1918.11.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 39Η

τῆς 28ης Νοεμβρίου 1918

ΠΡΟΕΔΡΙΑ κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρᾳ 4.35′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Οἱ ἔκτακτοι ὑπάλληλοι τῶν Ὑπουργείων Ἐπισιτισμοῦ, Περιθάλψεως καὶ λοιπῶν ὑπηρεσιῶν παρακαλοῦσιν ὅπως τύχωσι τοῦ εὐεργετήματος τοῦ μέλλοντος νὰ χορηγηθῇ καὶ εἰς τοὺς μονίμους ὑπαλλήλους. — Τὸ Σωματεῖον τῶν σιγαροποιῶν καὶ καπνεργατῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς παρακαλεῖ, ὅπως, τὸ νομοσχέδιον «περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ» παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν εἰς ἣν νὰ προσεληφθῶσι καὶ ἀντιπρόσωποι τῆς ἐν Βόλῳ Παγκαπνεργατικῆς Ἑνώσεως πρὸς ἐπεξεργασίαν. — Ἡ ἐκτελεστικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Ἀθηνῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐπέμβασιν τῶν Ἀρχῶν εἰς τὰς συνεδριάσεις τοῦ Κέντρου. — Οἱ γονεῖς καὶ κηδεμόνες τῶν μαθητῶν τῶν ἐν Ἀθήναις Γυμνασίων παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ ἐπιεικεστέρας κρίσεως τῶν καθηγητῶν πρὸς προαγωγὴν τῶν μαθητῶν. — Ὁ κ. Μ. Νεγροπόντης Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει πρὸς γνῶσιν τῆς Βουλῆς τὰς κάτωθι δηλώσεις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1918. (Ἀναγινώσκει):

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

|Ἔκτακτα ἔξοδα Κεφ. 161 τετράκις, ἄρθρον 2.

Ἐπισκευὴ καπνεργοστασίου Θεσσαλονίκης δρ. 318.750

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ

Τακτικὰ ἔξοδα. Κεφ. 22, ἄρθρον 1.

Διάφοροι ἐξωτερικαὶ δαπάναι. Δραχμαὶ 6.000.000

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

Ἔκτακτα ἔξοδα. Κεφ. 46, ἄρθρον 3. Πρόσθετον μηνιαῖον ἐπίδομα ὑπαλλήλων κλπ. Δραχμαὶ 300.000 Ἐν ὅλῳ Δραχμαὶ 6.618.750 — Ὁ κ. Κ. Ρακτιβὰν Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμου: 1) «Περὶ κανονισμοῦ ἀποδοχῶν τῶν πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς Χωροφυλακῆς ἀποσπασθέντων ὑποδεκανέων καὶ στρατιωτῶν τῶν ἀπογραφῶν 1012 καὶ 1914 κλπ.» καὶ 2) «Περὶ ἀποστολῆς εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν διοικητικῶν ὑπαλλήλων πρὸς θεωρητικὴν καὶ πρακτικὴν ἄσκησιν». — Ὁ κ. Π. Κουντουριώτης Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ προσμετρήσεως τοῦ χρόνου ὑπηρεσίας τῶν ἐμποροπλοιάρχων ἐπὶ συμμαχικῶν πλοίων». — Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμου: 1) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 410 «περὶ κατασκευῆς τῶν ὁδῶν Φαλήρου–Βουλιαγμένης καὶ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ Μενιδίου–Πάρνηθος». καὶ 2) «Περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ 1ου ἐδαφίου τοῦ 1ου ἄρθρου τοῦ ΓΩϚΓʹ νόμου». —Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Πετρίδης, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀφομοιώσεως τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων Ἔργων». —Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Κοσμετᾶτος, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναδιοργανώσεως τῶν ταμείων». —Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Γκλαβᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεών τινων τοῦ νόμου 972α «περὶ τροποποιήσεων τοῦ περὶ Δημοσίων Ἔργων νόμου κλπ.» τοῦ νόμου 1466 «περὶ ἀφομοιώσεως τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων Ἔργων κλ.» —Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Τομπάζης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσαυξήσεως ἀμέσων τινῶν φόρων καὶ ἀπαλλαγῆς φόρων». —Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Γοῦσκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθέτου ἐπιδόματος εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους». —Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) «Περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ΣΙΒʹ τοῦ 1852 «περὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ περὶ δημοσίου Λογιστικοῦ τοῦ Κράτους». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 27 Σεπτεμβρίου 1918 νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ προσθήκης εἰς τὸν νόμον 1240 περὶ ἐκδόσεως γραμματίων Ἐθνικῆς Ἀμύνης». 3) «Περὶ καταβολῆς ἀποζημιώσεως εἰς ἰδιοκτήτας ἀπολεσθέντων πλοίων ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως». 4) «Περὶ ἀποσβέσεως ἐκ τοῦ λογαριασμοῦ κινήσεως τοῦ γενικοῦ λογαριασμοῦ τοῦ Κράτους κατὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ ἔτους 1917 καὶ τῶν ἀπὸ τῆς ὁμάδος 16, 18, 7 καὶ 8 σημειουμένων ὑπολοίπων εἰς χρεωπίστωσιν αὐτοῦ». 5) «Περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν εἰς βάρος τοῦ λογαριασμοῦ τῆς χρήσεως 1917 ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις ἐκ δραχ. 2.377.481 καὶ ἔκτακτοι ἐκ δραχμῶν 592.600». 6) «Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 10 Νοεμβρίου 1918 Β. Διατάγματος «περὶ θεραπείας πάσης φύσεως ἀναγκῶν ἐν γένει ἐν τῇ ἐγκαταληφθείσῃ Μακεδονίᾳ». 7) «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 20 Σεπτεμβρίου 1917 Β. Διατάγματος «περὶ ὑπαγωγῆς ὑπὸ ἔλεγχον τῆς ὑπ’ οἱονδήποτε τύπον ἀγορᾶς καὶ πωλήσεως συναλλάγματος εἰς τὸ ἐξωτερικόν». 8) «Περὶ ἐκδόσεως ὁμολογιῶν δανείου ὀνομαστικοῦ μέχρι δραχμῶν 75 ἑκατομμυρίων πρὸς κάλυψιν ἐλλειμμάτων ἀναγομένων εἰς κεκλεισμένας χρήσεις τοῦ 1917». 9) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Ἰουνίου καὶ 7 Σεπτεμβρίου 1918 δύο Β. Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν πέντε δωδεκατημόρια ἐκ τῶν πιστώσεων λογαριασμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν εἰδικῶν ταμείων καὶ ὑπηρεσιῶν τῆς χρήσεως 1918 πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τοῦ μηνὸς Ἰουλίου μέχρι τέλους Νοεμβρίου τῆς χρήσεως ταύτης». 10) «Περὶ προσλήψεως ἐκτάκτων ὑπαλλήλων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν». 11) «Περὶ ἱδρύσεως Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων». — Ὁ κ. Μ. Νεγροπόντης Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐμμίσθου προξενείου ἐν Παρισίοις».

Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως τῶν ἐξ Ἀνατολικῆς Μακεδονίας βουλευτῶν «περὶ τῶν γενομένων ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ αὐτῶν ἐπαρχίᾳ».

§2Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Οὐδὲν δικαιότερον τῆς ἀξιώσεως τῶν ἐξ Ἀνατολικῆς Μακεδονίας συναδέλφων, ὅπως λάβωσι πληροφορίας περὶ τῶν γενομένων ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ των ἐπαρχίᾳ, πληροφορίας ὄχι μόνον περὶ τῆς ἐνεστώσης καταστάσεως, ἀλλὰ προσθέτω καὶ περὶ τῆς γενομένης εἰς αὐτὴν Κυβερνητικῆς ἐργασίας. Ὅταν πρόκειται περὶ ἐπαρχίας τοσοῦτον δοκιμασθείσης, οἵα εἶναι ἡ Ἀνατολικὴ Μακεδονία, τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Βουλῆς εἶναι τελείως δεδικαιολογημένον. Πρὸς τὰς ἀξιώσεις ταύτας τὰς δικαίας τῶν κυρίων βουλευτῶν θὰ προσπαθήσω ν’ ἀνταποκριθῶ ἐκ τῶν ἐνόντων, διότι ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἀναχωρήσας ἐν σπουδῇ ἐκ Δράμας εἰς Θεσσαλονίκην, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι νὰ συναντήσω τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἠδυνήθην νὰ λάβω στοιχεῖα γραπτά, ἑπομένως αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλήν, θὰ εἶναι πληροφορίαι καθαρῶς ἀπὸ μνήμης καὶ ὡς τοιαῦται παρακαλῶ νὰ τύχωσιν ἐπιεικείας καὶ νὰ μὴ κριθῶσι πολὺ αὐστηρῶς. Δὲν θὰ ἐπιχειρήσω νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ὅλην σειρὰν τῶν Βουλγαρικῶν κακουργιῶν, αἵτινες διεπράχθησαν εἰς βάρος τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας. Ἡ ἔκθεσις τῶν γενομένων ἐκεῖ κακουργιῶν θ’ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον πολυτίμων φυλλαδίων καὶ βιβλίων ὀγκουμένων ὁσημέραι, διότι καθ’ ἡμέραν πληροφορίαι λαμβάνονται νεώτεραι, χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ ἐλπὶς νὰ ἐξαντληθῇ ποτὲ ὁ κατάλογος τῶν ἐγκλημάτων τούτων. Θὰ προσπαθήσω μόνον διὰ γενικῶν γραμμῶν νὰ εἰκονίσω τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ἀντιμετώπισεν ἡ Ἑλληνικὴ Διοίκησις κατὰ τὴν πρώτην μετάβασιν εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν. Ὁ ἐχθρὸς, ὁ προαιώνιος, ὁ Βούλγαρος, εἰσελθὼν, χωρὶς νὰ τὸ περιμένῃ, ἀπροσδοκήτως εἰς τὴν χώραν ταύτην τὴν καθαρῶς Ἑλληνικὴν, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς προδιαγεγραμμένον σχέδιον ἔσχε τὴν ἐξόντωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου, πρὸς τοῦτο δὲ μετῆλθε σύστημα ἀληθῶς σατανικὸν. Δὲν ἔλειψαν, βεβαίως, καὶ τὰ καθαρῶς βουλγαρικὰ κακουργήματα, οἱ ἀπαγχονισμοὶ, αἱ δολοφονίαι τῶν ζωηρωτέρων στοιχείων καὶ τὰ ἐγκλήματα ἐν γένει εἰς βάρος τῶν Ἑλληνικῶν πληθυσμῶν. Ἀρκεῖ νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἀρχηγὸς τῆς ἀσφαλείας Δράμας ἦτο ὁ Βούλγαρος λῃστὴς Πανίτσας, τοῦ ὁποίου ἡ δρᾶσις εἶναι εὐνόητος. Σύστημα μεθοδικώτερον πρὸς ἐξόντωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου ἦτο, ὅτι ἀφ’ οὗ συνέλεξαν ὅλα τὰ τρόφιμα ἀφῆκαν τὸν λαὸν νὰ ἀποθάνῃ κυριολεκτικῶς ἐκ πείνης. Διότι εἰς δεκάδας χιλιάδων ἀριθμοῦνται οἱ ἐξ ἀσιτίας θάνατοι κατὰ τὸν χειμῶνα τοῦ 1916–1917. Ἦτο δὲ ἡ ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἐπίσημον Κράτος διετέλει ἐν συμμαχίᾳ μετὰ τῶν ἐν λόγῳ ἐπιδρομέων. Ὅπως ἔλεγεν ὁ στρατιωτικὸς διοικητὴς Σερρῶν, αὐτὸς ἦτο ἀντιπρόσωπος τοῦ Βασιλέως Φερδινάνδου ἀναπληροῦντος τὸν Βασιλέα Κωνσταντῖνον (representant le roi Ferdinand remplacant le roi Gonstantin. Εἰς τὴν ἐποχὴν ταύτην ἀκριβῶς ἀνάγεται ἡ πρώτη πρᾶξις τοῦ δράματος τῆς ἐξοντώσεως τοῦ Ἑλλην. στοιχείου. Ἡ μέθοδος τῆς πείνης εἶχε καὶ ἑτέραν διέξοδον. Ἔλεγον εἰς τὰς οἰκογενείας, ὅτι ἐὰν ἐστεροῦντο τῶν πάντων ἐν Μακεδονίᾳ λόγῳ τῆς στρατιωτικῆς καταστάσεως, ἀλλ’ ἠδύναντο μεταβαίνοντες εἰς Βουλγαρίαν νὰ εὕρωσιν ἀφθονίαν παντὸς ἀγαθοῦ καὶ τοιουτοτρόπως οἱ δυστυχεῖς ἐκεῖνοι παρεπείθοντο ἢ ἐξηναγκάζοντο, ἵνα ἀποφύγωσιν τὸν θάνατον νὰ μεταβαίνωσιν εἰς Βουλγαρίαν, ἔνθα ἀνέμενον αὐτοὺς μείζονα ἀτυχήματα, ἐχωρίζοντο οἱ ἄνδρες τῶν γυναικῶν καὶ τῶν παίδων ὅπως εὐκολώτερον ἐξαφανισθῶσιν ἐντὸς τῆς Βουλγαρίας. Ἀλλὰ δὲν ἔλειψαν καὶ ἀκούσιαι ἀπαγωγαὶ πολιτῶν, εἰς τὴν ἰδίαν ἀκόμη ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἐπίσημον Ἑλληνικὸν Κράτος διετέλει ἐν συμμαχίᾳ μετὰ τῶν Βουλγάρων. Ἔχομεν ἐπίσημον πρακτικὸν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Σερρῶν, διὰ τοῦ ὁποίου διεκτραγῳδεῖται ἡ κατάστασις αὕτη κατ’ Ἀπρίλιον 1917. Ἐννοεῖται, ὅτι δὲν ἔλειψαν καὶ αἱ λεηλασίαι, διότι τοὺς ἐκτοπισθέντας οὕτως ἐθεώρουν ὡς ἐγκαταλείποντας τὸ ἔδαφος καὶ κατέσχον τὰ κτήματά των κινητὰ καὶ ἀκίνητα. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι τὸ ὀλιγώτερον ἀπέναντι τῆς συστηματικῆς ἐξοντώσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου. Ὅταν ἐπῆλθεν ὁ πόλεμος, ἐπεκράτησεν, δηλαδή, τὸ κίνημα τῆς Θεσσαλονίκης, εὑρέθη ἡ Βουλγαρία ἐν ἐμπολέμῳ καταστάσει μετὰ τῆς Ἡνωμένης Ἑλλάδος, τότε ἐδράξαντο τῆς εὐκαιρίας, νὰ ἐφαρμώσωσι καὶ ἕτερον ἀκόμη σύστημα ἐξοντώσεως. Τὸ σύστημα τῆς ἐκτοπίσεως τῶν Ἑλλήνων ἀπὸ τοῦ ἔτους 17 μέχρι τοῦ 60. Εἰς τὰς ἐκτοπίσεις συμπεριελαμβάνοντο ἀδιακρίτως πλέον Βενιζελικοὶ καὶ μὴ· αὐτοὶ οἱ Βούλγαροι ἀνέλαβον νὰ διδάξωσιν τοὺς φίλους των, κατὰ τρόπον σκληρόν, ἐκεῖνο, ὅπερ ἐλησμόνησαν οἱ ἴδιοι, ὅτι δηλαδή, ἦσαν καὶ ὤφειλον νὰ εἶναι πρὸ παντὸς Ἕλληνες. Ἦτο δὲ ἡ ἐποχή, καθ’ ἣν οἱ ἐδῶ Βουλγαρομανεῖς παρίστανον, ὅτι εἶχεν ἱδρυθῆ ἐν τῇ Ἀνατολικῇ Μακεδονίᾳ ἴδιον Βασίλειον Κωνσταντινικόν, μὲ πρωτεύουσαν τὴν Καβάλλαν διοικουμένην, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὑπό τινος τῶν ἀδελφῶν Θεοτόκη. Αἱ ἐκτοπίσεις ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ ἐγένοντο εἰς Βουλγαρίαν, ὅπου οἱ ἐξόριστοι, ὑποβαλλόμενοι εἰς καταναγκαστικὰ ἔργα ὑπέστησαν μαρτύρια ἀφάνταστα καὶ ἀπερίγραπτα, εἶναι δὲ ζήτημα, ἂν θὰ ἐπιζήσῃ μέρος αὐτῶν, διότι καὶ οἱ ἐπιστρέφοντες εἶναι ράκη ἀνθρώπινα φέροντες σπέρματα βαρυτάτων ἀσθενειῶν, ὅσοι δὲν ἤθελον ἀποθάνει καθ’ ὁδόν. Αὐτὴ ἦτο ἡ δευτέρα πρᾶξις τοῦ δράματος τείνουσα εἰς ἐξόντωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας. Ὅταν ἐπὶ τέλους χάρις εἰς τοὺς νικηφόρους μας ἀγῶνας ἡ Βουλγαρία κατέλειξεν εἰς τὴν ὑπογραφὴν τῆς συνθήκης καὶ τότε ἀκόμη δὲν ἐλησμόνησαν τὸ ἐξοντωτικὸν των σύστημα. Ἀπερχόμενοι ἐσάρωσαν κυριολεκτικῶς ὅλα τὰ δημητριακά, ζῷα καὶ ἔπιπλα τοῦ κόσμου ἀκόμη, ἤθελον δὲ νὰ συμπεριλάβουν μεθ’ ἑαυτῶν καὶ αὐτὸν τὸν ὑπολειφθέντα πληθυσμόν, διότι εὕρομεν ἐν Σέρραις βιβλιάρια τοῦ ἐπισιτισμοῦ, τὰ ὁποῖα εἶχε συλλέξει ἡ Βουλγαρικὴ διοίκησις καταγράψασα τοὺς κατοίκους αὐτῶν ὡς ἑκουσίως δῆθεν μεταναστεύοντας. Εὐτυχῶς ἐπρόλαβεν ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς καὶ μέρος τῶν ἑκουσίων τούτων μεταναστεύσεων δὲν ἐπραγματοποιήθη. Οὐχὶ καλλιτέραν τύχην τῶν ἰδιωτικῶν περιουσιῶν ἔσχον τὰ Δημόσια κτίρια. Ἐκ τῆς τοιαύτης δράσεως τῶν Βουλγάρων, ἐννοεῖται ὁποίαν ὄψιν παρουσίαζον αἱ πόλεις Σέρραι καὶ Καβάλλα, ἰδίως τὰ μαγαζεῖα ὅλα κλειστὰ καὶ αὐτὰ τὰ ἰδιωτικὰ οἰκήματα. Ποῦ καὶ ποῦ σκιὰ της ἀνθρωπίνη ἐπλανᾶτο εἰς τὰς ὁδούς, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε δὲ ὁ Ἑλληνικὸς στρατός, ἀσφαλῶς θὰ ἐνομίζαμεν ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς ἔρημον μέρος. Ἦτο προφανές, ὅτι οἱ ἄνθρωποι εἶχον ἀνάγκην ὑλικῆς καὶ ἠθικῆς βοηθείας ἵνα συνέλθωσι, καὶ εἰς τοῦτο ἀσφαλῶς ἔπρεπε νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Διοίκησις. Εἰς τὸν ἔχοντα τὴν τιμὴν νὰ ἐγκαταστήσῃ τὰς Ἑλληνικὰς ἀρχὰς παρεσχέθησαν ὑπὸ τοῦ Κράτους ἄφθονα τὰ χρηματικὰ μέσα, ἀλλ’ ἐννοεῖται, ὅτι δὲν ἦσαν ἐπίσης ἄφθονα καὶ τὰ διατιθέμενα τρόφιμα καὶ λοιπὰ ὑλικὰ ὅπου ἀποδεικνύεται καὶ ἡ μικρὰ ἀξία τοῦ χρήματος ὅταν δι’ αὐτοῦ δὲν δύνασθε νὰ προμηθευθῆτε οὔτε ἐλάχιστα ἐκ τῶν ἀναγκαιοτάτων πρὸς τὸ ζῆν. Μόνον διὰ τοῦ χρήματος, ἄρα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου. Βεβαίως ἐλήφθη πρόνοια ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ θεραπευθῶσι εἰς εἴδη αἱ ὑπάρχουσαι ἀνάγκαι. Ἤδη ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ἀπεστάλη εἰς Σέρρας ποσότης τις ἀλεύρου, ἥτις καὶ διενεμήθη δωρεάν. Μετὰ δύο τρεῖς ἡμέρας κατέφθασεν ὑλικὸν εἰς ὄσπρια, διὰ τῶν ὁποίων ἠδύνατο νὰ συγκροτηθῇ συσσίτιον. Ἡ Ἑλληνικὴ διοίκησις ἔσπευσε νὰ υἱοθετήσῃ καὶ νὰ παράσχῃ πᾶσαν βοήθειαν εἰς τὸ συσσίτιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἔκτοτε ἐξακολουθεῖ νὰ συντηρῆται παρ’ αὐτῆς διὰ τοὺς κατοίκους τῆς πόλεως καὶ τοὺς παλινοστούντας τῆς περιφερείας Σερρῶν. Ἐπίσης ὤφειλεν ἐκ τῶν πρώτων νὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ τῆς ὑγείας, στοιχειῶδες δὲ ἦτο νὰ καθαρισθῇ ἡ πόλις, ἡ ὁποία ἐφαίνετο ὅτι πρὸ ἑνὸς ἔτους δὲν εἶχε τύχει τοιαύτης μερίμνης. Ἡ Ἑλληνικὴ διοίκησις καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο εὑρέθη πρὸ μεγάλης δυσχερείας, διότι δὲν ὑπῆρχον οὔτε ἓν κάρρον οὔτε ἓν ζῶον. Ὁπωσδήποτε ἐγένετο ὅ,τι ἦτο δυνατὸν ἀμέσως δι’ ἐργατῶν. Ἀνάλογος ἦτο καὶ ἡ κατάστασις ἐν Καβάλλᾳ, διότι ἐν Δράμᾳ ἀπέμεινε ζωὴ κἄπως περισσοτέρα. Ἐν Καβάλλᾳ παρουσιάζετο ἡ αὐτὴ ὄψις τῆς ἐρημίας, ἕνεκα δὲ βραδύτητος περὶ τὴν ἀποστολὴν τροφίμων εἰς τὸν λιμένα Καβάλλας, προσεπάθησα νὰ πορισθῶ τρόφιμα ὁθενδήποτε ἦτο δυνατόν. Πληροφορηθεὶς ὅτι εἰς τὸ Πράβι ὑπῆρχε ποσότης τις ἀλεύρου καὶ ἀραβοσίτου, διέταξα ὁ μὲν ἀραβόσιτος νὰ μείνῃ διὰ τοὺς κατοίκους τῶν χωρίων, ὁ δὲ σῖτος νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὴν Καβάλλαν, ὅπου καὶ διενεμήθη. Δυστυχῶς τὸ ἥμισυ τῆς ποσότητος ταύτης ἀντὶ ἀλεύρων ἦτο πίτυρα, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἦτο ἡ πρώτη βοήθεια, ἡ ὁποία ἐχορηγήθη. Ἀπετάθην καὶ εἰς τὴν Θάσον, τὴν γειτνιάζουσαν νῆσον, ὅπου ἤλπιζον, ὅτι θὰ ὑπῆρχον ἀποθέματα τροφίμων εὕρομεν δὲ ὀλίγην ζάκχαριν καὶ ὄρυζαν. Ἡ ὄρυζα ὑπῆρξε πολύτιμος, διότι αὕτη συνετήρησε τὰ πρῶτα συσσίτια τῆς Καβάλλας καὶ τοῦ Σαρισαμπᾶ, τὰ ὁποῖα συνέστησα ὑπὲρ τῶν κατοίκων καὶ τῶν παλιννοστούντων. Εἰς ἐπικουρίαν ἦλθε ταχύτερον τοῦ ἐπισήμου Κράτους τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον ἔφερεν εἴδη τινά· ἔλαβον ἐκ Μυτιλήνης καὶ ἄλλα τρόφιμα, ἅτινα καὶ συνέτεινον εἰς ἐξεύρεσιν τροφῆς κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας. Τὴν Καβάλλαν ὅμως ἔθρεψε κυρίως ὁ Ἑλληνικὸς στρατός. Ὁ εὔζωνος καὶ φαντάρος ἐμοιράζοντο τὴν γαλέτταν καὶ τὴν καραβάναν των μετὰ τῶν ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν τῆς πόλεως. (Εὖγε, εὖγε, χειροκροτήματα) Μετὰ 9–10 ἡμέρας ἀπὸ τῆς καταλήψεως τῆς Καβάλλας ἔφθασαν τὰ φορτία τοῦ ἐπισήμου Κράτους, καὶ οὕτω ἠδυνήθημεν νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς ἀνάγκας πληρέστερον. Κατὰ τὸν αὐτὸν περίπου χρόνον συνέπεσε καὶ ἡ ἐπάνοδος τῶν λεγομένων ὁμήρων, ἀγνοῶ διατὶ ὡς ὅμηροι ἐχαρακτηρίσθησαν, ἐνῷ ἦσαν μᾶλλον πολιτικοὶ αἰχμάλωτοι ἐν δουλείᾳ κρατούμενοι εἰς Βουλγαρίαν. Ὅμηροι εἶναι οἱ κρατούμενοι δι’ ὡρισμένον πολιτικὸν σκοπὸν χωρὶς νὰ ὑποβάλωνται καὶ εἰς μαρτύρια. Ἦσαν δὲ ὡς εἶπον εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν, εἰς αὐτοὺς πρωτίστως ἔπρεπε νὰ παρασχεθοῦν ἐπικουρίαι, καὶ παρείχοντο ἄρτος, τροφὴ ἐν συσσιτίῳ παρασκευαζομένη, στέγασις, ἀπολύμανσις, ἐφ’ ὅσον ἦτο δυνατή, μέσα περαιτέρω μεταβάσεως εἰς τὰς ἑστίας των καὶ ἓν μικρὸν χρηματικὸν ποσὸν διὰ τὰς πρώτας ἀνάγκας αὐτῶν. Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ παρείχοντο ἑκάστοτε ἀναλόγως τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ ἡ Ἑλληνικὴ διοίκησις, καὶ τῶν δυσχερειῶν, αἵτινες παρουσιάζοντο ἕνεκα τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως γενικῶς καὶ ἕνεκα τῆς προηγηθείσης Βουλγαρικῆς διαρπαγῆς. Οὕτω ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροφὴν συνέστη συσσίτιον ἐν Σιδηροκάστρῳ ἐλθόντος εἰς ἐπικουρίαν καὶ τοῦ Ἀγγλικοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ. Τὸ συσσίτιον τοῦτο ἐλειτούργει διά τε τοὺς κατοίκους καὶ τοὺς παλιννοστοῦντας, παρέχον τροφὴν καὶ ἄρτον. Ὁ ἄρτος ἐδίδετο παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Διοικήσεως ἡ δὲ τροφὴ ἐκ μέρους τοῦ Ἀγγλικοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ. Εἰς τὴν Δράμαν συνέστη συσσίτιον περιοριζόμενον εἰς τοὺς παλιννοστοῦντας, καὶ τοῦτο διότι ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσωμεν. Εἰς τὰς Σέρρας προϋπῆρχεν ὡς εἶπον καὶ διετηρήθη διά τε τοὺς κατοίκους καὶ τοὺς παλιννοστοῦντας, παραδιδομένου εἰς τούτους ἄρτου καὶ ἀλεύρου διὰ μίαν δεκαπενθημερίαν. Ἐπίσης συνέστη συσσίτιον καὶ ἐλήφθη μέριμνα ἀποστολῆς τροφῶν εἰς τὸ Ὀξιλάρ, ὅπου εἶχον συγκεντρωθῇ οἱ περισσότεροι πρόσφυγες, ἀναμένοντες τὸν σιδηρόδρομον, ἵνα τοὺς μεταφέρῃ εἰς Δράμαν, διότι καὶ ἡ σιδηροδρομικὴ συγκοινωνία λόγῳ τῆς καταστάσεως δὲν ἦτο τακτική. Ἐπὶ τούτῳ ἐμερίμνησα νὰ σταλῇ ἄρτος ἐκ Καβάλλας καὶ ὄρυζα διὰ τὸ συσσίτιον, τὸ ὁποῖον ἱδρύθη εἰς Σαρισαμπά, ὅπως χορηγῇ εἰς τοὺς παλιννοστοῦντας τροφήν, διετηρήθη δὲ καὶ κατόπιν διὰ τοὺς ἀπόρους. Καὶ σήμερον ἀκόμη ἡμέραν παρ’ ἡμέραν ἀποστέλλονται 1000 ἄρτοι εἰς Ξάνθην πρὸς τροφὴν τῶν παλιννοστούντων, εἰς οὓς παρέχεται καὶ ἄλλη περίθαλψις ὑπὸ ἀποστολῆς Κυριῶν ἐπὶ τούτῳ μεταβάσης. Δυνάμει γενικῆς ἐντολῆς τῆς Κυβερνήσεως διανέμονται τρόφιμα εἰς τοὺς ἀπόρους δωρεάν, καὶ κατὰ προτίμησιν βεβαίως εἰς τοὺς ὁμήρους καὶ τὰς οἰκογενείας ἐκείνας, τῶν ὁποίων οἱ προστάται ἐξετοπίσθησαν καὶ δὲν ἐπανῆλθον εἰσέτι, ἄδηλον δ’ ἴσως ἂν ζῶσι σήμερον. Εἰδικώτερον εἰς τὰ χωρία τοῦ Παγγαίου, τὰ ὁποῖα ὑπέστησαν τελείαν καταστροφήν, οὐ μόνον ὑπὸ τῆς Βουλγαρικῆς στρατιᾶς, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τῆς Τουρκικῆς τοιαύτης, ἡ ὁποία εἶχε στρατοπεδεύσῃ ἐκεῖ, ἀπέστειλα δύο ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Περιθάλψεως μὲ χρήματα καὶ ὑλικὰ πρὸς σύστασιν συσσιτίων, μετέβη δὲ ἐκεῖ καὶ ὁ Ἀμερικανικὸς Ἐρυθρὸς Σταυρὸς πρὸς περίθαλψιν τῶν κατοίκων. Ἀκόμη εἰς τὸ Παγγαῖον ἀπέστειλα καὶ τὰ πρῶτα ἐνδύματα, τὰ ὁποῖα μοὶ ἐστάλησαν ἐξ Ἀθηνῶν. Ζήτημα κυριώτατον καὶ δυσχερέστατον ἦτο τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως τῶν παλιννοστούντων καὶ τῶν κατοίκων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν ἄστεγοι, λόγῳ τῆς καταστροφῆς τῶν οἰκιῶν των. Εἰς τὴν Δράμαν διετέθησαν πρὸς πρόχειρον στέγασιν ὅσαι ἀποθῆκαι καπνοῦ ἦσαν κεναί καὶ δύο μεγάλαι Ἀμερικανικαὶ σκηναί, ἔδωκα δὲ ἐντολὴν εἰς τὴν χωροφυλακήν, ὅπως γίνῃ χρῆσις ἐν ἀνάγκῃ καὶ τῶν ἐκκλησιῶν καὶ τῶν τζαμιῶν, οὕτως ὥστε νὰ μὴ μείνῃ κανεὶς εἰς τὸ ὕπαιθρον, ὑποθέτω δέ, ὅτι ἐκ τῶν ἐνόντων ἐστεγάσθησαν ἅπαντες. Ἀνάλογα δὲ ἐγένοντο εἰς τὰς Σέρρας, ὅπου ἡ συρροὴ δὲν ἦτο τόσον μεγάλη. Ἐπὶ πλέον εἰς τὰς Σέρρας ἐλήφθη καὶ πρόνοια διὰ τὴν μόνιμον ἐγκατάστασιν τῶν ἐπανερχομένων, δηλαδὴ συνέστη διοικητικὴ ἐπιτροπὴ ἐκ τοῦ Νομάρχου καί τινων ἄλλων ὑπαλλήλων, ἡ ὁποία λύει τὰς ἐγειρομένας ἀμφισβητήσεις καὶ προσπαθεῖ νὰ ἐξεύρῃ κατοικίας δι’ ὅλους τοὺς παλιννοστοῦντας καθὼς καὶ τοὺς ἀστέγους μετανάστας κατοίκους. Εἰς τὰς Σέρρας προσέτι διέταξα τὸν νομομηχανικὸν νὰ ἐπισκευάσῃ τὰ οἰκήματα τὰ ὀλιγώτερον βλαβέντα ἀνήκοντα δὲ εἰς τὸ Δημόσιον, τὰ ὁποῖα ἐπισκευαζόμενα δύνανται καὶ νὰ ἀποδώσουν ἐνοίκιον ἐκμισθούμενα εἰς ἀπόρους, πάντως δὲ αὐξάνουν τὸν ἀριθμὸν τῶν χρησίμων οἰκιῶν. Ἐκεῖ ὅπου ὑστεροῦμεν αἰσθητῶς εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ἱματισμοῦ. Ὅσα ὑφάσματα ἠδυνήθην νὰ εὕρω εἰς Δράμαν καὶ Καβάλλαν ἐκ τῶν ὑπὸ τοῦ ἐμπορίου κομισθέντων τὰ ἠγόρασα, ἀλλ’ ἐννοεῖται ἦτο ἐλαχίστη ποσότης. Ἀπέστειλα ἐπίσης εἰς Θεσσαλονίκην τὸν Νομάρχην Σερρῶν, ὅστις ἠγόρασε μείζονα ποσότητα ὑφασμάτων, τὰ ὁποῖα μόλις τώρα θὰ περιέλθουν εἰς τὰς χεῖρας τῶν ἐπιτοπίων ἀρχῶν, ἀλλὰ καὶ ταῦτα δὲν εἶναι ἐπαρκῆ. Ἐξ Ἀθηνῶν ἀπεστάλησαν δόσεις τινὲς ἑτοίμων ἐνδυμάτων, τὰ ὁποῖα γίνονται ἀνάρπαστα εἰς αὐτὸν τὸν σταθμὸν πρὶν δυνηθοῦν νὰ καλύψουν τὰς ἀνάγκας ὅλων τῶν παλιννοστούντων προσφύγων, διότι ἡ ποσότης εἶναι πάντοτε ἀνεπαρκής. Τὰς ἀποστολὰς αὐτὰς διαχειρίζονται κυρίαι ἐρχόμεναι ἐντεῦθεν καὶ περὶ αὐτῶν δὲν δύναμαι νὰ δώσω περισσοτέρας πληροφορίας, εἰμὴ μόνον ὅτι κατὰ τὴν κρίσιν μου δὲν καλύπτουν τὰς ἀνάγκας. Μένει ἄρα πάντοτε ἡ ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους πρὸς κάλυψιν αὐτῶν, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζουσα τὴν ὑποχρέωσιν αὐτήν, ἔθεσεν εἰς τὴν διάθεσίν μου ἀπεριόριστον ποσὸν ὅπερ δύναμαι νὰ διαθέσω, ἀρκεῖ νὰ εὑρίσκωνται τὰ ἀντικείμενα. Παντελὴς ἐπίσης ἔλλειψις ὑπάρχει ὑποδημάτων καὶ ἡ ἀνάγκη αὐτῶν εἶναι ἔτι ἐπιτακτικωτέρα τῆς ἀνάγκης τοῦ ἱματισμοῦ. Ἄλλη μέριμνα τῆς Διοικήσεως ἀφορᾷ τὴν δημοσίαν ὑγείαν. Ὑπῆρχε φόβος μήπως οἱ παλιννοστοῦντες ἔφερον μεθ’ ἑαυτῶν νόσους μεταδοτικάς. Εὐτυχῶς τὸ τοιοῦτον φαινόμενον δὲν παρετηρήθη, ἀλλὰ καὶ ἐλήφθησαν πάντα τὰ ἀπαιτούμενα προφυλακτικὰ μέτρα, ἐλήφθησαν δὲ ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ, διότι πολιτικοὶ ἰατροὶ ἐλάχιστοι ὑπῆρχον. Ἐκανονίσθη λοιπὸν ἐπιθεώρησις καὶ ἀπολύμανσις καὶ κατ’ ἀρχὰς ἐζητήθη ἵνα πλήρης ἀπολύμανσις ἐνεργεῖται πρὸ τῆς εἰσόδου τῶν παλινοστούντων εἰς τὰς πόλεις ἀλλὰ ἦτο τόσος ὁ ἀριθμὸς, ὥστε ἡ ἐφαρμογὴ τῶν ὑγειονομικῶν μέτρων κατὰ τὴν εἴσοδον εἰς τὴν πόλιν ἦτο ἀδύνατος, διότι λ. χ. ἐπρόκειτο νὰ διατεθῇ ἕνα λουτρὸν εἰς τὸ ὁποῖον ἠδύναντο νὰ καθαρισθῶσιν 100 ἄνθρωποι ἡμερησίως καὶ ἤρχοντο 5.000. Περιωρίσθη λοιπὸν ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία εἰς ἁπλῆν ἐπιθεώρησιν ἐντὸς τοῦ σιδηροδρόμου καὶ εἰς τοὺς σταθμοὺς διῄρεσε δὲ τὰς πόλεις εἰς τομεῖς ἵνα ἕκαστος ἰατρὸς ἐπισκέπτεται τοὺς κατοίκους καὶ ὅσους ἐξ αὐτῶν κρίνῃ ἔχοντας ἀνάγκην ἀπολυμάνσεως ἀποστέλλεται εἰς τὴν ἁρμόδιον ἐπὶ τούτῳ ὑπηρεσίαν. Εἰς τὴν εἴσοδον τοῦ Ροῦπελ ὑπάρχει πλήρης ὑγειονομικὸς σταθμός. Ἐπίσης ἦτο ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ἱδρυθῶσι νοσοκομεῖα διὰ τὸν ἀστικὸν πληθυσμὸν διότι μόνον εἰς τὰς Σέρρας ὑπῆρχεν ἕνα ἀτελέστατον. Εὐτυχῶς σήμερον συνέστησαν δύο τέλεια νοσοκομεῖα ἐν Σέρραις καὶ Δράμᾳ δι’ ὡρισμένον ἀριθμὸν κλινῶν, ἐπαρκοῦν ὅμως πρὸς τὸ παρὸν διὰ τὴν ὄχι κακὴν ὑγιεινὴν κατάστασιν. Καὶ διὰ μὲν τὰς Σέρρας τὸ Ἀγγλικὸν νοσοκομεῖον ἐχορήγησεν ὑλικὰ εἰς δὲ τὴν Δράμαν ὁ Ἑλληνικὸς Ἐρυθρὸς Σταυρός. Εἰς τὴν Καβάλλον τὸ ὑπάρχον νοσοκομεῖον «Εὐαγγελισμὸς» κατέχεται ὑπὸ τοῦ στρατοῦ εἰς αὐτὸ δὲ νοσηλεύονται καὶ πολιτικοὶ καὶ στρατιωτικοί. Εἰς τὰς ἄλλας δύο πόλεις λειτουργοῦσιν καὶ ἴδια στρατιωτικὰ νοσοκομεῖα. Ἑτέρα μέριμνα τῆς Διοικήσεως, λίαν ἐπιτακτική, ἦτο ἡ περισυλλογὴ τῶν ὀρφανῶν, τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησεν ἡ ἄνω κατάστασις. Πραγματικῶς ὅσον ἦτο δυνατόν, συνεστήθησαν πρόχειρα ὀρφανοτροφεῖα, δηλ. περισυνελλέγησαν τὰ παιδιὰ ταῦτα εἰς σχετικῶς κατάλληλον οἴκημα, ἀνετέθη δὲ εἰς μίαν ἢ δύο γυναῖκας νὰ τὰ προσέχουν καὶ ἐκ μέρους τῆς Διοικήσεως παρέχονται πάντα τὰ ἀπαιτούμενα τρόφιμα καθὼς ἐπίσης καὶ τὰ πρῶτα εἴδη ἱματισμοῦ. Πλὴν τούτων προϋπῆρχον ὀρφανοτροφεῖα ἐν Καβάλλᾳ καὶ Δράμᾳ τυγχάνοντα ἤδη τῆς αὐτῆς ὑποστηρίξεως παρὰ τῆς Ἑλλ. Διοικήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν συντήρησιν ὀρφανῶν Δράμας προσεφέρθη ὁ στρατὸς νὰ χορηγῇ τὴν τροφὴν μὲ τὴν βεβαίωσιν τῆς Διοικήσεως, ὅτι ἂν ἡ ἐνέργεια αὕτη δὲν ἤθελεν ἐγκριθῆ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ ἀνελάμβανε ἡ πολιτικὴ διοίκησις νὰ καταβάλῃ τὸ τίμημα. Ὑποθέτω ὅμως ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν θὰ ἐγκρίνῃ τὴν φιλάνθρωπον ἐνέργειαν τοῦ Μεράρχου. Ἐπὶ πλέον ὡς ἐνισχυτικὴ τῆς καταστάσεως αὐτῆς ἐκρίθη νὰ ἱδρυθῶσι ἐργαστήρια. Βεβαίως δὲν περιμένομεν ἀπὸ τὰ ἐργαστήρια αὐτὰ πολλὰ πράγματα, ἀλλ’ ἀπεβλέψαμεν ἀφ’ ἑνὸς νὰ παρέχηται ἐργασία εἰς ἀπόρους γυναῖκας καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸ προϊὸν νὰ διατίθηται ἐπωφελῶς. Τοιοῦτον ἐργαστήριον συνέστη ἐν Καβάλλᾳ ἐπίσης δὲ μερίμνῃ τοῦ Νομάρχου Σερρῶν πρόκειται νὰ συσταθῇ, ἐπίσης δὲ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἔχῃ συσταθεῖ, ἐργαστήριον ἀνάλογον καὶ εἰς τὰς Σέρρας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ πολὺ περισσοτέραν τόνωσιν καὶ ὄφελος εἰς τὴν χώραν, εἶναι ἡ γεωργικὴ ἐγκατάστασις τῶν πληθυσμῶν. Πρὸς τοῦτο δυνάμει νομοθετικοῦ Διατάγματος παρέχονται σπορὰ καὶ ἄροτρα εἰς τοὺς κατοίκους. Ἡ ὑπηρεσία αὕτη διεξάγεται δι’ ἰδίων ὑπαλλήλων. Δυστυχῶς τὰ χρήσιμα πρὸς τοῦτο δὲν ἔφθασαν πολὺ ἐγκαίρως, μόλις τώρα ἔφθασεν ἀρκετὴ ποσότης σίτου καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ προλάβωμεν πάντως τὴν καλλιέργειαν. Ζῶα ἐλάχιστα ὑπάρχουν. Τὰ ἐλάχιστα ἀδέσποτα ζῶα ἐφρόντισεν ἡ διοίκησις νὰ δοθοῦν στοὺς χωρικούς. Ἐπίσης ἐπωφελήθην μιᾶς εὐκαιρίας λέγω δὲ τοῦτο διὰ νὰ δείξω μὲ ποῖον τρόπον εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἐργαζώμεθα ἐπωφελήθην εὐκαιρίας τὴν ὁποίαν μοῦ ὑπέδειξεν ὁ στρατηγὸς Νίδερ. Ἀπεστάλησαν 150 βόες πρὸς τροφὴν τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ τοὺς βόας αὐτοὺς προσεφέρθη νὰ ἀνταλάξῃ μὲ κρέας προβάτων τὸ ὁποῖον θὰ τοῦ παρέσχεν ἡ διοίκησις ἔσπευσε δὲ πράγματι ἡ διοίκησις νὰ λάβῃ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου τοὺς βόας καὶ τοὺς χρησιμοποιήσῃ πρὸς καλλιέργειαν. Δηλ. προσπαθοῦμεν καὶ ἐκ τῶν ἐλαχίστων ἀκόμη νὰ προσπορισθῶμεν τὰ μέσα πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου. Ἐπὶ πλέον διετάχθη ἡ στρατ. ἀρχὴ νὰ παραδώσῃ στὴν διοίκηση διὰ νὰ διαθέσῃ αὐτὴ τὰ ἄχρηστα ζῶα τοῦ στρατοῦ. Ἐκ τοῦ ἐν Σιδηροκάστρῳ δὲ κέντρου ἱππονείας πληροφοροῦμαι ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ἀρκετὸς ἀριθμὸς ζώων, τὰ ὁποῖα ὅμως μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἀνεχώρησα, ἡ στρατ. ἀρχὴ δὲν εἶχε λάβῃ εἰσέτι τὴν διαταγὴν νὰ παραδώσῃ. Ἐννοεῖται ὅτι ὅλαι αἱ ἐνέργειαι τῆς διοικήσεως περιορίζονται ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τοῦ ἀνέκαθεν Ἑλληνικοῦ. Ἔπρεπε νὰ ἐκτείνεται καὶ πέραν πρὸς τὴν Θράκην, ἀλλ’ ἐκεῖ δὲν ἐπιτρέπεται ἡ εἴσοδος εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Ἑλλ. Διοικήσεως. Ἐπετράπη εἰς κυρίας, πρωτοστατούσης τῆς κυρίας Ἀδοσίδου, ἡ ὁποία ἐπέδειξεν ἀληθῶς ἐξαιρετικὸν ζῆλον καὶ ἀντοχήν. Συνωδευομένη ὑπὸ τοῦ ἀξιωματικοῦ κ. Ζάννου καὶ δύο ἢ τριῶν ἄλλων κυριῶν μετέβη κατ’ ἀρχὰς στὴ Ξάνθη, Δεδεαγάτς, Φιλιππούπολιν καὶ κατέληξε στὴ Σόφια, ἐπεδαψίλευσε δὲ παντὸς εἴδους περιποιήσεις εἰς τοὺς ἐπανακάμπτοντας πληθυσμούς. Πλὴν τούτων ὅμως ἐν Βουλγαρίᾳ κατακρατεῖται εἰσέτι μέγας ἀριθμὸς ὁμοεθνῶν ἡμῶν καὶ μάλιστα οἱ ἀκμαιότεροι, τοὺς ὁποίους ἔχουν ἐξαναγκάσῃ εἰς ἔργα ἀναγκαστικά. Εἶναι 25–30 στρατόπεδα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ἄνω τῶν 20.000 Ἑλλήνων κατακρατουμένων καὶ βασανιζομένων. Ἡ κυβέρνησις ἐμερίμνησε περὶ στρατιωτικῆς ἀποστολῆς στὴ Σόφια καὶ ἀπεστάλη ὁ συνταγματάρχης Μαζαράκης ὁ ὁποῖος ἐπελήφθη τοῦ ἔργου μετὰ μεγίστου ζήλου ὅπως ἀπελευθερώσῃ τοὺς κρατουμένους. Ἕτερον σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐστράφη ἡ φροντὶς τῆς Ἑλλην. Διοικήσεως ἦτο καὶ ἡ ἀναζήτησις ἀνηλίκων ἀπαχθέντων ὑπὸ τῶν Βουλγάρων ὡς ὑπηρετῶν καὶ κρατουμένων εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Περὶ τῶν ἀνηλίκων τούτων ἐφρόντισα νὰ γίνουν κατάλογοι ἀπὸ τοὺς κατὰ τόπους ὑποδιοικητὰς καὶ ἐγένοντο τοιοῦτοι, οἵτινες ὑπὸ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας ἐστάλησαν εἰς τὸν κ. Μαζαράκην. Εὐτυχῶς εἰς πολλὰ μέρη γνωρίζουν καὶ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα παρέλαβον τοὺς ἀνηλίκους. Ἐὰν αἱ πληροφορίαι εἶναι ἀκριβεῖς θὰ δυνηθῶμεν μέγα μέρος τῶν ἀνηλίκων αὐτῶν νὰ ἐπαναφέρωμεν εἰς τὸ πάτριον ἔδαφος. Ὡς εἶπον ἐπανειλημμένως ὀφείλει ἡ Βουλὴ ἐν τῇ κρίσει της, ἐπὶ τῆς προκειμένης ἐργασίας, νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει τὰς μεγίστας δυσχερείας, τὰς ὁποίας εἴχομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν. Εὑρισκόμεθα ἐν πολεμικῇ καταστάσει, ἐν πλήρει κινήσει τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀνάγκας τροφῆς καὶ κατασκηνώσεως καὶ κατὰ κανόνα ἀπαράβατον αἱ στρατιωτικαὶ ἀνάγκαι προηγοῦνται τῆς θεραπείας τῶν ἀναγκῶν τοῦ πολιτικοῦ πληθυσμοῦ. Πλὴν τούτου καὶ ὁ προηγηθεὶς τετραετὴς καὶ πλέον πόλεμος, εἶχεν ἀποστερήσει πᾶσαν τὴν χώραν ἡμῶν τῶν ἀναγκαίων πρὸς συντήρησιν, καὶ φυσικὸν ἦτο νὰ αἰσθανθῇ τὴν ἔλλειψιν ταύτην, πολὺ περισσότερον τὸ τμῆμα αὐτὸ, τῆς χώρας τὸ ὑπὸ τῶν Βουλγάρων ἐπιπροσθέτως λεηλατηθὲν, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν εἶχον ἀφίσει οὔτε ἐλάχιστόν τι, ἐξετείνοντο δὲ αἱ Βουλγαρικαὶ καταστροφαὶ εἴς τε τὰ ἔμψυχα καὶ εἰς τὰ ἄψυχα, εἰς τοὺς τηλεγραφικοὺς στήλους καὶ ἐν γένει καὶ εἰς τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, ἐντεῦθεν δὲ προέρχονται αἱ μεγάλαι δυσχέρειαι εἰς τὴν διεξαγωγὴν πάσης ὑπηρεσίας. Ἡ συγκοινωνία ἐνεργεῖται διὰ τοῦ τηλεγράφου ἢ τηλεφώνου, τὰ ὁποῖα ὅμως καταστρέφονται πολλάκις καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ διορθωθῶσιν, οὕτω δὲ δὲν ἔφθανον ἐγκαίρως αἱ αἰτήσεις μου πρὸς τὸ Κέντρον. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει ἀπόλυτος ἔλλειψις μεταγωγικῶν μέσων, καὶ ἐννοεῖται ὅτι ὄχι μόνον ἡ διοίκησις δὲν ἠδύνατο νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου διὰ τῶν ὀργάνων αὑτῆς ἐγκαίρως, ἀλλὰ δὲν ἠδύνατο νὰ ἀποστείλῃ καὶ τοὺς παλινοστούντας ταχέως εἰς τὰς ἑστίας των καὶ τὰ τρόφιμα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ διανεμηθῶσιν εἰς τὰ ἀπώτατα σημεῖα τῆς διοικήσεως. Αἱ ἀνωμαλίαι αὗται ἐπέδρασαν κατὰ πολὺ καὶ ἠνάγκασαν τὴν διοίκησιν νὰ περιστείλῃ τὰ μέσα περιθάλψεως διὰ νὰ ἐπαρκέσῃ. Παρὰ τῆς ἐν Καβάλλᾳ ἀποθήκης ἀλεύρων ἡ Δράμα ἔμεινεν οὐχὶ ἅπαξ ἄνευ ἄρτου. Ἐπίσης εἰς τὰς Σέρρας τελευταίως μόλις ἐπροφθάσαμεν νὰ κάμωμεν ἐγκαίρως τὴν διανομὴν τῆς 15ημερίας, διότι εἶχον ἐξαντληθῆ τὰ τρόφιμα, ἐπειδὴ μεταξὺ Σερρῶν καὶ Θεσσαλονίκης εἶχε διακοπῆ ἡ συγκοινωνία. Ἀπετάνθην εἰς τὸν στρατόν, ὁ ὁποῖος παρέσχεν ὅσον ἦτο δυνατὸν τὰ μέσα, λ. χ. ἡ Αʹ Μεραρχία μοὶ παρέσχε μεταγωγικὰ διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν παλινοστούντων τῶν ἐγγυτέρων χωρίων, οἱ παλινοστοῦντες ἤρχοντο πεζοὶ τὰ δὲ τρόφιμα καὶ αἱ ἀποσκευαὶ ἐπὶ μεταγωγικῶν. Ἐπίσης ἡ Ἀγγλικὴ ὑπηρεσία μοὶ ἐχορήγησε δύο αὐτοκίνητα μεγάλα καθημέρα μεταξὺ Καβάλλας καὶ Δράμας, ἀλλὰ ἐπί τινα χρόνον ὅπως ἔλεγε τὸ ἔγγραφον. Μεταξὺ Θεσσαλονίκης καὶ Δράμας μᾶς ἐχορήγησεν ἡ ἡμετέρα ὑπηρεσία 3 αὐτοκίνητα, διὰ τῶν ὁποίων ἐτακτοποιήθη σχετικῶς ἡ μεταφορὰ τῶν τροφίμων. Ἐλπίζω, ὅτι αἱ ἀνωμαλίαι, αἱ ὁποῖαι παρετηρήθησαν μέχρι σήμερον δὲν θὰ συμβῶσι τοῦ λοιποῦ. Ἀλλὰ μήπως εἰς ἡμᾶς μόνον παρετηρήθησαν αἱ ἀνωμαλίαι αὗται; Ἔχομεν τὸν σιδηρόδρομον, τοῦ ὁποίου ἐφορεύει ἡ Ἀγγλικὴ ὑπηρεσία, ἐν τούτοις εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ σταματήσῃ τὴν σιδηροδρομικὴν συγκοινωνίαν δι’ ἔλλειψιν ἀνθράκων, ἐν Δράμᾳ ὁ Ἄγγλος ἐπίτροπος ἀνέμενεν ἐπὶ ματαίῳ ἄνθρακας ἐκ Γιουμουλτζίνας, εἶχον δὲ συσσωρευθῆ εἰς τὸν σταθμὸν 4500 παλινοστοῦντες ἀναμένοντες τὸ τραῖνον. Ἀφίνω ὅτι οὔτε τῶν ὁδῶν ἡ κατάστασις εἶναι καλὴ καὶ ἔχουσιν ὑποστῆ μεγάλας φθοράς, ὥστε εἶναι ἀδύνατος ἡ προσέγγισις εἴς τινα μέρη, ὅπως ὁ ὑποφαινόμενος προσέκοψεν κατὰ τὴν ἐπάνοδόν του ἐνταῦθα. Ἀσχέτως πρὸς τὰ ζητήματα τῆς περιθάλψεως καὶ τοῦ ἐπισιτισμοῦ εἰς τὰ ὁποῖα ἀποβλέπει ἡ μέχρι τοῦδε ἀγόρευσίς μου, ἡ Ἑλληνικὴ Διοίκησις ἐγκατέστησεν ἤδη ὑπηρεσίας εἰς ὅλα τὰ σημεῖα τῆς ἀνακτηθείσης χώρας, ἐπίσης δὲ ἐπεμελήθη καὶ τῆς χρησιμοποιήσεως καὶ τῶν δημοσίων κτημάτων, τῶν ὁποίων ἐλπίζω ὅτι ἡ πρόσοδος θὰ εἶναι ἀξία λόγου. Οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Γεωργίας θὰ εἶναι ἱκανοποιημένοι, διότι ὑπάρχει διάθεσις πρὸς καλλιέργειαν καὶ ὁ πληθυσμὸς ἀνεθάρρησεν. Καὶ τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον ἐκινήθη ἀρκετά, ἀλλὰ προσκόπτει πάλιν εἰς τὰς αὐτὰς δυσχερείας τῆς συγκοινωνίας, ἄδειαι παρέχονται, ὁσάκις δὲ ἐζήτησα τὴν παροχὴν ἀδείας πάντοτε ἐδόθη, ἀλλὰ ὑπάρχει ἡ δυσκολία τῆς μεταφορᾶς. Ὑπὸ τὰς συνθήκας ταύτας δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι πᾶν ὅ,τι ἦτο ἀνθρωπίνως δυνατὸν ὑπὸ τὰ παρεχόμενα μέσα καὶ ὑπὸ τοὺς ὅρους ὑφ’ οὓς ἐκεῖ διατελοῦμεν, ἐγένετο, ὀφείλω δὲ ἐν τῷ σημείῳ νὰ ἐξάρω τὸν ζῆλον ὅλων τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι εἰργάζοντο ὡς δύο καὶ ὡς τρεῖς ἕκαστος διὰ νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς πολλαπλᾶς τῶν πρώτων ἡμερῶν καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν ἐξέλιπον ἐντελῶς. Τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα δύναμαι νὰ χαρακτηρίσω ὡς πρώτας βοηθείας, ἀπομένει δὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν παθόντων καὶ ὡς ἐκ τοῦτο ἀποβλέπει κατὰ καθῆκον ἡ Κυβέρνησις. Χθὲς ἐλήφθη ἀπόφασις ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, δι’ ἧς τίθενται αἱ πρῶται βάσεις τοιαύτης ἐργασίας, θὰ ἀπαιτηθῶσι δὲ καὶ νομοθετικὰ μέτρα διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς τύχης τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀνάγκην στέγης καὶ οἰκονομικῆς ἀποκαταστάσεως. (Χειροκροτήματα).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης ἔχει τὸν λόγον, ὅπως ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Ἀμαλιάδος.

§4Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμήν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ὑποβάλω ἀναφορὰν τοῦ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Ἀμαλιάδος, διετραγωδοῦντος τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθον οἱ γεωργοί, ἕνεκα τῆς μὴ ἐξαγωγῆς τοῦ σταφιδοκάρπου κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ παρὸν ἔτος ἕνεκα τῆς ὑπερόγκου αὐξήσεως τοῦ ἡμερομισθίου καὶ λοιπῶν καλλιεργητικῶν δαπανῶν. Ὁ Γεωργικὸς Συνεταιρισμὸς Ἀμαλιάδος, ὑποβάλλει τὴν παράκλησιν πρὸς τὴν Σεβ. Κυβέρνησιν καὶ Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀφ’ οὗ λάβωσιν ὑπ’ ὄψει τὴν ἀνάγκην, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθον οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ συνεννοηθῶσι μετὰ τῶν Συμμάχων Δυνάμεων, ὅπως, ὅσον τὸ δυνατόν, διευκολυνθῇ ἡ ἐξαγωγὴ σταφιδοκάρπου, ὡς ἐπετεύχθη μέχρι σήμερον. Γεγονὸς, τὸ ὁποῖον εἶναι πανθομολογούμενον καὶ ἀναμφισβήτητον καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἐστράφη ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως, τὰ τῆς ὑποτιμήσεως τῶν ναύλων, τῶν τελευταίως διατιμηθέντων ὑπὸ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ ὁποῖοι ὡρίσθησαν εἰς 200 σελλίνια κατὰ τόννον, οὕτω εἶναι δυνατὸν διὰ διαφόρων συνδυασμῶν νὰ διευκολυνθῇ καὶ ἡ ἐξαγωγή. Διατυπῶ ὅθεν τὴν παράκλησιν τοῦ Συνεταιρισμοῦ Ἀμαλιάδος καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νὰ λάβουν ταύτην ὑπ’ ὄψει καὶ ἐνεργήσωσι παρὰ τὰς συμμάχους Κυβερνήσεις, ἵνα ὅσον τὸ δυνατὸν κατασταθῇ εὐχερεστέρα καὶ ταχυτέρα ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ σταφιδοκάρπου.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκλαβᾶς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§6Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Γνωρίζομεν τὸ ἐνδιαφέρον καὶ τὰς προσπαθείας, ἃς καταβάλλει διὰ τὸν σταφιδικὸν κόσμον ἡ Κυβέρνησις, διότι λόγῳ τῆς κρατούσης κρίσεως καὶ λόγῳ τῆς μὴ ἐξαγωγῆς δύναται νὰ εἴδῃ ὅτι διατρέχει κρίσιν ἀληθῶς κρισιμωτάτην καὶ πάντοτε φιλοστόργως καὶ συμπαθῶς ἔχει αὐτοῦ, παρακαλῶ δὲ ἵνα μεριμνήσῃ καὶ τὸ ταχύτερον γίνῃ ἡ ἐξαγωγὴ τῆς σταφίδος, τοσοῦτον μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἀπειλεῖται ἡ μέλλουσα ἐσοδεία εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν δὲν ἐξαχθῇ ἡ παλαιά.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Φίλιος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τῆς πόλεως Καρδίτσης περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς λύσεως τῆς ἐπιτάξεως τῶν κτηνῶν τῶν χρησιμευόντων διὰ τὴν καθαριότητα τῆς πόλεως.

§8Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Διετάχθη ἡ ἐπιστροφὴ τῶν ἐπιταχθέντων ζώων τῆς Καρδίτσης, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω, ποῖος διέταξε νὰ κρατηθοῦν τὰ ζῶα τῆς Καρδίτσης διὰ νὰ καθαρίσουν τὴν πόλιν τῆς Λαρίσσης, ἐν ᾧ ἡ Λάρισσα ἔχει πολλὰ κτήνη καὶ μποροῦν νὰ τὴν καθαρίσουν, διότι τὴν Λάρισσαν, ἐὰν ὅλα τὰ κτήνη τῆς Ἑλλάδος μαζευθοῦν, δὲν μποροῦν νὰ τὴν καθαρίσουν. Τέτοιο Δήμαρχον ποῦ ἔχουν τὴν ἔχει ἔτσι καταντήσει. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ νὰ ἐπιστραφοῦν τὰ κτήνη.

§9Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπιφυλασσόμενος νὰ δώσω πληροφορίας πληρεστέρας, πληροφορῶ τὸν κύριον βουλευτήν, ὅτι ἐγένετο ἐκ στρατιωτικῶν λόγων ἡ τοιαύτη διατήρησις καὶ ὅτι θὰ λήξει ταχέως. Εἶναι ζήτημα στρατιωτικῆς φύσεως.

§10Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ὄχι. Ἔχουν γίνῃ οἱ δρόμοι τῆς Λαρίσσης ἀδιάβατοι.

§11Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νομίζω, ὅτι ἀφ’ οὗ εὑρισκόμεθα ὑπὸ τὸ Κράτος τῆς Γρίππης καὶ ἡ καθαριότης τῆς πόλεως δὲν εἶναι διόλου ζήτημα μὴ ἐπεῖγον.

§12Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἂς πάρουν τὰ κτήνη τῆς Λαρίσσης, ἡ Λάρισσα ἔχει πολλὰ κτήνη.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Ι. Λεκανίδης, Κ. Μητσοτάκης, Γ. Μαρκαντωνάκης, Γ. Μυλονογιάννης καὶ Α. Κριάρης, παρακαλοῦσι τὸν κύριον Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διὰ τίνα λόγον παρὰ τὰς ἐπανειλημμένας ὑποσχέσεις καὶ διαβεβαιώσεις αὐτοῦ δὲν διηυκόλυνε τὴν ἐξαγωγήν, μεταφορὰν καὶ κατανάλωσιν τῶν οἴνων Κρήτης καὶ οὕτως ἐζημιώθησαν οἱ οἰνοπαραγωγεῖς Κρήτης.

§14Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Τὸ ζήτημα τῆς παγείας καταναλώσεως τῶν οἴνων γενικῶς, οὐχὶ μόνον τῶν οἴνων Κρήτης, ἀπησχόλησε πολὺ τὴν Κυβέρνησιν, τόσον, ὥστε καίτοι οὐδεμίαν ἔχω ἄμεσον εἰδικότητα ἢ ἁρμοδιότητα διὰ τὴν παρέμβασιν, γνωρίζω, ὅμως ὅτι παρενέβη παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦτο, ὅπως ἐπιτευχθῇ τοὐλάχιστον ἡ κατανάλωσις τῶν οἴνων εἰς τὰς τάξεις τοῦ Στρατοῦ, ἐφ’ ὅσον τὸ Γενικὸν Στρατηγεῖον εἶχεν ἤδη προβεῖ εἰς τὸ σύνολον τῶν ἀναγκαιούντων διὰ τὸ στράτευμα ὡς πόσιν οἴνου. Ἀκριβῶς δὲ τὸ πρᾶγμα προσέκρουσεν εἰς γενικωτέρας στρατιωτικὰς ἀντιλήψεις, οὕτως ὥστε ἐπὶ μακροτάτου χρόνου νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν εἰς οὐδεμίαν ἀπόφασιν. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πιεζόμενος ὑπὸ τῆς ἀνάγκης τῆς κρίσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο ὁ οἶνος μέχρι πρὸ ὀλίγου χρόνου, παρενέβη προσωπικῶς καὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ παρὰ τοῖς ἁρμοδίοις ἐκεῖ καὶ ἐννοῶ λέγων ἁρμοδίοις, πρόκειται περὶ τοῦ Γενικοῦ Στρατηγείου, τοῦ κανονίζοντος τὴν τροφὴν τοῦ στρατοῦ, ὅπως ἐπιτρέψῃ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ οἴνου, ἐδήλωσε, δὲ ὅτι ἐπὶ τέλους παρὰ νὰ ὑφίσταται κρίσιν τόσην ἡ οἰνοπαραγωγὴ, εἶναι πολὺ προτιμώτερον νὰ ὑποστῇ μίαν ἐπὶ πλέον δαπάνην διὰ τῆς ἐπὶ πλέον ἀξίας τῶν οἴνων τῶν ἐκ σταφίδος ἀπέναντι τῶν οἴνων ἐκ σταφυλῆς. Ἡ τοιαύτη ἐνέργεια τοῦ κυρίου Προέδρου ἐστέφθη ὑπὸ ἐπιτυχίας καὶ ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἄποψις αὐτοῦ, ἀλλ’ ὅταν ἐκομίσθη ὁ οἶνος, ἵνα εἰσαχθῇ, οἱ ἁρμόδιοι πλέον χημικοὶ ἐδήλωσαν, ὅτι ἡ περιεκτικότης τοῦ οἴνου εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπεται ἡ χρησιμοποίησις αὐτοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τώρα τὴν ἐξαγωγήν, τὰ μέσα τῆς μεταφορᾶς εἶναι τοιαῦτα, καὶ δὴ τὰ διὰ θαλάσσης, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖο ὁποῖον γνωρίζει ἡ Βουλὴ καὶ δὴ οἱ Κρῆτες βουλευταί, οἵτινες αἰσθητοτέραν αἰσθάνονται τὴν ἔλλειψιν ταύτην. Πρόκειται, κύριοι, περὶ σπουδαίου παράγοντος τῆς παραγωγῆς ἡμῶν, ἀξίου πάσης προσοχῆς καὶ φροντίδος ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ θίγῃ κἂν τὸ συμφέρον ἄλλης χώρας. Ἀτυχῶς ὅμως, ἐπαναλαμβάνω, ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτοτελῶς ἡ τοιαύτη ἐνέργεια δὲν ἔπρεπε κἂν οὔτε ἡ κατανάλωσις τῆς ποσότητος ἐκείνης, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν εἰς τὸ Κράτος.

§15Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Ἀρκοῦμαι εἰς τὰ λεχθέντα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ζήτημα τὸ ἀποσύρω.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καλδῆς, ἐρωτᾷ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς σύνταξιν τῶν διοικητικῶν κωδίκων.

§17Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω ἔγγραφον τὴν ἀπάντησιν.

§18Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἡ ἐρώτησίς μου βεβαίως δὲν ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ψηφισθῶσιν τόσον σοβαρὰ νομοσχέδια, περὶ ἀποκεντρώσεως καὶ νέων διοικητικῶν κωδίκων, ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν ἐλπίδα, ὅτι εἰς τὴν μέλλουσαν σύνοδον νὰ ἔχῃ τελειώσῃ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ γνωρίζωμεν.

§20Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐργάζεται μετὰ πάσης δυνατῆς προσπαθείας, δὲν γνωρίζω ὅμως ποῖον μέρος τῆς ἐργασίας αὐτῆς εἶναι μέχρι τοῦδε συντετελεσμένον οὔτε ἐὰν κατορθωθῇ καὶ ἐν τῷ συνόλῳ νὰ τελειώσῃ κατὰ τὸ διάστημα περὶ τοῦ ὁποίου προβλέπει τὸ νομοσχέδιον. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ θέλει ἐπισπεύσει τὴν ὑποβολὴν αὐτοῦ ὁπότε ἡ Κυβέρνησις θὰ κατορθώσῃ νὰ ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια τοὐλάχιστον διὰ τὸν ὀργανισμὸν τῆς Διοικήσεως.

§21Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἐτάχθη ἑξάμηνος προθεσμία ἐν τῷ νόμῳ ἡ ὁποία βεβαίως ἔδει νὰ ἐπεκταθῇ, ἀλλὰ παρῆλθεν πλέον τοῦ ἔτους. Ἴδωμεν μεγάλην σημασίαν εἰς τὸ ἔργον, διότι ἐὰν εἶχε συνταχθῇ διοικητικὸν ἀποκεντρωτικὸν σύστημα, δὲν θὰ ἐλάμβανον χώραν αἱ προχθεσιναὶ συζητήσεις.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐπισιτισμοῦ ἂν θὰ ἄρῃ τὰ προσκόματα τὰ ὁποῖα παρεμβάλλουν οἱ ἐν Θεσσαλίᾳ στρατιωτικοὶ ἐπόπται τοῦ ἐπισιτισμοῦ εἰς τὴν λειτουργίαν τῶν μύλων τῶν ἀγροτικῶν διαμερισμάτων.

§23Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Χατζηγιάννη λέγω ὅτι ἐπειδὴ ἐγένοντο παράπονα καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας συνέστησα εἰς τοὺς εἰδικοὺς ἐπόπτας, εἰς τοὺς ὁποίους εἶχον συστήσει, νὰ ληφθῶσιν μέτρα τινὰ διὰ τῆς ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου ὑπ’ ἀριθ. 2040 διαταγῆς τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) «ὁ ἔλεγχος τῶν ἀδειῶν ἀλέσεως......» ὥστε βλέπετε ὅτι ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου ἐλήφθη σχετικὴ πρόνοια ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου.

§24Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀντιπροσωπεύω διαμέρισμα, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐξοχὴν συνεισέφερεν διὰ τὰς ἐπισιτιστικὰς ἀνάγκας τῆς χώρας ἄνευ γογγισμοῦ. Ἐὰν ὑπάρχῃ κάποια δυσφορία, αὕτη προέρχεται ἐκ τῆς πλημμελοῦς ἐνεργείας τῶν στρατιωτικῶν γεωργικῶν ἐποπτῶν καὶ τῶν ὀργάνων αὐτῶν. Δὲν εἶναι, βεβαίως ἡ ὥρα νὰ θίξωμεν τὸ ζήτημα αὐτό. Ἀρκοῦμαι εἰς τὴν ἐρώτησίν μου. Κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀφέθη ὡρισμένη ποσότης σίτου διὰ τὴν τροφὴν τῆς γεωργικῆς οἰκογενείας. Ἀφέθησαν δὲ κατ’ ἄτομον 200 ὀκάδες διὰ τοὺς καλλιεργητὰς καὶ 100 ὀκάδες διὰ τοὺς παρακεντέδες. Ὅλον τὸ ἐπὶ πλέον ἐπετάχθη καὶ συνεκομίσθη παρὰ τῆς Ἑταιρείας τῆς συγκεντρώσεως τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Τὸ σιτάρι οἱ χωρικοὶ τὸ ἀλέθουν εἰς μύλους μικροὺς ἐγκατεσπαρμένους εἰς τὴν πεδιάδα τῆς Θεσσαλίας καὶ ἀλέθοντας διὰ λογαριασμὸν τῶν παραγωγῶν, παρὰ τῶν ὁποίων οἱ μυλοθροὶ λαμβάνουν δικαιώματα ἀλεστικὰ εἴτε εἰς χρῆμα, εἴτε εἰς εἶδος. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἀλέσῃ τις ὀλίγον σῖτον, πρέπει προηγουμένως νὰ λάβῃ ἄδειαν παρὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ γεωργικοῦ ἐπόπτου, εἰς ἣν ἀναφέρονται πόσα μέλη ἔχει ἡ οἰκογένεια του καὶ πόσον σιτάρι τοῦ ἀναγκαιοῖ. Δίδεται δὲ ἡ ἄδεια δι’ ὡρισμένας ἡμέρας, πάντοτε ὀλίγας. Φαντασθῆτε, λοιπόν, ὅτι οἱ χωρικοὶ πρέπει νὰ μεταβαίνουν σχεδὸν καθ’ ἡμέραν εἰς τὸν μύλον εὑρισκόμενον μακρὰν τοῦ χωρίου. Τὴν ἄδειαν ταύτην ὑπογράφει ἐπίσης καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος, ὁ ὁποῖος συμβαίνει πολλάκις νὰ εἶναι κάτοικος ἄλλου χωρίου, καὶ ἐκτὸς τούτου νὰ ἀπουσιάζῃ εἰς τὸ χωράφι του καὶ νὰ περιμένωσιν οἱ χωρικοὶ πότε θὰ ἐπιστρέψῃ. Ὑπάρχει ἐπίσης ὑποχρέωσις τοῦ μυλωθροῦ νὰ καταρτίζῃ καταστάσεις δεκαπενθημέρους, ὡς ἂν ἦτο λογιστής. Ἐνῷ συνήθως εἶναι ἀγράμματος ἄνθρωπος ἀδυνατῶν νὰ πράξῃ τοῦτο. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα; Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου διαταγὴν στρατιώτου ἀναπληροῦντος τὸν στρατιωτικὸν ἐπόπτην, ὁ ὁποῖος λέγει περίπου τὰ ἀκόλουθα: Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω διαταγῶν, ἐπειδὴ δὲν ἔχετε συντάξῃ τὰς δεκαπενθημέρους καταστάσεις ἀπαγορεύω τοῦ λοιποῦ νὰ ἀλέσητε. Ὁ στρατιώτης Χατζηγεωργίου Γεώργιος». Δηλαδὴ ὁ στρατιώτης ἐκτελῶν διαταγὴν ἀνωτέρου ἔκλεισε τὸν μύλον ἑνὸς ὁλοκλήρου χωρίου καὶ δὲν ἐπέτρεψε ν’ ἀλέσωσι, καταδικάζων οὕτω τὸν πληθυσμὸν τοῦ χωρίου αὐτοῦ εἰς τὴν στέρησιν καὶ τὴν πεῖναν. Ποῖον λόγον ἔχουν τὰ μέτρα αὐτά; Ἀφοῦ ἀφέθη δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν ὡρισμένη ποσότης σίτου, φοβεῖσθε ὅτι θὰ καταναλώσῃ περισσότερον; Τότε τὶ θὰ φάγῃ τὴν ἄνοιξιν; Ἂς ἐρωτήσητε τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐπισιτισμοῦ νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν παρέστη ἀνάγκη νὰ στείλῃ σῖτον δι’ ἀγροτικὴν οἰκογένειαν. Καὶ ἂν δὲν τοὺς φθάνῃ θὰ τὸν ἀναμίξουν μὲ κριθάρι, μὲ ρόβι καὶ θὰ τοὺς φθάσῃ. Διὰ τοὺς λόγους τούτους εὑρίσκω τελείως ἄσκοπα καὶ ἄστοχα τὰ μέτρα, ἄστοχα διὰ τὴν πολιτείαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἀντίληψιν τῶν παραγωγῶν, καὶ μὴ ἔχοντα ἄλλον σκοπὸν παρὰ νὰ αὐξάνουν τὰ μέσα τῶν πιέσεων τοῦ Κράτους κατὰ τῶν παραγωγῶν, πιέσεων ἥκιστα πολιτικῶν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκέκας ἔχει τὸν λόγον.

§26Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δώσῃ οὐσιώδη σημασίαν εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄκρως σοβαρά. Ὅπως γνωρίζετε, ἐξεδόθη δι’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ τμῆμα τὸ λεγόμενον Θεσσαλία ἓν νομοθετικὸν Διάταγμα, ὅτι ἐκ τῆς παραγωγῆς δικαιοῦται καὶ κάτοικος γεωργικοῦ μέρους νὰ ἀγοράσῃ τὸ ψωμί του, τόσον οἱ παραγωγοὶ ὅσον καὶ οἱ μὴ παραγωγοὶ πληρώνοντες μὲ τὴν διατίμησιν δι’ ὁλόκληρον τὸ ἔτος. Ἀλλὰ πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Διατάγματος ἡ ὑπηρεσία ἴσως ἀπὸ παλαιοτέρων ἀντιλήψεων, ὅταν ὑπῆρχεν ὁ κίνδυνος τῆς πείνης, ἢ κανεὶς ὑπάλληλος νὰ συνέλαβε τὴν φαεινὴν ἰδέαν, ὅτι διὰ νὰ ἐπέρχηται ἐξακρίβωσις μήπως κυκλοφορεῖ κανεὶς κρυφίως σῖτον, ἔπρεπε νὰ ἀσκῆται ἐποπτεία καὶ ἐξεδόθη μία διαταγὴ καθ’ ἣν διὰ νὰ ἀλέσῃ τις σῖτον πρέπει νὰ πέρνῃ ἄδειαν ἀπὸ τὸν στρατιωτικὸν ἐπόπτην, ἑδρεύοντα εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν. Ὑπῆρχε λοιπὸν ἡ διαταγὴ καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος, ὅτε ὁλόκληρος ἡ Θεσσαλία ἔπλεεν ἐντὸς τῶν σιτηρῶν χωρὶς νὰ τοῖς εἶναι ἐπιτετραμμένον καὶ νὰ τὰ ἐξασφαλίσῃ ἢ νὰ τὰ ἐναποθηκεύσῃ ἢ τὰ πωλήσῃ, ἀλλὰ τὰ ἔβλεπεν εἰς σωροὺς καὶ ἤδη τὰ βλέπει εἰς ἄλλου εἴδους σωρούς, διότι ἐφύτρωσαν τὰ πλεῖστα μένοντα εἰς τὸ ὕπαιθρον. Δὲν ἔχω πρόχειρον νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν συμβουλὴν τοῦ ἐπιτετραμμένου τῆς στρατιωτικῆς συγκεντρώσεως καθ’ ἣν συμβουλεύονται ὅπως πέριξ τοῦ μέρους ὅπου εἶναι τὰ σιτηρὰ σωρευμένα νὰ ἀνοίξουν χάνδακα, τὰ δὲ σιτηρὰ ἄνωθεν νὰ τὰ σκεπάσουν μὲ ἄχυρα! Γνωρίζετε τὸ δημῶδες, τὸ ὁποῖον ἕκαστος χωρικὸς μὲ τὴν ἀφέλειαν τῶν χωρικῶν ἀναφωνεῖ, ὅταν ἀκούῃ ἐκφερομένην ἀνοησίαν «τὸ σκέπασες μὲ ἄχυρα», δηλαδὴ ἔλαβες τὴν χειροτέραν πρόνοιαν, δὲν ἔκαμες τίποτε καὶ οὕτω θὰ ἀναμείνωμεν τὴν ἄνοιξιν νὰ μᾶς δώσουν τὰ σιτηρὰ βλαστούς! Ἡ διαταγὴ δὲ αὐτὴ τῆς παρεμποδίσεως τῆς ἀλέσεως θεωρηθεῖσα ὡς μέσον ἐξασφαλίσεως ἀπὸ καταχρήσεων τῶν σιτηρῶν ἢ λαθρεμπορίου, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, προήχθη εἰς βιομηχανίαν, ἡ δὲ βιομηχανία αὐτὴ πῶς ἐνασκεῖται νομίζετε; Ὑπέβαλον ὁ ἴδιος καταγγελίας ἀπείρους· δὲν εἶδον τὴν τύχην καμμιᾶς· δὲν πταίει ἴσως ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία, ἀλλ’ ὑπηρεσίαι ἄλλαι. Ἀνεπτύχθη ἡ βιομηχανία, καθ’ ἣν ἕκαστος ἐπόπτης μένων εἰς τὸ γραφεῖον του ἔχει ὁρίσει τὴν τιμὴν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας θὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν. Ξεκινοῦν οἱ χωρικοὶ ἐξ ἀποστάσεων τεσσάρων ὡρῶν καὶ φυλάσσουν ἔξω τοῦ γραφείου τοῦ ἐπόπτου ἐπὶ ἡμέρας ἕως ὅτου ἐννοήσουν ὅτι ὑπάρχει κἄποιος ἄνθρωπος, μετὰ τοῦ ὁποίου δύνανται νὰ συνεννοηθοῦν καὶ νὰ διευκολυνθῇ ἡ δουλειά των. Ἡ δὲ ἄδεια δίδεται ἀντὶ δέκα λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Ἀλλὰ μήπως νομίζετε ὅτι, ἀφοῦ ἐπλήρωσαν τὴν ἄδειαν ἐξησφαλίσθησαν καὶ ἔμειναν ἐλεύθεροι νὰ κυττάξουν τὴ δουλειά των; Μόνον διὰ τροφὴν ὀκτὼ ἡμερῶν τοὺς δίδουν ἄδειαν, ὥστε καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ζωῆς του ὁ κάτοικος τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, εἰς τὴν Θεσσαλίαν τουλάχιστον, δὲν εἰξεύρω τί γίνεται εἰς ἄλλας ἐπαρχίας.

§27ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παντοῦ. Παντοῦ.

§28Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ὁλόκληρον τὴν ζωήν του καταναλίσκει εἰς αὐτό, διότι ἔχει τὴν ἀτυχίαν νὰ ἔχῃ στόμαχον καὶ νὰ θέλῃ νὰ φάγῃ. Τοῦτο, κύριοι, ἐκτὸς τῶν καταχρήσεων, εἶναι ἐντελῶς ἀνελεύθερον καὶ ἐπιβάλλεται αὔριον τὴν πρωΐαν, χωρὶς καμμία ζημία νὰ συμβῇ, νὰ ἐκδοθῇ μία διαταγὴ ὅτι ὁ κόσμος εἶναι ἐλεύθερος νὰ ἀλέθῃ. Ἀλλὰ διατί, σᾶς παρακαλῶ, μένουν οἱ ἐπόπται ἐκεῖ; Ἂν ἐκδώσητε μίαν διαταγὴν καὶ εἴπητε, ὅτι, ἐκ Θεσσαλίας δὲν ἐπιτρέπεται ἡ μεταφορὰ ἀλλαχοῦ σίτου καὶ ἕκαστος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ πάρῃ τὸν σῖτον του, διατί νὰ κάμῃ λαθρεμπόριον διὰ νὰ κερδίσῃ περισσότερον, ἀφοῦ τρέχει νὰ πωλήσῃ μὲ 1,10. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος διὰ τὰ πιεστικὰ αὐτὰ μέτρα. Ἐν ὀνόματι τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἀνθρώπων, ἐκδώσατε αὔριον τὸ πρωΐ ὑπ’ εὐθύνην σας μίαν διαταγὴν νὰ φύγουν οἱ ἐπόπται. Δὲν ἔχουν κανένα ἄλλον προορισμὸν παρὰ νὰ ἐκβιάζουν. Καταργήσατέ τους αὔριον ἢ ἂν δὲν ἔχετε πληροφορίας, λάβετε πληροφορίας καὶ ὅταν συνέλθῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἂν εἶναι δουλειὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἂς ἐκδώσῃ τὸ διάταγμα τῆς ἐλευθερίας τοῦ κόσμου.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἀγγελίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§30Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον καὶ νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς πρέπει νὰ ἀπαντήσῃ ἂν θὰ ἐκδώσῃ ἢ δὲν θὰ ἐκδώσῃ τοιαύτην διαταγὴν, διότι δὲν εἰμπορεῖ νὰ βασανίζεται χωρὶς λόγον ἕνας λαὸς ὁλόκληρος.

§31Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὄχι μόνον νὰ τὴν ἐκδώσῃ, ἀλλὰ καὶ νὰ τὴν ἐφαρμόσῃ διὰ νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν γεωργικὸν πληθυσμὸν ἀπὸ αὐτὰς τὰς ἐκβιάσεις.

§32Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἔχει γίνει δὲ καὶ ἕνα μέσον νὰ γίνουν κουραμπιέδες οἱ περισσότεροι στρατιῶται.

§33Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἐξοντώνονται καὶ τὰ κοτόπουλα....

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Πετρακάκος παρακαλεῖ τοὺς κ. κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν Ὑπουργοὺς νὰ ἀναφέρωσιν εἰς τὴν Βουλὴν ὅσας τυχὸν πληροφορίας ἔχει ἡ Κυβέρνησις περὶ τῆς τύχης τῶν ἐν Γκαῖρλιτς Ἑλλήνων στρατιωτικῶν αἰχμαλώτων καὶ τῆς παλινοστήσεως αὐτῶν εἰς τὴν πατρίδα. Πρὸς δὲ καὶ τί σκέπτεται πρὸς οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῶν ἀξιωματικῶν ἰδίᾳ ὅσοι ἀπώλεσαν ὅλας τὰς νῦν ἀποσκευάς.

§35Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Δ. Παπαζαχαρίου παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ποῖα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ κατὰ τῆς Ἑταιρείας Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων διὰ τὴν ἀδιαφορίαν ἣν ἐπιδεικνύει αὕτη πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς ὑποχρεώσεώς της νὰ παρέχῃ ἐπαρκὲς καὶ καθαρὸν οἰνόπνευμα πρὸς τὸν φορολογούμενον λαόν.

§37Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω οὐδένα λόγον νὰ πιέσω τὴν Ἑταιρείαν νὰ πωλῇ οἰνόπνευμα, δι’ ἄλλου μέσου ἐμήνυσα εἰς αὐτὴν ὅτι πρέπει νὰ πωλῇ οἰνόπνευμα. Πέραν τούτου δὲν δύναμαι νὰ κάμω τι, διότι ὄντως ὑπάρχει δυσχέρεια μεταφορικῶν μέσων, τὰ καΐκια της ἔχουν ἐπιταχθῆ. Ἐξ ἄλλου δὲ ἡ κατανάλωσις ὑπῆρξε μεγίστη καὶ ἐντεῦθεν ὑπῆρξεν ἡ ἔλλειψις.

§38Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐπιτρέψατέ μοι κ. Ὑπουργέ, νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ἀγοράζω οἰνόπνευμα, τὸ ὁποῖον δὲν καίει. Κινδυνεύουν τὰ μάτια μου, ὅπως κινδυνεύουν καὶ ὅλου τοῦ κόσμου ἀπὸ τὸ φῶς, τὸ ὁποῖον παράγεται ἐκ τοῦ οἰνοπνεύματος τούτου. Διὰ τοῦτο ἔκαμα τὴν ἐρώτησιν. Δυστυχῶς τὸ οἰνόπνευμα δὲν εἶναι καθαρὸν, εἶναι κακὴ ἡ ποιότης καὶ διὰ τοῦτο ὁ κόσμος καὶ αὐτὸ τὸ ὀλίγον τὸ ὁποῖον μετὰ ὁμηρικοὺς ἀγῶνας ἀγοράζει, δὲν δύναται νὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ. Σήμερον ἀνέγνωσα εἰς τὴν ἐφημερίδα «Πατρὶς» μίαν διατριβὴν ὑπογεγραμμένην ὑπὸ ἑνὸς Ἀλεξοπούλου, ἐν τῇ ὁποίᾳ οὗτος προκαλεῖ τὴν Ἑταιρείαν νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν κατ’ αὐτῆς καταγγελίαν περὶ τῆς κακῆς ποιότητος τοῦ οἰνοπνεύματος. (ἀναγινώσκει). Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τοὺς ἁρμοδίους χημικοὺς νὰ ἐξετάσωσιν ἂν τὸ οἰνόπνευμα εἶναι καθαρὸν, 95°, ὅπως ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παρέχῃ τοῦτο ἡ Ἑταιρεία εἰς τὸν κόσμον.

§39Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁμολογῶ ὅτι τοιοῦτον παράπονον πρώτην φορὰν ἤκουσα. Θὰ διατάξω νὰ γίνῃ ἐξέτασις ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ποιότητος τοῦ οἰνοπνεύματος.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἀργυρὸς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τίνα μέτρα ἔλαβεν ἢ σκέπτεται νὰ λάβῃ πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Δεμὶρ–Ἰσσάρ.

§41Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος θὰ διορθωθῇ τὸ κακὸν, ληφθέντων τῶν σχετικῶν μέτρων.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Ε. Βελλιανίτης καὶ Θ. Βελλιανίτης παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑφυπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ποῖα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ διὰ τοὺς ἐκ τοῦ μετώπου ἐλθόντας μὲ ἄδειαν καὶ παραμένοντας ἐνταῦθα στρατιώτας, οἵτινες δὲν δύνανται νὰ μεταβῶσιν εἰς Κέρκυραν, μὴ ἀναχωρήσαντος πρὸ 15 ἡμερῶν ἀτμοπλοίου.

§43Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Οἱ ἐκ Κερκύρας στρατιῶται θὰ ἀναχωρήσουν διὰ τῆς «Μυκάλης» τὴν Παρασκευήν. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἄλλους στρατιώτας ἔδωσα διαταγὴν δι’ ἐγκυκλίου εἰς ὅλας τὰς Ἀρχὰς νὰ μὴ ὑπολογίζονται αἱ ἡμέραι μεταβάσεως καὶ ἐπανόδου εἰς τὴν ἄδειαν, ὥστε ἡ χορηγουμένη ἄδεια εἰς αὐτοὺς νὰ ἐξαντλῆται ἐν τῷ τόπῳ τῆς διαμονῆς των, δι’ ὃν ἐζήτησαν τὴν ἄδειαν.

§44Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἡ διαταγὴ αὕτη συμπεριλαμβάνει καὶ τοὺς Κερκυραίους;

§45Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Βεβαίως.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μπουρνιᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑφυπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν ἔλαβε μέτρον καὶ ποῖον πρὸς ἀνόρθωσιν τῆς ἀδικίας τῆς γενομένης εἰς τὸν Ἰωάν. Τοτόν, τραυματίαν τοῦ πολέμου 1912–1913, καταστάντα ἀνίκανον καὶ πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν, εἰς τὸν ὁποῖον δὲν ἐχορηγήθη ἐν τούτοις ἡ κατὰ νόμον σύνταξις.

§47Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Δὲν ἔχω τὴν ἀπάντησιν. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Δ. Πετρακᾶκος ἐρωτᾷ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, διατὶ δὲν καταβάλλει τὸ Δημόσιον τὰ ἐνοίκια τῆς ἐν Πλάτσῃ τοῦ τέως δήμου Λεύκτρου οἰκίας, ἥτις ἔχει ἐκμισθωθῆ ὡς ἀστυνομικὸς Σταθμὸς ἀπὸ τῆς 4 Ἰουλίου 1914 μέχρι τῆς 30 Ἰουνίου 1915. Ὁ ἰδιοκτήτης κ. Σ. Κοτοπουλέας ἔχει οὕτω λαμβάνειν 178 δραχμάς, δι’ ἃς ἂς ζητηθῇ πίστωσις ἂν δὲν ὑπάρχει τοιαύτη διὰ νὰ πληρωθῇ τὸ ταχύτερον.

§49Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω ἔγγραφον τὴν ἀπάντησιν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετραχᾶκος ἐρωτᾷ τὸν κ. ἐπὶ τοῦ Ἐπισιτισμοῦ Ὑπουργὸν, ἂν μετὰ τῆς παραγγελθείσης καταργήσεως τῶν δελτίων ἄρτου θὰ ἐπέλθῃ μείωσις τῆς ὑψηλῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, ὅπερ κυρίως ἐνδιαφέρει τὸν κόσμον, δέον δὲ νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Κυβέρνησιν.

§51Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐπισιτισμοῦ). Θὰ πιστεύσῃ ἡ Βουλὴ ὅτι, ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἂν ὄχι μεῖζον ἀλλὰ ἴσον ἐνδιαφέρον μὲ τὸν κ. Βουλευτὴν περὶ τῆς μειώσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου· ἀλλ’ εἶνε γνωστὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπέστη ζημίας καὶ ζημίας σοβαράς. Εἶνε ἀληθὲς ὅτι ἀπὸ τῆς ἀνακωχῆς καὶ ἐντεῦθεν ἐπῆλθεν μείωσις τῶν κομίστρων, ἀλλὰ τὰ φορτία τὰ ὁποῖα ἔρχονται, εἶνε μὲ τοὺς παλαιοὺς ναύλους. Ὁ πόθος μας εἶνε μὲ πρώτην εὐκαιρίαν νὰ μειώσωμεν τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου, ἀλλ’ αἱ ζημίαι τοῦ Δημοσίου εἶνε τοιαῦται ὥστε ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν ἐπιτρέπουσι μείωσιν. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν κατάργησιν τῶν δελτίων, μελετᾶται τὸ ζήτημα ὥστε ταχέως νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἀπαλλαγῶμεν.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐπισιτισμοῦ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἀληθεύῃ ὅτι, καταχρήσεις σημαντικοῦ ποσοῦ ζακχάρεως ἔλαβον χώραν εἰς τὸ Πρατήριον τῶν συνεταιρισμῶν τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων.

§53Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐπισιτισμοῦ). Εἶνε ἀληθὲς ὅτι εἰς τὸν Σύνδεσμον τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων ποῦ εἶχεν ἀναθέση τὸ Ὑπουργεῖον τὴν διανομὴν παρετηρήθησαν ἀταξίαι τινές, διετάχθη δὲ ἀνάκρισις καὶ ἐπιθεώρησις ἀπὸ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ ἔρευνα εὑρίσκεται περὶ τὸ τέρμα, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ δώσω καμμίαν σαφῆ ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. συνάδελφον, πρὶν τελειώσῃ ἡ ἀνάκρισις.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης, παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἐλήφθησαν μέτρα περὶ προμηθείας θείου.

§55Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δίδω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν: Ἐν Ἀμερικῇ ὑπάρχει ἐναποθηκευμένον διὰ λογαριασμόν μας θεῖον τόννοι 7.300, ὧν ἐλλείψει μέσων μεταφορᾶς δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ μεταφορά. Ἐν τούτοις ἡ Ἀνωτάτη Διεύθυνσις Μεταφορῶν ἀνεκοίνωσεν ἡμῖν κατὰ τὰς ἀρχὰς τρ. μηνὸς ὅτι ἐναύλωσε δύο ἱστιοφόρα εὑρισκόμενα ἤδη ἐν Ἀμερικῇ πρὸς μεταφορὰν 2.800 μέχρι 3.000 τόννων θείου. Ἡ ἀνωτάτη Διεύθυνσις εἰδοποιήθη παρ’ ἡμῶν ὅτι καθίσταται ἐπιβεβλημένη ἡ μεταφορὰ καὶ τῆς ὑπολειπομένης ποσότητος θείου ἐξ Ἀμερικῆς (τόννοι 4.300, 4.500) δὲν δύναται ὅμως νὰ διαβεβαιώσῃ ἡμᾶς ἐὰν τοῦτο ἤθελεν ἐπιτευχθῇ ἐγκαίρως. Βʹ) Ἐν Ἰταλίᾳ ὑπάρχει ὡσαύτως ἐναποθηκευμένον διὰ λογαριασμόν μας ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους θεῖον ἐκ 4.000 τόννων, ὧν εἰσέτι δὲν ἐδόθη ἡμῖν παρὰ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως ἄδεια ἐξαγωγῆς, ἡ ὁποία ὡς ἡμᾶς πληροφορεῖ ὁ κ. Κορομηλᾶς, θὰ μᾶς δοθῇ εὐθὺς ὡς ἀποδειχθῇ ὅτι τὸ θεῖον τοῦτο ἔχει ἀγορασθῇ πρὸ τῆς 18 Μαρτίου 1918. Πλὴν τῶν ἀνωτέρω 4.000 τόννων ὑπάρχουσι εἰσέτι ἐν Ἰταλίᾳ 800 περίπου τόννοι δι’ οὓς ὑπάρχει ἄδεια ἐξαγωγῆς καὶ ὧν φροντίζομεν τὴν μεταφορὰν δι’ ἱστιοφόρων. Ἐννοεῖται ὅτι πρὸς τοῖς ἀνωτέρω ἐζητήσαμεν πρὸ πολλοῦ, παρὰ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως τὴν παραχώρησιν ἑτέρων 10.000 τόννων θείου πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ προσεχοῦς ἔτους εἰς ἀπάντησιν δὲ ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις ἐγνώρισεν ἡμῖν ὅτι ἐπιφυλλάσσεται νὰ καθορίσῃ τὴν παραχωρηθησομένην εἰς τὴν Ἑλλάδα ποσότητα θείου, εὐθὺς ὡς ἤθελε διευκρινισθῇ ἡ ἀπόδοσις τῶν ὀρυχείων της. Ἐπὶ προσφορᾶς γενομένης ἡμῖν διὰ προμήθειαν θείου ἐξ Ἰαπωνίας δὲν ἔλαβον εἰσέτι οὐδεμίαν ἀπόφασιν λόγῳ τῶν ὑψηλῶν τιμῶν εἰς ἃς τοῦτο μᾶς προσφέρεται ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἐξ Ἰταλίας. Ἀνακεφαλαίωσις. Ἔχομεν ἀγοράσει.

Ἐκ τούτων πρόκειται νὰ ἀρχίσῃ ἡ μεταφορά.

§56Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὸ ἐνδιαφέρον, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν ὅπως ἐπισπεύσῃ, εἰ δυνατὸν τὴν ταχυτέραν ἄφιξιν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης παρακαλεῖται ἀπὸ τὸν κ. Μελᾶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τί ἔγιναν αἱ ὑποθέσεις κατὰ τοῦ τέως Μητροπολίτου Ἰωαννίνων καὶ τοῦ τέως νομάρχου Σάμου Χατζηλουκᾶ.

§58Κ. ΜΕΛΑΣ. Λυποῦμαι διότι ἀναγκάζομαι νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε Ὑπουργὲ νὰ δώσητε ὡρισμένας πληροφορίας στὴν Βουλὴν εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται αὐταὶ αἱ ὑποθέσεις, αἱ ὁποῖαι ὡς ἐκ τῆς φύσεώς των, ἔπρεπε πρὸ πολλοῦ νὰ εἶχαν τελειώσῃ. Δὲν μοῦ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀναπτύξω τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ὁ τέως Μητροπολίτης Ἰωαννίνων δὲν εἶνε κἂν ἐπιτετραμμένον νὰ μένῃ καὶ ἐν Ἑλλάδι ἀκόμη. Ἐπίσης διὰ τὸν Χατζηλουκᾶ. Εἶνε γνωστὸν ὅτι ὁ Μαζαράκης ὑπέστη τὸν διωγμὸν ἕνεκα καταγγελίας τοῦ νομάρχου Χατζηλουκᾶ, ὅτι εἶχε ἐξαφανισθῆ γραφομηχανὴ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐνῷ ἀντιθέτως ἀπεδείχθη ὅτι γραφομηχανὴ ἀξίας εἶχε ἐξαφανισθῆ ὑπὸ τοῦ νομάρχου συνεργοῦντος καὶ τοῦ γραμματέως. Ἡ δικογραφία αὐτὴ ὑπάρχει δύο χρόνια καὶ δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ μάθωμεν τί γίνεται; ὁ δὲ κύριος αὐτὸς περιέρχεται ἐλεύθερος τὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ ποῖον λόγον ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἀναβάλλει νὰ φέρῃ εἰς φῶς τὰ ὄργια τὰ διαπραχθέντα εἰς τὸ Βρεφοκομεῖον Ἀθηνῶν ἐπὶ δημάρχου Σπ. Μερκούρη, τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀδελφάτου. Εἶνε πράγματι ἀκατανόητος ἡ προστασία τοιούτων ὑποκειμένων διὰ τοιαύτας ἀπαισίας πράξεις.

§59Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δύναμαι νὰ ἀπαντήσω εὐθὺς ἀμέσως στὰ ἐρωτήματα τοῦ κ. βουλευτοῦ. Περὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Βρεφοκομείου μῆνας τινὰς μετὰ τὴν ἐκ μέρους μου ἀνάληψιν τοῦ Ὑπουργείου μοὶ ἀνηγγέλθη ὅτι ὑπεβλήθη ἡ πραγματογνωμοσύνη στὸν ἀνακριτή ὑπεβλήθη δὲ εἰς ἐμὲ καὶ ἀντίγραφον τῆς ἐκθέσεως, ὁμολογῶ δὲ ὅτι οἱ πραγματογνώμονες εἰργάσθησαν μετὰ πολλοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ πολλοῦ ζήλου καὶ πολυσέλιδος ἔκθεσις ὑπεβλήθη, ἐκ τῆς ὁποίας ἀποδεικνύονται αἱ καταχρήσεις. Ὅταν ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις αὐτή, παρήγγειλα ὅπως ἐπισπευθοῦν αἱ περαιτέρω ἀνακρίσεις, ἀλλ’ ἡ ἀνάκρισις τὴν ἐποχὴν ἐκείνην συνέπιπτε μὲ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν δικαστικῶν καὶ οἱ ἀνακριταὶ ἐνηλλάσσοντο καὶ ὑπόθεσις τοιαύτη δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δοθῇ εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε στὸν πρῶτον πρωτοδίκην. Ὅταν τέλος πάντων ἀπεκατεστάθη ἡ τάξις ἐν τοῖς δικαστηρίοις, δὲν ἠρκέσθην μόνον νὰ ὑπομνήσω τὴν ἐπίσπευσιν στὸν εἰσαγγελέα, ἀλλ’ ἔφθασα μέχρι τοῦ σημείου δι’ ἰδιαιτέρου ἐγγράφου νὰ παραγγείλω στὸν εἰσαγγελέα ὅπως εἷς ἐκ τῶν κ. κ. ἀνακριτῶν, ὁ δραστηριότερος, ἐπιληφθῇ εἰδικῶς τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, μὴ ἀπασχολούμενος εἰς καμμίαν ἄλλην ὑπόθεσιν, ἐκ τῆς ἐπιθυμίας, τὴν ὁποίαν εἶχον ὅπως λάβῃ πέρας ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ καὶ διὰ νὰ μὴ ἀναγινώσκω ἢ ἀκούω εὔλογα παράπονα ἀπὸ μέρους ἐγκρίτων μελῶν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἡ ὑπόθεσις ἐπερατώθη, ἡ ἀνάκρισις ἐτερματίσθη, ὑπεβλήθη ἡ δικογραφία στὸν εἰσαγγελέα καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς κ. Φωτάκης, παρακληθεὶς καὶ προσωπικῶς παρ’ ἐμοῦ, μελετᾷ ὁ ἴδιος τὴν ὑπόθεσιν διὰ νὰ ὑποβάλῃ τὴν πρότασιν πρὸς ἔκδοσιν τοῦ βουλεύματος. Ἔχω δὲ πάντα λόγον νὰ πιστεύω ὅτι θὰ ἐξέλθῃ ἐκ τοῦ εἰσαγγελέως ἡ ὀρθὴ καὶ δικαία πρότασις πρὸς παραπομπὴν τῶν τυχὸν ἀνακαλυφθησομένων ἐνόχων. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς δύο ἄλλας ὑποθέσεις, δὲν δύναμαι νὰ δώσω πολλὰς πληροφορίας ἀκόμη, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ γνωρίσω στὸν κ. βουλευτὴν εἶνε ὅτι ἡ δικογραφία διὰ τὸν τέως μητροπολίτην Ἰωαννίνων ἐστάλη στὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἐπεστράφη δὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, τὸ ὁποῖον τὴν ἀπέστειλεν εἰς τὸν εἰσαγγελέα Ἐφετῶν μὲ τὴν παραγγελίαν νὰ ἐνεργήσῃ.... Ἀμέσως ἔδωκα διαταγὴν νὰ ἐνεργήσῃ ἀνάκρισιν κατ’ αὐτοῦ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ ἀνάκρισις. Δὲν ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὸν εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν. Ἀλλὰ πιστεύω ὅτι θὰ δείξῃ πλῆρες ἐνδιαφέρον προκειμένου περὶ τοιαύτης σοβαρᾶς ὑποθέσεως ἵνα τερματισθῇ ἡ ὑπόθεσις ταχύτερον. Προκειμένου περὶ τῆς ὑποθέσεως Χατζηλουκᾶ παρήγγειλα ἀνάκρισιν, λόγῳ δὲ τῆς ἰδιαζούσης δοσιδικίας ὑπάγεται εἰς τὸν εἰσαγγελέα Ἐφετῶν Σύρου, καὶ ἤρξατο κατ’ αὐτοῦ ἡ ἀνάκρισις. Ὁ κύριος Χατζηλουκᾶς δὲν ὑπέστη ἀμέσως τὴν δίωξιν, διότι εἶχε τὴν εὐτυχίαν νὰ εὑρίσκεται ἐν Κρήτῃ ἀπελαθείς. Φαίνεται ὅτι ἐπανῆλθεν ἐκ τῆς ἀπελάσεως, ὡς ἐξωδίκως πληροφοροῦμαι, αὐτὸ δὲ μοῦ δίδει ἀφορμὴν νὰ διατάξω ἵνα ἡ ἀνάκρισις τερματισθῇ τὸ ταχύτερον. Τὰς πληροφορίας ταύτας ἠδυνήθην νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλήν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διορισμοῦ Ὑπουργοῦ ἄνευ χαρτοφυλακίου καὶ προσωρινοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως καὶ λειτουργίας τοῦ κατὰ τὸν νόμον 241 αὐτοτελοῦς Γραφείου Ξένων καὶ Ἐκθέσεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος καὶ συμπληρώσεως νόμων τινῶν ἀφορώντων τὸν ἐπισιτισμὸν τῆς Χώρας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων ΓϠΛΣʹ, 767 καὶ 1454». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 3 Νοεμβρίου 1918 «περὶ συντομεύσεως τῶν προθεσμιῶν τοῦ νόμου 184 περὶ ἐμπορικῶν ἐπιμελητηρίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξόδων παραστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ ναυτῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος νόμου 971 τοῦ 1917». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ νόμου 1074 «περὶ κατασκευῆς ἔργων ὁδοποιΐας καὶ ἐν Ἀνατολικῇ Μακεδονίᾳ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως καὶ ἑτέρου χρηματικοῦ ποσοῦ ὑπὸ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς ἀνακαινίσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων Πειραιῶς». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς Στρατιωτικῆς Διευθύνσεως συγκεντρώσεως ἐγχωρίων προϊόντων. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν νόμων ΑΥϞΔʹ καὶ ΑΥϞΒʹ περὶ διοικήσεως τῆς ὑπὸ τοῦ Εὐαγγέλου Ζάππα καταλειφθείσης εἰς τὸ Ἔθνος περιουσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους διὰ τὸ ἔτος 1918. Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1918.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου θὰ γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Παρακαλοῦνται νὰ ἔλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Α. Μπασιᾶς καὶ Θ. Γοῦσκος. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου λέγουσι «Ναί», οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν «Ὄχι». Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν Βουλευτῶν κ. κ. Θ. Γούσκου καὶ Α. Μπασιᾶ, τοῦ κ. Γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ. κ. Βουλευτῶν κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 147, ἅπαντες ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ 1918.

§63ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις κ. Πρόεδρε.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη αὔριον τὴν 4ην μ. μ.