1918.11.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 37Η

τῆς 26 Νοεμβρίου 1918

ΠΡΟΕΔΡΙΑ κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρᾳ 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς — Ὁ ἐν Ἀθήναις πρέσβυς τῆς Σερβίας κ. Γαβρίλοβιτς, ἀπευθύνει πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς εὐχαριστήριον γράμμα δι’ ὅσα ἐν τῇ Βουλῇ εἶπε περὶ Σερβίας, ἀγγέλλων ὅτι θὰ διαβιβάσῃ τὰ λεχθέντα πρὸς τὴν Κυβέρνησίν του. — Ὁ Περικλῆς Λεμπέσης ἔφεδρος στρατιώτης, παρακαλεῖ, ὅπως παραταθῇ ἡ προθεσμία τῶν ἐγγραφῶν του ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ διὰ τὰ ἔτη 1916–1917 καὶ 1918–1919. — Ὁ κ. Ι. Κωστόπουλος κάτοικος Κακοσάλεσι Ὠρωποῦ, παρακαλεῖ, ὅπως τῷ ἐπιτραπῇ νὰ ἀνανεώσῃ τὴν ἐγγραφήν τοῦ θερινοῦ ἑξαμήνου τοῦ 1916–1917. — Οἱ κ. κ. Τέντσιος, Παλαιολόγος καὶ Δανιηλίδης φοιτηταὶ τῆς Νομικῆς, ἐθελονταὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης παρακαλοῦσιν ὅπως χορηγηθῇ αὐτοῖς βοήθημα πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν σπουδῶν των. — Οἱ κ. κ. Σταματέλος, Σπυρόπουλος καὶ ἕτεροι δέκα καὶ ἓξ κάτοικοι Ἀθηνῶν παρακαλοῦσιν ὅπως οἱ ἐξ ἀναβολῆς κατατάξεως ὑπηρετοῦντες εἰς τὸν στρατὸν δημόσιοι ὑπάλληλοι ἀπολαμβάνουσι τοῦ μισθοῦ των. — Οἱ κάτοικοι Φαλεσίας Λοκρίδος παρακαλοῦσιν ὅπως ἀποζημιωθῶσι διὰ τὸ σαπὲν ποσὸν ἀραβοσίτου των, λόγῳ ἀδρανείας τῆς Ἑταιρείας συγκεντρώσεως προϊόντων. — Οἱ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι τοῦ δήμου Σερρῶν παρακαλοῦσιν ὅπως ὁ χρόνος τῆς αἰχμαλωσίας τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων τῶν τεσσάρων δήμων τῆς Ἀνατολ. Μακεδονίας προσμετρηθῇ ὡς χρόνος ὑπηρεσίας. — Ὁ κ. Χρῆστος Οἰκονομίδης ἐκ Δράμας θῦμα τῆς Βουλγαρικῆς θηριωδίας καὶ βαρβαρότητος ζητεῖ οἰκονομικὴν προστασίαν πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν ἀνωτέρων σπουδῶν του. — Ὁ κ. Κ. Κατεβαίνης πρώην γυμνασιάρχης, νῦν καθηγητὴς τοῦ γυμνασίου Σάμου παρακαλεῖ ὅπως καταβάλῃ τὰς ἐλλιπούσας νομίμους διὰ τὴν σύνταξίν του κρατήσεις ἐπὶ τῇ βάσει καθηγητοῦ. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ἀλεβιζᾶτος διορισθεὶς καθηγητὴς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ὑποβάλλει τὴν ἀπὸ τοῦ ἀξιώματος τοῦ βουλευτοῦ παραίτησίν του. Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Καβαλλιερᾶτος αἰτεῖται δίμηνον ἄδειαν ἀπουσίας ἐκ τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς διὰ τὸ ἐξωτερικόν. (Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως ἡ ἄδεια χορηγεῖται). Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Μ. Νεγροπόντης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Ὀκτωβρίου 1918 Νομοθ. Διατάγματος περὶ διατηρήσεως ἐπὶ τιμῇ τοῦ βαθμοῦ καὶ τίτλου ἐκτάκτου ἀπεσταλμένου καὶ πληρεξουσίου Ὑπουργοῦ τοῦ Προέδρου Ὑπουργοῦ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Π. Κουντουριώτης ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς δύο νομοσχέδια: 1) «Περὶ χορηγήσεως ἀδειῶν ἕνεκα ἀσθενείας εἰς τοὺς νοσηλευθέντας ἐν Ναυτ. Νοσοκομείοις καὶ ἐν ξηρᾷ θεραπευτηρίοις ὑπαξιωματικοὺς καὶ ναύτας κλπ. διαρκοῦντος τοῦ παρόντος πολέμου» καὶ 2) «Περὶ τοῦ χρόνου τῆς παύσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἀπὸ 10 Ἰουλίου 1917 Β. Δ. περὶ προσθέτου μισθοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ κλπ.». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§2Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καταθέτω τὰς κάτωθι ἐπὶ τοῦ ψηφισθησομένου προϋπολογισμοῦ τοῦ 1918 δηλώσεις (ἀναγινώσκει). Προκειμένου νὰ ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1918, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτῆς καὶ συμπληρωματικὰς τινὰς μεταβολὰς ἐπ’ αὐτοῦ αἵτινες ἐπιβάλλονται κυρίως λόγῳ νέων τινῶν νομοθετικῶν μέτρων, ὧν αἱ δαπάναι θὰ βαρύνωσι τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς χρήσεως ταύτης, σπουδαιοτέρα ἐκ τούτων εἶναι ἡ κατὰ δραχ. 2.000.000 αὔξησις τῆς συνδρομῆς τοῦ Κράτους ὑπὲρ τῶν κατοίκων τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, διότι ἡ ζητηθεῖσα ἤδη ἐκ δραχ. 500.000 ἀπεδείχθη τελείως ἀνεπαρκὴς λόγῳ τῶν μεγάλων ἀναγκῶν. Αἱ μεταβολαὶ αὗται ἔχουσιν ὡς ἑξῆς:

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Μ. Νεγροπόντης Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Δ. Δίγκας Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος, Γερμανίας Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς, Αὐστρίας, Βελγίου, Χιλῆς, Δανίας, Ἰσημερινοῦ, Ἱσπανίας, Γαλλίας, Μεγάλης Βρεττανίας, Γουατεμάλας, Ἰταλίας, Ἰμπερίας, Μονακό, Κάτω Χωρῶν Ρωσσίας Σερβίας καὶ Ἑλβετίας, ὑπογραφείσης ἐν Παρισίοις τῇ 25 Ὀκτωβρίου 1913 Διεθνοῦς Συμβάσεως «περὶ ἱδρύσεως Διεθνοῦς Συνδέσμου». Ὁ κ. Δ. Δίγκας Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ χορηγήσεως πιστώσεως 70.000 χιλ. δραχ. διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ Ἐθνολογικοῦ Μουσείου». 2) «Περὶ συστάσεως ὑποδιδασκαλείου πρὸς μόρφωσιν ὑποδιδασκάλων διὰ τὰ Μουσουλμανικὰ σχολεῖα». 3) «Περὶ διορισμοῦ ἰδίων ἐπιθεωρητῶν διὰ τὰ Μουσουλμανικὰ σχολεῖα τῆς Νέας Ἑλλάδος». 4) «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 381 ὡς πρὸς τὰ περὶ λειτουργίας ἀνωτέρου τμήματος ἐν τῷ διδασκαλείῳ τοῦ νηπιαγωγείου Καλλιθέας» καὶ 5) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Αὐγούστου 1918 Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως Πανεπιστημιακῶν νόμων». Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια· 1) «Περὶ κατασκευῆς δαπάναις τοῦ δημοσίου ἐν Ὕδρᾳ βατῆς ὁδοῦ ἀπὸ Παλαμηδᾶ εἰς λιμενίσκον Μώλου». 2) «Περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἐν Λονδίνῳ Ἀγγλ. Τηλεγραφικῆς Ἑταιρείας «Eastern Telegraph Company Limited». 3) «Περὶ κυρώσεως Νομοθ. Διατάγματος «περὶ μελέτης ἢ ἐκτελέσεως ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Ἠπείρῳ ἔργων ὁδοποιΐας συγκοινωνίας ἐν γένει, ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων Ἔργων». 4) «Περὶ κυρώσεως νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ ἐγκρίσεως κατασκευῆς ὁδοῦ Κοζάνης–Καρατζαλὰρ καὶ τοῦ σχετικοῦ πρὸς τοῦτο συνεργείου τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Κοζάνης– Φλωρίνης» καὶ 5) Περὶ κυρώσεως νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ ἐπισκευῆς τῆς ἐν Ἀθήναις Ἱερατικῆς Σχολῆς, ἄνευ διατυπώσεων τοῦ κειμένου νόμου». Ὁ κ. Ι. Τσιριμῶκος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων ΓϠΛϚʹ 767 καὶ 1454». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Ἰουνίου 1918 νομοθετικοῦ διατάγματος «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου ΧΜΖʹ «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ δικαστηρίου τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων» Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ κατέθηκε τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν ἑξῆς νομοσχεδίων: αʹ) «Περὶ κυρώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν εἰδικῶν ταμείων καὶ ὑπηρεσιῶν διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1918». βʹ) Ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων Ἐξωτερικῶν, Στρατιωτικῶν, Ναυτικῶν καὶ τῶν εἰδικῶν ταμείων τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τοῦ Ἐθνικοῦ στόλου καὶ τῶν Ἀρχαιοτήτων τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Ταμείου τῶν Φάρων καὶ Φανῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1918». γʹ) Ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν Ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων Οἰκονομικῶν, Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, Συγκοινωνίας, Γεωργίας καὶ Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου τῆς χρήσεως 1918». δʹ) Ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων τῶν Ἐσωτερικῶν, τῆς Περιθάλψεως, τοῦ Ἐπισιτισμοῦ, τῆς Δικαιοσύνης, τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν εἰδικῶν ταμείων ἐπαρχιῶν καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας, Ἀρχαιολογικοῦ Ταμείου καὶ τῶν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου Ἐκκλησιαστικῶν ὑπαγομένων κληροδοτημάτων τῆς χρήσεως 1918».

Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Ἀργυρὸς ἔχει τὸν λόγον.

§4Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, περιῆλθεν εἰς γνῶσίν μου, ὅτι συνάδελφοι ἐκ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, ἔχουν καταθέσει ἔγγραφον δήλωσιν, περὶ τῶν αἰσθημάτων καὶ τῶν φρονημάτων των ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας. Εἰς τὴν δήλωσιν αὐτὴν δὲν ἔχω ἐγὼ ὑπογράψει, διότι ἐφρόνουν, ὅτι ἡ ἐκδήλωσις τῶν φρονημάτων καὶ αἰσθημάτων αὐτῶν ἔπρεπε νὰ γίνῃ προφορική, ἀνέμενον δὲ νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ δήλωσις αὕτη, διὰ νὰ ἐκφράσω καὶ ἐγὼ τὰ αἰσθήματά μου......

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐτυπώθη ἀκόμη, κ. Βουλευτά. Ὅταν τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ εὐχαρίστως νὰ λάβετε τὸν λόγον κατὰ τὴν ἀνάγνωσίν της.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς κ. Βουλευτάς, τοὺς ἐγγεγραμμένους, διὰ νὰ ὁμιλήσωσιν ἐπὶ τῆς δευτέρας ἐρωτήσεως τῆς ἡμερησίας διατάξεως, «περὶ τοῦ ὑπομνήματος τῶν Βουλευτῶν τῆς Βορείου Ἠπείρου, νὰ ἀναβάλουν μέχρις ὅτου αὕτη τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§7Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ μέ ἐγγράψητε εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν...

§8Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει κἄποια διαφορὰ μεταξὺ ὁμιλίας ἐπὶ ἀναφορᾶς καὶ γενικῆς συζητήσεως, τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ὁ κ. βουλευτής. Ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτι τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὑπῆρξαν ἱκανά, ὥστε νὰ ἀντιληφθῇ ἐν συνόλῳ ἡ Βουλὴ ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, ὑφ’ ἃς συνθήκας εὑρισκόμεθα σήμερον νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς. Ἐννοεῖται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ παρεμποδίζῃ τὸν λόγον. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, ἡ ὁποία ἔχει τὴν εὐθύνην εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ζητημάτων τῶν Ἐθνικῶν, ἔχει εὐθύνην ἐκτεινομένην μέχρι τοῦ νὰ ὀφείλῃ νὰ δηλώσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ὅρια, ἐκτὸς τῶν ὁποίων θεωρεῖ ἢ δὲν θεωρεῖ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων. Ἐγὼ μάλιστα ἐσκεπτόμην παρὰ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ὁμιλήσει ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς νὰ κρίνω κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ἐὰν εἶναι ἐπιτετραμμένη εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ συζήτησις, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ προκαλέσῃ τὸ ὑπόμνημα τῶν βουλευτῶν τῆς Βορείου Ἠπείρου. Ἐφ’ ὅσον ὅμως οὐδένα τῶν συναδέλφων ἤκουσα, ἐνόμισα, ὅτι δὲν ἦτο παντάπασι ὀρθὸν νὰ προβῶ εἰς δήλωσιν οἱανδήποτε, ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Θεωρῶ ὅμως, ὀφείλω νὰ προβῶ εἰς τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν δίδει ἀφορμὴν κ. βουλευτής, ὅτι, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ γενικῆς συζητήσεως, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἠμπορεῖ νὰ παρεμποδίσῃ τὸν λόγον, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ μετάσχῃ γενικῆς συζητήσεως ἐπὶ θέματος, τὸ ὁποῖον εἶναι συνδυασμένον πρὸς τὸ σύνολον τῶν θεμάτων ἅτινα διαχειρίζεται σήμερον ἡ Κυβέρνησις.

§9Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἀνακοινεῖ πρὸς τὴν Βουλὴν μίαν τοιαύτην ἀναφοράν, δὲν ὑποτίθεται ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μία τοιαύτη συζήτησις, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἀνεκοινοῦτο αὕτη εἰς τὴν Βουλὴν.

§10Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ὄχι.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§12Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ὑπεβλήθησαν τρεῖς τοιαῦται ἀναφοραὶ καὶ δὲν ἀνεκοινώθησαν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πάντοτε ἀνεκοινώθησαν.

§14Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἔρχεται εἰς τὴν Βουλὴν τοιαύτη ἀναφορὰ, ὑποτίθεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐν γνώσει τῆς ὑποβολῆς ταύτης καὶ ὅτι εἶναι διατεθειμένη νὰ γίνῃ συζήτησις, τοσοῦτον μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἐν τῇ ἀναφορᾷ ταύτῃ διαπιστοῦνται γεγονότα, τῶν ὁποίων, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἡ ἀλήθεια ἐνδείκνυται, εἶναι πλέον ἢ τρομακτικά. Ἑπομένως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσῃ ἀσυγκίνητον τὴν Βουλὴν μία τοιαύτη ἀναφορὰ ὑποβαλλομένη μάλιστα παρὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν μερῶν ἐκείνων. Ἑπομένως, φρονῶ ὅτι, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ ἀναφορὰ κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀνεκοινώθη, μάλιστα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐδήλωσε πρὸ ὀλίγου, ὅτι πρόκειται νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ γίνῃ συζήτησις.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζητήθη παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ βεβαίως, ἐστάλη πρὸς ἐκτύπωσιν.

§16Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, φρονεῖ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπ’ αὐτῆς, νὰ τὸ δηλώσῃ, καὶ βεβαίως ἡμεῖς θὰ συμμορφωθῶμεν πρὸς τὴν δήλωσιν αὐτῆς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ νὰ γίνῃ συζήτησις τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς, καὶ ἡ Κυβέρνησις τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ γίνεται ἡ συζήτησις νὰ κρίνῃ ἄν πρέπει νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις ἢ ὄχι. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἦτο προτιμώτερον νὰ δηλώσῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις.

§17Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἡ δήλωσίς μου ὑπῆρξε ἀρκετὰ σαφής. Ἐὰν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπικριθῇ ἡ δήλωσίς μου αὕτη, ἡ ἐπίκρισις θὰ ἐγίνετο μόνον ὡς πρὸς τὸ ὅτι ὑπῆρξα ἴσως κοινοβουλευτικώτερος παρ’ ὅσον θὰ ἐπεθύμῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Κερκύρας, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐξόχως κοινοβουλευτικός. Διότι ἐγὼ δὲν ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ παρακωλυθῇ ἡ ἀνακοίνωσις τῆς ἀναφορᾶς εἰς τὴν Βουλήν, δὲν ἐθεώρησα τουτέστιν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἔπρεπε οἱ βουλευταί, νὰ ζητοῦν νὰ λάβουν γνῶσιν τῆς ἀναφορᾶς ἐκείνης ἀπὸ τοὺς συντάκτας τοὺς συνιστῶντας αὐτοὺς κατ’ ἰδίαν. Δὲν ἐνόμισα καί τι πλέον ὅτι θὰ ἦτο προσῆκον νὰ κλεισθῇ ἡ θύρα τῆς Βουλῆς εἰς τὴν ἀναφοράν, τὴν ὁποίαν ἔδωκαν οἱ κ. κ. Βουλευταὶ τῆς Βορείου Ἠπείρου. Ἡ ἀναφορὰ ἀνεκοινώθη, εἶπον ὅμως ὅτι ἐπεφυλαττόμην νὰ ἀκούσω τὰ μέλλοντα νὰ λεχθοῦν παρὰ τῶν κ. κ. βουλευτῶν, ὅσοι ἐζήτησαν τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς, διότι δὲν δύναμαι νὰ προγνωρίζω τὸν τόνον τὸν ὁποῖον θὰ ἔδιδον οἱ βουλευταὶ οἵτινες θὰ ἤθελον νὰ ὁμιλήσωσιν ἐπὶ τοῦ ὑπομνήματος τούτου. Ὑποτεθείσθω, ὅτι εἷς ἢ δύο τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἠρκοῦντο ἁπλῶς νὰ δηλώσουν — ἠξεύρω ἐγὼ — συμμετοχὴν τοῦ αἰσθήματος — ἂν καὶ εἶναι περιττὴ τοιαύτη δήλωσις ἐντὸς τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς — συνταύτησιν τοῦ αἰσθήματός των πρὸς τὸ αἴσθημα ὅπερ ὑπηγόρευσε τὴν σύνταξιν τοῦ ὑπομνήματος τούτου. Θὰ εἶχεν τίποτε νὰ παρατηρήσῃ ἡ Κυβέρνησις τότε; Ὑποτεθείσθω ὅμως, ὅτι δὲν περιωρίζοντο οἱ κ. κ. βουλευταί, εἰς τοιαύτας τινας δηλώσεις, καὶ ὅτι ἤθελεν ἐπεκταθῇ ἡ συζήτησις. Ἡ Κυβέρνησις ὑποχρέωσιν εἶχε καὶ ἔχει νὰ δηλώσῃ, ὅτι δὲν θεωρεῖ ἐπιτρεπομένην ἀκριβῶς ὑπὸ τοῦ συμφέροντος, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἀπεσκόπει ἡ συζήτησις αὕτη, δὲν θεωρεῖ ἐπιτετραμμένην αὐτήν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ὁ κ. βουλευτὴς νομίζει — δὲν γνωρίζω τὶ σκέπτονται οἱ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὸν λόγον — ὅτι ἀποβλέπει εἰς συζήτησιν ἐν γένει ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἐκείνου, ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θεωρεῖ ἐπιτρεπομένην τὴν συζήτησιν ἀκριβῶς ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος, τὸ ὁποῖον ὠθεῖ καὶ τοὺς κ. κ. βουλευτὰς εἰς τὸ νὰ ζητήσουν τὸν λόγον.

§18Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Νὰ διαγραφῇ κ. Πρόεδρε.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ ὑπομνήματος τῶν βουλευτῶν τῆς Βορείου Ἠπείρου συζήτησις διαγράφεται. Ὁ κ. Ι. Γκέκας ἐπὶ αἰτήσεως τῶν καλλιεργητῶν πατάτας τοῦ χωρίου Σελίτσανης.

§20Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἤθελον παρακαλέσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν ἀναγνωρίζῃ ἁρμοδιότητα, ἢ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐπισιτισμοῦ—διότι ἐγὼ εἰς τὰ ζητήματα τῆς ἁρμοδιότητος ἀπαντῶ κἄποιαν δυσκολίαν—διὰ τὸ ἑξῆς: Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ὑπάρχει ἓν χωρίον ὀνόματι Σελίτσανη, πολυάριθμον κατοικούμενον ἀπὸ 2500 περίπου κατοίκους. Τὸ χωρίον αὐτὸ ὡς κύριον προϊὸν ἔχει τὴν καλλιέργειαν τῆς πατάτας. Πέρυσιν, ὅτε ὁ κόσμος ἐστέναζε πρὸς ἀνεύρεσιν πατάτας, τὸ χωρίον αὐτὸ παρήγαγεν 1.800.000 ὀκάδας. Τὸ δημόσιον εἶχεν ὁρίσῃ ἐντεῦθεν, χωρὶς βέβαια νὰ γνωρίζουν οἱ κάτοικοι ἐκεῖνοι, τὴν τιμὴν τῶν γεωμήλων εἰς 85 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἐπίταξεν συγχρόνως τὴν παραγωγὴν ὁλόκληρον. Οἱ κάτοικοι βλέποντες ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου γνωρίζει περὶ πατάτας ὅσον καὶ ἐγὼ περὶ καλλιεργείας δὲν ἠξεύρω τίνος προϊόντος καλλιεργουμένου ἐν Κίνᾳ, ἔσπευσαν ἀμέσως ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν νὰ δηλώσουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι προκειμένου κινδύνου νὰ καταστραφῇ ὁλόκληρος ἡ ἐσοδεία, συγκατατίθενται καὶ εἰς ὀλιγωτέραν τιμὴν ἀρκεῖ νὰ τοὺς ἐπιτρέψῃ ἡ ὑπηρεσία ἢ νὰ τὴν μεταφέρουν μόνοι τους ὅπου ἡ Κυβέρνησις θέλει, ἢ τέλος πάντων νὰ φροντίσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὴν παραλάβῃ. Διότι ἔχει αὐτὸ τὸ εὐλογημένον προϊὸν μίαν ἰδιοτροπίαν, νὰ σήπεται, νὰ καταστρέφεται. Νὰ σήπεται μετὰ παρέλευσιν ὡρισμένου χρόνου καὶ ὑπὸ ὡρισμένας ἀτμοσφαιρικὰς συνθήκας. Τέλος πάντων κατέβαλεν ὅλας τὰς δυνατὰς ἐνεργείας ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι καὶ κατορθώθη νὰ καταστραφῇ. Ἐξ 1.800.000 ὀκάδων εἶχε παραληφθῆ ποσότης 600.000 ὀκάδων, εἶχε μεταφερθῆ εἰς Λάρισσαν καὶ ἐκεῖ πάλιν οἱ διάφοροι ὑπάλληλοι οἱ ἐπιτετραμμένοι, τὴν ἀφῆκαν καὶ κατεστράφη καὶ ἐρρίφθη εἰς τὸν Πηνειόν. Ἐφέτος ἔλαβα μίαν ἐπιστολὴν καὶ μοῦ ζητεῖ νὰ ὑποδείξω ποῖος εἶναι ὁ ἁρμόδιος πρὸς κανονισμὸν τοῦ ζητήματος τούτου. Δυστυχῶς δὲν δύναμαι νὰ τὸν ἀνακαλύψω. Ἐὰν τὸν γνωρίζῃ κανεὶς ἂς μᾶς τὸν εἴπῃ διὰ νὰ μάθω καὶ ἐγὼ τίς εἶναι ὁ ἁρμόδιος, διότι ἕνας ἀνθυπολοχαγὸς παρουσιάσθη εἰς τὸ χωρίον καὶ ἤρχισε κατὰ περίεργον τρόπον τὴν ἐπίταξιν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ ἔχει ὁρίσῃ καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ ὁρίσῃ τὸν ἁρμόδιον. Ὁ κ. ἀνθυπολοχαγὸς ἐκεῖ ὁ προϊστάμενος ὅλων τῶν κυβερνήσεων καὶ ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν ἐν τῇ ἐκτελέσει τῆς ὑψηλῆς ἀποστολῆς του ὥρισε μόνος του μίαν τιμὴν, τὴν τιμὴν τῶν πενῆντα πέντε λεπτῶν. Ἤθελον οἱ ἄνθρωποι νὰ καταφύγουν κἄπου διὰ νὰ εὕρωσι τὴν ὁδὸν τῆς θεραπείας, ὄχι τόσον διὰ τὴν εὐτελῆ τιμὴν ἂν καὶ πέρυσι ἐξετιμήθη ἡ πατάτα εἰς 85 λεπτὰ, ὅτε οὔτε ἐπιστράτευσις οὔτε ἐπίταξις κτηνῶν οὔτε ἄλλη τις ἀνάγκη ἢ πίεσις ἀνωτέρα εἶχε περιαγάγει τὸν κόσμον καὶ τὴν παραγωγὴν εἰς δυσχερείας. Φαντασθῆτε, κύριοι βουλευταί, φέτος μετὰ τὴν ἐπίταξιν τῶν κτηνῶν μετὰ τὴν ἐπιστράτευσιν μετὰ τόσας δυσχερείας, τὰς ὁποίας ἔχουσιν οἱ ἄνθρωποι εἰς τὸ νὰ δύνανται οἱ ἄνθρωποι νὰ ἀσκήσωσι τὰ ἐπαγγέλματά των ἐλευθέρως ἡ τιμὴ ὁρίζεται εἰς λεπτὰ 55. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι τὸ σπουδαῖον· βεβαίως ἦτο μία ἀδικία ἡ ὁποία ἐγένετο, μία ἀφαίρεσις ἰδιοκτησίας, μία ἀφαίρεσις περιουσίας, ἀλλὰ τὸ σπουδαῖον εἶναι τὸ ἄλλο. Ὁ κύριος οὗτος ἀνθυπολοχαγὸς ἐνεκατεστάθη ἐκεῖ καὶ ἐπέταξε τὸ ἥμισυ τῆς παραγωγῆς. Ἕνα διάταγμα τὸ ὁποῖον ἀπήντησεν εἰς τὰς ἐρεύνας μου πρὸς ἀνεύρεσιν τοῦ ἁρμοδίου ἢ μᾶλλον μία τηλεγραφικὴ διαταγὴ αὐτοῦ τούτου τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀναγράφει ὅτι δὲν δύναται οὐδεμία ἀρχή, οὔτε στρατιωτικὴ οὔτε διὰ στρατιωτικὴν ἀνάγκην νὰ κάμῃ ἐπίταξιν μείζονα τῶν 35% τῆς παραγωγῆς. Ὁ κ. ἀνθυπολοχαγὸς ἐπέταξε τὸ ½ τῆς παραγωγῆς. Ἀλλὰ πῶς νομίζετε τὸ ἐπέταξε; Διότι βεβαίως ἐὰν ἀκούσῃ ἡ ὑπηρεσία ὅτι ἐπέταξε τὸ ½ τῆς παραγωγῆς θὰ εἴπῃ «ὁ καϋμένος, ἐπέταξεν ὀλίγο παρὰ πάνω, φρόντισε δηλαδὴ διὰ τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ἔπρεπε, καλὸν εἶναι νὰ τοῦ δοθῇ ἕνα παράσημον διότι ἔδειξε ζῆλον ἀνώτερον παρὰ ὅτι τὸ καθῆκον τοῦ ἐπέβαλλε». Ἀλλὰ ὁ κ. ἀνθυπολοχαγὸς ἐντελῶς κατ’ ἴδιον τρόπον ἔκαμε τὴν ἐπίταξιν. Ἀπηγόρευσε πᾶσαν περισυλλογὴν τῆς πατάτας καὶ διέταξε νὰ μείνῃ εἰς τοὺς ἀγροὺς καὶ νὰ παραδοθῇ εἰς αὐτὸν τὸ ἥμισυ. Καὶ ὁ μὲν κ. ἀνθυπολοχαγὸς εὑρίσκεται ἀκόμη ἐκεῖ, ἐφ’ ὅσον τὸ βαλάντιόν του, ἀρκετὰ ἴσως εὐτραφὲς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, τοῦ ἐπιτρέπει, ἡ δὲ πατάτα σήπεται εἰς τοὺς ἀγροὺς ὑπὸ χιόνα πεσοῦσαν πρὸ 20 ἡμερῶν. Κύριοι βουλευταί, τί πρέπει νὰ γίνῃ; τί θέλετε, κύριοι Ὑπουργοί, νὰ γίνῃ ἐκεῖ; Εἰς τοὺς ἀνθρώπους δὲν ἐπιτρέπεται ἡ μεταφορὰ τῆς πατάτας των καὶ σήπεται αὕτη εἰς τοὺς ἀγροὺς, ἐσάπη δὲ καὶ ἡ περσινή. Τὶ θὰ γίνῃ; Ποῖος εἶναι ὁ ἁρμόδιος; ἐπὶ τοῦ κ. ἀνθυπολοχαγοῦ, ὁ ὁποῖος ἓν καὶ μόνον ἐδήλωσε, ὅτι κατ’ ἐντολὴν ἑνὸς ἄλλου συνταγματάρχου ὄχι τοῦ τμήματος τῆς ἐπιτάξεως τῶν τροφίμων ἐνήργησε τὴν ἐπίταξιν. Καὶ ὁ κόσμος ὅλος ἐν τῷ μεταξὺ, τὸ χωρίον ὅλο καταστρέφεται. Ἤκουσα παρά τινος κ. συναδέλφου ὅτι ἐστάλη κἄποιο τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον διέτασσε ὅτι ἐὰν πρόκειται νὰ παραλάβουν τὴν πατάτα εἰς τοὺς ἀγροὺς νὰ ὁρίσουν τιμὴν λεπτὰ 55. Ἀλλ’ ἐπειδὴ θὰ τὴν παραλάβουν εἰς τὸ χωρίον νὰ τὴν πληρώσουν εἰς τὴν τιμὴν ἡ ὁποία ὡρίσθη γενικῶς εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα τῶν 75 λεπτῶν. Ἀλλ’ ἡ πατάτα δὲν ἀφίνει ὁ κ. ἀνθυπολοχαγὸς νὰ ἐξαχθῇ ἀπὸ τοὺς ἀγροὺς. Δὲν ὑπάρχει τρόπος οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ κάμουν τὴ δουλειά τους. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ἐπισιτισμοῦ νὰ εὑρεθῇ ποῖος εἶναι ὁ ἁρμόδιος, δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Δὲν εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰς καλένδας. Δὲν ἐπιδέχεται οὔτε μιᾶς ἡμέρας ἀργοπορίαν διότι πρόκειται περὶ ὁλοκλήρου τῆς ζωῆς ἑνὸς χωρίου. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν ὁ κ. ἀνθυπολοχαγὸς νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὴν γενικὴν τιμήν, τὴν ὁποίαν ὥρισε ἡ Κυβέρνησις δι’ ὅλον τὸ Κράτος καὶ νὰ μὴ ἔχῃ δική του διατίμησιν. Κατὰ δεύτερον λόγον νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς ἀνθρώπους νὰ φέρωσι ἐντὸς 20 ἡμερῶν τὴν πατάτα των εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας. Λαθρεμπόριον δὲν ὑπάρχει ἐκεῖ διότι δὲν ὑπάρχει ἀγορά· ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπῆρχε ἀφοῦ ἐκ τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐπίταξις ἄνω τῶν 35% ἂς ἀποτανθῇ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κοινότητος καὶ αὐτὸς νὰ τοῦ δώσῃ τὸ 35%. Τέλος πάντων πρέπει νὰ εὑρεθῇ ἕνας τρόπος διὰ νὰ μὴ καταστραφοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καὶ χάσουν τὸ προϊόν των.

§21Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἡ ὑπόθεσις αὕτη δὲν ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ, ἀλλὰ τὴν Ἐπιμελητείαν Στρατοῦ. Τὰ γεώμηλα εἶναι ἐντελῶς ἐλεύθερα, ἑπομένως δὲν ὑπάρχει οὔτε κἂν διατίμησις ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Ἐπισιτισμοῦ. Τὰ παθήματα τοῦ παρελθόντος ἔπεισαν τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἀφήσῃ ἀπόλυτον ἐλευθερίαν εἰς τὴν κυκλοφορίαν καὶ τὴν πώλησιν τῶν γεωμήλων, ἑπομένως ἡ τιμὴ ἡ ὁποία καθωρίσθη ἀπὸ τὸν κ. ἀνθυπολοχαγὸν εἶναι τιμὴ τελείως αὐθαίρετος καὶ δὲν γνωρίζω ἐὰν εἶναι τιμὴ τῆς ὁποίας εἶναι ἐν γνώσει ἡ Διεύθυνσις τῶν Συγκεντρώσεων. Ὅταν εἷς ἐκ τῶν κ. συναδέλφων ἦλθε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν καὶ μοῦ ὡμίλησε περὶ τούτου, ἐκάλεσα τὸν ἁρμόδιον διὰ νὰ τοῦ ὑποδείξω ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα τοιοῦτον, παρὰ νὰ κανονίζῃ καὶ νὰ ἐφαρμόζῃ τὸν νόμον περὶ εἰσφορῶν καὶ ἐπιτάξεων ὁ ὁποῖος νομίζω κανονίζει μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ὁρίζει τὰς τιμὰς τῶν προϊόντων. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐνέργεια τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἀναρμοδίως. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία διατίμησις διὰ τὴν πατάταν. Οἱαδήποτε παρακώλυσις τῆς κυκλοφορίας εἶναι παρακώλυσις γενομένη ἐξ ἄλλων ὀργάνων, οὐχὶ τῶν ὀργάνων τῶν ἰδικῶν μου.

§22Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔλαβον ὑπὸ σημείωσιν τὰ ὑπὸ τοῦ κ. βουλευτοῦ λεχθέντα θέλω δὲ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὡς πρὸς τὰ κατὰ τῆς γρίππης ληφθέντα μέτρα ἐν τῷ Στρατῷ ἐξ ἧς πολλὰ θύματα ἠριθμήθησαν μεταξὺ τῶν ἐφέδρων Ναυπλίου.

§24Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐλήφθησαν τὰ προσήκοντα μέτρα.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετρακάκος ἐρωτᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Περιθάλψεως Ὑπουργόν, ἂν ἐλήφθη ὡς ὤφειλε πρόνοια περὶ παροχῆς τοῦ θεσπισθέντος ἐπιδόματος καὶ εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν εἰς τὸν εὐγενῆ Ἀμερικανικὸν στρατὸν ὑπηρετούντων πολυαρίθμων Ἑλλήνων ἐπιστράτων.

§26Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Τὰς τοιαύτας πληρώνει ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἔλαβε γνῶσιν ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐπιδιώκει τὴν εἴσπραξιν παρὰ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν τῶν δανείων θείου καὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ ἐνῷ, ὡς γνωστόν, λόγῳ τῆς μὴ ἐξαγωγῆς σταφιδοκάρπου, οὗτοι δὲν διέθεσαν εἰσέτι τὸ προϊόν των. Ἐπίσης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τίνα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ πρὸς ἀναστολὴν τοῦ μέτρου τούτου, ὅπερ μέλλει νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὰς φυλακὰς ὅλους τοὺς σταφιδοπαραγωγούς.

§28Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἱ κτηματίαι αὐτοὶ ἔχουσιν ἀδιάθετον ὄχι μόνον τὴν τρέχουσαν ἐσοδείαν, ἀλλὰ καὶ τὴν τοῦ παρελθόντος ἔτους, καὶ συνεπῶς εὑρίσκονται εἰς τελείαν ἀδυναμίαν πρὸς ἀπότισιν πρὸς τὸ Δημόσιον χρεῶν των. Ἡ εἴσπραξις γίνεται διὰ τοῦ νόμου περὶ δημοσίων ἐσόδων. Παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ δίκαιον τῶν σταφιδοπαραγωγῶν καὶ νὰ ἀναστείλῃ τὴν εἴσπραξιν τῶν δανείων τοῦ θείου καὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ μέχρις ὅτου δυνηθῶσι καὶ πωλήσωσι τὴν ἐσοδείαν των καὶ πληρώσωσι τὰ χρέη των.

§29Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρώτην φορὰν ἔλαβον γνῶσιν ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. βουλευτοῦ, θὰ γίνῃ ἀναβολὴ ἐπί τινα καιρόν. Ὑποχρεούμεθα ἡμεῖς πρὸς τὴν Τράπεζαν καὶ ἑπομένως ὅσοι ἔχουσι καθυστερήματα προηγουμένων ἐτῶν ὀφείλουσι νὰ πληρώσωσι μέχρι τῆς 1ης Ἀπριλίου.

§30Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν ἀναβολήν.

§31Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. συναδέλφους νὰ στέρξωσιν, ὥστε αἱ ἀπαντήσεις εἰς τὰς ἐρωτήσεις νὰ δίδωνται 48 ὥρας μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν ἐρωτήσεων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἕνεκα τῆς ἐπιστρατεύσεως εἶναι πολὺ ἐπιβαρυμένον, ἔχει πολὺν ὑπηρεσίαν, ἐδεκαπλασιάσθη ἡ ὑπηρεσία, τὸ προσωπικὸν ἕνεκα ἐλλείψεως ἀξιωματικῶν δὲν εἶναι ἐπαρκές, ἑπομένως αἱ ἀπαντήσεις εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι δύσκολαι, αἱ ἐρωτήσεις αἱ ἀναγραφόμεναι εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ὑπεβλήθησαν σήμερον εἰς τὰς 10.30′ π.μ. εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἑπομένως τὸ Ὑπουργεῖον εἶναι ἀδύνατον νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ διατάξητε τὴν ὑπηρεσίαν νὰ εἶναι ἀκριβεστέρα, διότι ἐστάλη πρὸ 48 ὡρῶν.

§33Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μία ἐρώτησις τοῦ κ. Πετρακάκου ἐστάλη τὸ Σάββατον, αἱ ἄλλαι ἐστάλησαν σήμερον τὴν μεσημβρίαν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργοῦ ὄχι εἰς τὸ Γραφεῖον.

§35Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὰς χεῖρας τοῦ παραλαμβάνοντος.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δαζέας ἔχει τὸν λόγον ἵνα ὑποστηρίξῃ ἀναφορὰν τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἐν Καλάμαις Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν.

§37Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Παρακαλῶ ἡ ἀναφορὰ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοφίνας παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐπισιτισμοῦ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐλήφθη πρόνοια διὰ τὸν ἐν γένει ἐπισιτισμὸν τοῦ νομοῦ Θεσσαλονίκης καὶ ἰδίᾳ τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης κατὰ τὸν χειμῶνα.

§39Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἐλήφθησαν ὅλα τὰ μέτρα. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ Ἐπισιτισμοῦ ἔχει ἀφεθῆ ποιά τις πρωτοβουλία εἰς τοὺς Γενικοὺς Διοικητάς.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσοστάλης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον, ἐὰν σκέπτηται νὰ λύσῃ τὰ ἐπιτεταγμένα ἤδη ἀτμόπλοια καὶ ἱστιοφόρα.

§41Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Διαμένων, κ. Πρόεδρε, εἰς τόπον παράλιον τῆς Εὐβοίας ὁπόθεν—κατ’ ἀνάγκην ἕνεκεν τῆς συντελουμένης ἐκεῖ ἀνθρακεύσεώς των—διέρχονται ἀτμόπλοια πρὸς τὰ ἐπάνω καὶ πρὸς τὰ κάτω τῆς Εὐβοίας. Παρετήρησα, λέγω, πρὸ μηνῶν πολλῶν καὶ παρατηρῶ ἐξακολουθητικῶς πολλὰ τὰ ἄτοπα κατὰ τὰ ταξείδια τῶν παρὰ τῆς Ἀνωτάτης Διευθύνσεως τῶν μεταφορῶν ἐπιτεταγμένων ἀτμοπλοίων. Τὴν προπαρελθοῦσαν Τρίτην ἀνεχώρησεν ἐκ Πειραιῶς τὸ ἐπιτεταγμένον ἀτμόπλοιον «Αἴγινα» τοῦ ἀτμοπλοίου αὐτοῦ ἐπέβαινον δύο ἔφεδροι στρατιωτικοὶ ἰατροὶ καὶ ἄλλοι πολλοὶ συνεπιβάται διὰ νὰ μεταβοῦν εἰς τὰς Σποράδας νήσους μέσῳ τοῦ Εὐβοϊκοῦ κόλπου· οἱ στρατιωτικοὶ ἰατροὶ μετέβαινον εἰς τὴν νῆσον Σκύρον, πάσχουσαν δεινῶς ἐκ τῆς νόσου ἥτις σήμερον μαστίζει τὴν Οἰκουμένην ὅλην. Ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ προνοίᾳ τῆς ἔστειλε τοὺς δύο αὐτοὺς ἰατροὺς νὰ φθάσουν τὸ ταχύτερον εἰς τὴν νῆσον νὰ παράσχουν τὴν βοήθειάν των καὶ τὴν ἰατρικὴν των περίθαλψιν εἰς τὸν πάσχοντα ἐκεῖ λαόν. Ἐννοοῦσε δὲ ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγειονομίας ποὺ τοὺς ἐξαπέστειλεν ἐκεῖ νὰ φθάσουν τὸ ταχύτερον· ἀλλ’ ἄλλως ἔδοξε τῷ Κῳ πλοιάρχῳ τοῦ ἀτμοπλοίου «Αἰγίνης», διότι ἐνῷ ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν Δευτέραν ἄκουσον, ἄκουσον, κ. Πρόεδρε, ἀνεχώρησεν ἐκ Πειραιῶς, δὲν ἔφθασεν ἀκόμη εἰς τὴν Σκῦρον, καίτοι εἶναι ἀπόψε ἑσπέρα τῆς ἄλλης Δευτέρας, ἤτοι παρῆλθον ἡμέραι ὀκτὼ ἀπὸ Πειραιῶς εἰς Σκῦρον, δὲν ἔφθασαν δὲ ἀκόμη διότι μὲ τὴν παραμικροτέραν ὄχι τρικυμίαν, ἀλλὰ θαλασσίτσαν προσορμίζονται εἰς τὸν πρῶτον ὁρμίσκον καὶ γλεντοκοποῦν καὶ παίζουν πόκερ καὶ ἁλιεύουν, ἀφοῦ τὸ μηνιαῖον μίσθωμα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τρέχει. Ἔφυγαν Δευτέραν ἑσπέρας ἐκ Πειραιῶς καὶ ἔφθασαν Τετάρτην (!!) μεσημβρίαν εἰς τὸ Ἀλιβέριον, ἤτοι ταξείδιον ὡρῶν 7 ἢ 8 τὸ ἔκαμαν διὰ 40 ὥρας, τὸ ἄλλο ἑσπέρας ἐκοιμήθησαν εἰς Ἀταλάντην καὶ τέλος πάντων αὔριον Τρίτην ἤτοι μετὰ 9 ἡμέρας πλοῦν θὰ ἔφθασαν ἂν εὐδοκήσῃ ὁ κ. πλοίαρχος τῆς «Αἰγίνης» εἰς τὴν Σκῦρον πρὸς περίθαλψιν τῶν ὅσων θὰ ἀπέμειναν ζώντων συμπολιτῶν μου Σκυρίων, καὶ τοῦτο γίνεται διότι δὲν τοὺς δεσμεύει τίποτε τοὺς πλοιάρχους, οὔτε ἔχουν ὅπως πρὶν ἐπάνω εἰς τὸ κεφάλι τους τὸν πλοιοκτήτην νὰ τοὺς βιάζῃ καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι ἀνάγκη νὰ παύσῃ ἡ παρὰ τοῦ Κράτους ἐπίταξις, νὰ λυθῇ ἡ ἐπίταξις τῶν ἀτμοπλοίων τῶν κάτω τῶν 100 τόννων καὶ ἔτσι θὰ ἐξυπηρετηθῶσι καὶ οἱ ἐμπορευόμενοι καὶ οἱ πλοιοκτῆται πλείονα κερδίζοντες, καὶ ἡ συγκοινωνία ἀρτιώτερα θὰ ἐξυπηρετεῖται.

§42Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Δὲν γνωρίζω ποία τρικυμία ὑπῆρξε κατὰ τὸν πλοῦν τῶν ἀτμοπλοίων, τὸ μόνον ὅπου ἔχω νὰ κάμω εἶναι νὰ παραγγείλω νὰ ἐξετασθοῦν τὰ πράγματα, ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν πλοιάρχων, αὐτοὶ δὲν διορίζονται ἀπὸ τὴν Ἀνωτάτην Διεύθυνσιν Μεταφορῶν, οἱ πλοίαρχοι διορίζονται ἀπὸ τοὺς πλοιοκτήτας.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσοστάλης ἐρωτᾷ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν θὰ ἀπολυθῶσι τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ ταχέως οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν δευτέραν σειρὰν ἐφεδρείας.

§44Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Οὗτοι θέλουσι πρῶτοι ἀπολυθῆ εὐθὺς, ὡς τοῦτο καταστῆ δυνατὸν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιαμούζης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διατὶ δὲν προέβη μέχρι σήμερον εἰς τὸν διορισμὸν καθηγητοῦ τῶν μαθηματικῶν ἐν τῷ ἡμιγυμνασίῳ Τσαριτσάνης.

§46Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ ἐμὲ ὅσον καὶ τὴν Βουλὴν, διατὶ προέβη εἰς τὴν μετάθεσιν τοῦ καθηγητοῦ τῶν μαθηματικῶν τοῦ ἡμιγυμνασίου Τσαριτσαίνης ἄνευ λόγου τινὸς καὶ ἂν ὑπῆρχε τοιοῦτος λόγος τόσον σοβαρὸς, διατὶ δὲν προέβη εἰς τὴν ἀντικατάστασιν δεδομένου, ὅτι τὸ ἡμιγυμνάσιον ἐκεῖνο ἐξυπηρετεῖ 85 χωρία. Δὲν δύναμαι δὲ ἐγὼ νὰ ἐννοήσω τοὐλάχιστον τὴν πολιτικὴν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὸν διδασκαλικὸν κόσμον, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεμίχθησαν καλόγηροι καὶ δεσποτάδες καὶ ἡγούμενοι.

§47Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὁ καθηγητὴς τῶν μαθηματικῶν μετετέθη εἰς σχολεῖον τῆς Χίου, διότι τὸ Ἑλληνικὸν ἐκεῖνο σχολεῖον δὲν ἐλειτούργει ἐλλείψει προσωπικοῦ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τοῦ προσωπικοῦ, τῆς δημιουργηθείσης ἐκ τῆς ἐπιστρατεύσεως, νὰ ἐξοικονομήσῃ τὰ πράγματα ἐκ τοῦ ὑπολοιπομένου προσωπικοῦ. Ὅπου λοιπὸν ὑπῆρχον 3 διδάσκαλοι, ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν ἀπεσπάσθη εἰς ἕτερον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε κανένα καὶ ἦτο κλειστόν. Τώρα τί ἐννοεῖ, ὅτι ἀνεμίχθησαν ἀρχιερεῖς καὶ ἱερεῖς δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω.

§48Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι μετετέθη ὁ καθηγητὴς Τσαριτσαίνης διὰ νὰ ἀνοίξῃ ἕνα ἄλλο σχολεῖον διὰ νὰ κλείσῃ τὸ τῆς Τσαριτσαίνης, ποῦ ἐξυπηρετεῖ 85 χωρία. Τοῦτο εἶναι ἀρκετόν.

§49Δ. ΔΙΓΚΑΣ (ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν εἶπον αὐτό. Εἰς ὅλα τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα καὶ τὰ ἡμιγυμνάσια, εἶναι τὸ ἴδιον δὲν ὑπάρχουν εἰδικοὶ καθηγηταί.

§50Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Θὰ τὸ κλείσητε τὸ γυμνάσιον ἐκεῖνο, ἡμεῖς δὲ δὲν ἔχομεν πλέον κανένα προορισμὸν ἐδῶ.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Θ. Φίλιος, Α. Θανόπουλος καὶ Κ. Σταμούλης, ἐρωτῶσι τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἂν ἀπεφάσισε τὴν κατασκευὴν τῆς γεφύρας Κουτσοχείρου ἐπὶ τοῦ Πηνειοῦ, ἀναγκαιοτάτην διά τε τὴν ἐπικοινωνίαν τῶν δύο νομῶν Λαρίσσης καὶ Τρικκάλων καὶ τὴν μετὰ τῆς Μακεδονίας ὁλοκλήρου καὶ πρὸς ἄρσιν τοῦ ἀρρεγόνου τρόπου τῆς διαβάσεως, ἀφοῦ ἄλλως καὶ ἐν τῷ σχετικῷ νόμῳ ἀναγράφεται ὡς ἀναγκαιοτάτη ἡ κατασκευὴ αὕτη.

§52Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ζήτημα τοῦτο μελετᾶται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ καὶ λίαν προσεχῶς θέλει ληφθῆ ἡ σχετικὴ ἀπόφασις.

§53Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἐγένοντο πενῆντα μελέται, ἀπεφασίσθη νὰ ἔλθουν ὑλικὰ ἐξ Ἀμερικῆς, ἄλλη φορὰ νὰ γίνῃ ξυλίνη γέφυρα καὶ τελευταίως, κατόπιν παραστάσεων τοῦ στρατηγοῦ Μπορντὼ, ἀπεφασίσθη νὰ γίνῃ ξυλίνη. Τώρα δὲν ὑπάρχει δρόμος, πιστεύουν δὲ οἱ Θεσσαλοὶ ὅτι δὲν γίνεται, διότι ἀντενεργεῖ ἡ Ἑταιρεία τῶν Θεσσαλικῶν Σιδηροδρόμων, ἔχουσα συμφέρον νὰ μὴ λειτουργῇ ἄλλη ὁδὸς Λαρίσσης–Τρικκάλων παρὰ ἡ εἰδική.

§54Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐπ’ αὐτῶν ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ· δὲν ἀντενεργεῖ κανείς.

§55Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἐγὼ ἓν γνωρίζω, ὅτι ἀπὸ δεκαετίας ποῦ εἴμεθα ἐδῶ, οὔτε ἔγινε οὔτε θὰ γίνῃ, δὲν γνωρίζω εἰς ποῖα ἐλατήρια ὀφείλεται, σεῖς γνωρίζετε καλλίτερα. Τὰ δὲ πορθμεῖα ἀντὶ νὰ τὰ ἔχῃ τὸ Κράτος, τὰ ἔχουν οἱ ἰδιοκτῆται χωρίων. Προεκηρύχθη μία δημοπρασία, ἀλλὰ τὸ πορθμεῖον νὰ τὸ κάμῃ ὁ ἐνοικιαστής, διότι ἐλυπήθη τὸ Κράτος τρεῖς χιλιάδας δραχμὰς χάριν ὅλων τῶν πολιτῶν ἐκεῖ. Καὶ ἀναγκάζονται τώρα τί πηγαίνοντες ἀπὸ τὰ Τρίκκαλα εἰς Λάρισαν νὰ μεταβιβάζουν τὰ ἐμπορεύματα καὶ κατόπιν νὰ πηγαίνουν ἀπὸ τὴν γέφυραν Δεμασίου διὰ νὰ λάβουν τὰ ἐμπορεύματα, τὸν γῦρον τοῦ κόσμου.

§56Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν ἀφορᾶ ἡ ἐρώτησις τὰ πορθμεῖα.

§57Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Εἶναι συναφές.

§58Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν ὑπάρχουν ἐλατήρια, ὑπάρχουν πραγματικὰ κωλύματα μόνον.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Κ. Σταμούλης, Θ. Φίλιος καὶ Α. Θανόπουλος ἐρωτῶσιν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς πρὸς τὴν παροχὴν ἀδειῶν ἐπὶ τῷ σκοπῷ ὅπως προσέλθωσιν ἀρωγοὶ εἰς τοὺς ἐκ γρίππης καταμαστιζομένους ἀγροτικοὺς πληθυσμούς.

§60Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Οὐχὶ μόνον εἰς τὰ ἀγροτικὰ διαμερίσματα τοῦ μέρους αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ὅλης τῆς Ἑλλάδος λόγῳ τῆς ἐπιστρατεύσεως ἔμεινεν ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς ἄνευ ἰατροῦ. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον λόγῳ τῆς νόσου τῆς καταμαστιζούσης τοὺς πληθυσμοὺς τοὺς ἄνευ ἰατρῶν νὰ ἐτίθεντο ὑπὸ ὀλιγοήμερον ἄδειαν οἱ στρατιῶται τῶν μεγαλειτέρων ἡλικιῶν. Δίδεται ἐπίσης καὶ ἄλλη εὐκαιρία, ἐὰν τὴν ἤθελεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Πολλοὶ τῶν ἰατρῶν, οἵτινες ἀπελύθησαν, ὡς πρόεδροι ἐπιστράτων ἢ δι’ αἰτίαν ἐπιστρατικήν, δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι σήμερον δὲν θὰ ἦσαν ἐπικίνδυνοι ζητούμενοι νὰ προσφέρωσι τὴν ἰατρικήν τῶν ὑπηρεσίαν. Ἄλλως τε τοῦτο δύναται νὰ γίνῃ ἐπ’ ἰδίᾳ αὐτῶν εὐθύνῃ, διότι πολλοὶ πληθυσμοὶ μένουσιν ἄνευ ἰατρῶν καὶ καταστρέφονται ἀδίκως.

§61Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐστάλησαν ἰατροὶ ὅπου ἐζητήθησαν. Ἐζητήθησαν δὲ 75 μέχρι σήμερον, καὶ ὅπου ζητηθῶσιν ἄλλοι θὰ σταλῶσιν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος ἐρωτᾷ τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν, τί σκέπτεται ἐπὶ τοῦ ἐκκρεμοῦς ζητήματος τῆς μεταφορᾶς εἰς τὴν δευτέραν σειρὰν ἐφεδρείας καὶ τῶν μονογενῶν ὀρφανῶν.

§63Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἐλήφθη εἰσέτι οὐδεμία ἀπόφασις.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετρακάκος συνιστᾷ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τὴν κατασκευὴν τηλεφώνου εἰς τὴν κωμόπολιν Συκίαν, μίαν ἀπὸ τὰς πολυπληθεστέρας καὶ ἐμπορικωτέρας κοινότητας τῆς Ἐπιδαύρου–Λιμηρᾶς, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον τὸ τηλεφωνικὸν σῦρμα διέρχεται ἔξωθεν ἀκριβῶς τῆς κωμοπόλεως, ἥτις προσθέτως εἶναι διατεθειμένη νὰ συμβάλῃ καὶ εἰς τὰς σχετικὰς δαπάνας.

§65Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ μελετήσω τὸ ζήτημα τοῦτο.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης, παρακαλεῖ τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλὴν διατὶ κρατοῦνται εἰς τὰς τάξεις τοῦ Στρατοῦ οἱ τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι τῆς κλάσεως 1916, οἵτινες μένουσιν ἄνευ ὑπηρεσίας τινὸς ἐν Καλλιθέᾳ, ἐν ᾧ οἱ κληρωτοὶ τηλεγραφηταὶ τῶν κλάσεων 1917 καὶ 1918 ἔτυχον ἀναβολῆς.

§67Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Εἶναι κοινὸν μυστικὸν, ὅτι ἡ τηλεγραφικὴ ὑπηρεσία χωλαίνει· πλεῖστα γραφεῖα ἠναγκάσθησαν νὰ κλείσωσιν ἐκ τῆς ἐλλείψεως ταύτης. Ἐν τούτοις περὶ τοὺς 60 τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι τῆς κλάσεως 1916 κρατοῦνται ὑπὸ τὰ ὅπλα ἐν Καλλιθέᾳ, ἐν ᾧ οἱ κληρωτοὶ τοῦ 1916 καὶ 1917 ἔλαβον ἀναβολὴν κατατάξεως ἀφοῦ ὑπηρέτησαν οἱ ἔφεδροι τοῦτοι ἐπὶ τετράμηνον, φρονῶ, ὅτι θὰ ἦτο δίκαιον πρὸς ἀναπλήρωσιν τῶν κενῶν νὰ ἀπολυθῶσιν ἐπὶ τοῦ παρόντος λόγῳ τῆς ἀνάγκης ταύτης οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι τῆς Καλλιθέας.

§68Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐγὼ θὰ εἶμαι εὐχαριστημένος, ἐὰν ὅλοι ἀνεκαλοῦντο ἀλλ’ ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία ἔχει ἀνάγκην τῶν τηλεγραφικῶν τούτων ὑπαλλήλων. Ἡ ἀξίωσίς σας εἶναι δικαία, ἀλλὰ σᾶς δηλῶ τὴν δυσχέρειαν.

§69Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας οἱ ἐν Καλλιθέᾳ μένουσιν ἀπολύτως ἄεργοι.

§70Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐρωτήσεων τοῦ παρελθόντος Σαββάτου, εἶχον ἀναγραφεῖ ἐρωτήσεις ἀφορῶσαι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐπειδὴ ὅμως οὗτος ἀπουσίαζεν ἀπεφασίσθη νὰ μετατραπῶσιν αὗται εἰς ἐπερωτήσεις. Ἐπειδὴ δὲ καὶ ἐγὼ εἶχον τοιαύτην ἐρώτησιν δὲν τὴν βλέπω δὲ ἀναγεγραμμένην, ὡς ἐπερώτησιν, ἤθελον νὰ γνωρίζω πότε θὰ ἐγγραφοῦν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Πέμπτην. Ὁπότε θὰ εἶναι καὶ ἡμέρα ἐπερωτήσεων, διότι σήμερον δὲν κατέστη δυνατόν.

§72Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Α. Μπασιᾶς ἐπερωτᾷ διὰ τὰ ἑξῆς: Ἀπὸ καιροῦ καθιερώθη εἴς τινα τῶν Ὑπουργείων, ὅπως τὸ κοινὸν γίνεται δεκτὸν καθ’ ὡρισμένας μόνον ὥρας, εἰς ὅ ὁμολογουμένως οὐδὲν θὰ εἶχε τις ν’ ἀντιτάξῃ, ἐὰν ἐκανονίζοντο καταλλήλως αἱ ὧραι καὶ ἡμέραι. Ἀλλ’ ἀτυχῶς καθορίζονται συνήθως τόσον κακῶς ὥστε νὰ μὴ δύναταί τις νὰ προσέλθῃ ἀφ’ οὗ ἐνίοτε περιορίζεται εἰς ἡμίσειαν ὥραν ἡ δεξίωσις κατὰ τὴν αὐτὴν ὥραν. Εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ Ὑπουργεῖα, ὡς μὴ ὤφειλε τὸ μέτρον τοῦτο, ἐφαρμόζεται καὶ εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτάς, οἵτινες ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ὡς ἐκ τοῦ ἀξιώματος αὑτῶν θὰ ἐδικαιοῦντο πάντως νὰ ἐνεργῶσι τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τῶν διαφόρων δημοσίων ὑπηρεσιῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου διευκολύνωσι κατὰ πολὺ τὰς σχέσεις μεταξὺ τοῦ κοινοῦ καὶ τῆς ὑπηρεσίας, ἥτις οὐδέποτε ἀπαντᾷ εἰς τὰς αἰτήσεις τοῦ πρώτου παρ’ ὅλην τὴν πρὸς ἄρσιν τῆς κακῆς συνηθείας τεθεῖσαν διάταξιν ἐν τῷ ἀναθεωρηθέντι Συντάγματι, ἥτις ἔμεινε νεκρὸν γράμμα. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐξέδοτο σχετικὴν ἀπόφασιν κατὰ Σεπτέμβριον τοῦ 1916 καθορίζουσαν τ’ ἀνωτέρω ἣν ἐκοινοποίησε καὶ εἰς τὰ λοιπὰ Ὑπουργεῖα, ἀλλ’ ἀτυχῶς ἔμεινε νεκρὸν γράμμα τῆς γραφειοκρατείας προτιμούσης ν’ ἀποφεύγῃ τὰς κατ’ αὐτὴν ὀχλήσεις τοῦ κοινοῦ καὶ τῶν Βουλευτῶν, εἶναι γνωστὴ ἄλλως τε ἡ γραφειοκρατικὴ ρουτίνα ἥτις μόνον μὲ τὸ σταγονόμετρον ἀποδέχεται πᾶν προοδευτικὸν μέτρον καὶ ὅταν ἤθελον αἱ περιστάσεις ἐπιβάλει τοῦτο. Εἶναι ὄντως ἀσύγγνωστος ἡ σπατάλη ἡ γενομένη εἰς ὅλας τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ ἡ ἀμέλεια περὶ τῶν δημοσίων δι’ ὃ τὰ πεπολιτισμένα κράτη ἔσπευσαν νὰ λάβωσι πάντα τὰ δέοντα μέτρα πρὸς περιστολὴν τοῦ κακοῦ. Αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι τῆς Ἀμερικῆς, διὰ τοῦ νόμου τῆς 25ης Ἰουνίου 1190 συνέστησαν ἐπιτροπὴν πρὸς μελέτην πασῶν τῶν οἰκονομιῶν καὶ λυσιτελῶν μέτρων, ἅτινα θὰ ἠδύνατο νὰ ληφθῶσιν ἐν τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ. Ὁ κυρώσας τὸν Γαλλικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1911 νόμος ἐν ἄρθρῳ 15 καθίστησιν οἰκονομικὸν ἔλεγχον ἐπὶ τῶν δημοσίων ὑπηρετῶν καθ’ Ὑπουργεῖα, ἡ δὲ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1917 ζητεῖ, ὅπως ὁ ἔλεγχος οὗτος ἐπεκταθῇ, οὕτως ὥστε νὰ προλαμβάνωνται ὅλαι αἱ καταχρήσεις, ν’ ἀνακαλύπτεται πᾶσα σπατάλη καὶ νὰ καταδείκνυται ἡ καλὴ ἢ κακὴ λειτουργία ἑκάστης ὑπηρεσίας. Φρονῶ ὅτι παρ’ ἡμῖν ἡ λῆψις παρομοίων μέτρων ἐπιβάλλεται πρὸς πρόληψιν τῆς διασπαθίσεως τοῦ δημοσίου πλούτου, ἥτις ἔχει κορυφωθῇ καθ’ ὃν χρόνον καὶ ἡ παραμικρὰ περιττὴ δαπάνη εἶναι ἔργον αὐτόχρημα ἀντεθνικὸν. Εἰς τὰ Κοινοβουλευτικὰ Κράτη ἡ Βουλὴ δὲν ἀσχολεῖται μόνον μὲ τὰ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβαλλόμενα νομοσχέδια ἀλλὰ ἐπίσης καὶ μὲ τὰς ὑπὸ βουλευτῶν ὑποβαλλομένας προτάσεις νόμων. Ἀτυχῶς παρ’ ἡμῖν ἐθεωρεῖτο ὡς μὴ ὤφειλε οἱονεὶ προνόμιον τῆς Κυβερνήσεως, ν’ ἀσχολεῖται ἡ Βουλὴ μόνον μὲ τὰ νομοσχέδια, προτάσεις νόμων, ἐνίοτε ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψιν ὁσάκις ἐπρόκειτο περὶ τοπικοῦ μέτρου ἀφορῶντος εἰς τὴν ἐπαρχίαν τοῦ ὑποβάλοντος ταύτην βουλευτοῦ. Οὐδ’ ἐφαρμόζεται ἡ διάταξις καθ’ ἣν παραπέμπονται τὰ νομοσχέδια καὶ προτάσεις νόμων εἰς ἐπιτροπὰς, ἀφ’ οὗ καὶ τὰ ἥκιστα ἐπείγοντα κηρύσσονται κατεπείγοντα, εἰς αὐτὰς αἱ ἐπιτροπαὶ ἐπὶ τὸ πλεῖστον περιορίζονται εἰς ἐκθέσεις ἀναξίας προσοχῆς ἐξ ὀλίγων γραμμῶν. Οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ, ἐννοοῦσι νὰ ψηφίζωνται μόνον τὰ ἐν τοῖς συνεργείοις τῶν Ὑπουργείων κατασκευαζόμενα νομοσχέδια ἅτινα ἀθρόα ὑποβάλλουσι τῇ Βουλῇ, πρὸς πλουτισμὸν τῆς νομοσχεδιακῆς φιλολογίας διαγωνιζόμενοι τὶς νὰ ὑπερβῇ τὸν ἕτερον κατ’ ἀριθμόν. Ἁπλῆ παρατήρησις τῶν πρακτικῶν τοῦ Γαλλικοῦ καὶ Ἰταλικοῦ κοινοβουλίου, ἤθελεν διδάξει τοὺς ἁρμοδίους, ὅτι πλεῖστοι νόμοι ὀφείλονται τῇ κοινοβουλευτικῇ πρωτοβουλίᾳ καὶ δὴ σπουδαιότατοι ὡς καὶ αὐτοὶ οἱ περὶ ἀναθεωρήσεως τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου. Ἐνῷ παρ’ ἡμῖν καὶ ἐὰν ἤθελεν ὑποβληθῆ πρότασις νόμου, ἥτις λόγῳ τῆς χρησιμότητος αὐτῆς ἤθελε ψηφισθῆ κατ’ ἀρχὴν ἢ καὶ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν σπεύδει ἀμέσως ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς νὰ ὑποβάλῃ νέον σχέδιον νόμου χωρὶς νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ἢ καὶ τροποποίησιν τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως ἐκτὸς ἐννοεῖται ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων. Εὐελπιστεῖ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὸ πνεῦμα τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, θέλει ἐνεργήσει ἐν τῷ μέλλοντι πρεπόντως. Μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν ἀνακωχὴν ἥν ἐκ τῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων δὲν δύναται ἢ νὰ ἐπακολουθήσῃ τάχιστα ἡ ὁριστικὴ εἰρήνη, παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως προβῇ ὅσον τάχιον εἰς τὴν κατάργησιν τῶν διαφόρων ἐλέγχων, ὡς καὶ τάχιον τῆς τηλεγραφικῆς καὶ ταχυδρομικῆς λογοκρισίας ὧν ἡ σκοπιμότης πάντοτε ἠμφισβητήθη, νῦν δὲ ἀπολύτως δὲν δικαιολογεῖται, ἀφοῦ μάλιστα ὑποβάλλεται τὸ Κράτος εἰς σοβαρὰς καὶ περιττὰς δαπάνας, ζημιοῦται δὲ τὸ κοινὸν ὑλικῶς καὶ καταθλίβεται ἠθικῶς, περιοριζομένης καὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἀτόμου διὰ μέτρων ἀνελευθέρων καὶ ἐπαχθῶν ἀντικειμένων εἰς φιλελεύθερον πολίτευμα. Οἱ αὐτοὶ περίπου λόγοι ἐπιβάλλουσι τὴν ταχεῖαν ἀποστράτευσιν ὅσον ἔνεστι πλείονος μέρους τοῦ στρατοῦ ἀφ’ οὗ πολλοὶ στρατιῶται στεροῦνται χειμερινῶν ἐνδυμασιῶν καὶ τῶν δεόντων μέσων θεραπείας κατὰ τῆς μαστιζούσης τοὺς πάντας γρίππης πρὸς καταπολέμησιν τῆς διαδόσεως, τῆς ὁποίας διετάχθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διάφορα μέτρα ἐναντίον πάσης οἱασδήποτε συναθροίσεως, ἄλλως τε καὶ ὑπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως καὶ ἀντιμιλιταριστικῆς δι’ ἥν ἠγωνίσθη ἡ ἀνθρωπότης εἶναι ὅλως ἀσύμφορον ἡ διατήρησις ὑπὸ τὰ ὅπλα τοιούτων δημοσίων ὑπαλλήλων, οἵτινες ἐν ᾧ ἐξακολουθοῦσι νὰ μισθοδοτοῦνται, ὡς τοιοῦτοι βαρύνουσι τὸν προϋπολογισμὸν μὲ τὰς δαπάνας τοῦ στρατεύματος καὶ μὲ τὴν ἀποζημίωσιν τοῦ ἀναπληρωτοῦ αὐτῶν ἐν τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ χωρὶς νὰ προσθέσωμεν καὶ τὸ σμῆνος τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, οἵτινες λαμβάνουσι πολὺ μείζονα μισθὸν ἐκείνου, οὗ θὰ ἐλάμβανον ὡς ὑπάλληλοι. Ἐννοεῖ δὲ πᾶς τις τὴν ζημίαν ἥν ὑφίσταται ἐκ τῶν ἀνωτέρω ἡ ὑπηρεσία τῶν δημοσίων καὶ τῶν ἰδιωτικῶν γραφείων. Ἀφ’ ἑτέρου ἦτο ὅλως περιττὴ ἡ ἀφομοίωσις καθ’ ὅλα πρὸς ἀξιωματικοὺς σωρείας στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες ἐπιστρατευόμενοι καὶ ἄνευ τῆς ἀφομοιώσεως ταύτης θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκτελέσωσι τὸ καθῆκόν των. Καὶ παρ’ ὅλα ταῦτα καθ’ ἑκάστην παριστάμεθα μάρτυρες θεάματος ὅπερ ἀποφεύγω νὰ χαρακτηρίσω τώρα εἰς τὰ ξεκούδωνα νὰ γίνηται ἀνὰ τὰς ὁδοὺς ἔρευνα ἐπὶ τῶν πολιτῶν μὴ δὲν ἐξεπλήρωσαν τὰς στρατιωτικάς, ἀλλ’ ὑπὸ διάλυσιν ἐπιστρατεύσεως ὑποχρεώσεις των. Ποῖα δὲ μέτρα ἐλήφθησαν διὰ τὴν ἀποστράτευσιν τῆς χώρας καὶ τὴν μὴ διασάλευσιν τῆς στρατιωτικῆς πειθαρχίας. Παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ποῖα μέτρα θὰ λάβῃ νῦν μὲ τὴν εἰρήνην, ὅπως εὐχερέστερον καὶ οἰκονομικώτερον ἐπισιτίζηται ἡ χώρα καὶ ἐφοδιάζεται τῶν ἀναγκαιούντων τῷ κοινῷ καὶ ἐπὶ πόσον θὰ διατηρηθῶσι τὰ περιοριστικὰ μέτρα καὶ αὐτὸ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ, διότι ἀπό τῆς ἀνακωχῆς οὐ μόνον ἡ δέουσα βελτίωσις δὲν φαίνεται, ἀλλὰ καὶ ἐπιδείνωσις. Τὰ αὐτά παρακαλεῖ, ὅπως πληροφορήσῃ προκειμένου περὶ τῶν μεταφορικῶν ἐν γένει, πρός δὲ ἐὰν ἐγένετο ἀνάκρισις ἐπὶ τῆς τελευταίας ἐν Πειραιεῖ πυρκαϊᾶς τροφίμων καὶ προμηθειῶν καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ταύτης καὶ τὴν προκύψασαν ζημίαν. Ἀπὸ τοῦ 1913 ἡ μείζων Ἑλλὰς εἶχεν ἀπόλυτον ἀνάγκην ἀναμορφώσεως τῶν διαφόρων αὐτῆς δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ὅπως ἀνέλθῃ εἰς τὸ ἐπίπεδον τῶν πεπολιτισμένων κρατῶν. Ἀτυχῶς ὅμως, ἀντάξιαι ἐσωτερικαὶ περιστάσεις ἀνέκοψαν τὸ ἀρξάμενον ἔργον ὅπερ νῦν μετὰ τὴν εὐτυχῆ ἔκβασιν δέον νὰ ἐπαναληφθῇ, ὡς τάχιστα καὶ ἐπωφεληθῶμεν τῆς προθύμου συνδρομῆς εὐγενῶν συμμάχων. Ὅθεν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἄρξηται ἐκ τῶν ὑπηρεσιῶν ἐκείνων, αἵτινες δέονται τὸ ταχύτερον ὀργανώσεως καὶ ὑποβάλῃ σχετικὰ σχέδια νόμων. αʹ) Ἡ Ἐμπορικὴ Ναυτιλία: Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ μέγιστος πλουτολογικὸς παράγων τοῦ Ἔθνους εὑρίσκεται εἰς ἐμβρυώδη κατάστασιν ὑπὸ ἔποψιν διοικήσεως, ὡς τοσάκις ἐγράφη καὶ ἐλέχθη. Κατὰ Φεβρουάριον τοῦ 1915 καὶ κατ’ Αὔγουστον 1917 ἐψηφίσθησαν δύο νόμοι περὶ ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας ταύτης καὶ ὅμως ὁ ἄριστος πρῶτος δὲν ἐκυρώθη, ὁ δ’ ὁπωσδήποτε καλῶς δεύτερος δὲν ἐψηφίσθη. Εἶναι ἐπείγουσα ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ νόμος καθιστῶν τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην αὐτοτελῆ ὀργανῶν τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὰς ἔξω αὐτῆς ὑπηρεσίας μὲ εἰδικὸν λιμενικὸν σῶμα ἀδιάφορον εἰς ποῖον Ὑπουργεῖον ὑπαχθῇ, ἀφοῦ ἐν Ἀγγλίᾳ ἀποτελεῖ Ὑπουργεῖον, ἐν Ἰταλίᾳ ὁμοίως καὶ ἐν Γαλλίᾳ Ὑφυπουργεῖον. βʹ) Ἡ δημοσία ἀντίληψις εὑρίσκεται παρ’ ἡμῖν ἀχαλίνωτος καὶ οὐδεμία κἂν ἀπογραφὴ τοῦ ἔργου αὐτῆς ὑπάρχει. Ἀποτελεῖ Διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁλόκληρον δὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Περιθάλψεως, τὸ αὐτοτελὲς πατριωτικὸν ἵδρυμα, ἀπασχολεῖ δὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ὅλοι δὲ οἱ ὀργανισμοὶ οὗτοι ἔστιν ὅτε καὶ ἀντιπολιτεύονται ἀλλήλους, λόγῳ ὑπηρεσιακῶν μικροφιλοτιμιῶν. Ὅλοι οἱ ὀργανισμοὶ οὗτοι δέον νὰ συγχωνευθῶσιν ὑπὸ μίαν διεύθυνσιν τῆς Ὑγιεινῆς καὶ Δημοσίας Ἀντιλήψεως, ἀποτελεσθῇ δὲ εἰδικὸν ταμεῖον μὲ ἀνώτατον συμβούλιον πρὸς καταρτισμὸν τὸν ὁποῖον θὰ ἔδει νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὑπόδειγμα ἡ ἄριστα ὠργανωμένη καὶ λειτουργοῦσα σχετικὴ ὑπηρεσία ἐν Γαλλίᾳ καὶ αἱ ἐκεῖ πολύτιμοι μελέται. γʹ) Ἡ ὑπηρεσία τῶν Τ.Τ.Τ. ὑστερεῖ ὑφ’ ὅλας τὰς ἀπόψεις ἀπὸ ἐτῶν οὐδεμία δὲ σοβαρὰ μελέτη ἐγένετο περὶ αὐτῆς. Ἡ ὑπηρεσία αὕτη ἀποτελεῖ διεύθυνσιν ἁπλῆν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ἐν ᾧ ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ Ἰταλίᾳ ἀποτελεῖ ἴδιον Ὑπουργεῖον καὶ ἐν Γαλλίᾳ Ὑφυπουργεῖον. Ἡ ὑπηρεσία αὕτη δὲν δύναται νὰ ἀναπτυχθῇ, ἐὰν δὲ διαιρεθῇ εἰς τέσσαρας διευθύνσεις καὶ μὲ τέσσαρα συμβούλια, ἀλλὰ πρὸ πάντων δέον νὰ μελετηθῇ ἡ περισπούδαστος ἔκθεσις τοῦ οἰκείου Ὑπουργοῦ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἡ τῆς ἐκεῖ ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, αἵτινες θέτουσι νέαν βάσιν ἐν τῇ μεγίστῃ ταύτῃ ἐκμεταλλεύσει. δʹ) Ἡ Βιομηχανία τῶν ξένων καὶ ὁ Τουρισμὸς ἐθεωροῦντο ἀνάξια κἂν ἀντικείμενα νὰ ἀποτελέσωσι δημοσίαν ὑπηρεσίαν παρὰ τοῦ ὅτι ἐν Γαλλίᾳ, Ἰταλίᾳ, Ἑλβετίᾳ καὶ Αὐστρίᾳ ἀπετέλεσαν δημοσίους ὀργανισμούς. Δὲν ἐπιτρέπεται κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐγκαινίων τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Ἀκροπόλ Ἐξπρές, νὰ ἀφεθῶσιν οἱ ξένοι εἰς τὴν αἰσχροκέρδειαν ξενοδόχων καὶ ἀγωγιατῶν στερούμενοι καὶ πάσης περὶ Ἑλλάδος πληροφορίας. Ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ὑπέβαλον πρότασιν νόμου πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἥτις ἐψηφίσθη καὶ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἀλλὰ κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν ἐπικειμένης τῆς εἰς βʹ συζήτησιν ἐπιψηφίσεως, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐζήτησε τὴν ἀναβολήν, ὅπως ἐπιφέρῃ σχετικὰς τροποποιήσεις. Τὸ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας λειτουργοῦν σχετικὸν γραφεῖον εἶναι ἀτελὲς μὴ δυνάμενον νὰ ἐπιβληθῇ ἐλλείψει εἰδικῶν νομοθετικῶν μέτρων. Ἡ βάσις τοῦ ὀργανισμοῦ δέον νὰ εἶναι ἡ τοῦ ἐν Γαλλίᾳ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Δημοσίων Ἔργων ἀποτελοῦσα γραφεῖον Τουρισμοῦ. εʹ) Ἡ ὀργάνωσις τῆς ἀστυνομίας δέον ἰδίᾳ νὰ ἐφελκύῃ τὴν προσεχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀτυχῶς κατ’ αὐτὸν τὸν νόμον ἀστυνομίαν δὲν ἔχομεν, ὁ νόμος ὅλος ἐξαιρετικῶς ἀναγράφει, ὅτι τὰ ἀστυνομικὰ καθήκοντα ἀνατίθενται εἰς τὴν χωροφυλακήν, τὸ δὲ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξε σωρεία νόμων ἀφορῶσα εἰς τὸν ὀργανισμὸν καὶ ὑπεμεγένθυσιν τοῦ σώματος χωρὶς νὰ ψηφισθῇ κανὲν καθαρῶς ἀστυνομικὸν μέτρον. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ἄλλο χωροφυλακὴ καὶ ἄλλο ἀστυνομία, ἡ πρώτη δύναται ἐν τῇ ὑπαίθρῳ χώρᾳ νὰ ἐκτελῇ καθήκοντα τῆς δευτέρας, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐν ταῖς πόλεσιν. Ἐπιβάλλεται νὰ ἐννοήσῃ ἡ Ἰταλικὴ καὶ Ἀγγλικὴ Ἀποστολὴ τὴν ἀληθῆ κατάστασιν τῶν πραγμάτων καὶ νὰ ἱδρυθῇ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπὸ πολιτικὸν ὑπάλληλον διεύθυνσις τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας, ἀφοῦ οὕτως ἔχει ἐν Γαλλίᾳ, Ἰταλίᾳ, Ἀγγλίᾳ καὶ αὐταῖς ταῖς Στρατοκρατουμέναις τέως Κεντρικαῖς Αὐτοκρατορίαις. Παρ’ ἡμῖν τὸ νῦν σύστημα ὑπεβλήθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, κατόπιν ὑποχρεώσεως ἀναληφθείσης πρὸς τὸ στρατιωτικὸν κίνημα καὶ παρὰ τὴν κατηγορηματικὴν ἄρνησιν πρὸς τοῦτο τοῦ ἐντιμωτάτου Στρατηγοῦ Ἐπ. Πετμεζᾶ, τότε Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἥτις προὐκάλεσεν καὶ τὴν παραίτησίν του. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ παριστάμεθα πρὸ τοῦ θεάματος νὰ βλέπωμεν ἀτακτοῦντας κατ’ ἐξοχὴν ἐν ταῖς ὁδοῖς ἐν τῇ ἀγορᾷ, ἐν τοῖς τροχειοδρόμοις κλπ., ἐκείνους εἰς οὓς ἔχει ἀνατεθῆ ἡ διατήρησις τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἡ κατάθλιψις τῶν πολιτῶν παρὰ τῶν ἐντεταλμένων τὴν προστασίαν τῆς ἐλευθερίας αὐτῶν. στʹ) Αἱ ἐκθέσεις εἶχον κυρίως ἐντελῶς παραμεληθῆ παρ’ ὑμῖν οὐδ’ ἐλειτούργησαν ποτὲ Ἐμπορικὰ Ἐπιμελητήρια συντελοῦντα εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐμπορικῶν ἡμῶν σκέψεων καὶ τὴν βελτίωσιν τῶν προϊόντων ἡμῶν. Πρὸς τοῦτο ἐπιβάλλεται ἡ ἵδρυσις διαρκοῦς ἐκθέσεως Ἑλληνικῶν προϊόντων ἐν ᾗ νὰ ἀντιπροσωπεύονται πάντα τὰ προϊόντα ἡμῶν καὶ χρησιμεύσωσιν ὡς δείγματα διὰ τὸ κοινὸν τὸ ἐξωτερικόν. Συγχρόνως δὲ ἐνισχυθῇ καὶ ἡ σχετικὴ ὑπηρεσία τοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργοῦ, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁμοίας ὑπηρεσίας ἐν τῷ Γαλλικῷ Ὑπουργείῳ τῆς ἐμπορίας καὶ τῆς ἐκεῖ περιφήμου ἐπιτροπῆς περὶ ὀργανώσεως ἐκθέσεων καὶ τῆς ἐτησίας δειγματοεκθέσεως τῆς Λυών. ζʹ) Ἡ ἀπομόνωσις τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τῆς παγκοσμίου κινήσεως ἀντίληψις ὑπῆρξεν ὁ κυριώτερος λόγος τῆς στασιμότητος αὐτῆς ἐν τῇ ἐξελίξει τῆς παγκοσμίου προόδου. Ἐπιβάλλεται ἵδρυσις γραφείου συγκριτικῆς νομοθεσίας καθ’ ὑπόδειγμα τοῦ Γαλλικοῦ τοιούτου, ὅπερ νὰ παρακολουθῇ τοὺς κυριωτέρους νόμους καὶ νομοθετικὰ μέτρα τῶν διαφόρων Κρατῶν, καὶ ἰδίᾳ τῆς Γαλλίας, Ἰταλίας καὶ Ἀγγλίας καὶ νὰ προσπαθῶμεν, ὅπως κατευθύνωμεν τὴν ἡμετέραν νομοθεσίαν, πρὸς τὴν τῶν συμμάχων κρατῶν καὶ δὴ τῶν ἀνωτέρω, τοῦθ’ ὅπερ πολὺ διευκολύνει τὰς πρὸς αὐτὰς σχέσεις μας ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις. Πρὸς τούτοις δὲ δέον ἡ Ἑλλὰς δι’ εἰδικῶν ἀντιπροσώπων νὰ συμμετέχῃ ὅλων τῶν διεθνῶν ὀργανισμῶν, νὰ καταρτίσῃ δὲ καὶ εἰδικὴν ἀποστολὴν ἐκ τῶν ἀρίστων δημοσίων ἡμῶν ὑπαλλήλων, ἥτις κατὰ τμήματα νὰ μεταβῇ παρὰ τοῖς συμμάχοις καὶ μελετήσῃ τὴν ἐν γένει λειτουργίαν τῆς διοικήσεως αὐτῶν. ηʹ) Ἡ κατάστασις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ὑπῆρξεν ἀείποτε φλέγον ζήτημα ἐν Ἑλλάδι. Ὁ ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου ἐπισιτισμὸς ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου, ὑπῆρξεν ἀείποτε τὸ κυριώτερον ὅπλον τῶν κομμάτων, ἀλλ’ ὅπερ συνάμα παρέλαβε τὴν λειτουργίαν πάσης ὑπηρεσίας, ἥτις μοιραίως παρεδίδετο εἰς τὴν συναλλαγήν. Ἡ κατάστασις τῶν ὑπαλλήλων ἤρξατο ὀργανουμένη σοβαρῶς ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Τρικούπη, δύναταί τις εἰπεῖν, ὅτε ἐπαγιώθη ἐπὶ τῆς πρώτης Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, ἀλλ’ ἀτυχεῖς ἀντάξιοι ἐσωτερικοὶ λόγοι μετέφερον τὸ ἄλλοτε ὅπλον τοῦτο τῶν κομμάτων εἰς ὑψηλότερον καὶ ἐπικινδυνωδέστερον πολιτικὸν ἐπίπεδον. Νῦν δὲ ὅτε οἱ λόγοι οὗτοι ὡς ἐλπίζομεν πάντες βαίνουσι θείᾳ συνάρσει πρὸς ἐξάλειψιν, δέον νὰ προκληθῇ ἐπιστημονικὴ μελέτη περὶ τῆς καταστάσεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, τῆς ἐκπαιδεύσεως τούτων καὶ τῆς ἀποζημιώσεως αὐτῶν, ἐπὶ τῇ βάσει δικαίας κλίμακος οὐ μόνον κατὰ βαθμὸν καὶ τάξιν, ἀλλὰ καὶ ἀναλόγως τῶν ἠθικῶν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἀπορρεουσῶν ὑποχρεώσεων, τῶν βαρῶν ὡς ἐκ τῆς οἰκογενειακῆς τοῦ ὑπαλλήλου καταστάσεως καὶ τῶν δαπανῶν τοῦ βίου, ὡς ἐκ τῆς πόλεως ἐν ᾗ ὑπηρετεῖ καὶ τῆς ἐκτάκτου ὑπερτιμήσεως τῶν χρειωδῶν. Ἀτυχῶς μέχρις ἐσχάτων εὑρισκόμεθα πρὸ σεμνοτέρων πατριωτῶν, οἵτινες ἐξεδήλουν τὸν πατριωτισμὸν αὐτῶν σὺν ἄλλοις μικροῖς πράγμασι διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως ἀπὸ δραχμῶν δισχιλίων εἰς χιλίας ὀκτακοσίας ἅμα ἡ νομισματικὴ μονὰς ὡρίσθη ἡ νέα δραχμή, ὡς ἐὰν τὸ Σύνταγμα ἠγνόει τὴν εἰς μέταλλον ἀξίαν τῆς δραχμῆς καὶ οὐχὶ τὴν νομισματικὴν μονάδα, κατόπιν δὲ ὥρισαν τὴν ἀστείαν διαφορὰν τῆς ἐτησίας ἀποζημιώσεως τῶν βουλευτῶν κατὰ δραχμὰς ὀκτακοσίας, ὀλιγοτέραν τῶν ἐν Ἀθήναις οἰκούντων, ἀφῆκεν δὲ ἀείποτε τὸν μισθὸν τοῦ ἀνωτάτου δημοσίου λειτουργοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ, εἰς δραχμὰς ὀκτακοσίας μηνιαίως, ὡς ἅμα τῇ ἐγκαταστάσει τοῦ Βασιλείου εἶχε, ἐνῷ ἄλλοι δημόσιοι ὑπάλληλοι ἀπολαμβάνουσιν ἑκατοντάδας τινὰς περισσότερον τοῦ προϊσταμένου αὐτῶν. θʹ) Τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, ὅπερ ἐτάχθη ὅπως σὺν ἄλλοις ὑπερασπίζηται τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, συχνότατα καθίσταται, οὐ μόνον ὁ χείριστος αὐτοῦ δικηγόρος, ἀλλὰ συνάμα καὶ ἐπιβλαβὴς τῇ πολιτείᾳ διὰ τῶν πράξεων αὐτοῦ, αἵτινες προκαλοῦσι τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ ἀντιδίκου καὶ παντὸς πολίτου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι οὐδὲν ἔχει τὶς νὰ προσάψῃ εἰς τὰ ἀποτελοῦντα αὐτὸ μέλη, ἀπολύτως πολλοὶ δὲ εἶναι καθ’ ὅλα κύριοι, ἀλλ’ ἀτυχῶς, εἴτε ἐν Συμβουλίῳ, εἴτε εἰς κατ’ ἰδίαν ἐργασίαν αὐτῶν καταλαμβάνωνται, ὡς καὶ τὰ δικαστήρια τῶν ἐπιτάξεων, ἐνίοτε δὲ καὶ τὰ κοινὰ δικαστήρια ὑπὸ τὸν τρόπον τῆς εὐθύνης ἣν τοσοῦτον θαυμασίως ἐκθέτει ὁ Γάλλος ἀκαδημαϊκὸς Φαγιὲ εἰς τὸ ἀνελθὸν εἰς τὴν εἰκοστὴν ἔκδοσιν περισπούδαστον σύγγραμμά του, ὁπότε ἡ διάνοια αὐτοῦ θολοῦται, ἡ συνείδησις ταλαντεύεται καὶ περιπίπτουσιν εἰς στρεψοδικίας δικολαβικάς. Τὰ παραδείγματα ἀποτελοῦσιν ἀνιαρὸν κομβολόγιον, ὅπερ δέον νὰ ἀνακουφισθῇ διὰ νομοθετικῆς προνοίας. Πρὸς συμβιβασμὸν ἀπαιτεῖται παμψηφία διὰ Νομικοῦ Συμβουλίου. Διὰ ποῖον λόγον νὰ ὑποτάσσηται ἡ πλειονοψηφία δι’ ἕνα μόνον ἀντιφρονοῦντα, παρὰ τὰς γενικὰς ἀρχὰς καὶ νὰ ματαιοῦται συμβιβασμὸς ἐπωφελέστατος τῷ Δημοσίῳ. Διατὶ ὁ κύριος ἀναμφισβητήτου καὶ καθαρισμένης ἀπαιτήσεως κατὰ τοῦ Δημοσίου νὰ μὴ δικαιοῦται νομίμου τόκου ἀπὸ τῆς καθαρίσεως τῆς ὀφειλῆς, ἀλλὰ νὰ ἀναγκάζηται νὰ ἐγείρῃ ἀγωγήν, μόνον χάρις τῶν τόκων πρὸς ἐξαναγκασμὸν ἀπαιτήσεως τοῦ κεφαλαίου ἅμα δ’ ἐγείρῃ ταύτην νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ παραιτηθῇ τῆς ἀγωγῆς του καὶ πληρωθῇ δι’ ἁπλῆς γνωμοδοτήσεως τῶν τόκων ἢ ἁπλῶς τοῦ κεφαλαίου, ἀλλὰ ν’ ἀπαιτεῖται συμβιβασμὸς ὅστις καθίσταται ἀνέφικτος λόγῳ τυχὸν ἰδιοσυγκρασίας μελῶν τινῶν. Διατὶ αἱ δίκαι τοῦ Δημοσίου νὰ διαιωνίζωνται καὶ μόνον τῇ ὁμολογουμένως προθυμίᾳ ἐνίων Συμβούλων νὰ ἐπιτυγχάνεται ἡ ταχεῖα ἐκδίκασις; Διατὶ κατ’ ἀρχὴν καὶ ἀδικαιολογήτως νὰ ἐφεσιβάλλωνται ὅλαι αἱ ἀποφάσεις τῶν ἐπιτάξεων; Ταῦτα πάντα καὶ ἄλλαι ὑπηρεσιακαὶ καὶ δικαστικαὶ ἀτέλειαι δέονται τάχιστα διορθώσεων διὰ νομοθετικοῦ μέτρου. Ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ χαράξῃ σταθερὰν πολιτικὴν δημιουργίας δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ νὰ μὴ παρουσιάζηται τὸ σήμερον οἰκτρὸν θέαμα τῆς στρατολογίας αὐτῶν ἀπὸ τοὺς δρόμους ἄνευ οὐδενὸς ἐλέγχου μορφώσεως καὶ εὐσυνειδήτου ὑπηρεσίας ἢ τοῦ συναγωνισμοῦ τῶν διαφόρων Ὑπουργείων μὲ ταξὺ τῶν ποῖον νὰ ἀποσπάσῃ πλείονας ὑπαλλήλους τοῦ ἄλλου, πλειοδοτοῦν εἰς μείζονα παροχὴν ὅσων ἔνεστι μεγαλειτέρων μισθῶν ἢ τίτλων ἐπὶ προφανεῖ ἐξαρθρώσει τῶν ὑπηρεσιῶν ἐκείνων, αἵτινες παρουσιάζουσι ποιάν τινα συγκρότησιν. Νὰ ληφθῶσι συντόνως ὁμοιόμορφα μέτρα ἐκπαιδεύσεως ὅλων ἐν γένει τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους καὶ αὐτῶν τῶν κατωτάτων. Νὰ γίνῃ ἑνιαία ὀργάνωσις ὅλων τῶν πολιτικῶν Ὑπουργείων καὶ τεθῇ φραγμὸς εἰς συμμετοχὴν τοῦ αὐτοῦ ὑπαλλήλου εἰς σωρείαν συμβουλίων, εἰς ἃ μετέχουσι μόνον, ὅπως λαμβάνωσιν ἀποδοχὰς ἐπὶ δυσφημίσει μόνον τοῦ θεσμοῦ τῶν συμβουλίων. Νὰ ἀποκλεισθῶσι τῶν ὑπηρεσιακῶν συμβουλίων πρόσωπα ἄσχετα πρὸς τὴν οἰκείαν ὑπηρεσίαν, εἰς ἃ κατὰ γενικὸν κανόνα συμπεριλαμβάνονται καθηγηταὶ Πανεπιστημίων, Νομικοὶ Σύμβουλοι καὶ μὴ μόνιμοι ὑπάλληλοι. Νὰ καταστῇ ὑποχρεωτικὸς ὁ θεσμὸς τῶν ἐνιαυσίων ἐκθέσεων δι’ ὅλας ἐν γένει τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, καὶ δι’ ὅλους τοὺς βαθμοὺς τῆς ἱεραρχίας αὐτῶν. Νὰ καταστῇ πραγματικὸς καὶ ταχὺς ὁ ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἔλεγχος τῶν ὑπολόγων, τασσομένης τὸ πολὺ τριμήνου προθεσμίας ἀπὸ τῆς λήξεως τοῦ ἔτους ἢ τῆς διαχειρίσεως. Νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν ἀκολασίαν τῆς προσλήψεως ἐκτάκτων ἢ ἀναπληρωτῶν ὑπαλλήλων καὶ μάλιστα γυναικῶν ἔστιν ὅτε ἐντελῶς ἀγραμμάτων. Νὰ καταργηθῇ τὸ σύστημα τῆς προσλήψεως ἐπὶ θητείᾳ ὑπαλλήλων καὶ μάλιστα τῶν Νομικῶν Συμβούλων, οἵτινες κατ’ ἐξοχὴν ἔδει νὰ εἶναι μόνιμοι ἀφοῦ κατήντησαν νὰ εἶναι ἀποκλειστικοὶ Σύμβουλοι ὅλων τῶν Ὑπουργείων, δι’ ὅλα τὰ ζητήματα, ἀλλὰ καὶ τῶν μηχανικῶν ἔτι τοῦ Δημοσίου. Νὰ καθορισθῶσι τὰ τῶν συντάξεων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων ἐν δικαίῳ μέτρῳ, ὥστε νὰ μὴ βλέπωμεν ὑπαλλήλους λαμβάνοντας σύνταξιν μείζονα τοῦ μισθοῦ των οὐδὲ Ἀρειοπαγίτας ἐλάσσονα ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων, νὰ ὁρισθῇ δὲ ἀνώτατον ὅριον συντάξεως τῶν τε πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν. Τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον τοῦ Πρωθυπουργοῦ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸν προορισμόν του καὶ νὰ παύσῃ νὰ εἶναι ἁπλῶς ἰδιαίτερον Γραφεῖον τοῦ Πρωθυπουργοῦ, καὶ νὰ ἐξασκήσῃ ὁλόκληρον τὸ κῦρος αὐτοῦ, διὰ τὴν ἐξάσκησιν πραγματικοῦ καὶ ἀποτελεσματικοῦ ἐλέγχου ἐπὶ τῆς πολιτικῆς, ἣν ἀκολουθοῦσι τὰ πολιτικὰ Ὑπουργεῖα εἰς τὸ ζήτημα τῆς διαχειρίσεως τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν, οὕτως ὥστε ἡ πολιτικὴ αὕτη νὰ εἶναι πράγματι ἑνιαία, ἁρμονικὴ, μεγαλεπήβολος, σύμφωνος μὲ τὴν ἔμπνευσιν, ἣν δίδει ὁ ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἁρμόζει εἰς Κράτος μεγάλου προορισμοῦ, ὡς τὸ ἡμέτερον. Πρέπει νὰ κανονισθῶσι τὰ καθήκοντα τῶν Ὑπουργῶν, τῶν Γενικῶν Γραμματέων, τῶν Διευθυντῶν καὶ τῶν Τμηματαρχῶν, οὕτως ὥστε νὰ ἀπαλλαγῶσιν οἱ Ὑπουργοὶ τοῦ φόρτου τῆς τρεχούσης ὑπηρεσίας καὶ ἑπομένως νὰ δύνανται ν’ ἀσχολῶνται μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς Διοικήσεως καὶ ἐξασκῶσι τὸν ἔλεγχον τῆς ὑπ’ αὐτῶν καθιερουμένης, οὕτως εἰπεῖν ἀποκεντρώσεως ἐν αὐτῇ τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ. Νὰ ἐπισπευθῇ ὡς τάχιον ἡ ἑνιαία συγκρότησις τῆς ἀστικῆς μας ἰδίως νομοθεσίας καὶ τῶν δικαστικῶν ἐν γένει νόμων ὑπὸ πνεῦμα εὐρὺ ἀνθρωπιστικὸν καὶ φιλελεύθερον, οὕτως ὥστε νὰ καταστῇ ἱκανὴ νὰ προστατεύσῃ ὅλα ἐν γένει τὰ πολυποίκιλλα ζωτικὰ συμφέροντα τῶν ἀτόμων καὶ νὰ ἐκλείψῃ ἡ παρατηρουμένη σήμερον χασμῳδία τῶν τοπικῶν νομοθεσιῶν, καὶ ἀνισότητες μεταξὺ τῶν ἀτόμων καὶ ἐλλείψεις κοινωνικῆς προνοίας, ἰδίᾳ εἰς τὰ κληρονομικὰ ζητήματα, εἰς τὰ δικαιώματα τῆς γυναικός, τῶν φυσικῶν τέκνων, τῶν ἀνηλίκων, τῶν ὀρφανῶν, τῶν ἐμπραγμάτων δικαιωμάτων τοῦ διαζυγίου εἰς τὰς ποινικὰς διατάξεις, καὶ τὰς ἀτελευτήτους δικονομικὰς διατυπώσεις. Συνάμα δὲ νὰ ἐπισπευθῇ καὶ ἡ ἀναμόρφωσις τοῦ δικαστικοῦ ὀργανισμοῦ καὶ τοῦ δικαστικοῦ προσωπικοῦ. Ἰδίως ὅλως τυγχάνει ἀξίας ἡ ἀνισότης τῶν διατάξεων τοῦ Ἰονίου Κώδικος, προκειμένου μεταξὺ τῶν θηλέων καὶ τῶν ἀρρένων, λείψανα ἀπηρχαιωμένων χρόνων, διαφορὰ, ἥτις δέον ἀμέσως νὰ ἐκλείψῃ, ὡς καὶ ἄλλοτε ὑπεστηρίξαμεν ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ὡς ὑπεστηρίχθη ἐν αὐτῷ τῷ Αʹ Πανιωνίῳ Συνεδρίῳ, τῷ συνελθόντι ἐν Κερκύρᾳ τῷ 1914 ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τοῦ ἑορτασμοῦ τῆς πεντηκονταετηρίδος τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. Μιμούμενοι ἐν τούτοις πᾶσι, ὡς ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν καὶ ἀκολουθοῦντες τὴν κατεύθυνσιν, ἣν ἔχουσι λάβει τὰ μεγάλα συμμαχικὰ φιλελεύθερα Κράτη, μετὰ τῶν ὁποίων πρέπει τοῦ λοιποῦ ἀρρήκτως νὰ συνδέσωμεν οὐ μόνον τὴν στρατιωτικήν, ἀλλὰ καὶ τὴν πολιτικὴν καὶ τὴν ἀστικὴν ἡμῶν κατάστασιν, μετὰ τῶν ὁποίων ἀπεδείξαμεν ἤδη, ὅτι ἔχομεν τὰ προσόντα, ἀφόβως νὰ συμβαδίσωμεν, θὰ δυνηθῶμεν νὰ ὀργανωθῶμεν καὶ προκόψωμεν.

§74Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ ἀναπτύξῃ ὁ κ. βουλευτὴς τὴν ἐπερώτησίν του;

§75Α. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ὄχι.

§76Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Πρέπει νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ ἐπερώτησις αὐτή, διότι ἡ κατάστασις εἰς τὰ Ὑπουργεῖα εἶναι ἀφόρητος.

§77Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος θέλει νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν ἐπερώτησίν του, θὰ ἀναλάβωμεν νὰ τὴν ὑποστηρίξωμεν ἡμεῖς. Εἶχεν ὅμως τὴν ὑποχρέωσιν, ὅταν διετύπωσεν ὁλόκληρον πολιτικὸν πρόγραμμα νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι ἂν τοὐλάχιστον δι’ ὅλα τὰ ἄλλα θὰ παρῃτεῖτο νὰ ὑπεστήριζε τὸ πρῶτον. Ὄχι κατέλαβεν ὁλόκληρον τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ τώρα σιωπᾷ. Τί περιμένετε; Περιμένετε νὰ σᾶς εἴπουν οἱ Ὑπουργοί, ὅτι ἔχετε δίκαιον.

§78Α. ΜΠΑΣΙΑΣ. Δὲν παραιτοῦμαι ποσῶς. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου μοὶ ἀνεκοίνωσεν ὅτι δὲν ἔλαβεν εὐκαιρίαν νὰ μελετήσῃ τὰς ἐπερωτήσεις δι’ αὐτὸ σιωπῶ.

§79Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Παρακαλῶ, φαίνεται, ὅτι ἐπῆλθε κἄποια παρεξήγησις, διότι ἐγὼ δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Ὑπάρχουν ἐπερωτήσεις λόγου χάριν ἡ πρώτη, ἡ τρίτη καὶ δὲν γνωρίζω ποῖαι κατὰ σειρὰν μέχρι τῆς ἑβδόμης, αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνουσι θέματα, τὰ ὁποῖα θίγουσι τὴν διοίκησιν, προκαλοῦντα τοὐτέστιν συζήτησιν. Ὑπάρχουν καὶ θέματα ἄλλα, διὰ τὰ ὁποῖα εἶχον εἴπῃ εἰς τὸν κ. βουλευτήν, ὅτι συναπαρτίζουσιν ὁλόκληρον πολιτικὸν πρόγραμμα, εἶπον μάλιστα, ὅτι πρὸς τὸ πολιτικὸν πρόγραμμα πιθανὸν νὰ ὑπάρχουν διαφοραὶ ἀντιλήψεως μεταξὺ προγράμματος Κυβερνητικοῦ καὶ προγράμματος διατυπουμένου εἰς τὰς ἐπερωτήσεις τοῦ κ. βουλευτοῦ. Ὡς πρὸς αὐτὸ δὲν ὑποθέτω νὰ περιμένῃ ἡ Βουλὴ καμμίαν ἀπάντησιν. Ἕνα πρᾶγμα θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι θέματά τινα περιλαμβανόμενα ἐδῶ, ἄλλα μὲν ἔχουσιν ἐκτεθῇ καὶ εἰς εἰδικὰς μελέτας τοῦ κ. συναδέλφου, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι μετὰ πάσης ἐπιμελείας καταγίνεται εἰς τὴν μελέτην τῶν Κυβερνητικῶν πραγμάτων, ἀλλὰ τοῦ δίδεται ἀφορμὴ νὰ τὰ ἐκθέσῃ εὐχερῶς εἰς τὴν Βουλήν, διότι εἶναι θέματα ἀναγόμενα εἰς τὴν μελέτην, ὄχι ἄλλων εἰδικῶν ἐπιτροπῶν, ἀλλ’ αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, τῆς ὁποίας ἦτο μέλος. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ἐγὼ δὲν γνωρίζω ποίας εἰδικὰς περιπτώσεις, ποῖα εἰδικὰ παράπονα ἔχει ὁ κ. βουλευτής, τὰ ὁποῖα ὀφείλει νὰ διατυπώσῃ, ὥστε ἐὰν ἀνάγονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἑκάστου ἐκ τῶν Ὑπουργείων, ἕκαστος τῶν κυρίων Ὑπουργῶν νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὰς παρατηρήσεις ἢ καταγγελίας τοῦ κ. βουλευτοῦ. Διότι ἐγὼ τί θέλετε νὰ ἀπαντήσω, ὅταν γίνωνται ἐπερωτήσεις ἀπευθυνόμεναι πρὸς ἐμέ; ἐπερωτήσεις περὶ καθορισμοῦ τῶν ὡρῶν καὶ τῶν ἡμερῶν, καθ’ ἃς δέχονται οἱ Ὑπουργοί. Εἶναι ζήτημα δυσχερέστατον, τὸ ὁποῖον ἕκαστος ἐκ τῶν Ὑπουργῶν τὸ κανονίζει ἀναλόγως τῶν ὡρῶν τῆς ἐργασίας του, τὸ κανονίζει μονομερῶς, ἐν συνεννοήσει ἐνίοτε μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων του, ἀλλὰ ἐγὼ δὲν γνωρίζω ποίαν εἰδικὴν περίπτωσιν θέλει νὰ ἀναφέρῃ ὁ κ. βουλευτής. Εἶναι καλὰ κανονισμέναι αἱ ὧραι τῶν Ὑπουργείων; Σᾶς ἀπαντῶ ὅτι ἐὰν ἔχουσι καθορισθῆ αἱ αὐταὶ ὧραι δι’ ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα, βεβαίως δὲν εἶναι καλὰ καθωρισμέναι, ἀλλ’ ἕκαστος τῶν κυρίων Ὑπουργῶν εἶναι ἁρμόδιος νὰ δώσῃ λόγον καὶ ὄχι ἐγώ.

§80Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Τὸ ζήτημα γενικεύεται;

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§82Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Τὸ ζήτημα εἶναι ἐνδιαφέρον. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. βουλευτοῦ παρέχει εὐκαιρίαν οὕτως εἰπεῖν ἢ τοὐλάχιστον ἀφορμὴν καὶ εἰς τὰ μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ ληφθῇ κἄποιο μέτρον, τὸ ὁποῖον νὰ διευκολύνῃ πράγματι τοὺς κυρίους βουλευτὰς κανονιζομένων τῶν ὡρῶν, οὕτως ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προλαμβάνῃ αὐτός, ὁ ὁποῖος ἔχει δύο ἢ καὶ τρεῖς ἐργασίας εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα νὰ ἐπισκέπτεται αὐτά. Αὐτὸ εἶναι ἀληθές.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρπετόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§84Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ ὑποβαλὼν τὴν ἐπερώτησιν κ. συνάδελφος σιωπαίνει θὰ ἀναπτύξω ἐγὼ τὴν ἐπερώτησίν του, τὴν ὁποίαν μόλις τώρα εἶδον. Ἐγὼ θὰ ἤθελον κοντὰ σὲ μένα ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ὑποθέτω, νὰ διαρρυθμισθῇ τὸ ζήτημα τῆς εἰσόδου τῶν βουλευτῶν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα κατὰ τρόπον, κύριοι Ὑπουργοί, ἐξασφαλίζοντα τὴν ἀξιοπρέπειαν τῶν βουλευτῶν.

§85ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§86Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑποθέτω ποτέ, ὅτι Ὑπουργοὶ καὶ βουλευτικοὶ ἄνδρες θὰ ἤθελον νὰ καταρρίψωσιν κατὰ τὸν ἀξιοθρηνητότερον τρόπον τὴν ἀξιοπρέπειαν τῶν βουλευτῶν. Ἀσφαλῶς τὰ τοῦ τρόπου τῆς εἰσόδου τῶν βουλευτῶν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα τὰ ἔχουσι κανονίσει αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι. Ἀνοίγουν τὴν θύραν τὰ Ὑπουργεῖα καὶ περιμένει ὁ ἔξω κόσμος ἀνυπομόνως νὰ λάβῃ γνῶσιν ἢ δώσῃ πληροφορίας ἢ λάβῃ πληροφορίας περὶ τῶν διαφόρων ὑποθέσεων. Ἐκεῖ εἰς τὸν κόσμον βλέπετε συνωθουμένους καὶ συνωστιζομένους καὶ βουλευτάς, ὄχι δὲ σπανίως ἀπωθουμένους. Δὲν λέγω περὶ ἐμοῦ, διότι θὰ ἦτο ἴσως ἐγωϊστικὸν δὲν εἰξεύρω τί θὰ ἐγίνετο, ἀλλὰ πολλάκις παρέστην μάρτυς σκηνῶν λαμβανουσῶν χώραν ἀπ’ ἔξω ἀπὸ τὰ Ὑπουργεῖα. Αὐτὴ ἡ κατάστασις πρέπει νὰ ἐκλείψῃ. Ἐξ ἄλλου δὲ πρέπει νὰ κανονίσετε τὰς ὥρας τῆς εἰσόδου εἰς τὰ Ὑπουργεῖα κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβαίνῃ εἷς βουλευτὴς εἰς δύο καὶ τρία Ὑπουργεῖα. Τὰ Ὑπουργεῖα ἀνοίγουσιν εἰς τὰς 11, εἰς δὲ τὰς 12 κλείουν αἱ θύραι. Μὴ θέλετε νὰ ἐρωτήσητε διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Θὰ ἔκαμα πολὺ καλὰ νὰ σιωπήσω καὶ νὰ μὴ ἀναφέρω τί παρατηρεῖται ἔξωθεν τῆς θύρας αὐτοῦ. Οἱ φρουροὶ ἀπωθοῦσι τοὺς βουλευτὰς ὡσὰν νὰ εἶναι κακοποιὰ στοιχεῖα. Καὶ ἐνῷ βλέπετε εἰς τοὺς βουλευτὰς νὰ ἀπαγορεύεται ἡ εἴσοδος βλέπετε εἰσερχομένους διαφόρους ἄλλους μὲ διάφορα μπιλλιετάκια. (Χειροκροτήματα). Αὐτὴ ἡ ἀρχὴ πρέπει νὰ ἐκλείψῃ, καὶ πρέπει νὰ ἐκλείψῃ ἀπὸ σᾶς, κύριοι Ὑπουργοὶ οἱ ὁποῖοι εἶσθε, ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ κοινοβουλευτικοὶ ἄνδρες. Πρέπει ὄχι μόνον νὰ ἐκλείψῃ, ἀλλὰ νὰ ἐξαφανισθῇ διὰ παντός. Καμμίαν ἀμφιβολίαν δὲν ἔχω, ὅτι ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν θὰ λάβετε τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. συναδέλφου, τὰς ὁποίας ἐγὼ ἀνέλαβον νὰ ὑποστηρίξω.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκέκας ἔχει τὸν λόγον.

§88Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ τὸ ἑξῆς ὑπ’ ὄψει. Φαίνεται, κύριε Πρόεδρε, ὅτι αἱ διάφοραι ὑπηρεσίαι, ὄχι βεβαίως οἱ Ὑπουργοί, διότι ἂν εἶχον τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν θὰ κατεδίκαζον ἑαυτούς, ἀλλ’ αἱ διάφοροι τάξεις τῶν ὑπαλλήλων δὲν ἔχουσι παντάπασιν ἰδέαν περὶ τοῦ τίνα θέσιν ἔχει ἐν τῇ πολιτείᾳ ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ. Δὲν συνέλαβον κἂν τὴν ἰδέαν νὰ ἀναγνώσωσι τί θὰ εἴπῃ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Δὲν γνωρίζουσιν ὅτι ὁ βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐλέγχῃ πᾶσαν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ Πρωθυπουργοῦ, καὶ τῶν Ὑπουργῶν ἐν γένει. Εἰσερχόμενός τις εἰς Ὑπουργεῖον προσβλέπεται ὑπὸ τοῦ πρώτου τυχόντος ὑπαλλήλου ἢ τμηματάρχου ἢ γραφίσκου ἢ κλητῆρος μὲ τοιοῦτον βλέμμα καὶ τοιαύτης τυγχάνει ὑποδοχῆς, ὥστε καταντᾷ νὰ πιστεύῃ ὅτι εὑρίσκεται ἐνώπιον ἀνθρώπων (καὶ ἐννοῶ τοὺς διαφόρους ὑπαλλήλους καὶ ἰδίως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν), οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι εὑρίσκονται ἐκεῖ ὡς ἐχθροὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας. Καὶ ἂν τοῦτο συμβαίνῃ εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Λαοῦ τοὺς βουλευτάς, δύνασθε νὰ φαντασθῆτε τί ὑφίστανται οἱ ἁπλοῖ πολῖται οἱ καθ’ ἑκάστην εὑρισκόμενοι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπισκέπτωνται τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα, ἂν κατορθώσωσι νὰ εἰσέλθωσιν εἰς αὐτά. Διότι, ὡς γνωστόν, εἶναι ἀπηγορευμένη ἡ εἴσοδος εἰς αὐτὰ καὶ μόνον ὅταν οὐδεὶς τῶν ἁρμοδίων, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, εὑρίσκεται ἐκεῖ ἐπιτρέπεται ἡ εἴσοδος. Τὸ πρᾶγμα κύριοι εἶναι ἄξιον τῆς συντόνου προσοχῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς διότι πρόκειται περὶ τῶν συμφερόντων καὶ τῶν δικαιωμάτων τοῦ λαοῦ, οἰκτρῶς παραγνωριζομένων. Ἀπό τινος χρόνου κύριοι ἐνῷ πρόγραμμα τῶν φιλελευθέρων στολιζόμενον ἑκάστοτε μὲ παντοειδεῖς καλλιτεχνικὰς φράσεις εἶναι αἱ ἐλευθερίαι καὶ ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ αἴφνης εὑρισκόμεθα οἱ ὀπαδοὶ τοῦ κόμματος αὐτοῦ, ἡμεῖς οἱ νυχθημερὸν τρέχοντες ὄχι διὰ νὰ διορίσωμεν κανένα, ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀτομικῶς, παρακαλῶ πάντας τοὺς κ. Ὑπουργοὺς ἐὰν ἔχωσι σημείωσιν νὰ διορίσουν κανένα τῇ παρακλήσει μου νὰ τὸν παύσωσιν ἀμέσως, ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι τρέχομεν ὡς κατηραμένοι διὰ νὰ προστατεύσωμεν τὰ δικαιώματα πολιτῶν Ἑλλήνων τὰ σφαγιαζόμενα ὑπὸ τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων εὑρίσκομεν τὰς θύρας κεκλεισμένας. Εἰς τὰς 11 καὶ ¼ ἀναγιγνώσκεται ὅτι εἶναι ἀνοικτὸν τὸ Ὑπουργεῖον καὶ εἰς τὰς 11 καὶ ¼ σᾶς εἰδοποιεῖ ὁ ὑπασπιστής, ὁ γραφεύς, ὁ κλητήρ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εἶναι ἐδῶ, ὁ κ. τμηματάρχης ἔχει ἐγκαταλείψει τὴν ἕδραν τοῦ τμήματος πρὸ ἑνὸς τετάρτου καὶ μετέβη εἰς ἄλλο τμῆμα, ἵνα ἀνταλλάξῃ ἀστείας φράσεις, ἢ νὰ συνεργασθῇ ἐπὶ τοῦ σχεδίου προάγοντος τὴν θέσιν του, ἀπὸ τμηματάρχου εἰς διευθυντήν, ἢ αὐξάνοντος τὸν μισθόν του καὶ τοιουτοτρόπως, Κύριοι, παρέρχονται μῆνες ὁλόκληροι καὶ ὁ δυστυχὴς ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ περιέρχεται τὰς θύρας καὶ ἀνέρχεται τὰς κλίμακας τοῦ Ὑπουργείου χωρὶς νὰ κατορθώσῃ νὰ ἴδῃ καμμίαν ἐξοχότητα ἐκ τῶν ἁρμοδίων νὰ ὑπηρετήσωσι τὸ συμφέρον τοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας. Ἔχω παραδείγματα, κύριοι, ἄπειρα, ἔχω νὰ ζητήσω καθ’ ἣν στιγμὴν θὰ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων καὶ κατάθεσιν ἐγγράφων καὶ θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν τὴν συγκινουμένην, εὐλόγως, διὰ τὸ ἐξευτελιστικὸν ἴσως τοῦ μισθοῦ καὶ ἀνεπαρκὲς, διατὶ ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα δὲν διεκπεραιώθησαν ὑποθέσεις διὰ τὰς ὁποίας πολλάκις εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ ἀντικρύσω τοὺς ὑπαλλήλους, καὶ νὰ ζητήσω μετὰ γλυκύτητος νὰ ἴδωσι τὴν ὑπηρεσίαν των τὴν ὁποίαν δὲν ἔχουν ἴδῃ μολονότι παρῆλθον ἔτη; Ἀλλὰ πρὸς θεοῦ, κύριοι, πῶς εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς νὰ ἀγνοοῦν ὅτι ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ, ὁ βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα ἐλέγχου τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ νὰ λάβῃ γνῶσιν τοῦ τρόπου καθ’ ὃ ὑπάλληλος καὶ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἐνεργεῖ καὶ ἂν ἐκτελῇ ταύτην νομίμως. Ἀφοῦ εἰς τὴν κατάθεσιν εἰς τὴν Βουλὴν πάσης ἐνεργείας δύναται νὰ ζητήσῃ πολὺ μᾶλλον νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ὡς ἐν προκειμένῳ, διὰ τὰ παραβλαπτόμενα δικαιώματα καὶ συμφέροντα τῶν πολιτῶν. Ἔχει ὑποχρέωσιν καὶ καθῆκον νὰ ἀσκῇ ἔλεγχον ὡς πρὸς τοῦτο, ἔχει ἀνάγκην νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν πάσης λεπτομερείας τῆς ἐκτελέσεως τῆς ὑπηρεσίας. Εἶναι λοιπὸν ἀπαραίτητον χάριν τοῦ γοήτρου τῆς Βουλῆς, χάριν τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ, ἀπὸ τῆς πρωΐας τῆς αὔριον νὰ τοιχοκολληθῇ εἰς ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα, ὅτι τὴν πρωίαν ἀπὸ τῆς 10 μέχρι τῆς μιᾶς οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐρωτήσῃ κἂν ὄχι νὰ ἐμποδίσῃ βουλευτὴν διατὶ μεταβαίνει νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον του. Ἂν τοῦτο δὲν συμβῇ ὄχι Κυβέρνησις Φιλελευθέρων δὲν εἴμεθα, ἀλλ’ οὔτε κἂν Κυβέρνησις Κράτους θέλοντος νὰ ζήσῃ καὶ σεβομένου τὸ Συνταγματικόν του πολίτευμα.

§89Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. βουλευτὴς ἐν τῷ λόγῳ του ἀνέφερε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὅ,τι δηλ. τοῦ συνέβη νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο.

§90Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ὡς παράδειγμα τὸ ἀνέφερον. Ἐγὼ ἐννοῶ καὶ τὰ 13 Ὑπουργεῖα, διότι δὲν ἔγινε 14ον, ἂν γίνουν 20 ἐννοῶ καὶ τὰ 20.

§91Α. ΓΙΑΝΝΟΥΛΑΤΟΣ. Τὰ ἴδια γίνονται παντοῦ. Μόνον τὸν τμηματάρχην κ. Δεληγιάννην εὑρίσκει κανεὶς πάντοτε εἰς τὸ ἔργον του.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παρίτσης ἔχει τὸν λόγον.

§93Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Ἐὰν αὐτὰ τὰ παράπονα τὰ δίκαια καὶ βάσιμα διατυπώνουν ἀρχαῖοι συνάδελφοι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν τιμώμενοι διὰ τῆς ψήφου τῶν συμπολιτῶν των, φαντάζεσθε ἆρα γε τί ὑφιστάμεθα ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν Νέων Χωρῶν οἱ διὰ πρώτην φορὰν εἰσελθόντες εἰς τὸ ἐθνικὸν Κοινοβούλιον; Ἐὰν παρατηρῆται πάντοτε ἀπροθυμία περὶ τὴν προσέλευσιν τῶν ἀντιπροσώπων τῶν Νέων Χωρῶν εἰς τὰς Ἀθήνας, ἐὰν παρατηρῆται δυσφορία τις μεταξὺ ἡμῶν ὁ πρώτιστος λόγος εἶναι αὐτός· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς κανὲν Ὑπουργεῖον, εἰς καμμίαν ὑπηρεσίαν χωρὶς νὰ ὑποστῶμεν μείωσιν τῆς ἀξιοπρεπείας μας, μείωσιν τῆς θέσεώς μας τῆς ἀτομικῆς ὄχι πλέον ὡς ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, ἀλλ’ ὡς ἀτόμων, ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων τῶν ὁποίων ἡ ἀποστολὴ δὲν εἶναι αὐτή. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἀρθῇ αὐτὸ τὸ ἄτοπον τὸ ὁποῖον εἰς ἄλλα μοναρχούμενα καὶ δεσποτικὰ Κράτει δὲν συμβαίνει.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§95Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ ἀφήσω ἄνευ παρατηρήσεως ὅσα ἐλέχθησαν. Τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὸν κανονισμὸν τῶν ὡρῶν κατὰ τὸν προσήκοντα τρόπον, ἐξεδηλώθη νομίζω διὰ τῆς δηλώσεώς μου πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας συναδέλφου κυρίου Καρπετοπούλου, ὅπως ὁμιλήσῃ, ἐφ’ ὅσον ὁ ἐπερωτῶν ἀξιότιμος συνάδελφος δὲν ἤθελε νὰ ὁμιλήσῃ, ὅταν δὲ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς παρετήρησεν, ὅτι δὲν θὰ ἦτο συμφέρον πρὸς τὸν Κανονισμὸν καθ’ ὅλα, τοῦτο ἐγὼ ἐδήλωσα πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον, ὅτι τὸ πρᾶγμα τὸ θεωρῶ τοιοῦτον ὥστε νὰ μὴ θεωρῶ σοβαρὰν τὴν ὑπερβασίαν τοῦ τύπου τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλ’ ὅτι θεωρῶ ἐπιβεβλημένον νὰ υἱοθετηθῇ ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας, δὲν κατώρθωσα νὰ εὕρω καὶ τὰς ἐπακολουθούσας παρατηρήσεις. Φοβοῦμαι μάλιστα μήπως τὸ σύνολον τῆς ἐντυπώσεως ἐξ ὅσων εἶπον δύο ἕτεροι ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἀποβῇ εἰς βάρος τῆς Βουλῆς ἐν ᾧ ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως ἀποσκοπεῖ τὸ ἐναντίον. Βεβαίως ἐπιβάλλεται κανονισμὸς ὡρῶν ἀκροάσεως τοιοῦτος, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωμένος εἷς βουλευτὴς ἐντὸς μιᾶς ὥρας νὰ περατώσῃ οἵας ἔχει ὑποθέσεις εἰς ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῆς ἐλευθερίας, τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λαρίσσης συνάδελφος, νομίζω, ὅτι οὔτε ἡ Βουλὴ θὰ εὕρῃ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ τοιαύτη ἐλευθερία ὄχι εἰς τοὺς βουλευτὰς διὰ νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὰ γραφεῖα τῶν Ὑπουργῶν, διότι ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι ἀπεκλείσθη ποτὲ ἡ εἴσοδος εἰς τοὺς βουλευτάς.

§96ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οὐχὶ σπανίως.

§97Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Εἰς ὑπουργικὸν γραφεῖον παρὰ μόνον, ὁσάκις ὁ Ὑπουργὸς ἔτυχε νὰ εἶναι πολὺ ἀπησχολημένος. Συμβαίνει καὶ εἰς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς ἐνίοτε νὰ μεταβαίνωσιν εἰς ἐπίσκεψιν συναδέλφου. Ἐγὼ δὲ ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι, ὅταν μεταβαίνω εἰς ἐπίσκεψιν συναδέλφου καὶ πληροφοροῦμαι, ὅτι εὑρίσκεται ἄλλος μέσα, ἔστω καὶ βουλευτής, ἂν δὲν συμβαίνει νὰ εἶναι καὶ ὁ βουλευτὴς αὐτὸς καὶ προσωπικός μου φίλος δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὸ γραφεῖον, ἀλλ’ ἀναμένω νὰ τελειώσῃ ὁ Ὑπουργὸς τὴν συζήτησίν του μὲ τὸν ἐπισκέπτην καὶ κατόπιν νὰ εἰσέλθω. Αὐτὸ συμβαίνει καὶ μὲ τοὺς κυρίους βουλευτὰς ὡς πρὸς τὰ γραφεῖα τῶν Ὑπουργῶν. Προκειμένου ὅμως περὶ τῶν γραφείων τῶν ἄλλων, νομίζω, ὅτι διὰ νὰ εἴμεθα καὶ ὀλίγον θετικώτεροι καὶ μὴ περιορισθῶμεν εἰς τὴν ἀοριστίαν, νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ βουλευτὴς δύναται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Ὑπουργοῦ, ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὀφείλει νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς συζητήσεως τοῦ κυρίου βουλευτοῦ μετὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπαλλήλου, πρὸς τὸν ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην νὰ συνεννοηθῇ ὁ κύριος βουλευτὴς, ὄχι δέ, αὐτὸ εἶναι μία ἀτομική μου γνώμη, ὄχι δὲ τὰ γραφεῖα ὅλα νὰ εἶναι ἀνοικτὰ ἀπὸ δήλης πρωΐας μέχρι δήλης ἑσπέρας εἰς πᾶσαν ἐπίσκεψιν καὶ τοῦτο διότι ναὶ μὲν ὁ βουλευτὴς θὰ εἰσέρχηται διὰ τὴν ὑπόθεσίν του καὶ θὰ ἀπέρχηται χωρὶς νὰ γίνῃ ἀφορμὴ νὰ λέγωνται ὅσα ἐλέχθησαν παρὰ τοῦ κυρίου βουλευτοῦ, διότι θὰ δύναται νὰ καταγγείλῃ τὸ πρᾶγμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐφ’ ὅσον θὰ ὑπάρχῃ Βουλή. Ἀλλὰ ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει; Τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι ὅτι θὰ ἐπέλθῃ τελεία παράλυσις τῆς ὑπηρεσίας, ὄχι ἐξ ὑπαιτιότητος τῶν βουλευτῶν, ἀλλὰ ὁ τοιοῦτος τρόπος συνεννοήσεως θὰ παρέχῃ ἀφορμὰς, ὥστε νὰ μὴ ἐργάζωνται οἱ ὑπάλληλοι παντάπασι. Φρονῶ, ὅτι τὸ πρῶτον ζήτημα θὰ κανονισθῇ μεταξὺ ἡμῶν τῶν διαφόρων Ὑπουργῶν. Προκειμένου δὲ περὶ τοῦ δευτέρου ζητήματος, καλὸν θὰ ἦτο νὰ διατυπῶνται ὡρισμέναι καταγγελίαι ἐναντίον ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἢ κακῶς ἐφέρθησαν πρὸς οἱονδήποτε πολίτην, ὄχι μόνον πρὸς βουλευτήν, ἢ παρημπόδισαν ὑπόθεσίν του. Νομίζω, ὅτι τοιουτοτρόπως θὰ φθάσωμεν καὶ ταχύτερον καὶ ἀποτελεσματικώτερον εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σκοποῦμεν. Δὲν θὰ δημιουργηθῇ δὲ ἐντύπωσις τείνουσα νὰ παραστήσῃ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν ἐνώπιον τῆς ὑπηρεσίας διαφόρων Ὑπουργείων, ἐντύπωσις, ἡ ὁποία δὲν θὰ συντελέσῃ εἰς τίποτε, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν ὡρισμένα δεδομένα, ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ προκαλῆται ἡ προσοχὴ τῶν κυρίων Ὑπουργῶν.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Λεκανίδης ἔχει τὸν λόγον.

§99Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ὁρίσῃ ὡρισμένην ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ δέχηται τοὺς κυρίους βουλευτὰς, κατὰ τὰς ὥρας δὲ ἐκείνας νὰ μὴ δέχηται οὐδένα ἄλλον, διότι ναὶ μὲν σημειοῦται εἰς τὴν θύραν, ὅτι κατὰ τὴν ὥραν αὐτὴν ἐπιτρέπεται ἡ εἴσοδος εἰς τοὺς κυρίους βουλευτάς, ἀλλ’ εἰσερχόμενοι οὗτοι εὑρίσκονται πρὸ ἄλλων ἐμποδίων, κάθηνται ἀπ’ ἔξω καὶ ἀναμένουν νὰ ἐξέλθῃ ὁ κάθε προσωπάρχης, ὁ κάθε συνταγματάρχης, ὁ κάθε λοχαγὸς, ὁ ὁποῖος εἶναι μέσα. Ἐννοεῖται δέ, ὅτι ἐπειδὴ εἶναι πολλοὶ παρέρχεται ἡ ὥρα καὶ τοιουτοτρόπως ἀναχωρεῖ ὁ κύριος βουλευτὴς χωρὶς νὰ κατορθώσῃ νὰ ἴδῃ τὸν κύριον Ὑπουργόν. Ἡμεῖς καθ’ ὅλας τὰς συνόδους, κατὰ τὰς ὁποίας μετὰ τὴν ἕνωσιν τοῦ Κράτους συνεδριάζει ἡ Βουλή, ἅπαξ μόνον κατωρθώσαμεν νὰ ἴδωμεν τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὡς καὶ τὸν κύριον Προσωπάρχην, διότι αἱ αὐταὶ δυσκολίαι αἱ ὁποῖαι μᾶς παρουσιάζονται διὰ νὰ ἴδωμεν τὸν κύριον Ὑπουργὸν μᾶς παρουσιάζονται νὰ ἴδωμεν καὶ τὸν κύριον Προσωπάρχην.

§100ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εὖγε. Εὖγε.

§101Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Ὁ κύριος Προσωπάρχης μάλιστα φαίνεται ὅτι εἶναι αὐταρχικώτερος.

§102Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὶς τῆς ἑβδομάδος, κατὰ πᾶσαν Δευτέραν καὶ Πέμπτην εἶναι ὡρισμένον νὰ ἐπιτρέπηται ἡ εἴσοδος εἰς τοὺς βουλευτάς, δὶς τῆς ἑβδομάδος εἶναι ὡρισμένον διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ κατὰ τὰς ἄλλας ἡμέρας εἶναι δεκτοὶ οἱ πολῖται. Κατὰ τὰς ἡμέρας κατὰ τὰς ὁποίας εἶναι δεκτοὶ οἱ πολῖται, εἶναι δεκτοὶ καὶ οἱ βουλευταί, ἑπομένως κατ’ οὐσίαν οἱ βουλευταὶ εἶναι δεκτοὶ τετράκις τῆς ἑβδομάδος, ἀφ’ οὗ καὶ αὐτοὶ εἰσέρχονται καὶ ὡς πολῖται. Τὸ ὅτι δὲν συμβαίνει ὥστε νὰ βλέπουν οἱ κ. βουλευταὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν πάντοτε ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι συμβαίνει νὰ συνεργάζηται διὰ ἐπείγοντα καὶ σπουδαῖα ζητήματα.

§103Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Αἱ κυρίαι ἔχουν ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν ἐλευθέραν τὴν εἴσοδον, οἱ κ. κ. βουλευταὶ δὲν τὴν ἔχουν (θόρυβος).

§104Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κατὰ τὰς ἡμέρας κατὰ τὰς ὁποίας εἶναι δεκτοὶ οἱ πολῖται γίνονται δεκταὶ καὶ αἱ κυρίαι.

§105Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Καθ’ ὅλας τὰς ὥρας εἶναι δεκταὶ (θόρυβος).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκέκας ἔχει τὸν λόγον.

§107Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Προεδρεύοντος τῆς Κυβερνήσεως ἔτρεχον τὸν κίνδυνον, ἕνεκα τοῦ ἐρεθισμοῦ καὶ τῆς ἀγανακτήσεως τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι ὁσάκις ὁμιλῶ περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐνεργείας τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῆς συμπεριφορᾶς αὐτῶν ἀπέναντι τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, ἔτρεχον τὸν κίνδυνον νὰ ἐκληφθῇ ἡ παρατήρησίς μου ὡς μειοῦσα ἴσως τὴν θέσιν τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ κυριάρχου λαοῦ. Βεβαίως εἶναι πιθανὸν νὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι εἰς τοὺς ὁποίους ἔκαμε τὴν αὐτὴν ἐντύπωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε καὶ εἰς τὸν κ. Προεδρεύοντα τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ἐγὼ ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου εἶπον ὅτι πρέπει νὰ διδαχθῶσιν αἱ διάφοροι ὁμάδες τῶν διαφόρων βαθμῶν καὶ δικαιοδοσιῶν ἑκάστου Ὑπουργείου τί ἐστὶ βουλευτής, πόθεν ἀπορρέει καὶ τίνα ἐκπροσωπεῖ, νὰ διδαχθῶσιν ὥστε νὰ ἀποκτήσωσι συνείδησιν τῆς θέσεως καὶ τοῦ προορισμοῦ καὶ τῶν καθηκόντων καὶ δικαιωμάτων τοῦ βουλευτοῦ. Δὲν ἐζήτησα ποτέ, δὲν διενοήθην ποτὲ κ. βουλευταὶ νὰ ἀπευθύνω σύστασιν ἢ παράκλησιν εἴτε πρὸς Ὑπουργόν, εἴτε πρὸς οἱονδήποτε ὑπάλληλον νὰ κάμῃ τὴν χάριν πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ κυριάρχου λαοῦ νὰ τοὺς ὁρίζῃ ὥραν διὰ νὰ τοὺς δέχεται. Διότι νομίζω ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦτο ἔχουσιν ἐκ τοῦ Συντάγματος καὶ ὁ λαὸς καὶ οἱ ἀντιπρόσωποί του βουλευταί. Καὶ ἔχομεν διαβεβαίωσιν μέλους τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι ἔχει τάξει εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους δὶς τῆς ἑβδομάδος ὥρας, ¼ ἢ 20 λεπτὰ διὰ νὰ μεταβαίνωσιν οἱ βουλευταὶ καὶ μεταδίδωσι τὰ παράπονα καὶ εἰδήσεις τῶν συμπολιτῶν των εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Τοῦτο θεωρῶ ἀντικανονικὸν καὶ πρὸς τὸ πνεῦμα καὶ πρὸς τὸ γράμμα τοῦ πολιτεύματος ἡμῶν. Καὶ πρὸς θεραπείαν τοῦ ἀτόπου τούτου ἐγὼ διετύπωσα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ παράπονον καὶ τὴν παρατήρησιν ὅτι ὁ βουλευτὴς ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ, τοῦ κυριάρχου λαοῦ, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμνῃ τὴν ἐμφάνισίν του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, διότι ἡ μπαγιονέτα ἡ ἱσταμένη εἰς τὰς θύρας τοῦ Ὑπουργείου ὅπως ἀποδίδῃ τὰς τιμὰς εἰς τοὺς διαφόρους στρατιωτικοὺς βαθμούχους, ἐμποδίζει τὴν εἴσοδον τῶν βουλευτῶν τῶν μόνων ἀντιπροσώπων τοῦ κυριάρχου λαοῦ, ὅστις τοιουτοτρόπως ἀδυνατεῖ νὰ ἐπικοινωνήσῃ μὲ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Ποῦ ὑπάρχει, κύριοι, πρὸς Θεοῦ, πολίτευμα καὶ περιορισμὸς τοιοῦτος ἐμποδίζων τὴν ἐπικοινωνίαν τοῦ Κυριάρχου λαοῦ πρὸς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν;

§108Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν ἤμην τελευταίως εἰς τὴν Γαλλίαν ἐξήτασα τὸ ζήτημα καὶ ἐβεβαιώθην ὅτι οὐδεὶς Ὑπουργὸς δέχεται οὐδένα πολίτην οὔτε καὶ τοὺς βουλευτὰς ἄνευ ὡρισμένης ὥρας συνεντεύξεως (θόρυβος).

§109Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ὥστε ἐκεῖ, ἐν Γαλλίᾳ, ὄχι μόνον δέχονται τὸν λαὸν καὶ τοὺς ἀντιπροσώπους του βουλευτὰς ἀλλὰ καὶ ἰδιαιτέρας ὥρας συνεντεύξεων ὁρίζουσι, κάτι δηλαδὴ ἀνθρωπινώτερον καὶ περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ζητοῦμεν ἡμεῖς. Πιθανόν, κύριοι, οἱ Ὑπουργοὶ εἰς τὴν Γαλλίαν νὰ ἔχωσι βεβαίως ὅπως ὅλος ὁ κόσμος ὁρίσει ὥρας ἐργασίας στὸ γραφεῖόν των καὶ ἕκαστος ἐπισκέπτης θὰ ἔχῃ βεβαίως συνείδησιν καὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἐπισκέπτεται τὸν Ὑπουργὸν καὶ τῆς ἰδίας ἀξιοπρεπείας καὶ τῆς θέσεως τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ ποῦ πρὸς θεοῦ, ἠκούσθη, ὅταν ὅλη ἡ Ἑλλὰς περιῆλθεν εἰς σημεῖον νὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε λόγῳ τῶν ἐπιτάξεων εἴτε λόγῳ τῆς ἐπιστρατεύσεως, εἴτε λόγῳ ὅλων τῶν ἄλλων λόγων, ὅπου ἑκάστη περίπτωσις εἴτε ζωῆς, εἴτε ὑγείας εἴτε ἐργασίας, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Κυβερνητικὴν μηχανήν, ποῦ ἠκούσθη ὅτι πρέπει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπιτρέπῃ δὶς τῆς ἑβδομάδος καὶ ἐπὶ ¼ τῆς ὥρας εἰς τοὺς κ. κ. βουλευτὰς ἀκρόασιν καὶ δὴ συλλήβδην δι’ ὅλους; Καὶ εἶπεν ὁ κ. Προεδρεύων τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τρέχει τὸν κίνδυνον νὰ παραλύσῃ ἡ ὑπηρεσία. Ἀλλὰ κατὰ τίνα τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ τοῦτο; Εἶπα καὶ προηγουμένως ἀγορεύων ὅτι ἀπὸ τῆς 10ης μέχρι τῆς 12ης οἱ κ. βουλευταὶ πρέπει νὰ εἰσέρχωνται ἀκωλύτως εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, πρέπει δὲ προηγουμένως ἕκαστος τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν νὰ διδάξῃ τοὺς ὑπαλλήλους του, τοὺς ὁποίους παρέλαβεν εἴτε ἐκ τῶν ἀλητῶν, εἴτε ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι ἔχουσιν ὑποχρέωσιν ἵνα ὑποβοηθοῦν τὸ ἔργον τῶν βουλευτῶν. Ἀντὶ τούτου δὲ ἠκούσαμεν ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ παραλύσῃ ἡ ὑπηρεσία. Ἀλλὰ κατὰ τίνα τρόπον; Δὲν μένει ὁλόκληρος ὁ ἄλλος χρόνος διὰ τὰς συνεργασίας τῶν Ὑπουργῶν; Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἕκαστος Ὑπουργὸς ὁρίζει τὰς ὥρας τῆς ἐργασίας του, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῇ ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ ὁρίζει τὰς ἡμέρας τῶν Ὑπουργῶν, διότι ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἀπορρέει ὁ Ὑπουργός. Πῶς θέλετε ὁ βουλευτὴς νὰ ἀνταποκρίνεται στὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔχει καὶ πρὸς τὸ ἔθνος καὶ πρὸς τοὺς συμπολίτας του, ὅταν οὐδεμίαν στιγμὴν παρουσιάσεως τῶν παραπόνων του ἔχει; Παρακαλῶ λοιπόν, καὶ νομίζω ὅτι διερμηνεύω τὴν γνώμην ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀπὸ αὔριον ἐξαλειφθῇ ἀπὸ τὰς πινακίδας τῶν θυρῶν τῶν Ὑπουργείων ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ εἴσοδος, εἰς δὲ τοὺς βουλευτὰς ἡ εἴσοδος πρέπει νὰ εἶναι ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν τῆς ρηθείσης ὥρας ἐλευθέρα, καὶ ἔχει ὅλον τὸν ἄλλον χρόνον ὁ ἐργατικὸς Ὑπουργὸς νὰ ἐργασθῇ, ὄχι βέβαια ὅταν πηγαίνῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν του εἰς τὰς 12 παρὰ ¼, ἀλλὰ ἀπὸ τῆς 8 τὸ πρωΐ, ἂν θέλῃ νὰ εἶναι ἄξιος τῆς ἀποστολῆς του. Ἀλλὰ δὲν μοῦ λέγετε, κύριοι, ποῖος ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων, ἂς τὸ δηλώσῃ, κατώρθωσε νὰ ἔχῃ τὴν ὑψηλὴν τιμὴν νὰ γνωρίσῃ τὸν προσωπάρχην τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν; (χειροκροτήματα). Ἂν ὑπάρχῃ κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ τὸ κατώρθωσε ἐγὼ θὰ τὸν ἀνακηρύξω μέγαν.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καταπότης ἔχει τὸν λόγον.

§111Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ἐγὼ θὰ διηγηθῶ τέσσαρα περιστατικὰ ἁπλᾶ. Πρὸ 6 μηνῶν ἐξετέλουν ὑπηρεσίαν τῆς Κυβερνήσεως δηλαδὴ μοῦ εἶχε ἀνατεθῇ ἡ ἐπιστασία τῆς ἐκδόσεως βιβλίου ἰατρικοῦ τοῦ στρατοῦ, καὶ μετέβην ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ὑγειονομικῶν Ὑπηρεσιῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ συνεννοηθῶ μὲ τὴν Χαρτογραφικὴν Ὑπηρεσίαν. Μὲ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν δὲν κατώρθωσα νὰ συνεννοηθῶ, καὶ ἀπεφάσισα νὰ παρουσιασθῶ στὸν κ. Γρίβα, ὁ ὁποῖος καὶ ἄλλοτε προκειμένου διὰ τὴν αὐτὴν ἐργασίαν, διέταξε νὰ γίνῃ ὅ,τι ἔπρεπε. Εἰσῆλθον στὸν ἀντιθάλαμον — σημειώσατε δέ, ὅτι εἶμαι ὁ ὀλιγώτερον ὀχληρός — καὶ εἶπα, ὅτι θέλω νὰ ἰδῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, δι’ ὑπηρεσίαν. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι μὲ παρατηροῦσαν στὰ πόδια, ὄχι στὸ πρόσωπον (ἱλαρότης). Εἶχα ὑπηρεσίαν Κυβερνητικήν, εἶπον ὅτι εἶμαι ἀπεσπασμένος κατὰ διαταγὴν τοῦ Φρουραρχείου, ἀλλὰ δὲν κατώρθωσα τίποτε καὶ ἠναγκάσθην νὰ ἀπέλθω.

§112Γ. ΠΩΠ. Σᾶς ἐκύταζαν στὰ πόδια, διότι ἐδυσπίστουν, ὅτι εἶσθε σὲ Κυβερνητικὴν ὑπηρεσίαν, ἐπειδὴ ὅλες ἡ Κυβερνητικές ὑπηρεσίες διεξάγονται μὲ αὐτοκίνητο.

§113Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ἴσως. Εἶχα ἓξ μῆνας νὰ μεταβῶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Πρὸ 15 ἡμερῶν παρουσιάσθη μία ὑπόθεσις ἑνὸς ἀδικουμένου ἀξιωματικοῦ. Ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ γράψω μίαν ἐπιστολὴν στὸν κ. Γρίβα, ὁ ὁποῖος ἀσφαλῶς δὲν ἔλαβε γνῶσιν. Προσθέτω τὸ σημερινόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, μὲ ἐκάλεσε διὰ τὰ περίφημα Φθισιατρεῖα νὰ πάω τὸ πρωΐ στὰς 10 στὸ γραφεῖόν του. Ὁ κ. Σίδερης μὲ συνώδευσε. Παρουσιάζομαι, ἀποκαλύπτομαι, ἐδήλωσα ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ ἐκάλεσε καὶ ὅτι δὲν εἶναι ὑπηρεσία ἀτομική. Μᾶς εἶπον, ὅτι ἔχομε αὐστηρὰ διαταγὴ νὰ μὴ δεχθῶμεν κανένα. Τότε λέγω, δόστε του τὴν κάρτα μου καὶ πέστε του, ὅτι ἦλθα. Ἐν τούτοις ἐπειδὴ μοὶ ἐσυνέβη τὸ ἐπεισόδιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον δὲν σᾶς τό λέγω, διότι ἐγὼ ἐπῆρα τὸ καπέλλον μου καὶ ἔφυγον, λέγων εἰς τὸν κ. Σίδερην, κ. Βουλευτά, μοὶ ἐσυνέβη ἄλλοτε νὰ μὲ βγάλουν ψεύτην, ἦσαν πέντε μάρτυρες, τὶ νὰ κάμω ἐγὼ ὁ εἷς, σὲ παρακαλῶ νὰ εἶσαι μάρτυς, ὅτι μοὶ εἶπον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, ἔχει δόσει διαταγὴν νὰ δεχθῇ ἕνα Κρομμίδα.

§114Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μόλις μοὶ ἀνηγγέλθη εἶπον ποῦ εἶναι ὁ κ. Καταπότης, μοῦ λέγουν, ὅτι ἀνεχώρησε μὲ ἕνα ἄλλον, ὁ ὁποῖος ἦλθεν δι’ ἕνα Βενιζελικὸν Κρομμίδα. Δὲν ἀμφισβητῶ αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγει αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναμφισβήτητον εἶναι ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας οἱ βουλευταὶ ἔχουσιν εἴσοδον εἰς τὸ γραφεῖόν μου.

§115ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§116Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διέταξα νὰ εἰσέλθῃ ὁ κ. βουλευτής, ἀλλ’ εἶχε φύγει. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ λέγω τὸ ἑξῆς, μολονότι εἰς τὸ γραφεῖόν μου εἶναι ἐλευθέρα ἡ εἴσοδος εἰς τοὺς κ. κ. βουλευτὰς ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἶναι στιγμή, καθ’ ἣν ἔχει ἀσχολίας ὁ Ὑπουργὸς καὶ δὲν δύναται νὰ δεχθῇ. Ἑπομένως, ἐὰν εἶχεν ὑπομονὴν ὀλίγων λεπτῶν θὰ ἐγίνετο δεκτός. Σᾶς ἐζήτησα, ἀλλ’ εἴχατε ἀναχωρήσει.

§117Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ἔμεινα 10 λεπτά, κ. Ὑπουργέ.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§119Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος, ἐγένετο δεκτὸς καθ’ ὃν τρόπον παρέστησεν, ἐγὼ ὅμως διέτρεξα τὸν κίνδυνον νὰ ἀποβληθῶ ἐκεῖθεν διὰ τῆς βίας, ὅταν ἠθέλησα νὰ εἰσέλθω μίαν ἡμέραν εἰς τὸ γραφεῖον τῶν πληροφοριῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Μὴ νομίζετε δέ, ὅτι πηγαίνομεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ ρουσφέτια, ἐὰν συμβαίνῃ κἄτι τι εἰς τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα, προκειμένου νὰ ὑποστηρίξωμεν συμπολίτας μας ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν νόμων, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, προσερχόμεθα διὰ πληροφορίας. Ἐκεῖ λοιπόν, οὐδέποτε ἐπιτρέπουν εἰς τὸ πρωτόκολλον τοῦ προσωπικοῦ νὰ πάρῃ κανεὶς ἕνα ἀριθμὸν ἀναφορᾶς, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, οὕτω δὲ διατρέχει, ὡς γνωρίζητε πάντες τὸν κίνδυνον, νὰ θεωρηθῇ ὁ βουλευτὴς ἀνάξιος ἀντιπρόσωπος τοῦ ἐκλογέως του, ὅταν δὲν δύναται νὰ δώσῃ οὔτε μίαν πληροφορίαν. Κατερχόμενος εἰς τὸν κάτω διάδρομον, εὑρίσκω ἀνοικτὴν τὴν θύραν τοῦ γραφείου τῶν πληροφοριῶν καὶ ἐπιχειρῶ νὰ εἰσέλθω. Ὁ στρατιώτης μὲ ἠμπόδισε, τοῦ εἶπον τὴν ἰδιότητά μου καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ ἀναφερθῇ εἰς τὸν προϊστάμενον τοῦ γραφείου, ὁ ὁποῖος ἀντιληφθεὶς ἐν τῷ μεταξὺ τοῦτο πραγματικῶς μοὶ ἔδωσε τὴν πληροφορίαν. Ὅταν ὅμως ἐξηρχόμην ἀπὸ τὴν ἄλλην θύραν, εἷς ἀνθυπολοχαγὸς τοῦ πεζικοῦ, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται εἰς τὸ γραφεῖον τῶν πληροφοριῶν, μοὶ ἐπετέθη ἀγρίως, διότι ἔπρεπε νὰ ἐξέλθω τοῦ Ὑπουργείου πρότερον καὶ κατόπιν νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ γραφεῖον πληροφοριῶν ἐκ τοῦ πεζοδρομίου, μὲ ἠνάγκασε νὰ τοῦ ὑποδείξω, ὅτι ἔχω διάφορον ἀντίληψιν περὶ τοῦ σεβασμοῦ, τὸν ὁποῖον ὀφείλει νὰ τηρῇ πᾶς δημόσιος ὑπάλληλος ἀπέναντι τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ βουλευτοῦ, ἐν προκειμένῳ μάλιστα ὄχι εἰς βουλευτήν, ἀλλὰ καὶ εἰς πάντα πολίτην ἔπρεπε νὰ ἐπιτρέπηται ἡ εἴσοδος χωρὶς νὰ ἐπιβάλληται αὐτὴ ἡ ὑποχρέωσις νὰ ἐξέλθῃ διὰ τῆς κεντρικῆς θύρας, διὰ νὰ εἰσέλθῃ πάλιν κατόπιν εἰς τὸ γραφεῖον πληροφοριῶν, διὰ τῆς εἰδικῆς πρὸς τοῦτο θύρας. Ξεύρετε τὶ ἀπήντησεν; Πήγαινε ἔξω ἀμέσως! Ἔτρεξα εἰς τὸν κ. Γρίβαν καὶ κατήγγειλα ταῦτα, ἐπικαλούμενος μάλιστα τὴν μαρτυρίαν τῶν συναδέλφων κ.κ. Ἀραβαντινοῦ, Γκέκα καὶ Π. Καραπάνου, τοὺς ὁποίους συνήντησα ἀμέσως κατόπιν, ἐν τούτοις ὅμως ὁ ἀξιωματικὸς αὐτός, τὸν ὁποῖον κατήγγειλα, ἐξακολουθεῖ νὰ ἐργάζηται εἰς τὸ γραφεῖον τῶν πληροφοριῶν.

§120ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εὖγε, Εὖγε.

§121Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔλαβε γνῶσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς; Καὶ τίνα μέτρα ἔλαβε;

§122Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργός, μοὶ εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἶμαι ὀξύθυμος.

§123Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Φαίνεται, ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐξακολουθεῖ ἡ Γερμανικὴ ἀντίληψις.

§124Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιωματικὸς αὐτός, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ὄχι μόνον δὲν ἔπρεπεν νὰ ἐργάζηται πλέον ἐκεῖ, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπιεικεστέρα τιμωρία, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ τοῦ ἐπιβληθῇ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ ἦτο ἡ παραπομπή αὐτοῦ εἰς τὸ Συμβούλιον.

§125Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μόλις ἀνέφερεν αὐτό, ὁ κ. συνάδελφος, διέταξα ἀνακρίσεις, ὁ ἀξιωματικὸς διεμαρτυρήθη, ὅτι οὐδέποτε θὰ ἐτόλμα νὰ θίξῃ βουλευτήν. Ὁ ἀξιωματικὸς ἐτιμωρήθη.

§126Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζετε, κ. Ὑφυπουργέ, ὅτι ἐτιμωρήθη ὁ ἀξιωματικὸς, ὅταν ἐξακολουθῇ νὰ εἶναι εἰς τὸ τμῆμα τῶν πληροφοριῶν τοῦ Ὑπουργείου, ὅταν ἦτο διατεθειμένος νὰ συμπεριφερθῇ τοιουτοτρόπως, ὄχι εἰς βουλευτήν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἕνα ἁπλοῦν πολίτην;

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταμάτης ἔχει τὸν λόγον.

§128Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι πρὸ παντὸς τὸ Διοικεῖν ἔχει ὡς προϋπόθεσιν τὸ ἀκροᾶσθαι. Οἱ δὲ διάφοροι λειτουργοὶ τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν ἔχουσιν ἐπιτακτικὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀκροῶνται τῶν πολιτῶν προσερχομένων καὶ ἀναφερομένων πρὸς αὐτούς. Δυστυχῶς ὅμως, τὴν τοιαύτην ὑποχρέωσίν των ἔχουσι λησμονήσει πολλοὶ τῶν δημοσίων λειτουργῶν καὶ ἐξαιρετικῶς οἱ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ὑπὸ τὰς κρατούσας ἤδη συνθήκας, κατὰ τὰς ὁποίας ἐνηργήθη ἡ ἐπιστράτευσις καὶ πρὸς ἐπιτυχίαν τῆς ὁποίας ἐξαπεστάλησαν οἱ βουλευταὶ δεξιὰ καὶ ἀριστερά, ἵνα κηρύξωσι τὸν λόγον τῆς ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης τῆς ἐπιστρατεύσεως χάριν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἵνα κηρύξωσι, λέγω τὸν λόγον τῆς ὑπερασπίσεως τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, διὰ τὸν λόγον ἐκεῖνον, καὶ ἐπειδὴ ἔπρεπε νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ πολιτικὴ ἡμῶν, ἔπρεπεν ὁ βουλευτὴς ὄχι μόνον συνεργάτης νὰ θεωρῆται, διότι πράγματι ἦτο παραστάτης καὶ ὑποστηρικτὴς τῶν ἐντεταλμένων τὴν διοίκησιν τῶν πραγμάτων τῆς χώρας, ἀλλὰ καὶ νὰ τυγχάνῃ πάσης εὐκολίας εἰς τὴν διαφώτισιν τῶν διαχειριζομένων τὰ κοινὰ ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ μεγάλου ἐθνικοῦ σκοποῦ. Δυστυχῶς τοῦτο δὲν κατενοήθη ὑπὸ πολλῶν τῶν δημοσίων λειτουργῶν. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐκηρύχθη ἡ ἐπιστράτευσις ἐγὼ καυχῶμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἄνευ οὐδεμιᾶς συστάσεως ἐκ μέρους οὐδενός, ἐθεώρησα προσῆκον μου νὰ χρησιμεύσω ὡς ἐθνικὸς κῆρυξ καὶ νὰ πράξω πᾶν ὅ,τι τὸ συμφέρον τῆς Πατρίδος ἐπέβαλε. Ἐν πλήρει δὲ συνειδήσει τῶν καθηκόντων μου ἀλλὰ καὶ τῶν ὑποχρεώσεών μου ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον περιερχόμενος τὰς πόλεις καὶ κηρύσσων τὸ ἐθνικὸν εὐαγγέλιον καὶ τὰς πρὸς τὴν Πατρίδα ὑποχρεώσεις νὰ μὴ παραλίπω νὰ διαφωτίσω καὶ τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν προκειμένου περὶ ἀτόπων, τὰ ὁποῖα τὰ ὄργανα τῆς διοικήσεως ἔκαμαν εἰς βάρος τῶν νομοταγῶν πολιτῶν, τῶν φιλονόμων πολιτῶν, ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἔστειλαν εἰς τὸ μέτωπον τὰ παιδιὰ αὐτῶν, διὰ νὰ χύσωσι τὸ αἷμά των ὑπὲρ τῆς Πατρίδος. Εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν, λέγω, νὰ παραστήσω εἰς τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τὰ καθήκοντα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Κράτους ἀπέναντι ὄχι μόνον ὅλων τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπέναντι τῶν χυνόντων τὸ αἷμά των ὑπὲρ τῆς Πατρίδος. Δυστυχῶς ἡ τοιαύτη ὑπ’ ἐμοῦ παράστασις τῶν δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν ἐξελήφθη ὑπὸ πολλῶν ὀργάνων τῆς δημοσίας λειτουργίας ὡς κἄτι τι τὸ ἀπρεπὲς καὶ ἐκινδύνευσα νὰ ἐπιληφθῶ καὶ ὡς ἀπότομος. Ἐσχάτως, ὡς γνωρίζει ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Γρίβας, ἐπειδὴ ἡ ὑπηρεσία του εἶχε διατάξῃ ἐπίταξιν εἰς τὴν περιφέρειάν μου, ἐθεώρησα προσῆκον νὰ παρουσιασθῶ διὰ πολλὰς ἀδικίας, διότι εἶχον ἐπιταχθῆ κτήνη ἀροτριῶντα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν νόμον ἐξαιροῦνται. Ἐπαρουσίασα πλεῖστα πιστοποιητικά, τὰ ὁποῖα ἐνεχείρησα καὶ εἰς αὐτὸν τὸν ἴδιον καὶ εἶχον τὴν ἀξίωσιν ἀμέσως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νομίμων διατάξεων νὰ ἐνεργηθῶσι τὰ περαιτέρω. Εἶμαι προστάτης καὶ ὑπερασπιστὴς παντὸς ἀξιοῦντος τὴν ἐκ μέρους τῆς πολιτείας ἀναγνώρισιν τοῦ δικαίου του, τοῦ πηγάζοντος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀρχῆς ταύτης οἱ ἀδικηθέντες δι’ ἀναφορῶν ἀνηνέχθησαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλὰ ἡ ὑπηρεσία, δυστυχῶς, αὕτη ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν τούτων οὐδεμίαν ἀπάντησιν ἔδωκεν, ἐζήτησα ἐπιμόνως πληροφορίας, διατὶ δὲν ἀποδίδεται τὸ δίκαιον καὶ ἔμαθον, ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἐπληροφόρει κακῶς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Παρέστησεν εἰς αὐτὸν ψευδῆ γεγονότα. Εἶπε, δηλαδή, ὅτι εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτὴν δὲν ἔχει ἐνεργηθῆ ἐπίταξις, ἐνῷ ἡ πραγματικὴ κατάστασις ἦτο διάφορος. Τοῦτο μὲ ἠνάγκασεν, ἵνα καὶ ὁ ἴδιος ὑποβάλω ὑπόμνημα, ὅτι 243 κτήνη καὶ 30 μεταγωγικὰ εἶχον ἐπιταχθῆ, ἀλλὰ καὶ πάλιν οὐδὲν ἐγένετο. Ἀντὶ δὲ ἡ ὑπηρεσία νὰ κάμῃ τὸ καθῆκόν της, τοὐναντίον εἰσηγήθη πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν καὶ τὴν κήρυξιν τοῦ Στρατιωτικοῦ Νόμου καὶ τῆς καταστάσεως πολιορκίας καὶ ἐτέθησαν ὑπὸ κατάστασιν πολιορκίας ὁλόκληρα χωρία, ἵνα ἐνεργοῦν παρανομωτάτας ἐπιτάξεις τὰ ὄργανα τῆς ὑπηρεσίας. Ταῦτα πάντα παρέστησα ἁρμοδίως, ἐζήτησα ἐπιμόνως νὰ ἴδω τὸν κύριον Ὑπουργὸν καὶ τηλεφωνικῶς ἀκόμη καὶ μοῦ ἀπήντησαν, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ τὸν ἴδω παρὰ ὡρισμένας ὥρας καὶ ὡρισμένας ἡμέρας. Ἀπέκαμα μεταβαίνων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐθεώρησα, ὅτι ἦτο ἀναξιοπρεπές, ἐπὶ τέλους, δι’ ἕνα ἀντιπρόσωπον τοῦ λαοῦ νὰ μεταβαίνῃ πρὸς ἀναζήτησιν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ νὰ τοῦ ὑποδείξῃ, ἐπὶ τέλους, τί πρέπει νὰ κάμῃ. Ταῦτα εἶχον καθῆκον νὰ ἐκθέσω πρὸς τὴν Βουλήν, ἥτις εἶναι ἁρμοδία νὰ κανονίσῃ τὰ ζητήματα καὶ τὰς ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀποφάσεις της.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κουριὲλ ἔχει τὸν λόγον,

§130Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἔσπευσεν ἀπαντῶν νὰ δώσῃ διάφορα παραδείγματα τῶν ἄλλων χωρῶν καὶ δὴ τῆς Γαλλίας. Εἰς τὴν Γαλλίαν ὅμως οἱ Γάλλοι βουλευταὶ δὲν συχνάζουν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα ἁπλῶς διότι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνοχλοῦν καὶ διότι ἡ Γαλλικὴ Βουλὴ συνεδριάζει πολὺ συχνότερον παρ’ ὅσον συνεδριάζομεν ἡμεῖς. Ὅταν δὲ γίνεται ἔκτροπόν τι, ἐφ’ ὅσον ἔχουν τὴν συνείδησιν τῆς θέσεώς των, ἐλέγχουν τὴν Κυβέρνησιν, ἡ δὲ Κυβέρνησις δὲν ἀπαντᾷ ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσῃ, Μὲ ἄλλους λόγους θέλω νὰ ἐπιληφθῶ τῆς περιστάσεως αὐτῆς διὰ νὰ παρατηρήσω εἰς τοὺς κυρίους βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται κατὰ τῆς ἀσεβοῦς στάσεως τῶν κλητήρων ἢ τῶν φρουρῶν, διότι θίγεται ἡ ἀτομική των ἀξιοπρέπεια· εἶναι ἀνάγκη, λέγω, νὰ παρατηρήσω εἰς αὐτοὺς, ὅτι δὲν ἔχουν τόσον τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτύρωνται τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ὁ ἀπουσιάζων κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι δὲν εἴμεθα ὥριμοι νὰ συζητήσωμεν ζητήματα μάλιστα μεγίστης σημασίας καὶ οἱ κύριοι βουλευταὶ ἐχειροκρότησαν. (Διαμαρτυρίαι).

§131Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἡ συζήτησις τείνει νὰ λάβῃ διαστάσεις ἄνευ οὐδενὸς τέρματος. Ἐνόμισα, ὅτι συνεκινήθημεν μετὰ τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας δὶς ἐπανέλαβον. Ἄν πρόκειται περὶ πράξεων τῆς Κυβερνήσεως ἐλεγκτέων, παρακαλῶ τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ τὰς ἐλέγξουν. Ἀλλὰ παρετήρησα εἰς ὅλην τὴν ρύμην τῆς συζητήσεως, ὅτι ἓν πρᾶγμα ἐλησμόνησαν ὅλοι, ἐλησμόνησαν καὶ πράγματα τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐξ ἐλαττωμάτων, εἴτε ἐκ τοῦ χαρακτῆρος, εἴτε ἐκ τῆς ἐλλειπούσης ἀκόμη πολιτικῆς ἀνατροφῆς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ μία ὑπηρεσία, οὔτε μὲ ἓν ἔτος, οὔτε μὲ δύο, οὔτε μὲ πέντε, οὔτε, ἴσως, καὶ μὲ δέκα ἔτη. Ὁ ἔλεγχος ἓν ἀντικείμενον ἔχει τῶν Βουλῶν, τὸν ἔλεγχον παρανομιῶν, ἔλεγχον αὐθαιρεσίας, συμπεριφορᾶς τοῦ ἄλφα ἢ βῆτα ὑπαλλήλου, ὄχι μόνον εἰς βουλευτήν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἁπλοῦν πολίτην, ἀλλ’ ἔλεγχον, ὁ ὁποῖος ν’ ἀποδεικνύῃ ὅτι δὲν εἶναι ἐνήμεροι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν των ἐν γένει οἱ ὑπάλληλοι, καὶ ἐν γένει φέρονται κακῶς. Ὁ ἔλεγχος αὐτὸς δὲν δίδει ἔδαφος ἀπαντήσεως προκειμένου ὄχι περὶ ἀσκήσεως πειθαρχικῆς ἐξουσίας. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ αὐτῆς καὶ δικαίωμα τῆς Βουλῆς ὁ ἔλεγχος εἶναι καὶ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως νὰ δίδῃ λόγον, ἐφ’ ὅσον ὅμως πρόκειται περὶ γεγονότων ἐγκειμένων εἰς ἔλλειψιν τῆς προσηκούσης πολιτικῆς διαπαιδαγωγήσεως — ἥτις καὶ τὸ ὁμολογήσαμεν ὑφίσταται παρ’ ἡμῖν — δυνάμεθα ἐδῶ νὰ συζητῶμεν ἐπὶ μῆνα, χωρὶς νὰ φθάσωμεν εἰς κανὲν ὡρισμένον συμπέρασμα. Τοῦτο ἤθελα νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§133Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐκ τῶν τελευταίων δηλώσεων τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐδηλώθη, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται ἔλεγχος γενικὸς καὶ ἀόριστος διὰ κακῶς κείμενα, τὰ ὁποῖα εἶναι συμφυῆ πρὸς γενικώτερα αἴτια, καὶ πρὸς τὴν ἀντίληψιν ταύτην συμφωνῶ ἀναμφισβητήτως. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀντελείφθην ἐκ τῆς συζητήσεως, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος διακρίνεται διὰ τὸν κοινοβουλευτικὸν αὐτοῦ χαρακτῆρα, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του εἶναι τοῦτο. Δὲν ἐξηνέχθησαν μομφαὶ κατὰ τῶν ὑπερβασιῶν ὀργάνων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐκ κακῆς ἀνατροφῆς, ἐξηνέχθησαν μομφαί, ὅτι εἰς ὡρισμένους τινὰς κλάδους τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἀπαρτίζονται Ὑπουργεῖα, δὲν ἐπικρατεῖ ἐκεῖνο τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ εἰς ἄλλα Ὑπουργεῖα, τὸ ἀληθὲς δημοκρατικόν, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ Ὑπουργοὶ καὶ αἱ ὑπηρεσίαι εἶναι ὑπόλογοι πρὸς τὸν λαὸν καὶ κατὰ πρῶτον λόγον, πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ λαοῦ καὶ δέχονται αὐτοὺς ὡς συνεργάτας. Τοιαῦτα δὲ παράπονα ἐξηνέχθησαν συγκεκριμένα καὶ νομίζω πράγματι ὅτι καταστάλλαγμα τῆς συζητήσεως αὐτῆς θὰ ἦτο νὰ ἐξαφανισθῇ ἐντελῶς τὸ κακὸν τοῦτο ἐκ τῶν ὑπηρεσιῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχει ἐπὶ πολὺ τοῦ Δούσμανη καὶ τῆς Στρατοκρατίας τὸ πνεῦμα κατοικήσει καὶ ἐπηρεάσει καὶ ἔχει διαστρέψει τὰ μυαλὰ καὶ τὸ πνεῦμα. Τὸ πνεῦμα αὐτὸ νὰ ἐξαφανισθῇ δὲν θέλομεν στρατοκρατίαν ὑπὸ οὐδεμίαν μορφὴν εἰς οὐδὲν Ὑπουργεῖον. Ὅπως δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν πλειονότητα αὐτῶν, πρέπει νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὔτε ἐκεῖ ποὺ ὑπάρχει. Αὐτὸ εἶναι τὸ καταστάλλαγμα ὅλης τῆς συζητήσεως νομίζω.

§134Μ. ΠΑΠΑΜΙΧΕΛΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, ὅτι δὲν τοῦ κατηγγέλθησαν ὡρισμένα γεγονότα, ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι μετέβην νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Προσωπάρχην δι’ ἓν ζήτημα γενικὸν καὶ ὄχι μόνον δὲν μᾶς ἐδέχθη, ἀλλὰ μᾶς βγάζει καὶ ἔξω. Εἶναι συμπεριφορὰ αὐτή;

§135Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ἔληξεν ἡ συζήτησις.

§137Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἡ συμπολίτευσις ὁμιλεῖ ἐπὶ δύο ὥρας καὶ δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ ἡμεῖς; Εἶναι ἄδικον.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε ἔχετε τὸν λόγον.

§139Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Κατόπιν τῶν λεχθέντων παρὰ τοῦ κ. συναδέλφου, νομίζω, ὅτι χωρὶς νὰ παρεξηγηθῶ, δύναμαι ἀκριβῶς νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δύο λέξεις. Δὲν θέλω βεβαίως νὰ εἴπω ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Λαρίσσης ἐμνήσθη παλαιῶν ἡμερῶν παλαιᾶς δόξης βουλευτοκρατικῆς, ἀλλὰ ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας ἔθηκεν ἀκριβῶς τὸν δάκτυλον ἐπὶ τοῦ τύπου τῶν ἥλων. Ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1909, ἡ ὁποία ἤγετο ἐκ πνεύματος τοῦ νὰ ἀλλάξῃ τὸ ἐπικρατοῦν ἐν Ἑλλάδι διοικητικὸν σύστημα, διέπραξε τὸ λάθος, τὸ ὁποῖον σήμερον σύσσωμος ἡ Βουλὴ ἐπισήμως ἀνεγνώρισε, διότι ἡ ἀφορμὴ ὅλης αὐτῆς τῆς καταστάσεως, ἡ ἀφορμὴ ὅλων τῶν δεινῶν τὰ ὁποῖα ἐσωτερικῶς ὑποφέρει ἡ Ἑλλάς, εἶναι ἀκριβῶς τὸ σύστημα τῆς ὑπαλληλοκρατίας, τὸ σύστημα τῶν συμβουλίων, τὸ σύστημα τοῦ μιλιταρισμοῦ, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη εἰς τὴν διοίκησιν τῆς Ἑλλάδος.

§140ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι δά!

§141Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι κύριοι. Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι τὸ ἐπιτελεῖον, τὸ ὁποῖον διέπραξεν ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διέπραξεν ἦτο ἓν συμβούλιον, ὅτι αὐτὸ ἤρχετο εἰς ἐπικοινωνίαν μὲ τὰ ἄλλα συμβούλια τῶν διαφόρων ἄλλων ὑπουργείων καὶ οὕτω ἱδρύθη μοναρχία τις, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἐπῆλθεν, ὅ,τι ἐπῆλθεν, παραμελήσεις βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔπαυσαν ν’ ἀναμιγνύωνται ἐν τῇ διοικήσει ὡσὰν νὰ ἦτο δυνατὸν οἱ ὑπάλληλοι νὰ εἶναι καλλίτεροι τῶν βουλευτῶν καὶ ἠθικώτεροι αὐτῶν.

§142Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶναι τερατώδη αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε.

§143Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Καὶ ἐν τούτοις αὐτὰ διεπράχθησαν καὶ αὐτὸ σᾶς λέγει ἡ Βουλή. Ἐγὼ σᾶς λέγω ποία εἶναι ἡ ἀφορμή, ἐὰν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω δὲν εἶναι ἀληθές, εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος αὐτὰ εἶπεν: ὅτι εὑρισκόμεθα ὑπὸ τὴν πτέρναν τῶν ὑπαλλήλων, ἡ Βουλὴ ἐδέχθη ὅτι πιεζόμεθα ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐθέσαμεν ἵνα παύσωσι νὰ πιέζωνται οἱ βουλευταί. Ἐνομίσαμεν ὅτι τὸ ἐκλεκτὸν τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον στέλλεται ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ, ἦτο ἀδύνατον νὰ ἀντικατασταθῇ ἀπὸ ἄλλους κυρίους οἱ ὁποῖοι ὠργανοῦντο παρασκηνιακῶς καὶ συνηλλάσσοντο μεταξύ των καὶ ἔλαβον εἰς χεῖράς των τὴν διοίκησιν καὶ ἐγένοντο ἀφορμὴ ὅλων αὐτῶν τῶν μικρῶν περιστατικῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον οἱ κ. κ. συνάδελφοι, ἀλλὰ καὶ ὅλης τῆς καταστάσεως τοῦ Κράτους. Διότι ὁ μιλιταρισμὸς ἐναντίον τοῦ ὁποίου ὅλοι καταφερόμεθα, καὶ τὸν ὁποῖον τόσον ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ αὐτὰ τὰ συμβούλια τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων, τὰ ὁποῖα διοικοῦσι τὴν Ἑλλάδα, καὶ τὰ ὁποῖα περιφρονοῦν τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ λαοῦ, ὡς ἀνικάνους νὰ διοικήσουν τὴν Ἑλλάδα, διότι μόνοι ἱκανοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, αὐτοὶ ἔχουσι τὰ φῶτα, τὴν ἠθικὴν καὶ τὰ πάντα, οἱ βουλευταὶ εἶναι ἀνήθικοι καὶ γίνονται ἀντικείμενα περιφρονήσεως, ὡς εἶπον οἱ κ. κ. συνάδελφοι. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψις τῶν πραγμάτων.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης ἔχει τὸν λόγον.

§145Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐνόμισα, κύριοι βουλευταί, ὅτι θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἀντιπαρέλθῃ ἡ Βουλὴ ἄνευ διαμαρτυρίας δι’ ὅσα ἐλέχθησαν παρὰ τοῦ τελευταίως προλαλήσαντος ἀξιοτίμου κ. βουλευτοῦ Κερκύρας. Τὸ σύστημα τοῦ ὁποίου ἠθέλησε νὰ εἰσηγηθῇ τὴν ἐπαναφορὰν ὁ κ. βουλευτὴς, εἶναι σύστημα τοῦ ὁποίου ἡ μνήμη, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ προκαλῇ τὸν τρόμον καὶ τὴν ἀποστροφὴν παντὸς ἀνθρώπου ἀγαπῶντος τὴν Ἑλλάδα.

§146Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἀφοῦ ἐπροκάλεσεν καὶ μίαν ἐπανάστασιν.

§147Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι σύστημα, κύριοι, τὸ ὁποῖον νὰ ἀγνοοῦμεν. Μέχρι τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1909 τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐλέγετο σύστημα τῆς ὑπουργικῆς εὐθύνης ὑπῆρξε σύστημα ἀλλεπαλλήλων καταστροφῶν καὶ ἀταξίας καὶ διαφθορᾶς τοῦ λαοῦ καὶ διαφθορᾶς τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους καὶ διαφθορᾶς τῶν Κυβερνήσεων. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀγνοῶμεν, κ. Βουλευταί, ὅτι ἀφήσατε ἕρμαιον τὰ πάντα εἰς τὴν ἀπόλυτον τῶν Ὑπουργῶν διάκρισιν, διότι κάλλιστα γνωρίζομεν ὅτι ἡ ὑπουργικὴ ἐκτίμησις εἶναι ἀδύνατον νὰ εἶναι ἐπαρκὴς ὅπως εἰσέλθῃ μέχρι τῶν ἐσχάτων λεπτομερειῶν τῆς διοικήσεως. Ὅταν λέγωμεν τὸ σύστημα τῆς ἀμιγοῦς ὑπουργικῆς εὐθύνης, ἐννοοῦμεν νὰ ὑποκαταστήσωμεν εἰς αὐτὸ τὴν ὀλιγαρχίαν τῶν συμφερόντων τῶν τοπικῶν καὶ τῶν κομματικῶν, νὰ ὑποκαταστήσωμεν εἰς αὐτὸ γενικὰ συμφέροντα τοῦ κράτους. Ὁ πολίτης ὁ ἀνήκων εἰς κόμμα νὰ εἰσηγῆται εἰς τὸν Βουλευτὴν τὴν διοικητικὴν ἐνέργειαν ὁ δὲ Βουλευτὴς νὰ ὑποβάλλῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν αὐτὴν καὶ τοιουτοτρόπως ἡ Ἑλλὰς νὰ διοικῆται διὰ τῆς ὀλιγαρχίας καὶ νὰ καταργηθῇ ἡ εὐνομία, ἥτις εἶχε καταργηθῆ κατὰ τὸ 1909. Τὶς εἶναι δυνατὸν νὰ λέγῃ ταῦτα ἐν τῇ Βουλῇ; Ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1909 ὀφείλεται εἰς τὴν κακοδιοίκησιν τὴν ὀφειλομένην ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ σύστημα αὐτὸ καὶ ἔρχονται σήμερον ἐνταῦθα ἵνα ἐπαναλάβουν μετὰ μίαν νέαν ἐπανάστασιν ἀτενίζουσαν εἰς νέους ὁρίζοντας καὶ νὰ μᾶς ὑποβάλλωσιν τὴν διεφθαρμένην Βουλευτοκρατίαν τὴν ἐρειπώσασαν τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα τῆς χώρας καὶ ἡ ὁποία δύναται νὰ τὸ ἐρειπώσῃ ἐκ νέου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαναλαμβάνωνται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς παράπονα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταγγέλωνται κατὰ τῶν Ὑπουργῶν ὅτι εἶναι ἀπρόσιτοι πρὸς τοὺς Βουλευτάς. Θλίβομαι διότι ἔρχονται τὰ παράπονα ταῦτα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Θλίβομαι εἰλικρινῶς, θλίβομαι διότι ὀφείλω νὰ εἶμαι εἰλικρινὴς ἀπέναντι τῆς Βουλῆς, διότι καὶ ἐγὼ ἀγαπῶ τὴν Ἑλλάδα ὄχι ὀλιγώτερον τῶν ἄλλων. Ἀλλά, κ. Βουλευταί, πρέπει νὰ διακρίνῃ τις τὸ δημοκρατικὸν πνεῦμα ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς ἀταξίας, τὸ πνεῦμα τῆς ἀταξίας εἶναι ἐντελῶς ἀντίθετον πρὸς τὸ πνεῦμα τὸ δημοκρατικόν. Εἶναι παρεξήγησις αἰσχίστη τῆς ἑρμηνείας τῆς δημοκρατίας ἡ ἀταξία· τάξις καὶ δημοκρατία εἶναι συνώνυμα, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος φαντάζεται δημοκρατικὴν ἀναρχίαν εἶναι εἰς ἐσχάτην πλάνην. Λοιπόν, κ. Βουλευταί, δὲν γνωρίζω κατὰ ποίας ὥρας οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. Ὑπουργοὶ δέχονται, ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι τοῦτο.

§148Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Ἐκάματε καὶ σεῖς Ὑπουργός;

§149Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Σᾶς κάμνω τὸν λογαριασμόν. Ἐγὼ ἐχρημάτισα ἐπὶ 15 ἔτη βουλευτής, καὶ ἐπὶ 15 ἢ 30 ἡμέρας Ὑπουργός, ἑπομένως, τὰ δικαιώματά μου αὐτὰ τὰ ἀρύομαι ἀπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ, καὶ ὄχι ἀπὸ τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἑπομένως πᾶν συμφέρον ἔχω ὅπως ἐνισχύσω ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην, δηλαδὴ ἐὰν ἀποβλέπω εἰς ἀτομικοὺς ὑπολογισμούς, νὰ ἐνισχύσω τὰ δικαιώματα τὰ ψευδῆ τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ ἀκριβῶς ἐπειδὴ ἐνδιαφέρομαι διὰ τὴν ἀνύψωσιν τοῦ Κοινοβουλίου, θὰ ἔλεγον πράγματα τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι δυσάρεστα εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ θὰ λέγω εἰς πάντας ὅτι δὲν δύναμαι νὰ μὴ εἶμαι δυσάρεστος ἐν τῷ ἐνδιαφέροντί μου ὑπὲρ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Λοιπὸν κ. Βουλευταὶ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, ἐὰν οἱ ἀσκοῦντες τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν συντελοῦν εἰς τὴν παραγνώρησιν τοῦ Κοινοβουλίου καὶ διὰ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ λαοῦ καὶ διὰ τὸν λαὸν καὶ διὰ τὴν κακοδιοίκησιν ἐν γένει. Ἀναντιρρήτως ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἀσκεῖται ὁ ἔλεγχος τῶν διοικητικῶν καὶ Κοινοβουλευτικῶν πράξεων συντελεῖ κατὰ μέγιστον λόγον εἰς τὴν ἀνάπτυξιν καὶ εὐημερίαν τοῦ τόπου. Κύριοι βουλευταὶ θ’ ἀρχίσω ἀπὸ τὴν Βουλήν, ὑπῆρξα ἀφορμὴ τῆς ἐπαναστάσεως μέχρι τοῦ 1909 ὁ πρῶτος λόγος ὑπῆρξεν ἡ κατάπτωσις τῆς διοικήσεως ἡ ὀφειλομένη εἰς τὸ σύστημα τῆς Ὑπουργικῆς εὐθύνης, ὁ δεύτερος λόγος ὑπῆρξεν ἡ κατάπτωσις τοῦ κύρους τοῦ κοινοβουλίου, καὶ ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον διεξήγετο ἡ συζήτησις ἐν αὐτῷ. Εἶναι ἀναντίρρητα ταῦτα, τὸ κῦρος τοῦ κοινοβουλίου εἶχεν κατέλθει, τὸ κῦρος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἐκ τοῦ συστήματος τοῦ διέποντος αὐτήν, εἶχε καταπέσει εἰς τὸν ἔσχατον βαθμόν. Κατὰ ποῖον τρόπον διεξήγοντο αἱ κοινοβουλευτικαὶ συζητήσεις; Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἔλεγέ τις τὸν δημοκρατικόν. Εἰς πᾶσαν περίπτωσιν ὁ βουλευτὴς ἠδύνατο νὰ ματαιώνῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἠδύνατο ν’ ἀπασχολῇ μὲ ὅλα τὰ ζητήματα τὰ διοικητικὰ τὰ ἀναφερόμενα εἰς ἕνα κράτος ὅπως ἡ Ἑλλάς. Πᾶς παραλογισμὸς ὁ ὁποῖος ἐπρόκειτο νὰ τεθῇ εἰς τοιοῦτον σημεῖον ἐθεωρεῖτο κατὰ τὴν δημοκρατικὴν ἐφαρμογὴν ἀντιδημοκρατικός. Νὰ περιορισθῇ ὁ βουλευτὴς ὅταν λαμβάνῃ μίαν ἐπιστολὴν ἀπὸ ἕνα πολίτην κατὰ τὰ μεσάνυκτα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τὴν φέρῃ εἰς συζήτησιν; Ἦτο τερατωδία ἀντιδημοκρατικὴ καὶ ἐδέησε νὰ γίνουν ἀγῶνες μακροὶ διὰ νὰ τεθῇ ἡ στοιχειώδης τάξις ἡ ὁποία ἐτέθη διὰ τοῦ συστήματος τοῦ περιορισμοῦ τῶν ἐπερωτήσεων εἰς δύο ἡμέρας τὴν ἑβδομάδα, καὶ διὰ τοῦ συστήματος τοῦ περιορισμοῦ τῶν ἐρωτήσεων εἰς ἔγγραφον ἡμερησίαν διάταξιν. Σᾶς λέγω ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ σύστημα εἶναι ἀτελές, οὔτε πιστεύω εἰς τὴν ἀναπλήρωσιν τοῦ Κοινοβουλίου, διότι καὶ ὁ ἔλεγχος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας διὰ νὰ εἶναι τελεσφόρος καὶ νὰ ἐπιβάλλεται εἰς τὴν κοινωνίαν ὀφείλει νὰ εἶναι σφοδρός. Εἶναι δυνατὸν πᾶσα διοικητικὴ παρανομία νὰ ἔρχεται εἰς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα μεταβληθῇ αὕτη εἰς δικαστήριον ἀκατανόητον; Τὸ γεγονὸς εἶναι κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ὁ ἔλεγχος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἀτελής. Ἀναντιρρήτως ὀφείλει νὰ γείνῃ ὁ ἔλεγχος τῆς διοικήσεως· ἀλλὰ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ γίνῃ ὥστε νὰ ἀποβῇ τελεσφόρος καὶ νὰ ἐπιβάλλεται; Οὔτε ὀφείλει νὰ ἐπιλαμβάνεται μεμονωμένως ἑκάστου ζητήματος. Διότι τὰ ζητήματα ταῦτα εἶναι γενικοῦ ἐνδιαφέροντος, εἰς τρόπον ὥστε ἡ κοινωνία νὰ τὰ παρακολουθῇ, διότι ἔχει συμφέρον ἐκ τῆς ἐκβάσεως τῆς συζητήσεως αὐτῆς. Πλὴν τῶν ζητημάτων αὐτῶν ἔχομεν καὶ τὰς διοικητικὰς ὑπερβασίας. Αὗται ἀποτελοῦσιν ἀντικείμενον πολιτικῆς συζητήσεως, δηλαδὴ ὁ Βουλευτὴς ὁ ὁποῖος θὰ θέλῃ νὰ ἐλέγξῃ διοικητικὰς ὑπηρεσίας θὰ ἐγείρῃ ζήτημα, θὰ συλλέξῃ ἕνα σύστημα παρανομιῶν καὶ θὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι ὁ τρόπος καθ’ ὃν διοικῆτε δὲν εἶναι ὁ ἁρμόζων τρόπος. Δὲν εἶναι δυνατὸν σεῖς οἱ ἀσκοῦντες τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ἐπιβληθῆτε εἰς τὰ ὄργανά σας; Θὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις, θὰ τὴν παρακολουθήσῃ ἡ κοινωνία καὶ θὰ ἔχῃ ἀποτέλεσμα ἐπ’ αὐτῆς. Ὁ τμηματικὸς τρόπος τῆς συζητήσεως, ὁ ψιλικατζίδικος τρόπος εἰς οὐδὲν συντελεῖ πλὴν τῆς καταρρίψεως τοῦ κύρους τοῦ Κοινοβουλίου. Καὶ ἔρχεται τὸ δεύτερον ζήτημα, τὸ τῆς βελτιώσεως τῆς συζητήσεως ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην· καὶ θὰ ἐβελτιοῦτο ἡ συζήτησις ὄχι διὰ τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλὰ ἐκ τῆς συναισθήσεως τῆς Βουλῆς, ὅτι πᾶσα συζήτησις ἡ ὁποία δὲν συντελεῖ εἰς τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου καταρρίπτει αὐτὸ καὶ εἶναι ζημία τοῦ Κράτους. Καὶ ἔρχεται τὸ ζήτημα τῆς ἀκροάσεως. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι τὰ ἐλατήρια εἶναι ἀμφοτεροβαρῆ. Εἶναι ὑπερβασίαι ἐκ μέρους τῶν ἀσκούντων τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν εἶναι ὑπερβασίαι καὶ ἐκ μέρους τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ τις ὅτι εἷς βουλευτὴς ἔχει ἀνάγκην καθ’ ἑκάστην ἡμέραν νὰ περιέρχεται ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα, διότι ἐν ᾗ περιπτώσει εἷς Βουλευτὴς ἐπιδίδεται εἰς τοιαύτην ἐργασίαν ἤθελεν ἀποδείξει διὰ μόνης αὐτῆς τῆς πράξεως ὅτι δὲν ἀσχολεῖται περὶ τὰ γενικὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἡ μόνη ἀσχολία τοῦ Βουλευτοῦ, ἀλλὰ περὶ ὑποθέσεων αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Βουλευτοῦ καὶ ἀναντιρρήτως ἤθελεν εἰσηγεῖσθαι εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς ὑποθέσεις αἱ ὁποῖαι δὲν ἀφορῶσι τὰ γενικὰ συμφέροντα διὰ τὰ ὁποῖα ὁ Βουλευτὴς ὀφείλει νὰ εἶναι συνεργάτης τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἤρκει ἅπαξ τῆς ἡμέρας νὰ ἐπισκέπτεται ἓν Ὑπουργεῖον καὶ ὄχι ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα. Ἀλλὰ θέλετε νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν Βουλευτὴν κ. Πετρακάκον τί συμβαίνει; Συνέπεσε νὰ εἶμαι ἐπὶ 25 ἡμέρας Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἤρχετο δὲ ὁ κ. Πετρακάκος καθ’ ἑκάστην πρωΐαν τρεῖς φοράς. Τοῦ ἔκαμα τὸν ἑξῆς ὑπολογισμόν· κύριε Βουλευτά, ἔρχεσθε τρεῖς φορὰς τὴν ἡμέραν, εἶσθε 180 Βουλευταὶ θέλω 540 Βουλευτὰς νὰ ἀκούω κάθε πρωΐαν καὶ τώρα ποῦ εἶναι 300 θέλω ἐννεακοσίους νὰ ἀκούω κάθε πρωΐ. Εἶναι δυνατὸν τὸ πρᾶγμα αὐτὸ νὰ γίνῃ; Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν ὄχι. Ἑπομένως εἶναι δυνατὸν εἷς Ὑπουργὸς νὰ κρατῇ ὅλα τὰ σημειώματα ἐκεῖνα περὶ τῶν χωροφυλάκων τὰ ὁποῖα ἑκάστοτε μεταβιβάζει μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς ὁ κ. Βουλευτής, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπήγγειλε τὸ guo καθεὶς εἰς τὴν Βουλήν; Σημειώματα περὶ χωροφυλάκων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψει. Ταῦτα λέγονται κατ’ ἄλλον χαρακτηρισμόν, κύριε βουλευτὰ ἐκ Λακωνίας, τὸν ὁποῖον δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω χάριν τῆς Βουλῆς. Ἂς εἴμεθα δίκαιοι· τὰ λάθη εἶναι ἀμφοτεροβαρῆ. Ἂς ἐννοήσωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν προσήκουσαν ἔννοιαν περὶ τῆς εὐθύνης τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἐφ’ ὅσον θέλομεν νὰ παρεκτρέψωμεν τὸ πολίτευμα ἀπὸ τῆς κανονικῆς τροχιᾶς καὶ νὰ τὸ μεταβάλωμεν ἀντὶ δημοκρατικόν, εἰς πολίτευμα ἀσκοῦν μόνον προσωπικὰς ὑποθέσεις. Ταῦτα εἶναι ἀσυμβίβαστα πρὸς τὴν ἔννοιαν τὴν δημοκρατικήν, καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην ἦλθε νὰ διαμαρτυρηθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον.

§151Γ. ΠΩΠ. Δὲν ἐπεθύμουν, κ. συνάδελφοι, ν’ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν συζήτησιν ἥτις ἤρξατο κατὰ τρόπον καθαρῶς προσωπικόν. Δὲν ἐπεθυμῶ καὶ κατὰ τὴν ἐξέλιξιν τῆς περαιτέρω συζητήσεως, μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Ἀντιπροέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νὰ παρέμβω, διότι ἔκρινα ὅτι ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης δὲν ὑπάρχει πλέον ζήτημα καθ’ ὃν τρόπον ἐτέθη εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς. Ἀλλὰ αἱ τελευταῖαι ἀγορεύσεις καὶ ἰδίᾳ ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας βουλευτοῦ μοὶ ἀπέσπασε τὸν ζῆλον νὰ μετάσχω τῆς συζητήσεως, τὸν δὲ ζῆλον κατέστησεν ἀνάγκην ἀνυπέρβλητον ἡ μεταγενεστέρα παρέμβασις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Αἰτωλοακαρνανίας. Ἡ συζήτησις ἤρξατο διὰ διατυπώσεως παραπόνων τὰ ὁποῖα ἴσως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λεχθῶσι κατ’ ἰδίαν πρὸς τὰ μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον, ἀλλὰ ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ διατύπωσις ἐνδεικνύει τὴν ἀγανάκτησιν τὴν πραγματικὴν ὑπὸ τῆς ὁποίας κατέχονται οἱ κ. κ. συνάδελφοι, οἱ ἐπισκεπτόμενοι τὰ Ὑπουργεῖα καὶ εὑρίσκοντες ἐκεῖ ἄλλοτε κλειστὰς τὰς θύρας, ἄλλοτε κλειστὰς χήρας, καὶ τὰς παλάμας πρὸς γρόνθον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τοὺς ὑποδέχονται. Εἶναι παρήγορον τὸ γεγονὸς τοῦτο, καὶ διὰ τοὺς πολίτας τοὺς ἔξω τοῦ Κοινοβουλίου μένοντας, οἱ ὁποῖοι θὰ πεισθῶσι ὁπόσα δικαιώματα στεροῦνται καὶ ἐφρόντισε πρὸς στιγμὴν διὰ συστάσεως συλλόγων νὰ τοὺς ἱκανοποιήσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας, ὑφίστανται καὶ οἱ ἀτυχεῖς κ. βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ εὕρωσι προστάτην τῆς ἀσκήσεως τῶν δικαιωμάτων. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου, μέχρι τῆς περαιτέρω ἐξελίξεως τῆς συζητήσεως, νομίζω ὅτι ἡ ἀπόστασις εἶναι μεγάλη. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας, ἀνεφώνησε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἡ Βουλὴ καὶ οἱ βουλευταὶ ἐξευτελίζονται δὲν εἶναι ἀκριβὲς κ. βουλευτὰ ἐκ Κερκύρας, ἐξευτελίζονται οἵτινες ἔχουν τὴν διάθεσιν νὰ ὑφίστανται ἐξευτελισμόν, εἴτε ἐξευτελιζόμενοι, δὲν εἶναι ἱκανοὶ νὰ ἀποπλύνωσι τὸν ἐξευτελισμόν, ἢ νὰ διδάξωσι εἰς τοὺς ἐξευτελίζοντας ποῖοι εἶναι οἱ ὅροι τῆς ἀνατροφῆς. Οὐδεὶς ποτὲ ἐσκέφθη νὰ ἐξευτελίσῃ τὴν Βουλήν· τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν, σκέπτεται νὰ ἐξευτελίσῃ αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος καὶ αὐτὴν ταύτην τὴν ἔννοιαν τοῦ Ἔθνους. Καὶ ἀπὸ τῆς ἐννοίας ταύτης ἀναμφισβητήτως ὑπῆρξεν ἐπιβλαβεστάτη ἡ γενομένη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς συζήτησις ἀπὸ μέρους τῶν κ. συναδέλφων, οἵτινες διετύπωσαν τὸν δίκαιον, τὸν ἀναμφισβητήτως δίκαιον αὐτῶν πόνον καὶ τὸ δίκαιον αὐτῶν παράπονον δι’ ὅσα συμβαίνουσιν ἐν τοῖς προθαλάμοις τῶν Ὑπουργείων. Ἀλλ’ ἰδοὺ μετὰ ταῦτα ἐκτρεπομένης καὶ πάλιν τῆς συζητήσεως, ἀπὸ μέρους τοῦ κ. βουλευτοῦ Αἰτωλοακαρνανίας, ἐμφανίζονται οἱ βουλευταὶ οἱ ἀνεύθυνοι οἱ ἔχοντες τὸ δικαίωμα μόνον νὰ ἐλέγχωσιν, οὐδέποτε ὅμως νὰ ὑποβάλλωνται εἰς οὐδενὸς τὸν ἔλεγχον εἴτε ἀπὸ αὑτοὺς εἶναι οὗτοι εἴτε ἄλλος ἀνώτερος τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ ἔθηκεν ὑπὸ ἔλεγχον τὴν διαγωγὴν τῶν κ. συναδέλφων οἵτινες ἐμφανίζονται καὶ ἐτόλμησε νὰ δώσῃ μαθήματα καλῆς ἀνατροφῆς, πρὸς ἐκείνους οἵτινες διεβίβασαν παράπονα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, παράπονα ἑδραζόμενα ἀναμφισβητήτως ἐπὶ δικαίου (εὖγε χειροκροτήματα).

§152Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὰ χειροκροτήματα εἶναι ἀπολύτως ἰδικά σας, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἔδωκα κανὲν μάθημα καλῆς ἀνατροφῆς, διότι ἡ ἀποστολὴ ἐμοῦ δὲν εἶναι νὰ δίδω μαθήματα καλῆς ἀνατροφῆς· ἐγὼ ἐνδιαφέρομαι ὑπὲρ τοῦ κύρους τοῦ κοινοβουλίου καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ ἠμύνθην καὶ αὐτὸ εἶχον δικαίωμα νὰ τὸ πράξω, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἐλέγχου τῆς Βουλῆς, πρόκειται περὶ τῆς γνώμης τὴν ὁποίαν ἔχω περὶ τοῦ τρόπου καθ’ οὗ πρέπει νὰ ἀσκῆται ὁ ἔλεγχος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἵνα εἶναι τελεσφόρος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον ἐγὼ εἶναι ὁ τρόπος καθ’ ὃν γίνεται ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος· καταρρίπτει αὐτὸν τοῦτον τὸν ἔλεγχον, τὸν ὁποῖον ἐγὼ θέλω δραστικώτατον. Ἄν σεῖς τὸν θέλετε ἄτακτον καὶ δίδοντα μόνον ἀφορμὴν εἰς κατάρριψιν τοῦ κύρους τοῦ Κοινοβουλίου, ἐγὼ τὸν θέλω ὑψηλὸν καὶ σοβαρὸν, ἀκριβῶς ἵνα συντελῇ εἰς τὴν ὕψωσιν τοῦ κύρους τοῦ Κοινοβουλίου. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ τῶν γνωμῶν. Δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος ἀνατροφῆς, ἐγὼ εἶμαι πολιτικὸς, καὶ ὡς πολιτικὸς ἐνδιαφέρομαι ὑπὲρ τοῦ κύρους τοῦ κοινοβουλίου, σεῖς εἶσθε πολιτικὸς κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον ἐνδιαφερόμενος περὶ τῶν ζητημάτων τῆς καλῆς ἀνατροφῆς.

§153Γ. ΠΩΠ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ χειροκροτήματα τὰ ὁποῖα περιώρισεν εἰς τοὺς λόγους μου καὶ μόνον ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας, τὰ ἀποδέχομαι ἐξ ὅλης ψυχῆς διότι ἀποτελοῦσιν οὐχὶ ἐνίσχυσιν ἐκείνων τὰ ὁποῖα λέγω μόνον, ἀλλ’ ἀποτελοῦσιν ἑρμηνείαν σαφῆ τῆς ἐντυπώσεως τὴν ὁποίαν ἡ ἀγόρευσίς του παρήγαγεν εἰς τοὺς κ. συναδέλφους.

§154Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀποβλέπω εἰς ἐντυπώσεις.

§155Γ. ΠΩΠ. Εἰς αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν βεβαίως δὲν ἀπεβλέπατε, ἀπεβλέπατε εἰς ἄλλην ἐντύπωσιν καὶ ἐπέσατε εἰς ἄλλο ἐπίπεδον· ἀπεβλέπατε νὰ καταστῆτε διδάσκαλος κοινοβουλευτικῶν μαθημάτων πρὸς συναδέλφους οἵτινες πλέον τῶν 10, πλέον τῶν 20 ἐτῶν ἐνεφανίσθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διατυποῦντες, ἐπαναλαμβάνω, οὐχὶ ἐν καταλλήλῳ χρόνῳ καὶ τόπῳ, ἀλλὰ διατυποῦντες καθ’ ὃ εἶχον δικαίωμα ἓν παράπονον καὶ μίαν ἀγανάκτησιν ἡ ὁποία ἔφθασε μέχρις ἐμοῦ.

§156Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀποδίδετε εἰς ἐμὲ λόγους τοὺς ὁποίους δὲν εἶπον· ἐγὼ εἶπον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον· δὲν εἶπον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγετε σεῖς καὶ τὰ ἀποδίδετε εἰς ἐμὲ διότι σᾶς χρησιμεύουν ὡς βάσις διὰ νὰ κάμητε μίαν ἀγόρευσιν κενήν.

§157Γ. ΠΩΠ. Ἐγὼ ἀποφεύγω τὰς ἀγορεύσεις, εἶμαι ὁ ὀλιγώτερον πάντων καταλαμβάνων τὸ βῆμα.

§158Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Σεῖς! Ὕψιστε Θεέ!

§159Γ. ΠΩΠ. Μὲ ἠκούσατε πολλάκις, κύριε βουλευτὰ μετέχοντα τῶν συζητήσεων;

§160Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πλειστάκις.

§161Γ. ΠΩΠ. Σπανιώτατα, ἀφ’ οὗ προκειμένου νὰ ἐλέγξω καὶ ὑμᾶς πολλάκις δίδων ἀφορμὴν ὡς Ὑπουργὸς ἐλέγχου, ἀπέφυγον νὰ τὸ πράξω, διότι δὲν ἠθέλησα νὰ ὁμιλήσω.

§162Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Σεῖς οὐδέποτε θὰ μὲ ἐλέγξητε.

§163Γ. ΠΩΠ. Ἀφήσατε νὰ τελειώσω καὶ ἔπειτα τὸ βῆμα εἶναι ὁλόκληρον ἰδικόν σας.

§164Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ ἀνεβῶ.

§165Γ. ΠΩΠ. Ἐγὼ ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Βουλὴν, εἶμαι πανευτυχὴς ὅτι ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς παρεξηγήσεως τῶν λόγων σας ἐγένετο ἀφορμὴ νὰ ὁμολογήσητε καὶ δηλώσητε ὅτι δὲν ἠθελήσατε νὰ εἴπητε ......

§166Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ὡμολόγησα τίποτε.

§167Γ. ΠΩΠ. Καὶ κατ’ αὐτὸ τὰ χειροκροτήματα τῆς Βουλῆς ἀπηυθύνθησαν πρὸς ὅσα διετύπωσα ἀντίθετα τῶν γνωμῶν σας. Ἐγὼ σᾶς εἶπον τοῦτο, ὅτι τὸ θέμα καθ’ ὃν τρόπον ἐτέθη ἐκινδύνευσε νὰ λήξῃ εἰς ἔλεγχον αὐτῶν τούτων τῶν κ. Βουλευτῶν, εἰς τοὺς ὁποίους σεῖς ἐντεῦθεν οὕτω διαμαρτυρομένους ἠθελήσατε νὰ δώσητε μαθήματα κοινοβουλευτικῆς εὐπρεπείας καὶ δημοκρατικῆς μάλιστα μεθόδου.

§168Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀφῆστε αὐτά.

§169Γ. ΠΩΠ. Κατὰ τὴν ὁποίαν δημοκρατικὴν μέθοδον ὀφείλουσιν οἱ κ. Βουλευταὶ νὰ εὑρίσκωνται ἔξωθεν τῶν προθαλάμων ἵνα μὴ ἀνησυχήσωσι ἐκ τοῦ καπνοῦ τοῦ σιγαρέττου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Τμηματάρχου τοῦ κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην ῥεμβάζοντος καὶ σκεπτομένου τὸ μεγαλεῖον τῆς ὑπηρεσίας του Πρὸς τοιαύτας δημοκρατικὰς ἀντιλήψεις εὐτυχῶς δέν εἶναι σύμφωνος οὔτε τις τῶν κ. Ὑπουργῶν, οὔτε τὰ μέλη τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου, οὔτε ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἡ δὲ δήλωσις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου παρέσχε τὴν ἔννοιαν καὶ σαφεστάτην τὴν ἀντίληψιν τῆς εὐλαβείας τῶν κατεχόντων τὰ Ὑπουργικὰ ἀξιώματα πρὸς ὁλόκληρον τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἀφοῦ κακῶς ἐγένετο, ἀλλ’ ἐγένετο ἡ συζήτησις αὕτη, θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. Ὑπουργούς, τοὺς ὁποίους σπανιώτατα, πολλοὺς δ’ ἐξ αὐτῶν ποτέ.....

§170Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Οὐδέποτε.

§171Γ. ΠΩΠ. Οὐδέποτε, λέγει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Καὶ ἄλλοι τῶν συναδέλφων του τὸ αὐτὸ θὰ εἴπωσι καὶ οἱ ὑπάλληλοι,—τοὺς ὁποίους οὐδέποτε ἐπεσκέφθην ὡς λίαν σπανίως ἐπισκέπτομαι — θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. Ὑπουργοὺς ὅπως ἐνωτισθῶσι μετὰ προσοχῆς τὰ γενόμενα παράπονα, ἡ μὴ ἀνόρθωσις τῶν ὁποίων θὰ παραστήσῃ τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν ὡς τελοῦσαν ὑπὸ τοιαύτην πίεσιν ὥστε καὶ τὴν συγκεκροτημένην καὶ τόσον ἰσχυρὰν πλειονοψηφίαν τὴν στηρίζουσαν τὴν Κυβέρνησιν, εἰς Βουλὴν ἀνίκανον καὶ ἔξω τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ἐν αὐτῷ τῷ Κοινοβουλίῳ νὰ ρυθμίσῃ ὅσα φρονεῖ δίκαια καὶ ὀρθὰ πρὸς κοινοβουλευτικὴν παράστασιν τῶν κ. Βουλευτῶν. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς ὅπως ἐπιτραπῇ καθ’ ὅλας τὰς ἐργασίμους ὥρας ἡ εἴσοδος, ἐξαιρετικῶς τῶν κ. Βουλευτῶν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι θὰ συμβῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐφοβήθη ὁ ἔντιμος πρώην Ὑπουργὸς κ. Βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς εὑρισκόμενος εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δέχεται τὰς ἐπισκέψεις τοῦ ρουσφετολόγου βουλευτοῦ θὰ ἀπασχοληθῇ μὲ 900 ἐπισκέψεις τὴν ἡμέραν, διότι ὄχι μόνον ὁ ἀριθμὸς τῶν Ὑπουργείων εἶναι ἀρκετὰ μεγάλος, ὥστε νὰ μὴ ἐπαρκῇ ὁ χρόνος διὰ τὴν ἀνὰ τρὶς ἐπίσκεψιν ἑκάστου Ὑπουργοῦ ὑφ’ ἑνὸς Βουλευτοῦ, ἀλλὰ καὶ διότι ὡς γνωρίζω, ἐλάχιστοι ἐκ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν μεταβαίνουσιν ἐκεῖ. Γνωρίζομεν ὅτι ἡ ἐποχὴ καθ’ ἣν ἠσκεῖτο διὰ τῶν Ὑπουργικῶν προθαλάμων ἡ μέθοδος τῶν ρουσφετίων ἐξηντλήθη, διότι καὶ ἡμεῖς, κύριοι συνάδελφοι, εὑρίσκομεν μεῖζον συμφέρον ἀπέναντι τῶν ἐκλογέων ὅπως ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς διατυποῦμεν ὑποθέσεις ἀναγομένας κατὰ τὸ παρελθὸν εἰς ὑποθέσεις Ὑπουργικῶν προθαλάμων. Νομίζω ὅτι ἡ πρότασις αὕτη θὰ γίνῃ δεκτὴ ἐκ μέρους τῶν κ. Ὑπουργῶν θὰ δοθῇ δὲ ἐντολὴ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους νὰ ἀφήνωσιν ἐλευθέρους τοὺς κ. κ. βουλευτὰς νὰ εἰσέρχωνται εἰς ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ Ὑπουργεῖα χωρὶς νὰ ἔχωσι τὴν ἀνάγκην κατὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ ἐντίμου ἐκ Κρήτης συναδέλφου διά τινα τῶν Ὑπουργείων νὰ συνοδεύωνται ὑπὸ μιᾶς κυρίας, νὰ εἰσέρχωνται μόνοι καὶ ἀνὰ πᾶσαν ὥραν· ἐγὼ δὲ θὰ παρακαλέσω διότι οὐδέποτε ὁμολογῶ μοῦ συνέβη ἐπεισόδιον κατὰ τὰς σπανίας εἰς τὰ Ὑπουργεῖα παρουσιάσεις μου ἀλλὰ μοῦ συνέβη νὰ εἰσέρχωμαι εἰς οἱανδήποτε ὥραν καὶ νὰ μὴ εὑρίσκω οὐδέποτε ἕναν ὁ ὁποῖος νὰ μοῦ ὑποδείξῃ ποῦ εἶναι τὸ γραφεῖον τοῦ Ὑπουργοῦ ἢ τοῦ τμηματάρχου, θὰ παρακαλέσω νὰ ληφθῇ καὶ περὶ αὐτοῦ μέριμνα.

§172Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ ἔχω τὸ ἀτύχημα νὰ μὴ ἀρέσκωμαι εἰς τὴν κολακείαν πρὸς οἱονδήποτε καὶ ἂν ἀπευθύνεται ἡ κολακεία. Θὰ εἶχον πάντα λόγον, ἂν ἠκολούθουν τὴν ἀντίληψιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ νὰ μὴ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν. Τὸ κτυπᾶν πολλάκις εἶναι ὑψίστη φρόνησις κατὰ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ὥστε καὶ ὅταν αἰσθάνεταί τις τὸ καθῆκον νὰ ὁμιλήσῃ νὰ μὴ ὁμιλῇ. Ἐθεώρησα ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμω τὸ καθῆκόν μου καὶ εἶμαι ἄφοβος ἐνώπιον οἱασδήποτε συνεπείας ὅταν ἔχω τὴν συνείδησιν ὅτι τὸ ἐκπληρῶ καὶ τὸ ἐξεπλήρωσα μέχρι κεραίας. Τὸ ἐξεπλήρωσα τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἀντετάχθην δι’ ὅλης μου τῆς δυνάμεως κατὰ τῶν ἀντιλήψεων τὰς ὁποίας ἀνέφερα, ἀντιλήψεων ἀληθῶς μέχρι τοιούτου σημείου ἀναχρονιστικῶν, ὥστε ἐνόμιζον ὅτι εἶχον αὗται καταποντισθῆ εἰς τὸ παρελθόν· τῶν ἀντιλήψεων τὰς ὁποίας ἔφερεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κερκύρας. Ἐνόμισα ὅτι ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκόν μου, ὅτι δὲν ἠθέλησα νὰ ἐπιρρίψω ἀκέραια τὰ βάρη τῆς παρατηρηθείσης ὑφ’ ὅλης τῆς Βουλῆς, διότι τοῦτο εἶναι τὸ σημαντικόν, τῆς ἐλλείψεως τοῦ κύρους τοῦ Κοινοβουλίου ἐν τῷ προσώπῳ τῶν ἀξιοτίμων κ. βουλευτῶν, ὅταν ἔχω τὴν γλῶσσαν τῆς ἀπολύτου εἰλικρινείας, ἡ ὁποία δὲν ἀποβλέπει νὰ θεραπεύσῃ προσκαίρους ὀρέξεις. Εἶπον ὅτι τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου ἀναντιρρήτως θὰ ὑψωθῇ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἀξιότιμοι Ὑπουργοὶ θὰ ἔχωσι τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ὀφειλομένην, καὶ θὰ δεικνύωσι τὴν προθυμίαν τὴν ὀφειλομένην ν’ ἀκούσωσι τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους, ἐὰν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους δὲν ἤθελον καταχρασθῆ τοῦ δικαιώματος τούτου.

§173ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖα εἶναι ἡ κατάχρησις; Δὲν ὑπῆρξε κατάχρησις (διαμαρτυρίαι).

§174Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀφήσατέ με παρακαλῶ νὰ ἐξακολουθήσω. Οὐδεμίαν σημασίαν ἔχουν αἱ διακοπαὶ (θόρυβος).

§175Δ. ΔΑΓΚΛΗΣ. Τί εἶναι αὐτὰ ποῦ λέγετε;

§176Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶσθε χθεσινὸς εἰς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ ἔχω 15 χρόνια καὶ ἐνδιαφέρομαι περισσότερον διὰ τὴν Βουλήν.

§177Δ. ΔΑΓΚΛΗΣ. Δὲν πάει νὰ ἔχῃς καὶ 100. Ὁ ἴδιος θὰ εἶσαι. Ἀπὸ ὅ,τι ἦλθες εἶσαι χειρότερα. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι).

§178Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔλεγον κ. Βουλευταί, ὅτι ὀφείλομεν ἡμεῖς οἱ ἀσκοῦντες τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ν’ ἀσκῶμεν τὸν ἔλεγχον κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ὁ ἔλεγχος νὰ ἐπιβάληται (θόρυβος διαμαρτυρίαι). Οὐδεὶς θὰ μὲ ἐμποδίσῃ νὰ ὁμιλήσω. Ἔλεγον κ. βουλευταί, ὅτι ὅταν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Ψαρρῶν ἠθέλησε νὰ θέσῃ ζήτημα καλῆς ἀνατροφῆς, ἀπήντησα εἰς αὐτὸν, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι καθαρῶς πολιτικόν, εἶναι ζήτημα ἀντιλήψεως περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει ν’ ἀσκῆται ὁ ἔλεγχος τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι ζήτημα καλῆς ἀνατροφῆς. Τὰ ζητήματα τῆς καλῆς ἀνατροφῆς δὲν ἔρχονται νὰ τεθῶσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ζητήματα πολιτικὰ ἔρχονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτής, ὅμως ἦτο εἰς τὸ στάδιον τοῦ νὰ δρέπῃ εὔκολα χειροκροτήματα καὶ ἀπέβλεψε πάντοτε καὶ ἀποβλέπει εἰς τὰ εὔκολα χειροκροτήματα καὶ ἔλαβεν ὡς βάσιν διὰ νὰ στηρίξῃ κενὴν ἀγόρευσιν λόγους, τοὺς ὁποίους ἐγὼ δὲν εἶπον. Ἀλλὰ εἰς τοῦτο ἐγὼ ἀδιαφορῶ.

§179Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Σεῖς, ὁ ὁποῖος διακρίνεσθε δι’ εὐστόχους ἀγορεύσεις, ἀπόψε ἠστοχήσατε.

§180Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελον εὑρεθῆ πρὸ πανδήμου ἀποδοκιμασίας τῆς Βουλῆς. Ἔχω τὴν συνείδησιν, ὅτι ὀφείλω νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου καὶ νὰ μὴ ὑπείκω οὔτε εἰς παρακέλευσίν τινα οὔτε εἰς φόβον τινά. Εἶπον ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι καθαρῶς πολιτικόν, ἀφορᾷ τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τὸν ἔλεγχον αὐτοῦ ἐπὶ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἔχω δὲ ἀντιλήψεις περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν δέον ὁ ἔλεγχος νὰ ἀσκῆται καθαρῶς δημοκρατικάς, τὰς ὁποίας δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποσιωπήσω καθ’ ἣν στιγμὴν συκοφαντοῦνται αἱ δημοκρατικαὶ ἀντιλήψεις. Δὲν εἶναι δημοκρατικὴ ἀντίληψις ἡ δύναμις τοῦ βουλευτοῦ ἡ ἀτομική· δημοκρατικὴ ἀντίληψις εἶναι ἡ δύναμις τοῦ Κοινοβουλίου. Ὑπάρχει ἀπόστασις μεγίστη. Κοινοβουλευτικὴ ἀντίληψις εἶναι ἡ δύναμις τοῦ Κοινοβουλίου δὲν εἶναι ἡ δύναμις τοῦ βουλευτοῦ, ὁσάκις δὲ ἡ δύναμις τοῦ βουλευτοῦ εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ ἀπορροφᾷ τὴν δύναμιν τοῦ Κοινοβουλίου ἡ ἀντίληψις εἶναι ἀντιδημοκρατική, εἶναι ὀλιγαρχικὴ (χειροκροτήματα). Ὑπάρχει μεγίστη ἀπόστασις μεταξὺ τοῦ κύρους τοῦ κοινοβουλίου εἶναι μέγιστον, ἡ δύναμις τοῦ βουλευτοῦ πρέπει νὰ εἶναι μηδαμινὴ ὡς ἀτομική, ἂν ἡ δύναμις τοῦ βουλευτοῦ ἀποβῇ μεγάλη τοῦτο εἶναι εἰς βάρος τοῦ κύρους τοῦ κοινοβουλίου καὶ τὸ πολίτευμα καταντᾷ διαφθορὰ τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος; ἐκφυλισμὸς αὐτοῦ καὶ καταντῶμεν εἰς τὴν πολιτικὴν ὀλιγαρχίαν ἡ ὁποία ὀφείλει μίαν ὥραν ἀρχήτερα νὰ καταργηθῇ. Θέλετε νὰ ἀκούσητε ἀληθείας; Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀλήθειαι αἱ δημοκρατικαί. Θέλετε νὰ ἀκούσετε κολακείας; ἀκούσατε τὸν κ. βουλευτὴν Νέων Ψαρρῶν. Ἐγὼ δὲν ἠδυνάμην παρὰ νὰ εἴπω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀντιλαμβάνομαι ὡς σύμφωνον πρὸς τὰς δημοκρατικὰς ἰδέας. Ἐφ’ ὅσον τοῦτο ζητεῖται νὰ συκοφαντηθῇ θὰ τὸ ὑπερασπίσω (θόρυβος).

§181Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ποῖος ζητεῖ νὰ συκοφαντήσῃ; Κύριε Πρόεδρε, ὀνειρεύεται ὁ κ. βουλευτὴς καὶ ὀνειρευόμενος μᾶς ὑβρίζει. Ἐπικαλεῖται πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν ἐλέχθησαν διὰ νὰ μᾶς διδάσκῃ.

§182Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ ἦτο δύσκολον νὰ διδάσκῃ κανεὶς τὴν Βουλήν· ὅταν λέγει τις τὴν γνώμην του διδάσκει καὶ διδάσκεται. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὀρθὴ ἀντίληψις περὶ τῶν συζητήσεων· ὅταν ἐκφέρῃ τις γνώμας ἐνταῦθα ζητεῖ νὰ πείσῃ, καὶ ὅταν ἀκούῃ ζητεῖ νὰ πεισθῇ· δὲν εἶναι συζήτησις ὁ φόβος τῆς συζητήσεως, ἀλλ’ ἡ ἀναστροφὴ τῆς συζητήσεως, ἡ ἔκθεσις τῶν γνωμῶν ἡ ἐλευθέρα, καὶ ἂν αἱ γνῶμαι αὐταὶ ὀφείλουν νὰ ἐπικρατήσουν πῶς λέγετε ὅτι εἶσθε ὑπὲρ τῶν δημοκρατικῶν ἀντιλήψεων καὶ δὲν νομίζετε ὅτι συκοφαντοῦνται αἱ δημοκρατικαὶ ἀντιλήψεις ὅταν θέλετε ἐντὸς τῆς Βουλῆς νὰ ἀποκλείσητε τῆς γνώμης διότι κατὰ τὴν γνώμην σας ἀποτελοῦν διδασκαλίαν ἐν ᾧ πράγματι δὲν ἀποτελοῦν εἰμὴ συζήτησιν καὶ διαφώτισιν, ἡ συζήτησις δὲ καὶ ἡ διαφώτισις εἶναι καθῆκον τοῦ βουλευτοῦ, δὲν εἶναι δικαίωμα αὐτοῦ. Αὐταί, κύριοι βουλευταί, εἶναι αἱ ἀλήθειαι. Ἐγὼ δὲν ἀπέβλεψα εἰς τὰ χειροκροτήματα, δὲν εἰσῆλθον εἰς λεπτομερείας ἂν οἱ κ. Ὑπουργοὶ δέχονται ἢ δὲν δέχονται ἢ ὀρθῶς δέχονται ἢ ὀρθῶς δὲν δέχονται εἰς τοιαύτας ἢ τοιαύτας ὥρας. Ἐγὼ εἶπον ἀκριβῶς ὅτι ἡ δύναμις τοῦ κοινοβουλίου, τὸ κῦρος τοῦ κοινοβουλίου ὀφείλει νὰ εἶναι δύναμις καὶ κῦρος τοῦ κοινοβουλίου καὶ ὄχι τοῦ βουλευτοῦ, ὅτι τοιαύτη ἀντίληψις δὲν πρέπει νὰ ἐπικρατήσῃ καὶ εἰς αὐτὸ καὶ μόνον ἀπέβλεψα.

§183Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Εἶναι δυνατὸν ἡ ὀψιμάθεια.

§184Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν θὰ ἀπαντήσω εἰς ὕβρεις αἱ ὁποῖαι εἴτε πρόϊμοι εἴτε ὄψιμοι θὰ μείνουν πάντοτε δι’ ἐκεῖνον ὅστις τὰς ἐκφέρει.

§185Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Συντελεῖ μόνον εἰς τὸ νὰ γίνῃ τις τετυφωμένος.

§186Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι εὔκολον νὰ γίνῃ κανεὶς οὔτε καὶ ὀψιμαθὴς καὶ ἀπόδειξις εἶναι ὁ κ. βουλευτὴς Λαρίσσης. Θὰ τελειώσω ὅμως.

§187Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§188Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Γνωρίζουν ὅσοι τῶν κ. βουλευτῶν παρεκάθηντο εἰς τὸ ἐδώλιον τὸ ὁποῖον κατεῖχον πρὶν ἢ κατὰ πρῶτον ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα ὅτι ἐγνώριζον καλῶς ὅτι ἀνερχόμενος εἰς αὐτὸ ἤθελον ἀποβῆ δυσάρεστος. Ἀλλὰ τὸ παρεῖδον τοῦτο, διότι δὲν ἠθέλησα νὰ ἀκολουθήσω ἐκείνους, καὶ μεταξὺ αὐτῶν ἀναντιρρήτως καταλέγω τὸν κ. βουλευτὴν Ν. Ψαρρῶν, οἱ ὁποῖοι ἑκάστοτε ἐπιδιώκουν τὰ χειροκροτήματα παρουσιάζοντες χάριν τῶν χειροκροτημάτων αὐτῶν ὄχι πλέον ἀσυνέπειαν ἰδεῶν, ἀλλ’ ἀκολασίαν ἰδεῶν. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ψαρρῶν εἶναι ἐκεῖνος ὁ δημοκρατικὸς βουλευτὴς ἐκ Ν. Ψαρρῶν ὁ ὁποῖος ἔδρεπε χειροκροτήματα ἐδῶ καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ πυγμὴ τοῦ τυράννου εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐμάστιζε καὶ συνέτριβεν αὐτήν. (Εὖγε). Αὐτὸς εἶναι ὁ δημοκρατικὸς βουλευτὴς ἐκ Ν. Ψαρρῶν, ὁ ὁποῖος ὅταν ὑβρίζετο τὸ κίνημα τῆς Θεσσαλονίκης, εἰς τὸ ὁποῖον ὀφείλεται ἡ Σωτηρία τῆς Ἑλλάδος, ἔγραφε μόνον ἀντιδυναστικὸν νὰ μὴ εἶναι τὸ κίνημα, διότι θὰ ἦτο τρομερὸν ἂν ἐγίνετο διὰ νὰ ἐκθρονίσῃ τὸν τύραννον τῆς Ἑλλάδος καὶ ἔδρεπε καὶ τότε χειροκροτήματα διὰ νὰ ἔλθῃ καὶ πάλιν ἐδῶ κόλαξ, ταπεινὸς νὰ δρέψῃ καὶ πάλιν χειροκροτήματα ρίπτον τὸν λίθον τοῦ καθήκοντος ἐναντίον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον μέχρι τῆς χθὲς ἐξύψωνε. Σήμερον ἀποβλέπει εἰς πρόχειρα χειροκροτήματα. Ποτὲ δὲν θὰ ἐπεθύμουν τὰ χειροκροτήματα αὐτά.

§189Γ. ΠΩΠ. Ὁμολογῶ ὅτι ἕνα κίνδυνον διατρέχω ἀπόψε, νὰ χάσω πᾶσαν ἔννοιαν τῶν δημοκρατικῶν ἀρχῶν. Τὰ παραδείγματα τῆς μεθόδου ταύτης τῆς στοιχειώδους περὶ δημοκρατικῶν ἰδεῶν, τὰ ὁποῖα ἐκόμισεν ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου ὁ κ. βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας, ὁμολογῶ ὅτι δὲν εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διέπουν τὰς διανοητικάς μου διαθέσεις καὶ ψυχικὰς ὁρμάς, ὅπως βλέπω μετὰ χαρᾶς ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος πρὸς τὰς δημοκρατικὰς τάσεις, τὰς ὁποίας ὑπέδειξα ἐγώ. Δὲν βλέπω κατὰ ποῖον τρόπον καὶ σύστημα ἰδεῶν παύει νὰ ὑφίσταται δημοκρατικὸν πολίτευμα ἐκεῖ, ἔνθα ὁ βουλευτὴς δὲν ἔχει τὴν ἀριστερὰν παρειὰν ἑτοίμην νὰ δεχθῇ τὸ ράπισμα, ποῦ ἔλαβε πρότερον ἡ δεξιά. Ἀγνοεῖ ποία εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος εἰς χώραν, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ κ. βουλευτὴς δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δώσῃ ὀλίγον porboire εἰς τὴν εἴσοδον καὶ ἐμβαίνων εἰς τὸν Ὑπουργικὸν προθάλαμον νὰ γονηπετήσῃ ἐνώπιον τοῦ ἰδιαιτέρου γραμματέως διὰ νὰ φθάσῃ μέχρι τῆς αὐτῆς θεότητος, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ φαντασθεὶς Ὑπουργὸς τοῦ δημοκρατικοῦ κ. Καφαντάρης. Δημοκρατικαὶ ἰδέαι δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν πρὸς τὴν παροῦσαν συζήτησιν καὶ ἰδιαίτατα καμμίαν σχέσιν πρὸς τὴν συζήτησιν περὶ δημοκρατίας, τὴν ὁποίαν ἔστερξε καὶ πάλιν νὰ ἐμφανίσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀποκρούων ὅπως πάντοτε τὰ χειροκροτήματα ὁ κ. βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας. Διότι δὲν εἶχε θέσιν ἰδιαίτατα ἡ ἐπίκλησις παρελθόντος καὶ ὁ ψόγος περὶ ἐμοῦ καὶ ἡ ἀναφορὰ πρὸς γεγονότα, τὰ ὁποῖα σχετίζονται μὲ τὴν νέαν κατάστασιν τῶν πραγμάτων ἐκεῖνος, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. βουλευτὴς ὅτι ἔμενεν ἐν Ἀθήναις κολακεύων, ἦτο ἐκεῖνος — καὶ τὸ γνωρίζει τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ οἱ ἐγγύτατα αὐτῷ ἱστάμενοι, καὶ δύνανται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν ἐπὶ τιμῇ καλούμενοι νὰ δηλώσωσι τοῦτο—ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸν κ. Καφαντάρην ἔμενεν ἐδῶ κολακεύων, ἦτο ὁ ἄνθρωπος, ὅστις ἀγόμενος καὶ οἰστρηλατούμενος ὑπὸ μιᾶς ἐθνικῆς ἰδέας, ἀπέρριπτε γύρω του τοὺς ἐμφανιζομένους ποικίλους πειρασμούς. Δὲν ἐστρέφετο οὐδέποτε πρὸς τὰς μικροφιλοδοξίας καὶ ὅταν ὁ κ. Καφαντάρης, κύριος οἶδε ποῦ προσφεύγων ἐκρύπτετο διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς φιλελευθέρους ἰδέας του, ὁ κ. βουλευτὴς Ψαρρῶν προεκινδύνευεν ἐνταῦθα ἀποκρούων πᾶσαν πρότασιν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἤθελαν νὰ ἐνισχύσουν τὴν ἀπολυταρχίαν, ὑβριζόμενος καὶ συκοφαντούμενος μέσῳ τῆς πυρᾶς τοῦ κινδύνου τοῦ πραγματικοῦ. Ἐκεῖνος, ὅστις κολακεύει, δὲν εὑρίσκεται οὐδέποτε μόνος ἀγωνιζόμενος ὑπὲρ μιᾶς ἰδέας. Ἐκεῖνος ὅστις θέλει νὰ δρέψῃ χειροκροτήματα καὶ ὄπισθεν τῶν χειροκροτημάτων νὰ μὴ ἀνευρίσκῃ ἀκάνθας ἀλλὰ μόνον ρόδα, δὲν εἶναι διαρκῶς ἀντιπολιτευόμενος, καθ’ ὃν τρόπον ὁ κ. βουλευτὴς Ψαρρῶν. Μὲ συγχωρεῖ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἂν ἀπησχόλησα αὐτὴν ἐπὶ θέματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐνώπιον αὐτῆς. Ἀλλὰ ὁ κ. βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας μὲ τὴν ἔμμονον ἰδέαν ὅτι ἐν τῷ προσώπῳ αὐτοῦ συνεκεντρώθη μετὰ τοῦ πατριωτισμοῦ καὶ ἡ δημοκρατικὴ ἰδέα, ἡ βασιλευομένη ἐννοεῖται πάντοτε δημοκρατία, εἶναι ἡ ἰδέα ἡ ὁποία δὲν ὑφίσταται πλέον ἐν τῇ διανοίᾳ καὶ τῇ ψυχῇ τοῦ μέλλοντος κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Εἶμαι δὲ πεπεισμένος ὅτι ἐὰν ἐν τῷ νέῳ Ὑπουργείῳ καλλιεργήσῃ τὰς σκέψεις ταύτας καὶ τὰς ἰδέας αὐτὰς τὰς δημοκρατικάς, ἡ καλλιέργεια αὐτὴ θὰ ἐμφανίσῃ καὶ πάλιν τὰς ἀκάνθας, τὰς ὁποίας ἔδρεψε τὴν ἑσπέραν ταύτην ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Θὰ θελήσῃ δὲ νὰ σκεφθῇ ὁ κ. βουλευτὴς, ὅτι οὐδὲν δικαίωμα ἔχει, οὔτε βουλευτής, οὔτε ἀντιπρόσωπος ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι οὗτος, νὰ ἐλέγξῃ τὴν Βουλὴν καὶ τοὺς βουλευτάς. Τὸ μάθημα δὲ τοῦτο τὸ ἔδωκεν εἰς αὐτὸν πρότερον αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐκπροσωπῶν ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τῆς πραγματικῆς τοῦ ἐλεγχομένου ἀπαντήσεως. Καὶ τὴν φορὰν αὐτὴν, κ. βουλευταί, ἀπευθύνοντες χειροκροτήματα πρὸς ἐμέ, θὰ ἀποδοκιμάσητε ὅσα εἶπεν ὁ πρὸ μικροῦ κατελθὼν τοῦ βήματος (χειροκροτήματα).

§190Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Μίαν λέξιν, κ. Πρόεδρε.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐκτὸς τοῦ κανονισμοῦ. Τετάρτην φορὰν δὲν ἠμπορεῖται νὰ λάβητε τὸν λόγον.

§192Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Δὲν ἐρεθίζονται αἱ ἀρχαὶ ποτέ. Δευτέραν φορὰν ζητῶ τὸν λόγον.

§193Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου). Τὸ ζήτημα ἂν θὰ ἐπιτραπῇ νὰ ὁμιλήσῃ καὶ τρίτην φορὰν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§194ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§195Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Δύο λέξεις ἔχω νὰ πῶ. Ὅταν ἐγένετο ἡ παρατήρησις δὲν ἐγένετο οὔτε πρὸς ἔκφρασιν μομφῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε πρὸς ἄλλην τινὰ αἰτίαν. Ὁ λόγος ἦτο ὅτι τὸ πλεῖστον τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἔχουσι λάβη πολλάκις ἀφορμὴν ἐκ μέρους ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἐνεργοῦν πάντοτε κατ’ ἀντίληψιν σχηματισθεῖσαν εἰς αὐτοὺς ἕνεκα τῶν ἀνωμάλων περιστάσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπιτρέπουν εἰς τοὺς προϊσταμένους των καὶ δὴ εἰς τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς, νὰ ἐνασκήσωσι τὴν προσήκουσαν ἐπίβλεψιν. Ἐφέραμε δὲ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἵνα ἀκουσθῇ ὡς σύστασις πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς καὶ δοθῇ τὸ προσῆκον μάθημα, ἵνα φέρωνται πρὸς τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς ἀναλόγως τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν κατέχουν καὶ ἀναλόγως τῆς ἀξιοπρεπείας... Ἀλλὰ πολλοὶ πράττουσι τοῦτο ἐξ ἀγνοίας τῶν καθηκόντων των, καὶ πιθανὸν νὰ ἐτονίσθη περισσότερον τοῦ δέοντος. Ἀλλὰ δὲν ἦτο πρᾶγμα διὰ νὰ δώσῃ ἀφορμήν, ὥστε νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ βῆμα ὁ βουλευτὴς ἐξ Αἰτολο–Ἀκαρνανίας, νὰ εἴπῃ λέξεις ἐπὶ λέξεων, καὶ νὰ καταλήξῃ ποῦ; νὰ εἴπῃ νὰ καταργηθῇ ὁ ἔλεγχος, ὄχι ὁ ἔλεγχος, ἀλλὰ νὰ γίνῃ ἔλεγχος διὰ ψύλλου πήδημα. Εἷς στρατιώτης π. χ. φέρεται βαναύσως πρὸς ἕναν βουλευτήν, αὐτὸ εἶναι πολιτικὸν ζήτημα καὶ θὰ κινδυνεύσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ὑποθέτω κ. βουλευταί, ὅτι καὶ ἐγὼ δὲν ἐκατάλαβον τίποτε, ἀλλ’ οὔτε ὑποθέτω καὶ σεῖς, ἀπ’ αὐτὰς τὰς κοινοβουλευτοδημοκρατικὰς θεωρίας τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Αἰτωλο–Ἀκαρνανίας.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Α. Σίδερης καὶ Α. Κουριὲλ ἐπερωτῶσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατὶ ληξάσης τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως τῆς χώρας μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς ἀνακωχῆς καὶ τὴν ἀνάκτησιν τῶν καταληφθέντων ἐδαφῶν ἐξακολουθεῖ νὰ τηρῇ ὑπὸ τὰ ὅπλα τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ νὰ περιορίζῃ τὰς ἐλευθερίας αὐτοῦ διὰ τοῦ βαρύνοντος αὐτὸν Στρατιωτικοῦ νόμου, λογοκρισίας τύπου καὶ ἀλληλογραφίας, ὡς καὶ τῶν ἐξαιρετικῶν νομοθετικῶν μέτρων, ἅτινα κατὰ τὴν ἐπανίδρυσιν τοῦ σημερινοῦ καθεστῶτος ἐπεβλήθησαν προσωρινῶς.

§197Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἀνεχθῇ κἂν τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. βουλευτοῦ, διότι προκειμένου περὶ ἀποστρατεύσεως, ἡ Κυβέρνησις φυσικὰ ἔχει τὴν ἀνάγκην, ἐὰν νομίσῃ, ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ ἀποστράτευσις νὰ προβῇ εἰς τοιαύτην. Οὐδεμία Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ νὰ στερῇ τὸν στρατὸν εἰς τὰ ὅπλα. Ἑπομένως περιορίζομαι εἰς τοῦτο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν προβαίνει εἰς ἀποστράτευσιν, διότι δὲν ἐπῆλθεν ἡ στιγμὴ τῆς ἀποστρατεύσεως. Ἀλλ’ ἔχει συναφῆ ἕτερα ζητήματα ὁ κ. βουλευτής. Ἐρωτᾷ διατὶ ἡ Κυβέρνησις περιορίζει τὰς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ διὰ τοῦ στρατιωτικοῦ βαρύνοντος αὐτὸν νόμου, λογοκρισίας τύπου καὶ ἀλληλογραφίας, ὡς πρὸς τὸν στρατιωτικὸν νόμον, ὀφείλω νὰ δηλώσω ἐπίσης, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θεωρεῖ ἐπιστᾶσαν τὴν στιγμὴν τῆς ἄρσεως αὐτοῦ, ἐν τούτοις, ὡς πρὸς τὴν λογοκρισίαν, ὀφείλω νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὸν κ. βουλευτήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε τὴν ἄρσιν τῆς λογοκρισίας, ἐκτὸς τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς. Δηλῶ δὲ ὅτι ἀπὸ αὔριον οὐδεμία πλέον θὰ ὑφίσταται λογοκρισία. Τοῦτο δὲ θὰ γίνῃ οὐσιαστικῶς χωρὶς νὰ ἀνακληθῇ τὸ ἐκδεδομένον Β. Διάταγμα. Καὶ τοῦτο, διότι δὲν γνωρίζομεν, ἐὰν αἱ περιστάσεις αἱ ἐξωτερικαὶ μᾶς ἐπιβάλλουσιν, ἴσως νὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν λογοκρισίαν, ἐὰν ἀποδειχθῇ ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι ἡ ἐλευθεροτυπία εἶναι πιθανὸν μέχρι ὁρίου νὰ θίγῃ τὴν διαχείρισιν τῶν ἐθνικῶν ὑποθέσεων, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ αὔριον ὑπάρχῃ τι δημοσίευμα, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ δημοσιεύσῃ δὲν θὰ διωχθῇ ὁ δημοσιεύσας αὐτό, διότι τὸ ἐδημοσίευσε μὴ ὑφισταμένη λογοκρισία. Θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δηλώσω, ὅτι θὰ ἐπαναφέρω εἰς τὴν ἰσχὺν τὴν λογοκρισίαν διὰ νὰ προλαμβάνωνται εἰς τὸ μέλλον, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἠδύναντο ἐξ ἰδίας γνώμης νὰ προληφθῶσιν. Ἔχω τὴν ἐλπίδα, ὅτι ὁ τύπος δὲν θὰ δώσῃ οὐδεμίαν ἀφορμὴν εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ἐθνικῶν ζητημάτων, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν λογοκρισίαν.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σίδερης ἔχει τὸν λόγον.

§199Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἡ δήλωσις τοῦ κ. ἀντιπροέδρου τῆς κυβερνήσεως περὶ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἵνα ἄρῃ τὴν προληπτικὴν λογοκρισίαν τοῦ τύπου καὶ τῆς ἀλληλογραφίας καίτοι βεβαίως ὑπὸ ἐπιφυλάξεις ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐδηλώθη εἶναι ὅμως ἱκανοποιητική. Λογίζομαι δὲ εὐτυχὴς διότι ἐπροκάλεσα τὴν δήλωσιν ταύτην τῆς κυβερνήσεως καὶ ὅτι ἀπὸ αὔριον ἀμέσως ἐφαρμόζεται ἡ ἄρσις τῆς λογοκρισίας. Ἀλλά, κ. βουλευταί, αἱ ἐπιφυλάξεις αὐταὶ τὰς ὁποίας ἐξέφρασεν ὁ κ. ἀντιπρόεδρος τῆς κυβερνήσεως εἶνε συναφεῖς πρὸς τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐδικαιολόγησε τὴν ἀρνητικήν του ἀπάντησιν εἰς τὸ πρῶτον ἐρώτημα. Εἶπεν διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἐπιστράτευσις θὰ ὑπάρχῃ λόγος, ἤτοι ἡ ἀπάντησις εἶνε ὅτι ὑπάρχει ἐπιστράτευσις διότι ὑπάρχει λόγος νὰ ὑπάρχῃ. Αὐτὸ δὲν εἶνε ἀπάντησις.

§200Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντ. Κυβερνήσεως). Ἐγὼ νομίζω ὅτι σεῖς θέλετε τὴν ἀπάντησιν τῆς κυβερνήσεως. Ἔχετε κατάστασιν εἰδικὴν σήμερον καὶ θέλετε πρώτη ἡ Ἑλλὰς νὰ προβῇ εἰς ἀποστράτευσιν;

§201ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί εἶνε αὐτά;

§202Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Σεῖς διαφωνεῖται μὲ ἐμέ.

§203Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἀπορῶ πῶς σᾶς ἐπιτρέπουν νὰ τὰ λέγητε αὐτά.

§204Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Σεῖς ἀπορεῖτε, διότι οὐδέποτε ἐπολιτεύθητε ἀληθῶς καὶ ὅπως πρέπει νὰ πολιτεύωνται πολιτικοί. Ἔλεγχον κ. βουλευταὶ ὅτι ἀκριβῶς ἡ ἐπερώτησίς μου περιέχει τοὺς ὅρους ἐκείνους ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐγὼ νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἀποστράτευσις, ἤτοι περιλαμβάνονται οἱ ὅροι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐπιτρέψωσι μίαν ἀπόφασιν τῆς κυβερνήσεως περὶ ἐνάρξεως ἀποστρατεύσεως.

§205Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐὰν παραβῇ τοὺς ὅρους τῆς ἀνακωχῆς ἡ Βουλγαρία;

§206Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Τόσον λεπτὸν ζήτημα δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ φέρητε εἰς τὴν Βουλήν.

§207Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἀκριβῶς διότι εἶνε λεπτὸν πρᾶγμα εἶνε ζήτημα βουλευτικῆς σκέψεως.

§208Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Ἡ κυβέρνησις ἐνδιαφέρεται περισσότερον.

§209Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Σεῖς εἰς οὐδὲν ἄλλο ἔχετε συνηθίσει ἢ εἰς τὴν ἀναγραφὴν ἐρωτήσεων καὶ συστάσεων διὰ χωροφύλακας καὶ εἶνε φυσικὸν τὰ τοιαῦτα ζητήματα καὶ ἐρωτήσεις νὰ σᾶς φαίνωνται παράξενα.

§210Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Ἐγὼ ὑπηρετῶ ἀκόμη καὶ γνωρίζω τὰς ἀνάγκας καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς τὸ λέγω. Τόσον λεπτὸν ζήτημα διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ φέρητε. Ποῖος δὲν θέλει τὴν ἡσυχίαν καὶ τὴν ἀποστράτευσιν;

§211Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Εἶνε γνωστὸν μὲ πόσον δύσκολον, μὲ χωρισμὸν τοῦ Κράτους, μὲ μίαν ἐπανάστασιν κατωρθώθη νὰ πεισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι πρέπει νὰ παρέμβῃ εἰς τὸν πόλεμον κυρίως μάλιστα μετὰ τὴν κατάληψιν Ἑλληνικῶν ἐδαφῶν. Οἱ ὅροι οὗτοι οἱονεὶ ἐνεδείκνυον τὸν χρόνον τῆς ἐπιστρατεύσεως. Ἤδη ὑπογραφείσης τῆς ἀνακωχῆς ἤτοι οὐσιαστικῶς ληξάσης τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως.

§212ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἔληξεν.

§213Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐλᾶτε νὰ ὁμιλήσητε ἔπειτα ἀπὸ ἐμένα, σεῖς ἔχετε αὐτὴν τὴν γνώμην, ἐγὼ ἔχω ἄλλην. Μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς ἀνακωχῆς τῶν συμμάχων καὶ τὴν ὑπογραφὴν τῆς ἀνακωχῆς ἰδιαιτέρως ἡμῶν πρὸς τὴν Βουλγαρίαν ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνδιαφερθῇ διὰ τὰ μέτρα ἐκεῖνα τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ εἰρηνικοῦ βίου καὶ συνεπῶς πρῶτον μέτρον ἦτο τὸ τῆς ταχείας ἀποστρατεύσεως Παντοῦ ἐν Γαλλίᾳ ἐν Ἰταλίᾳ Ἀγγλίᾳ ἀρχίζει νὰ τίθεται ἡ ἀποστράτευσις καὶ νὰ μελετᾶται ὁ τρόπος καθ’ ὃν θὰ ἀρχίσῃ αὕτη. Τοῦτο περιμένομεν καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἄλλως ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ δηλώσῃ τοῦτο πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι καίτοι πραγματικῶς ἡ ἐμπόλεμος κατάστασις ἔληξε, καίτοι ὑπεγράφη ἡ ἀνακωχή, ὅμως φρονεῖ ὅτι δι’ αὐτοὺς καὶ αὐτοὺς τοὺς λόγους, δικαιολογοῦσα πάντως τὴν σκέψιν της, ἐπιβάλλεται ἡ συντήρησις τῆς ἐπιστρατεύσεως. Τότε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν ἀνησυχίαν καὶ θὰ κρίνῃ τῆς ἀκολουθουμένης πολιτικῆς.

§214Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Τὰ φυλλάδια τὰ ὁποῖα εἴχατε διανείμει εἰς τὸν στρατόν;

§215Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Μὴν ὁμιλεῖτε περὶ φυλλαδίων διότι γνωρίζεται τὰς ἰδέας μου.

§216Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Τὰ φυλλάδια ποῦ ἐγράφατε νὰ διαλυθῇ ὁ στρατὸς καὶ νὰ μὴ ὑπάγῃ νὰ πολεμήσῃ.

§217Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Οὔτε γνωρίζω, οὔτε ἔχω καμμίαν σχέσιν μὲ αὐτά, πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ἐγὼ καὶ τὸ σοσιαλιστικὸν κόμμα, τὸ ὁποῖον συκοφαντεῖτε, ποικιλλοτρόπως ἐδήλωσε ὅτι ἐφ’ ὅσον κατέχεται ἡ Ἀνατολικὴ Μακεδονία δὲν ἐπιτρέπεται εἰς Ἕλληνα νὰ μὴ πάῃ εἰς τὸν στρατὸν καὶ νὰ μὴ πολεμήσῃ. Αὐτὰς τὰς δηλώσεις περιμένω λοιπὸν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν τελευταῖον μέρος εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἀπήντησε ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος ἐννοῶ τὸν νόμον τὸν εἰδικὸν περὶ ἐκτοπίσεως τὸν 755. Ὅταν ἐψηφίζετο ὁ νόμος οὗτος ἐγὼ ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ νόμου τοῦτο ὁ δὲ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπήντησεν ὅτι ὁ νόμος εἶνε προσωρινὸς ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἰσχύῃ ἐφ’ ὅσον ἀκόμη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶνε χωρισμένος εἰς τὸ σημεῖον ποῦ ἐξέθηκε καὶ δὲν εἶναι εὔκολος ἡ προχώρησις τῆς ἐπιστρατεύσεως. Σήμερον ὅμως ὁπότε ἡ ἐπιστράτευσις συνετελέσθη καὶ ἐγένετο ἀκόμη καὶ ἡ ἀνακατάληψις τῶν χωρῶν μας, συγχρόνως δὲ ἐπῆλθε καὶ νίκη θριαμβευτικὴ τῆς μερίδος τὴν ὁποίαν ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἠκολούθει νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ὑπάρχῃ καὶ τὸ ἐξαιρετικὸν ἐκεῖνο μέτρον, οὕτινος ἡ προσωρινότης ἔληξεν.

§218Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Νομίζω ὅτι εἶναι γενικῶς ἀντιληπτὰ ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ μέτρου τὸ ὁποῖον ὑποννοεῖται διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς σας ἔχει καταστεῖ τόσον ἐπιεικής, ὥστε νὰ εἶναι ἓν τεκμήριον περὶ τῆς τελικῆς ἀποφάσεως εἰς τὴν ὁποίαν θὰ φθάσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ δὲν εἶναι εὔκολον εἰς μίαν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία ἔχει εὐθύνην διὰ τὴν κατάστασιν, δὲν εἶναι εὔκολον νὰ προβαίνῃ εἰς ἀποφάσεις τοιαύτας μετὰ τόσης σπουδῆς ὅσον ἡ εὔλογος ἄλλως τε σπουδὴ καὶ ταχύτης τὴν ὁποίαν καὶ σεῖς καὶ ἄλλοι τῶν κ. κ. Βουλευτῶν θὰ εἶχον διὰ νὰ ληφθῇ ἡ ἀπόφασις αὕτη, διότι ἡμεῖς ἔχομεν εὐθύνην μεγάλην, ἐκτιμῶμεν τὴν κατάστασιν, σφυγμομετρῶμεν τὴν κατάστασιν καὶ βαδίζομεν κατὰ τρόπον καθ’ ὃν οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως εὑρίσκουν ἐλευθέριον καὶ ὑπεράγαν ἐπιεικῆ καὶ ὑπεράγαν μὴ ὑπολογιστικὴν τῶν εὐθυνῶν τὰς ὁποίας ἔχει. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν βλέπετε ὅτι εἶναι τόσον ἐπιεικὴς ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ μέτρου τούτου δύνασθε νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ φθάσῃ καὶ εἰς τὴν ὁριστικὴν ἄρσιν αὐτοῦ.

§219Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἡ ἐπιείκεια δὲν εἶναι νομίζω ἀρκετὴ, διότι ναὶ μὲν καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὑπάρχει ἐπιείκεια ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἐκτελοῦντες τὸν νόμον τὸν ἐκτελοῦν οὐχὶ ἐπιεικῶς. Διὰ τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ καταργηθῇ ὁ νόμος τὸν ὁποῖον ὑπόσχεσθε ἄλλως τε νὰ καταργηθῇ μαζὺ μὲ τὰ ἄλλα μέτρα τὴν κατάργησιν τῶν ὁποίων ὑπεσχέθητε. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀποστρατεύσεως νομίζω ὅτι ἡ δικαιολογία τὴν ὁποίαν εἴπατε εἰς τὴν Βουλὴν, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν τὴν εὑρίσκω ἐπαρκῆ.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουριὲλ ἔχει τὸν λόγον.

§221Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Δὲν θὰ ὁμιλήσω διὰ τὴν οὐσίαν. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ οὐσία τοῦ ζητήματος δύναται νὰ δώσῃ λαβὴν εἰς παρεξηγήσεις, καὶ δι’ αὐτὸ προτοῦ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τούτου παρακαλῶ τοὺς κ. Βουλευτὰς, ἐπειδὴ δὲν γνωρίζομεν ἀλλήλους, νὰ μὲ βοηθήσουν, τὴν παράκλησιν δὲ αὐτὴν τὴν κάνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως συζητήσωμεν τὸ ζήτημα ἐν μυστικῇ συνεδριάσει, διότι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καλῆς πίστεως ἐγὼ φρονῶ ὅτι ἔχω ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς ἀνακοινώσω καὶ νὰ τὰ συζητήσωμεν μαζὺ μὲ τοὺς ἄλλους ἀντιπροσώπους τοῦ λαοῦ, ἔχομεν ἐπιχειρήματα διὰ τῶν ὁποίων θὰ καταλήξωμεν εἰς ἓν συμπέρασμα ἐὰν ἡ ἐπιστράτευσις πρέπει νὰ διατηρηθῇ ἢ νὰ ἐκλείψῃ.

§222ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§223Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Τότε εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ συζητήσω ἐπὶ τῆς οὐσίας. Κύριοι βουλευταὶ τὸ ζήτημα εἶναι Συνταγματικὸν πλέον. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς ἐδήλωσε ὅτι καὶ εἰς τὰ ἄλλας χώρας ἀκόμη τὸ ζήτημα τῆς ἀποστρατεύσεως ἐμελετήθη μὲν ἀλλ’ ἡ ἀποστράτευσις δὲν ἐξετελέσθη ἀκόμη. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀποστρατεύσεως δὲν τίθεται διὰ τὴν Ἑλλάδα, ὅπως τίθεται διὰ τὰς Μεγάλας Δυνάμεις. Αἱ Μεγάλαι δυνάμεις πρόκειται νὰ ἐπιτηρήσουν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν στρατιωτικῶν ὅρων, τῆς ἀνακωχῆς. Τὰ στρατεύματα τῶν συμμάχων στέλλονται εἰς τὴν Αὐστρο–Οὑγγαρίαν καὶ προχωροῦν πρὸς τὴν Γερμανίαν.

§224Ν. ΞΗΡΟΣ. Δέν μᾶς λέγετε ὅτι θέλετε νὰ ὑποστηρίξητε τοὺς Βουλγάρους ἐδῶ μέσα;

§225Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τοῦ λόγου τοῦ κ. βουλευτοῦ καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐλπίζω, ὅτι οἱ ἄλλοι βουλευταὶ δὲν συμμερίζονται τὴν γνώμην αὐτοῦ. Ἐφ’ ὅσον σᾶς ἐδήλωσα, ὅτι ἔρχομαι νὰ συζητήσω μὲ σᾶς ἐν καλῇ πίστει, διότι δὲν γνωρίζομεν ἀλλήλους. Αὐτὸ τὸ θέμα δι’ ἐμὲ εἶναι σπουδαῖον, διότι ἀφορᾷ, ὡς γνωρίζετε, ὄχι μόνον τὰ οὐσιαστικὰ ζητήματα τοῦ πολέμου, ἀλλ’ ἀφορᾷ τὴν ἀνεξαρτησίαν αὐτὴν τῆς χώρας. Ἡ περαιτέρω ἐξακολούθησις τῆς ἐπιστρατεύσεως, κ. βουλευταί, θὰ ἠδύνατο νὰ δικαιολογηθῇ, ἐὰν εἴχαμεν τὴν παρουσίαν ἐχθρικῶν στρατευμάτων κ. Ξηρέ, εἰς τὸ ἐθνικόν μας ἔδαφος.

§226Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὰ ξεύρομεν... τῆς Βουλγαρίας...

§227Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι οἱ σοσιαλισταὶ εἰς συλλαλητήριον διεμαρτυρήθησαν, ὅταν ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου, ἥτις θὰ παραδώσῃ εἰς τὴν Βουλγαρίαν τὴν Καβάλλαν. (Θόρυβος).

§228Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῆς βλασφήμου δηλώσεως τοῦ κ. βουλευτοῦ. Ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ τόσον μᾶλλον. καθ’ ὅσον ὁ κ. βουλευτής, προκειμένου νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ἐπερωτήσεώς του, ἐδήλωσε κατ’ ἐπανάληψιν, ὅτι ἐννοεῖ νὰ συζητήσῃ καλῇ τῇ πίστει, κακῇ τῇ πίστει συζητεῖτε καὶ ἔνδειξιν ταύτης ἐκάματε διὰ τῆς βλασφήμου δηλώσεως τῆς ψευδοῦς, τὴν ὁποίαν ἐκάματε περὶ ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως νὰ παραδώσῃ τὴν Καβάλλαν (παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§229Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Κύριοι βουλευταί...

§230ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κάτω. Κάτω.

§231Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Πῶς κάτω, κάτω, θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. βουλευτής.

§232Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν θὰ ὁμιλήσῃ, ἐφ’ ὅσον λέγει κακοηθείας.

§233Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Νομίζω ὅτι ἡ φράσις δὲν θὰ ἀφήσωμεν νὰ ὁμιλήσῃ εἶναι ἥκιστα κοινοβουλευτικὴ καὶ ὑπάρχει τόση νευρικότης ὥστε δὲν δύναται οὔτε βουλευτὴς οὔτε Ὑπουργὸς νὰ ἀρθρώσῃ λέξιν. Ἔχετε ὑπομονὴν νὰ προβῶ εἰς μίαν δήλωσιν. Ἡ ἀτμοσφαίρα ἠλεκτρίσθη, πρὶν δὲ εἷς βουλευτὴς ὁμιλήσῃ δικαιότατα ὑπὸ δέκα οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται κατ’ ἐναντίον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔλεγε. Εἶναι φυσικὴ ἡ κατάστασις αὐτὴ δι’ ὅλους μας; νομίζω ὅμως, ὅτι εἷς βουλευτὴς κοινοβουλευτικοῦ Κράτους καὶ μάλιστα μὲ τῶν ἀντιλήψεων τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων δὲν εἶναι προσῆκον νὰ δηλῶται πρὸς ἕνα βουλευτὴν, ὅτι ἡ πλειοψηφία δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς ἕνα βουλευτὴν νὰ ὁμιλήσῃ. Τὸ δικαίωμα τοῦ ὁμιλεῖν δὲν εἶναι δικαίωμα ἐξερχόμενον ἐκ τῆς πλειοψηφίας, ἀνήκει συνταγματικῶς εἰς τὸν βουλευτὴν καὶ δὲν δύναται νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ οἱονδήποτε. Δι’ αὐτὸ βλέπετε, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις παρακαλοῦν τοὺς μέλλοντας νὰ ὁμιλήσουν καθὼς καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως, προκειμένου περὶ τῆς συζητήσεως τοῦ ὑπομνήματος τῶν βουλευτῶν τῆς Βορείου Ἠπείρου, παρεκάλεσα τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ μὴ φέρουν τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ μὴ ἐπιτρεπομένην ἐκ τῶν περιστάσεων. Ἐγὼ διεμαρτυρήθην κατὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ καὶ τῆς καλῆς πίστεως αὐτοῦ, διότι ὁ κ. βουλευτὴς ἔθεσε ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως μὴ ὑπάρχουσαν.

§234Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Εὐχαριστῶ εἰλικρινῶς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον διὰ τὴν κατηγορηματικὴν διάψευσιν τῆς φήμης ἐκείνης, οὐχ’ ἧττον...

§235Ν. ΞΗΡΟΣ. Αὐτὰ ἐδημοσιεύθησαν.

§236Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ἡ ἀπάντησις εἰς τὸν κ. βουλευτὴν, ὅστις εἶπεν, ὅτι θέλομαι νὰ φέρωμε τοὺς Βουλγάρους ἦτο εἰς τὴν θέσιν της, ἐφ’ ὅσον ὅμως τότε ἐν πεποιθήσει, ὅτι ἐκείνη ἡ φήμη ἦτο ἀληθής, ἐκάμαμε τὴν διαμαρτυρίαν ἐκείνην.

§237Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν κοιτᾶτε τί γίνεται εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν καὶ ποῖα μαρτύρια ὑπέστησαν;

§238Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἀφήσατε τὰς δημοκοπίας.

§239Ν. ΞΗΡΟΣ. Δημοκόποι εἶσθε σεῖς.

§240Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Κατὰ τὴν γνώμην μου, κ. βουλευταί, δύο περιπτώσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἠδύναντο νὰ ἐπιτρέψουν τὴν περαιτέρω ἐξακολούθησιν τῆς ἐπιστρατεύσεως. Πρώτη περίπτωσις ἦτο ἡ ἐχθρικὴ στάσις χώρας τινὸς κατὰ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς χώρας μας ἀπειλητικὴ καὶ τὸ ὅτι ἀκόμη θὰ ἐτίθετο τὸ ζήτημα, ἐὰν ἔμενον τὰ ὅπλα θὰ ἠδύναντο νὰ λύσουν τὴν ὑπάρχουσαν διαφοράν. Δευτέρα περίπτωσις θὰ ἦτο μία συμμαχικὴ ὑποχρέωσις πρὸς ἐπίτευξιν κοινοῦ μὲν, ἀλλ’ ἀναγνωριζομένου ὑπὸ τοῦ ἐντολοδόχου λαοῦ σκοποῦ. Ἰσχυριζόμεθα, ὅτι ἡ πρώτη περίπτωσις δὲν ὑπάρχει τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν καὶ οἱ Βούλγαροι καὶ οἱ Τοῦρκοι ἐκτελοῦν τὴν ἀποστράτευσιν ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ναυτικῶν δυνάμεων τῆς Μεγάλης Βρεττανίας, τῆς Ἰταλίας καὶ τῶν ἄλλων Μεγάλων Δυνάμεων.

§241Ν. ΞΗΡΟΣ. Πῶς τὸ ξεύρετε;

§242Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ἀπαιτεῖτε τί ξεύρομεν; Πῶς καὶ τί ξεύρομεν ἡμεῖς καὶ συζητοῦμεν ἐπὶ ὑποθέσεων καὶ ὄχι ἐπὶ γεγονότων.

§243Ν. ΞΗΡΟΣ. Ξεύρετε σεῖς, ἐὰν οἱ Βούλγαροι ἐκτελοῦν τὰς ὑποχρεώσεις των κατὰ γράμμα;

§244Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ἀπήντησα ἤδη.

§245Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν τὰ ξέρει ἡ Κυβέρνησις, περιμένη ἀπὸ σᾶς νὰ φωτισθῇ.

§246Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ὁ διακανονισμὸς τῶν ἐκκρεμμῶν ὑποθέσεων μεταξὺ Ἑλλήνων καὶ Βουλγάρων καὶ Τούρκων, θὰ συντελεσθῇ μόνον καὶ μόνον ἀποκλειστικῶς, ὅταν ἡ πολιτικὴ τοῦ Οὐΐλσων ἡ ἐπαγγελθεῖσα θὰ νικήσῃ τὰς σκευωρίας τῆς πολιτικῆς, τὰς σκευωρίας τῆς μυστικῆς διπλωματίας τῶν Μεγάλων Δυνάμεων τῆς Εὐρώπης, ἡ δὲ ἀμφίβολος, ἑρμαφρόδιτος, οὕτως εἰπεῖν, στάσις τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν δύο ἀπόψεων τῆς πολιτικῆς τοῦ Οὐΐλσωνος καὶ τῆς μυστικῆς διπλωματίας τῶν Μεγάλων Δυνάμεων τῆς Ἀντὰντ αὐτὴ ἡ στάσις ἡ ἀμφίβολος θὰ εἶναι καταστρεπτικὴ διὰ τὴν πραγματικῶς δικαίαν λύσιν.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξέρχεσθε τῶν ὁρίων τῆς ἐπερωτήσεώς σας.

§248Γ. ΒΑΜΒΟΥΡΗΣ. Ὁ στρατὸς δὲν θὰ ἀποστρατευθῇ, ἐὰν δὲν ἀποκατασταθῇ ἡ φυλή μας ὁλόκληρος.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζητεῖτε τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως τώρα;

§250Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ἡ ἐπιστράτευσις ἔχει σχέσιν μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς χώρας στενήν, ἐκτός, ἐὰν φρονεῖτε, ὅτι ἡ ἐπιστράτευσις διατηρεῖται χάριν ἐσωτερικῶν λόγων. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὴν δευτέραν περίπτωσιν τῆς συμμαχικῆς ὑποχρεώσεως δηλαδὴ φρονῶ, ὅτι κατόπιν μάλιστα τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Καφαντάρη βουλευτοῦ καὶ νῦν Ὑπουργοῦ, καθ’ ἃς αἱ συναντώμεναι δυσχέρειαι κατὰ τὴν λύσιν τῶν ἐθνικῶν ζητημάτων προέρχονται ἀκριβῶς ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι αἱ Σύμμαχοί μας Μεγάλαι Δυνάμεις ἐδέχθησαν τὰς ἀπόψεις τῆς ἰμπεριαλιστικῆς ἀπόψεως τῆς Ἰταλίας ἀκριβῶς ἐπὶ τῶν Τουρκικῶν ἐπαρχιῶν τῶν κατοικουμένων ἀπὸ Ἕλληνας, φρονῶ, λέγω, ὅτι οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν δυνάμεθα νὰ ἀναλάβωμεν ἀπέναντι τοιούτων συμμάχων. Δὲν θέλω δὲ ν’ ἀναφέρω καὶ λόγους οἰκονομικοὺς καὶ ἄλλους, τοὺς ὁποίους ὅλοι ἡμεῖς γνωρίζομεν, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουσιν τὴν ἀποστράτευσιν, φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἄνευ περαιτέρω συζητήσεως ἔχει καθῆκον νὰ προβῇ εἰς ἀποστράτευσιν καὶ ἰδίως εἰς τὴν σύγκλησιν τῆς τόσα ὑποσχομένης Ἐθνικῆς Συνελεύσεως.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σίδερης ἔχει τὸν λόγον.

§252Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν, καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε τὴν φράσιν οὔτε εὐπρεπὲς νὰ θεωρῆται ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς συζητήσεως, ὡς τρόπος προερχόμενος ἐξ ὑπαρχῆς ἐκ κακῆς πίστεως ἢ δημοκοπίας. Ἐὰν ἀναλογισθῆτε τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἀντιπροσωπεύομεν, ἡ πρότασις ἡμῶν ἡ ἐκφράζουσα τὴν ἐπιθυμίαν, ὅπως τὸ ταχύτερον ἴδωμεν τὴν ἐπιστράτευσιν λήγουσαν, θὰ σᾶς δικαιολογήσω, διότι τὴν ὑποβάλλομεν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη εἰς μίαν τοιαύτην πρότασιν νὰ λέγητε, ὅτι ἡμεῖς τὴν κάμωμεν χάριν δημοκοπίας.

§253Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Δὲν τὸ εἶπεν ἡ Κυβέρνησις.

§254Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὸ λέγω διὰ τὴν Βουλήν. Αὐτό, τὸ ὁποῖον κάμομεν νὰ ὑποβάλλωμεν τὴν γνώμην ἡμῶν καὶ ἐρώτησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῆς ἀποστρατεύσεως, εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον καὶ ἀλλαχοῦ ἤδη συζητηθὲν δὲν εἶναι δὲ καλῶς πληροφορημένος ὁ κ. Ξηρὸς διακόψας με, ἵνα εἴπῃ τ’ ἀντίθετα. Πράγματι τὰ σοσιαλιστικὰ κόματα, τὸ Γαλλικὸν π. χ. ἔχει λάβει παρεμφερῆ ἀπόφασιν δημοσιευθεῖσαν τῆς 13 Νοεμβρίου (ν. ἡ.). Ἐὰν ἀναλογισθῆτε τὴν ὑποχρέωσίν μας ἀπέναντι τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ἀντιπροσωπεύομεν θὰ ἀναγνωρίσητε τὸ δίκαιον τῆς προτάσεώς μας. Σεῖς ἔχετε δικαίωμα νὰ τὴν ἀπορρίψητε ἢ νὰ τὴν δεχθῆτε, ὄχι νὰ μᾶς ὑβρίζητε, ὅτι δῆθεν δημοκοποῦμεν.

§255Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἔχομεν διαφορὰν ἀντιλήψεων. Ἀγόμεθα ἐκ διαφόρων ἀντιλήψεων ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων. Ἡ Κυβέρνησις δὲν θεωρεῖ ἐπιστάντα τὸν χρόνον τῆς ἀποστρατεύσεως.

§256Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὁ συνάδελφός μου ἠθέλησε νὰ ἐκθέσῃ διὰ ποίους λόγους ἐκτιμῶν τὴν κατάστασιν νομίζει, ὅτι ἡ ἀποστράτευσις ἐπιβάλλεται. Ἐξέθηκε δύο λόγους, οἵτινες θὰ ἐδικαιολόγουν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ τούτων μὴ ὑπαρχόντων, νομίζομεν τὴν ἀποστράτευσιν ἐπιβαλλομένην. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δηλωθῇ καὶ ἀκουσθῇ ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἔχομεν ὄχι δικαίωμα, ἀλλὰ καθῆκον νὰ ὑποβάλωμεν τὴν γνώμην μας, ἔστω καὶ ἂν εἶναι τεραστία ἡ διαφορὰ αὐτῆς πρὸς τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως.

§257Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐτελέσατε δικαίωμα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἀφαιρέσῃ οὐδεμία πλειοψηφία.

§258Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα ἀφαιρέσεως δικαιώματος ἀλλὰ στάσεως τῆς πλειοψηφίας σας.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη.

§260ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις κ. Πρόεδρε.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 4ην μ. μ. αὔριον. (Ὥρᾳ 8 μ. μ.).