ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1778 Ν. Δ. περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν τῶν ἀσχολουμένων εἰς τοπογραφικὰς ἐργασίας τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ 1608 νόμου «περὶ ἱδρύσεως Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Ἰουνίου 1919 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ χορηγήσεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας παγίας προκαταβολῆς ἐκ δραχμῶν 250.000 διὰ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ καὶ προσθήκης συναφῶν διατάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ΦΠΣΤʹ περὶ τῆς εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεων μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν κ. κ. R. Delatour καὶ L. Hastier». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Μαΐου Ν. Διατάγματος «περὶ διοικήσεως τοῦ ἐν Ἀθήναις Νοσοκομείου ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Σωτηρία». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Αὐγούστου 1919 Νομοθ. Διατάγματος περὶ δαπανῶν ὑπὲρ τῆς δημοσίας ὑγείας ἐν γένει». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθ. Διατάγματος τῆς 5 Μαρτίου 1919 «περὶ προσλήψεως ἰατρῶν κλπ. πρὸς καταπολέμησιν βαρειῶν μολυσματικῶν νόσων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως ἐν τῷ εἰδικῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν δι’ ἀγορὰν ἢ οἰκοδόμησιν Πρεσβευτικῶν μεγάρων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Ἰουνίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου».

§75Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Τὸ Διάταγμα αὐτὸ εἶνε ἐκ τῶν χρησιμοτέρων ἂν ὄχι τὸ χρησιμώτερον καὶ ἐπωφελέστερον ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἐξ ὅλων τῶν Διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν ἀπούσης τῆς Βουλῆς, διότι ἐθεράπευσε μίαν ἀνάγκην καὶ ἓν κενόν, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν εἰς τὴν νομοθεσίαν τὴν ἀγροτικὴν σπουδαιότατον. Ὑπῆρχε δηλαδὴ κενόν, κατὰ τὸ ὁποῖον, αἱ διανεμηθεῖσαι γαῖαι εἰς τοὺς ἀγρότας κτημάτων, τῶν ὁποίων ἡ διανομὴ ἐγένετο πρὸ καιροῦ, ἤρχετο στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔμενον ἀργαί, οἱ δὲ ἀγρόται, πρὸς οὓς διενεμήθη ἡ γῆ, ἐπίσης ἄνευ ἐργασίας. Τὸ Διάταγμα αὐτὸ ὄντως ἐθεράπευσε σπουδαιοτάτην ἀνάγκην, ἀλλ’ εἰσήγαγε καὶ μεταρρύθμισίν τινα εἰς τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν περὶ τοῦ τρόπου τῆς εἰσπράξεως τῶν ὀφειλομένων πρὸς τὸ Δημόσιον ἐκ τῶν ἀποκατασταθέντων ἀγροτῶν. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἐλπίζω ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας θὰ ἔχῃ στατιστικὰ ἀποτελέσματα καταπληκτικά. Ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ ἐπικύρωσις τοῦ Διατάγματος, ἀπαντᾶται καὶ μία γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δικαιολογοῦσα διάταξιν ὑπάρχουσαν ἐν τῷ Διατάγματι. Ἡ γνώμη αὕτη εἶναι ἡ ἀμοιβὴ ἢ μᾶλλον ἡ ἀναγνώρισις ὑπηρεσιῶν τοῦ διευθύνοντος τὴν ἐργασίαν αὐτήν, ἀπόρροια τῆς ὁποίας ὑπῆρξεν ἡ ἔκδοσις τοῦ Ν. Διατάγματος. Καὶ ἀπαντᾶται τὸ ἑξῆς ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει, ἡ ὁποία διερμηνεύει τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. «Ἐπίσης, λόγῳ τῆς μακρᾶς καὶ εὐδοκίμου ὑπηρεσίας τοῦ Τμηματάρχου τοῦ Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου, ἐκρίθη ὡς ἐπιβαλλόμενον ν’ ἀπονεμηθῇ αὐτῷ βαθμὸς καὶ μισθὸς Διευθυντοῦ καὶ ν’ ἀπολαύσῃ τῶν πλεονεκτημάτων, ἅτινα παρεχωρήθησαν ἑτέροις ὁμοιοβάθμοις του». Ἐν τῇ διανεμηθείσῃ σήμερον ἐκθέσει τῆς ἁρμοδίας Ἐπιτροπῆς παρετήρησα καὶ ἐγὼ εὐχαρίστως, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἀνεγνώρισεν ἐπίσης τὴν ἀνάγκην αὐτὴν καὶ σύστασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τὴν ἐπεκύρωσε διὰ τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινε νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τελευταῖον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀφορῶντος ἀκριβῶς τὸν Διευθυντὴν τῶν ὑπηρεσιῶν, ἡ δὲ τροπολογία αὕτη διενεμήθη καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, συμφώνως καὶ μὲ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐκθέτει ἐν τῇ ἐκθέσει του, καὶ μὲ τὴν ἀντίληψιν τὴν γενικὴν τόσον τῆς Βουλῆς ὅσον καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν νὰ μὴ ἔχῃ ἀντίρρησιν εἰς τὴν γνώμην καὶ πρότασιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπως προστεθῇ ὡς τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ μόνου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου ἡ τροπολογία αὕτη τῆς Ἐπιτροπῆς.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταμούλης ἔχει τὸν λόγον.

§77Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἀκριβῶς καὶ ἐγὼ θέλω νὰ συνενώσω τὴν παράκλησίν μου ἐπὶ τῆς ἀποδοχῆς τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν προσέτεινεν ἡ Ἐπιτροπή. Δὲν εἶνε νέα ἡ τροπολογία. Τὸ σχέδιον τοῦ Ν. Διατάγματος περιέχει τὴν τροπολογίαν ἐν ἄρθρῳ 6, καὶ ἑπομένως δὲν εἶνέ τι νέον. Ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ συνομολογήσω μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος, καὶ συνομολογοῦσι μετ’ ἐμοῦ πάντες, ὅτι ὁ διευθύνων τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην εἶνε ἐκ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἵτινες οὐ μόνον προσέφερον, ἀλλὰ καὶ προσφέρουν σημαντικωτάτας ὑπηρεσίας εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ Θεσσαλικοῦ Ταμείου, τὸ ὁποῖον ἔχει σπουδαίαν ἀποστολήν. Διότι, ἐνῷ μέχρι τινὸς δὲν ἐγίνοντο εἰσπράξεις, ὁ νῦν διευθύνων τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Θεσσαλικοῦ Ταμείου κατώρθωσε καὶ προσεπόρισε πολλὰ εἰς τὸ Κράτος. Κατώρθωσε τὸ Θεσσαλικὸν Γεωργικὸν Ταμεῖον νὰ ἔχῃ εἰσπράξεις περὶ τὰς 700 χιλ. δρ. ἐτησίως, ἐπὶ πλέον δὲ κατώρθωσε νὰ δοθοῦν κλῆροι εἰς τοὺς ἀκτήμονας ἄνευ βλάβης τοῦ Γεωργικοῦ Θεσσαλικοῦ Ταμείου. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ἔχομεν νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὸν ὑπάλληλον τοῦτον καὶ δι’ ἄλλας σπουδαιοτάτας ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσέφερεν εἰς τὴν πατρίδα, διότι εἶναι ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐν τῇ ἐποχῇ τῆς ἑνώσεως ὅλων τῶν πρωθυπουργῶν κατώρθωσε διὰ τὰ ἀποδοθέντα κτήματα νὰ δημιουργήσῃ τὴν Ὑπουργικὴν κρίσιν καὶ νὰ παρουσιασθῶμεν μίαν πρᾶξιν μὲ ὅλον τὸν τύπον σύμφωνον πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ κόμματός μας καὶ ἐναντίον τῶν ἀρχῶν τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα διηύθυνον τότε. Ὅταν λοιπὸν ἔχωμεν τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζει τὸν βαθμόν, διατί νὰ μὴ ἀποδώσωμεν τὰ κατὰ συνέπειαν παρακολουθήματα τοῦ βαθμοῦ του; Νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ συμπεριληφθῇ ἡ οὕτως ὑποβαλλομένη πρότασις εἰς τὸ κυρούμενον νομοθετικὸν διάταγμα.

§78Π. ΓΚΙΝΗΣ. Προκειμένου περὶ ὑπαλλήλου τόσον τιμίου, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ ἐχέγγυον ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ἔχω δὲ προσωπικὴν ἀντίληψιν τοῦ ὑπαλλήλου τούτου διὰ τὸ ζωηρὸν μέρος, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς καταπατήσεως παρὰ πλουσίου συμπολίτου μου τῆς νησῖδος Σπιτοπούλα καὶ ὅπου ὑπῆρξεν ὁ μόνος διαφωνήσας ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς δικαίας συστάσεις.

§79Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Δὲν πιστεύω νὰ κάμῃ ἐντύπωσιν οὔτε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν οὔτε εἰς τὴν Βουλὴν διατὶ ὁμιλοῦμεν οἱ ἐκ Θεσσαλίας βουλευταὶ διὰ προσωπικὸν ζήτημα· εἴμεθα οἱ μόνοι σχόντες ἀφορμὴν νὰ ἐκτιμήσωμεν καὶ τὸν ἄνθρωπον καὶ τὰς ὑπηρεσίας του καὶ διὰ τοῦτο τὸ προσωπικὸν ἐνδιαφέρον, διότι ὡς γνωρίζετε, δὲν ἔχομεν κανένα σύνδεσμον μὲ αὐτὸν καὶ ἴσως ἴσως δὲν εἶναι καὶ ἄνθρωπος ἱκανὸς νὰ ἀποκτᾷ φίλους, ἀλλὰ τὸν ἐξετιμήσαμεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ του· νομίζω δὲ ὅτι ἡ Βουλή, ὁσάκις παρουσιάζεται εὐκαιρία καὶ εὑρίσκει ὑπαλλήλους τοιαύτης χρηστότητος, χρησιμότητος καὶ ἐπιβολῆς ἔχει καθῆκον νὰ συνηγορῇ ὑπὲρ αὐτῶν.

§80Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Δὲν ζητοῦν τίποτε ἄλλο οἱ Θεσσαλοὶ βουλευταὶ παρὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν ἔκθεσίν του.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§82ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως Νομοθετικῶν Διαταγμάτων ἀφορώντων τὴν τροποποίησιν καὶ συμπλήρωσιν τῶν περὶ προσόντων, πειθαρχίας καὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν νόμων καὶ προσθήκης σχετικῶν διατάξεων». Ὁ κ. Γ. Καλδῆς ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§84Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νομοσχεδίου καθ’ ὃ διορίζονται γραφεῖς οἱ ἔχοντες ὡρισμένα προσόντα καὶ ἐπιτυγχάνοντες εἰς διαγωνισμόν, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω δύο λέξεις περὶ τῶν δημοσίων διαγωνισμῶν. Οἱ δημόσιοι διαγωνισμοὶ ἐνεργοῦνται, ὡς γνωστόν, κατὰ κανόνα εἰς Ἀθήνας. Τοῦτο ἔχει κἄτι τι τὸ ἄτοπον εἰς βάρος διαφόρων τμημάτων τῆς χώρας. Τὸ ἄτοπον εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ὅλοι οἱ δημόσιοι διαγωνισμοὶ ἐνεργοῦνται ἐν Ἀθήναις, ἐκ τούτου δὲ ἐπέρχεται μία ἀδικία εἰς τὰ διάφορα τμήματα τῆς χώρας, διότι οἱ ὑποψήφιοι οἱ δηλοῦντες νὰ διαγωνισθῶσιν εὑρισκόμενοι μακρὰν τοῦ κέντρου ἢ μὴ δυνάμενοι λόγῳ τῆς συγκοινωνίας νὰ ἔλθωσιν ἐγκαίρως εἰς Ἀθήνας ἀποκλείονται.

§85Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. βουλευτοῦ εἶναι βεβαίως σοβαρώταται, εὐτυχῶς δι’ ἐμὲ δὲν ἐφαρμόζονται ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει εἰδικὴν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δι’ ἀποφάσεώς του, δύναται νὰ ὁρίσῃ τόπον διεξαγωγῆς τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ ἐκτὸς τῆς πρωτευούσης, εἰς ἕδραν νομοῦ, ὅτε οὗτος ἐνεργεῖται ἐνώπιον ἐπιτροπῆς. Τῆς διατάξεως ταύτης ἀκριβῶς ἔκαμα χρῆσιν κατὰ τὸν τελευταῖον διαγωνισμὸν καὶ προῆλθον πολὺ εὐχάριστα ἀποτελέσματα. Προσῆλθον καὶ ἐξητάσθησαν πολὺ καλοὶ νέοι οἱ ὁποῖοι καὶ διωρίσθησαν εἰς τὰς θέσεις.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§87ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Αὐγούστου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ ἀπαγορεύσεως κατοχῆς ἐντὸς οἰκιῶν κλπ. πολεμικῶν πυροβόλων ὅπλων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Ἰουλίου ἐ. ἔ. Ν. Διατάγματος «περὶ μισθώσεως ἰδιωτικῶν οἰκημάτων, διαταγῇ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐν ταῖς στρατιωτικῶς κατεχομέναις Νέαις Χώραις». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουνίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ ἐπισκευῆς τοῦ Διοικητηρίου Σερρῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως Νομ. Διαταγμάτων ἀφορώντων εἰς ἑρμηνείαν καὶ τροποποίησιν διατάξεων τῆς «περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων Νομοθεσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Σεπτεμβρίου 1919 Νομοθ. Διατάγματος περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεων ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τακτοποίησιν γενομένης προκαταβολῆς κατὰ τὸ ἔτος 1908, διὰ τὴν περίθαλψιν τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ τῆς νήσου Λευκάδος» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 24 Φεβρουαρίου καὶ 10 Μαΐου 1919 Νομοθ. Διαταγμάτων «περὶ συνδρομῆς πρὸς ἀνακούφισιν τῶν κατοίκων τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Μαΐου 1919 Νομοθ. Διατάγματος περὶ θεραπείας πάσης φύσεως ἀναγκῶν ἐν γένει εἰς τὰ στρατιωτικῶς καταλαμβανόμενα μέρη τῆς Μ. Ἀσίας» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἀναπληρωματικαὶ καὶ ἔκτακτοι πιστώσεις εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1918– 1919». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταθέσεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν συντάξεων καὶ χορηγημάτων, εἰς τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ἰουλίου 1919 Νομοθ. Διατάγματος «περὶ ἑρμηνίας τοῦ ἐδαφίου βʹ τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου 1562». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως, τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ἰουλίου 1919 Β. Διατάγματος «περὶ προπληρωμῶν διαταγῇ τῶν Ὑπουργῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 2 Ἰουλίου 1919 Β. Διατάγματος «περὶ συστάσεως Γενικῆς ἀποθήκης ὑλικοῦ δημοσίας ὑπηρεσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ διοικήσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἐν ταῖς Νέαις Χώραις κειμένων διατάξεων» Ὁ κ. Καλδῆς ἔχει τὸν λόγον.

§89Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου παρεδέχθη ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀφαιρεθῶσιν αἱ κρατικαὶ ὑπηρεσίαι, δηλ. τὰ ἰδιωτικὰ καθήκοντα ἀπὸ τοὺς προέδρους τῶν Κοινοτήτων, ἀπὸ τὰς κοινοτικὰς ἐν γένει ἀρχάς, καὶ νὰ ἀνατεθοῦν εἰς ἄλλα πρόσωπα εἰδικὰ τὰ ὁποῖα νὰ ἀπασχολῶνται μὲ αὐτὰ καὶ μόνον τὰ καθήκοντα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι τοῦτο γίνεται διὰ τὸ δεύτερον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον μάλιστα συνεπλήρωσεν διὰ νὰ ἐπιτύχῃ καλύτερον τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον εἶπεν ὅτι ἀποδέχεται. Ἀλλὰ καὶ μεθ’ ὅλην τὴν συμπλήρωσιν, ἡ ὁποία ἔγινεν, πάλιν ὁ σκοπὸς αὐτὸς δὲν ἐπιτυγχάνεται. Τὸ δεύτερον ἄρθρον λέγει ὅτι τὰ κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν διοικητικὰ καθήκοντα τοῦ Δημάρχου καὶ Προέδρου Κοινότητος δύναται νὰ ἀναθέσῃ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει εἰς τὰς ἀρχὰς ἄλλης τινὸς Κοινότητος ἢ Δήμου ἢ εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑποδιοικητὴν..... Ἐὰν πάρωμεν τὴν πρώτην περίπτωσιν, βλέπομεν ὅτι ὁ Γενικὸς Διοικητὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ πάρῃ τὰ διοικητικὰ καθήκοντα ἀπὸ μίαν κοινότητα καὶ νὰ τὰ ἀναθέσῃ εἰς μίαν ἄλλην ὅμορον κοινότητα. Ἀλλὰ τῆς ὁμόρου αὐτῆς κοινότητος ὁ πρόεδρος καὶ τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον θὰ εἶναι εἰς καλλιτέραν θέσιν ἀπὸ τὰς κοινοτικὰς Ἀρχάς, ἀπὸ τοὺς ὤμους τῶν ὁποίων ἀφαιρεῖται αὐτὸ τὸ βάρος; Ἔχω μάλιστα τὴν γνώμην ὅτι ἡ ὅμορος αὐτὴ κοινότης θὰ περιέλθῃ εἰς χειροτέραν ἀδυναμίαν μὲ τὴν διάταξιν αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰ ἰδικά της βάρη, πολὺ δὲ περισσότερον ἂν ἀναδεχθῇ καὶ τὰ βάρη ἄλλης κοινότητος.

§90ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ ἀναφερθῇ εἰς τὸν Ὑποδιοικητήν.

§91Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν ἄλλην περίπτωσιν ὅτι δηλαδὴ ἀνατίθενται τὰ καθήκοντα αὐτὰ εἰς τὸν Ὑποδιοικητὴν, θὰ παραδεχθῶμεν ὅτι ἐπειδὴ αἱ περιφέρειαι τῶν ὑποδιοικήσεων εἶναι μεγάλαι, ὁ Ὑποδιοικητὴς εἶναι ἀδύνατον νὰ παρακολουθῇ τὰς ὑπηρεσίας τὰς διοικητικὰς τῶν κοινοτήτων καὶ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτῶν. Εἶναι ἀδύνατον νὰ συντάσσῃ οὗτος πίνακας κληρονομιῶν, προικῶν κτλ. Γνωρίζομεν μάλιστα ὅτι αἱ Ὑποδιοικήσεις εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐστερημέναι καὶ τοῦ ἀναγκαίου προσωπικοῦ, καὶ ὅτι δὲν ἐπαρκοῦν εἰς τὰ ἴδια αὐτῶν καθήκοντα, πολὺ δὲ περισσότερον ὅταν τοῖς ἀναθέσωμεν καὶ κοινοτικὰ τοιαῦτα. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι οὐδὲ ἡ δευτέρα περίπτωσις εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ. Συνεπῶς δὲν ἐπιτυγχάνεται ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον καὶ ποθεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Προσέθηκεν ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς τὰς κοινότητας νὰ ἀφαιρῶνται τὰ διοικητικὰ καθήκοντα ἀπὸ τοὺς προέδρους καὶ νὰ ἀνατίθενται εἰς ἕνα ἐκ τῶν κοινοτικῶν Συμβούλων. Ἀλλ’ ἐὰν μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου ὑπάρχῃ εἷς ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις, θὰ ἦτο περιττὸν νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ μετάθεσις διότι αὐτὸς ὁ ἴδιος θὰ ἐβοήθη τὸν πρόεδρον, ἢ μᾶλλον αὐτὸς ὁ ἴδιος θὰ ἐγένετο πρόεδρος. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι τόσον πολλαὶ εἶναι αἱ κοινοτικαὶ αὐταὶ ὑποθέσεις, ὥστε ἀδυνατοῦν αἱ κοινοτικαὶ ἀρχαὶ ἀσχολούμεναι καὶ μὲ τὰς καθαρῶς κοινοτικὰς ὑπηρεσίας, νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς πολιτείας. Καὶ διὰ τοῦτο κανεὶς δὲν δέχεται νὰ γίνῃ οὐδὲ πρόεδρος, οὔτε μέλος κοινοτικοῦ συμβουλίου. Κατ’ ἐμὴν γνώμην τὸ κακὸν αὐτὸ θὰ ἐθεραπεύετο ἐὰν ἀνετίθεντο τὰ καθήκοντα αὐτὰ τὰ διοικητικὰ εἰς ἕν εἰδικὸν πρόσωπον. Δηλαδὴ, δύο ἢ καὶ περισσότεραι κοινότητες μαζὺ νὰ συνεφώνουν καὶ νὰ ἀνέθετον τὰς κρατικάς των ὑπηρεσίας εἰς ἕνα εἰδικόν, οὕτως εἰπεῖν, πάρεδρον, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ αὐτὸ τὸ καθῆκον, νὰ ἀλληλογραφῇ μὲ τὴν διοίκησιν καὶ νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας. Ἐφ’ ὅσον τοῦτο δὲν γίνεται, εἶναι ἀδύνατον μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ὅπως ἔχουν μέχρι σήμερον, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπέλθῃ καμμία μεταβολή. Μόνον σύγχυσις θὰ ἐπέλθῃ.

§92Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἀξιῶ ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον φέρει καθαρῶς προσωρινὸν χαρακτῆρα, θεραπεύω ὁριστικῶς τὰς ἀνάγκας τῶν νέων κοινοτήτων. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἐξαίρει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, δὲν ἔχουν τὴν ἔκτασιν τὴν ὁποίαν τοὺς ἀποδίδει. Εἰδικῶς δὲ προκειμένου περὶ τοῦ ἄρθρου 2 παρατηρῶ ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ ὅσον μὲν ἀφορᾶ τοὺς δήμους δὲν δύναται νὰ ἐγερθῇ καμμία ἀμφιβολία, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ ἓν πρόσωπον ἱκανόν.

§93Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Διὰ τοὺς δήμους ὄχι.

§94Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Προκειμένου περὶ τῶν κοινοτήτων, ὅσον ἀφορᾶ τὰ καθήκοντα τὰ ἀναγόμενα μόνον εἰς τὴν ἕδραν τῆς κοινότητος, περιέλαβον τὴν διάταξιν ὅτι δύνανται ταῦτα νὰ ἐκτελῶνται καὶ παρ’ ἄλλης κοινότητος καὶ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑποδιοικητοῦ ἀλλὰ καὶ παρά τινος τῶν Συμβούλων, ἐφ’ ὅσον ὁ τεταγμένος ὑπὸ τοῦ νόμου Πρόεδρος δὲν ἔχει τὴν ἀπαιτουμένην ἱκανότητα. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ συνοικισμῶν ἄλλων ἐκτὸς τῆς ἕδρας τῆς κοινότητος, ἔχομεν τὸ ἑπόμενον ἄρθρον, κατὰ τὸ ὁποῖον διορίζεται ὑπάλληλος. Νομίζω ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὡρισθῇ ἐξ ἑνὸς Συμβούλου ὁλοκλήρου ἓν πρόσωπον δυνάμενον νὰ ἐκτελέσῃ περιωρισμένως τὰ καθήκοντα αὐτὰ ἐν τῇ ἕδρᾳ του καὶ διὰ τοῦτο δὲν φρονῶ ὅτι θὰ ἦτο καὶ εὐπρεπὲς νὰ διορίσωμεν καὶ εἰδικὸν ὑπάλληλον ὁ ὁποῖος νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ εἰδικὰ αὐτὰ καθήκοντα τῆς κοινότητος.

§95Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τοῦ 6ου ἄρθρου κ. Πρόεδρε, νὰ τεθῇ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον πρὸ ὀλίγου ὅτι (ἀναγινώσκει) «εἰς τὸ ἐπίδομα τῶν δημοδιδασκάλων δίδεται.......κλπ.»

§96ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τοῦ νόμου 734». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10)11 Ἀπριλίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ τοῦ χρόνου τῆς ἀσκήσεως τῶν ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρετούντων ὑποψηφίων δικηγόρων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3)13 Ἰουνίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1786 Ν. Διατάγματος». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7)9 Μαΐου 1919 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου ΑΦΝΔʹ «περὶ ὁρισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δικαστῶν παρὰ τοῖς Ἐφετείοις καὶ Πρωτοδικείοις». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Δ. «περὶ προσθηκῶν εἰς τὸ ἄρθρον 17 τοῦ νόμου ΓϠΝΖʹ τοῦ 1911 ὡς συνεπληρώθη ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου 754 τοῦ 1917». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν δικαστικῶν καὶ λοιπῶν τῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὑπαγομένων ὑπαλλήλων, πλὴν τῶν τῆς Κεντρικῆς Ὑπηρεσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ πληρωτέας ἀποζημιώσεως εἰς ἰδιοκτήτας ἐπιταχθέντων ὑπὸ τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως πλοίων παθόντων ἐκ πολεμικῶν κινδύνων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως ἀντιφυματικῶν ἰατρείων, νοσοκομείων, ἀναρρωτηρίων καὶ σανατορίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας συμφωνίας τοῦ μεταξὺ τῶν δύο τούτων Κρατῶν ὑφισταμένου Συμβατικοῦ Καθεστῶτος». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς χρήσεως τοῦ δικαστικοῦ ἐνσήμου καὶ περὶ αὐξήσεως τῶν τελῶν τῆς Ποινικῆς Διαδικασίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ αἰσχροκερδείας νόμων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν συναινῇ ὅπως κατὰ τὴν Τετάρτην καὶ Σάββατον μὴ συνεδριάζῃ, πρὸς διευκόλυνσιν τοῦ ἔργου τῶν ἐπιτροπῶν.

§99ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη μεθαύριον Πέμπτην καὶ ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρᾳ 7,45′ μ. μ.)