1918.04.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 31Η

τῆς 5 Ἀπριλίου 1918

ΠΡΟΕΔΡΙΑ κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρᾳ 4. 15′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις, νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγιγνώσκονται τὰ πρακτικὰ).

§2Ι. ΓΚΡΙΖΑΣ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον.

§4Ι. ΓΚΡΙΖΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπαντῶν χθὲς εἰς ἐρώτησίν μου περὶ τῆς φορολογίας τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ καπνοῦ, εἶπεν, ὅτι ὑποβάλλεται προσεχῶς νομοσχέδιον δι’ οὗ ὁ φόρος μετριάζεται ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ καπνοῦ εἰς τὸ ἥμισυ. Παρακαλῶ νὰ συμπεριληφθῇ ἡ δήλωσις αὕτη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὰ πρακτικά.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Μετὰ τὰς διορθώσεις ταύτας τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ὁ Κωνσταντῖνος Δροσόπουλος, ἀντισυνταγματάρχης ἐν ἀποστρατείᾳ, παραπονεῖται κατὰ τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἐπιτάξεως διὰ τὴν κατακράτησιν τοῦ αὐτοκινήτου του ἀξίας 60,000 δραχμῶν. — Ὁ Ἀθανάσιος Φωτιάδης, πατὴρ τοῦ δολοφονηθέντος χωροφύλακος Φωτίου, παρακαλεῖ ὅπως τῷ δοθῇ ἐφάπαξ χρηματικόν τι βοήθημα. — Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Χρυσοστάλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ἀπαλλοτριώσεως ἀκινήτων 1072 νόμου». — Ὁ ἴδιος βουλευτὴς κ. Χρυσοστάλης ὑποβάλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4049». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Ι. Τσιριμῶκος ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 546 τοῦ Ποιν. Νόμου, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ νόμου 170». — Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὑποβάλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Ἰανουαρίου 1918 Ν. Διατάγματος». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κ. Ἐμμ. Ρέπουλης ὑποβάλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ἀπὸ 1 Νοεμβρίου 1913 ὑπ’ ἀριθ. 747 Διατάγματος Γενικῆς Διοικήσεως Κρήτης περὶ ὀργανώσεως τῆς ἀγροφυλακῆς». — Οἱ Ὑπουργοὶ κ. κ. Ἐμμ. Ρέπουλης, Κ. Σπυρίδης καὶ Μ. Νεγροπόντης ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον «περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως χάριν ἔργων καὶ ἐπιχειρήσεων βιομηχανικῶν Δημοσίας ὠφελείας προαγούσης τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν καὶ βιομηχανίαν». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Γοῦσκος καὶ Μαρῆς ὡς καὶ οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Πολυχρονιάδης καὶ Ν. Γαρδικιώτης ὑποβάλλουσι τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν Ὑπουργείων». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Γκλαβᾶς, Θ. Παπαϊωάννου, Θ. Φίλλιος, Γ. Τσακανίκας, Δ. Μπούσδρας, Γ. Καφαντάρης, Ν. Γαρδικιώτης καὶ Κ. Σταυρίδης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῶν Τ.Τ.Τ.». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Χρυσοχοΐδης καὶ Κ. Μελᾶς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναδασώσεων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Τερζάκης, ὑποβάλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσωπικοῦ τῶν Ὑπουργείων». Ἡ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς Ἐπιτροπὴ ὑποβάλει τροπολογίαν ἐπὶ τῶν ἄρθρων 96 καὶ 97 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κ. Α. Παπαναστασίου, ὑποβάλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐπισήμων τηλεγραφημάτων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ἀργυρόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσωπικοῦ τῶν Ὑπουργείων». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Θεοδωρίδης, Μ. Στεφανίδης, Κ. Γόντικας, Γ. Μαρῆς, Δ. Σωτηρίου, Π. Ἀραβαντινὸς καὶ Α. Χρηστόπουλος, ὑποβάλλουσι τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φόρου καταναλώσεως τοῦ οἴνου». — Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Κουτσοπέταλος ὑποβάλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσωπικοῦ τῶν Ὑπουργείων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Βασιλακάκης, ὑποβάλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐποπτείας Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν».

Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Μ. Κοφίνας παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν πόσαι καὶ ποῖαι ἤδη ὑπάρχουσι μελέται ἕτοιμοι περὶ ἀποξηράνσεως ἑλῶν καὶ ὁπόση ἡ ἔκτασις αὐτῶν.

§6Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν καὶ ἐν γένει τὴν ἐκτέλεσιν ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν εὐρείᾳ κλίμακι, ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἤδη καταρτίσει πλῆρες καὶ μελετημένον πρόγραμμα οὗτινος ἤρχισεν ἡ ἐφαρμογή. Κατηρτίσθη αὐτοτελὴς ὑπηρεσία μελέτης ὑδραυλικῶν ἔργων εἰς ἣν προσελήφθησαν ὅλα τὰ κατάλληλα καὶ εἰδικὰ πρόσωπα τοῦ τόπου καὶ ἥτις σὺν τῷ χρόνῳ θὰ ἀναπτύσσηται τῇ προσλήψει καὶ ἄλλων εἰδικοτήτων ἐν ἀνάγκῃ καὶ ἀλλοδαπῶν ὅπως συντόμως ἱκανοποιηθῶσιν αἱ ἐν προκειμένῳ ἀνάγκαι τῆς χώρας. Παραλλήλως πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην τῶν μελετῶν κατηρτίσθη καὶ ἄρχεται προσεχῶς λειτουργοῦσα ὑπηρεσία τοπογραφική, ἀπαραίτητος διὰ τὴν σύνταξιν τῶν τοπογραφικῶν διαγραμμάτων, ἐφ’ ὧν αἱ μελέται τῶν ἔργων θὰ ἐκπονηθοῦν. Τέλος εἶναι σχεδὸν παρασκευασμένη ὅλη ἡ ἀπαιτουμένη ἐργασία, ἥτις προνοεῖ περὶ τῆς ἐξευρέσεως τῶν πόρων καὶ ὁρίζει τὰς τεχνικὰς καὶ διοικητικὰς μεθόδους δι’ ὧν θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ ῥιζικὴ ἐσπευσμένη λύσις ὅλου τοῦ ὑδραυλικοῦ ζητήματος τοῦ τόπου. Ἡ ἐργασία αὕτη θὰ ὑποβληθῇ εἰς πρώτην εὐκαιρίαν εἰς τὴν Βουλήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἤδη κατηρτισμένας μελέτας ἀποξηράνσεως ἑλῶν, αὗται ἀναφέρονται ἐν τῷ συνημμένῳ πίνακι καὶ ἀντιπροσωπεύουσι ἐκτάσεις 22,000 στρεμμάτων. Αἱ μελέται αὗται δὲν ἐξετελέσθησαν διότι κατὰ τὸ 1912 ὅτε ἐψηφίσθη ὁ εἰδικὸς νόμος τῆς ἐκτελέσεώς των, ἐξερράγη ὁ Βαλκανικὸς Πόλεμος οὗτινος αἱ δαπάναι ἀπερρόφησαν καὶ τὸ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τούτων προνοηθὲν τότε ἀπόθεμα. Ἤδη ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων τούτων, μελετηθέντων εἰς τὴν προπολεμικὴν ἐποχήν, ἐὰν εἶναι ἀνέφικτος πάντως δὲν θὰ αὐξηθῶσιν αἱ τιμαὶ αὐτῶν κατὰ ποσοστὸν ἄνω τῶν 50%. Ὁ Εἰδικὸς νόμος ὁ ἐγκρίνας τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τούτων δὲν ἐπιτρέπει αὔξησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀνωτέραν τῶν 30%. Ἐν τούτοις διετάξαμεν τὴν ἐπιστροφὴν τῶν μελετῶν τούτω εἰς τοὺς ἁρμοδίους Νομομηχανικούς, ἵνα περιορίζοντες καὶ ἐξοικονομοῦντες κατὰ τὸ δυνατὸν τὰς ἐργασίας προσπαθήσωσι νὰ ἀναθεωρήσωσι τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν ἔργων ἐντὸς τοῦ ὁρίου τῆς αὐξήσεως τῶν 30%.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κοφίνας παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸν ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν πόσα εἰσπράττει τὸ Δημόσιον ἐτησίως ἐκ τῆς ἀπ’ εὐθείας ἐκμεταλλεύσεως ἢ τῆς ἐνοικιάσεως τῶν ἰχθυοτροφείων ἐν γένει Παλαιᾶς Ἑλλάδος καὶ Νέων Χωρῶν καὶ ἰδιαιτέρως ἐκ τῶν λιμνῶν καὶ ἄλλων ἰχθυοτρόφων ἑλωδῶν ἐκτάσεων, καὶ ἂν εἶνε δυνατὸν δι’ ἐπιστημονικῆς ἐργασίας νὰ διπλασιασθῇ ἡ πρόσοδος αὕτη τοῦ δημοσίου, ἐλαττουμένης τῆς ἐκτάσεως τῶν ἰχθυοπαραγωγῶν αὐτῶν μερῶν εἰς τὸ ἐλάχιστον.

§8Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε Πρόεδρε. Αἱ ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ Κράτους λίμναι, ἐκμεταλλευθεῖσαι, ἔδωσαν ἄχρι τοῦδε θαυμαστὰ ἀποτελέσματα. Μόνον 8 λίμναι ἀπ’ εὐθείας ἐκμεταλλευόμεναι ἀποφέρουν πλειότερα ὅλων τῶν ἄλλων λιμνῶν καὶ ἰχθυοτροφείων Παλαιᾶς καὶ Νέας Ἑλλάδος ὑπὸ ἐνοικίασιν. Ὁ προσεχῶς ἀφικνούμενος ὀργανωτὴς τῆς ἁλιείας κ. Cigonera θέλει ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος τοῦ ὡς οἷόν τε καλλιτέρου συστήματος τῆς αὐτοκαλλιεργίας.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς, παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διατὶ μέχρι τοῦδε ἔμεινεν ἀνεκτέλεστος ἡ ἐκσκαφὴ τῆς κοίτης τοῦ Βουραϊκοῦ ὡς καὶ τὰ ἐνδεδειγμένα ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας ἔργα.

§10Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ἐργολαβία ἐκσκαφῆς τῆς κοίτης τοῦ Βουραϊκοῦ χειμάρρου δαπάνης 400.000 ἐξετελέσθη κατὰ τὰ ¾ αὐτῆς δαπανηθεισῶν 300,000. Ἐπειδὴ ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἐργασιῶν τούτων ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν θὰ ἐπέλθῃ τὸ ἐπιδιωκόμενον ἀποτέλεσμα, ἄνευ τῆς ἐκτελέσεως καὶ ἄλλων ἔργων, διεκόπησαν αἱ ἐργασίαι τῆς ἐκσκαφῆς ἵνα ἐπαναληφθῶσιν ὅταν ἀποφασισθῇ καὶ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων τούτων, ἅτινα θὰ μελετηθῶσι εὐθὺς ὡς συμπληρωθῇ τὸ προσωπικὸν τῆς ἐσχάτως ἱδρυθείσης εἰδικῆς ὑπηρεσίας πρὸς μελέτην ὑδραυλικῶν ἔργων.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γερμανός, παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐπισιτισμοῦ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν σκοπεῖ νὰ λάβῃ μέτρα καί τινα, ὥστε νὰ δύναται πᾶς πολίτης νὰ προμηθευθῇ ἐν τῇ ἀγορᾷ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς τὴν ἀναλογοῦσαν αὐτῷ μικρὰν ἢ μεγάλην ποσότητα κρέατος καὶ ἰχθύων ἔστω καὶ ἅπαξ κατὰ 15θήμερον ἢ κατὰ μῆνα χωρὶς νὰ διατρέχῃ τοὺς κινδύνους καὶ τὰς φοβερὰς κακοποιήσεις, ἃς ὑφίσταται σήμερον πᾶς ὁ ἐπιχειρῶν νὰ προμηθευθῇ τοιαῦτα ἐκ τῆς ἀγορᾶς.

§12Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Καθ’ ἑκάστην λαμβάνονται τὰ προσήκοντα μέτρα ὥστε νὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀποφύγωμεν τὴν κακιζομένην κατάστασιν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γερμανός, παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, πόσα εἰσιτήρια διαρκῆ ἐλευθέρας κυκλοφορίας εἴτε ἐτήσια εἴτε προσωρινὰ (πασσὲ) ἐχορήγησεν ἡ Ἑταιρεία τῶν τροχιοδρόμων κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος 1917 ἐκτὸς τῶν ὁριζομένων ἐν ἄρθρῳ 37 τῆς συμβάσεως καὶ εἰς τίνας ἐχορήγησε τοιαῦτα καὶ ἂν ἐπλήρωσεν εἰς τὸ Δημόσιον τὸ ἀναλογοῦν ποσὸν εἰς αὐτό, ἐκ τῆς ἀξίας τῶν εἰσιτηρίων, συμφώνως τῆς συμβάσεως.

§14Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κατὰ τὸ ἔτος 1917 ἐξεδόθησαν εἰσιτήρια παρὰ τῆς Ἑταιρείας τῶν Τροχιοδρόμων ὑπὲρ τὴν σύμβασιν τακτικὰ μέν, διαρκῆ 137, ἄδειαι δὲ διαδρομῆς 398, αἵτινες κατὰ τὸ πλεῖστον εἰσὶ διὰ τὰ μέλη τῶν οἰκογενειῶν τῶν ὑπαλλήλων. Ἅμα ὡς ἤθελε καταρτισθῇ ὁ ὀνομαστικὸς πίναξ τῶν ὑπὲρ ὧν ἐξεδόθησαν, ὁ συντασσόμενος ὑπὸ τῆς ἡμετέρας ὑπηρεσίας, θέλει κατατεθῇ. Κατὰ τὴν γενησομένην ἐξέλεγξιν τῶν λογαριασμῶν τοῦ ἔτους 1917 θέλουσιν ὑπολογισθῇ τὰ ποσοστὰ τοῦ Δημοσίου διὰ τὰ ὑπὲρ τὴν σύμβασιν ἐκδοθέντα εἰσιτήρια, ὡς ἐγένετο καὶ διὰ πάντα τὰ προηγούμενα ἔτη.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ι. Λεκανίδης καὶ Γ. Μυλωνογιάννης ἐρωτῶσι τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν ἕως πότε θὰ δεικνύεται τοιαύτη ἀνεκτικότης εἰς τὰ χαρτοπαικτεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι φθάσει μέχρι τοῦ σημείου νὰ λειτουργῶσιν ἀνενοχλήτως. Ὁ κ. Λεκανίδης ἔχει τὸν λόγον,

§16Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Δὲν ἐκάμαμεν, κύριοι βουλευταί, τὸ ἐρώτημα διὰ νὰ καταδιωχθῶσι τὰ χαρτοπαικτεῖα, διότι ὑπάρχει νόμος, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ καταδιώκωνται, οὔτε διότι ἐλπίζομεν ὅτι θὰ καταδιωχθῶσι, διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐντεταλμένοι νὰ καταδιώκωσι τὴν χαρτοποιΐαν καὶ πλεῖστοι ἐκ τῶν ἰσχυρῶν κατήντησαν νὰ εἶναι σεσημασμένοι χαρτοπαῖκται. Αὐτὸ διὰ τὸ ὁποῖον ἀπορεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀπορῶ καὶ ἐγὼ πῶς ἀπορεῖ. Διότι κατήντησαν καὶ τὰ σπίτια ἀκόμη νὰ μεταβληθοῦν εἰς χαρτοπαίγνια.

§17Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἂν θέλουν οἱ χαρτοπαῖκται νὰ μεταβαίνουν εἰς τὰ σπίτια, δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ κλείσωμεν τὰ σπίτια τῶν ἰδιωτῶν.

§18Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Γνωρίζω ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ καταδιωχθῇ ἡ χαρτοπαιξία εἰς τὸν τόπον αὐτὸν, ἐπίσης γνωρίζω ὅτι, ὅταν θελήσουν οἱ Ὑπουργοὶ νὰ καταδιώξουν τὰ χαρτοπαίγνια, δὲν θὰ κάμουν τίποτε ἄλλο, παρὰ μόνον νὰ ὠφελήσουν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ θελήσουν νὰ ἐκβιάσουν τοὺς χαρτοπαίκτας. Γνωρίζω ἀκόμη ὡρισμένας περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας, ὅταν αἱ ἀρχαὶ ἠθέλησαν νὰ καταδιώξουν τὰ χαρτοπαίγνια, πολλὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα κατώρθωσαν νὰ κερδοσκοποῦν τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1915 ὡρισμένοι ἀξιωματικοὶ τῆς Ἀστυνομίας εἶχον τάξει φρουροὺς καὶ ἐφρούρουν τὰ χαρτοπαίγνια διὰ νὰ εἰδοποιήσουν οὗτοι ἐγκαίρως τοὺς χαρτοπαίκτας καὶ οὕτω ἐπρολαμβάνετο ἡ καταδίωξις τούτων. Ἀφοῦ λοιπὸν ἔχει παρατηρηθῆ ὅτι οὐδεὶς θὰ θελήσῃ νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ καταδικασθῇ ἡ χαρτοπαιξία, ἀφοῦ εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀνασταλῇ, διότι, ὅπως εἶπον προηγουμένως, οἱ ἰσχυροὶ καὶ οἱ πολιτευόμενοι κατὰ τὸ πλεῖστον χαρτοπαίζουν καὶ τὰ πλεῖστα ὄργανα τῆς ἀσφαλείας τῆς Δημοσίας καὶ τῆς Δικαιοσύνης τὰ ἐντεταλμένα νὰ καταδιώκωσι τὴν χαρτοπαιξίαν εἶναι συστηματικοὶ χαρτοπαῖκται, θὰ ἔλεγον ὅτι διὰ νὰ λείψῃ ὁ ἐκβιασμὸς πρέπει ἡ χαρτοπαιξία νὰ μείνῃ ἐντελῶς ἀκαταδίωκτος, ἢ τουλάχιστον νὰ ἐπιβληθῇ μία φορολογία, μία βαρεῖα φορολογία, νὰ φορολογοῦνται αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι χαρτοπαίζουν, διότι κατήντησεν ὥστε νὰ ἀκούωμεν ὅτι ὁ ἕνας ἐκέρδισε τόσα χρήματα καὶ ὁ ἄλλος κατεστράφη. Θὰ ἐζήτουν λοιπὸν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως αὕτη λάβῃ ἓν ὡρισμένον μέτρον καὶ νὰ μὴ γίνηται αὐτὴ ἡ ἐξουσία ὄργανον ἐκβιασμοῦ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου χαρτοπαίκτου, δηλαδὴ νὰ μὴ γίνηται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ γίνηται παρὰ τῶν ὀργάνων τῶν ἐντεταλμένων νὰ καταδιώκωσι τὴν χαρτοπαιξίαν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Παπαδάκης παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν σκοπῇ νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον δι’ οὗ ὁ χρόνος τῆς ἐν τῷ σώματι τῆς ἀγροφυλακῆς νὰ ὑπολογίζηται διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς προαγωγῆς αὐτῶν ὡς ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἂν προηγουμένως ὑπηρέτησαν ὡς τοιοῦτοι ἐν τῷ στρατεύματι.

§20Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ σχέδιον νόμου τοιοῦτον. Ἡ προαγωγὴ τῶν περὶ οὗ ὁ λόγος θὰ γίνηται ἀναλόγως τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας οὗτοι προσφέρουν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης, παρακαλεῖ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῆς Δικαιοσύνης καὶ Ἐπισιτισμοῦ νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλὴν ἂν γνωρίζωσιν ὅτι ὁ πρωτοδίκης Χρ. Γιώτης κατὰ σκαιότατον τρόπον συμπεριφέρεται πρὸς τοὺς φορολογουμένους πολίτας καὶ τίνα μέτρα σκέπτονται νὰ λάβωσι κατὰ τοῦ τοιαύτην ἀνοίκειον διαγωγὴν ἐπιδεικνύοντος δημοσίου ὑπαλλήλου.

§22Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, ὡς διατυποῦται τὸ ἐρώτημα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαντήσω, διότι ἂν ἔλαβε χώραν τί ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Ἐπισιτισμοῦ, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἀνεκοινώθη τοῦτο. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. συνάδελφον καὶ πάντα συνάδελφον, ὅπως ὅταν ἀπευθύνουν ἐρώτημά τι, τὸ ἐρώτημα τοῦτο νὰ εἶναι θετικὸν καὶ συγκεκριμένον, ὥστε νὰ δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ σαφῆ γνῶσιν τῆς πράξεως τῆς καταγγελλομένης, ἄλλως δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ δώσῃ ὡρισμένην ἀπάντησιν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυχρονιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§24Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δέχομαι νὰ δώσω ἐξηγήσεις συμφώνως πρὸς τὴν ἀξίωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, διότι ὄντως τὸ ἐρώτημά μου δὲν εἶναι διατετυπωμένον λεπτομερῶς. Ὁ περὶ οὗ πρόκειται δικαστὴς κ. Γιώτης εἰσῆλθεν εἰς τὸ κατάστημα ἑνὸς τῶν μᾶλλον εὐυπολήπτων ἐμπόρων τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῶν ἀρχαιοτέρων οἴκων τῆς πρωτευούσης, εἰς τὸ κατάστημα τοῦ κ. Χρυσικοπούλου, καὶ ἐζήτησε νὰ ἀγοράσῃ ἕνα πῖλον. Οἱ ὑπάλληλοι τοῦ προσέφερον τὸν πῖλον καὶ τοῦ ὥρισαν καὶ τὴν τιμήν. Μετὰ ταῦτα ὁ κ. δικαστὴς ἐζήτησε νὰ τοῦ παρουσιάσουν τὸ τιμολόγιον τῶν πίλων. Ἐσπευσμένως, τοῦθ’ ὅπερ, οἱ ἄνθρωποι τοῦ καταστήματος ἔσπευσαν νὰ ἐκτελέσωσι προσαγαγόντες τὰ τιμολόγια πλὴν ἑνός, τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο, δυστυχῶς, εἰς χεῖρας ἑνὸς ὑπαλλήλου, τοῦ λογιστοῦ, ὅστις ἀπουσίαζε τὴν στιγμὴν ἐκείνην τοῦ καταστήματος. Ἐδήλωσαν δ’ εἰς τὸν κ. δικαστὴν ταὐτοχρόνως οἱ ὑπάλληλοι, ὅτι ἀμέσως ὡς ἤθελεν ἔλθει ὁ λογιστὴς θὰ τοῦ ἐπαρουσίαζον καὶ τὸ ἐλλεῖπον τιμολόγιον. Τότε ὁ κ. δικαστὴς ἐζήτησε νὰ κατάσχῃ τὰ βιβλία τοῦ καταστήματος. Ἐξῆλθεν ἀμέσως τοῦ καταστήματος εὗρεν ἕνα χωροφύλακα καὶ εἰσῆλθε πάλιν μετ’ αὐτοῦ εἰς τὸ κατάστημα τοῦ κ. Χρυσικοπούλου ἀξιῶν νὰ προσαχθῶσι τὰ βιβλία του διὰ νὰ τὰ κατάσχῃ. Ὁ κ. Χρυσικόπουλος προσέφερε πράγματι τὰ βιβλία του εἰς τὸν κ. δικαστὴν καὶ τὸν ἠρώτησεν ἂν ἐννοῇ νὰ τὰ κατάσχῃ. Ἐν ταὐτῷ ὅμως ὁ κ. Χρυσικόπουλος ἔσπευσε καὶ ἐπεκαλέσθη τὴν παρουσίαν τοῦ δικηγόρου κ. Ἀθανασίου, ὁ ὁποῖος προσῆλθε καὶ ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν κ. δικαστὴν ὅπως τοῦ χορηγήσῃ τὸ δικαίωμα, ἵνα ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν προσαγάγῃ τὰ βιβλία τοῦ κ. Χρυσικοπούλου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ. Πράγματι τὴν 6½ ὥραν μ. μ. προσήχθησαν τὰ βιβλία τοῦ κ. Χρυσικοπούλου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ, εἰς τὸν κ. Πρωτοδίκην, ὁ ὁποῖος ὅμως ἔδειξε τοιαύτην συμπεριφοράν, ὥστε νὰ προκαλέσῃ τὰ δίκαια παράπονα τοῦ ἐντίμου καταστηματάρχου διὰ τὴν ἄτοπον συμπεριφορὰν τοῦ ὡς ἄνω δικαστικοῦ λειτουργοῦ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα πρὸς τιμωρίαν τοῦ πρωτοδίκου, ὁ ὁποῖος δὲν ἐσεβάσθη ἕνα φορολογούμενον, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τόσα ἔτη ἐν τῇ πρωτευούσῃ ἀπολαύει μεγίστης ἐμπιστοσύνης ἐκ μέρους τῆς κοινωνίας καὶ τοῦ ἐμπορικοῦ κόσμου τῶν Ἀθηνῶν.

§25Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ὁ ἐν λόγῳ πρωτοδίκης ἐπέδωκε μήνυσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐξιστορεῖ τὰ γεγονότα. Τὴν μήνυσιν μετεβίβασεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ κ. Πρωτοδίκης εἶπεν ὅτι εὑρέθη πρὸ ἀρνήσεως ἐκ μέρους τῶν ἐμπόρων νὰ τοῦ παρουσιάσουν τὰ τιμολόγια καὶ ἐκεῖθεν προεκλήθη τὸ ἐπεισόδιον.

§26Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐπισιτισμοῦ διὰ τὰ λεχθέντα καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ διατάξῃ εὐρυτάτην ἀνάκρισιν, ἐξ ἧς θὰ πεισθῇ ὅτι οἱ διϊσχυρισμοὶ οὗτοι τοῦ κ. Δικαστοῦ εἶναι φαντασιώδεις καὶ ἀνυπόστατοι, ἕνεκα τοῦ ὁποίου οὐδεμία ἐπιείκεια ἐπιτρέπεται εἰς τὸν κ. Πρωτοδίκην, ὅστις καταχρώμενος τοῦ ἀξιώματός του ἐνόμισεν ὅτι ἠδύνατο ἀτιμωρητεὶ νὰ παραβῇ καὶ τοὺς στοιχειωδεστέρους ὅρους τῆς κοινωνικῆς συμπεριφορᾶς.

§27Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Ἐπισιτισμοῦ, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει ἡ ὑπόθεσις, θὰ διαβιβάσῃ ταύτην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ θὰ διατάξω ἀνάκρισιν......

§28Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἡ προθυμία μετὰ τῆς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐδήλωσεν ὅτι θέλει παρακολουθήσει τὴν ὑπόθεσιν, μοὶ παρήγαγε τὴν βεβαιότητα ὅτι θέλει δοθῇ εἰς τὸν ὑπάλληλον τοῦτον τὸ προσῆκον μάθημα σεβασμοῦ τῶν δικαιωμάτων τοῦ πολίτου.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, παρακαλεῖται νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἑξῆς ἐρώτησιν τῶν κ. κ. Δ. Χατζηγιάννη καὶ Π. Ἀγγελίδη: Κατόπιν τῶν γενομένων ἀποκαλύψεων παρὰ τῶν ἐκ Γερμανίας ἐλθόντων καὶ καταδικασθέντων ἀξιωματικῶν καὶ τῶν δηλώσεων πρὸς τὴν Βουλὴν τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, περὶ τῆς στάσεως, τὴν ὁποίαν ἐτήρησαν ἐν Γκέρλιτς, 70 ἀξιωματικοὶ καὶ 2500 στρατιῶται, ἔχοντες ἐπὶ κεφαλῆς τὸν ταγματάρχην Φλωριᾶν, ὁμολογήσαντες μετὰ θάρρους, ὅτι «ἀνήκουσιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ ὄχι εἰς τὸν ἔκπτωτον Βασιλέα» συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ἀπεμονώθησαν ἐν φρουρίῳ, δὲν νομίζει ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι καθῆκον ἐθνικὸν ἐπιβάλλει ν’ ἀναθεωρήσῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτοῦ καὶ νὰ διατάξῃ νὰ δίδηται εἰς τὰς οἰκογενείας τούτων, ὄχι τὸ ἥμισυ τῶν ἀποδοχῶν τοῦ βαθμοῦ των, ἀλλ’ ὁλόκληρος ὁ μισθὸς αὐτῶν; Παρακαλοῦσιν τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν περίπτωσιν ταύτην καὶ νὰ ἀποφασίσῃ ἀναγνωρίζων οὕτω τὸ δίκαιον τῶν δυστυχῶν τούτων ἀλλὰ καὶ ἀξίων τέκνων τῆς Πατρίδος.

§30Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ μελετηθῇ τὸ πρᾶγμα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Παπαδάκης, παρακαλεῖ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν σκέπτηται νὰ προαγάγῃ τὸν ἐνωμοτάρχην τῆς χωροφυλακῆς Νικόλαον Χανιώτην τοῦ Μιχαὴλ, περὶ οὗ ὑπάρχουσιν ἔνορκοι διαβεβαιώσεις τῶν προϊσταμένων του, ὡς καὶ ἔπαινος τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἠνδραγάθησεν τοῦ κινήματος εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων του. Ὁ εἰρημένος ἐνωμοτάρχης κατάγεται ἐκ Μυρσίνης Τουρλωτῆς– Σητείας.

§32Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ Ὑπουργεῖον ἐθεώρησε τὸν ἔπαινον ὡς ἐπαρκῆ.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης, παρακαλεῖ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διὰ ποῖον λόγον βραδύνει ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς, δι’ ἧς ἐκρίθη βοηθητικὸς ὁ στρατιώτης τοῦ 7ου πεζικοῦ Συντάγματος 9ου λόχου Ἀνδρ. Γ. Σοφιανός.

§34Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καταθέτω σχετικὸν σημείωμα τῆς ὑπηρεσίας εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Παπαδάκης, παρακαλεῖ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν θὰ ἐγκρίνῃ τὴν ἐν τῷ νομῷ Λασηθίου ληφθεῖσαν ἀπόφασιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς Παιδείας διὰ τὰ Μουσουλμανικὰ σχολεῖα τῆς ἐπαρχίας Σητείας, συνισταμένην εἰς τὴν σύμπτυξιν τοῦ ἀρρεναγωγείου καὶ τοῦ σχολείου θηλέων τῶν Μουσουλμάνων, οἵτινες διαμαρτύρονται ἐντόνως ὡς ἀντικειμένου τούτου πρὸς τὰς θρησκευτικάς των διατάξεις. Μολονότι ἴσως νὰ μὴν ὑπάρχῃ ἐπαρκὴς ἀριθμὸς μαθητριῶν, ὥστε νὰ διατηρηθῇ χωριστὰ παρθεναγωγεῖον, ἐν τούτοις ἡ εἰρημένη διαμαρτυρία τῶν Μουσουλμάνων Σητείας διὰ τὴν θρησκευτικὴν ταύτην σύμπτυξιν κατὰ τοὺς θρησκευτικοὺς κανόνας των εἶναι δικαιοτάτη, καὶ παρακαλεῖ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν δεδομένων εἰς τὸν οἰκεῖον ἐπιθεωρητὴν τῶν καταλλήλων ὁδηγιῶν.

§36Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Οὐδὲν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον νὰ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἔλαβε τὸ Ὑπουργεῖον. Γνωρίζω πραγματικῶς, ὅτι κατ’ ἔθιμον τῶν Μουσουλμάνων δὲν δύνανται νὰ συνεργάζωνται ἄρρενες καὶ θήλεις, ἀλλ’ ἐπιφυλάσσομαι, ὅταν θὰ ἐργασθῶ μετὰ τῆς ὑπηρεσίας νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ ἄρω τὰ ἄτοπα, τὰ ἐκ τούτου προερχόμενα.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ἀλαβάνος, παρακαλεῖ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἔλαβε γνῶσιν τῆς ἀναφορᾶς τῆς Ἑταιρείας τῆς Ὑγιεινῆς καὶ ποῖαι σκέψεις ἐπικρατοῦν, ὡς πρὸς τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ κοινωφελοῦς τούτου σωματείου.

§38Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐρώτησιν εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἔλαβε γνῶσιν τῆς ἀναφορᾶς τῆς Ἑταιρείας τῆς Ὑγιεινῆς καὶ ποῖαι σκέψεις ἐπικρατοῦν, ὡς πρὸς τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ κοινωφελοῦς τούτου σωματείου. Γνωρίζουν οἱ πλεῖστοι τῶν κυρίων βουλευτῶν, ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας ὑπάρχει ἓν σωματεῖον πρὸ τριετίας δημιουργηθὲν, τὸ σωματεῖον τῆς Ὑγιεινῆς. Ποῖος ὁ σκοπὸς τοῦ σωματείου τούτου, τὸ ὄνομα δηλοῖ. Εἶναι ἡ βελτίωσις τῆς Δημοσίας Ὑγείας καὶ ἰδίως τῆς λαϊκῆς ὑγιεινῆς. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐν ᾧ ἡ Ἑλλὰς μὲ βῆμα γίγαντος εἶδε πραγματοποιούμενα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐνόμιζεν ὡς ὄνειρα, τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ὑγείας ἔμεινε πολὺ ὀπίσω καὶ ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα Βαλκανικὰ κράτη, τὰ ὁποῖα ἔχουσι τὸν αὐτὸν μὲ ἡμᾶς Προϋπολογισμόν. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐδώσαμεν ποτὲ τὴν δέουσαν προσοχὴν εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῶν ἰατρικῶν ἐκείνων σωματείων, τὰ ὁποῖα θὰ ἦσαν κατάλληλα νὰ μᾶς ὑποδείξουν τὰς μεθόδους, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἠδυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν προορισμὸν τοῦτον. Καὶ ἄλλοτε, πρὸ τριετίας ἢ τετραετίας, ἀκριβῶς δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἀντιλήψεις μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Αἱ σκέψεις μου ἐκεῖναι ἐθεωρήθησαν ὡς ὀρθαί, ἀλλ’ ἠκούσαμεν παρὰ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τότε τὸ— μεταχειρίζομαι τὰς ἰδίας λέξεις Non possumus. Βεβαίως δὲν θέλω νὰ ἀποδώσω αἰτίασιν εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι οὗτος διὰ τῆς φράσεώς του ταύτης ἀπεδείκνυεν ὅλην τῆς ψυχῆς του τὴν στενοχωρίαν διὰ τὸ ζήτημα τῆς ὑγιεινῆς, πρὸς τὸ ὁποῖον ἡ αὐταπάρνησίς του εἶναι πολὺ γνωστή. Κύριοι, πρέπει νὰ προσέξωμεν τὰ ζητήματα αὐτά. Πρὸ ὀλίγου ὁ συνάδελφος κύριος Κοφίνας ὡμίλησε περὶ ἑλονοσίας. Ἐπαινῶ τὴν πρᾶξιν του. Ἡ ἑλονοσία μαστίζει τὴν Ἑλλάδα, ἡ ἑλονοσία πολλοὺς νέους ἀνθρώπους τοὺς καθιστᾷ ἀνικάνους. Ἡ φυματίωσις, ἐξ ἄλλου ἔχει κάμει θραῦσιν, ἡ δὲ βρεφικὴ θνησιμότης εἶναι μεγίστη. Τὰ ζητήματα αὐτὰ συνδέονται μὲ αὐτὴν τὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας, συνδέονται μὲ αὐτὴν τὴν ἄμυναν καὶ τὸ μέλλον, οὐ μόνον τῆς χώρας, ἀλλὰ καὶ τῆς φυλῆς ὁλοκλήρου. Θὰ ἤθελον παρακαλέσῃ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν αἴτησιν τοῦ Σωματείου τῆς Ὑγιεινῆς καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ἐνίσχυσιν του, διότι μόνον, ἐὰν ἐνθαρρυνθῶσι τὰ σωματεῖα ταῦτα διὰ τῆς κυβερνητικῆς πρωτοβουλίας, ἔλθῃ δὲ εἰς ἐνίσχυσιν αὐτῶν καὶ ἰδιωτικὴ τοιαύτη, ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ ἴδωμεν μίαν ἡμέραν λαϊκὰ σανατόρια καὶ ἐν Ἑλλάδι, τὰ ὁποῖα ἐλλείπουσιν, διότι καὶ εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι πίσω ἡ Ἑλλάς, νὰ ἴδωμεν δὲ καὶ τὴν ἀγορανομικὴν καὶ ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν ρυθμιζομένην, διότι σήμερον δὲν ἔχομεν τοιαύτην, νὰ ἴδωμεν τέλος καὶ στατιστικὴν ὑγιεινῆς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐλλείπει παρ’ ἡμῖν, καὶ ἂν ὑπάρχει τι, τοῦτο εἶναι ἀτελὲς ἀτελέστατον καὶ δὲν προκαλεῖ παρὰ τὴν σύγχυσιν καὶ οὐδὲν ἄλλο. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ νὰ ἐνισχύσῃ τὸ σωματεῖον αὐτό, τὸ ὁποῖον προώρισται νὰ προσφέρῃ μεγίστην ὑπηρεσίαν εἰς τὴν δημοσίαν ὑγείαν, καὶ ἰδίως εἰς τὴν ὑγιεινὴν τῶν ἐργατῶν.

§39Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀμέσως, διότι ταύτην τὴν στιγμὴν ἔλαβον γνῶσιν. Θὰ ἀπασχολήσω τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ μὲ ἄλλας αἰτήσεις ἄλλων σωματείων, ἀλλὰ βεβαίως δὲν δύναται νὰ ληφθῇ μέτρον κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης, παρακαλεῖ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ποίαν ἀπάντησιν ἔδωκεν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία εἰς τὴν ὑποβληθεῖσαν αἴτησιν τοῦ Παναγιώτη Κουβέλη περὶ ὀνομασίας του ὡς ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ συμφώνως τῇ ὑποβληθείσῃ αἰτήσει του.

§41Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κατὰ τὸν νόμον οἱ ἐκ τοῦ προπαρασκευαστικοῦ σχολείου ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ἐπιτυχόντες μετὰ τὰς ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις ἐτοποθετοῦντο ὡς στρατιῶται εἰς τὸ ὅπλον των ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας, ἅμα δὲ τῷ πέρατι τριμήνου ὑπηρεσίας στρατιώτου καὶ ὑπαξιωματικοῦ προτεινόμενοι ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ἀρχῆς ἐπροβιβάζοντο εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου ἀνθυπολοχαγοῦ. Ὁ περὶ οὗ πρόκειται δὲν ὑπέστη τὴν τρίμηνον ἐκπαίδευσιν, οὔτε ἐπροτάθη διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου ἀνθυπολοχαγοῦ, καθόσον μόλις ἐπαρουσιάσθη εἰς τὸ σῶμα του, ἐκρίθη διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας παρὰ τῆς Ἀνωτάτης τοῦ Στρατοῦ Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἀπελύθη τῶν τάξεων αὐτοῦ.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης, παρακαλεῖ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν φρονῇ ὀρθὴν καὶ συνάδουσαν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νομοθέτου, τὴν διδομένην ἑρμηνείαν εἰς τὴν διάταξιν περὶ μεταφορᾶς εἰς βʹ σειρὰν ἐφεδρείας, καθ’ ἣν δὲν ἀπολαύουσι ταύτης οἱ ἔχοντες πρεσβύτερον μὲν ἀδελφὸν ἀξιωματικόν, ἐν ᾧ ὁ νεώτερος τούτων ἐφονεύθη ἐν πολέμῳ.

§43Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἑρμηνείας τῆς διδομένης εἰς τὴν διάταξιν περὶ μεταφορᾶς εἰς τὴν βʹ σειρὰν ἐφεδρείας θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἐντελῶς ἐξαιρετικῆς εὐεργετικῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τοὺς πληρώσαντας τὸν φόρον τοῦ αἵματος. Δέν πρόκειται περὶ τῶν συνήθων διατάξεων τοῦ πρεσβυτέρου ἐκ τῶν τεσσάρων ὑπηρετούντων ἀδελφῶν κλπ. Πρόκειται περὶ εὐεργετικῆς διατάξεως, ἡ ὁποία ἐτέθη ὑπὲρ τῶν οἰκογενειῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἐπλήρωσαν ἅπαξ τὸν φόρον τοῦ αἵματος, ὅπως ὁ νεώτερος καὶ ἐπιζῶν ἀδελφὸς μεταφέρεται εἰς τὴν βʹ σειρὰν ἐφεδρείας. Ἤδη ἐὰν εἰς μίαν οἰκογένειαν φονευθῇ ὁ νεώτερος, ὁ δὲ πρεσβύτερος υἱὸς εἶναι μόνιμος ἀξιωματικός, οὐ μόνον δὲν μεταφέρεται οὗτος εἰς τὴν βʹ σειρὰν ἐφεδρείας, ἀλλ’ οὐδὲ δύναται νὰ μεταβιβάσῃ τὸ δικαίωμά του τοῦτο εἰς τυχὸν τρίτον νεώτερον ὑπηρετοῦντα ἀδελφόν. Νομίζω, ὅτι ἡ ἑρμηνεία αὕτη ἡ διδομένη ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν διάταξιν ταύτην, δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ ἀποδώσῃ ὁ νομοθέτης τῆς διατάξεως ταύτης καὶ ἐφιστῶ ἐπὶ τούτου τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§44Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 1049 νόμος χορηγεῖ τὸ δικαίωμα τῆς μεταφορᾶς εἰς τὴν βʹ σειρὰν ἐφεδρείας εἰς τὸν πρεσβύτερον ἀδελφὸν τοῦ φονευθέντος ἐν πολέμῳ, ἐὰν ὅμως ὁ πρεσβύτερος εἶναι ἀξιωματικὸς δὲν δύναται νὰ ἀπολαύσῃ τοῦ εὐεργετήματος καθόσον διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς δὲν ὑπάρχει σειρὰ ἐφεδρείας. Ἑπομένως ἀφοῦ δὲν δύναται ν’ ἀπολαύσῃ τούτου, ἕπεται ὅτι καὶ δὲν δύναται νὰ τὸ μεταβιβάσῃ εἰς τὸν ἑπόμενον καθόσον δὲν δύναται νὰ μεταβιβάσῃ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Λυκουρέζος, παρακαλεῖ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἔλαβε πρόνοιαν, ἵνα συστήσῃ τηλεγραφικὸν σταθμὸν καὶ παράρτημα εἰς τὴν ἄνω πόλιν τῆς Κυπαρισσίας, ἀφοῦ τὸ τηλεγραφεῖον μετεφέρθη εἰς τὴν κάτω πόλιν καὶ μεγάλαι δυσχέρειαι, ὡς ἐκ τούτου, ἐπέρχονται εἰς τὴν τηλεγραφικὴν συγκοινωνίαν τῶν κατοίκων τῆς ἄνω πόλεως, ὑπερβαινόντων τὰς 4000, ἀναγκαζομένων νὰ κατέρχονται εἰς τὴν κάτω Κυπαρισσίαν.

§46Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Καταρτίσθη Βασιλικὸν Διάταγμα, περὶ συστάσεως τηλεφωνικοῦ γραφείου εἰς τὴν ἄνω πόλιν τῆς Κυπαρισσίας, οὗτινος ἡ λειτουργία θὰ ἀρχίσῃ συντομώτατα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Χριστοδουλιᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τίνα μέτρα ἔλαβε περὶ τοποθετήσεως δημοσίων εἰσπρακτόρων εἰς τὸ ταμεῖον Εὐρυτανίας καθότι μηδενὸς τοιούτου ὑπάρχοντος ἐν τῷ ταμείῳ μυρίας βασάνους, δοκιμὰς καὶ συνεπείας ὑφίστανται οἱ φορολογούμενοι καὶ συναλλασσόμενοι μὲ τὸ ταμεῖον.

§48Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ λάβω πᾶσαν δυνατὴν πρόνοιαν, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατόν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Χρυσοβουλιᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐπισιτισμοῦ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ποῖα μέτρα ἔλαβε περὶ ἀποστολῆς ἐλαίου εἰς Εὐρυτανίαν, καθ’ ὅτι ὑπάρχει παντελὴς ἔλλειψις τοιούτου, ἡ δὲ τυχὸν ἐναποθηκευθεῖσα ποσότης ἐκ τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου πωλεῖται ὑπὸ τὰ ὄμματα τῶν ἀστυνομικῶν ἀρχῶν πρὸς δέκα δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν.

§50Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Θέλει ληφθῆ μέριμνα πρὸς ἀποστολὴν ἐλαίου.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Παπαδάκης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν σκέπτεται νὰ διατάξῃ ἀναθεώρησιν τῶν μέχρι σήμερον ἐν Κρήτῃ θεωρηθέντων ἀνικάνων ὑπὸ τῶν ἐπιτροπῶν τῶν Ἀπαλλαγῶν.

§52Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δυνάμει διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου διετάχθη ἡ ἀναθεώρησις τῶν παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀπαλλαγῶν Χανίων κριθέντων ἀνικάνων καὶ βοηθητικῶν.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ ποῖον λόγον μέχρι σήμερον δὲν ἐχορηγήθη ἡ δέουσα σύνταξις εἰς τὸ ἀνήλικον τέκνον τοῦ ἐν πολέμῳ φονευθέντος κατὰ τὸ 1913 Α. Θεοδωρακοπούλου. Συνιστᾷ δὲ νὰ ἐκδοθῇ αὕτη τὸ ταχύτερον, προκειμένου περὶ ἀνηλίκου ἀπόρου καὶ νὰ ἐκδοθῇ ἐπ’ ὀνόματι τῆς νομίμου καὶ φυσικῆς ἐπιτρόπου μάμμης τούτου Χρυσούλας Μ. Θεοδωρακοπούλου.

§54Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα καὶ ἐν καιρῷ θέλω πληροφορήσει τὴν Βουλήν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κοφίνας παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, πόσοι ἐκ τῶν πυροπαθῶν τῆς Θεσσαλονίκης ἐγκατεστάθησαν ἤδη εἰς τοὺς νέους οἰκίσκους, πόσοι εὑρίσκονται ὑπὸ τὰς σκηνὰς καὶ μετὰ πόσον χρόνον θὰ ἐγκατασταθῶσιν.

§56Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). 6000 μένουν ἄστεγοι εἰσέτι, θὰ στεγασθῶσιν δὲ ἐντὸς δύο μηνῶν τὸ βραδύτερον εἰς τοὺς νέους οἰκίσκους τοὺς ὁποίους κατασκευάζομεν ἐπειγόντως.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κοφίνας παρακαλεῖ τὸν κ, ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν κρίνῃ σκόπιμον λόγῳ τῆς παρατηρουμένης μεγάλης ἐλλείψεως καὶ δυσκολίας διὰ τὴν μεταφορὰν ἐν Ἑλλάδι ἐξ Εὐρώπης διαφόρων θεραπευτικῶν ὀρρῶν, νὰ ἀναλάβῃ τὴν κατασκευὴν αὐτῶν (τῶν δυναμένων νὰ γίνωσιν ἐνταῦθα) καὶ νὰ ἐνεργήσῃ οὕτω τοῦτο μίαν τῶν μεγαλειτέρων εὐεργεσιῶν αὑτοῦ πρὸς τὸν λαόν.

§58Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐφροντίσαμεν δι’ ὅλα ὡς καὶ διὰ τὴν προμήθειαν τῶν ἀπαιτουμένων ὀρρῶν. Ἀτυχῶς τὸ κτίριον ὅπου θὰ κατασκευάζοντο ἐπετάχθη παρὰ τοῦ Στρατοῦ, ἐνεργῶ δὲ καταλλήλως ὅπως τοῦτο λυθῇ τῆς ἐπιτάξεως καὶ λειτουργήσῃ ἡ ὑπηρεσία αὕτη, ἥτις ὁμολογουμένως εἶναι χρησιμωτάτη.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κοφίνας παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἔλαβε σχετικὰ μέτρα νὰ ἐφοδιάσῃ τὴν χώραν μὲ ἀνάλογον ποσότητα κινίνης καὶ ἰδιαιτέρως τὴν Μακεδονίαν καὶ Θεσσαλίαν, τὰς κυρίας ἑστίας τοῦ ἑλώδους μιάσματος.

§60Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὴν προμήθειαν κινίνης ἔχει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁμολογῶ ὅστις ὁσάκις ἀνεφέρθην εἰς αὐτὸν δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐφάνη προθυμότατος.

§61Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἔχω παραγγείλῃ ὅσην κινίνην μοῦ ἔχουν προσφέρῃ, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς δυσχερείας τῆς μεταφορᾶς δὲν φθάνει αὕτη ὅσον ταχέως θὰ ἐπεθύμουν. Περιμένομεν 6000 χιλιόγραμμα κινίνης.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κοτούλας, παρακαλεῖ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ καὶ Οἰκονομικῶν ὅπως εὐαρεστούμενοι δηλώσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν ποῖα μέτρα ἔλαβον ἢ προτίθενται νὰ λάβωσι κατ’ ἐκείνων οἵτινες λαβόντες παρὰ τῶν Ὑπουργείων διάφορα εἴδη ἢ ἀδείας πρὸς μεταφορὰν διαφόρων εἰδῶν δι’ ὡρισμένους τόπους, δὲν μετέφερον ταῦτα εἰς τὸν πρὸς ὃν ὅρον.

§63Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ὁ νόμος 782 ἐπιβάλλει αὐστηροτάτας ποινάς. Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν καταγγέλλετε κανένα τὶ θέλετε νὰ κάνω;

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§65Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ διὰ τὴν δίωξιν τῆς Κυβερνήσεως Λάμπρου ἐζήτησε πρὸ μηνῶν διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν κατάθεσιν εἰ δυνατόν, διπλωματικῶν ἐγγράφων, μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἀπορρήτων σχετιζομένων μὲ τὴν ἐνέργειαν τοῦ Γάλλου βουλευτοῦ κ. Μπεναζὲ εὑρεθέντος ἐν Ἀθήναις κατὰ τὰς προηγηθείσας τῶν γεγονότων τῆς 18ης Νοεμβρίου ἡμέρας. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἤδη εἰς χεῖρας της, ἐνόμισε δὲ ὅτι προτοῦ τὰ παραδώσῃ εἰς τὴν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπὴν ὤφειλε διὰ τὴν πολιτικὴν αὐτῶν σημασίαν νὰ τὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν. Οἱ Κυβερνήσαντες κακῇ μοίρᾳ τὴν χώραν εἶναι γνωστὸν ὅτι ἔσπευσαν μετὰ τὴν στυγερὰν δολοφονίαν τῆς 18ης Νοεμβρίου νὰ ἰσχυρισθῶσι καὶ ἐδῶ καὶ εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν ὅτι ἡ Ἑλλὰς ὑπέστη ἐκβιασμὸν διὰ τὴν παράδοσιν τῶν ὅπλων της καὶ δι’ αὐτὸ ἠναγκάσθη αὕτη ν’ ἀντιτάξῃ τὴν βίαν ἐκείνην. Ὅταν δὲ διεδόθη κἄτι περὶ συμφωνίας μετὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Μπεναζὲ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ζαλοκώστας ἔσπευσε νὰ ἀποστείλῃ εἰς τὰς Πρεσβείας τὸ ἀκόλουθον τηλεγράφημα. Τὸ ἀναγινώσκω διὰ νὰ ἔχῃ ἡ Βουλὴ ἓν νέον τεκμήριον τῆς καλῆς πίστεως καὶ τοῦ τρόπου διὰ τοῦ ὁποίου οἱ κύριοι ἐκεῖνοι ἐνόμιζον ὅτι ἠδύναντο νὰ ἀντιπροσωπεύσωσι τὴν Ἑλλάδα ἀπέναντι τῶν ξένων λαῶν. (Ἀναγινώσκει): Ἀριθ. 9567. Ἀθήνησι 25 Νοεμβρίου 1916. «Πρεσβείας Παρισίων, Λονδίνου, Πετρουπόλεως, Ρώμης. Εἰς τοὺς ἐν Ἑλλάδι καὶ Γαλλίᾳ ἐπισήμους κύκλους ὑποστηρίζεται ἡ γνώμη, ὅτι ἡ Ἑλλὰς, μὴ δεχθεῖσα νὰ παραδώσῃ τὸν ὁπλισμόν της, παρέβη τὰς ὑποσχέσεις της. Ἐπανειλημμένως ἐδηλώθη εἰς τοὺς ἐν Παρισίοις καὶ Λονδίνῳ ἀντιπροσώπους μας, ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραδώσῃ ὑλικὸν πολέμου εἰς τὸν Γάλλον Ναύαρχον. Τοῦτο εἶναι ἀπολύτως ἀνακριβές. Ἡ Α. Μεγαλειότης εἰς τὸν Γάλλον βουλευτὴν κ. Μπεναζέ, οὐδεμίαν ἔχοντα ἐπιβεβλημένην ἐπισημότητα, προτείναντα τὴν παράδοσιν ὑλικοῦ πολέμου ἀπέκρουσε τὴν πρότασιν, εἰπὼν ῥητῶς ὅτι ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἡ Κυβέρνησίς του ἠδύνατο πρὸς ἀπόδειξιν φιλίας πρὸς τὴν Ἀντάντ, νὰ ζητήσῃ τοιαύτην ἐπισήμως διατυπουμένην πρότασιν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ὡρισμένα ἀνταλλάγματα, ἵνα δικαιολογηθῇ ἡ τοιαύτη ἐνδεχομένως ἀποδοχή. Ἔκτοτε οὐδεμία περὶ ἀνταλλαγμάτων τινων πρότασις ἐγένετο ἡμῖν γνωστή, παρὰ τοῦ ἐπισήμου ἀντιπροσώπου τῆς Γαλλίας. Ἑπομένως οὐδεμία ὑποχρέωσις ἀναληφθεῖσα ἐδέσμευσε τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καθ’ ἣν ὥραν ἠρνεῖτο τὴν παράδοσιν τοῦ ὁπλισμοῦ της. Παρακαλεῖσθε ὅπως ἐμπνεόμενος ἐκ τῶν ἀνωτέρω, ποιήσητε τὴν δέουσαν χρῆσιν.

ΖΑΛΟΚΩΣΤΑΣ

Ἡ ἀλήθεια ἤδη ἡ ὁποία προκύπτει ἐκ τῶν μέχρι σήμερον ἀπορρήτων ἐγγράφων εἶναι ἐντελῶς ἐναντία τῶν διαβεβαιώσεων τοῦ κ. Ζαλοκώστα. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἀπέφυγεν ἐν ἀρχῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ, γνωρίζουσα πόσον λεπτὸν εἶναι νὰ ζητῆται ἐμπιστευτικὸν ἀπόρρητον ἔγγραφον. Ἐγνώριζεν ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐν χώρᾳ ὅπου ἡ εὐγένεια καὶ ἡ ἁβρότης εἶναι τόσον ἀνεπτυγμένη καὶ ἡ πίστις ἐπὶ τὸν δοθέντα λόγον τόσον ἀσφαλής, δὲν ἦτο εὔκολον νὰ ἐπιτύχῃ τὸ διάβημά της. Ἐν τούτοις μετὰ τὴν αἴτησιν τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς τὴν 1ην Δεκεμβρίου προέβη εἰς αὐτὸ καὶ παρῆλθον μῆνες χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἀπάντησιν. Ἡ Κυβέρνησις τῆς μεγάλης ἐκείνης χώρας ἐφρόνει προφανῶς ὅτι, ἐφόσον ὁ ἔκπτωτος βασιλεὺς ἔμενε φαινομενικῶς ἰδιωτεύων τοὐλάχιστον δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἀπόδειξις ὅτι ἡ ἐν Ἑλβετίᾳ διαμονή του εἶχε τὸν ἐχθρικὸν χαρακτῆρα ὁ ὁποῖος ἀπεδείχθη κατὰ τὰς τελευταίας ἑβδομάδας, ἦτο ζήτημα εὐπρεπείας νὰ μὴ ἀνακοινώσῃ τὰ ἔγγραφα. Ὅτε ὅμως ἡ δίκη τῶν κατασκόπων τοῦ Γκαῖρλιτς ἀπεκάλυψε τὰς ἐχθρικὰς ἐνεργείας τῶν τέως βασιλέων ὄχι μόνον ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ ἐναντίον τῶν Συμμάχων, ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ μᾶς ἀποστείλῃ τὰ ἔγγραφα. Ζητήσας δὲ τὴν ἄδειαν καὶ τῆς ἀνακοινώσεώς των, ἔλαβον ταύτην τηλεγραφικῶς χθές. Πρέπει ὅμως πρὸ τῆς ἀνακοινώσεως νὰ εἴπω, ὅτι ὁ Γάλλος βουλευτὴς κ. Μπεναζὲ εὑρισκόμενος πρὸ τῆς ἀποφράδος ἡμέρας τῆς 18ης Νοεμβρίου ἐν Ἀθήναις, ἔσχε τὴν 21ην Ὀκτωβρίου μίαν μακρὰν μετὰ τοῦ ἐκπτώτου συνέντευξιν εἰς τὰ Ἀνάκτορα τοῦ Τατοΐου, τῆς συνεντεύξεως δὲ ταύτης ἀπέστειλε τὴν ἑξῆς τηλεγραφικὴν ἀνακοίνωσιν πρὸς τὴν Κυβέρνησίν του. (Ἀναγινώσκει): «Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Ὀκτωβρίου 1916. Ὡς ἔχετε ἤδη πληροφορηθῆ ὑπὸ τοῦ κ. Γκυγιεμὲν ἐγενόμην σήμερον μετὰ μεσημβρίαν δεκτὸς ὑπὸ τῆς Α. Μεγαλειότητος εἰς τὰ ἐν Δεκελείᾳ Ἀνάκτορα. Ὁ Βασιλεὺς μὲ ὑπεδέχθη λίαν φιλοφρόνως, συνωμιλήσαμεν δὲ ἐπὶ δίωρον καὶ πλέον. Ἀφοῦ τοῦ ὑπέβαλον τὸ σχέδιον τῆς μάχης τοῦ Σόμ, ἀνέπτυξα δὲ συγχρόνως αὐτῷ τὸ μέγεθος τῆς ἡμετέρας προσπαθείας καὶ τῶν ἐπιτευχθέντων ἀποτελεσμάτων, ἐξέθηκα εἰς τὴν Α. Μεγαλειότητα τὸ συμφέρον τὸ ὁποῖον θὰ εἶχε καὶ δι’ ἑαυτὸν καὶ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἡ ἄνευ ἀναβολῆς παροχὴ ἐγγυήσεων, ὅτι εἶναι ἀποφασισμένος νὰ ἀκολουθήσῃ ἀπέναντι ἡμῶν πολιτικὴν εὐμενοῦς οὐδετερότητος. Ὁ Βασιλεὺς μοὶ ἐπέτρεψε νὰ ὁμιλήσω ἐλευθέρως, ἐξήγησα δὲ εἰς αὐτὸν ὅτι ὁ στρατηγὸς Σαρὰϊγ ἐπεζήτει πρωτίστως τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ στρατοῦ τῆς Ἀνατολῆς καὶ ὅτι αἱ Σύμμαχοι Κυβερνήσεις ἦσαν ἀποφασισμέναι νὰ ἱκανοποιήσουν τελείως αὐτὸν ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ. Ἀφοῦ λοιπὸν ὁ στρατηγὸς ζητεῖ νὰ ἀποσυρθοῦν τὰ Ἑλληνικὰ στρατεύματα εἰς τὴν Πελοπόννησον, τὶς ὁ λόγος νὰ μὴ παραδεχθῇ τοῦτο ἡ Α. Μεγαλειότης; Ὁ Βασιλεὺς ἔφερεν ἀντιρρήσεις τινάς, ἐν τέλει ὅμως παρεδέχθη τὸ ὀρθὸν τῶν ἰσχυρισμῶν μου καὶ καθ’ ὑπαγόρευσίν του ἔγραψα τὴν ἀκόλουθον φράσιν, ἣν ἐπιθυμεῖ νὰ ὑποβάλωμεν αὐτῷ πρὸς ἀποδοχήν. Θὰ ἦτο εὐάρεστον ἡμῖν, ἀφοῦ αὐθορμήτως συγκατετέθητε εἰς τὴν μεταφορὰν τῶν στρατευμάτων, καὶ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς δυνάμεώς των, ἐὰν ἡ Υ. Μεγαλειότης συνεπλήρου τὸ μέτρον τοῦτο συγκεντρώνουσα τὰ στρατεύματα εἰς Πελοπόννησον. Πρὸς τοῦτο ὁ Βασιλεὺς αὐθορμήτως μοὶ ἐδήλωσεν ὅτι εἶναι διατεθειμένος νὰ παραδώσῃ εἰς ἡμᾶς ὅλον τὸ ὑλικὸν τοῦ πολέμου τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ στόλου, τὰ τηλεβόλα μετὰ χιλίων βλημάτων δι’ ἕκαστον, τὸν στόλον μετὰ τῶν πυρομαχικῶν καὶ τῶν τορπιλλῶν. Ὅ,τι ἐπιθυμῶ, μοὶ εἶπεν εἶναι ἡ Γαλλία νὰ μοὶ τῷ ζητήσῃ ὑποδεικνύουσα ὅτι ἡ παραχώρησις αὕτη ἀποτελεῖ τὸ τίμημα τῆς οὐδετερότητος τὴν ὁποίαν θὰ εἶμαι ἐντελῶς ἐλεύθερος νὰ ἀκολουθήσω καὶ ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ ἀποζημιωθῇ πρὸς τούτοις γενναίως διὰ τὴν ἀξίαν τοῦ παραδοθησομένου ὑλικοῦ. Ἠγγυήθην ἐξ ὀνόματος τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἤθελε ζημιωθῇ ἡ Ἑλλὰς καὶ ἐκ τῆς συμφωνίας ταύτης ὅτι δὲν ζητοῦμεν τὴν πραγματικὴν αὐτῆς συνεργασίαν, ἀλλὰ νὰ μᾶς δανείσῃ τὸ ὑλικὸν πολέμου, οὗ οὐδεμίαν θὰ ποιήσητε χρῆσιν, διαρκοῦντος τοῦ σημερινοῦ ἀγῶνος καὶ ὅτι θὰ τῷ εἴμεθα λίαν εὐγνώμονες διὰ τοῦτο. Ζητῶ ἐν τούτοις, προσέθηκεν ὁ Βασιλεὺς νὰ ἀποφεύγητε νὰ θίξητε τὴν εὔλογον φιλοτιμίαν μου. Οἱ περιστοιχοῦντές με φίλοι εἰσὶ ζωηροὶ καὶ δὲν θὰ ἐννοήσωσι τὴν πρᾶξιν μου ταύτην, ἐὰν δὲν συνεπήγετο ἀντάλλαγμά τινα. Ἐπιθυμῶ ὅθεν ὅπως, ἡ Γαλλία ἀποφύγῃ νὰ ἐπιδείξῃ οἵαν δήποτε ἀπέναντί μου δυσπιστίαν καὶ ὅπως χαλαρώσῃ τὴν ἐξασκουμένην πίεσιν. Παρετήρησα τῷ Βασιλεῖ ὅτι ἡ χαλάρωσις αὕτη τῆς ἐξασκουμένης πιέσεως δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ πραγματοποιηθῇ εἰμὴ βαθμηδόν· Ὁ Βασιλεὺς δὲν ἠμφισβήτησε τοῦτο, ἀλλ’ εἶναι πεπεισμένος ὅτι ἅπαξ ἐνεργήσῃ ὅ,τι ἀπεφάσισε νὰ ἐκτελέσῃ ἡ πίεσις τῶν Δυνάμεων τῆς Συνεννοήσεως θὰ γίνῃ τὸ ὀλιγώτερον δυνατὴ αἰσθητή. Ἐπὶ πλέον ἐδήλωσε ρητῶς ὅτι ἀναλαμβάνει νὰ βελτιώσῃ τὴν τάξιν. Ἐν περιλήψει ὁ βασιλεὺς παραδέχεται. 1) Νὰ δημοσιεύσῃ ἄνευ ἀναβολῆς τὰ Διατάγματα περὶ ἀποστρατεύσεως τῆς κλάσεως 1913β καὶ περὶ ἀποστολῆς τῶν ἀγυμνάστων ἀνδρῶν εἰς τὰς ἑστίας των 2) Νὰ ἀποδεχθῇ ἐντὸς τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν τὴν αἴτησίν μας περὶ μεταφορᾶς τῶν στρατευμάτων εἰς τὴν Πελοπόννησον. Ἡ αἴτησις αὕτη τὴν ὁποίαν ἐπιθυμεῖ νὰ ἴδῃ συντεταγμένην εἰς φιλικὸν ὕφος θὰ συνοδεύηται ὑπὸ ὑποσχέσεως χαλαρώσεως τῆς πιέσεως. 3) Νὰ μᾶς παραχωρήσῃ τὸ πολεμικὸν ὑλικὸν τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ στόλου, τηλεβόλων, πυρομαχικῶν καὶ τορπιλλῶν περιλαμβανομένων. Ἡ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου αἴτησίς μας ὀφείλει νὰ γίνῃ εἰς ὕφος ἐπιτακτικὸν καὶ νὰ τονίζῃ ὅτι δὲν ἐπιθυμοῦμεν τὴν ἔξοδον τῆς Ἑλλάδος ἐκ τῆς οὐδετερότητος. Θὰ λάβωμεν πάντα τὰ ἀναγκαῖα μέτρα ὅπως ἡ παραλαβὴ τοῦ ὑλικοῦ γίνῃ ὅπως εἴθισται, προκειμένου περὶ χρησιμοποιήσεως ἢ πωλήσεως. Ὁ Βασιλεὺς ἐπιθυμεῖ, ὅπως ἡ μᾶλλον ἀπόλυτος ἐχεμύθεια τηρηθῇ ἐπὶ τῶν πραγματικῶν του διαθέσεων. Φοβεῖται τῷ ὄντι νὰ φανῇ ἐξερχόμενος ἐκ τῆς γενικῆς οὐδετερότητος, ἣν ἐννοεῖ νὰ τηρήσῃ. Δηλοῖ ὅτι θέλει ἀποδείξῃ τὴν καλήν του πίστιν, ἀλλὰ δὲν θέλει νὰ ἐκτεθῇ εἰς τοὺς κινδύνους τῆς ἐκ μέρους τῆς Γερμανίας κηρύξεως πολέμου ἢ ἐφαρμογῆς ἀντιποίνων ἐκ μέρους τῶν ἐχθρῶν». Πρὶν ἢ ὅμως φθάσῃ εἰς Παρισίους ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Μπεναζέ, ὁ τότε Βασιλεὺς ἔσπευσε νὰ τοῦ ἀπευθύνῃ καὶ τὴν ἑξῆς ἐπιστολήν. (Ἀναγινώσκει): «Τατόϊον τῇ 22 Ὀκτωβρίου 1916. Ἀγαπητὲ Μπενανζέ, Ἐσκέφθην πολὺ ἐπὶ τῆς χθεσινῆς μακρᾶς συνομιλίας μας. Νομίζω, ὅτι ἐν τῇ πληθώρᾳ τῶν πραγμάτων, ἅτινα εἶχον νὰ εἴπω, μοὶ διέφυγε νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν θὰ εὑρεθῇ ἡ Θεσσαλία μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τῶν στρατευμάτων καὶ τὴν μεγίστην ἐλάττωσιν τῆς δυνάμεως ἐκείνων, ἅτινα θὰ παραμείνωσι. Νομίζω, ὅτι σᾶς εἶπον ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ κρατήσωμεν τὴν Αἰκατερίνην ὡς ἄκρον τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς, τὴν ὁποίαν κατέχομεν εἰσέτι ἐπίσης δὲ καὶ τὰ Σέρβια, κείμενα πρὸ τῆς Γεφύρας τοῦ Ἁλιάκμονος, ὅθεν ἄρχεται ἡ στενωπὸς ἡ ὁδηγοῦσα ἀπ’ εὐθείας εἰς Θεσσαλίαν. Τὰ δύο ταῦτα σημεῖα, ὀφείλουσι κατ’ ἀνάγκην νὰ φρουρηθῶσι διὰ δύο Συνταγμάτων, ἕνεκα τῆς ἀσθενοῦς δυνάμεως αὐτῶν. Δὲν θὰ παραμείνῃ ὅθεν ἐξ αὐτῶν εἰ μὴ ἓν Σύνταγμα δυνάμεως κατωτέρας τῶν χιλίων ἀνδρῶν διὰ τὸ βαρὺ ἔργον τῆς ἐπαγρυπνήσεως ἐφ’ ὅλης τῆς μεγάλης ταύτης ἐπαρχίας. Θὰ σᾶς ἤμην λίαν εὐγνώμων, ἐὰν ἐπιτυγχάνατε νὰ μοὶ ἀφεθῶσι δύο συντάγματα ἔκ τινος ἄλλης Μεραρχίας εἰς τὰ δύο ἀνωτέρω προαναφερθέντα σημεῖα. Τότε θὰ κρατήσω τὸ 3ον σύνταγμα τῆς αὐτῆς Μεραρχίας νοτίως τῆς Θεσσαλίας, ἵνα εἶναι εἰς θέσιν νὰ περιστείλῃ ἐγκαίρως πᾶν ἀγροτικὸν κίνημα. Τινὲς τέως βουλευταὶ Βενιζελικοὶ, ἤρχισαν ἤδη ὑποθάλποντες τὸ κίνημα τοῦτο ἐν Τρικάλοις. Τοῦτο εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον καθότι οἱ χωρικοὶ ἀπὸ μακροῦ χρόνου προδιατεθέντες θὰ ἦταν λίαν εὐχαριστημένοι, νὰ ἰδιοποιηθῶσι τὰ μεγάλα κτήματα χωρὶς νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἀπαρχὴν τῆς παρὰ τοῦ κ. Βενιζέλου παρασκευαζομένης ἐπαναστάσεως καὶ ἐὰν τὰ σύνορα δὲν ἐφυλάσσοντο καλῶς τὰ στασιαστικὰ στρατεύματα τῆς Μακεδονίας, ἤθελον ἐπωφεληθῆ τῶν ἐσωτερικῶν τούτων ταραχῶν, ὅπως εἰσβάλωσιν εἰς τὴν χώραν καὶ καταδείξωσιν οὕτω εἰς τὴν Εὐρώπην ἐπικρατοῦσαν, ὅτι τὸ θεωρούμενον ὡς πατριωτικὸν καὶ ἀντιβουλγαρικὸν κίνημα ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τὴν δυστυχῆ ταύτην χώραν. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἀποκρύψω, ὑποθέτω μάλιστα, ὅτι σᾶς εἶπον χθὲς, ὅτι ἡ δημοσία γνώμη ἐνταῦθα φοβεῖται μὴ αἱ Δυνάμεις θέλουσι νὰ προετοιμάσωσι τὴν ὁδὸν διὰ τὴν εἴσοδον καὶ ἐπικράτησιν τοῦ κ. Βενιζέλου ἐν Ἀθήναις καὶ τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὰς σημερινὰς σοβαρὰς ἐφημερίδας (ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰς ἀποκαλέσῃ τις οὕτω) θὰ ἴδητε, ὅτι αὕτη εἶναι ἡ ἐπωδός των. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἔχομεν αἰσχρὸν τύπον, ἀλλὰ τὰ ἄρθρα τοῦ «Ἐμπρὸς» καὶ τῶν «Ἀθηνῶν» ἀντανακλῶσι σήμερον πιστῶς τὴν δημοσίαν γνώμην. Ἐὰν λοιπὸν μετὰ τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας χθὲς σᾶς ἔκαμον, καὶ αἵτινες ἰσοδυναμοῦσι πρὸς πλήρη σχεδὸν ἀφοπλισμὸν, βεβαιωθῇ ὁ λαὸς ὅτι δὲν εἶναι βάσιμος ὁ φόβος οὗτος, θὰ παραδεχθῆτε, ὅτι μὲ διευκολύνετε πολὺ εἰς τὸ ἔργον μου. Τοῦτο ἀποτελεῖ ὑπόθεσιν καθαρῶς δευτερεύουσαν, ἀφορῶσαν τὴν προσωπικήν μου θέσιν ἐν τῷ θέματι. Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον εὐκταῖον ἤθελεν εἶναι, ὅπως προσπαθήσητε νὰ εὕρητε τρόπον τινὰ ἵνα ἐξασφαλισθῇ ἡ Κυβέρνησις μου, ἐγὼ ἴδιος, συνάμα δὲ ὅλη ἡ χώρα ὅτι δὲν θὰ ὑποστηρίξητε τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ κ. Βενιζέλου εἰς Ἀθήνας. Πιστεύω εἰλικρινῶς, ὅτι ἡ ὑποψία αὕτη εἶναι ἄδικος, ἀλλὰ τί θέλετε ἀφοῦ εἶναι ἐρριζωμένη εἰς τὸ κοινὸν καὶ θὰ διευκολύνητε ἅπαξ ἔτι τὸ βαρὺ ἔργον μου, ἐκριζοῦντες αὐτήν. Νομίζω, ὅτι ἡ πρὸς ὑμᾶς καλή μου θέλησις, τὴν ὁποίαν παντὶ τρόπῳ προσπαθῶ νὰ ἀποδείξω εἶναι ἀναξία καλῆς τινος ἐκ μέρους ὑμῶν προσπαθείας. Σᾶς παρακαλῶ νὰ συγχωρήσητε τὰ κακοσυντεταγμένα γαλλικά μου καὶ νὰ πιστεύσητε, ὅτι μεγάλως μὲ εὐχαρίστησεν ἡ ἐπίσκεψίς σας, ἥτις μοὶ παρέσχεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ βεβαιωθῶ ὅτι ἡ ὑπόθεσίς μου δὲν ἦτο τόσον ἀπελπιστικὴ ὅσον τὴν ἐνόμιζον. Ὅλως ὑμέτερος (ὑπ.) ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Βʹ.» Ὁ κ. Μπενανζὲ ἀνελθὼν εἰς τὰ ἀνάκτορα τὴν 10)23 Ὀκτωβρίου ἀνεκοίνωσεν εἰς τὸν Βασιλέα τὸ κεφάλαιον τῆς ἐκθέσεώς του ἐκείνης. Ὁ τότε Βασιλεὺς ἔμεινε σύμφωνος, ὅτι ἡ ἀφήγησις τῶν γεγονότων ἦτο πιστοτάτη, αὐθωρεὶ δὲ, παρουσίᾳ τοῦ κ. Μπενανζὲ, ὁ ἔκπτωτος συνέταξε καὶ ἐνεχείρισεν αὐτῷ τὴν ἀκόλουθον ἐπιστολὴν. (Ἀναγινώσκει): «Ἀθῆναι τῇ 24 Ὀκτωβρίου 1916. «Ἀγαπητὲ κ. Μπενανζέ, «Εἴχατε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ γνωρίσητε τὴν ἐπιστολὴν τὴν ὁποίαν ἀπηυθύνατε εἰς τὸν κ. Μπριάν, κατόπιν τῆς προχθεσινῆς μας συνομιλίας. «Ἀναλαμβάνω τὴν τήρησιν τῆς τάξεως ἐν τῇ χώρᾳ. Θέλω ἐξασκήσει ὅλην τὴν προσωπικήν μου ἐπιρροήν. Ἐπιμένω, ὅπως Τύπος μείνῃ ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν ἐπιβαλλομένων ὑπὸ τῶν περιστάσεων καὶ τῆς εὐπρεπείας. «Δὲν θὰ ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν καὶ δὲν θὰ παρεμβάλω οὐδὲν ἐμπόδιον, ὅπως οἱ ἄνδρες ἐλεύθεροι πάσης ὑποχρεώσεως μεταβῶσιν, ἂν τὸ ἐπιθυμῶσι, νὰ πολεμήσωσιν εἰς τὴν Μακεδονίαν. Ἐπίσης καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ μεταβῶσιν ἐναντίον τῶν Βουλγάρων, δέον πρὸ τῆς ἀναχωρήσεώς των νὰ ὑποβάλλωσι παραίτησιν. Δεχθῆτε, παρακαλῶ, τὴν ἔκφρασιν τῆς μεγάλης χαρᾶς ἣν μοὶ ἐπροξένησεν ἡ ἄφιξις ὑμῶν καὶ τῆς βαθείας εὐγνωμοσύνης μου διὰ τὴν συμπάθειαν καὶ τὴν εἰλικρίνειαν μεθ’ ἧς διεπραγματεύθητε μετ’ ἐμοῦ τὰ θέματα ταῦτα. (ὑπ.) ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Βʹ.» Εἶναι περιττὸν, κύριοι, νὰ εἴπω πῶς ἐτηρήθησαν αἱ συμφωνίαι ἐκεῖναι. Τοῦτο μόνον θέλω νὰ τονίσω, ὅτι εἰς τὰ τόσα ψεύδη, τὰ ὁποῖα δὲν ἐδίσταζον νὰ διατυπῶσιν ἐν ἐπισήμοις ἐγγράφοις, προσετέθη καὶ τὸ τηλεγράφημα τοῦ κ. Ζαλοκώστα, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέγνωσα πρὸ ὀλίγου. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ κἄτι ἄλλο. Τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῆς 18 Νοεμβρίου, ὁ ἐκ τῶν Διευθυντῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Καρατζᾶς ἔσχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἴδῃ τὸν Γάλλον Πρεσβευτήν, ἀντλῶν δὲ τὰς πληροφορίας του ἐκ τοῦ τότε περιβάλλοντος ἐξέφρασεν αὐτῷ τοὺς φόβους του διὰ τὴν διατάραξιν τῆς τάξεως ἕνεκα τοῦ ζητήματος τῶν ὅπλων. Ὁ κ. Γκυγιεμὲν ἐξεδήλωσε τὴν ζωηράν του ἀπορίαν περὶ τούτου κατόπιν τῆς τοῦ κ. Μπενανζὲ συμφωνίας, ἥν ἀνεκοίνωσεν εἰς τὸν κ. Καρατζᾶν. Ὁ κ. Καρατζᾶς ἔσπευσε τότε νὰ ἀνακοινώσῃ ταῦτα εἰς τὸν κ. Ζαλοκώσταν καὶ εἰς τὸν κ. Λάμπρον, ὅστις πάντοτε τότε διέτριβεν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν. Κατὰ τὰ κρατοῦντα δὲ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐκρατεῖτο καὶ ἐγγράφως ὅ,τι ἀνεκοινοῦτο εἰς τὸν Ὑπουργὸν καὶ σημείωμα ἐκτενές. Περὶ τῆς ἐν λόγῳ συνομιλίας εἶχεν ὑποβάλει ὁ κ. Καρατζᾶς, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν Λάμπρου ἐγγράφως ἀντίτυπον τοῦ σημειώματος τούτου, ὅπερ ἔπρεπε νὰ εὑρίσκητε εἰς τὸν σχετικὸν φάκελλον τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, δὲν ἀνευρέθη ὅμως, παρ’ ὅλας τὰς γενομένας ἐρεύνας. Ἐξ ὅσων ἐνθυμεῖται ὁ κ. Καρατζᾶς, μεταβὰς παρὰ τῷ κ. Γκυγιεμὲν, ἐντολῇ τῆς Κυβερνήσεως, ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν ἐπίδοσιν τοῦ τελεσιγράφου Φουρνιέ, ὅπως ζητήσῃ τὴν μεσολάβησιν τῆς Πρεσβείας ἵνα πεισθῇ ὁ Ναύαρχος νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν παράδοσιν τῶν ὅπλων, ἔλαβε τὴν ἑξῆς πληροφορίαν περὶ γεγονότος τὸ ὁποῖον μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἠγνόει. Ὁ κ. Γκυγιεμὲν τὸν ἐβεβαίωσεν, ὅτι κατὰ τὴν ἐνταῦθα ἄφιξιν τοῦ Γάλλου βουλευτοῦ κ. Μπενανζὲ, ὁ Βασιλεὺς Κωνσταντῖνος, ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας ἐπρότεινεν εἰς αὐτὸν τὴν παράδοσιν τοῦ ὑλικοῦ καὶ τῶν ὅπλων τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, καὶ ὅτι κατηρτίσθη περὶ τούτου σημείωμα εἰς διπλοῦν, οὗτινος ἀντίτυπον εὑρίσκετο εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Βασιλέως. Πρὸς τούτοις ὁ κ. Γκυγιεμὲν παρουσίᾳ καὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ἀκολούθου τῆς Πρεσβείας, διεβεβαίωσε τὸν κ. Καρατζᾶν, ὅτι ἐν περιπτώσει καθ’ ἥν ἡ Κυβέρνησις συγκατετίθετο νὰ δώσῃ 10 πυροβολαρχίας ὀρεινάς, ὧν εἶχεν ἀπόλυτον ἀνάγκην ὁ στρατὸς τῆς ἀνατολῆς, θὰ ἀνεβάλλετο τὸ ζήτημα τῆς παραδόσεως τοῦ ὑπολοίπου ὑλικοῦ. Τὴν ἀνακοίνωσιν ταύτην, ὡς εἶπον, ὁ κ. Καρατζᾶς ἔσπευσε νὰ ὑποβάλῃ ἐγγράφως εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν κ. Ζαλοκώσταν καὶ εἰς τὸν κ. Λάμπρον. Ὁ κ. Ζαλοκώστας τοῦ εἶπεν ὅτι ἀγνοεῖ ἐντελῶς, ἐὰν ἐπῆλθε συμφωνία τις, οὔτε καὶ ἰδέαν εἶχε περὶ τῶν διαμειφθέντων μεταξὺ τοῦ Μπενανζὲ καὶ τοῦ Κωνσταντίνου. Ὁπωσδήποτε ἡ ἀνακοίνωσις αὕτη τοῦ Πρέσβεως τῆς Γαλλίας ἔχει τόσην μεγάλην σημασίαν, ὥστε θὰ ἔσπευδε νὰ γνωρίσῃ ταῦτα εἰς τὸν Βασιλέα καὶ νὰ μάθῃ παρ’ αὐτοῦ τὶ συμβαίνει. Ἔχομεν ἑπομένως τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι τοὐλάχιστον δύο ἡμέρας πρὸ τῶν γεγονότων τῆς 18 Νοεμβρίου, ὁ κ. Ζαλοκώστας καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐγνώριζον ἐξ ἐπισήμου πηγῆς, ὅτι ὑπῆρχε μία ἔγγραφος ὑπόσχεσις. Δὲν εἶχον ἑπομένως τὸ δικαίωμα πρὸ τῶν γεγονότων νὰ ὑποθάλπουν μίαν ἐξέγερσιν τοῦ λαοῦ, ἐὰν πράγματι ὑπῆρξε τοιαύτη ἐξέγερσις τοῦ λαοῦ, καὶ πολὺ ὀλιγώτερον μετὰ τὰ γεγονότα νὰ ἔχουν τὴν τόλμην νὰ γράφουν ἐπισήμως, ὅτι οὐδὲ αὐτὸς ὁ ἴδιος ὁ Βασιλεὺς εἶχε γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ὡς δῆθεν ἀποληξάσης εἰς συμφωνίαν μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ Μπενανζέ. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ κἄτι ἄλλο: Ὅταν ἐγνώρισα τὴν πληροφορίαν, περὶ τῆς ὁποίας ἀνέφερα, ἐζήτησα νὰ ἴδω τὸν σχετικὸν φάκελλον. Ἀλλ’ ὅπως τὸ περίφημον ἐκεῖνο ἔγγραφον τῆς Γερμανικῆς Πρεσβείας, διὰ τοῦ ὁποίου ἐδίδετο ἡ ὑπόσχεσις, ὅτι οἱ Γερμανοβούλγαροι δὲν θὰ εἰσήρχοντο εἰς τὰς 3 πόλεις τῆς Ἀνατ. Μακεδονίας, οὕτω καὶ τὸ σημείωμα τοῦτο τοῦ κ. Καρατζᾶ δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, εἶχεν ἐξαφανισθῇ. Ἤλπιζον οἱ κύριοι ἐκεῖνοι, ὅτι ἡ μεγάλη ὑπομονή, ἡ μεγάλη εὐγένεια, ἡ μεγάλη καὶ καλὴ ἀνατροφὴ καὶ πίστις εἰς τὸν διδόμενον λόγον τῶν μεγάλων Κυβερνήσεων θὰ ἔκαμνεν, ὥστε τὰ ἔγγραφα αὐτὰ νὰ μείνουν εἰς τὸν αἰῶνα τὸν ἅπαντα ἀπόρρητα. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω κύριοι ἄλλα σχόλια, οὔτε ἐπὶ τῶν προθέσεων, τὰς ὁποίας εἶχεν ὁ ἔκπτωτος Βασιλεὺς, ἐλθὼν εἰς συνεννόησιν μετὰ τοῦ Γάλλου βουλευτοῦ, οὔτε περὶ τῆς εὐθύνης τῆς ποινικῆς, τὴν ὁποίαν τυχὸν ἔχουν οἱ τότε κυβερνήσαντες τὴν χώραν. Τὸ εἰδικὸν δικαστήριον, εἰς τὸ ὁποῖον αὔριον θὰ σπεύσω νὰ ὑποβάλω τὰ ἔγγραφα αὐτά, θὰ ἔχῃ νὰ ἐξετάσῃ ποῖα στοιχεῖα ἐνοχῆς δύναται νὰ ἀντλήσῃ ἀπὸ τὰ κείμενα ταῦτα. Μετὰ τῶν ἐπισήμων Γαλλικῶν ἐγγράφων καὶ τῶν μεταφράσεων, διαβιβαστικὸν ἔγγραφον θὰ διαβιβασθῇ αὔριον εἰς τὸν ἀνακριτὴν τοῦ εἰδικοῦ δικαστηρίου· ἀλλ’ ἐθεώρησα καλὸν ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ γνωρίσω εἰς τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ λαοῦ, πρὶν ἀκόμη φθάσῃ εἰς γνῶσιν τοῦ εἰδικοῦ δικαστηρίου, αὐτὸ τὸ κεφάλαιον τῆς οἰκτρᾶς ἱστορίας τῶν γεγονότων ἐκείνων. (Χειροκροτήματα).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης συνιστᾷ εἰς τὸν κ. ἐπὶ τοῦ Ἐπισιτισμοῦ Ὑπουργόν, ἤδη ὁπότε ἀρκετὸς εἰσήχθη καὶ εἰσάγεται σῖτος, πλὴν τούτου ἔχομεν ἐν ταῖς παραγωγικαῖς περιφερείαις ἀπόθεμα περισυνὸν ἀρκετόν, ἀκόμη δὲ καὶ ἡ ἐφετεινὴ ἐσοδεία τῶν σιτηρῶν σὺν Θεῷ προμηνύεται πλουσιωτάτη, νὰ γίνῃ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος μία ποιότης ἀλεύρων ἄνευ πιτύρων ἵνα διὰ τῶν πιτύρων διαθρέψωμεν τὰ κτήνη τοῦ στρατοῦ. Ἐπ’ ἀρκετὸν χρόνον κατεχράσθημεν τὴν τροφήν των. Θὰ δώσωμεν λόγον εἰς τὸν Θεὸν διὰ τοῦτο.

§67Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐπισιτισμοῦ). Καταθέτω ἐγγράφως εἰς τὸ Προεδρεῖον τὴν ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν ταύτην.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κριάρης παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ γνωρίσῃ αὐτῷ, διατὶ ἀφ’ οὗ οἱ μουσικοὶ θεωροῦνται τεχνῖται, καθ’ ὅτι ἡ Μουσικὴ εἶναι τέχνη, δὲν λαμβάνουσι τὴν μισθοδοσίαν τῶν τεχνιτῶν (στρατιωτικῶν), καὶ εἰς ποίαν τάξιν ἢ κλάσιν τῶν στρατιωτικῶν ὑπάγονται; Καὶ ἐὰν ὑπάγωνται εἰς τὸ σῶμα τοῦ πεζικοῦ, διατὶ τότε δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὰς προαγωγὰς τοῦ πεζικοῦ.

§69Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Διότι οὕτως ὁρίζει ὁ σχετικὸς νόμος.

§70Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Ἐγνώριζα, κ. Ὑπουργέ, τὸν νόμον, ἀλλὰ ἔκαμα ἐπερώτησιν διὰ νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ μελετήσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Πάντες γνωρίζομεν, ὅτι ἡ μουσικὴ εἶναι τέχνη, οἱ δὲ μουσικοὶ τεχνῖται. Ὅλος ὁ στρατὸς ὑπάγεται εἰς Σώματα, αὐτοὶ δὲ ἐνῷ λαμβάνουν τὸν μισθὸν τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ, δὲν ὑπάγονται εἰς κανένα σῶμα, προκειμένου δὲ περὶ προαγωγῶν, δὲν προάγονται, διότι δὲν χαρακτηρίζονται ὡς τεχνῖται. Ἀποτελοῦν ἓν ἰδιαίτερον σῶμα, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτό, οὔτε λογικόν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι δὲν λαμβάνουν μέρος εἰς τὰς μάχας, ἀλλὰ καὶ ἄνευ μουσικῆς, ὁ στρατὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι, ἀφοῦ ἡ μουσικὴ εἶναι τόσον ἀγαπητὴ καὶ εἰς τὰ ζῷα ἀκόμη. Λοιπόν, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ μείναντες εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν ἐπὶ 10 καὶ 20 ἔτη ἐξακολουθοῦν νὰ μὴ προάγονται καὶ νὰ λαμβάνουν μικρὸν μισθὸν, ἀποθνήσκοντες δὲ δὲν λαμβάνουν αἱ οἰκογένειαί των σύνταξιν οὔτε τὸ τέταρτον τῆς συντάξεως, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἕνας ὑπαξιωματικὸς τοῦ πεζικοῦ ἢ ἄλλου σώματος. Τοὺς χρειαζόμεθα ὁσάκις γίνονται παρελάσεις καὶ πρὸς τέρψιν μας καὶ ἔρχονται καὶ παίζουν ἀπὸ τὴν πρωΐαν ἕως τῆς ἑσπέρας, μισθὸν ὅμως δὲν θέλομεν νὰ τοὺς δώσωμεν, διατί; Διατὶ νὰ λαμβάνουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι τὸν μισθὸν τοῦ πεζοῦ, ἐνῷ εἶναι τεχνῖται καὶ νὰ μὴ ἱκανοποιοῦνται, ἀφοῦ μένουν στάσιμοι ἐφ’ ὅρου ζωῆς καὶ δὲν προάγονται; Τὸ πολὺ νὰ γίνῃ ἕνας ἀρχιμουσικὸς καὶ οἱ ἄλλοι μένουν 20 καὶ 30 χρόνια εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν καὶ λαμβάνουν τὸν μικρὸν αὐτὸν μισθόν. Σᾶς παρακαλῶ, τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ μελετηθῇ καὶ νὰ καταταχθῶσιν ὁριστικῶς εἰς ἓν σῶμα, εἴτε εἰς τὸ πεζικόν, εἴτε ἂν δὲν θέλουσι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς τὸ πεζικόν, ὁπότε γίνεται συγχρόνως ἡ προαγωγὴ μὲ τοὺς πεζούς νὰ καταταχθῶσιν εἰς τοὺς τεχνίτας, ὡς δίκαιον εἶναι, καὶ ἡ μουσικὴ εἶναι τέχνη τοὐλάχιστον δὲ νὰ ἱκανοποιοῦνται ὡς πρὸς τὴν μισθοδοσίαν.

§71Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν λέγω, ὅτι ἡ ὑπηρεσία δὲν πρέπει νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως ἄλλως εἶναι καθῆκον παντὸς προσφέροντος ὑπηρεσίαν. Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ θέσις των εἶναι τόσον δυσχερής. Οἱ μουσικοὶ δὲν ὑφίστανται βεβαίως τοὺς κόπους, τοὺς ὁποίους ὑφίστανται οἱ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ, ἀφ’ ἑτέρου ἔχουσιν ἀπολαυὰς, τὰς ὁποίας δὲν ἔχουσιν οἱ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ στρατεύματος.

§72Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Μόνον εἰς τὰς πόλεις.

§73Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καθόλου.

§74Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Εἰς τὰ Χανιά εἶναι μουσική. Τὰ Χανιὰ ἔχουσι 30.000 κατοίκους, δὲν ἔχομεν οὔτε θέατρον, οὔτε τίποτε, τὶ θὰ κερδίσωσι; Μόνον εἰς τὰς Ἀθήνας ἀπολαμβάνουσιν οἱ μουσικοί, εἰς ἄλλας πόλεις δὲν ἀπολαμβάνουν τίποτε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἐναέριον σῶμα ἐλλείψει τοῦ νομοθέτου καὶ πρέπει νὰ διορθωθῇ.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κατσίνας, παρακαλεῖ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν, ὅπως διατάξουν τὸ Αʹ Σῶμα Στρατοῦ καὶ ἐπιτρέψῃ ἐξαιρετικῶς εἰς τοὺς ποιμένας τοῦ Δήμου Ἀκραιφνίου τῶν Θηβῶν τὴν ὁπλοφορίαν δι’ ὅπλων πολεμικῶν πρὸς καταδίωξιν τῶν λύκων, οἵτινες κατ’ ἀγέλας ἐπιπίπτουσι εἰς τὰ ποίμνια, προξενοῦντες ἀνυπολογίστους φθορὰς εἰς τὰ μικρὰ καὶ μεγάλα ζῷα, κατεσπάραξαν δὲ καὶ πρὸ ἡμερῶν καὶ βλαχοποιμένα τινά, ἐξακριβωθέντος, ὅτι πολλοὶ τούτων εἶναι προσβεβλημένοι ὑπὸ λύσσης, καθιστάμενοι οὕτω ἐπιθετικοὶ καὶ ἐπικίνδυνοι καὶ εἰς τοὺς ἀνθρώπους.

§76Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Παρακαλῶ, νὰ συστήσητε εἰς τὴν Διοίκησιν τοῦ Αʹ Σώματος Στρατοῦ, νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ φέρωσιν οἱ ποιμένες τοῦ Δήμου Ἀκραιφνίων τῶν Θηβῶν ὅπλα πολεμικά, πρὸς καταδίωξιν τῶν λύκων, διότι πρὸ ἑβδομάδος ὅτε ἤμην ἐκεῖ ἐπέδραμεν λύκοι καὶ ἐπέφερον φθορὰς ἐπὶ μεγάλων καὶ μικρῶν ζώων, πρὸ τινων δὲ ἐτῶν εἷς ποιμὴν κατεσπαράχθη. Ἐζήτησα ἀπὸ τὴν ἀστυνομικὴν ἀρχὴν Θηβῶν νὰ ἐπιτρέψῃ καὶ μάλιστα νὰ ἐξαναγκάσῃ τοὺς κατοίκους πρὸς καταδίωξιν τῶν λύκων, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ λάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ἀποφάσεως ἀπέναντι τῆς διαταγῆς, τὴν ὁποίαν ἔχει λάβει ἀπὸ τὴν διοίκησιν τοῦ Αʹ Σώματος, ὅπως ἀπαγορεύσῃ τὴν ὁπλοφορίαν εἰς αὐτούς. Νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὸν δῆμον Ἀκραιφνίων νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ὁπλοφορία καὶ μάλιστα ἐπιβάλλεται ὁ ἐξαναγκασμὸς πρὸς καταδίωξιν τῶν λύκων.

§77Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ ὑπάγεται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§78Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Δι’ ἕνα δῆμον τοιοῦτον αὐτὸ εἶναι ὀρθότατον, ὅπως εἶναι ὀρθότατον εἰς ἄλλας ἐπαρχίας τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα νὰ προβαίνωσι μετὰ ἀκαμψίας εἰς τὴν περισυλλογὴν τῶν ὅπλων. Προκειμένου περὶ ὀρεινοῦ δήμου ἐπιβάλλεται νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ὁπλοφορία καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ στέρξῃ, δὲν εἶναι δὲ σπουδαῖον τὸ μέτρον ἀπέναντι τῆς ζημίας καὶ τῆς ἀσφαλείας τῆς χώρας, ἡ ὁποία ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην.

§79Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν προβαίνω εἰς τοιοῦτον μέτρον, ἄνευ προηγουμένης ἐξετάσεως καὶ τοιαύτη ἐξέτασις διετάχθη.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος ἀπαντήσῃ αὐτῷ διατὶ ὁ ὑπίατρος κ. Παμπούκης τοῦ Βʹ ἐνταῦθα Στρατ. νοσοκομείου δὲν ἔκαμεν ἔνδειξιν διὰ τὴν Ἀνωτάτην Ἐπιτροπὴν τῶν ἀπαλλαγῶν τοῦ ἱππέως τοῦ 1ου ἱππικοῦ συντάγματος Κόλια Στυλιανοῦ, ὅστις πρὸ ἔτους εἶχε πάθει τὰς φρένας καὶ ἐνεκλείσθη εἰς τὸ Δρομοκαΐτιον Φρενοκομεῖον καὶ φέρει πιστοποιητικὰ τοῦ Δρομοκαϊτίου. Ἤδη εἶναι ὑγιής, ἀλλὰ τὰ πιστοποιητικά του παραδέχονται ὑποτροπὴν τῆς νόσου. Ἐρωτᾷ; Δὲν εἶναι ἐπικίνδυνον στρατιώτης ὑποκείμενος εἰς φρενοβλάβειαν νὰ ὑπηρετῇ, ἀφοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ πρόξενος ἐθνικῆς ζημίας;

§81Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἐγένετο ἔνδειξις καθόσον ἐν τῇ ἐξετάσει ἐν τῷ νοσοκομείῳ οὐδὲν σημεῖον φρενίτιδος ἐξηκριβώθη. Πιθανὸν νὰ ὑπάρχῃ τοιαύτη διαλείπουσα, ἧς ὅμως οὐδὲν σημεῖον φέρει σήμερον καὶ διὰ τοῦτο συνεστήθη ἡ παρακολούθησις τῆς ὑγείας του ὑπὸ τοῦ ἰατροῦ τοῦ Συντάγματος καὶ ἡ ἐν καιρῷ λῆψις τῶν ἀναγκαιούντων μέτρων.

§82Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ἔτους παρεπέμφθη ὁ στρατιώτης Κόλιας Στυλιανὸς εἰς τὸ Βʹ νοσοκομεῖον δι’ ἔνδειξιν καὶ ἀπηλλάγη ὡς βοηθητικός. Σᾶς ἀναφέρω ἐμπεριστατωμένον γεγονός, πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀνθρώπου φρενοβλαβοῦς, ὁ ὁποῖος ἐνεκλείσθη εἰς τὸ Δρομοκαΐτιον νοσοκομεῖον, ἤδη καλεῖται ὁ στρατιώτης αὐτὸς νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ κάμῃ δηλαδὴ σκέψιν, ἂν εἶναι δυνατὸν ὁ στρατιώτης αὐτός, ὁ ὁποῖος ἦτο εἰς τὸ φρενοκομεῖον ὡς φρενοβλαβὴς νὰ ὑπηρετήσῃ, ἀφοῦ τὰ πιστοποιητικά του παραδέχονται ὑποτροπὴν τῆς νόσου.

§83Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν μοὶ ἀνεκοινώθη τίποτε.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ι. Λεκανίδης καὶ Γ. Μυλωνογιάννης παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος μεριμνήσῃ περὶ τῶν μονίμων ὑπαξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῶν παραμενόντων εἰς τὸ μέτωπον ἐπὶ ἔτος καὶ πλέον καὶ διατάξῃ τὴν προαγωγὴν εἰς ἀξιωματικοὺς ἐφ’ ὅσον δεικνύουν ἐξαίρετον διαγωγὴν ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ πρὸς ἐνθάρρυνσιν καὶ αὐτῶν καὶ τῶν συναδέλφων των.

§85Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔχει ληφθῆ μέριμνα ὅπως οἱ προτεινόμενοι ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν διὰ διακεκριμένας πράξεις προβιβάζωνται.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσίνας παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως διατάξῃ καὶ λυθῇ τῆς ἐπιτάξεως τὸ ἓν ἐκ τῶν δύο ἑλληνικῶν σχολείων ἐν Θήβαις, ἀφοῦ οὐδεὶς λόγος συνηγορεῖ ὅπως ἀμφότερα κατέχονται ὑπὸ στρατιωτῶν δυναμένων νὰ ἐξοικονομηθοῦν εἰς ἄλλα καταλληλότερα οἰκήματα ἐν Θήβαις, καὶ οὕτως συνεχισθῇ ἡ διδασκαλία εἰς 250 μαθητάς, οἱ ὁποῖοι κινδυνεύουν οὕτως νὰ χάσουν ἓν σχολικὸν ἔτος ἄνευ ἀποχρῶντος λόγου.

§87Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διετάχθη νὰ λυθῇ ἀμέσως ἡ ἐπίταξις.

§88Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐκθέσω τὰ γεγονότα. Διὰ διαταγῆς τοῦ Βʹ Σώματος τοῦ Στρατοῦ κατελήφθη τὸ ἓν τῶν δύο ἑλληνικῶν σχολείων καὶ ἐγκαθιδρύθη τὸ Φρουραρχεῖον, ἐγκατεστάθησαν δὲ εἷς ἀξιωματικὸς μὲ δύο γραφεῖς, κατέλαβον δὲ ἑπτὰ δωμάτια, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ καταλάβωσι δύο. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τὸ ἓν ἑλληνικὸν σχολεῖον ἀφοῦ συνεκεντρώθη εἰς τὸ ἄλλο, διετάχθη καὶ τὸ ἕτερον ἑλληνικὸν σχολεῖον νὰ ἐκκενωθῇ, ὑπεδείξαμεν οἰκήματα πλέον καταλληλότερα, ἀλλὰ μετ’ ἀκαμψίας δὲν ἐδέχθησαν τὰς συστάσεις. Πρόκειται περὶ 250 μαθητῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο μετὰ ἕνα ἢ δύο μῆνας νὰ περατώσωσι τὰ μαθήματά των, ἐν τούτοις θὰ χάσωσι τὸ σχολικὸν ἔτος χάρις εἰς στρεβλὴν ἀντίληψιν τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι προβαίνουσιν εἰς κατάληψιν ἱδρυμάτων.

§89Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε....

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος.

§91Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Ὑπάρχουσι δέκα διαθέσιμα οἰκήματα εἰς τὰς Θήβας καὶ παρακαλῶ νὰ διατάξητε τὴν ἐπίταξιν αὐτῶν, εἶναι κατάλληλα, τὸ ἓν εἶναι καταλληλότερον τοῦ ἄλλου.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κατσίνας, συνιστᾷ, ὅπως ἡ διεξαγωγὴ ἐπιτάξεως ζώων, κάρρων καὶ ἱπποσκευῶν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Στρατοῦ μὴ ἐμπιστεύεται εἰς ἕνα μόνον κατώτερον ἀξιωματικόν, ἀλλὰ διενεργεῖται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν συνεργασίαν καὶ τῶν ἐπιτοπίων ἀρχῶν ἀστυνόμου, εἰρηνοδίκου καὶ προέδρου τῆς Κοινότητος, διὰ νὰ προλαμβάνωνται αἱ ἐνδεχόμεναι καταχρήσεις εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἰδιωτῶν, ὧν πρόσφατον γεγονὸς συνέβη ἐν Θήβαις, κινῆσαν τὴν ἀγανάκτησιν τῆς κοινωνίας, καὶ τὸ ὁποῖον τηλεγραφικῶς κατήγγειλα ἐκεῖθεν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§93Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω αὐτὴν τὴν σύστασιν, διότι πολλὰ πράγματα διαφεύγουσι τὸν ἔλεγχον τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας. Ἀπεστάλη εἰς Θήβας εἷς καὶ μόνος ἀξιωματικὸς καὶ μάλιστα κατώτερος, δύναμαι δὲ νὰ εἴπω ὁ ἀκαταλληλότερος διὰ νὰ προβῇ εἰς ἐπίταξιν, ἀνετέθη δὲ ἡ ἐπίταξις ἑκατομμυρίων δραχμῶν εἰς ἕνα ἀξιωματικὸν ἀνθυπολοχαγὸν διὰ νὰ ἐπιτάξῃ κάρρα καὶ ἱπποσκευάς, διὰ τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθη ποσὸν ὑπὲρ τὸ ἑκατομμύριον, ἀξιωματικὸς ὁ ὁποῖος δὲν εἶχεν ἀντίληψιν τοῦ καθήκοντός του καὶ τῆς εὐπρεπείας, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ εἰς αὐτόν. Ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς συνηλλάσσετο μὲ ὅλους τοὺς κατόχους κάρρων καὶ δὲν ἐπέτασσε τὰ κάρρα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐγνώριζον νὰ δίδωσιν ἑκατοντάδραχμον ὑπὸ τὴν ἀγανάκτησιν τῆς κοινωνίας τῆς ἐκεῖ.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπασιᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς κυρίας Δεσποίνης Ζερβουδάκη περὶ παρασημοφορίας αὐτῆς.

§95Α. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῶν ἐσχάτως ἀπονεμηθέντων παρασήμων εἰς διαφόρους διακριθείσας κυρίας, ὅπερ ἀποτελεῖ ἐπαινετὴν ἀπαρχὴν τῆς διακρίσεως τῶν διανοουμένων κυριῶν καὶ τῆς ἐκτιμήσεως τῶν ἐκτελουμένων παρ’ αὐτῶν πολυτίμων ἐπιστημονικῶν καὶ κοινωνικῶν ἐργασιῶν, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κύριον ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν τὸ ἐξόχως φιλολογικὸν ἔργον τῆς κυρίας Δεσποίνης Ζερβουδάκη, ἥτις διὰ τῶν ὡραίων ἐν τῇ Γαλλικῇ γλώσσῃ ποιήσεων αὐτῆς θίγει τὰς λεπτοτέρας χορδὰς τῶν εὐγενεστέρων αἰσθημάτων καὶ προάγει ἐν τῇ ξένῃ τὸ ὄνομα τῆς σημερινῆς Ἑλλάδος. Θὰ ἦτο ἑπομένως ἀσύγγνωστος παράλειψις ἡ μὴ ἀναγραφὴ τοῦ ὀνόματος αὐτῆς μεταξὺ τῶν ἐσχάτως τιμηθεισῶν διὰ τοῦ παρασήμου τούτου, ἀφοῦ ἐπὶ πλέον τὴν ζηλευτὴν ἐπίδοσιν αὐτῆς πρὸς τὰ γράμματα ἐν γένει συνδυάζει καὶ ἄλλην ἐξόχως πατριωτικὴν ἐργασίαν.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Γόντικας συνιστᾷ εἰς τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὴν οἰκονομικὴν δυσχέρειαν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, διατάξῃ τὴν δι’ ἐπιεικεστέρων μέσων ἐπιδίωξιν τῆς εἰσπράξεως, τῶν καθυστερουμένων φόρων.

§97Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ μελετήσω τὸ ζήτημα καὶ θὰ διατάξω ἐγκαίρως τὰ δέοντα.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Γόντικας, ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐρώτησιν: Διάφοροι ἀρχαὶ συντάσσουν καὶ μηνύουν φορολογουμένους δι’ ἀροτριῶντα κτήνη παρελθόντων ἐτῶν 1912–1913 –1914, ἐν ᾧ ἄλλοι ἀπώλεσαν τὰς ἀποδείξεις πληρωμῆς καὶ ἄλλοι εὑρίσκονται ἐν ἐπιστρατεύσει. Δίκαιον εἶναι νὰ ληφθῇ μέτρον ἀπαλλαγῆς αὐτῶν, διότι πληρώνουσι διὰ τὰ κτήνη των διαφόρους ἄλλους φόρους καὶ νὰ διαταχθῇ τοὐλάχιστον ἡ ἀναστολή, ἵνα ἐν καιρῷ ἡ Κυβέρνησις σκεφθῇ καὶ λάβῃ μέτρα.

§99Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ λίαν προσεχῶς θέλει δώσει τὴν δέουσαν λύσιν.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μπρισιμιτζάκης, ἐφιστᾷ τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς πρὸς τὴν καθαριότητα τῆς πόλεως, ἥτις εὑρίσκεται εἰς ὄχι πολὺ καλὴν κατάστασιν καὶ ἐρωτᾷ αὐτὸν τίνα μέτρα σκοπεῖ νὰ λάβῃ, ὅπως κατὰ τὸ ἐπερχόμενον θέρος ἀποφύγωμεν τὴν ὀφθαλμίαν, τύφον καὶ ἄλλας νόσους, αἵτινες εἶναι ἐπακολούθημα τῆς ἀκαθαρσίας καὶ δὴ ὑπὸ τὰς παρούσας, ὡς ἐκ τῆς πολυκοσμίας συνθήκας.

§101Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔδωκα ἤδη ἀπάντησιν εἰς τὴν σχετικὴν χθεσινὴν ἐρώτησιν τοῦ κυρίου Πετρακάκου.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς, παρακαλεῖ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἐπιταχύνῃ τὴν σχετικὴν συνεννόησιν μετὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς διακανονισμὸν τοῦ ζητήματος τῆς παραμονῆς εἰς τὰς θέσεις των τῶν ἀνδρῶν τῆς νῦν τελωνειακῆς ἀστυνομίας προκειμένου νὰ ὑποβάλωσι τὰς κατὰ νόμον αἰτήσεις των ἐντὸς διμήνου ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου «περὶ ἱδρύσεως νέου σώματος τελωνειακῆς ἀστυνομίας», ὅπως περιληφθῶσιν εἰς αὐτήν.

§103Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἤδη ἔχει διακανονισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς, παρακαλεῖ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως μεριμνήσῃ καὶ μὴ ἀποκλεισθῶσι τῶν ἐξετάσεων οἱ τελειόφοιτοι ἔφεδροι τοῦ Πολυτεχνείου, πρὸς οὓς ἐδόθη ἀναστολὴ προσελεύσεως εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ.

§105Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πολὺ καλὰ θὰ μελετήσω τὸ ζήτημα.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Κυρέλλος, παρακαλεῖ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ εὐαρεστηθῇ καὶ μεριμνήσῃ περὶ ταχείας πληρώσεως τῶν κενῶν, ἅτινα λόγῳ τῆς ἐπιστρατεύσεως ἐδημιουργήθησαν εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν δημοτικῶν σχολείων ἀρρένων τῆς ἐπαρχίας Θηβῶν, διορίζων εἰς ταῦτα διδασκαλίσσας. Δεδομένου δὲ ὅτι ὅμοια κενὰ προέκυψαν διὰ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ εἰς τὰ προσωπικὸν τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων, συνιστᾷ νὰ διορισθῶσιν εἰς αὐτὰ συνταξιοῦχοι.

§107Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἔδωσα τὰς δεούσας διαταγὰς εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, διὰ νὰ συμπληρωθοῦν τὰ κενά.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κατσίνας, παρακαλεῖ, τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως συστήσῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Ἑλληνικῶν Σιδηροδρόμων, νὰ μεταβάλλῃ τὰ δρομολόγια, οὕτως ὥστε νὰ κάμνῃ προσεγγίσεις καὶ εἰς τὴν πόλιν τῶν Θηβῶν ἡ ταχεῖα ἁμαξοστοιχία Ἀθηνῶν–Θεσσαλονίκης, πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς συγκοινωνίας ὁλοκλήρου τῆς ἐπαρχίας Θηβῶν, ἥτις ἀτελῶς διεξάγεται μὲ τὴν ἁμαξοστοιχίαν Ἀθηνῶν–Λαρίσσης, ἀναγκαζομένων τῶν ταξειδιωτῶν νὰ παραμένουν ἐπὶ ἡμέρας εἰς Θήβας πρὸς εὕρεσιν θέσεως, ὡς ἐκ τοῦ μεγάλου συνωστισμοῦ τῶν ἐπιβατῶν.

§109Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ἔλλειψις καυσίμου ὕλης καὶ ἄλλαι αἰτίαι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψωσιν ἄμεσον θεραπείαν τοῦ ἀτόπου τούτου.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ΧΞΣΤʹ τοῦ 1877 περὶ προσόντων τῶν γραμματέων πολυμελῶν δικαστηρίων καὶ ὑπολογισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τούτων καὶ πάσης ἄλλης δικαστικῆς ὑπηρεσίας πρὸς κανονισμὸν τοῦ μισθοῦ των». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν νόμων 147, 262 καὶ 104 περὶ συντάξεως τῶν ἐν Σάμῳ καὶ Κρήτῃ δικαστῶν ὡς καὶ περὶ τοῦ συνυπολογισμοῦ εἰς τὰ ἔτη τῆς συντάξεως τῆς δικηγορικῆς ὑπηρεσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ κλάδου τῶν τορπιλλιτῶν ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ καὶ περὶ κατατάξεως καὶ προαγωγῆς τῶν ἠλεκτρομηχανικῶν καὶ τορπιλλομηχανικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 220 «περὶ ἱστορικοῦ λεξικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου λιμενικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ διὰ τῶν λιμένων καὶ παραλίων τοῦ Κράτους, ὡς καὶ τοῦ διὰ ξηρᾶς ἐξαγομένου γαιάνθρακος λυγνίτου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 827 «περὶ διδακτικῶν βιβλίων». Ὁ κ. Α. Ἀργυρὸς ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§111Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου εἶχε γίνει δήλωσις ἐκ μέρους τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὅπως ἐκ μέρους τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀποδέχεται συστάσεις τινὰς τῶν ρητόρων καὶ ὅτι θὰ παρουσίαζε τὸ νομοσχέδιον τροποποιημένον. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, ὅσον καὶ ἂν παρηκολούθησα τὰ διανεμόμενα ἔγγραφα δὲν εἶδον, ὅτι διενεμήθη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τροποποιημένον.

§112Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διενεμήθη.

§113Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Θὰ βασισθῶ ἑπομένως, ἀφοῦ δὲν ἔλαβον γνῶσιν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη, εἰς τὴν δήλωσιν τὴν προφορικήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ κυριωτέρα τροποποίησις ἀναφέρεται εἰς τὴν δήλωσιν, ὅτι ἡ καθαρεύουσα γλῶσσα θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν 5ην καὶ 6ην τάξιν τοῦ δημοτικοῦ σχολείου. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι ἡ τροποποίησις, τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας χειροτερεύει ἀκριβῶς τὴν κατάστασιν, διὰ τὴν ὁποίαν εἶχον ὁμιλήσει διάφοροι βουλευταί. Εἷς τῶν ρητόρων εἶχεν ἐρωτήσει, καὶ νομίζω, ὅτι ἡ ἐρώτησις εἶχεν ἀπευθυνθῆ πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. «Τί εἶναι αὐτὴ ἡ δημοτικὴ γλῶσσα, ἡ ὁποία εἰσάγεται εἰς τὰς κατωτέρας τάξεις καὶ πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὰς ἀνωτέρας;». Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μοῦ φαίνεται ὅτι δὲν ἔδωκε ρητὴν ἀπάντησιν. Τὸ πρᾶγμα βεβαίως δὲν εἶναι εὔκολον καὶ ἂν θὰ ἠθέλαμεν νὰ ὁρίσωμεν καὶ ἐπὶ τὸ ἐπιστημονικώτερον καὶ κατόπιν σοβαρᾶς μελέτης τί ἐστὶ δημοτικὴ γλῶσσα, νομίζω, ὅτι θὰ εὑρισκόμεθα καὶ πάλιν εἰς τὴν αὐτὴν δυσκολίαν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος νὰ φέρω μερικὰς παρατηρήσεις καὶ ἐκθέσω τὰς ἀντιλήψεις μου. Ὁμιλοῦμεν περὶ εἰσαγωγῆς ὡρισμένης γλώσσης εἰς τὰ δημοτικά μας σχολεῖα. Ἡ στάσις μας αὕτη ἀπέναντι τοῦ γλωσσικοῦ ζητήματος μοῦ ἐμποιεῖ τὴν σοβαρωτέραν καὶ βαθυτέραν δύναμαι νὰ εἴπω ἐντύπωσιν. Ἡ Ἑλλὰς ζῇ βίον αἰωνόβιον. Ἡ Ἑλλὰς ἡ νεωτέρα ζῇ βίον ὁλοκλήρου αἰῶνος. Ἡ Ἑλλὰς αὕτη δὲν ἠδύνατο νὰ ζήσῃ τὸν αἰωνόβιον βίον της καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ ζήσῃ τὸν ἑνὸς αἰῶνος βίου τοῦ ἐλευθέρου βίου, ἐὰν βεβαίως δὲν εἶχε τὴν γλῶσσαν της. Πῶς δύναται νὰ ἐννοηθῇ ἓν Ἔθνος τόσον μακροῦ βίου ἄνευ ὡρισμένης γλώσσης; Ἑκάστη περίοδος τοῦ Ἔθνους ἔχει τὴν γλῶσσαν της, καὶ σήμερον εὑρισκόμεθα εἰς ὡρισμένην χρονολογίαν τοῦ ἱστορικοῦ μας βίου καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ὁμιλοῦμεν ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι ζῶντος Ἔθνους περὶ εἰσαγωγῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης γλώσσης εἰς τὰ σχολεῖα μας. Καὶ τοῦτο γίνεται, διότι δὲν ἔχομεν σαφῆ ἀντίληψιν τοῦ τί ἐστὶ γλῶσσα ἐν τῇ ζωῇ ἑνὸς Ἔθνους. Ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου μοῦ ἐνθυμίζει ἀληθῶς τοὺς μεσαιωνικοὺς καὶ μεταμεσαιωνικοὺς χρόνους, κατὰ τοὺς ὁποίους τὰ Εὐρωπαϊκὰ Ἔθνη, πιεζόμενα ὑπὸ τὸ βάρος τῆς διδασκαλίας τῆς Λατινικῆς γλώσσης, ἐξηγέρθησαν, εἶπον θέλομεν τὴν μητρικήν μας γλῶσσαν εἰς τὰ σχολεῖα μας, καὶ ἐρχόμεθα ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν τὴν γλῶσσαν μας, οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦμεν τὴν γλῶσσαν μας, οἱ ὁποῖοι γράφομεν τὴν γλῶσσαν μας, οἱ ὁποῖοι διερμηνεύουν τὰ αἰσθήματά μας νὰ εἴπωμεν, θὰ εἰσαγάγωμεν τὴν δεῖνα γλῶσσαν. Θέλω νὰ ὑποστηρίξω τοῦτο καὶ ὑποθέτω, ὅτι δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ διὰ σοβαρᾶς ἐπιστημονικῆς ἐρεύνης τοῦ πράγματος, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ Ἔθνους εἶναι ὅπως ἐν ἑκάστῃ ἐποχῇ, ἄρα καὶ σήμερον, νὰ εἶναι μία γλῶσσα. Δὲν δυνάμεθα νὰ ὁμιλῶμεν περὶ δημοτικῆς γλώσσης καὶ περὶ καθαρευούσης γλώσσης· δὲν δυνάμεθα νὰ ὁμιλῶμεν περὶ δύο γλωσσῶν. Δὲν ὑπάρχει Ἔθνος, τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ δύο γλώσσας. Καὶ εἰς τὸν κανόνα αὐτὸν δὲν δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ἐξαίρεσιν τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος. Ὁμιλῶμεν περὶ διγλωσσίας. Καὶ ποῦ στηρίζουν τὴν θεωρίαν τῆς διγλωσσίας; Εἰς τὸ ὅτι ὡρισμέναι λέξεις παρατηροῦνται ὄχι εἰς ἄλλην γλῶσσαν, ἀλλ’ εἰς ἄλλο ὕφος γλώσσης;

§114Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα λέξεων εἶναι ζήτημα τύπων.

§115Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῶν γραμματικῶν τύπων. Τίς δύναται νὰ φαντασθῇ, ὅτι ὑπῆρξε καὶ ὅτι ὑπάρχει ἐν τῷ κόσμῳ λαός, ὁ ὁποῖος ἔχει γλῶσσαν ὡρισμένην, διαγεγραμμένην ὄχι ἁπλῶς ἐν ὡρισμένῳ χρονικῷ διαστήματι, ἀλλὰ γλῶσσαν ὡρισμένην διὰ πᾶσαν ἡλικίαν τοῦ λαοῦ, διὰ πᾶσαν κοινωνικὴν κατάστασιν, διὰ πᾶσαν στάσιν πολιτισμοῦ; Ἐλέχθη κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀποθῶμεν τὸ παιδὶ ἀπὸ τὰς ἀγκάλας τῆς μητρὸς καὶ τὸ ὑποχρεοῦμεν νὰ ὁμιλῇ ἄλλην γλῶσσαν παρὰ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔμαθε παρὰ τῆς μητρός του καὶ οὕτω δημιουργεῖται ἡ θεωρία τῆς μητρικῆς γλώσσης. Ἀλλὰ τί ἄλλο εἶναι ἡ μητρικὴ γλῶσσα παρὰ ἡ γλῶσσα τοῦ Ἔθνους; Ἔχει ὅμως τοὺς βαθμοὺς, τὰς ἀποχρώσεις της, τὰς ὁποίας ἐπιβάλει καὶ ἡ ἡλικία τῶν παιδιῶν, μὲ τὰ ὁποῖα ὁμιλεῖ ἡ μητέρα καὶ ἡ κοινωνικὴ κατάστασις, ἐν τῇ ὁποίᾳ εὑρίσκεται ἡ μητέρα καὶ ὁ βαθμὸς τοῦ πολιτισμοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ζῇ. Θέλω νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ἡ γλῶσσα ἡ σημερινὴ τοῦ Ἔθνους εἶναι μία· καὶ ἡ αὐτή, ἀλλ’ ὅτι ἡ γλῶσσα εἰς ἡλικίαν, κοινωνικὴν κατάστασιν καὶ βαθμὸν πολιτισμοῦ εἶναι διάφορος, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ διαφορὰν γλώσσης. Τούτου δεδομένου δὲν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ λόγος περὶ δημοτικῆς γλώσσης καὶ δὴ κατόπιν περὶ καθαρευούσης γλώσσης, διότι, ὡς εἶπεν ἡ γλῶσσα εἶναι ἡ αὐτή. Ἀλλ’ ἡ θεωρία τῆς δημοτικῆς γλώσσης ἐξ ἐσφαλμένων ἀντιλήψεων ἔφθασεν εἰς τὸ νὰ δημιουργήσῃ πράγματι τὴν λεγομένην δημοτικὴν ἢ μαλλιαρὴν γλῶσσαν. Διατὶ βοῶμεν καὶ κραυγάζομεν ἐναντίον αὐτῆς; Ἁπλούστατα, διότι ἡ γλῶσσα αὐτὴ ὁρμηθεῖσα ἐκ σφαλερᾶς ἀρχῆς, οἵα ἡ ἀρχή, ὅτι ἔχομεν ἰδίαν δημοτικὴν γλῶσσαν, ἔπλασε μίαν ἰδίαν γλῶσσαν. Πῶς συνέβη τοῦτο; Εἰς ὡρισμένας λέξεις τοῦ λόγου ἐνεφυλοχώρησαν φθογγολογικαὶ μεταβολαὶ καὶ οἱ κύριοι μαλλιαροὶ ἐνόμισαν, ὅτι αἱ φθογγολογικαὶ αὐταὶ μεταβολαί, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν εἰς ὡρισμένας λέξεις πρέπει νὰ ἐπεκταθοῦν καθ’ ὅλον τὸν λόγον, καθ’ ὅλας τὰς ἐκφράσεις καὶ οὕτω βλέπομεν, ἐπειδὴ ἔχομεν τὰ τριτόκλιτα, ἐπῆραν κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν καὶ σχηματίζουν ὅλας τὰς ἄλλας λέξεις, αἱ ὁποῖαι εἰς τὸ στόμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι κατὰ ὡρισμένον τύπον, τὰς λέξεις αὐτὰς παίρνουν καὶ τὰς σχηματίζουν κατὰ τοὺς φθογγολογικοὺς κανόνας, τοὺς ὁποίους παρετήρησαν εἰς ὡρισμένας λέξεις. Ἐὰν ἀσπασθῶμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ διχασμοῦ τῆς γλώσσης εἰς γλῶσσαν δημοτικὴν καὶ εἰς γλῶσσαν καθαρεύουσαν τὴν μίαν ξένην καὶ ἄσχετον πρὸς τὴν ἄλλην, ἀναγκαστικῶς φερόμεθα πρὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐμαστιγώθη ὑπὸ ἑνὸς ἐκ τῶν ρητόρων. Ὁ μαλλιαρισμὸς εἶναι ἀπόρροια ἀναγκαία τῆς ἰδέας ὅτι ὑπάρχει ἰδία δημοτικὴ γλῶσσα. Ἀλλὰ εἰς τὰ σχολεῖα τὰ δημοτικὰ καὶ δὴ εἰς τὰς κατωτέρας τάξεις προκειμένου νὰ εἰσαχθῇ ἡ λεγομένη δημοτικὴ γλῶσσα, αὕτη ἂν μὲν ἐφαρμοσθῇ ὑπὸ τῶν θεωρητικῶν τῶν ἀπολύτων οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ φέρουν φθογγολογικὰς μεταρρυθμίσεις καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τοῦ λόγου, αὐτὴ ἡ δημοτικὴ γλῶσσα κατ’ ἀνάγκην θὰ γίνῃ μαλλιαρή, ἀλλ’ ἂν ἐπιβλέψωσιν ἐπὶ τῆς διατάξεως τοῦ νόμου περὶ εἰσαγωγῆς δημοτικῆς γλώσσης ἄνθρωποι μὴ τῶν ἄκρων ποῦ θὰ καταλήξωμεν; Εἰς τὸ νὰ ἔχωμεν πράγματι τὴν γλῶσσαν τὴν ὁμιλουμένην, τὴν γλῶσσαν τὴν ἀνάλογον εἰς τὴν ἡλικίαν τῶν παιδιῶν, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται· ἡ ὁποία βαθμιαίως καὶ ἀναγκαίως θὰ μεταβληθῇ εἰς τὴν λεγομένην καθαρεύουσαν. Τὶ ἐστὶ καθαρεύουσα; Ἡ γλῶσσα εἰς τὴν ὁποίαν ἀναγκαίως φθάνει ὁ Ἑλληνόπαις, ὁ ὁποῖος σὺν τῷ χρόνῳ καὶ διὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως φθάνει εἰς ἀνώτερον βαθμὸν μορφώσεως. Ἡ γλῶσσα ἡ καθαρεύουσα εἶναι ἔργον ἀνάγκης, εἶναι ἀπόρροια τῆς μορφώσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ Ἕλλην. Δὲν δύναται ὁ Ἕλλην νὰ μεταχειρισθῇ ἄλλην γλῶσσαν παρὰ τὴν λεγομένην καθαρεύουσαν, ἂν δὲν θέλῃ νὰ ἐκπέσῃ εἰς τὸν ἐκτραχηλισμόν, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα πρὸ ὀλίγου. Ἐκεῖνο ἑπομένως ἐφ’ οὗ ἤθελον νὰ συστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ ἰδίως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, εἶναι νὰ προσέξῃ εἰς τίνας θὰ ἀναθέσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νομοθετήματος. Ἂν ἡ ἐφαρμογὴ ἀνατεθῇ εἰς τοὺς λεγομένους μαλλιαρούς, καὶ δυστυχῶς ἀντιπροσωπεύονται αὐτοὶ ἐν πληθώρᾳ προσώπων εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, βεβαίως ὁ νόμος αὐτὸς θὰ καταλήξῃ εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῆς μαλλιαρῆς γλώσσης ἐν τοῖς δημοτικοῖς σχολείοις, ἀλλ’ ἂν ἐπαφεθῇ εἰς ἄνδρας ἐννοοῦντας τί ἐστὶ δημοτικὴ γλῶσσα, ἐννοοῦντας τοῦτο ὅτι ἀναλόγως τῆς ἡλικίας τῶν παιδιῶν ἡ γλῶσσα ὑφίσταται ὡρισμένας μεταβολάς, τότε βεβαίως δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς κίνδυνος ἐκ τῆς μεταβολῆς τῆς γλώσσης. Εἶναι εὔκολον νὰ ἐννοήσῃ κανείς, ὅτι ἐφ’ ὅσον προάγεται ἡ μόρφωσις τοῦ ἀνθρώπου, προάγεται ἡ γλῶσσα, διότι ἡ γλῶσσα εἶναι φυσικὴ ἀπόρροια τῆς πνευματικῆς καὶ διανοητικῆς καταστάσεως τοῦ ἀνθρώπου, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται. Ἡ ὀρθωτέρα ἀντίληψις ὅσον ἀφορᾷ τὴν γλῶσσαν, ἀντίληψις ἡ ὁποία θὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ πάντα φόβον καὶ κίνδυνον τῆς ἐκτροπῆς τῆς γλώσσης, εἶναι ὅτι ἡ γλῶσσα ἡ ὁποία πρέπει νὰ διδαχθῇ εἰς τὴν αʹ τάξιν τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου, Ἑλληνικὴ οὖσα γλῶσσα, πρέπει νὰ εἶναι ἁπλῆ, σαφὴς καὶ εὔληπτος, ἀνάλογος πρὸς τὸν γλωσσικὸν πλοῦτον τῶν παιδιῶν, τὰ ὁποῖα σὺν τῷ χρόνῳ αὐξάνουν οὕτω τὰς γνώσεις των, αἱ ὁποῖαι καὶ ἀποτυποῦνται εἰς αὐτά. Ἐν τούτοις λοιπὸν ἐὰν ἐγκαίρως ἤθελεν ἀποδεχθῆ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, ἡ τροποποίησις θὰ ἦτο αὕτη: Ὅτι ἡ γλῶσσα τοῦ ἀναγνωστικοῦ βιβλίου πρέπει νὰ εἶναι ἁπλῆ, σαφὴς καὶ εὔληπτος, συμφώνως πρὸς τὰς πνευματικὰς καὶ γλωσσικὰς δυνάμεις τῶν μαθητῶν, ὁπότε θὰ ἀπεφεύγωμεν πάντα κίνδυνον νὰ μεταπέσωμεν εἰς τὴν διγλωσσίαν. Ἐὰν δὲν γίνῃ τοῦτο φαντασθῆτε εἰς ποίαν κατάστασιν θὰ περιέλθουν τὰ παιδιά. Νὰ εἶναι ὑποχρεωμένα εἰς τὴν τρυφεράν των ἡλικίαν νὰ μάθουν δύο γλώσσας, ὅταν τὸ ζήτημα τῆς ἐκμαθήσεως καὶ μιᾶς μόνον γλώσσης ἀπαιτεῖ τόσον μακρὸν χρόνον. Δὲν ἤθελον νὰ κατέλθω τοῦ βήματος χωρὶς νὰ ἀναφερθῶ εἰς κἄτι τι τὸ ὁποῖον εἶπεν προχθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ν’ ἀναγνώσω κἄτι τι: (ἀναγιγνώσκει). «Τ’ ἀναγνωστικὰ τῆς αʹ τάξεως τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου ὀφείλουσι νὰ εἶναι γεγραμμένα .... κλπ.». Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὰς παρατηρήσεις μου.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαζαχαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§117Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, μετὰ τοσαῦτα λεχθέντα ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω ἄλλο τι, εἰμὴ νὰ εἰσέλθω ἀμέσως εἰς τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ μετὰ λύπης μου παρατηρῶ, ὅτι ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν προχθὲς καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑφ’ ἡμῶν οὐδὲν εἰσήχθη εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἂν καὶ ὑπεσχέθη ὁ κ. Ὑπουργός. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ βʹ. ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τὰ πάντα μένουν, ὅπως ἦσαν καὶ πρότερον. Τὸ 1ον ἄρθρον εἰς τὸ ἐδάφιον βʹ. λέγει (ἀναγιγνώσκει) «εἰς τὰς 4 κατωτέρας τάξεις τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου κλπ.». Ἐπίσης καὶ διὰ τὰς ἀνωτέρας τάξεις τοῦ δημοτικοῦ σχολείου λέγει: (ἀναγιγνώσκει). Ὥστε δὲν ἐτροποποιήθη τίποτε, ἐνῷ προχθὲς ἐδηλώσατε ὅτι εἰς τὰς ἀνωτέρας τάξεις τοῦ δημοτικοῦ σχολείου καὶ εἰς τὴν δʹ τάξιν θὰ εἰσαχθῇ ἡ καθαρεύουσα.

§118Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι κατὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Συμβούλιον ὅπως βαθμιαίως εἰσαχθῇ καὶ ἡ δημοτικὴ γλῶσσα εἰς τὴν εʹ καὶ ϛʹ τάξιν τοῦ δημοτικοῦ σχολείου καὶ τοῦτο κατ’ ἐπέκτασιν τοῦ σχετικοῦ νόμου, ὅτι εἰς τὴν δʹ τάξιν δὲν εἰσάγεται ἀμέσως ἀλλὰ τὸ Συμβούλιον καθορίζει τὸν χρόνον πότε αὕτη θὰ εἰσαχθῇ. Εἶναι ζήτημα ἐκτελέσεως.

§119Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Δι’ αὐτὸ θὰ παρεκάλουν διὰ νὰ μὴ γίνῃ παρεξήγησις, νὰ γραφῇ ὡρισμένον τι.

§120Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Λέγει ῥητῶς «ἀπηλλαγμένον ἀρχαϊσμοῦ καὶ ἰδιωτισμοῦ».

§121Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Θὰ παρεκάλουν νὰ προστεθῇ μετὰ τὰς λέξεις «Ἀρχαϊσμοῦ καὶ ἰδιωτισμοῦ» καὶ ἡ λέξις «χυδαϊσμοῦ», διότι τοιουτοτρόπως ἀποκλείομεν τὸν χυδαϊσμόν.

§122Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶμαι συμφωνότατος ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν χυδαϊσμόν, ἀλλὰ πῶς νὰ τεθῇ εἰς τὸν νόμον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ χυδαΐζωμεν;

§123Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Καὶ ὅμως εἰμπορεῖ νὰ προστεθῇ εἰς τρόπον, ὥστε ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ μορφώσουν τὴν γλῶσσαν, δὲν θὰ εἰμποροῦν νὰ εἰσαγάγουν εἰς αὐτὴν καὶ λέξεις χυδαίας. Αὐτὸ εἶναι. Τὸ θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ τεθῇ αὐτό. Κατόπιν ἔχω μίαν ἄλλην παρατήρησιν. Λέγετε ὅτι θὰ διδάσκεται ἡ δημοτικὴ καὶ ἡ καθαρεύουσα. Πολὺ φοβοῦμαι ὅτι αὐτὸ μᾶλλον θὰ φέρῃ σύγχυσιν καὶ ἀντὶ νὰ διορθώσωμεν τὴν γλῶσσαν θὰ γίνωμεν αἴτιοι νὰ καταστραφῇ αὕτη.

§124Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Αὐτὸ τὸ βιβλίον ἢ θὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸ κοινὸν αἴσθημα τὸ ἰδικόν μας ὅλων ἐδῶ ἀξίως τοῦ σκοποῦ καὶ τῶν βλέψεών μας, καὶ τότε τὸ σύστημα αὐτὸ θὰ στερεωθῇ, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ἢ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι δὲν ἀξίζει, ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἄφηνε τὸ σύστημα αὐτὸ νὰ ἐκτραπῇ εἰς τοὺς δρόμους τοῦ μαλλιαρισμοῦ, καὶ τότε ἀσφαλῶς τὸ σύστημα αὐτὸ θὰ πέσῃ ἐντελῶς.

§125Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Αὐτὰ εἶναι ὀρθότατα, κύριε Ἀντιπρόεδρε, ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅπως εἶπον καὶ προχθές, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐποπτεύῃ ὅλα αὐτὰ μὲ ὅλας τὰς λεπτομερείας.

§126Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην, καὶ σεῖς ἐν τῷ δικαιώματί σας ὡς βουλευτὴς θὰ ἔλθητε νὰ τὴν ἐλέγξητε ἐδῶ.

§127Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἄλλην παρατήρησιν ἔχω νὰ προσθέσω, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαλειφθῇ τὸ ἄρθρον 39 τοῦ νόμου 827. Τὸ θεωρῶ ὅτι εἶναι περιορισμὸς τῆς πνευματικῆς ἀναπτύξεως τοῦ λαοῦ. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι τὰ κατὰ γενικὸν κανόνα ἀναγινωσκόμενα βιβλία δὲν πρέπει νὰ ὑπάγωνται εἰς τὸ βιβλιόσημον.

§128Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐὰν τὰ κατὰ γενικὸν κανόνα ἀναγινωσκόμενα βιβλία τὰ ἀναγράφει τὸ ἐπίσημον πρόγραμμα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, τότε ὑπάγονται, ἄλλως ὄχι.

§129Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἠξεύρετε ὅτι γίνεται ἐδῶ μία κατάχρησις; Πρῶτον ὅτι, ὅταν καὶ αὐτὰ τὰ βιβλία ὑπάγονται εἰς βιβλιόσημον, γίνονται ἀκριβώτερα, καὶ ἑπομένως ὀλιγώτεροι θὰ τὰ ἀγοράζουν, ἵνα τὰ ἀναγινώσκουν, τοιουτοτρόπως δὲ περιορίζομεν ἡμεῖς τοὺς φιλαναγνώστας εἰς μικρότερον ἀριθμόν. Διότι μὴ ἀμφιβάλλετε ὅτι ἡ τιμὴ αὐτῶν τῶν βιβλίων ὑψώνεται διὰ τῆς προσθήκης καὶ ἄλλης δαπάνης εἰς αὐτά. Δὲν ἔχομεν δὲ ἐδῶ δυστυχῶς, ὅπως εἰς ἄλλας Χώρας, λαϊκὰς βιβλιοθήκας καὶ λαϊκὰς ἐκδόσεις.

§130Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Οἱ ἐκδόται ἂς τὰ ὑποβάλλουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἵνα μὴ ὑποβληθοῦν αὐτοὶ εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ βιβλιοσήμου.

§131Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι μαθητάς.

§132Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τότε θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸ τέλος τοῦ βιβλιοσήμου.

§133Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Καὶ ἂν ἦνε αὐτὰ ἀναγεγραμμένα εἰς τὸ πρόγραμμα, ἵνα ἀναγινώσκονται κατ’ οἶκον;

§134Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδίας). Τότε θὰ εἴπῃ ὅτι ζητοῦν καὶ αὐτὴν τὴν ἐγγύησιν οἱ πολῖται, καὶ θὰ πληρώσωσιν.

§135Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐγὼ ὄχι διὰ τοὺς συγγραφεῖς, ἀλλὰ διὰ τὸν λόγον τῆς εὐθηνίας τοῦ βιβλίου ἐνδιαφέρομαι. Ὅσον εὐθηνότερα τόσον περισσότερον ἀναγινώσκονται, ὅσον δὲ ἀκριβώτερα, τόσον ὀλιγώτερον ἀναγινώσκονται. Ἑπομένως περιορίζεται ἡ μόρφωσις τοῦ λαοῦ. Εἰς ἄλλα μέρη ὑπάρχει μεγάλη ὑποστήριξις εἰς τὰ ἀναγνωστικά. Εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ Γερμανίαν, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ὑπάρχουσι μεγάλοι ἐκδοτικοὶ Οἶκοι, ἀλλὰ προσέτι ὑπάρχουσι δημοτικαὶ καὶ δημόσιαι βιβλιοθῆκαι, ὥστε, χωρὶς ν’ ἀγοράζῃ κανεὶς βιβλία δύναται ν’ ἀναγινώσκῃ. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τίποτε ἀπὸ αὐτὰ καὶ ἐν τούτοις ἐρχόμεθα καὶ περιορίζομεν τὰς ἐκδόσεις διὰ φορολογίας. Πλὴν τούτου συμβαίνει καὶ ἄλλο τι. Εἰς μὲν τοὺς ἰδιώτας ἐπιτρέπεται νὰ τὰ ἀγοράζουν ἄνευ βιβλιοσήμου, οἱ δὲ μαθηταί, ἐφόσον εἶναι ταῦτα ἀναγεγραμμένα εἰς τὸν κατάλογον τῶν διδακτικῶν βιβλίων διὰ τὴν κατ’ οἶκον μελέτην, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ τὰ ἀγοράζωσι μετὰ βιβλιοσήμου. Οὕτως ὠθοῦμεν τοὺς γονεῖς εἰς καταστρατήγησιν τοῦ νόμου· οὗτοι θὰ ἀγοράζουν δῆθεν διὰ ἑαυτοὺς ἐν ᾧ εἶναι διὰ τὰ τέκνα των, διὰ τοὺς μαθητάς, καταστρατηγοῦντες οὕτω τὸν νόμον. Τοῦτο γίνεται αἰτία πλέον τῆς κακῆς διαμορφώσεως τοῦ χαρακτῆρος τοῦ λαοῦ. Δι’ αὐτὸ θὰ παρεκάλουν νὰ μείνουν τὰ βιβλία ταῦτα ἐλεύθερα, ὥστε, ἔστω καὶ ἂν ἐγκρίνωνται, νὰ μὴ ὑποβάλλωνται εἰς τὸ βιβλιόσημον.

§136Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Σᾶς ἐνοήσαμεν, κύριε.

§137Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐγώ, κύριε συνάδελφε, ἔχω καθῆκον νὰ κάμω τὰς δεούσας παρατηρήσεις, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς δύναται νὰ μὴ τὰς δεχθῇ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ γʹ ἐδάφιον τοῦ νομοσχεδίου. Λέγεται ἐκεῖ, ὅτι μέχρι τοῦδε τὰ κρίτρα ἦσαν δέκα δραχμάς, καὶ ὅτι σήμερον τροποποιημένου τοῦ νόμου αὐξάνονται εἰς 15 δραχ. κατὰ τυπογραφικὸν φύλλον. Νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν πρέπει νὰ γίνῃ, διότι μὴ ἀμφιβάλητε, ὅτι ὅσον αὐξάνει ἡ τιμὴ τοῦ βιβλίου, τόσον βαρύνεται ὁ λαός· οὔτε ὁ ἐκδότης οὔτε ὁ συγγραφεὺς θὰ ζημιοῦται δι’ αὐτοῦ. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὀρθὸν νὰ μένουν αἱ 10 δραχμαὶ κατὰ τυπογραφικὸν φύλλον, σᾶς παρακαλῶ δὲ νὰ γνωρίζητε, ὅτι οἱ κ. κ. κριταὶ παρὰ πολλὰ λαμβάνουν· ἀπὸ τῆς 10ης Αὐγούστου μέχρι σήμερον διένειμον 50,000 δραχ. περίπου μὲ τὸ δεκάδραχμον. Ἐγὼ βεβαιῶ, ὅτι μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου ἦσαν 34,800 δραχ. τὰ διανεμηθέντα καὶ ἐξακολουθεῖ ἡ διανομή, διότι τώρα ἔχουν ὑποβληθῇ καὶ ἄλλα ἔργα ὑπὸ κρίσιν. Δι’ αὐτὸ συνιστῶ νὰ μὴ αὐξηθοῦν τὰ κρίτρα, ἀλλὰ νὰ μείνουν ὡς ἔχουν.

§138Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Οἱ ἐργαζόμενοι πρέπει νὰ πληρώνωνται καλά· ἀρκεῖ ἡ κρίσις των νὰ εἶναι καλή.

§139Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Σεῖς δὲν ἔχετε μικρὰ παιδιά.

§140Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Καὶ μικρὰ παιδιὰ ἔχω.

§141Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐὰν λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι σήμερον πληρώνουν οἱ μαθηταὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου διὰ βιβλία 50–60 δραχμὰς καὶ περισσότερον ἐτησίως, ὅταν αὐξηθοῦν τὰ κρίτρα θὰ αὐξήσουν καὶ αἱ δαπάναι τῶν γονέων πολὺ περισσότερον διὰ βιβλία. Εἰς τὸ τρίτον ἄρθρον ὑπάρχει κ. Ὑπουργὲ «Διὰ νέας ὁπωσδήποτε ἐκδόσεις μεταβεβλημένας βιβλίων ἐγκεκριμμένων κατὰ τὸν παρόντα νόμον». Παρακαλῶ, ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω θὰ πληρώσουν διὰ τὰς νέας αὐτὰς ἐκδόσεις τὰ αὐτὰ κρίτρα, ὅταν εἶναι ἀνατυπώσεις μάλιστα ἐγκεκριμμένων; Περὶ τούτου νομίζω, ὅτι εἶχε γίνῃ καὶ φιλονικεία μεταξὺ τῶν συγγραφέων ἐκδοτῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου καὶ εἶχεν ἀποφασίσει τοῦτο, νὰ πληρώνουν μόνον 5 δραχμάς. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ ἔκαμον τὴν ἐρώτησιν νὰ καθορισθῇ τὸ ζήτημα, θὰ πληρώνουν πάλιν 10 δραχμὰς ὅπως καὶ τὴν πρώτην φοράν;

§142Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν μεταβάλλεται, μένουν 5 δραχμάς.

§143Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τοῦ νόμου 827, πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς. Μέχρι τοῦδε οἱ ἐπόπται ὑπέβαλλον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον προϋπολογισμὸν τῶν δαπανῶν των. Καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τούτου ὥριζεν αὐτὸ τὴν τιμὴν τῶν βιβλίων τούτων. Σήμερον διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς ζητεῖται ἡ παράλειψις τῆς ὑποβολῆς τῶν ὑπολογισμῶν. Νομίζω, ὅτι προτιμώτερον εἶνε νὰ μείνῃ, νὰ ὑποβάλλουν δηλαδὴ προϋπολογισμὸν οἱ ἐκδόται διὰ νὰ δύναται τὸ Ὑπουργεῖον μετὰ μείζονος εὐκολίας νὰ ὁρίζῃ τὴν τιμὴν τῶν βιβλίων. Εἰς τὸ 11 ἐδάφιον ὑποβάλλετε μίαν τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας ἐξαιρεῖτε πλὴν τῶν στερεοτύπων τῶν ξένων ἐκδοτῶν καὶ τὰ στερεότυπα τὰ ἐν Ἑλλάδι τυπούμενα. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι θὰ παραπονεθοῦν ὅλοι οἱ ἄλλοι βιβλιοπῶλαι, ἐὰν γίνῃ τοῦτο, διότι εἷς μόνον ὑπάρχει ἐκδότης στερεοτύπων· καὶ τί γίνεται; Ὁ ἐκδότης οὗτος λαμβάνει τὰ Γερμανικὰ καὶ Γαλλικὰ στερεότυπα, ἀνατυπώνει χωρὶς κανένα κόπον καὶ πωλεῖ αὐτά, ἐνῷ οἱ ἄλλοι κάμνουν καὶ ἐργασίαν ὅταν ἔχουν τὰ σχόλια, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦν βέβαια ἐργασίαν. Ἐνῷ ὁ ἐκδότης τῶν στερεοτύπων δὲν κάμνει τίποτε, παρὰ μόνον νὰ ἀνατυπώνῃ ἀπὸ τὰ καθαρὰ ξένα στερεότυπα.

§144Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Πῶς θὰ τὰ ἀνταγωνισθῇ τὰ Γερμανικά;

§145Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐὰν πρόκειται περὶ ἀνταγωνισμοῦ νὰ τεθῇ μία φορολογία.

§146Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἡ διάταξις σκοπεῖ νὰ φέρῃ ἀνταγωνισμὸν μεταξὺ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Βιομηχανίας. Δέχομαι νὰ φορολογηθοῦν καὶ τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα.

§147Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Εἰς τὸ 13 ἐδάφιον θὰ πληρώνωνται κρῖτρα διὰ τὰς νέας ἐκδόσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξαντλοῦνται καὶ ὑποχρεοῦνται οἱ ἐκδόται νὰ κάμνουν ἀνατύπωσιν ἄλλην, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλουν εἰς τὴν κρίσιν; Θὰ πληρώνουν πάλιν κρῖτρα, ἀφ’ οὗ δὲν πρόκειται περὶ νέων κρίτρων;

§148Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ὄχι δὲν ὁμιλεῖ περὶ κρίτρων, ἀλλὰ περὶ νέου ὁρισμοῦ τῆς τιμῆς, διότι ἐν τῷ μεταξὺ ἐπῆλθον μεταβολαὶ καὶ εἰς τὰ πράγματα.

§149Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Εἰς τὸ ἄρθρον 12 γίνεται λόγος περὶ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἅτινα δύνανται νὰ εἶναι καὶ ὑπάλληλοι τῆς Κεντρικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Ἀλλὰ τὸ ἐδάφιον τοῦτο ἔρχεται εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὸ ἐδάφιον 2 τοῦ 1 ἄρθρου τοῦ νόμου. Προτείνω κ. Ὑπουργέ νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἐδάφιον τοῦτο. Ὡμίλησα καὶ προχθὲς περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου.

§150Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Πρόκειται νὰ μὴ ἀνατίθεται εἰς τὰ μέλη τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Καὶ τοῦτο τὸ δέχομαι.

§151Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Τὸ 23 ἐδάφιον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον τροποποιεῖ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ νόμου, περιλαμβάνει διάταξιν, καθ’ ἣν ἡ ἀμοιβὴ διὰ τὰς μεταφράσεις αὐξάνει ἀπὸ 100 εἰς 150 δραχμάς. Θὰ ἐπεθύμουν ἐὰν ἦτο δυνατὸν τὸ ἐδάφιον αὐτὸ οὕτω νὰ διατυπωθῇ. (Ἀναγινώσκει): «Δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῇ προτάσει τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου νὰ προκηρύξῃ διαγωνισμόν». Θέλω διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης, ἵνα ἡ συγγραφὴ καὶ ἡ μετάφρασις τῶν χρησίμων βιβλίων νὰ μὴ ἀνατίθηται ὑπὸ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου εἰς ὡρισμένα πρόσωπα, διότι ἤδη πολλοὶ διδάσκαλοι παραπονοῦνται, ὅτι τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον ἀναθέτει τὸ ἔργον αὐτὸ μόνον εἰς τοὺς προστατευομένους του. Διὰ νὰ λείψουν αὐτὰ τὰ παράπονα θὰ ἐπεθύμουν νὰ προκηρύσσεται διαγωνισμός. Ἐὰν νομίζετε, ὅτι ἡ παρατήρησίς μου εἶναι ὀρθὴ δεχθῆτε παρακαλῶ τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Οὐδὲν ἕτερον ἔχω νὰ παρατηρήσω.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ἔχει τὸν λόγον.

§153Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀρχή, ὑπὸ τῆς ὁποίας ὡρμήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον τροποποιοῦν τὸν νόμον περὶ διδακτικῶν βιβλίων, εἶναι ἀγαθὴ καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ πιστεύσωμεν εἰς τὰ διαδιδόμενα εἰς βάρος του, ὅτι διὰ τῶν καινῶν δαιμονίων, τὰ ὁποῖα εἰσάγει, θέλει νὰ γίνῃ ὁ εἰσηγητὴς τῆς γλώσσης τῶν μαλλιαρῶν. Ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνει ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὀρθὰ ἀποσκοποῦντα εἰς τὴν καταλληλοτέραν διαπαιδαγώγησιν τῶν Ἑλληνοπαίδων. Δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιτυγχάνεται, ὅπως ἡ μητρικὴ γλῶσσα τοῦ σπιτιοῦ συνεχίζεται καὶ εἰς τὸ σχολεῖο, τοιουτρόπως δὲ ἀσυναισθήτως οἱ Ἑλληνοπαίδες θὰ προσέλθωσιν εἰς τὰ πρῶτα βήματα τῶν γραμμάτων, χωρὶς νὰ στρεβλώνηται ἡ διάνοιά των μεταβαλλομένης τῆς μητρικῆς γλώσσης τοῦ σπιτιοῦ εἰς τὴν σχολαστικίζουσαν εὐθὺς μὲ τὰ πρῶτα γράμματα. Ἀλλ’ ἕως ἐδῶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ σταματήσῃ. Εἰς τὸ τέλος τοῦ Δημοτικοῦ σχολείου. Ἡ κατωτέρα, Μέση ἐκπαίδευσις πρέπει νὰ διδάσκεται εἰς τὴν καθαρεύουσαν, ἡ δὲ ἀνωτέρα Μέση ἐκπαίδευσις εἰς τὴν καθαρεύουσαν καὶ τὴν ὑπερκαθαρεύουσαν μάλιστα, μὲ ὑποχρεωτικὴν τὴν ἐκμάθησιν ὅλων τῶν ἀρχαίων συγγραφέων, ὥστε οἱ μαθηταὶ οἱ ἐξερχόμενοι τῶν Γυμνασίων νὰ εἶναι ὄχι βεβαίως πλήρως κάτοχοι ὅλων τῶν ἀρχαίων συγγραφέων, πάντως ὅμως νὰ δύνανται νὰ κατανοῶσι πλήρως αὐτούς. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν ἀπαραίτητος νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω, καὶ ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἐπιθυμίαν ὅλου τοῦ παρὰ τοῖς Ἑλληνικοῖς γράμμασιν ἀσχολουμένου κόσμου. Πρὸς τοῦτο λέγω εἶναι ἀνάγκη τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον νὰ συμπληρωθῇ διὰ εἰδικῶν ἀνδρῶν περὶ τὰ τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης ἀσχολουμένων καὶ καθηγητῶν κατόχων τῆς γλώσσης καὶ τῶν γλωσσικῶν ἐν γένει ζητημάτων, ὥστε οὕτω νὰ καταστῇ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν αὐτὸ Συμβούλιον θεματοφύλαξ τῆς Ἐθνικῆς γλώσσης. Μέμνησθε κύριοι τίνες οἱ πρόγονοί μας. Εἴδατε ναὶ εἴδομεν τὴν παρελθοῦσαν Κυριακὴν εἰς τὸν στίβον τοῦ Σταδίου παρελαύνουσαν πρὸ ἡμῶν καὶ τῶν κυρίων Ὑπουργῶν καθημένων ἐν ταῖς κερκίσι τὴν μαθητιῶσαν νεολαίαν τῆς πρωτευούσης, τὴν ροδοδάκτυλον αὐγὴν τοῦ μέλλοντος τοῦ Ἔθνους, ἦσαν αὐτοὶ οἱ μαθηταὶ οἱ ἀπόγονοι τοῦ Περικλέους καὶ τοῦ Σωκράτους τοῦ Θουκιδίδη καὶ τοῦ Ἀριστοφάνους. Ἐνθυμηθῆτε τίνα θείαν γλῶσσαν τῶν Ὀλυμπίων Θεῶν ἐκεῖνοι οἱ πρόγονοι ἡμῶν ἐλάλουν καὶ ἔγραφον καὶ δι’ ὁποίας γλώσσης ἐδημηγόρουν (χειροκροτήματα). Διὰ τῆς θείας Ἑλληνικῆς γλώσσης ἐθεμελιώθη ἡ Χριστιανικὴ Θρησκεία, καὶ δι’ αὐτῆς ἐρριζοβόλησε καὶ διεδόθη καὶ κατέκτησε καὶ κατακτᾶ τὸν κόσμον σύμπαντα· Θαυμάζεται ἡ Ἑλλὰς παρ’ ὅλου τοῦ εἰς τὰ γράμματα ἀσχολουμένου κόσμου τῆς ὑφηλίου διὰ τὸ ἀρχαῖον κάλλος τῆς γλώσσης τῶν θείων Ἑλλήνων συγγραφέων. Περιφρουρήσατε κύριοι ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ τὴν ἀθάνατον ἀρχαίαν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§155ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φόρου καταναλώσεως τοῦ οἴνου». Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§157Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Εἶναι λίαν ἀξιέπαινος ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως ἡ μέριμνα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς ἀντιμετώπισιν μέρους πολεμικῶν ἀναγκῶν διὰ φορολογίας. Ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπερηκόντισεν ἀκολουθῶν τὸ Ἀγγλικὸν ρητὸν «Wlerever yon see a head lit it» δηλ. πλήττει διὰ φόρου πᾶν ἀντικείμενον δυνάμενον νὰ ἀποδώσῃ οἰκονομικῶς χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰς ἐκ τούτου κοινωνικὰς συνεπείας. Ὡς εἶναι γνωστὸν οἱ ἐπιβαλλόμενοι σήμερον φόροι, οἱ φόροι κυρίως πολεμικοὶ ἀνεγνωρίσθη, ὅτι ἔπρεπε νὰ συγκεντρῶσι τρία τινὰ προσόντα. Τὸ πρῶτον εἶναι τὸ τῆς ἀμέσου ἀποδόσεως καὶ τῆς παραγωγικότητος τοῦ φόρου. Τὸ προσὸν τοῦτο ἐθεωρήθη, ὡς ἀπαραίτητον διὰ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ πολεμικοῦ φόρου. Ἡ ἔλλειψις ἀμέσου ἀποδόσεως ἀποκλείει πάντα νέον φόρον καὶ ἄγει εἰς προτίμησιν αὐξήσεως τῶν παλαιῶν καὶ δεδοκιμασμένων φόρων. Δι’ ὃ ἂς ἐξετάσωμεν, ἐὰν ὁ ὑπὸ συζήτησιν φόρος εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσφέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς παραγωγικότητος καὶ τῆς ἀμέσου ἀποδόσεως. Εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι παραγωγικὸς φόρος καταναλώσεως οἴνου, εἰς στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἥμισυ τοῦ πληθυσμοῦ καὶ πλέον, ὁ ὁποῖος καταναλίσκει τὸν οἶνον εὑρίσκεται εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ καὶ ν’ ἀναμένῃ τις ἄμεσον ἀπόδοσιν, καθ’ ἣν στιγμὴν πρόκειται καὶ τὸ ἕτερον ἥμισυ νὰ κληθῇ ὑπὸ τὰ ὅπλα; Ὅταν ἔχωμεν τὸν πληθυσμόν, ὁ ὁποῖος κυρίως καταναλίσκει τὸν οἶνον ἐν ἐπιστρατεύσει εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν ἄμεσον ἀπόδοσιν τοῦ φόρου, ἄρα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης τὸ πρῶτον προσὸν τῶν πολεμικῶν φόρων ἐλλείπει. Δεύτερον προσὸν τῶν ἐπιβαλλομένων φόρων εἶναι ἡ μὴ παρακώλυσις τῆς ἐθνικῆς καὶ ἐμπορικῆς βιομηχανίας. Ἀλλὰ εἰς στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν κρίσιν οἴνου, εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν σταφίδος ἐπιτεταμμένης ἔτι μᾶλλον, ὡς ἐκ τοῦ μὴ δυνατοῦ τῆς ἐξαγωγῆς τῆς σταφίδος, λόγῳ ἐλλείψεως τῶν μέσων τῆς μεταφορᾶς, ἐπιτρέπεται τὸ μόνον μέσον, τὸ ὁποῖον ἀπέμεινε διὰ τὴν σταφίδα, ἡ οἰνοποίησις, δηλ. νὰ τὴν πλήξωμεν καθ’ ὃν τρόπον τὴν πλήττομεν διὰ τοῦ φορολογικοῦ τούτου μέτρου, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλομεν, ἐπιβάλλοντες πλὴν τῆς ἐπιβαρύνσεως καὶ πλεῖστα ὅσα προσκόμματα κατὰ τὴν μεταφοράν; Ὑπεδεικνύετο ἀντιθέτως ὄχι μόνον ἡ μὴ φορολογία τοιούτου εἴδους, ἀλλὰ καὶ πᾶσα φροντὶς πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς θεομηνίας ταύτης, δι’ ἧς θὰ ἐμειοῦντο κατὰ τὸ ἐνὸν τὰ ἀποτελέσματα τῆς διπλῆς κρίσεως. Τρίτον προσὸν τῶν πολεμικῶν φόρων εἶναι ἡ ἐπιβολὴ ἀναλόγου συμμετοχῆς ὅλων τῶν μελῶν τῆς κοινωνίας εἰς τὰ βάρη καὶ τὰς δαπάνας τοῦ πολέμου. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης νομίζω, ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὸν ὡς ἄνω ἐπιδιωκόμενον σκοπὸν ἀφ’ οὗ πάντες οἱ φόροι οἱ ἔμμεσοι, ἐκτὸς δὲ αὐτῶν καὶ οἱ φόροι τῆς καταναλώσεως τείνουσιν εἰς φορολογίαν τῶν εὐπορωτέρων τάξεων, τοῦθ’ ὅπερ βεβαίως ἀντιβαίνει πρὸς τοὺς σκοποὺς δι’ οὓς ὅ τε κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων κατέφυγον εἰς τὸν φόρον τοῦτον διότι βεβαίως σκοπὸς τούτων δὲν εἶναι ἡ φορολογία τῶν εὐπορωτέρων τάξεων ὡς ἐπιτυγχάνεται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Ἀφοῦ ὅμως αὕτη ἀπεφάσισεν τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου τούτου θὰ ἔλεγον, ὅτι ἔπρεπε μετὰ μείζονος προσοχῆς ἀπὸ ψυχολογικῆς ἀπόψεως νὰ κρίνῃ ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τὸ μέτρον τοῦτο καὶ νὰ ἀποβλέψῃ κυρίως εἰς τὴν ἐντύπωσιν τὴν ὁποίαν ἤθελε παραγάγει εἰς τὸ κοινόν. Ὡς εἶναι γνωστόν, ὁ φόρος τοῦ οἴνου δὲν ἐπιβάλλεται ἤδη διότι πρὸ πολλοῦ εἶχε ἐπιβληθῆ καὶ ἡ ὕπαρξις τούτου ἐπροκάλεσε θύελλαν δικαίας κοινωνικῆς κατακραυγῆς ἐξ ἧς καὶ κατηργήθη διὰ κοινῆς ὄντως ἐπιβολῆς ὄχι, τόσον διὰ τὸ καταθλιπτικόν του, ὅσον καὶ διὰ τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως τούτου. Βεβαίως δὲν πρόκειται περὶ ἐπαναφορᾶς τοῦ συστήματος τούτου ἀλλὰ καὶ ἁπλῆ ἀνάμνησις μόνον τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου γεννᾷ εἰς ὅλας τὰς τάξεις τῶν οἰνοπαραγωγῶν καὶ τῶν φορολογουμένων. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ εὐχέρεια τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου εἶναι ἐκ τῶν πρώτων προσόντων, τὰ ὁποῖα ἐπιζητοῦσιν εἰς τὴν φορολογίαν, ἀλλ’ ὑπάρχει εὐχέρεια εἰς τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τούτου; Τοὐναντίον ὑπάρχει ἡ μεγαλειτέρα δυσχέρεια ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ. Καὶ διὰ τὸν λόγον δὲ τοῦτον ὅτι στερεῖται ὁ προτεινόμενος φόρος τῆς εὐχερείας τῆς βεβαιώσεως τοῦθ’ ὅπερ ἡ ἐξέλιξις τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης ἐπιβάλλει ὡς ἀπαραίτητον προσόν, ἔπρεπε νὰ ἀποτρέψῃ ἡμᾶς τῆς τοιαύτης φορολογίας. Ὡς ὀρθῶς εἶπε πρὸ ὀλίγου νομίζω ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ προτείνων τὴν μὴ ἐπιβολὴν οἱασδήποτε φορολογίας ἐπείγει νὰ ὑποδείξωμεν καὶ τρόπον ἀντικαταστάσεως αὐτῆς δι’ ἄλλης τινός. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ὑποβάλω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ συστηματικὴ φορολογία τῶν ἀμπέλων καίτοι παρέχουσα ἀναμφισβητήτως μεγίστους κινδύνους ὡς ἐκ τῆς μὴ δυνατῆς ἐξακριβώσεως τῆς παραγωγησίμου ἐκτάσεως ἀμπέλου, λόγῳ τοῦ εἴδους αὐτῆς, θὰ ἦτο προτιμητέα καὶ ὀλιγώτερον καταθλιπτική. Ἂν δ’ ἐν συνδυασμῷ πρὸ αὐτὴν ἐπεβάλλομεν καὶ ἐπιτηδευματικήν τινὰ φορολογίαν εἰδικὴν ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ οἴνου—λέγων δὲ ἐπιτηδευματικὴν φορολογίαν ὀφείλω νὰ ἐξηγήσω, ὅτι ἐννοῶ διὰ τῶν λέξεων τούτων τὴν φορολογίαν τὴν ἐπιβαλλομένην εἰς τοὺς ἐπιτηδευματίας ἐκείνους δι’ ὧν γίνεται ἡ κατανάλωσις τοῦ οἴνου δηλαδὴ οἰνοπώλας παντοπώλας κλπ. φορολογίαν δὲ ποικίλουσαν ἀναλόγως τοῦ καταναλισκομένου παρὰ τούτων ποσοῦ οἴνου θὰ εἴχομεν μᾶλλον εὐάρεστα ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἀποτελέσματα. Διότι οὕτω καίτοι ὑπάρχει ἀναμφισβήτητος σήμερον φορολογία τοῦ ἐπιτηδεύματος, ἡ ἐπιτηδευματικὴ αὕτη φορολογία θὰ ἦτο πρόσθετος καὶ θὰ ἀπέδιδε ποσὸν ἴσον ἂν μὴ καὶ ἀνώτερον ποσὸν τοῦ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἐπιβαλλομένου φόρου. Ἐλπίζω δ’ ὅτι διὰ τῶν δύο τούτων φόρων θὰ εἴχομεν μείζονα ἀπόδοσιν καὶ ὀλιγωτέραν κατάθλιψιν τῆς κοινωνίας ἡ ὁποία θὰ ὑποστῇ τὴν φορολογίαν ταύτην. Τοῦτο ἔχω νὰ παρατηρήσω ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἤδη εἰσερχόμενος εἰς τὰ καθέκαστα τοῦ νομοσχεδίου, ἔχω νὰ παρατηρήσω εἰς τὸ 1ον ἄρθρον, ὅτι παράγεται ἀνισότης τῆς φορολογίας, κύριε Ὑπουργέ, μεταξὺ τῶν κατοίκων τῶν μερῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἄνω τῶν 5000 κατοίκων καὶ τῶν μερῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν κάτω τῶν 5000 κατοίκων, διότι εἰς μὲν τοὺς κατοίκους τῶν μερῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἄνω τῶν 5000 κατοίκων, ἐπιβάλλεται φορολογία καὶ ἐπὶ τοῦ καταναλισκωμένου οἴνου, διὰ τὴν οἰκογενειακὴν χρῆσιν, ὅσον καὶ διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς καλλιεργείας, ἐνῷ εἰς τοὺς κατοίκους τῶν μερῶν τῶν κάτω τῶν 5000 κατοίκων ἐπιβάλλεται φορολογία μόνον δι’ ἐκεῖνον τὸν οἶνον, τὸν ὁποῖον μεταφέρουν πρὸς πώλησιν. Συνεπῶς θὰ ἐζήτουν, κύριε Ὑπουργέ, ἐξίσωσιν φορολογικήν, ὅλων τῶν φορολογουμένων, ἀπαραίτητον κατὰ τὰς σημερινὰς ἀντιλήψεις τῆς ἐπιστήμης. Πλὴν τῆς ἀπόψεως ταύτης, εὑρίσκω καὶ ποιάν τινὰ ἀντίφασιν μεταξὺ τῆς παραγράφου βʹ τοῦ 1ου ἄρθρου καὶ τοῦ 2ου ἄρθρου εἰς τὴν παράγραφον βʹ τοῦ 1ου ἄρθρου λέγετε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἐπιβάλλεται φορολογία εἰς τὸν οἶνον καὶ γλεῦκος τὰ ἀποταμιευόμενα πρὸς πώλησιν ἢ ἐμπορίαν. Καὶ μετὰ ταῦτα ἔρχεσθε εἰς τὸ 2ον ἄρθρον καὶ ἐξαιρεῖτε μόνον ἐκ τοῦ ἀποταμιευομένου οἴνου παρὰ τοῦ ἰδίου παραγωγοῦ ὡρισμένον ποσόν. Ὅθεν ἀφοῦ κατ’ ἀρχὴν ἐπιβάλλετε φορολογίαν μόνον εἰς τὸν πρὸς πώλησιν ἢ ἐμπορίαν ἀποταμιευμένον οἶνον πῶς ὕστερον παρεμβάλλετε καὶ τὸν καταναλισκώμενον οἶνον παρὰ τοῦ αὐτοῦ παραγωγοῦ, εἴτε διὰ τὰς οἰκογενειακάς του ἀνάγκας, εἴτε διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς καλλιεργείας, ὃν ἐξαιρεῖτε διὰ τῆς φορολογίας; Ἄρα ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον θέτετε εἰς τὸ 1ον ἄρθρον, εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἀντίφασιν πρὸς τὴν καθιερουμένην ἐξαίρεσιν διὰ τοῦ 2ου ἄρθρου, ἔστω καὶ ἂν ὡς τεκμήριον δέχεσθε ποσόν τι, τὸ ὁποῖον ὁρίζομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ἄρθρον 4, εἰς ὃ ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ πρόσθετος αὕτη φορολογία, ἡ ἐπιβαλλομένη εἰς τὸν ἐν πεπωματισμέναις φιάλαις οἶνον εἶναι φορολογία πολυτελείας καὶ ἑπομένως λίαν δεδικαιολογημένη. Ἀλλὰ θὰ παρετήρουν εἰς τὸν ἀξιότιμον κύριον Ὑπουργόν, ὅτι ἔχει ὁρίσει ποσοστὸν ἐλάχιστον διὰ τὴν πολυτελῆ ταύτην φορολογίαν, διότι ἀρχίζει ἀπὸ 2½% καὶ καταλήγει εἰς 15%, ἐν ᾧ ὤφειλε νὰ ἀρχίσῃ ἴσως ἐκ τοῦ σημείου εἰς ὃ λήγει. Διότι ἐὰν ηὔξανεν αὐτὴν ἀπὸ 10% μέχρι 30% νομίζω ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καταναλίσκουν τοὺς πεπωματισμένους εἰς φιάλας οἴνους, εἶναι τόσον εὔποροι, ὥστε θὰ ἠδιαφόρουν ἐὰν ἐπεβαρύνοντο μὲ 10 λεπτὰ ἢ 15 λεπτὰ ἐπὶ πλέον. Κατ’ αὐτὸν δὲ τὸν τρόπον θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀνακουφίσωμεν τὰς δυσαναλόγους καὶ καταθλιπτικῶς φορολογουμένας ἀπορωτέρας τάξεις ὑπὲρ ὧν πρέπει νὰ στρέφηται πᾶσα μέριμνα ἀπὸ ἀπόψεως δικαιοσύνης, ἰσότητος καὶ οἰκονομικῆς ἀντοχῆς. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κύριον Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ μίαν ἑρμηνείαν εἰς τὴν λέξιν «προάστεια». Ποῖον μέτρον θὰ λάβωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐφαρμόσωσι τὸν νόμον, διὰ νὰ ὁρίσωσιν τὰ προάστεια;

§158Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Προάστειον εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι πρὸ τῆς πόλεως ἢ κωμοπόλεως τῶν 5000 κατοίκων. Π. χ. τὸ Παλαιὸν Φάληρον εἶναι προάστειον τῶν Ἀθηνῶν.

§159Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἀσχέτως, ἂν ὑπάγεται ἢ μὴ εἰς τὴν αὐτήν κοινότητα;

§160Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως θὰ ὑπάγεται εἰς τὴν αὐτὴν κοινότητα. Τὸ ἀμέσως πρὸς τὴν πόλιν κείμενον ἢ πλησιέστατα.

§161Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὥστε μία μόνον Κοινότης ἢ Δῆμος θὰ εἶναι τὸ προάστειον μετὰ τῆς πόλεως;

§162Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως μία μόνη. Καὶ νὰ γραφῇ καὶ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ ἑρμηνεία.

§163Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Θὰ ἐνόμιζον, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἠδύνατο νὰ προστεθῇ: «προάστεια ἐν τῷ αὐτῷ Δήμῳ ἢ τῇ αὐτῇ Κοινότητι εὑρισκόμενα»

§164Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐννοεῖται. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι διαφορετικά.

§165Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἀπ’ ἔξω ἀπὸ μίαν πόλιν δυνατὸν νὰ εἶναι ἄλλη Κοινότης. Διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν νὰ δοθῇ αὐτὴ ἡ ἑρμηνεία, ἥτις καὶ ἐδόθη διὰ τῆς ἀναγραφῆς εἰς τὰ πρακτικὰ.

§166Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Φυσικά. Ἡ ἔννοια εἶναι, ὅτι ὅταν εἷς συνοικισμὸς ἀποτελεῖ ἰδιαιτέραν Κοινότητα δὲν δύναται νὰ ὀνομασθῇ προάστειον.

§167Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως.

§168Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐὰν εἶναι ἀνάγκη διασαφήσεως, διασαφήσατέ το.

§169Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι δὲν δύναται νὰ εἶναι προάστειον μία ἄλλη Κοινότης.

§170Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀφοῦ ἠγέρθη ἀμφιβολία, ἂς σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ δήλωσις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ καὶ ἡ ἀποδοχὴ τῆς Βουλῆς.

§171Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως.

§172Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ἄρθρον 6, εἰς τὸ ὁποῖον παρατηρῶ τὴν δημιουργίαν ἐσωτερικῶν τελωνειακῶν ζωνῶν. Εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ἐκ τοῦ παρελθόντος πόσον καταθλιπτικὴ εἶναι ἡ δημιουργία αὕτη ἐσωτερικῶν τελωνειακῶν ζωνῶν. Εἶναι δὲ ἰδιαιτέρως γνωστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ὁποία ἐκ τῶν πρώτων ἔσπευσε νὰ καταργήσῃ τὸν φόρον τῶν ὠνίων, ὁ ὁποῖος ἐπεβάρυνε μέχρι σήμερον δι’ ἐσωτερικῶν τελωνειακῶν ζωνῶν τὰ διάφορα προϊόντα. Ἐπὶ πλέον ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ ἐπιβολὴ τῆς φορολογίας ταύτης τῶν μεταφερομένων οἴνων θὰ φέρῃ μεγίστην δυσχέρειαν εἰς τὸν ἀγροτικὸν ἰδίως πληθυσμόν, ὁ ὁποῖος θέλει πολλὰ ὑποφέρει ἐκ τῶν διατυπώσεων, τὰς ὁποίας ἀξιοῖ τὸ ἄρθρον τοῦτο, διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν οἴνων ἐκ τῶν ἀγροτικῶν συνοικισμῶν εἰς τοὺς ἄνω τῶν 5000 κατοίκων. Τρίτον ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ ἀπόδοσις ἐκ τῆς φορολογίας ταύτης δὲν θὰ εἶναι οἵα θὰ εἶναι δυνατὴ ἐξ οἱασδήποτε ἄλλης φορολογίας, διότι, ὡς εἶναι γνωστόν, θὰ παρεμπέσουν εἴτε ἐνοικιασταί, εἴτε δῆμοι, εἴτε κοινότητες, αἱ ὁποῖαι θὰ λαμβάνουν ὅσα ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον καὶ συνεπῶς ἐλαχίστη θὰ εἶναι ἡ ὠφέλεια τοῦ δημοσίου. Τέταρτον ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ ὁριζόμενος τρόπος διὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ φόρου τούτου διὰ τῶν κοινοτικῶν ἢ δημοτικῶν συμβουλίων θὰ ἀποβῇ ἔτι μᾶλλον ἐπαχθέστερος εἰς τὴν κοινωνίαν, διότι πάντες γνωρίζομεν, ὅτι τὰ εἰς τὰ μικρὰ μέρη τοπικὰ πάθη εἶναι τοσοῦτον ἀνεπτυγμένα, ὥστε νὰ γεννῶσι διακρίσεις καὶ ἐξαιρέσεις μεταξὺ τῶν φορολογουμένων πολιτῶν, οἵτινες ἄλλους μὲν θὰ ἀπαλλάσσωσι τοῦ ὀφειλομένου φόρου, ἄλλους δὲ θὰ ἐπιβαρύνουν ἐπιπροσθέτως. Διὰ τοῦτο καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης, νομίζω, ὅτι ἡ ἀνάθεσις εἰς τὰ συμβούλια δὲν εἶναι ὁ καταλληλότερος τρόπος πρὸς εἴσπραξιν τοῦ φόρου τούτου. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ 9ον ἄρθρον, δι’ οὗ ὁ ἔλεγχος τοῦ ἀποταμιευομένου οἴνου γίνεται διὰ δημοσίων ὑπαλλήλων, καθ’ ἃ ἤθελεν ὁρίσει Βασιλικὸν Διάταγμα. Ἀλλὰ μήπως διὰ δημοσίων ὑπαλλήλων δὲν ἐνεργεῖται ὁ ἔλεγχος τῆς φορολογίας τῶν ζώων; Καὶ ἐν τούτοις εἶναι ἐξῃκριβωμένον, ὅτι οἱ ἐλέγχοντες τὴν φορολογίαν ταύτην προβαίνουν εἰς ἁδρὰς καταχρήσεις, αἵτινες πληροῦσι μόνον τὸν πίνακα τῶν δικαστηρίων ἀδιαφοροῦντες ἂν εἶναι ἡ βεβαίωσίς των ἀληθὴς καὶ ἂν ὑπάρχουν φορολογήσιμα ζῷα, ἕνεκα τοῦ ὁποίου τὰ πλεῖστα ἀκυροῦνται ὑπὸ τῶν δικαστηρίων ἐπιβαρύνονται δὲ οἵ τε φορολογούμενοι διὰ τῆς ἐπὶ δικαστηρίου παραστάσεώς των ὡς καὶ τὸ δημόσιον, ὅπερ καταβάλλει εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους τοῦ ἐλέγχου ποσοστὰ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πρωτοκόλλων ἀσχέτως μὲ τὸ νόμιμον καὶ ἀληθὲς τούτων. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν, ὅπως μὴ δώσῃ εἰδικὰ ποσοστὰ διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τούτους εἰς τὰς βεβαιώσεις τοῦ φόρου αὐτοῦ. Μετὰ ταῦτα ἔχω νὰ παρατηρήσω εἰς τὸ ἄρθρον 20 ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπα καὶ ἐν ἀρχῇ περὶ τῶν παθῶν, τὰ ὁποῖα ἀναπτύσσονται εἰς τὰ μικρὰ μέρη. Ταύτας τὰς παρατηρήσεις ἔχω νὰ ὑποβάλω ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς θέλει λάβει ὑπ’ ὄψει του ταύτας. Ἂν ὅμως τυχὸν ἐπιμείνῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ φρονῶ, ὅτι θὰ εὑρεθῇ πρὸ ἀδυναμίας ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου ἕνεκα τῶν ἄνω λόγων, ὡς καὶ πρὸ τῆς ἀναποδράστου ἀνάγκης ἀντικαταστάσεως τούτου ἀφ’ ἑνὸς ἕνεκα τῆς καταθλίψεως, τὴν ὁποίαν θέλει παραγάγει ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἕνεκα τῆς μικρᾶς ἀποδόσεως, τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ καὶ ἡ ὁποία θὰ εἶναι ὅλως δυσανάλογος πρὸς τὴν δικαίαν κοινωνικὴν κατακραυγὴν, τὴν ὁποίαν θέλει προκαλέσῃ ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φορολογικοῦ τούτου μέτρου.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μανασάκης ἔχει τὸν λόγον.

§174Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Προχθὲς ὑπεστήριξα, ὅτι ἔπρεπε νὰ διατηρηθῇ τὸ ἰδιαίτερον φορολογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζεται εἰς τὴν Κρήτην, ἀποβλέπων εἰς τὴν εὐκολίαν τῶν κατοίκων καὶ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ δημοσίου κατὰ πρῶτον λόγον, διότι τὸ σύστημα αὐτὸ ὡς ἐφηρμόσθη ἀποδίδει τόσον φόρον ὅσος ὡς βεβαιοῦται, τοὺς κατοίκους δὲ εὐχαριστεῖ τρόπον τινά. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀντιλαμβάνομαι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχει σκοπὸν, ὅπως θεμελιώσῃ τὸ νέον νομοσχέδιον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παρ’ ἡμῖν ἰσχύοντος συστήματος καὶ ὅτι ἀπεφασίσθη ἤδη ὅπως ἐπεκταθῇ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰς τὴν ἡμετέραν πατρίδα. Φρονῶ ὅμως πρὸς τοῦτο, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσι νομοθετικὰ μέτρα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα ἐν μέρει ἔχουσι ληφθῇ καὶ διὰ τὸ λοιπὸν Κράτος ἐν σχέσει μὲ τὴν προστασίαν τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου. Ὁ νόμος ΓΠʹ, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεκυρώθη ἡ σύμβασις μετὰ τῆς προνομιούχου ἑταιρίας πρὸς ἀνάπτυξιν καὶ καλλιέργειαν τῆς σταφίδος, καθιεροῖ προνόμιά τινα καὶ εὐκολίας τινὰς ὡς πρὸς τοὺς παραγωγοὺς τῶν σταφιδικῶν εἰσοδημάτων, τὰ ὁποῖα ἐπιθυμῶ, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς, λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ ἐπεκτείνει ταῦτα καὶ εἰς τὴν Κρήτην καὶ ἐν γένει εἰς τὰς νέας χώρας εἰς πρώτην παρουσιασθησομένην εὐκαιρίαν. Καὶ ἐν πρώτοις καθιεροῖ ἓν σύστημα τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν. Οὐδὲν ἄλλο γεωργικὸν προϊὸν ἔχει περισσοτέραν ἀνάγκην, ὅπως προστατευθῇ κατὰ τῆς αἰσχροκερδείας, διότι τὸ προϊόν τῆς ἀμπέλου εἶναι τοιοῦτον ὥστε ἀπαιτεῖ τὰς περισσοτέρας δαπάνας ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς ὅλα τὰ ἄλλα εἰσοδήματα, ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὴν προπαρασκευὴν καὶ καλλιέργειαν τῆς ἀμπέλου, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ εἰσοδήματος αὐτῶν καὶ κατόπιν εἰς τὴν πώλησιν αὐτοῦ. Εἶναι τόσον δαπανηρὰ ἡ καλλιέργεια τῆς ἀμπέλου καὶ τόσην ἀπαιτεῖ ἐργασίαν πρὸς ἐπιτυχίαν τῆς σταφίδος πρὸ παντός, ὥστε διαρκῶς ὑφίσταται πίεσιν ὁ σταφιδοπαραγωγὸς καὶ ἀφαίμαξιν ἐκ μέρους τῆς αἰσχροκερδείας. Ἡ ἀνάγκη ἑπομένως τοῦ νὰ ὑπάρχουν γενικαὶ ἀποθῆκαι, αἱ ὁποῖαι νὰ προστατεύουν τὸν παραγωγὸν σταφιδικῶν εἰσοδημάτων, παρουσιάζεται κατὰ μείζονα λόγον εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν, ὁπότε εἶναι δυσχερεστάτη μὲν ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ἀπαραιτήτων εἰδῶν διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς σταφίδος ἤτοι τῆς σόδας, τοῦ θείου καὶ τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ, παρὰ πολὺ δὲ ὑπερβολικὴ ἡ δαπάνη τῆς ἐργασίας πρὸς καλλιέργειαν αὐτῆς, ὅπως καὶ πρὸς παρασκευὴν τοῦ εἰσοδήματος αὐτῆς εἶναι δὲ μείζονα τὰ ἐμπόδια πρὸς πώλησιν κατόπιν τοῦ εἰσοδήματος. Οἱ ἔχοντες ἕτερα εἰσοδήματα, λόγου χάριν τὸ ἔλαιον ἢ δημητριακοὺς καρποὺς ἢ ἄλλα προϊόντα τῆς γῆς ἢ καὶ κτηνοτροφικὰ, δύνανται νὰ ἀνθέξουν εἰς τὴν πίεσιν τῶν περιστάσεων, διότι καὶ ἡ δαπάνη εἶναι μικρὰ καὶ κατόπιν ἡ πώλησις δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένη. Διὰ τοὺς ἔχοντας ὅμως τὸ δυστύχημα νὰ ἀφοσιωθῶσι εἰς τὴν καλλιέργειαν ἀποκλειστικῶς τῆς σταφίδος ἡ πίεσις εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε δὲν ἐπιδέχεται καμμίαν ἀναβολὴν οὔτε ἡ καλλιέργεια τοῦ εἴδους αὐτοῦ, οὔτε ἡ ἐπεξεργασία τοῦ εἰσοδήματος, οὔτε καὶ κατόπιν ἡ πώλησις. Ἐντὸς ὡρισμένων ἡμερῶν ὀφείλει νὰ κλαδεύσῃ τὴν ἄμπελόν του ὁ γεωργός, ἐντὸς ὡρισμένων ἡμερῶν ὀφείλει νὰ σκάψῃ αὐτήν, ἐντὸς ὡρισμένων ἡμερῶν ὀφείλει νὰ θειαφίσῃ αὐτὴν καὶ οὕτω καθεξῆς. Ὅταν δὲ κατόπιν παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη νὰ συλλέξῃ τὸ εἰσόδημα, ὀφείλει ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας νὰ ἐνεργήσῃ τὴν συλλογὴν τούτου καὶ ἐπεξεργασθῇ αὐτό, ἀνάγκη δὲ νὰ συντρέχουν καὶ εὐνοϊκαὶ καιρικαὶ περιστάσεις. Εἶναι ὁ μόνος λοιπόν, ὁ ὁποῖος ὑπόκειται εἰς τὸν ἄμεσον κίνδυνον νὰ περιπέσῃ εἰς αἰσχροκερδεῖς τοκογλύφους καὶ γνωρίζομεν ὑπὸ ποίας περιστάσεις, ἡμεῖς τοὐλάχιστον οἱ ὁποῖοι καταγόμεθα ἀπὸ σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, διεξάγει τὸ βαρὺ αὐτοῦ ἔργον ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀποκλειστικὴν ἐργασίαν τὴν καλλιέργειαν τῆς ἀμπέλου. Εἶπον καὶ προχθές, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ προσέξῃ κυρίως δι’ ὡρισμένας ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἀποκλειστικὸν ἔργον τὴν καλλιέργειαν τῆς ἀμπέλου. Εἶμαι δὲ εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω τοῦτο, ὅτι ὅταν θὰ παραχθῇ τὸ εἰσόδημα, εἴτε ἡ σταφὶς εἴτε ὁ σῖτος, ὁ γεωργός, ἀνεξαρτήτως τῆς περιουσιακῆς καταστάσως αὐτοῦ, ἐὰν εἶναι τουτέστιν ἰδιοκτήτης μικρᾶς εἴτε μεγάλης ἐκτάσεως ἀμπέλων ἔχει ἐπιβαρυνθῆ διὰ ποσοῦ ὑπερβάλοντος ἐνίοτε τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας τοῦ παραγομένου εἰσοδήματος. Ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον μὲ δάνεια καλλιεργοῦν, μὲ δάνεια μάλιστα καὶ συντηροῦνται καὶ κατόπιν πωλοῦν τὰ εἰσοδήματά των διὰ νὰ ἐξοφλήσωσι τὰς ὀφειλάς των καὶ νὰ ἐργασθῶσι διὰ τὴν νέαν καλλιέργειαν. Δι’ αὐτὸ ἀπαιτεῖται προσοχὴ παραπολὺ εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν πρὸ πάντων σήμερον, ὅπως εἶπον καὶ προχθές, διότι σήμερον ὁ τρόπος τῆς διεξαγωγῆς τῆς καλλιεργείας εἶναι δυσχερής, ὥστε πρῶτον μέλημα κυβερνητικόν, φρονῶ, ὅτι θὰ εἶναι τοῦτο, τουτέστι τὸ καθιερούμενον σύστημα τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν εἰς τὸ παλαιὸν βασίλειον νὰ καθιερωθῇ καὶ ἐν Κρήτῃ. Τὸ σύστημα τοῦτο, λέγω, τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ, ἀλλὰ καὶ νὰ τροποποιηθῇ εἰς τρόπον ὥστε αἱ Γενικαὶ Ἀποθῆκαι νὰ μὴ εἶναι, ἀποκλειστικῶς ἐμπορικαί, διότι κατὰ μέγα μέρος φέρει ἐμπορικὸν χαρακτῆρα τὸ σύστημα τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν τοῦ παλαιοῦ βασιλείου, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι κατὰ πρῶτον λόγον Γεωργικαὶ Ἀποθῆκαι καὶ πρὸ πάντων διὰ νὰ προστατεύσῃ ἀπὸ τὴν αἰσχροκέρδειαν τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ οἰνοπαραγωγούς, διότι οἱ ἄλλοι παραγωγεῖς τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν σιτηρῶν καὶ τῶν ἄλλων γεωργικῶν προϊόντων δύνανται νὰ ἀνθέξωσι εἰς τὴν πίεσιν περισσότερον, διότι τὸ εἰσόδημά των εἶναι ὀλιγοδαπανηρώτερον, διατηρεῖται περισσότερον καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ κύμανσις τῶν ἀξιῶν εἶναι σταθερωτέρα, ἐνῷ ὁ οἶνος εἶναι ῥευστὸν, οὗτινος κυμαίνονται αἱ τιμαὶ καὶ τὴν μίαν ἡμέραν λόγου χάριν τιμᾶται μίαν δραχμὴν ἡ ὀκᾶ, τὴν ἄλλην τιμᾶται 30 λεπτὰ καὶ τὴν ἄλλην ξυνίζει καὶ δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀξίαν, ὅπου μάλιστα δὲν ὑπάρχουσιν ἐπιστημονικὰ μέσα ὅπως διατηρηθῇ. Ἐλπίζω, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν πρέπει νὰ μελετηθῇ καὶ νὰ εἰσαχθῇ εἰς πρώτην εὐκαιρίαν καὶ νὰ γίνῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δύνανται νὰ προστατευθῶσι καταθέτοντες τὰ εἰσοδήματά των εἰς τὰς Γενικὰς Ἀποθήκας, νὰ λαμβάνωσι τὸ πλεῖστον τοῦ τιμήματος, νὰ δύνανται νὰ ἀντεπεξέρχωνται οὕτω εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτῶν, ὥστε νὰ μὴ γίνωνται θύματα αἰσχροκερδείας καὶ νὰ μὴ καταστρέφεται τὸ εἰσόδημα τοῦ δουλεύοντος λαοῦ, πρὸς ὄφελος τῶν τοκογλύφων καὶ δὴ ὡρισμένων τοκογλύφων. Πλὴν τούτου πρέπει νὰ ληφθῇ καὶ ἕτερον μέτρον, τὸ ὁποῖον μέτρον καθιεροῖ ἡ σύμβασις μετὰ τῆς ἑνιαίας, τουτέστι τὸ μέτρον τῆς ἐξυγιάνσεως καὶ τῆς βελτιώσεως τοῦ εἰσοδήματος. Ἡ σύμβασις αὕτη καθιεροῖ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καθαρίζωνται καλῶς αἱ σταφίδες, νὰ περιποιοῦνται τὰ εἰσοδήματα μὲ τρόπον ὁπωσδήποτε ἐπιστημονικὸν καὶ συνάμα ν’ ἀπαγορεύεται ἡ ἐξαγωγὴ τῶν εἰσοδημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν ὡς βελτιωμένα εἰς ξένας ἀγοράς. Τὶ γίνεται ὅμως, κύριοι; Σήμερον τὸ εἶδος, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν Κρήτην τὸ λεγόμενον κουροτακτᾶ καὶ ἀπὸ τὸ ὁποῖον παράγονται ἐν Ἡρακλείῳ 10,000,000 ὀκάδες, ἀφ’ ἑαυτοῦ δὲν εἶναι καλῆς ποιότητος δὲν λαμβάνεται δὲ καὶ οὐδεμία μέριμνα πρὸς βελτίωσιν αὐτοῦ. Ὅπως ἔχει ἡ ποιότης σήμερον δὲν εἶναι ἐμπορεύσιμος ἐν ταῖς Εὐρωπαϊκαῖς ἀγοραῖς. Καὶ ἐὰν μέρος αὐτοῦ εἶναι τέλειον δὲν τολμῶσι νὰ τὸ παρουσιάσωσιν ὡς Κρατικὸν διότι εἶναι εἰσόδημα σχεδὸν ἄγνωστον εἰς τὰς Εὐρωπαϊκὰς ἀγορὰς, ὡς Κρατικὸν καὶ ἀναγκάζονται νὰ τὸ περιενδύουν μὲ ἄλλην ὀνομασίαν ἄλλου τόπου. Αὐτὸ συμβαίνει πρὸ πάντων μὲ τὴν σουλτανίναν, ἡ ὁποία πρὸ 5ετίας ἤρχισε νὰ καλλιεργῆται, ὥστε κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη παράγονται 800,000 ὀκάδες εἰς τὸν νομὸν Ἡρακλείου. Οἱ γεωργοὶ ἢ μᾶλλον οἱ ἔμποροι δὲν ἔχουσιν οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ περιενδύουν μὲ κρητικὴν ὀνομασίαν καὶ τὸ καλὸν πρᾶγμα τὸ ἐξῆγον προηγουμένως πρὸ τοῦ νὰ διακοπῇ ἡ συγκοινωνία μὲ τὴν Μ. Ἀσίαν ὡς Ἐλεμὲ τῆς Σμύρνης. Ποίαν σημασίαν ἔχει, τοῦτο εἶναι ἀκατανόητον, διότι τὸ εἰσόδημα δὲν παρουσιάζεται ὡς προερχόμενον ἐκ Κρήτης, ἀλλὰ παρουσιάζεται ὡς ἄλλοθεν ἕλκον τὴν καταγωγὴν καὶ τὸ ἐπιτόπιον δὲν ἔχει οὐδεμίαν ζήτησιν οὐδὲ θεωρεῖται ὡς ἔχον οὐδεμίαν ἀξίαν. Εἶναι καὶ αὐτὸ ἀπαραίτητον, νὰ ἐφαρμοσθῇ τοὐτέστι, καὶ νὰ καθιερωθῇ νομοθετικῶς ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ψευδοῦς ἐπισημάνσεως τῶν προϊόντων, διότι ἡ ψευδὴς ἐπισήμανσις καθιεροῖ ἀρχὴν καταστρέφουσα τὸ γεωργικὸν προϊὸν τοῦ τόπου. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἕτερον ζήτημα. Ἡ ἐπίβλεψις γίνεται τόσον κακῶς, ὥστε ἡ ἀποξήρανσις τοῦ πράγματος γίνεται κάκιστα καὶ κατόπιν κατὰ τὴν διαδρομὴν καθ’ ἥν περιέρχεται ἀπὸ χειρὸς εἰς χεῖρα τὸ προϊὸν ὅπως ἐξαχθῇ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, συμπληροῦται ἡ καταστροφὴ τούτου διὰ τῆς νοθείας. Ἐφέτος αἰσχροκέρδησαν παρὰ πολὺ οἱ ἔμποροι διὰ τῆς νοθείας. Ὅσον εἰσόδημα δὲν εἶχον νοθεύσει οἱ χωρικοί, καὶ οἱ ὀλιγώτερον νοθεύσαντες ἦσαν οἱ χωρικοί, τὸ ἐνόθευσαν οἱ ἔμποροι, ὥστε ἡ ἐξαχθεῖσα ποσότης σταφίδος εἶχε τόσον ὑγρὸν καὶ τόσον οἶνον, γλεῦκος, ὥστε ἐνόμιζε κανείς, ὅτι μᾶλλον ἦτο διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ οἰνοπνεύματος, παρὰ διὰ τὴν χρῆσιν τῆς τροφῆς. Οἱ ἔμποροι, οἱ ὁποῖοι ἠγόρασαν ἐκτὸς τῆς Κρήτης τοιαύτην σταφίδα ἠναγκάσθησαν νὰ τὴν ἐπιστρέψωσιν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι καὶ ἕτερον ζήτημα, τὸ ζήτημα τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς κατασκευῆς οἰνοπνεύματος καὶ ἄλλων οὐσιῶν. Δυνάμει τῆς συμβάσεως, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα ἀπαγορεύεται ἡ κατασκευὴ οἰνοπνεύματος ἐξ ἄλλων προϊόντων πλὴν τῆς σταφίδος. Ἀλλ’ ἡ σύμβασις αὕτη δὲν ἰσχύει εἰς Κρήτην καὶ διὰ τοῦτο πολὺ κακῶς ἐπετράπη ἐφέτος ἡ παραγωγὴ οἰνοπνεύματος ἐκ χαρουπίων. Ποία ζημία προκύπτει σήμερον εἰς τὴν παραγωγὴν τοῦ τόπου ἐκείνου, διότι ἐπιτρέπεται ἡ κατασκευὴ οἰνοπνεύματος ἀπὸ τὰ χαρούπια εἶναι αὐτονόητον. Ἡ σταφὶς ἐπωλεῖτο 1,40 κατ’ ὀκᾶν, ἅμα ὅμως ἐπετράπη ἡ κατασκευὴ οἰνοπνεύματος καὶ ἐκ χαρουπίων συντρεχόντων καὶ ἄλλων λόγων, ἀμέσως ἡ ἀξία κατῆλθεν εἰς 40 λεπτά. Ὑπάρχει λοιπὸν κρίσις σοβαρωτάτη προερχομένη ἐκ τοῦ ὅτι ἐπετράπη ἡ κατασκευὴ οἰνοπνεύματος καὶ ἐκ χαρουπίων. Ἀμφότερα τὰ εἰσοδήματα εἶναι τοῦ τόπου. Προκειμένου ὅμως νὰ προστατευθῇ τὸ χαροῦπι ἢ ὁ οἶνος καὶ ἡ σταφὶς οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπολείπεται, ὅτι πρέπει νὰ προστατευθῇ ἡ σταφὶς, ἡ ὁποία εἶναι δαπανηροτέρα, δι’ οὓς λόγους εἶπον, εἶναι δὲ καὶ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ κρατηθῇ πέραν ὡρισμένης ἐποχῆς εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ παραγωγέως, καὶ δι’ ἄλλους λόγους, καὶ διότι ἔχει ἀνάγκην αὐτὸς νὰ ἀδειάσῃ τὰς ἀποθήκας του καὶ νὰ τοποθετήσῃ ἐντὸς αὐτῶν τὸ νέον εἰσόδημα. Ἕνεκα λοιπὸν τῶν λόγων τούτων φρονῶ, ὅτι ὄχι μόνον νομοθετικὰ μέτρα πρέπει νὰ παρουσιάσῃ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὰς ἐλευσομένας ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ πρὸς τούτοις νὰ ληφθῇ καὶ μέριμνα κυβερνητικὴ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν εἰσοδημάτων αὐτῶν, διότι σήμερον ὑπάρχει εἰς τὴν πόλιν Ἡρακλείου ἀποθηκευμένη ποσότης οἴνου ἀνερχομένη εἰς 8,000,000 χιλιόγραμμα, ἐὰν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἐντὸς 4 ἕως 5 μηνῶν θὰ ἀποθηκεύσωσιν οἱ παραγωγοὶ τὸ νέον εἰσόδημα θὰ παρουσιασθῇ ἡ νέα ἀνάγκη ἢ νὰ μὴ περισυλλέξωσι τὰς σταφυλάς των ἢ τὸν παλαιὸν οἶνον θὰ χύσωσι διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ ἀποθηκεύσωσι τὸν νέον. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, ὅσον ἀφορᾷ τὰ γενικὰ ζητήματα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐν συνόλῳ ὑποθέτω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ μέτρα ἀνάλογα. Συνιστῶ, ὅπως ἐν Κρήτῃ διατηρηθῇ τὸ ὑπάρχον ἤδη σύστημα, ὁπόταν ὁ φόρος θὰ ἠδύνατο καὶ νὰ αὐξηθῇ ἀκόμη ἀπὸ 5 εἰς 8 τοῖς ἑκατόν. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει συνιστῶ νὰ γίνωσι δεκταὶ τροποποιήσεις τινὲς μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ κατάργησις τοῦ φόρου καὶ τοῦ οἴνου τοῦ ἐξαγομένου εἰς Θεσσαλονίκην πρὸς χρῆσιν τῶν Συμμαχικῶν στρατευμάτων.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§176Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν φοβοῦμαι τὸ λεχθὲν παρὰ τοῦ κ. Πολυχρονιάδη περὶ τῆς βεβαιώσεως τοῦ μεταφερομένου οἴνου διὰ τῶν κοινοτήτων. Ὁ φόρος ἐπιβάλλεται εἰς μεγάλας πόλεις, ὅπου αἱ ἕδραι αἱ κοινότητες καὶ τὰ κοινοτικὰ συμβούλια εἶναι ἀνεπτυγμένα, ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν φόβον καταπιέσεων. Δυστυχῶς, ὅπως καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον διὰ τῆς ἐπιβολῆς νέου φόρου νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν διάφορον φορολογίαν εἰς ὡρισμένον μέρος τοῦ Κράτους. Ὀρθὸν δὲν εἶναι, ἀλλὰ νομίζω καὶ σήμερον δὲν θὰ εἶναι, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ ἐξαγόμενος ἐκ Κρήτης οἶνος θὰ ἐπλήρωνε τὸν φόρον ἐν Κρήτῃ καὶ ὄχι εἰς τὸ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ εἰσήγετο. Νομίζω, ὅτι μετὰ τὰς τροπολογίας, ὅπως ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ τοῦτο, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ εἶναι πολὺ καταθλιπτικὸν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Εἰς τὸ ἄρθρον 2ον ἔχω μίαν μικρὰν τροπολογίαν, ὅτι ἀντὶ τοῦ ὁριζομένου ὑπὸ τῆς ἐν Ἀθήναις Γεωργικῆς Ἑταιρείας ἕνα μέλος νὰ διορίζηται παρὰ τοῦ Συμβουλίου τῆς Γεωργίας.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον (ἀναγιγνώσκει).

§178ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, Δεκτόν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1ον, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ τοῦ παραγομένου ἐν τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ, ἐν Χίῳ, Σάμῳ καὶ Κρήτῃ». Ἐπ’ αὐτῶν ὁ κ. Τερζάκης ἔχει τὸν λόγον.

§180Δ. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ διατάξεως τινὸς, τὴν ὁποίαν καθορίζει τὸ 2ον ἐδάφιον τοῦ 2ου ἄρθρου, ἡ ὁποία διάταξις ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι θὰ γεννήσῃ ζητήματα καὶ περιπλοκάς. Ἡ διάταξις αὕτη λέγει, ὅτι: «Ἡ πληρωμὴ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰς φύλλα καπνοῦ ἑκάστης ἐσοδείας... κλπ» Ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ὅλοι οἱ ἐκ καπνοπαραγωγικῶν μερῶν καταγόμενοι γνωρίζομεν, ὅτι οἱ χωρικοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ οἱ παραγωγοὶ ἔχουσιν ἓν μόνον οἴκημα, εἰς τὸ ὁποῖον τρώγουν, κοιμοῦνται καὶ ἀποθηκεύουν τὰ προϊόντα των καὶ τοποθετοῦν καὶ τὰ ζῷά των ἀκόμη. Ἑπομένως δὲν γνωρίζω κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις τῆς ἰδιαιτέρας ἀποθήκης ἢ τοῦ ἰδιαιτέρου διαμερίσματος.

§181Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ κατ’ ἀπαίτησιν βουλευτῶν ἐγένετο.

§182Δ. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Ὑποθέτω, ὅτι θὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑποδείξω καὶ τὸ μέτρον τῆς θεραπείας. Κατὰ τὴν 1ην Αὐγούστου ὁπότε γίνεται ἡ ἐξέλεγξις τοῦ ἀπομείναντος καπνοῦ παρὰ τῶν ἐφορειακῶν ὑπαλλήλων θὰ εἶναι δυνατὸν οἱ ἐφορειακοὶ ὑπάλληλοι ἐπισκεπτόμενοι τὰς ἀποθήκας νὰ σφραγίζωσι τὰ καπνὰ τῆς παρελθούσης ἐσοδείας. Αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀπῄτησαν οἱ κ. κ. συνάδελφοι καὶ τὸ ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς, τῆς ἰδιαιτέρας ἀποθήκης θὰ εἶναι τελείως ἀνεφάρμοστον.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Τσακανίκας ἔχει τὸν λόγον.

§184Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Ἐὰν θέλητε νὰ ἀποφύγητε τὸν κίνδυνον τῆς ἀναμίξεως τοῦ καπνοῦ τῆς παλαιᾶς ἐσοδείας πρὸς τὸν τῆς νέας καὶ τὸν κίνδυνον τῆς διαφυγῆς ὡρισμένου ποσοῦ πρὸς δήλωσιν, πάλιν τὸν κίνδυνον θὰ τὸν διατρέχητε ἀπὸ τὰς ἄλλας διατάξεις αἱ ὁποῖαι διαφαίνονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἐπιβάλλετε ἀρκετὰς ὑποχρεώσεις εἰς τὸν παραγωγὸν τοῦ καπνοῦ ὅπως ἀνὰ πᾶσαν ὥραν καὶ ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν καθίσταται φανερὸν εἰς τὰς οἰκονομικὰς ἀρχὰς πόσον ποσὸν καπνοῦ παρήγαγεν. Ἔχετε μίαν διατύπωσιν, καὶ τοῦ λέγητε εἰς δύο μῆνας ἅμα φυτεύσητε τὰ καπνὰ θὰ μεταβῆτε νὰ τὰ δηλώσητε. Μία βάσις αὐτή. Ἑπομένως ἓν κάτοπτρον τοῦ ποσοῦ τοῦ παραγομένου ἀπὸ τὸν παραγωγόν. Δεύτερον ἔχετε ἄλλην διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν λέγετε ὅτι οἱ ὑπάλληλοι οἱ δημόσιοι θὰ μεταβαίνωσιν εἰς ὡρισμένην ἐποχὴν ἵνα γράψωσιν τὸν παραγόμενον καπνόν. Τρίτη περίπτωσις, ἐὰν δὲν μεταβῶσιν οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ νὰ καταγράφωσι τὸν καπνὸν πρέπει νὰ μεταβῇ ὁ παραγωγὸς νὰ δηλώσῃ τὸν καπνὸν αὐτοῦ. Ὅταν ἔχετε τὸ κάτοπτρον αὐτὸ πόσος καπνὸς παρήχθη κατὰ τὸ 1917, κατὰ τὸ 1918 ποῖος φόβος σᾶς συνέχει ὅτι θὰ σᾶς διαφύγῃ ὁ καπνὸς ὥστε νὰ θέσητε τὰς διατάξεις αὐτὰς τὰς δυσεφαρμόστους; Διότι λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ περισσότεροι παραγωγοὶ δὲν ἔχουν κἂν ἀποθήκην, εἶναι πτωχοὶ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἔχουσι μίαν χαμοκέλλαν καὶ ἐκεῖ ἀποθηκεύουν τὸν καπνόν. Δὲν διατρέχει κίνδυνον διαφυγῆς, ὥστε ἐπομένως ἄνευ σκοπιμότητος καὶ πρακτικῆς σημασίας ἡ διάταξις αὕτη, ἐνῷ τοὐναντίον παρεμβάλλει πολλὰς δυσχερείας εἰς τοὺς παραγωγούς.

§185Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοποθετῆται ἐν ἰδιαιτέρῳ διαμερίσματι, τότε νὰ σφραγίζηται ἰδιαιτέρως.

§186Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν, διότι ὁ καπνέμπορος ὁ θέλων νὰ ἀγοράσῃ τὸν καπνὸν πρέπει νὰ ἀνοίξῃ τὸ δέμα, ἐὰν δὲ εἶναι σφραγισμένον πῶς θὰ δοκιμάσῃ τὰ καπνά; Διότι αἱ ἀγοραπωλησίαι ἔτσι γίνονται κατόπιν ἐρεύνης τῶν δεμάτων ὑπὸ τῶν καπνεμπόρων. Ἑπομένως ἐπιβάλλεται ἡ ἐντελὴς ἀπάλειψις τῆς διατάξεως αὐτῆς.

§187Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι. Δὲν γίνεται αὐτό.

§188Δ. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Τότε ἡ σφράγισις νὰ γίνεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν ἴδῃ ὁ ἔμπορος, διότι ἔχει ἀνάγκην καὶ ὁ καπνὸς νὰ μὴ εἶναι σφραγισμένος τελείως.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκρίζας ἔχει τὸν λόγον.

§190Ι. ΓΚΡΙΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ καπνοπαραγωγὴ εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ κυριώτερα ἔσοδα τοῦ Κράτους. Καὶ οἱ κ. κ. βουλευταὶ καὶ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ δώσουν προσοχὴν ἐπὶ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, διότι κατόπιν τῆς σταφίδος δὲν ἔχετε τίποτε ἄλλο ἀπὸ τὸν καπνόν. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ ἐγγείου φόρου δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε λόγῳ τῶν ἀναγκῶν τοῦ δημοσίου καὶ διότι πρόκειται περὶ μελλούσης ἐσοδείας καὶ δύνανται οἱ καπνοπαραγωγοὶ νὰ κανονίσουν τὴν τιμὴν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς φορολογίας αὐτῆς. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῆς φορολογίας τῆς ἐσοδείας τοῦ 1917 διότι ὅταν τεθῇ ὁ φόρος οἱ καπνοπαραγωγοὶ θὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν τὴν φορολογίαν καὶ ἑπομένως ὅλα αὐτὰ θὰ φέρουν μίαν ὄχι χαλάρωσιν ἀλλὰ καταστροφὴν τῆς παραγωγῆς. Φρονῶ ὅτι αὐτὸ τὸ ἥμισυ τὸ ὁποῖον λέγει τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι δίκαιον, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνὰ χεῖρας τὰς τιμὰς ἔχει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ παρακαλέσω νὰ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος ἢ τουλάχιστον νὰ τεθῇ ἡ δεκάτη.

§191Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀπαλείψῃ τὴν εʹ παράγραφον.

§192Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχω ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίαν.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§194ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 276 καὶ τῶν ἀπὸ 15 καὶ 26 Ὀκτωβρίου καὶ 27 Δεκεμβρίου 1917 Διαταγμάτων «περὶ συστάσεως Ἀνωτάτης Διευθύνσεως Μεταφορῶν».

§196Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὡς ἐτροπολογήθη νὰ ψηφισθῇ κ. Πρόεδρε. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου τοῦ χειμάρρου Δαφνῶνος καὶ τῶν παραποταμίων αὐτοῦ ἐν Λεωνιδίῳ, πρὸς ἐκτέλεσιν καὶ συντήρησιν ἀντιπλημμυρικῶν καὶ ὑδραυλικῶν ἔργων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Ριζαρείου Ἐκκλησιαστικῆς Σχολῆς καὶ ἱερατικοῦ φροντιστηρίου».

§198Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Ἤθελον νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι πρέπει νὰ ἀναβάλῃ τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ τὸ φέρῃ εἰς πληρεστέραν προσαρμογὴν μὲ τὴν διαθήκην, διότι ὁ Ριζάρης ἤθελε νὰ κάμῃ παπάδες ἐν ᾧ τὸ νομοσχέδιον τοὺς κάμνει διδασκάλους.

§199Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἀντίκειται διότι ἀποβλέπει εἰς τὴν πλήρη μόρφωσιν ἱερέων.

§200Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὸ φροντιστήριον τῶν ὑποδιδασκάλων, διότι αὐτοὶ θὰ χρησιμεύσουν ὡς φυτώριον ἱερέων εἰς τὰ χωρία.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§202ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου Σʹ περὶ Ἐπισκοπῶν καὶ Ἐπισκόπων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς ἐκδόσεως νομοθετικῶν Διαταγμάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου νόμου ΓΩΚΕʹ (3825) καὶ τῶν ἀπὸ 20 Ἰουλίου 1911 καὶ 22 Μαρτίου 1912 ἐκτελεστικῶν αὐτοῦ Βασ. Διαταγμάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ἐθνικῆς Πινακοθήκης».

§204Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν κ. Πρόεδρε, νὰ κάμω μίαν σύστασιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἐὰν νομίζῃ καλὸν νὰ τεθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅτι διορίζεται καὶ ὑποδιευθυντὴς τῆς πινακοθήκης.

§205Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὄχι, ὄχι. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας δανείων ἐπὶ ἐγγυήσει τοῦ Κράτους εἰς ἰδιοκτήτας ἢ καλλιεργητὰς σταφιδαμπέλων κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας τοῦ Δημοσίου Ταμείου εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Ἑλληνικῶν Σιδηροδρόμων τριῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Μαρτίου ἐ. ἔ. Βασ. Διατάγματος». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τοῦ τιμολογίου τῆς Ἑταιρείας τοῦ Σιδηροδρόμου Ἀττικῆς πρὸς ὄφελος τοῦ Ταμείου συντάξεων τῶν ὑπαλλήλων αὐτῆς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 567 «περὶ διοικήσεως τῆς δημοτικῆς καὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ὡς ἐτροποποιήθη οὗτος διὰ τοῦ νόμου 826». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν κεχορηγημένης παγίας προκαταβολῆς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 517 τῆς Κρητικῆς Πολιτείας περὶ τῶν ὀφειλομένων εἰς τοὺς συνταξιούχους τῆς Παλαιᾶς Χωροφυλακῆς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ἐκκλησιαστικῆς Διοικήσεως τῶν ἐν Ἀμερικῇ Ἑλλήνων Ὀρθοδόξων». Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Ἀργυρὸς ἔχει τὸν λόγον.

§207Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, ἀφορᾷ ἓν λεπτὸν καὶ ἐθνικὸν ζήτημα, θὰ παρακαλέσω δὲ τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ εἰς αὐτὸ ὅλην τὴν ἐπιβαλλομένην προσοχήν. Πρόκειται περὶ συστάσεως μητροπολιτικῆς ἕδρας ἐν Ἀμερικῇ καὶ ὀφείλω ἀρχόμενος τοῦ λόγου νὰ εἴπω ὅτι ἡ πρόθεσις τοῦ Νομοσχεδίου εἶναι ἀληθῶς ἀρίστη καὶ ἀξιέπαινος. Ὀφείλω ὅμως ἀμέσως νὰ προσθέσω ὅτι, ὅσον καὶ ἂν ἡ πρόθεσις ὑπῆρξεν ἀγαθή, τὸ μέτρον μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἄστοχον. Ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου ὁμιλεῖ περὶ τῶν ἀτόπων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ὁ ἐν Ἀμερικῇ Ἑλληνικὸς βίος ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς Ἐκκλησιαστικῆς του ὀργανώσεως. Θὰ ἤμην ὁ τελευταῖος ὁ ὁποῖος δὲν θὰ συνωμολόγουν ὅτι πράγματι ὁ ἐν Ἀμερικῇ βίος τῶν Ἑλλήνων ὑπὸ Ἐκκλησιαστικὴν ἔποψιν παρουσιάζει ἄτοπα. Ἐν τοσούτῳ ἡ ἀντίληψις τοῦ Εἰσηγητοῦ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως διατυποῦται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει του, δὲν ἀπεικονίζει πιστῶς τὴν κατάστασιν τῶν Ἑλληνικῶν Ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων ἐν Ἀμερικῇ. Θὰ ἔλεγον ὅτι ὁ συντάξας τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν ὑπερέβη ὀλίγον τὰ ἐσκαμμένα, ἀποδόσας εἰς τὸν ἐργατικὸν χαρακτῆρα τῶν ἐν Ἀμερικῇ Ἑλλήνων, τὸ ὅτι προτιμοῦν νὰ προσλαμβάνουν ἱερεῖς—ἄλλη ἐδῶ ὑπερβασία—ἀξέστους καὶ ἀγραμμάτους. Ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, ὁρμωμένη ἀπὸ τῆς βάσεως ταύτης, προχωρεῖ εἰς μίαν παράστασιν πραγμάτων, τῶν ἐν Ἀμερικῇ Ἑλλήνων, πολὺ ἀπέχουσαν τῆς ἀληθείας, καὶ θὰ εἴπω ἀμέσως ὅτι, ναὶ μὲν δὲν ἔλειψαν ἐξ Ἀμερικῆς—ἂς μεταχειρισθῶ καὶ ἐγὼ τὴν λέξιν—ἄξεστοι ἱερεῖς, ἀλλὰ τὸ ὅτι οἱ μετανάσται Ἕλληνες, συνειθισμένοι εἰς ἀγραμμάτους καὶ ἀξέστους ἱερεῖς, μετακαλοῦν ἐξ Ἑλλάδος ὁμοίους ἱερεῖς, αὐτὸ εἶναι ἐντελῶς ἀνακριβές, αὐτὸ ἀκριβῶς προσβάλλει τὴν φιλοτιμίαν καὶ τὸ φιλοπρόοδον τῶν ἐν Ἀμερικῇ Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἀείποτε ἐπεδίωξαν νὰ κοσμοῦν τὰς ἐκκλησίας των δι’ ἱερέων εὐπαιδεύτων, δι’ ἱερέων κεκτημένων πτυχίου Θεολογικῆς σχολῆς. Ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις διεκτραγωδεῖ τὴν κατάστασιν ταύτην, κατάστασιν φανταστικήν, καὶ δηλοῖ ὅτι ἐπιδιώκει τὴν βελτίωσιν ταύτης. Φοβοῦμαι, ὅτι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον εἰσηγεῖται τὸ νομοσχέδιον, δὲν θὰ ἐπιδράσῃ ποσῶς εἰς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως· φοβοῦμαι ὅτι ἀκριβῶς ἡ παρουσία Μητροπολίτου ἐν Ἀμερικῇ θὰ παρουσιάσῃ τὰ ἐν σμικρῷ ὑπάρχοντα ἄτοπα, τὰ ὁποῖα μνημονεύει ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις εἰς βαθμὸν μέγαν, εἰς μεγάλην κλίμακα. Πολλὰ ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις ἐπιρρίπτει εἰς βάρος τῶν ἐν Ἀμερικῇ Ἑλλήνων. Ὑπάρχει μάλιστα καὶ κἄποια ἀντίφασις ἐν αὐτῇ, δηλωτικὴ ποιᾶς τινος προκαταλήψεως ἐναντίον των· διότι, ἐνῷ λέγει, ὅτι οὐδέποτε μετεκάλεσαν εὐπαιδεύτους ἱερεῖς, συνεχίζουσα ὁμιλεῖ καὶ περὶ μετακλήσεως τοιούτων, ἀλλὰ διὰ νὰ προστεθῇ τὸ ὅτι καὶ ὁσάκις μετεκάλεσαν ἐκπαιδεύτους ἱερεῖς, ἄφησαν ὥστε νὰ γεννηθοῦν προστριβαὶ εἰς βάρος πάντοτε τῶν ἱερέων, τοὺς ὁποίους ἀπέπεμψαν, διὰ νὰ δοθῇ ἡ θέσις πάντοτε εἰς τοὺς ἀξέστους, εἰς τοὺς ὁποίους ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις ἀποδίδει τὴν ὑποτίμησιν ἐν τῇ ἐκτιμήσει τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἀμερικῆς ὑπὸ τῶν Ἀμερικανῶν. Ἀλλ’ ἐνῷ, ὡς εἶπον, αἱ Ἑλληνικαὶ κοινότητες τῆς Ἀμερικῆς, φιλοτίμως ἐπεδίωξαν ἀείποτε νὰ ἔχουν ἱερεῖς εὐπαιδεύτους, καὶ ὁσάκις ἐγεννήθησαν ἔριδες καὶ διχοστασίαι ἐν τοῖς κόλποις τῶν κοινοτήτων, ἡ αἰτία κατὰ μέγα μέρος δὲν ἐνέκειτο εἰς τὸ ἄξεστον καὶ τὸ ἀφιλοπρόοδον τῶν μεταναστῶν, τῶν μελῶν τῶν κοινοτήτων, ἀλλ’ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς αὐτοὺς τοὺς ἱερεῖς· καὶ τὸ κακὸν συμβαίνει τόσον προκειμένου περὶ ἀξέστων ἱερέων, ὅσον προκειμένου καὶ περὶ ἐκπαιδεύτων. Αὐτὸ δὲν εἶναι βεβαίως ὁ κανών, διότι ἔχομεν εὐπαιδεύτους ἱερεῖς ἐν Ἀμερικῇ, οἱ ὁποῖοι παρέμειναν ἐπὶ δέκα καὶ πλέον ἔτη λειτουργοῦντες ἐν τῇ αὐτῇ ἐκκλησίᾳ, ὄργανα τῆς αὐτῆς κοινότητος, τὸ κακὸν δὲν ἔγκειται ἐν τῷ ἀξέστῳ ἢ τῷ εὐπαιδεύτῳ τῶν ἱερέων· ἀλλαχοῦ ἔγκειται τὸ κακόν· πολλάκις μὲν ἐν τῷ χαρακτῆρι τοῦ ἱερέως, ὄχι δὲ ὀλίγας φορὰς εἰς αὐτὰς τὰς κοινότητας. Ἀλλ’ αἱ κοινότητες δὲν εἶναι αἱ ὑπαίτιοι, ὡς ἐκ τοῦ λόγου ὅτι δὲν ἀρέσκονται εἰς τοὺς εὐπαιδεύτους ἱερεῖς. Αἱ ἐν Ἀμερικῇ κοινότητες ἀπετέλεσαν ὀργανισμοὺς μὲ ψυχικὰς καὶ διανοητικὰς ἐκδηλώσεις πρὸς τὰς ὁποίας οἱ ἱερεῖς μας καὶ ἄξεστοι καὶ λόγιοι, δὲν δύνανται πάντοτε νὰ συγκραμοσθῶσιν, ἐκ τούτου δὲ αἱ ἔριδες καὶ διχοστασίαι. Ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου ἀναμένει πολλὰ ἐκ τῆς παρουσίας Μητροπολίτου ἐν Ἀμερικῇ. Φυσικώτατον δὲ εἶναι νὰ σκεφθῇ τις ὅτι ὅταν ἡ ἀνωτάτη ἐκκλησιαστικὴ ἀρχὴ εὑρίσκηται πλησίον, θὰ διευθετῇ τὰ πράγματα ταχύτερον καὶ εὐκολώτερον. Ἀλλὰ καίτοι θεωρητικῶς αὐτὸ θὰ ἐφαίνετο ὀρθόν, ὑπάρχει μία ἄλλη θεωρία, θεωρία ἡ ὁποία ἔχει πολλὴν τὴν ἰσχὺν παρὰ τῷ Ἑλληνισμῷ τῆς Ἀμερικῆς, ἡ θεωρία, ὅτι, ὅσον ἡ ἀνωτέρα Ἀρχὴ εὑρίσκεται εἰς μεγαλειτέραν ἀπ’ αὐτοῦ ἀπόστασιν, τόσον εἶναι σεβαστὴ καὶ ἱερά, ἐκεῖνος δὲ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ἀνάγκη διὰ νὰ εὐοδοῦνται τὰ ἐν Ἀμερικῇ Ἑλληνικὰ πράγματα, εἶναι τὸ νὰ δύνανται αἱ ἀνώτεραι Ἀρχαὶ νὰ ἀποκτοῦν τὴν ἐμπιστοσύνην καὶ τὴν ὑπόληψιν τῶν ὑπ’ αὐτῶν διοικουμένων. Εἰς τὴν Ἀμερικὴν συνέβησαν πολλὰ ἄτοπα, ἀλλὰ τῶν ἀτόπων αὐτῶν, προκειμένου περὶ τῶν αὐτόθι ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων, ὑπαίτιοι δὲν ὑπῆρξαν κυρίως οἱ Ἕλληνες τῆς Ἀμερικῆς; ἔν τισιν ὑπῆρξαν οὗτοι ὑπαίτιοι· ἀλλ’ ὁ κυρίως ὑπαίτιος εἶναι, τὸ κορύφωμα τοῦ κακοῦ ἐπέθεσεν, αὐτὴ ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἑλλάδος, καὶ τὸ ἐπέθεσεν ὄχι διότι ἐκ τῆς ἀποστάσεως δὲν ἐγνώριζε τὶ ἔπρεπε νὰ κάμῃ εἰς ὡρισμένας περιστάσεις, ἀλλὰ διότι ἠδιαφόρει περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἀποφάσεών της. Τὸ μεγαλείτερον κακόν, τὸ ὁποῖον παρουσίασεν ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Ἀμερικῆς ἐν τῇ ἐκκλησιαστικῇ καὶ κοινοτικῇ ὀργανώσει του, εἶναι τοῦτο, ὅτι ἀπεμακρύνθησαν οἱ ἐκεῖ μετανάσται εἰς πολλὰς κοινότητας, ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἑνιαίου καὶ ἀδιαιρέτου τῆς κοινότητος. Ἀλλ’ ἀφοῦ εὑρέθη μία ἐκ τῶν κοινοτήτων, ἡ ὁποία ἀπεμακρύνθη ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ταύτης, ἦλθεν ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἑλλάδος ἡ ὁποία καθιέρωσε τὸ κακόν, τὸ κακὸν τοῦ διχασμοῦ τῶν κοινοτήτων, καὶ εἴδομεν τὸ κακὸν μεταδιδόμενον ἀπὸ τῆς μιᾶς εἰς τὴν ἄλλην κοινότητα. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ διὰ βραχέων νὰ ἐκθέσω τὰ τοῦ διχασμοῦ καὶ τριχασμοῦ τῶν Ἑλληνικῶν κοινοτήτων τῆς Ἀμερικῆς, καὶ θὰ εἴπω ἴσως εἰς ἄλλην περίστασιν πόσον ἐπιζήμιον ὑπῆρξεν τὸ κακὸν τοῦτο, εἰς ὅλην τὴν σταδιοδρομίαν τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἀμερικῆς. Ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ, ὅπου ὑπῆρχε μία καὶ ἑνιαία κοινότης, κατὰ τὸ σύνηθες—καὶ δὲν ἔχει κανεὶς ν’ ἀποδοκιμάσῃ τὸ πρᾶγμα—ὑπῆρχον δύο κόμματα. Τὸ ἕν ἐκ τῶν κομμάτων ἐπεκράτησεν εἰς ἐκλογὰς, τὸ δὲ ἄλλο ἀντὶ ν’ ἀνεχθῇ τὴν ἐπικράτησιν τῶν ἐναντίων, μετακαλεῖ ἄλλον ἱερέα, ἄνδρα λόγιον, εὐπαίδευτον, πτυχιοῦχον τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς. Τὸν μετακαλεῖ ἀπὸ ἄλλην κοινότητα, τὸν ἐγκολποῦται, ζητεῖ ἀπὸ τὴν Ἱερὰν Σύνοδον τὴν ἀναγνώρισιν τοῦ ἱερέως τούτου ὡς ἐφημερίου νέας ἐκκλησίας, καὶ ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τὸν ἀνεγνώρισε καὶ οὕτω ἡ ἑνιαία κοινότης Νέας Ὑόρκης, διῃρέθη εἰς δύο ἀνεξαρτήτους κοινότητας. Μετ’ οὐ πολὺ τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ ἐν Σικάγῳ καὶ ἐν Βοστώνῃ καὶ ἀλλαχοῦ. Αὐτὸ δὲ εἶναι τὸ μέγα κακὸν παρὰ τῷ Ἑλληνισμῷ τῆς Ἀμερικῆς, κακὸν ἐκ τοῦ ὁποίου προῆλθεν εἶδός τι παραλυσίας τοῦ κοινοτικοῦ καὶ τοῦ ἐθνικοῦ ἐν μέρει βίου τῶν ἐν Ἀμερικῇ Ἑλλήνων, καὶ εἰς τὸ κακὸν τοῦτο συνετέλεσε καὶ τὸ καθιέρωσεν ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἑλλάδος διὰ τῆς ἀναγνωρίσεως καὶ καθιερώσεως παρασυναγωγικῶν ἱερέων καὶ ἐκκλησιῶν. Θὰ μοῦ εἴπητε: ἐὰν ὑπῆρχε Μητροπολίτης ἐν Ἀμερικῇ δὲν θὰ προελάμβανε τὸ κακόν; Αὐτὸ εἶναι ζήτημα· διότι, ἐνῷ καὶ ἐξ Ἀθηνῶν ἡ Ἱερὰ Σύνοδος ἠδύνατο νὰ προλάβῃ, ὅπως σᾶς εἶπον, τὸ ἐγγύτερον τῆς ἀνωτέρας ἀρχῆς γεννᾷ προστριβὰς καὶ καθιστᾷ τὴν ἀνωτέραν ἀρχὴν ὀλιγώτερον ἐπιβαλλομένην.

§208Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Ναὶ, ἀλλ’ οἱ ποντικοὶ χορεύουν, ὅταν λείπῃ ὁ γάτος. (Γέλωτες).

§209Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Σημειώσατε κ. Κριάρη τὸ ἑξῆς ὅτι ὁ Μητροπολίτης ὁ ὁποῖος θὰ μεταβῇ εἰς Ἀμερικὴν δὲν θὰ κατορθώσῃ νὰ ἐπιβληθῇ εἰμὴ μόνον διὰ τῆς προσωπικῆς του ἐπιβολῆς. Διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν τοῦτο... Ἐπιτρέψατε παρακαλῶ, ὑποθέτω ὅτι ἀπασχολῶ τὴν Βουλὴν μὲ θέμα ἐνδιαφέρον. Ἡ Βουλὴ ἐν μέρει γνωρίζει ὅτι ὁμιλῶ ἐξ ἐπιγνώσεως τῶν πραγμάτων, θὰ καταλήξω δὲ εἰς κἄτι τι πρακτικόν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀκούσῃ ἡ Βουλή. Δὲν ἔρχομαι νὰ χρονοτριβήσω ἀπὸ τοῦ βήματος. Εἶπον λοιπὸν ὅτι ἡ ἀνωτέρα Ἐκκλησιαστικὴ ἀρχὴ δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιβληθῇ διὰ τοῦ προσωπικοῦ της κύρους. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ ἐπιβολὴ αὐτὴ διὰ τοῦ προσωπικοῦ της κύρους ἔλθῃ εἰς σύγκρουσιν πρὸς τὴν κοινοτικὴν διοίκησιν, ἐπεθύμουν νὰ μάθω ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα. Ἔχομεν τὰ προηγούμενα τὰ ὁποῖα διεκτραγωδεῖ ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις. Ἀλλὰ κατὰ τὶ ἡ παρουσία τοῦ Μητροπολίτου ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ, θὰ ἐμποδίσῃ μίαν κοινότητα δυσηρεστημένην λ. χ. ἀπὸ τὸν ἱερέα νὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ; Πῶς ἡ παρουσία τοῦ Μητροπολίτου θὰ τὸ προελάμβανεν; Διότι ἂν ἠρνοῦντο οἱ ἀποτελοῦντες τὴν κοινότητα νὰ ἀποδεχθοῦν τὰς ἀποφάσεις του κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐπιβάλῃ ὁ Μητροπολίτης τὴν θέλησίν του; Καθ’ ἣν ἐποχὴν εὑρισκόμην εἰς Ἀμερικὴν εἶχε ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν ὅμοιον νομοσχέδιον, καὶ ἐὰν αἱ ἀναμνήσεις μου εἶναι ἀκριβεῖς, τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δὲν ἐψηφίσθη διότι προεβλήθη ἡ ἀληθῶς ὀρθὴ ἔνστασις ὅτι ὁ Μητροπολίτης θὰ στερῆται πάσης ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Γνωρίζετε τὸ φιλελεύθερον καὶ τὸ ἀνεξίθρησκον τοῦ Ἀμερικανικοῦ λαοῦ. Εἶναι κἄτι τι εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προσέξωμεν πολύ. Διότι τὸ ἀνεξίθρησκον καὶ φιλελεύθερον τοῦ Ἀμερικανικοῦ λαοῦ μετεδόθη καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν κόσμον τῆς Ἀμερικῆς καὶ ἡ ἰδέα τῆς κατ’ ἰδίαν κρίσιν διαρρυθμίσεως τῶν κοινοτικῶν πραγμάτων ἔχει ἐμφιλοχωρήσῃ πολὺ εἰς τὴν ψυχὴν τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἀμερικῆς. Δὲν παρέρχονται πολλαὶ ἡμέραι ἀπὸ τῆς ἀφίξεως τοῦ μετανάστου εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ μανθάνει οὗτος ὅτι ἡ χώρα εἰς τὴν ὁποίαν ἀρχίζει νὰ ζῇ εἶναι ἡ φιλελευθερωτέρα χώρα τοῦ κόσμου. Ὁ ὅρος free contus ἔχει φέρῃ ἀληθῆ ἐπανάστασιν εἰς τὰ πνεύματα τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἀμερικῆς. Οὐδεμία ἀρχὴ δύναται νὰ ἐπιβληθῇ ἐὰν δὲν ἐπιβάλλεται αὐτὸς ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς ἀρχῆς, ἐὰν τὴν ἐπιρροὴν τὴν ὁποίαν ἡ ἰδιότης του ἀσκεῖ δὲν τὴν χρησιμοποιεῖ διὰ τῶν προσωπικῶν του ἀρετῶν. Λοιπὸν ἡ προσωπικὴ ἀρετὴ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς ἀρχῆς ὡς ἐκ τοῦ ἐν Ἀμερικῇ φιλελευθέρου πνεύματος, εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ καταστήσῃ τὴν ἀρχὴν σεβαστήν. Διότι τὴν σέβεται μὲν τὸ κοινὸν ἀλλὰ χρειάζονται πολλὰ προσόντα ἐκ μέρους τῶν ἀντιπροσώπων τῆς ἀρχῆς διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἀπολαύσῃ οὗτος τοῦ σεβασμοῦ τῶν ἐκεῖ Ἑλλήνων. Ἔχομεν παράδειγμα ἐκ τῶν προξενικῶν μας ἐκεῖ ἀντιπροσώπων. Εἰς τὸ ἄκουσμα προξενικῆς ἀρχῆς ὁ ἐν Ἀμερικῇ Ἑλληνικὸς κόσμος εὑρίσκεται διατεθειμένος νὰ ὑπακούσῃ εἰς αὐτήν, ἀλλ’ εἰς τὴν πρώτην ἀντίληψιν ὅτι ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς ἀρχῆς δὲν εὑρίσκεται εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς του, ὁ ἀντιπρόσωπος οὗτος ἐκμηδενίζεται. Ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις μνημονεύει τὸ παράδειγμα τῆς Ρωσσίας. Θὰ πληροφορήσω, ἐὰν συμβαίνῃ νὰ μὴ τὸ γνωρίζῃ, τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι τὰ Ρωσσικὰ ἐκκλησιαστικὰ πράγματα ἐν Ἀμερικῇ εἶναι ἐντελῶς διάφορα τῶν ἰδικῶν μας. Αἱ ἐκκλησίαι αἱ Ἑλληνικαὶ τῆς Ἀμερικῆς εἶναι δημιουργήματα τῶν παροικιῶν μας ὠργανωμένων εἰς κοινότητας. Αἱ ἐκκλησίαι αἱ Ρωσσικαὶ ἐν Ἀμερικῇ εἶναι ἱδρύματα τῆς ἐκκλησίας τῆς Ρωσσίας, τῆς Ρωσσικῆς Κυβερνήσεως, καὶ εἶναι κτήματα αὐτοῦ τοῦ προσώπου τοῦ ἐπισκόπου, διορίζοντος καὶ ἐπιβάλλοντος τοὺς ἱερεῖς. Ἐπιζητήσωμεν νὰ μεταβάλωμεν τὸ σύστημα τῆς κοινοτικῆς διοικήσεως τὸ κρατοῦν παρ’ ἡμῖν εἰς σύστημα Ρωσσικῆς ἐκκλησιαστικῆς διοικήσεως, δὲν θὰ δυσκολευθῶ νὰ σᾶς εἴπω ποῖα θὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα. Διότι θὰ φέρω παράδειγμα ἐξ αὐτῆς τῆς Ρωσσικῆς ἐκκλησίας. Γνωρίζει ἡ Βουλὴ τὴν διαφορὰν τοῦ Ρωσσικοῦ ἀπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ χαρακτῆρος. Σᾶς εἶπον ποία εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ ἐκκλησιαστικῆς ἑλληνικῆς κοινότητος καὶ Ρωσσικῆς. Ἐν τοσούτῳ τὸ πνεῦμα τοῦ free contus ἐξήσκησε τόσην ἐπιρροὴν εἰς τὰς Ρωσσικὰς κεφαλάς, ὥστε, ὅταν Ρῶσσοι ἐν Ἀμερικῇ εὑρέθησαν ἐνώπιον ἀποφάσεων τῶν ἐπισκόπων τῶν διοικούντων ὡς ἴδιά των κτήματα, τὰς ἐκκλησίας, ἀπαρεσκουσῶν εἰς αὐτοὺς, οἱ Ρῶσσοι οὗτοι ἐξηγέρθησαν κατὰ τῶν ἐπισκόπων των, καὶ ὑπάρχει παράδειγμα εἰς τὰ χρονικὰ τῆς Ρωσσικῆς ἐκκλησίας τῆς Ἀμερικῆς καθ’ ὃ ἱερεὺς τὸν ὁποῖον ὁ ἐπίσκοπος ἠθέλησε νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τινα ἐκκλησίαν παρὰ τὴν θέλησιν τῶν μελῶν τῆς κοινότητος ἐλιθοβολήθη ἐν αὐτῇ τῇ ἐκκλησίᾳ διὰ ἐψημένων αὐγῶν. Φοβοῦμαι, κ. βουλευταί, ὅτι Μητροπολίτης εὑρισκόμενος εἰς τὴν Ἀμερικὴν θὰ ἠδύνατο νὰ συντελέσῃ ὥστε ὁ ἐξευτελισμὸς, τὸν ὁποῖον ὑφίσταται ὁ Ἑλληνικὸς Κλῆρος παρὰ τῷ Ἀμερικανικῷ Λαῷ, ὁ ἐξευτελισμὸς αὐτὸς, περὶ οὗ ὁμιλεῖ ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, νὰ συμβῇ ὄχι εἰς τὸ πρόσωπον τῶν ἱερέων ἀλλ’ εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ τοῦ Μητροπολίτου. Καὶ τοῦτο διότι θὰ εἶναι δυνατὸν αἱ διχοστασίαι καὶ αἱ ἔριδες αἱ ὁποῖαι συνέβησαν μεταξὺ ἱερέων καὶ κοινοτήτων νὰ συμβοῦν καὶ μεταξὺ Μητροπολίτου καὶ κοινοτήτων. Ἀλλὰ θὰ μὲ ἐρωτήσητε: Νὰ μὴ στείλωμεν λοιπὸν ἐπίσκοπον εἰς τὴν Ἀμερικήν; Θὰ ἔλεγον: Ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσητε εἰς τὸν Μητροπολίτην δικαιώματα ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας μὴ στείλετε Μητροπολίτην, διότι ὁ Μητροπολίτης θὰ ἔλθῃ ταχέως εἰς ἀντίθεσιν καὶ δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐπιβάλῃ τὴν θέλησίν του. Ἀλλὰ ἐὰν ἐπὶ τέλους θέλετε νὰ δοκιμάσωμεν τὴν ἀποστολὴν Μητροπολίτου εἰς Ἀμερικὴν διατὶ σπεύδομεν τόσον; Μετὰ τὴν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ προξενικῶν ἀρχῶν ἐμμίσθων, διατὶ δὲν ἀφήνομεν νὰ διαφωτίσωσι πρῶτον οἱ πρόξενοι οἱ ἔμμισθοι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν περὶ τοῦ θέματος καὶ κατόπιν νὰ προβῶμεν εἰς ἀποφάσεις; Διότι, ὡς σᾶς εἶπον, τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον ἀρχίζει νὰ ἐμψυχώνῃ τὴν ψυχὴν τῶν ἐν Ἀμερικῇ Ἑλλήνων εἶναι πνεῦμα πρὸς τὸ ὁποῖον ὁ κλῆρος δὲν δύναται νὰ ἐναρμονισθῇ. Ὁ Πρόξενος ἐναρμονίζεται εὐκολώτερον, ὁ Πρόξενος εὐκολώτερον δύναται νὰ ἐπικοινωνήσῃ πνευματικῶς μετὰ τῶν ἐκεῖ Ἑλλήνων καὶ δύναται ἔχων ἐξουσίαν τινὰ πολιτικὴν νὰ ἀσκήσῃ περισσοτέραν ἐπιρροὴν παρ’ ὅτι ἐξασκεῖ εἷς Μητροπολίτης. Σημειώσατε ὅτι τὸ νομοσχέδιον διὰ τῆς συστάσεως Μητροπολιτικῆς ἕδρας ἐν Ἀμερικῇ ἐπιβαρύνει τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους μὲ 120,000 ὅλας δραχμῶν. Ὁ Μητροπολίτης βεβαίως δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἀποστολήν του ἐκεῖ, ἐὰν δὲν εὑρίσκεται εἰς συχνὰς περιοδείας. Γνωρίζετε τὸ ἀπέραντον τῆς Ἀμερικῆς. Αἱ πορεῖαι, τὰ ταξείδια καὶ ἡ ἐμφάνισις ἐν Ἀμερικῇ κοστίζουν πολύ. Θὰ εἶναι πολὺ μικρὸν τὸ ποσὸν 30,000 δραχμῶν ἐτησίως δι’ ἔξοδα ταξειδίων τοῦ Μητροπολίτου. Πρόκειται λοιπὸν περὶ ἑνὸς βάρους 150.000 δραχμῶν. Εἶναι ἆρά γε ἀντάξιον τὸ ἀγαθὸν τὸ ὁποῖον προσδοκῶμεν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τοῦ βάρους τῶν 150,000; Ἐνῷ ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν φωτιζόμενον καὶ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἠδύνατο νὰ ἐμβάλῃ εἰς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον τῆς Ἑλλάδος τὴν ἰδέαν τοῦ πρέποντος ὡς πρὸς τὴν διοίκησιν τῶν ἐν Ἀμερικῇ Ἑλληνικῶν Κοινοτήτων, εἶναι βέβαιον ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἐπήρχετο καλλίτερον. Ἀλλὰ διὰ ν’ ἀνακουφίσῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου μᾶς ὑπόσχεται, ὅτι θὰ συστήσῃ ἐκκλησιαστικὸν συμβούλιον καὶ ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον, ὅτι πόροι τοῦ ταμείου τούτου θὰ εἶναι οἱ πόροι τῶν ἐκκλησιῶν καὶ ἐξ αὐτῶν θὰ ἀμοίβεται ὁ κλῆρος ἐκεῖ ὁ ἀνώτερος. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ δαπανηθῶσιν αἱ 150,000 ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἀλλ’ ἐὰν μὲν νομίζητε ὅτι διὰ τῶν πόρων τοῦ ἐκεῖ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ καλυφθῇ ἡ δαπάνη αὕτη, πλανᾶσθε; ἐὰν δὲ ἦτο δυνατὸν νὰ καλυφθῇ, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι φρικαλέον. Ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Ἀμερικῆς ἐμπνέεται ὑπὸ τοῦ συνεταιρικοῦ πνεύματος καὶ ἕνεκα τούτου ἀγωνίζεται διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἀναδείξῃ τελειότερον τὸν κοινοτικόν του ὀργανισμόν. Ὑπάρχουσι πολλαὶ κοινότητες αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἀρχίσει νὰ ἱδρύωσιν Ἑλληνικὰ σχολεῖα, ἡ δὲ συντήρησις τῶν σχολείων αὐτῶν γινομένη κυρίως διὰ τῶν κοινοτικῶν ταμείων εἶναι πολυδάπανος καὶ ἕνεκα τούτου οἱ Ἕλληνες μετανάσται ἀναγκάζονται νὰ προσφύγωσιν εἰς συνεισφοράς. Ἀλλ’ ὕστερον ἀπὸ τὴν προθυμίαν αὐτῶν πρὸς ὑποστήριξιν τῶν σχολείων των εἶναι ὀρθὸν νὰ συστηθῇ ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον τὸ ὁποῖον θὰ ἀπορροφᾷ τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν ὑπὲρ τῶν σχολείων πόρων τῶν Κοινοτήτων, ἵνα τρέφωνται ἐξ αὐτῶν 2, 3 ἢ 5 ἄτομα; Δύνασθε νὰ φαντασθῆτε ποία θὰ εἶναι ἡ ἀγανάκτησις τῶν πληθυσμῶν ἐκεῖ, ὅταν βλέπωσιν ὅτι ὅλοι οἱ πόροι τῶν ἐκκλησιῶν διὰ τῶν ὁποίων ἤλπιζον ὅτι θὰ συντηρήσωσι τὰ σχολεῖά των δαπανῶνται διὰ νὰ τρέφωνται 4 καὶ 5 ἀνώτεροι κληρικοί! Λυποῦμαι ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ λάβω τὸν λόγον κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἢ κατὰ τὴν πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἔχω δὲ πλήρη τὴν συναίσθησιν ὅτι νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον συζητεῖται εἰς δευτέραν κατ’ ἄρθρον ἀνάγνωσιν δυσκόλως δύναται νὰ τροποποιηθῇ οὐσιωδῶς ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ ἢ ὥστε νὰ ζητήσῃ τὴν διαγραφὴν τῶν περὶ ἐκκλησιαστικοῦ συμβουλίου καὶ ταμείου διατάξεων· ἀλλὰ βεβαιῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπραττεν ἄριστον ἔργον, ἐὰν ἀπέσυρε τὸ νομοσχέδιον καὶ ἄφινε νὰ μελετηθῶσιν καλλίτερον τὰ πράγματα μὲ τὰ φῶτα ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἀπέστειλαν ἤδη εἰς Ἀμερικήν.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετρακάκος ἔχει τὸν λόγον.

§211Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Τὴν πολιτικὴν καὶ ἐθνικήν, κύριοι συνάδελφοι, σκοπιμότητα τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἐτόνισεν ἐπαρκῶς ὁ προαγορεύσας κ. συνάδελφος, ὥστε παρέλκει πλέον νὰ ἐπιστήσω καὶ ἐγὼ ἐν τούτῳ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀληθῶς ἐθνοπρεπέστατον καὶ δύναται νὰ λεχθῇ, ὅτι περιποιεῖ τιμὴν εἰς τὴν προβαλοῦσαν τοῦτο Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ἡ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου ἐμφανίζει σοβαρὰς παραλείψεις, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἴσως ἴσως φοβεραὶ καὶ ἀνεπανόρθωτοι ἐθνικαὶ ζημίαι δύνανται νὰ ἐπέλθωσιν. Εἰς ἡμᾶς μετεβιβάσθη τὸ δικαίωμα νὰ ρυθμίσωμεν τὴν διοίκησιν τῶν ἐν Ἀμερικῇ Ὀρθοδόξων Ἑλληνικῶν ἐκκλησιῶν. Ἡ ἔκθεσις ὅμως ἡ εἰσηγητικὴ διατὶ δὲν μᾶς λέγει πόθεν ἡμεῖς ἠρύσθημεν τὸ δικαίωμα τοῦτο; Διατὶ τόσον ἀτελής, ἂν μὴ ἀνιστόρητος ὑπάρχει ἡ ἔκθεσις; Τὸ δικαίωμα μετεβιβάσθη ἡμῖν ὑπὸ μιᾶς ἄλλης ἀνωτέρας τῆς Ἑλληνικῆς κυριάρχου Ἐκκλησίας, τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου. Τῇ 18 Μαρτίου τοῦ 1908 ἐξεδόθη ὁ Πατριαρχικὸς καὶ συνοδικὸς τόμος περὶ τῶν ἐν τῇ διασπορᾷ ὀρθοδόξων Ἑλληνικῶν ἐκκλησιῶν. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἐθνικωτάτης καὶ ὑπερελληνικωτάτης πράξεως τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας, ἡ ὁποία ἀπέβλεψε τὸ μὲν νὰ σώσῃ τὰς ἐκκλησίας ἐκείνας καὶ τὴν ἐθνικότητα αὐτῶν, τὸ δὲ νὰ ἀντιπαλαίσῃ οὕτως εὐστοχώτερον κατὰ τῆς Ρωσσικῆς προπαγάνδας, ἥτις εἶχεν ἀρχίσει νὰ κατακτᾷ ἔδαφος ἐν Ἀμερικῇ διὰ τῆς ὀργανώσεως Ἐπισκοπῶν καὶ τῆς ἐντάσεως τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς. Μεταξὺ τοῦ ἐν λόγῳ συνοδικοῦ Τόμου καὶ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου παρατηρῶ τὴν ἔλλειψιν τῆς κανονικῆς ἐκείνης ἐξαρτήσεως καὶ διαπλάσεως, δι’ ὧν ἔδει νὰ περιεβάλλετο ἡ ὀργάνωσις τῶν ἐν λόγῳ ἐκκλησιῶν, ὅπως μὴ στερηθῇ ἡ ὀργάνωσις αὕτη τοῦ προσήκοντος κανονικοῦ κύρους. Ἐπεθύμουν νὰ σᾶς ἀναγνώσω τρία μόνον σημεῖα τοῦ συνοδικοῦ Τόμου, ὅστις ἀπετέλεσε σύμβασιν ἡμῶν μετὰ τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας, σύμβασιν, τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα οὐδὲ δικαιούμεθα νὰ παραβιάσωμεν. Τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον μετὰ τὸν συνήθη ἐκκλησιαστικὸν πρόλογον λέγει: Ὥσπερ δηλονοῦν εἰς τὴν τοῦ Θεοτικοῦ πολιτεύματος καιρικὴν χρείαν τοῦ Θεοφρουρήτου βασιλείου τῆς Ἑλλάδος ἀφορῶσα ἡ καθ’ ἡμᾶς Μεγάλη τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία, ἁπλέτῳ πόθῳ καὶ διαπύρῳ ἀγάπῃ τὸ αὐτοκέφαλον κανονικῷ, ἐδωρήσατο πρότερον τῇ τοῦ βασιλείου τούτου ἁγιωτάτῃ Ἐκκλησίᾳ καὶ ὑπὸ ἰδίαν κατέστησεν Ἐκκλησιαστικὴν ἀρχήν, τὴν Ἱερὰν Σύνοδον τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, οὕτω καὶ νῦν διὰ τοὺς προεκτεθέντας λόγους, προνοοῦσα περὶ τῆς καλῆς διοικήσεως ἐκχωρεῖ τῇ αὐτῇ Ἐκκλησίᾳ, ὡς θυγατρὶ πεφιλημένῃ καὶ τὸ ἐμπιστευόμενον αὐτῇ τάλαντον θεοφιλῶς πολλαπλασιάζειν δυναμένῃ ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ Χριστωνύμου λαοῦ, καὶ τὸ κανονικὸν κυριαρχικὸν τῆς πνευματικῆς προστασίας καὶ ἐποπτείας δικαίωμα ἐπὶ πασῶν τῶν ἐν τῇ διασπορᾷ ἔν τε Εὐρώπῃ καὶ Ἀμερικῇ καὶ ταῖς λοιπαῖς χώραις Ὀρθοδόξων Ἑλληνικῶν Ἐκκλησιῶν, πλὴν μόνης τῆς Ὀρθοδόξου Ἑλληνικῆς Ἐκκλησίας Βενετίας, διὰ τοὺς ἰδιαιτέρους αὐτῆς ἱστορικοὺς δεσμοὺς μενούσης, ὡς καὶ πρότερον ὑπὸ τὴν κανονικὴν ἐξάρτησιν τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ἁγιωτάτου Πατριαρχικοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου, ὑπὸ τὴν πολιτικὴν δὲ προστασίαν τῆς Αὐτοῦ Μεγαλειότητος τοῦ Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων, ἐκχωρεῖ δὲ αὐτὸ ὑπὸ τοὺς ἑξῆς ἐκκλησιαστικοὺς ὅρους: Αʹ.) Πρὸς πνευματικὴν ἐποπτείαν καὶ διακυβέρνησιν τῶν Ἐκκλησιῶν τούτων διορίζεται ὑπὸ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ἀρχιερεὺς καθῆκον ἔχων τὴν τακτικὴν κατὰ καιροὺς ἐπίσκεψιν μιᾶς ἑκάστης τῶν Ἐκκλησιῶν τούτων. Βʹ.) Ὁ πρὸς τὴν πνευματικὴν ταύτην ἐποπτείαν καὶ ἐπίσκεψιν τῶν εἰρημένων ἐκκλησιῶν διοριζόμενος ὑπὸ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ἀρχιερεύς, ὅστις δύναται νὰ εἶναι καὶ λαμβάνεσθαι καὶ ἐκ τῶν ἀρχιερέων τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ἁγιωτάτου Πατριαρχικοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου, ἀπολυόμενος ὑπ’ αὐτοῦ, ὀφείλει παραγίνεσθαι ἑκάστοτε εἰς Κωνσταντινούπολιν καὶ λαμβάνειν τὴν ἐπευλογίαν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου, πρὸς δὲ καὶ τὸ διὰ τὰς ἐκκλησίας ταύτας Ἅγιον Μῦρον. «... Δʹ.) Ἑκάστης παροικίας ἐλευθέρας οὔσης ἐκλέγειν καὶ προσλαμβάνειν, ὥσπερ πρότερον, ὁθενδήποτε τοὺς ἱερεῖς αὐτῆς ἢ ζητεῖν αὐτοὺς παρὰ τοῦ σεβασμιωτάτου μητροπολίτου Ἀθηνῶν, ὁ κανονικὸς διορισμὸς πάντων τῶν ἱερέων τούτων ὀφείλει γίγνεσθαι ὑπὸ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ....................» Ἡ Μεγάλη Ἐκκλησία ὁμιλεῖ καθαρὰ περὶ διορισμοῦ Ἀρχιερέως, οὐχὶ μονίμως διαμένοντος ἐν Ἀμερικῇ.

§212Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔστω, ὑποστηρίζεται, ὅτι εἷς πρέπει νὰ εἶναι ὁ Ἀρχιερεύς;

§213Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Διόλου.

§214Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἑρμηνεία αὐτή, ἡ ὁποία δύναται σοβαρῶς νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι δύναται εἷς Ἀρχιερεὺς νὰ τρέχῃ εἰς ὅλον τὸν κόσμον; Εἶναι ἀρκετὴ ἡ περιφέρεια, τὴν ὁποίαν τοῦ δίδομεν εἰς τὴν Ἀμερικήν.

§215Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ὑποστηρίζω, ὅτι ὁ Συνοδικὸς Τόμος λέγει, ὅτι ....................

§216Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ ὁ Συνοδικὸς Τόμος. Ἡ λογικὴ ἑρμηνεία ἔρχεται καὶ λέγει: τί συμφέρον ἔχει τὸ Πατριαρχεῖον νὰ θέτῃ ἕνα καὶ ὄχι δύο; περὶ ἑνὸς ἐσκέφθη νὰ ὁμιλήσῃ. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν κάμαμεν δύο. Ἕνα κάμαμεν. Ὅταν θὰ κάμωμεν δύο τότε νὰ λέγετε.

§217Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Πρόκειται περὶ τούτου. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ἔχωμεν δικαίωμα νὰ μεταρρυθμίσωμεν τὴν σύμβασιν.

§218Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἕνα διορίζωμεν τώρα.

§219Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Τόσον εἶναι ἐπίμονον τὸ Πατριαρχεῖον, ὥστε λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἑκάστης παραιτήσεως ἐλευθέρας οὔσης, ἐκλέγειν καὶ προσλαμβάνειν....» (ὡς ἀνωτέρω ἔχει ἡ περικοπή). Ἡ Μεγάλη Ἐκκλησία θέλει ἕνα μόνον Ἀρχιερέα δι’ ὅλας ἀνεξαιρέτως τὰς ἐκκλησίας, τὰς ἐν τῇ διασπορᾷ. Ἡμεῖς ἀθετοῦντες τὴν σύμβασιν περιτέμνομεν τὴν δικαιοδοσίαν αὐτοῦ, περιορίζοντες τοῦτον μόνον εἰς τὴν Ἀμερικήν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐταὶ αἱ ἀντικανονικότητες τοῦ νομοσχεδίου. Ἐφ’ ὅσον ἱδρύεται αὐτοτελὴς Ἀρχιεπισκοπὴ Ἀμερικῆς κατὰ θεμελιώδη κανονικὴν ἀρχὴν ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Ἀμερικῆς θὰ χειροτονῇ καὶ θὰ διορίζῃ τὸν ὑπ’ αὐτὸν κλῆρον. Ἐντεῦθεν ἀναιρεῖται ὁ τέταρτος ὅρος τοῦ συνοδικοῦ τόμου, κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ Κανονικὸς διορισμὸς πάντων τῶν ἱερέων τῶν ἐκκλησιῶν τῆς διασπορᾶς «ὀφείλει γίγνεσθαι ὑπὸ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος. Θὰ εἶχον καὶ ἄλλας παρατηρήσεις ἐπὶ δευτερευόντων σημείων, περιορίζομαι ὅμως ἵνα ἐφελκύσω σπουδαίως τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ προέχοντος κανονικοῦ ζητήματος τῆς ἐναρμονίσεως τοῦ νομοσχεδίου πρὸς τὸν Συνοδικὸν Τόμον.

§220Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πρέπει νὰ ἐξετασθῇ κύριε Ὑπουργέ.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§222Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μὲ φέρουν εἰς τὸ βῆμα αἱ παρατηρήσεις τῶν προλαλησάντων συναδέλφων, τὰς ὁποίας δὲν νομίζω, ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ παρέλθωμεν σιγῶντες. Καὶ πρῶτον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν τοῦ κυρίου ἐκ Λακωνίας βουλευτοῦ, ὁμιλῶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἐτόνισα, ὅτι πρόκειται περὶ μέτρου πολιτικῆς σκοπιμότητος.

§223Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§224Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ εἴπετε καὶ ἐθνοπρεπές. Ἐπὶ τῶν φράσεών σας αὐτῶν θὰ ἤθελον, τὸ μὲν ἐθνοπρεπὲς ἐντελῶς νὰ ἀπαλειφθῇ. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν πολιτικὴν σκοπιμότητα, ἐὰν δι’ αὐτῆς εἴπετε, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ Κυβέρνησις, καθ’ ὃν τρόπον αὐτὴ φαντάζεται, ἐκπληροῖ ἓν καθῆκον ἀπέναντι τῶν ἐν Ἀμερικῇ Ἑλλήνων ὑπηκόων καὶ Ἑλλήνων ὀρθοδόξων, τῶν ἀναγνωριζόντων τὴν Ἑλληνικὴν Ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν, ἱκανοποιήσουν τὰς ἐκκλησιαστικὰς αὐτῶν ἀνάγκας, ἐὰν περὶ τοιαύτης πολιτικῆς σκοπιμότητος πρόκειται, πράγματι τὸ νομοσχέδιον εἶναι πολιτικῶς σκόπιμον καὶ πλέον οὐ. Διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Κοινοβουλίῳ εἶναι δυνατὸν νὰ γεννήσῃ συζήτησιν περὶ θέματος ἔχοντος ἄλλην τινὰ πολιτικὴν σκοπιμότητα, τὴν ὁποίαν οὐδὲ ἡ Κυβέρνησις, οὐδὲ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, ὑποθέτω, ἂν θέλῃ νὰ προσδώσῃ εἰς τὸ νομοθέτημα τοῦτο. Τὰ ζητήματα τῆς ἐκπληρώσεως τῶν θρησκευτικῶν καθηκόντων τῶν ἐν Ἀμερικῇ Ἑλλήνων εἶναι ζητήματα τῆς αὐτονομίας αὐτῶν, τὴν ὁποίαν ἀσφαλίζει τὸ Ἀμερικανικὸν Σύνταγμα, ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές, εἶναι ὅμως καὶ στοιχειῶδες καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν εὑρίσκεται πρὸ πραγματικῆς κραυγῆς τοῦ ἐν Ἀμερικῇ Ἑλληνισμοῦ, ὁ ὁποῖος ζητεῖ τὴν ἀποστολὴν ἀνωτέρου ἐπόπτου διὰ τὴν καθοδήγησιν τοῦ κλήρου, τοῦ ἐν Ἀμερικῇ, εἶναι στοιχειῶδες καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποστείλῃ τοιοῦτον καὶ νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν διόλου ἐὰν θὰ ἐξοδεύσῃ 150.000 δραχμάς, διότι ἀρκετὰ ἑκατομμύρια οἱ Ἕλληνες τῆς Ἀμερικῆς στέλλουν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Πατρίδα καὶ εἶναι ἀνάξιον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου, ὅταν συζητεῖ περὶ τῆς ἐκπληρώσεως ἑνὸς καθήκοντος ἀπέναντι τῶν ξενητευμένων Ἑλλήνων νὰ συζητῇ περὶ τοῦ ποσοῦ τῶν δαπανῶν.

§225Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριε Ἀραβαντινέ, αὐτὸ τὸ εἶπον ἐν σχέσει πρὸς τὴν κατάληψιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν σύστασιν Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου.

§226Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ἡ φρασεολογία τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως εἶναι τραχεῖα. Θὰ ἔλεγον, ὅτι ἀντικειμενικῶς εἶναι ὑπερβολικὰ τραχεῖα διὰ τὸν Ἑλληνισμὸν τῆς Ἀμερικῆς. Ἀλλ’ ἡ τραχύτης ἀπορρέει ἀπὸ τὸν πόνον, ὑποθέτω, τὸν ὁποῖον αἰσθάνεται ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν διὰ τὴν κατάστασιν τοῦ κλήρου καὶ οὐχὶ διὰ τὴν κατάστασιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Ἀμερικῆς. Ἀληθῶς δέ, κύριοι, ἡ κατάστασις τοῦ ἐν Ἀμερικῇ κλήρου δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι οἵα ἔπρεπε νὰ εἶναι καὶ οἵα θὰ προσεδόκα οἱοσδήποτε ὀρθόδοξος νὰ εἶναι· διότι ὑπάρχουν ἱερεῖς ἐπιλήσμονες τῶν καθηκόντων αὐτῶν, ἐπιλήσμονες καὶ τῶν κανόνων ἀκόμη τῶν ἐκκλησιαστικῶν. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἐξ ἰδίας αὐτῶν αὐτοβουλίας, ἐκ τῆς ὑπὸ τοῦ Ἀμερικανικοῦ Συντάγματος δι’ ἀσφαλουμένης εἰς τοὺς ἐν Ἀμερικῇ διαβιοῦντας Ἕλληνας Ἀστυνομίας περὶ τὰ θρησκευτικὰ αὐτῶν πράγματα, οἱ Ἕλληνες τῆς Ἀμερικῆς ἐν τῇ ἐνασκήσει τῆς ἀστυνομίας των εἶναι προσηλωμένοι καὶ πραγματικῶς εἶναι προσηλωμένοι πρὸς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον τῆς Ἑλλάδος, ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἑλλάδος καλουμένη νὰ διευθετήσῃ ζητήματα ἀφωρῶντα τὴν ἐκκλησίαν καὶ τοὺς ἱερεῖς δὲν ἦτο δυνατὸν ποτὲ παρὰ νὰ ἐπιπέσῃ εἰς τὰ λάθη, τὰ ὁποῖα ἤλεγξεν ἔν τισι δικαίως, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Σερρῶν, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχεν ἕνα ὀφθαλμὸν, ὁ ὁποῖος ἐπιτοπίως νὰ παρακολουθῇ τὴν κατάστασιν. Ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Ἀμερικῆς θέλει τὸν ἀνώτερον Ἱεράρχην· τοῦτο εἶναι ἡ προσωπική μου ἀντίληψις — τὸν θέλει ὁ ἴδιος, τὸν θέλει, διότι εἶχε καταπονηθῇ ἀπὸ ἀσχημίας συμβαινούσας ἀπὸ μέρους κληρικῶν καὶ κυρίως ἀπὸ μέρους ἀνωτέρων προσώπων, τὰ ὁποῖα πιέζουν καὶ τρομοκρατοῦν καὶ τοὺς κληρικούς. Καὶ εἶναι ἐκεῖνα τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα προκαλοῦν τὰς διακρίσεις, οὐχὶ τὰς διαιρέσεις καὶ τοὺς διχασμούς, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κύριος βουλευτὴς Σερρῶν, διότι δὲν εἶναι σπουδαῖον πρᾶγμα, τὸ νὰ ὑπάρχουν τρεῖς ἢ τέσσαρες θρησκευτικαὶ Κοινότητες, δηλαδὴ ἐκκλησίαι ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ, ὅπου ὑπάρχουν ἄνω τῶν 35.000 Ἑλλήνων καὶ ὅπου εἶναι ἀδύνατον, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐὰν θέλουν νὰ ἱκανοποιήσουν τὰ θρησκευτικὰ αὐτῶν καθήκοντα, εἶναι ἀδύνατον νὰ τὰ ἐκτελέσουν οἱ κατοικοῦντες.....

§227Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Χωρεῖ παραίνεσις. Ἐγὼ δὲν κατεδίκασα τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἐκκλησιῶν. Καταδικάζω τὸν διχασμὸν καὶ καὶ τριχασμὸν τῶν Κοινοτήτων.

§228Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀλλ’ ἠξεύρω, ὅτι αἱ Κοινότητες εἶναι περὶ τὰς ἐκκλησίας. Αὐταὶ εἶναι ὡς Commune.

§229Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Μοὶ διαφεύγει νὰ εἴπω ποῖα ὑπῆρξαν τὰ ἀποτελέσματα ἐπὶ πολλὰ ἔτη τοῦ Κοινοτικοῦ Διχασμοῦ.

§230Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κατ’ ἀνάγκην ὡς ἐκ τοῦ πολυαρίθμου τῶν Ἑλλήνων ἐπέρχονται διχασμοί. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς ὑπάρχει ἀνάγκη, ὅπως καταπαύσῃ μία κατάχρησις, ἡ ὁποία γίνεται ἐν Ἀμερικῇ ἀπὸ μέρους ἑνὸς κυρίου, ὁ ὁποῖος πολίτης καὶ κακὸς πολίτης ὢν ἀξιοῖ, ὅτι εἶναι ἄρχων καὶ πρῶτος. Ἔξαρχος τῆς Ἐκκλησίας καὶ παρουσιάζεται ἐνώπιον τῶν Ἀμερικανικῶν ἀρχῶν καὶ τρομοκρατεῖ τὸ πλῆθος, τὸ μὴ δυνάμενον νὰ ἐννοήσῃ τὴν ἔννοιαν τοῦ κοινοῦ αὐτοῦ τίτλου καὶ αὐτὸς διεκδικεῖ πνευματικὴν ἐξουσίαν καὶ τὴν ἐνασκεῖ τὴν πνευματικὴν ἐξουσίαν ἐπὶ βλάβῃ καιρίᾳ τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Εἶναι δὲ χαρακτηριστικὸν ἓν φαινόμενον, διότι ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη καὶ δὲν θέλω νὰ κουράσω περισσότερον τὴν Βουλήν, εἶναι χαρακτηριστικὸν τὸ φαινόμενον τῆς καταστάσεως τοῦ κλήρου καὶ τῆς τρομοκρατίας τοῦ κλήρου, ἐξ ἑνὸς προσώπου ἀργυρωνήτου καὶ αὐτοῦ. Δὲν διστάζω νὰ τὸ εἴπω ἀργυρωνήτου εἰς τὴν προπαγάνδαν, διότι ἐνῷ τὸ μέγα πλῆθος τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἦτο ὑπὲρ τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος, καὶ ἐσείετο καὶ ἐδονεῖτο ὑπὲρ τοῦ πολέμου κατὰ τῶν ἐχθρῶν τῆς πατρίδος ἐλάχιστοι, πολλοὶ ἐλάχιστοι εὑρέθησαν οἱ ἱερεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὑψώσῃ τὴν σημαίαν τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἐλευθερίας. Τὶ κλῆρος εἶναι αὐτός, ὁ ὁποῖος εἰς μίαν χώραν ἐλευθέραν καλλιεργεῖ τὴν δουλοφροσύνην καὶ εἰς αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς Ἕλληνας, οἱ ὁποῖοι ἐπηρεάζονται ἀπὸ τὴν ἰδέαν τῆς θρησκείας. Νομίζω λοιπὸν ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐξυπηρετεῖ τὴν σκοπιμότητα, ἐφ’ ὅσον διὰ τῆς ἀποστολῆς κληρικοῦ ἀνωτέρου ἐκπληροῦται ἡ ἀνάγκη τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν ἐκκλησιαστικῶν καθηκόντων τῶν ὀρθοδόξων. Ἀσφαλῶς δικαιοδοσία καμμία δὲν δύναται νὰ ἀσκηθῇ, οὐδὲ ὀφείλει νὰ διανοηθῇ, οὐδὲ ἐμμέσως κἂν νὰ ἀσκήσῃ ὁ μητροπολίτης ἐκεῖνος, διότι θὰ ἔρχηται εἰς εἰς ἀντίρρησιν πρὸς τὸ Σύνταγμα τὸ Ἀμερικανικόν. Ἀλλὰ τὸ κῦρος τὸ προσωπικόν, ἐὰν ἡ ἐκλογὴ ὑπάρξῃ ὀρθή, θὰ εἶναι μέγα, διότι θὰ προσηλωθῇ αὐτὸς εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ ποιμνίου του, καὶ θὰ τὸ ἀποσπάσῃ ἀπὸ τοὺς ἐκμεταλλευτὰς τῶν ἐκκλησιαστικῶν τίτλων.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀργυρὸς ἔχει τὸν λόγον.

§232Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ὅταν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας, ὡμίλησε περὶ κλήρου ἐν Ἀμερικῇ, ἐφαντάσθην ὅτι θὰ ἐμνημόνευε ἐκείνην τὴν μερίδα τοῦ κλήρου, ἐν τῷ προσώπῳ τῆς ὁποίας ἐξευτελίζεται ἡ ἰδέα τοῦ κλήρου. Ἐννοῶ τοὺς ἱερεῖς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μένουν ἄνευ ἐνορίας, καὶ οἱ ὁποῖοι περιφέρονται δεξιᾷ καὶ ἀριστερᾷ ἐν Ἀμερικῇ. Ἀλλ’ ὁ κ. Ἀραβαντινὸς δὲν ἀναφέρεται εἰς αὐτὴν τὴν ὄψιν τοῦ κλήρου Ὁ κ. Ἀραβαντινὸς ἔφερεν ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου τὸ ζήτημα τὸ πολιτικόν, ἐγὼ τὸ ἀπέκρουσεν ὡς γενόμενον ἀντικείμενον ὑπαινιγμῶν ἐκ μέρους τοῦ κ. Πετρακάκου. Ὁ κ. Ἀραβαντινὸς ἔφερεν ἐπὶ τοῦ βήματος τὴν πολιτικὴν τὴν κομματικὴν τοῦ ἐθνικοῦ κλήρου ἐν Ἀμερικῇ. Θὰ εἴπω μόνον τοῦτο, ὅτι, ἂν ὁ ἐκεῖ μητροπολίτης ἤθελεν ἀναμιχθῇ εἰς ζητήματα κομματικὰ τῆς Ἑλλάδος, βεβαιωθεῖτε ὅτι ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Ἀμερικῆς, θὰ ἐξανεμισθῇ εἰς τέσσαρα πέρατα τῆς χώρας. Ὁ κ. Ἀραβαντινὸς σᾶς ὑπέδειξεν ὡς αἰτίαν τοῦ κακοῦ ἓν ὄργανον ἐν Ἀμερικῇ, τὴν ἐφημερίδα «Ἀτλαντίδα» καὶ τὸν διευθυντὴν αὐτῆς Βλαστόν. Ἡ ὑπόμνησις αὐτὴ, τὴν ὁποίαν ἤθελα νὰ ἀποφύγω, μᾶς φέρει κατάστηθα εἰς τὸ ζήτημα τὸ μητροπολιτικὸν τῆς Ἀμερικῆς. Καὶ ἤθελα νὰ ἠξεύρω ἂν ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει ὁποίας δοκιμασίας ὑπέστη ἐκεῖ ὁ πρῶτος τῆς Ἑλλάδος πρέσβυς κ. Κορομηλᾶς. Δὲν ὑπῆρξεν ἐξευτελισμὸς, τὸν ὁποῖον δὲν ἐδοκίμασε νὰ ἐγκολάψῃ εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Κορομηλᾶ ἡ «Ἀτλαντὶς» καὶ θὰ ἦτο πολὺ δύσκολον νὰ δώσω εἰκόνα τῆς φαυλότητος τῆς ἐφημερίδος αὐτῆς καὶ τοῦ διευθυντοῦ της. Ἀλλὰ τούτου δεδομένου, φαντάζεσθε πῶς ὁ ἀχαλίνωτος αὐτὸς ἄνθρωπος θὰ ἠδύνατο νὰ φέρῃ τὸν ἐκεῖ ἀντιπρόσωπον τῆς ἐκκλησίας, εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀντιπρόσωπος αὐτῆς, δὲν θὰ ἤθελε νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὰ νεύματά του; Ἡ «Ἀτλαντὶς», ἧς παρὰ τὸ ὅτι κρέμασεν ὡς οἶδε κύριος ὁ διευθυντής, ἔλαβε παρὰ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου τὸν τίτλον τοῦ Ἐξάρχου, ἡ «Ἀτλαντὶς» εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν εἰσηγήτρια τῆς ἰδέας τοῦ ἐπισκόπου ἐν Ἀμερικῇ, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρξεν εἰσηγήτρια τῆς ἰδέας αὐτῆς, εἰμὴ διὰ νὰ ἔχῃ ὑποτεταγμένον τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ἐκεῖ κλήρου, ὅπως δι’ αὐτοῦ ὑποτάξῃ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνισμόν. Δὲν ὑπάρχει ἠθικὸς χαλκᾶς, δὲν ὑπάρχει τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ ἀναχαιτίσῃ τὸν κακὸν αὐτὸν δαίμονα τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Ἀμερικῆς. Καὶ ὅταν νομοθετῆτε, μὴ λησμονῆτε ποτὲ, ὅτι ὀφείλετε νὰ νομοθετῆτε ἐν ἁρμονισμῷ πρὸς τὰ πράγματα. Ἐνῷ διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας ἐπιδιώκετε, τὴν ἀνύψωσιν τοῦ γοήτρου τοῦ κλήρου ἐν Ἀμερικῇ, παραδίδετε ἕνα ἀρχηγὸν τῆς ἐκκλησίας εἰς τοὺς προπηλακισμοὺς τῆς «Ἀτλαντίδος». Δὲν δύνασθε ἐν γνώσει τῆς καταστάσεως αὐτῆς τῶν πραγμάτων νὰ ρίψετε ἕνα ἀνώτατον κληρικὸν εἰς τὴν θύελλαν καὶ εἰς τοὺς ἐξευτελισμοὺς εἰς τοὺς ὁποίους θὰ περιέλθῃ πρὸς τὴν «Ἀτλαντίδα». Ἀλλ’ ὁ κ. Ἀραβαντινὸς ἔδωκεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν κλεῖδα τῆς λύσεως τοῦ προκειμένου ζητήματος. Ὁ κ. Ἀραβαντινὸς εἶπεν, ὅτι βεβαίως δὲν ἔχει δικαιοδοσίαν ὁ ἐκεῖ μητροπολίτης. Ἀλλ’ ὅταν δὲν ἔχῃ δικαιοδοσίαν, δὲν μοῦ λέγετε ποῖος ὁ λόγος νὰ δαπανήσωμεν 150.000 δραχμάς, τὰς ὁποίας θὰ ζητήσωμεν νὰ λάβωμεν ἐκ τοῦ ὀβολοῦ τῶν ἐκεῖ Ἑλλήνων, ἐνῷ δὲν θὰ δύναται νὰ ἀσκήσῃ οὐδεμίαν δικαιοδοσίαν, τὴν ὁποίαν κατὰ τοὺς ἐκκλησιαστικοὺς κανόνας θὰ ἠδύνατο νὰ ἀσκηθῇ; Δεδομένου δὲ ὅτι ἡ ἀπόστασις συντελεῖ εἰς τὸν σεβασμὸν πρὸς τὴν ἀρχὴν, διατὶ δὲν ἀφίνετε τὴν ἐξάσκησιν αὐτῆς τῆς δικαιοδοσίας εἰς τὴν σεβαστὴν ἐξ ἀποστάσεως Ἱερὰν Σύνοδον τῆς Ἑλλάδος;

§233Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δύο λέξεις θὰ εἴπω. Ὅλον τὸ ζήτημα τὸ ἀνακινηθὲν περὶ τῆς σημασίας τοῦ διευθυντοῦ τῆς «Ἀτλαντίδος» δὲν ἔχει οὐδένα λόγον μὲ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ὑπαγορεύει τὸ μέτρον τοῦτο, διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς ὀργανώσεως τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων ἐν Ἀμερικῇ, τὰ ὁποῖα, ὡς ὡμολόγησαν πάντες οἱ προλαλήσαντες δὲν εἶναι εἰς καλὴν κατάστασιν, καὶ ἐφ’ ὅσον εἶναι τοῦτο πρέπει νὰ εὑρεθῇ μέσον θεραπείας. Καὶ βεβαίως ἡ Ἱερὰ Σύνοδος εἶναι ἀρχὴ ἐποπτείας, ἀλλ’ εὑρίσκεται εἰς τόσην ἀπόστασιν ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν, ὥστε δὲν θὰ εἶναι ἔμπρακτος. Ὥστε ἡ ὕπαρξις ἀνωτάτου λειτουργοῦ, πλεῖστα τῶν ἐν Ἀμερικῇ πραγμάτων θὰ βελτιωθῶσιν. Ὅσον ἀφορᾶ τὰ μέσα τῆς συντελέσεως δὲν πρόκειται νὰ συντελέσωσιν αὐτὰ σοβαρῶς, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἀρχῆς ἐκκλησιαστικῆς, διότι ἡ Ἐκκλησία ἔχει ἠθικὰ μέσα καὶ αὐτὰ δὲν δύναται κανεὶς νὰ τῆς τὰ στερήσῃ ἀπὸ τὴν ἀνωτάτην ἀρχήν. Ἔχομεν παράδειγμα τὴν Ἐκκλησίαν τὴν Μεγάλην ἐν Τουρκίᾳ, ἡ ὁποία στερεῖται μέσων, ἔχει ὅμως τὴν ἠθικὴν ἐπιρροήν.

§234Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ «ἀποφάσει».

§235Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Σεῖς ὑποστηρίξατε τοῦτο.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2ον).

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκει). Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Ἀργυρὸς, ἔχει τὸν λόγον.

§238Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Διατὶ νὰ ὑπάγωνται αἱ κοινότητες τῆς Νοτίου Ἀμερικῆς εἰς τὸν ἐπίσκοπον τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, οὐδὲν κοινὸν μεταξὺ Νοτίου καὶ Βορείου Ἀμερικῆς. Προσθέτω δὲ τοῦτο, ὅτι ἡ συγκοινωνία μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἀμερικῆς, εἶναι συντομωτέρα παρὰ μεταξὺ Νοτίου καὶ Βορείου Ἀμερικῆς.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 3ον ἄρθρον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου).

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐργοστασίου κατασκευῆς πυρείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ κατασκευῆς τῆς ἑνωτικῆς ὁδοῦ Κοζάνης–Καρατζαλὰρ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διορισμοῦ, μεταθέσεων καὶ προαγωγῶν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τῶν σχολείων τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κανονισμοῦ τῶν τιμολογίων τῆς Ἑταιρείας τῶν Ἑλληνικῶν Σιδηροδρόμων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Διδασκαλείου τῆς Γυμναστικῆς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐποπτείας ἐπὶ τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν».

§241Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Φέρω σήμερον τὰς τροποποιήσεις.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς τοπικῆς δασικῆς ὑπηρεσίας, περὶ τῶν περιφερειῶν τῆς δικαιοδοσίας αὐτῆς καὶ περὶ κατωτέρων δασονομικῶν σχολῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νέου σχεδίου τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 890 τῆς 21ης Ὀκτωβρίου 1917 καὶ 386 τῆς 17ης Νοεμβρίου 1913 «περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἐν Ἀθήναις Ἐθνικοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπολήψεως τῆς φορολογίας δασικῶν προϊόντων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Σεπτεμβρίου 1914 Β. Δ. περὶ διαιρέσεως τῶν ἀκτῶν τοῦ Κράτους εἰς ἀμυντικὰς περιοχάς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκμεταλλεύσεως τῆς δυνάμεως τῶν ρεόντων ὑδάτων»· (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ νόμου ΔΝΔʹ τοῦ νόμου 1912 ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου 423 τοῦ 1914». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸν Νόμον ΓΦΛʹ τοῦ 1909.» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεξηγήσεως τοῦ μόνου ἄρθρου τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 979 νόμου «περὶ προσθέτου φορολογίας τοῦ πρὸς φωτισμὸν καταναλισκομένου ἠλεκτρικοῦ ρεύματος κλπ.» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παραχωρήσεως δικαιώματος ἐκμεταλλεύσεως σμύριδος κατωτέρας ποιότητος ἐν ταῖς Νέαις Χώραις». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1072». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ σειρᾶς ἀρχαιότητος Στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως Νομοθετικῶν Διαταγμάτων ἐκδοθέντων ἀπούσης τῆς Βουλῆς, ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§243ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 4ην μ. μ. αὔριον. (Ὥρᾳ 9 μ. μ.)