1918.03.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 17Η

τῆς 19 Μαρτίου 1918

ΠΡΟΕΔΡΙΑ κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 4.15′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι παρουσιάσθη σήμερον τὴν πρωΐαν πρὸ τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον καὶ ἐπέδωκε τὴν ἀπάντησιν τῆς Βουλῆς εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον, ἐνετάλη δὲ παρὰ τοῦ Βασιλέως νὰ διερμηνεύσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν, τὰς θερμὰς εὐχαριστίας του διὰ τὰς εὐχὰς καὶ διὰ τὰ διαδηλωθέντα πρὸς Αὐτόν ὡραῖα αἰσθήματα τῆς Βουλῆς. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Οἱ διδάσκαλοι τῶν διαφόρων Κοινοτήτων Κυνουρίας, ἐκφράζουσι τὴν εὐγνωμοσύνην των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν εἰσαγωγὴν πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν Βουλὴν τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων. — Ὁ Μουφτῆς Καρατζόβης παρακαλεῖ, ὅπως οἱ στρατευθέντες Μουσουλμᾶνοι ἱερωμένοι τῆς περιφερείας του, μεταβαίνωσιν εἰς Βέρροιαν πρὸς θεώρησιν τῶν ἐγγράφων τῆς ἀπαλλαγῆς των καὶ οὐχὶ εἰς Καρδίτσαν. — Ὁ Δανιὴλ Δανιηλόπουλος, ἐνοικιαστὴς τοῦ δάσους Βρυάζης τῆς περιφερείας Αἰκατερίνης παρακαλεῖ, ὅπως τῷ δοθῇ παράτασις τῆς ἐνοικιάσεως. — Οἱ καπνοπαραγωγοὶ Κομποτάδων, Φθιώτιδος, παρακαλοῦσιν ὅπως καταργηθῇ ὁ ἐξαγωγικὸς φόρος τοῦ καπνοῦ. — Οἱ ἐν Πάτραις οἰνοπνευματοποιοὶ Αης τάξεως, παρακαλοῦσιν ὅπως ἀναθεωρηθῇ ἡ διὰ τὸ ἔλαιον ὁρισθεῖσα τιμή. — Οἱ ἐν Πάτραις οἰνοπνευματοποιοὶ Αης τάξεως, παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια καὶ ἐπιτραπῇ ἡ κατασκευὴ οὔζου ἐκ σούμας. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Α. Σαραφιανὸς καὶ Δ. Λίγδας, αἰτοῦσιν ἑκάτεροι ἀνὰ εἴκοσιν ἡμερῶν ἄδειαν ἀπουσίας ἐκ τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς. (Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως ἡ ἄδεια χορηγεῖται). — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ἀργυρόπουλος, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῶν ἄρθρων 2 καὶ 3 τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς Ποινικῆς Δικονομίας». — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Δαζέας, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατατάξεως καὶ προαγωγῆς ἐφέδρων ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν ὀδοντοϊατρῶν τελειοφοίτων τῆς ἰατρικῆς κλπ.). — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαζαχαρίου, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων τῶν δημοδιδασκάλων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Καλομενόπουλος, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 261 Διατάγματος τῆς ἐν Θεσσαλονίκῃ Προσωρινῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι καὶ Ἠπείρῳ καὶ συστάσεως Ἐπισκοπικῶν Γραφείων». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Γαρδικιώτης, Ι. Βαλαλᾶς, Ι. Ξηρὸς κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατατάξεως καὶ προαγωγῆς ἐφέδρων ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν ὀδοντοϊατρῶν, τελειοφοίτων τῆς Ἰατρικῆς καὶ Φαρμακευτικῆς Σχολῆς». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Μ. Νεγροπόντης, ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμου. 1) «Περὶ φορολογίας χρηματιστηριακῶν συμβάσεων». 2) «Περὶ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ τοῦ παραγομένου ἐν τῷ Παλαιῷ Βασιλείῳ, ἐν Χίῳ, Σάμῳ καὶ Κρήτῃ» καὶ 3) «Περὶ φόρου καταναλώσεως τοῦ οἴνου». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Γαρδικιώτης, Α. Μπασιᾶς, Θ. Βελλιανίτης, Ν. Βαλσαμάκης κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νόμου 378 κλπ».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Καναβὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τῶν χωρίων Ὀμὲρ–Ἐφένδη, Χασὰν–Ἀγᾶ, Μαγούλας, Μαλαμάτων, κλπ.

§4Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων τούτων κ. Πρόεδρε, ὡς καὶ ἄλλων τινων συνοικισμῶν διὰ τῆς ἀναφορᾶς των ταύτης ζητοῦν ὅπως ὑπαχθῶσι διοικητικῶς εἰς Ναύπακτον. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ παρακαλῶ, τὸν ἁρμόδιον κ. Ὑπουργόν, ὅπως ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα μετὰ προσοχῆς.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πάζης, ὅπως ὑποβάλλει καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν γεωργοκτηματιῶν Μακεδονίας.

§6Δ. ΠΑΖΗΣ. Καταθέτω τὴν ἀναφορὰν τῶν καλλιεργητῶν Μακεδονίας καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα μετὰ προσοχῆς. Πρόκειται περὶ τοῦ ὀψίμου ἀραβοσίτου, κ. Ὑπουργέ καὶ σᾶς παρακαλῶ, ὅπως λάβητε τὰ προσήκοντα μέτρα, ἀναθεωροῦντες τὰς σχετικὰς διατιμήσεις καὶ τῶν λοιπῶν δημητριακῶν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ι. Ξηρὸς, Κ. Ἀλαβάνος, Κ. Καλομενόπουλος, Λ. Μπασιᾶς κλπ. ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Πανελληνίου ὀδοντοϊατρικῆς Ἑταιρείας. Ὁ κ. Ἀλαβάνος ἔχει τὸν λόγον.

§8Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Τὸ ὀδοντοϊατρικὸν ζήτημα καὶ ἄλλοτε ἀπησχόλησε τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελα νὰ συστήσω εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ κρατοῦσα σήμερον ἐπιστημονικὴ ἀντίληψις καὶ ἡ βάσις ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται ὁ νόμος τῆς διακρίσεως εἶναι σαθρά. Δίδεται εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἔχοντας δίπλωμα τῆς σχολῆς ξένης, νὰ κατατάσσονται ὡς ἀνθυπασπισταί. Νομίζω, ὅτι ἡ διάκρισις εἶναι σαθρά, διότι παρέχεται τοιοῦτον δικαίωμα εἰς τοὺς ἔχοντας δίπλωμα σχολῆς ξένης ἐνῷ εἰς τοὺς ἔχοντας ἀσκήσει τὸ ἐπάγγελμα ἐπὶ ἔτη πολλὰ νὰ μὴ κατατάσσωνται ὀδοντοϊατροί. Νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι δίκαιον, θὰ συνίστων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ λείψῃ ἡ διάκρισις αὕτη, διότι εἶναι γνωστὸν πῶς ἀποκτῶνται τὰ τοιαῦτα διπλώματα τῶν ξένων σχολῶν. Εἰς ἐμὲ εὑρισκόμενον ἐν Γαλλίᾳ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ τὸ μάθω. Εἰς ἕκαστον τμῆμα νοσοκομειακὸν ὑπάρχει τμῆμα ὀδοντοϊατρικόν. Ἐκεῖ παίρνουν μαθήματα, cours, ἐπὶ ἕνα, δύο μῆνας, πληρώνουν κἄτι τι καὶ παίρνουν δίπλωμα, τὸ γνωστὸν bon pour l’ orienf, τὸ ὁποῖον δὲν ἀναγνωρίζουν ἔπειτα οὔτε αὐτοὶ οἱ δίδοντες.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ οἱ λοιποὶ κ. κ. βουλευταί, συνηγοροῦσι;

§10Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Περιττὸν ν’ ἀπασχολήσωμεν τὴν Βουλήν.

§11Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Καὶ οἱ μὴ ἐγγεγραμμένοι συντασσόμεθα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Θεοδωρίδης ἐρωτᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν ἐὰν γνωρίζῃ ὅτι τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον Χανίων παρὰ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 28 καὶ 51 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου δέχεται καὶ ἀπαλλάσσει Μουσουλμάνους στρατευσίμους ὡς θρησκευτικοὺς λειτουργοὺς ἐνῷ 1) δὲν ἀνήκουν εἰς τὰ πράγματι ἀνεγνωρισμένα θρησκευτικὰ ἱδρύματα τὰ τεμένη, ἀλλ’ ἐδημιουργήθησαν ἐκ τῶν ὑστέρων, ὡς τιτλοῦχοι διαφόρων Τεκέδων τῆς Κρήτης, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν αἱρέσεις, τῶν ὁποίων οἱ ποικιλώνυμοι ἀξιωματοῦχοι εἶναι διοριστοὶ καὶ προσωρινοὶ καὶ βʹ) τινὲς μὲν ἐκ τῶν αἰτησαμένων τὴν ἀπαλλαγὴν παρουσίασαν διορισμοὺς μετὰ τὴν πρόσκλησιν τῆς ἡλικίας των ὑπὸ τὰ ὅπλα, τινὲς δὲ μετὰ τὴν μετάβασιν τῆς κλάσεώς των εἰς τὴν ἐφεδρείαν. Κατ’ ἀμφότερα δὲ τοιαῦται αἰτήσεις ἦσαν ἀπαράδεκτοι. Τοῦτο τώρα πληροφορούμενος τίνα μέτρα θὰ λάβῃ κατὰ τοῦ ἐν λόγῳ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ἐνώπιον τοῦ ὁποίου εὑρίσκονται ἀκόμη τοιαῦται ἐκκρεμεῖς αἰτήσεις περὶ τὰς 250.

§13Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἅπαντων εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦτο τοῦ κ. συναδέλφου ἔχω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: 1) Ἅπασαι αἱ αἰτήσεις περὶ διορθώσεως ἡλικίας αἱ ὑποβληθεῖσαι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐλέγχου ἡλικιῶν ἀπὸ τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου 1916 μέχρι τέλους Δεκεμβρίου ἰδίου ἔτους, ἠκυρώθησαν δυνάμει τῆς ὑπ’ ἀριθ. 2450)5)4)17 Διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τέως Προσωρινῆς Κυβερνήσεως. Ἀπὸ τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου 1917 μέχρι τοῦ Ἰουνίου ἰδίου ἔτους, ὁπότε κατηργήθησαν αἱ ἐπιτροπαί, ὑπεβλήθησαν αἰτήσεις ἐν ὅλῳ διακόσιαι ἐννέα· ἐξ αὐτῶν ἐγένοντο δεκταὶ ἑκατὸν πεντήκοντα ὀκτὼ καὶ ἀπερρίφθησαν πεντήκοντα μία. Πλὴν ὅμως ἅπασαι αἱ ἀνωτέρω 209 ἀποφάσεις ἠκυρώθησαν δυνάμει διαταγῆς μας. 2) Παρ’ ἐπιτροπῶν συσταθεισῶν ἐκτὸς τῆς Κρήτης, μετεφέρθησαν εἰς ἡλικίας μήπω κληθείσας καὶ ἀπελύθησαν διακόσιοι ἑβδομήκοντα ἐννέα καὶ αὗται ἠκυρώθησαν δυνάμει διαταγῆς μας. 3) Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι δέκα ἐκ τῶν ὑποβαλλόντων αἰτήσεις εἰς τὴν ἐν Κρήτῃ ἐπιτροπὴν, ἀπορριφθείσας παρουσιάσθησαν ἐκ νέου εἰς ἑτέρας τοιαύτας, ἐκτὸς τῆς Κρήτης ἑδρευούσας καὶ ἀπελύθησαν, ἀλλὰ καὶ τούτων αἱ ἀποφάσεις ἠκυρώθησαν. 4) Διακόσιοι δύο Ὀθωμανοὶ ἐκ Κρήτης, ἐφοδιασθέντες διὰ πιστοποιητικῶν Ἰταλικῆς ὑπηκοότητος, ὡς καταγόμενοι ἐκ Βεγγάζης, ἔτυχον δυνάμει διαταγῆς μας διμήνου ἀναβολῆς προσελεύσεως, κατόπιν αἰτήσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐδόθη δὲ ἡ δίμηνος αὕτη ἀναβολὴ, ἵνα ἐν τῷ μεταξὺ ἐξελεγχθῇ ἡ ὑπηκοότης των, διὰ τῆς ὑποβολῆς τῶν νενομισμένων πιστοποιητικῶν, ἅτινα παρεκλήθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἡ Ἰταλικὴ Πρεσβεία ν’ ἀποστείλῃ εἰς αὐτό, διὰ τὸν προσήκοντα ἔλεγχον, μεθ’ ὃ θέλουσιν ἀνακληθῆ πάντες οἱ μὴ δυνάμενοι ν’ ἀποδείξωσι τὴν Ἰταλικὴν αὐτῶν ὑπηκοότητα. Ἐὰν ἐντὸς τῶν δύο μηνῶν ἡ Ἰταλικὴ Πρεσβεία δὲν ἀποστείλει τὸν κατάλογον μετὰ τῶν πιστοποιητικῶν, ἡ ὑπηρεσία θέλει ἀνακαλέσῃ καὶ πάλιν τούτους εἰς τὰς τάξεις. Ἐπὶ τούτῳ ἐδόθησαν ἤδη σχετικαὶ διαταγαί. 5) Παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀπαλλαγῶν Χανίων ἀπηλλάγησαν ὡς ἀνίκανοι καὶ βοηθητικοὶ ἐν ὅλῳ ἑκατὸν δύο, πάντων τούτων διετάχθη ἡ ἀναθεώρησις καὶ ἡ παραπομπὴ πρὸς ἐπανεξέτασιν ἐνώπιον Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς συσταθείσης ἐν Χανίοις. Τούτων διετάχθη τὸ Γραφεῖον νὰ ὑποβάλῃ ὀνομαστικὸν κατάλογον, ὃν θέλομεν καταθέσει ἐν καιρῷ. 6) Ἐκ τῶν Μουσουλμάνων ἀπηλλάγησαν ὡς θρησκευτικοὶ λειτουργοὶ ἐν ὅλῳ τριάκοντα ἐννέα. Τούτων διετάχθη τὸ Γραφεῖον νὰ ὑποβάλῃ ὀνομαστικὸν κατάλογον κατὰ τεκέδες καὶ τεμένη, ὃν ἐν καιρῷ θέλομεν καταθέσει.

§14Ε. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Συνεπείᾳ τῶν ἀποφάσεων τοῦ στρατολογικοῦ συμβουλίου Χανίων μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ φέρω τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν, προκειμένου περὶ τῶν Μουσουλμάνων συμπατριωτῶν, οἵτινες ἐπρόκειτο νὰ ἀπαλλαγῶσι τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Πληροφορῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι βεβαίως τὸ ἄρθρον 28 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας ἀπαλλάσσει τοὺς θρησκευτικοὺς λειτουργούς. Ἀλλ’ ἀνεγνωρισμένη ὑπηρεσία Μουσουλμανικὴ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία διεξάγεται ἐπισήμως εἰς τὰ Ὀθωμανικὰ τεμένη μόνον, τὰ τζαμιά. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ τζαμιὰ εἶναι ὡρισμένοι λειτουργοὶ ἐκτελοῦντες τὰ θρησκευτικὰ καθήκοντα, ὁ ἰμάμης, ὁ ἱεροκήρυξ καὶ ὁ μουεζίνης. Ὅπου δὲ εἶναι τζαμιὰ μεγάλα, εἶναι καὶ δύο ἱεροκήρυκες καὶ δύο μουεζίναι. Ἀλλ’ ἐν Κρήτῃ συμβαίνει καὶ ἄλλο τι· ὅτι ὑπάρχουν τζαμιὰ μὴ λειτουργοῦντα, τῶν ὁποίων ὅμως οἱ λειτουργοὶ ἐξακολουθοῦν νὰ ὑφίστανται. Πῶς λοιπὸν τὸ συμβούλιον τῶν Χανίων ἀπήλλαξε καὶ αὐτούς; Ὥστε ἀφ’ ἑνὸς πρέπει οἱ πραγματικοὶ λειτουργοί, ὡς ὁ ἰμάμης κλπ., νὰ ἀπαλλάσσωνται καὶ οὐχὶ οἱ μὴ τοιοῦτοι, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐκεῖνοι ἐξ αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι πράγματι λειτουργοῦσιν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ὑπάρχουσι καὶ οἱ τεκέδες, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἱδρύματα ἀνεγνωρισμένα, ἀλλ’ αἱρέσεις. Οἱ λειτουργοὶ αὐτῶν πιστεύουσιν εἰς διάφορα ἰδιώματα Τουρκικά. Καὶ τούτους τὸ συμβούλιον ἀπαλλάσσει. Τοιαῦται δὲ αἰτήσεις ὑπάρχουσι περὶ τὰς 300. Ἐφιστῶ λοιπὸν τὴν προσοχήν σας ἐπ’ αὐτοῦ. Πρέπει νὰ μάθητε ἀκριβῶς, ποῖοι εἶναι οἱ ἀπαραίτητοι καὶ ποῖοι οἱ ἀπαλλακτέοι ἐξ αὐτῶν. Περὶ τεκέδων δὲ οὐδεὶς λόγος.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Καραπάνος παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὡς ἐγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπέτυχεν ἀκόμη τὴν παράδοσιν ὑπὸ τῶν Συμμάχων Σέρβων τῶν ὑπ’ αὐτῶν αἰχμαλωτισθέντων ὁμογενῶν ὑπηρετούντων εἰς τὸν Βουλγαρικὸν στρατόν. Εἰς ποίας δὲ τυχὸν ἐνεργείας προέβη ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ ποῖον τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῶν.

§16Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐγράφη πράγματι ὅτι ὄχι μόνον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπεζήτησε τὴν παράδοσιν ὑπὸ τῶν Συμμάχων ἡμῶν Σέρβων τῶν ὑπ’ αὐτῶν αἰχμαλωτισθέντων ὁμογενῶν, ἀλλ’ οὔτε κἂν ἐμερίμνησε περὶ αὐτῶν. Ἡ πληροφορία εἶναι ἡ ἑξῆς ὅτι ἀπὸ τοῦ μηνὸς Ἰουλίου ἐπανειλημμένα διαβήματα ἐγένοντο παρὰ τῇ Σερβικῇ Κυβερνήσει, τὰ ὁποῖα ἔφερον αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα: Ὁ πρωθυπουργὸς τῆς Σερβίας ἀπήντησεν, ὅτι εἶναι ἕτοιμος νὰ παραδώσῃ εἰς ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας τοὺς αἰχμαλώτους ἢ λιποτάκτας τοῦ Βουλγαρικοῦ στρατοῦ ὑπὸ τὸν ὅρον ὅπως ἀνάλογον μέτρον ληφθῇ διὰ τοὺς τυχὸν εἰς χεῖρας μας εὑρισκομένους Σέρβους αἰχμαλώτους. Ἡ διπλωματικὴ ἄποψις τοῦ ζητήματος ἐτελείωσε καὶ ἀπόκειται εἰς ἡμᾶς νὰ παραλάβωμεν τοὺς ὁμογενεῖς τούτους αἰχμαλώτους. Τὸ ἴδιον ἔγεινε καὶ διὰ τοὺς ἐκ τοῦ Αὐστριακοῦ στρατοῦ προερχομένους αἰχμαλώτους ἢ λιποτάκτας ὁμογενεῖς τοὺς περιελθόντας εἰς τὸν Ἀγγλικὸν στρατόν. Οὗτοι παρεδόθησαν περὶ τοὺς τετρακοσίους εἰς τὰς Ἑλληνικὰς ἀρχὰς καὶ ἔφθασαν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην.

§17Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἀμφέβαλλον περὶ τῶν σκέψεων καὶ τῶν διαβημάτων τούτων τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐνόμιζον ὅτι ἔπρεπε νὰ βεβαιωθῇ τὸ ἀντίθετον ἐπισήμως.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Π. Καραπάνος καὶ Κ. Μελᾶς ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διατὶ ἐνῷ κατὰ τὸ ἄρθρον 3 ἐδ. βʹ τοῦ νόμου ΓΦΚΔʹ περὶ Μεταλλείων, ὁ αἰτούμενος πρὸς παραχώρησιν χῶρος δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἔχῃ ἔκτασιν ἐν ὅλῳ μείζονα τῶν 10.000 στρεμμάτων, καὶ ἐνῷ ὀφείλει ὁ αἰτούμενος νὰ ὑποβάλῃ σχεδιάγραμμα τοῦ χώρου ὑπὸ κλίμακα 1: 10.000 ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς καταχωρήσεως τῆς αἰτήσεως, ἐπὶ ποινῇ νὰ θεωρηθῇ ἡ αἴτησις ὡς μὴ γενομένη, ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου θεωρεῖ ὡς ἔχουσαν οἱονδήποτε κῦρος αἴτησιν καὶ ὅταν ἀκόμη ὁ διὰ ταύτης αἰτηθεὶς χῶρος ὑπερβαίνῃ κατὰ τὸ διπλάσιον ἢ τριπλάσιον τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένην ἔκτασιν, τὸ δὲ ὑποβληθὲν διάγραμμα, δι’ οὗ παρουσιάζεται ἡ τοιαύτη ἔκτασις ὡς σύμφωνος πρὸς τὸν νόμον εἶνε εἰκονικὸν καὶ ἔδει νὰ εἶχε τὴν αὐτὴν ἀξίαν, ὡσεὶ νὰ μὴ ὑπεβάλλετο ποσῶς.

§19Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν πρόκειται περὶ ἀποφάσεως οὔτε περὶ γνώμης τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ περὶ ἀποφάσεως τοῦ συμβουλίου. Τὸ μεταλλευτικὸν συμβούλιον λαμβάνει τὰ μέτρα του. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἂν ἀντιλαμβάνομαι ὀρθῶς τὴν ἐρώτησίν σας, πρόκειται περὶ μέτρου, τὸ ὁποῖον ἐχαρακτήρισε ἔκπτωτον ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἔκαμε δευτέραν δήλωσιν ἡ ὁποία ἔστω καὶ ἀκριβῶς ἐγένετο δι’ ἔκτασιν κατωτέραν τῶν 10.000 στρεμμάτων. Θὰ ὁμολογήσητε ὅτι τὸ μέτρον εἶναι σκληρὸν καὶ ὅτι ἐπιβάλλεται πρόνοια πρὸς ἄρσιν αὐτοῦ. Ἡ Κυβέρνησις τὸ μελετᾷ, ὥστε ν’ ἀφεθῇ περιθώριον ἐν περιπτώσει πλάνης καὶ ἐσφαλμένης δηλώσεως.

§20Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ χειροτέρα ἐκδοχὴ εἶναι ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ ταύτην ἔπρεπε νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι αἰτήσεις ὑποβαλλόμεναι καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 ὁριζομένου φόρου ἔχουσιν ὀδυνηρὸν ἀποτέλεσμα δι’ ἄλλους δηλωτάς, οἱ ὁποῖοι εὑρισκόμενοι πρὸ τοιούτων ἀποφάσεων τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, δηλ. τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας δὲν δύνανται νὰ δηλώσωσιν τὸν φόρον, διότι εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν Δαμόκλειον σπάθην τῆς ὑπηρεσίας ἡ ὁποία θέλει κρίνει ποῖος ἐκ τῶν δηλωθέντων ἀνήκει εἰς τὸν ἀρχικῶς δηλώσαντα καὶ ποῖος εἰς τοὺς μετέπειτα. Νομίζω ὅτι ἐνδείκνυται λῆψις νομοθετικῶν μέτρων πρὸς ἄρσιν τῆς προσβολῆς τῶν ἰδιωτικῶν συμφερόντων.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, εὐαρεστούμενος, ἂν ἔλαβε μέτρα σχετικὰ πρὸς διακανόνισιν τῆς ταχυδρομικῆς συγκοινωνίας τῶν ἐνταῦθα παρεπιδημούντων Βορειοηπειρωτῶν μετὰ τῶν ἐν Βορείῳ Ἠπείρῳ διαμενουσῶν οἰκογενειῶν των.

§22Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἠσχολήθησαν τὰ Ὑπουργεῖα τῆς Συγκοινωνίας καὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Τοῦτο προέβη εἰς τὰς σχετικὰς ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐνεργείας καὶ ἐπανέλαβεν αὐτάς. Ἡ ἀπάντησις τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐλήφθη εἰσέτι, ἐλπίζω ὅμως ὅτι δὲν θ’ ἀργήσῃ.

§23Π. ΦΛΩΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς ὅπως ἐνεργήσητε συντόμως, διότι οἱ ἐνταῦθα παρεπιδημοῦντες Βορειοηπειρῶται εὑρίσκονται πρὸ παντελοῦς ἀδυναμίας ν’ ἀποστείλωσι καὶ τὸ ἐλάχιστον πρὸς τὰς ἐν Ἠπείρῳ οἰκογενείας των. Δὲν ἔχωσι μέσον ν’ ἀποστείλωσι τὰ χρήματά των. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ κἄποια συνεννόησις μὲ τὸ Ἰταλικὸν Προξενεῖον, ἵνα λυθῇ καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο.

§24Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐμερίμνησα περὶ αὐτοῦ καὶ περιμένω τὴν ἀπάντησιν ἐντὸς ὀλίγου.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ξηρὸς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διατὶ διεκόπη ἡ χορήγησις μερίδος τροφῆς εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ἀνθυπασπιστὰς τῆς Χωροφυλακῆς τῆς Ἐθν. Ἀμύνης τοὺς προσωρινῶς μετακληθέντας καὶ κατελθόντας ἐντεῦθεν τῶν παλαιῶν συνόρων πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς τάξεως ἐν Παλαιᾷ Ἑλλάδι ἐνῷ ἀνῆκον καὶ ἀνήκουσιν εἰς τὰς ἐμπολέμους μονάδας ἀκόμη.

§26Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αἱ ἀποδοχαὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς ἐπιβαρύνουσιν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπερ συνεπῶς εἶναι ἁρμόδιον νὰ παράσχῃ τὰς αἰτουμένας πληροφορίας. Ἐν τούτοις παρέχομεν τὴν πληροφορίαν ὅτι συμφώνως τῷ νόμῳ 915 π. ἔ. ἡ ἀποζημίωσις τροφῆς ἐξακολουθεῖ νὰ παρέχηται εἰς ἀξιωματικοὺς ὑπηρετοῦντας εἰς μονάδας ἀπεσπασμένας ἐκ τοῦ μετώπου, τοιαῦται δὲ μονάδες εἶναι Σώματα εἰς τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν ἔχουσιν θέσιν οἱ ἐν λόγῳ ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς. Ἐζητήθησαν ἐπίσης σχετικαὶ πληροφορίαι παρὰ τῶν Στρατολογικῶν γραφείων Ν. χωρῶν ἐὰν πράγματι ἀπηλλάγησαν ὀθωμανοὶ θρησκευτικοὶ λειτουργοὶ παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ Στρατολογικοῦ νόμου, μεθ’ ὃ τὸ Ὑπουργεῖον θέλει ἐνεργήσει τὰ δέοντα.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Κυρέλλος ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑφυπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἐὰν ἔχῃ ἐπιτρέψῃ τὴν καθ’ ὁδὸν γενομένην ἐπίταξιν, ὑπὸ διαφόρων στρατιωτικῶν ἀρχῶν, τῶν μεταφερομένων ἐκ Θηβῶν εἰς Ἀθήνας ὀσπρίων καὶ λοιπῶν καρπῶν, ὧν ἐπιτρέπεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Ἐπισιτισμοῦ ἡ ἄνευ εἰδικῆς ἀδείας μεταφορά.

§28Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κατ’ ἀρχὴν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐνεργεῖ ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Ἐπισιτισμοῦ καὶ χορηγεῖται ἑκάστοτε ἄδεια μεταφορᾶς τροφῶν, ὀσπρίων καὶ λοιπῶν. Ἄν ἐγένετο ἐπίταξις ὡς ἡ ἀναφερομένη ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου δὲν γνωρίζω. Ἐγὼ διέταξα νὰ γίνῃ εὐρεῖα ἀνάκρισις ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§29Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Εὐχαριστῶ πολύ, ἀλλὰ σᾶς γνωρίζω, ὅτι οὔτε τὸ Αον σῶμα στρατοῦ γνωρίζει τὰς ἐπιτάξεις αὐτὰς καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι ἐνέργεια τῶν κατωτέρων ἀστυνομικῶν ὀργάνων. Ἡ ἐπίταξις, καθ’ ὅσον δὲν ἔχει τὸν προσήκοντα τύπον, ἀποβαίνει εἰς βάρος τῶν ἰδιωτικῶν συμφερόντων. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω, ἵνα ἐμποδισθῇ τὸ πρᾶγμα αὐτό. Ἐὰν ἔχητε ἀνάγκην νὰ ἐπιτάξητε καρπούς, νὰ ἐπιτάξητε τούτους εἰς τοὺς τόπους τῆς παραγωγῆς.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καραϊσκάκης ἐρωτᾷ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ἀτελῶς διδομένου εἰς τὸν τύπον δελτίου καὶ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῶν Συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς. Ἐπ’ αὐτοῦ γνωρίζω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι μοῦ εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ ἱκανοποιήσω τὴν ἐπιθυμίαν του. Τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι παρὰ μία περίληψις ἁπλῆ τῶν ἐργασιῶν καὶ διὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιληφθῶσιν αἱ ἀγορεύσεις, ὅπως ἔχουσι. Θὰ γίνηται ἁπλῶς μία ἁπλουστάτη μνεία.

§31Α. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ παρατηρῶ, ὅτι ἀποδίδουσι πιστότατα τὰς περιλήψεις. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρατηρῶ εἶναι, ὅτι δὲν συμφωνοῦσι τὰ ἐπίσημα καὶ τὸ δελτίον τοῦ τύπου. Ἄλλα δίδονται ἐν τῷ τύπῳ, εἴτε ὀλιγώτερα, εἴτε περισσότερα, καὶ ἄλλα ἐν τοῖς πρακτικοῖς. Θὰ ἐπεθύμουν, ἵνα τὸ δελτίον τοῦ τύπου ἀντιγράφεται ἐκ τοῦ δελτίου τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν. Τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ εἶναι πιστότερα, ἐνῷ τὸ δελτίον τοῦ τύπου μεταβάλλει ἐνίοτε τὰ πράγματα.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλος ὁ σκοπὸς καὶ ὁ προορισμὸς τοῦ δελτίου τοῦ τύπου καὶ ἄλλος τοῦ τῶν πρακτικῶν.

§33Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε, κ. Πρόεδρε, εἰς ἀπάντησιν τῶν ὑφ’ ὑμῶν λεχθέντων νὰ εἴπω ὀλίγα τινά; Χαίρω, διότι μοὶ δίδεται ἡ εὐκαιρία ὅπως ὑποβάλω παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τῶν διατυπουμένων ἐπισήμων πρακτικῶν, ὡς ἐπίσης καὶ ἐπὶ τοῦ δελτίου τοῦ διδομένου εἰς τὸν τύπον. Παρετήρησα πολλάκις οὐ μόνον κατὰ τὰς τελευταίας αὐτὰς συνεδριάσεις, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰς τῆς παρελθούσης συνόδου, ὅτι πολλάκις τὸ ἐπίσημον δελτίον δὲν ἀναπαριστᾷ ἀκριβῶς τὴν εἰκόνα τῶν λαμβανόντων χώραν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Καὶ διὰ νὰ μὴ ἀνατρέξω εἰς τὸ παρελθὸν ἀρκοῦμαι ν’ ἀναφέρω, ὅτι κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς 12ης καὶ τῆς 15ης τοῦ παρελθόντος μηνὸς ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ καπνοῦ τὸ ἐπίσημον δελτίον δὲν ἀνέγραφε τίποτε.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ πάψουν αἱ ἐφημερίδες, ἐὰν ἀπαιτήσητε νὰ δημοσιεύουν, ὅσα λέγονται ἐνταῦθα.

§35Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἐκτεταμένου τοῦ ἐπισήμου δελτίου, ἀλλὰ περὶ τῆς πιστῆς ἀποδόσεως τῶν λαμβανομένων χώραν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, τὸ δὲ περιληπτικὸν ἢ μὴ μιᾶς συνεδριάσεως διὰ τῆς διατυπώσεως ἑνὸς ἀθροίσματος ἰδεῶν εἶναι ζήτημα ἱκανότητος τῶν πρακτικογράφων. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχὴν αὐτοῦ εἰς τὸ ν’ ἀποδίδῃ πιστῶς τὰ λαμβάνοντα χώραν καὶ νὰ μὴ συμβῇ, ὅ,τι συνέβη κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ καπνοῦ ὅπου ἄλλα ἐλέχθησαν καὶ ἄλλα διετυπώθησαν ἐν τοῖς πρακτικοῖς. Παρατηρῶ ἀκόμη, ὅτι ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς παρελήφθη καὶ ὁλόκληρον τμῆμα τῆς γενομένης τότε συζητήσεως. Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τοῦ δελτίου τοῦ διδομένου εἰς τὸν τύπον. Καὶ τοῦτο ἀφορᾷ ὅλους ἡμᾶς. Εἰς τὸ δελτίον τοῦ τύπου, προκειμένου περὶ συζητήσεως τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, ὡς καὶ περὶ τῆς συζητήσεως ἄλλων νομοσχεδίων, ὡς τὸ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, εἰς ὃ ἠκούσθησαν τόσαι γνῶμαι, ἀνεγράφετο ὅτι συνεζητήθησαν καὶ ἐπεψηφίσθησαν τὰ ἑξῆς νομοσχέδια καὶ τίποτε ἄλλο. Ἐπίσης γίνονται καὶ προτιμήσεις. Πολλάκις συμβαίνει διά τινας τῶν κ. κ. βουλευτῶν νὰ εἶναι μακροσκελέστατον, διά τινας δὲ συντομώτατον. Ἐπίσης παρετήρησα, ὅτι δὲν δίδεται ἡ ἁρμοδία προσοχὴ ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων ὅπως αἱ ἐφημερίδες καταχωρίζωσι ὁλόκληρον τὸ δελτίον. Τινὲς τῶν ἐφημερίδων τῶν πρωϊνῶν κόπτουσι ἀποτόμως τὸ δελτίον τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς καὶ γράφουσι ὅτι συνέχεια τῶν πρακτικῶν εἰς τὸ φύλλον τῆς αὔριον, ὡσεὶ νὰ πρόκειται περὶ μυθιστορήματος.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ κόψητε καὶ σεῖς ἀποτόμως τὴν ἀγόρευσίν σας, διότι παρῆλθον τὰ πέντε λεπτὰ καὶ τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τόσον σοβαρᾶς σημασίας, ὥστε νὰ δικαιολογῆται μία παρέκκλισις ἀπὸ τὸν Κανονισμόν.

§37Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Μοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ τὰ διατυπώσω εἰς πέντε λέξεις. Παρακαλῶ νὰ ἐπιληφθῆτε τοῦ ζητήματος τούτου, διότι ὁ σκοπὸς τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς εἶναι ὅπως αὗται διεξάγονται δημοσίᾳ, δημοσίᾳ δὲ δὲν εἶναι ὅταν μόνον ἀνοίγομεν τὰς πύλας καὶ εἰσέρχωνται ἑκατὸν ἢ πεντακόσιοι ἄνθρωποι. Δημοσία εἶναι, ὅταν δημοσιεύονται διὰ τοῦ τύπου καὶ λαμβάνῃ ὅλος ὁ κόσμος γνῶσιν τῶν συμβαινόντων ἐνταῦθα. Εἶναι φοβερὸν νὰ διατυπώνῃ τις μίαν ἰδέαν εἰς τὸ κοινοβούλιον καὶ νὰ τὴν βλέπῃ ἀλλέως διεστραμμένην. Ἀπέναντι τῆς κοινῆς γνώμης εἶναι εἰς βάρος τοῦ ἀγορεύσαντος ἢ τοῦ ὑποστηρίξαντος οἱονδήποτε θέμα, ἀποστολὴ δὲ ἡμῶν εὑρισκομένων ἐνταῦθα εἶναι ὄχι νὰ πέρνωμεν τὴν ἀποζημίωσιν, ἀλλὰ νὰ ἐκτελῶμεν τὰ καθήκοντά μας ἐν πλήρει συνειδήσει καὶ πρὸ παντὸς ἀνταποκρινόμενοι εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας μᾶς ὑπαγορεύουν οἱ πληθυσμοὶ τοὺς ὁποίους ἔχομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύωμεν. Θὰ παρακαλέσω διερμηνεύων καὶ τὴν γνώμην τῶν συναδέλφων ὅλων (διαμαρτυρίαι) νὰ λάβητε τὴν καλωσύνην νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχὴν τῶν πρακτικογράφων ὅπως μὴ κατ’ ἀρέσκειαν ἢ κατὰ προτίμησιν συντάσσονται τὰ πρακτικά.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γίνῃ ἡ δέουσα σύστασις.

§39Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Διότι ὁ πρακτικογράφος διὰ νὰ γίνῃ ἀρεστὸς εἴς τινα γράφει καὶ πολλάκις παραχαράσσει τὰ λεχθέντα.

§40ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι δά.

§41Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Νοθεύει τὰ λεχθέντα, προσέτι δὲ ὅπως τὸ δελτίον τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τὸν τύπον μὴ περικόπτεται κατὰ τὰς ἐπαγγελματικὰς ἀνάγκας τῆς ἐφημερίδος ἀλλὰ δημοσιεύεται ὁλόκληρον.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Γερογιάννης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἐὰν ἔλαβε μέτρα καὶ ποῖα διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῆς ὁδοῦ Ἀγρινίου Ἀμφιλοχίας ἥτις ἰδίως εἰς ἓν τμῆμα παρὰ τὸν Ἀχελῶον ἔχει καταστραφῆ εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε ἀπειλεῖ τὴν διακοπὴν τῆς συγκοινωνίας.

§43Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐζητήθη ἀναγκαία πίστωσις διὰ τὰς προχείρους ἐπισκευάς. Ἐκτὸς τούτου ἐζητήθη καὶ ἐλάβομεν μελέτην περὶ τῆς γενικωτέρας ἐπισκευῆς τῆς ὁδοῦ.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γερογιάννης ἐρωτᾷ τὸν αὐτὸν Ὑπουργὸν ἂν ἐπετεύχθη ἡ μεταφορὰ τοῦ ταχυδρομείου Ἀμφιλοχίας εἰς Πρέβεζαν διὰ θαλάσσης, καθ’ ὅσον ἡ διὰ ξηρᾶς μεταφορὰ δι’ Ἄρτης–Φιλιππιάδος συνεπήγετο ἀπώλειαν χρόνου ὁλοκλήρου ἑβδομάδος καὶ πλέον. Ἐρωτᾷ τὸν αὐτὸν κ. Ὑπουργὸν ἐὰν σκέπτηται νὰ λάβῃ νομοθετικὴν πρόνοιαν διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ αὔλακος Λευκάδος συμφώνως πρὸς τὰς ἐκεῖθεν ἐπιδοθείσας αἰτήσεις διότι οὗτος κινδυνεύει ν’ ἀποφραχθῇ τοῦθ’ ὅπερ θὰ ἀπετέλῃ μεγίστην ζημίαν καὶ διὰ τοὺς ἰδιώτας καὶ διὰ τὸ Κράτος, διότι τὰ εἰς τὸν Ἀμβρακικὸν καὶ τὰ ἐκ τοῦ Ἀμβρακικοῦ πλέοντα ἀτμόπλοια θὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ περιπλέωσι τὴν Λευκάδα τοῦθ’ ὅπερ θὰ συνεπήγετο μεγίστους κινδύνους καὶ ἴσως καὶ διαρκῆ διακοπὴν τῆς διὰ θαλάσσης συγκοινωνίας.

§45Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διετάχθη δημοπρασία τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ὁποίας δὲν ἐγνώσθη ἀκόμη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διώρυγα Λευκάδος περὶ αὐτῆς σκεπτόμεθα νὰ λάβωμεν μέτρον ῥιζικόν, Τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Λευκάδος ἐζήτησε νὰ δώσωμεν ἐνιαυσίαν πίστωσιν 30 χιλ. δραχμῶν, ὅπως συνάψῃ δάνειον καὶ προβῇ εἰς τὰ ἔργα ταῦτα, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον σκέπτεται ἂν δὲν εἶναι προτιμώτερον νὰ δώσωμεν ἐφ’ ἅπαξ τὸ βοήθημα εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαποστόλου παρακαλεῖ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλήν, ἂν θὰ διατάξωσιν ἐπὶ τῇ βάσει ὁριστικῶν ἀποφάσεων ἁρμοδίων δικαστηρίων (Πρωτοδικείων) διόρθωσιν ἡλικίας εἴς τε τὸ μητρῷον ἀρρένων καὶ στρατολογικὸν τοιοῦτον διαφόρων στρατευσίμων νομοῦ Τρικκάλων, οἵτινες ἦσαν ἐγγεγραμμένοι εἰς τὰ εἰρημένα μητρῷα μὲ ἐσφαλμένην ἡλικίαν καὶ ἑπομένως τὴν ἀπόλυσιν ἐκείνων ἐξ αὐτῶν (τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ), οἵτινες ἀνήκουσιν εἰς κλάσεις μὴ εἰσέτι ἐπιστρατευθείσας.

§47Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ στρατολογικὴ κατάστασις. Αὕτη ὑπάγεται εἰς τὸν νόμον περὶ στρατολογίας, καθ’ ὅτι πρέπει οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ ὑποβάλωσι τὰς αἰτήσεις των εἰς τὰ διαρκῆ στρατολογικὰ συμβούλια ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ἰουνίου τοῦ ἔτους, κατὰ τὸ ὁποῖον στρατεύονται.

§48Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ τῶν ἐφέδρων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν νὰ ὑποβάλουν τοιαύτας αἰτήσεις καὶ ὅταν ἐστρατεύθησαν δὲν ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ διάταξις.

§49Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Πρέπει νὰ ληφθῇ ἰδιαίτερον μέτρον, θὰ τὸ ἐξετάσωμεν.

§50Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Δύνασθε νὰ ἀποστείλητε τὰ σχετικὰ ἔγγραφα καὶ τὰς ἀποφάσεις εἰς τὰ στρατολογικὰ συμβούλια, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἐπὶ ὁμοίων θεμάτων καὶ οἴκοθεν ἄλλοτε διέταξε τὸ Ὑπουργεῖον τὴν μεταβολήν. Νομίζω, ὅτι, ὅταν ὑπάρχωσι δικαστικαὶ ἀποφάσεις καὶ ἴδουν καὶ προσωπικῶς τὰ συμβούλια τοὺς αἰτοῦντας, δύνανται νὰ πεισθοῦν περὶ τῆς ἡλικίας των, διότι ἐνδεχομένως νὰ εἶναι καὶ προφανέστατον τὸ λάθος, νὰ εἶναι ἄνθρωποι ἡλικίας 45 ἐτῶν καὶ νὰ τοὺς ἔχουν μὲ ἡλικίαν 30 ἐτῶν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Τρικούπης παρακαλεῖ τὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας κ. Ὑπουργὸν, ἵνα εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τίνα μέτρα ἔλαβεν ἐναντίον τοῦ νομομηχανικοῦ Αἰτωλοακαρνανίας κωφεύοντος εἰς τέσσαρα (4) ἐντὸς μηνὸς σταλέντα ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τηλεγραφήματα, δι’ ὧν παρηγγέλετο οὗτος, νὰ ὑποβάλῃ τηλεγραφικῶς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου καταρρευσάσης γεφύρας τοῦ τέως δήμου Μακρυνείας «Μπουγλάστης», ἀφ’ οὗ ἐκ τῆς ἀκατανοήτου σιωπῆς τοῦ κ. Νομομηχανικοῦ καὶ τῆς παρατάσεως τῆς μετὰ τῶν διαφόρων κοινοτήτων τοῦ δήμου τούτου διακοπῆς τῆς συγκοινωνίας, κινδυνεύουν.

§52Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὁ νομομηχανικὸς δὲν ἠρνήθη, ὑπέβαλεν ἔκθεσιν, ἀλλ’ ἀτελῆ καὶ ἐπεστράφη, ἵνα τὴν συμπληρώσῃ.

§53Ι. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ πρᾶγμα ἐπείγει καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μεριμνήσητε.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γλαβᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν σκέπτεται νὰ χορηγήσῃ τὸ τριακοντάδραχμον βοήθημα καὶ πρὸς ἐκείνους τῶν ἐμμίσθων δικαστικῶν κλητήρων, οἵτινες ὑπηρετοῦσιν εἰς ἕδρας Εἰρηνοδικείων, τῶν ὁποίων ὁ πληθυσμὸς δὲν ὑπερβαίνει τὰς 10 χιλιάδας.

§55Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὄχι.

§56Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἡ ἀπάντησις τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι ἀπογοητευτική, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἀπογοητεύομαι καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως ἐκτείνει τὸ εὐεργέτημα εἰς τοὺς δικαστικοὺς κλητῆρας τῶν πόλεων. Διότι δὲν δαπανᾷ περισσότερον ποσὸν ἀπὸ ἐκεῖνο ὅπου δαπανᾷ διὰ τοὺς ἐμμίσθους δικαστικοὺς κλητῆρας τῶν ἐπαρχιῶν. Διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν εἰδικῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§57Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Μὴ λησμονεῖτε, κ. συνάδελφε, ὅτι δι’ ὅλους τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους λειτουργοὺς καὶ ὑπηρέτας ὑπάρχει ὁμοιόμορφος πρᾶξις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καθ’ ἣν οὗτοι ὑπηρετοῦντες εἰς πόλεις ἐχούσας πληθυσμὸν κατώτερον τῶν 10,000 δὲν λαμβάνουν ἐπίδομα. Τότε διατὶ ἐξαιρετικῶς ἀπευθύνεσθε πρὸς ἐμέ, ἀφ’ οὗ εἶναι ρητὴ ἡ πρᾶξις αὐτὴ αὕτη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου; Ἐὰν θέλητε νὰ τροποποιήσητε κατὰ τοῦτον τὸν νόμον, ὥστε οἱ δημόσιοι ὑπηρέται εἰς ὅλα τὰ μέρη πέρνουν ἐπίδομα, τότε θὰ πάρουν καὶ αὐτοί. Ὑποθέτω, ὅτι τοιαύτη σκέψις δὲν ὑπάρχει παρὰ τῇ Κυβερνήσει. Δι’ αὐτὸ σᾶς ἀπήντησα ἁπλῶς ὄχι, διότι δὲν πρόκειται περὶ τῶν δικαστικῶν κλητήρων μόνον.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζαρλῆς παρακαλεῖ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῆς Συγκοινωνίας καὶ Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλήν, ἐὰν θὰ ἐξακολουθήσωσι καὶ ἀπὸ πότε αἱ ἐργασίαι πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν πρὸ δεκαετίας ἀρξαμένων νὰ οἰκοδομηθῶσιν Δικαστηρίων Βόλου, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ μὲν Δημόσιον ἐδαπάνησε μέχρι σήμερον περὶ τὰς 80 χιλιάδας δραχμῶν, ὁ δὲ δῆμος Παγασῶν διέθεσε πρὸς τοῦτο τὴν ὡραιοτέραν του δημοτικὴν πλατεῖαν.

§59Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ παρεμβάλλονται δυσχέρειαι. Τώρα τὸ ζήτημα εἶναι ἀντὶ σιδηρῶν δοκῶν νὰ τεθοῦν ξύλιναι τοιαῦται. Ἐν πάσῃ περιπτώσεις θὰ ληφθῇ φροντίς, ὅπως γίνῃ ὅ,τι εἶναι δυνατόν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Α. Γαρυοφαλιᾶς ἐπερωτᾷ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Ὑπουργὸν διὰ τίνα λόγον οἱ στρατιωτικοὶ κτηνίατροι δὲν ἀφωμοιώθησαν τελείως πρὸς τοὺς στρατιωτικοὺς ἐν γένει ἰατροὺς ἀντιθέτως δὲ ὑπήχθησαν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων, ἐνῷ, ὡς γνωστὸν, τὰς αὐτὰς παρέχουσι πρὸς τὸ στράτευμα ὑπηρεσίας ἂν μὴ μᾶλλον ἐπιπόνους τοιαύτας, ἔχουσι δὲ ἐπὶ πλέον ὑποβληθῆ καὶ εἰς ἰδιαιτέρας χάριν τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ σπουδῶν αὐτῶν δαπάνας, ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει ὁ κ. Ὑπουργὸς φρονεῖ ὅτι ἡ οὐσιώδης αὕτη διάκρισις καὶ ἀδικαιολόγητος εἶναι ἀλλὰ καὶ ἄδικος, παρακαλεῖ ὅπως εὐαρεστηθῇ ἵνα μεριμνήσῃ περὶ τῆς διὰ νομοθετικοῦ μέτρου ταχείας ἐπανορθώσεως αὐτῆς. Ὡσαύτως παρακαλεῖ τὸν αὐτὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως μεριμνήσῃ ἵνα οἱ ὑπηρετοῦντες ἐν τῷ στρατῷ ἀπόφοιτοι κτηνιατρικῶν σχολῶν ὀνομασθῶσιν ἀνθυπασπισταὶ προσκολλώμενοι εἰς τὸ οἰκεῖον σῶμα, ἀντὶ νὰ ὦσιν ἁπλοῖ ὁπλῖται.

§61Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἡ Ἐπιτελικὴ Ὑπηρεσία Στρατοῦ εἶνε τῆς γνώμης, ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ κτηνίατροι δέον νὰ ἀφομοιωθῶσι τελείως πρὸς τοὺς ὑγειονομικοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Στρατεύματος καὶ νὰ ὦσι καὶ αὐτοὶ ἀξιωματικοί, ὡς οἱ ἰατροί, ἀφοῦ ἐπίσης παρακολουθοῦσι τὰς μονάδας τοῦ Στρατεύματος, καὶ ἐκτελοῦσιν ὁμοίου εἴδους ὑπηρεσίαν. Ἡ ἀφομοίωσις αὕτη διὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου ἐγένετο διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 930 τοῦ 1917 νόμου, πλήν τινων λεπτομερειῶν κατατάξεων, ἀπολύσεων καὶ συντάξεως, ἔμεινε δὲ τὸ ζήτημα νὰ κανονισθῇ τελικῶς βραδύτερον, ὁπότε αἱ περιστάσεις θὰ ἐπιτρέψωσι τὴν ὅλην ἀναθεώρησιν τοῦ θεσμοῦ τῶν στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων. Ὡς πρὸς τοὺς ὁπλίτας, ἀποφοίτους Κτηνιατρικῶν Σχολῶν, θὰ ληφθῇ πρόνοια προσεχῶς περὶ χρησιμοποιήσεώς των εἰς τὴν κτηνιατρικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Στρατεύματος, μὲ ἀναλόγους βαθμούς, λόγῳ τῆς παρουσιαζομένης εἰς τὸ Στράτευμα πρὸς τοῦτο ἀνάγκης.

§62Α. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ὥστε εἶνε καταφατικὴ ἡ ἀπάντησις;

§63Α. ΓΡΙΒΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κριάρης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ γνωρίσῃ αὐτῷ ἂν ἔλαβε μέτρον νομοθετικὸν, ὅπως τὸ πρὸς τοὺς στρατευσίμους δημοδιδασκάλους τριακοντάδραχμον ἐπίδομα χορηγεῖται καὶ εἰς αὐτοὺς ἀφ’ οὗ ἀποδεδειγμένον τυγχάνῃ ὅτι αἱ οἰκογένειαι αὐτῶν δὲν λαμβάνωσιν ἐπίδομα.

§65Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Σᾶς εἶπον καὶ προχθὲς, ὅτι ἁρμόδιος Ὑπουργὸς δὲν εἶμαι ἐγώ, διότι ὁ νόμος ὁ ψηφισθεὶς περὶ ἐπιδομάτων εἰς τοὺς ἐφέδρους, εἶνε τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§66Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Τότε ἀποτείνομαι πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ προχθὲς ἔκαμον τὴν ἰδίαν ἐπερώτησιν. Οἱ δημοδιδάσκαλοι δὲν λαμβάνουσι τὸ τριακοντάδραχμον, ἐνῷ ἐπίσης καὶ αἱ οἰκογένειαι αὐτῶν δὲν λαμβάνουσιν ἐπίδομα. Λοιπὸν εἶναι δίκαιον, ἐὰν εἶνε στρατεύσιμοι νὰ μὴ λαμβάνουν οὔτε αὐτοὶ τὸ τριακοντάδραχμον, οὔτε αἱ οἰκογένειαί των τὸ ἐπίδομα; Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Ὑπουργέ, νὰ λάβητε μέτρον νομοθετικόν, διότι ὁ νομικὸς Σύμβουλος ἀπεφάνθη ὅτι δὲν δύνανται οἱ δημοδιδάσκαλοι νὰ λαμβάνουν αὐτὸ τὸ ἐπίδομα καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κριάρης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ δευτέραν φορὰν νὰ γνωρίσῃ ἡμῖν τίνα μέτρα ἔλαβεν καὶ τίνα ἀπόφασιν ἐξέδωκε διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ νῦν ἐνωμοτάρχου τῆς χωροφυλακῆς Γλεντουσάκη καὶ ἂν τὰ μέτρα ταῦτα ἱκανοποιοῦσι τὸν ὑπὸ τοῦ Κράτους ἀδικηθέντα ὑπαξιωματικὸν τοῦτον ἢ ἂν πρέπει νὰ λάβῃ μέτρον νομοθετικὸν πρὸς ἱκανοποίησίν του, καθότι δικαιοῦται νὰ λάβῃ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου.

§68Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Ὅτε ἦτο ἀρχηγὸς τῆς ἐν Κρήτῃ Χωροφυλακῆς εἷς ἰταλὸς ἀξιωματικὸς ἐτιμώρησεν ἕνα ὑπενωμοτάρχην τῆς χωροφυλακῆς ὀνόματι Γλεντουσάκην διὰ παύσεως, διότι ἐνυμφεύθη ἄνευ ἀδείας παρανόμως παρὰ τὸν κανονισμὸν τῆς Χωροφυλακῆς τῆς ἐν Κρήτῃ ἰσχυούσης. Ἀπετάνθη εἰς τὴν Προσωρινὴν Κυβέρνησιν τῆς Θεσσαλονίκης, ἡ ὁποία ἀπέστειλε τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν εἰς τὸ νομικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀπεφάνθη ὅτι παρανόμως ὁ ἀρχηγὸς τῆς Χωροφυλακῆς ἐξέδωκε τὴν ἀπόφασιν αὐτήν. Ὅταν ἐγένετο ἡ ἕνωσις τῶν δύο Ἑλλάδων ἡ ὑπόθεσις ἦλθεν ἐδῶ καὶ ἐπελήφθη αὐτῆς ὁ νομικὸς σύμβουλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, κατόπιν δὲ ὁλόκληρον τὸ νομικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀπεφάνθη ὑπὲρ τοῦ ἐνωμοτάρχου Γλεντουσάκη. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διὰ διατάγματος ἠκύρωσε τὴν τιμωρίαν αὐτὴν τῆς παύσεως ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπενωμοτάρχου. Τώρα γεννᾶται τὸ ζήτημα, ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς, τὸν ὁποῖον ἠδίκησε τὸ Κράτος, πῶς πρέπει νὰ ἱκανοποιηθῇ καὶ διὰ τίνος τρόπου, διότι ὅταν οὗτος ἐγένετο ὑπενωμοτάρχης ἐγένετο μετ’ ἄλλων 104 καὶ ἦλθε 4ος εἰς τὸν πίνακα. Ἐκ τῶν 104 ὑπενωμοταρχῶν τούτων 10 ἐγένοντο ἀνθυπομοίραρχοι, αὐτὸς δὲ εἶναι ἐνωμοτάρχης, ἔγινε δὲ πρὸ ὀλίγου· προσεκλήθη ὡς ἔφεδρος καὶ προήχθη εἰς τὸν βαθμὸν αὐτόν. Ζητεῖ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς, καὶ νομίζω ὅτι ἔχει δίκαιον νὰ λάβῃ καὶ αὐτὸς τὴν ἱκανοποίησιν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ λάβῃ, τουτέστι τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου Ὁ κανονισμὸς τῆς Χωροφυλακῆς δὲν ἐπιτρέπει τοιοῦτον τι, εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ νομοθετικὸν μέτρον, διότι τὸ Κράτος τὸν ἠδίκησε, τὸ Κράτος πρέπει νὰ τὸν ἐπαναφέρῃ εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐὰν μελετήσῃ τὸ ζήτημα καλῶς θὰ ὑποβάλῃ νομοθετικὸν μέτρον. Προχθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μοὶ ἔδωσεν μίαν σημείωσιν ἡ ὁποία μοὶ ἔλεγεν ὅτι ἐστάλη παρὰ τοῦ τμήματος τῆς Χωροφυλακῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς διαταγή, νὰ τὸν κάμῃ μόνιμον καὶ νὰ τὸν προτείνῃ διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ. Αὐτὸ δὲν εἶναι λύσις, εἶναι μάλιστα ζημία πρὸς τὸν ἐνωμοτάρχην.

§69Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, οὐδεὶς ἐκ τῶν 104 προυβιβάσθη.

§70Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. 16. Ἔχω πίνακα ἐκ τοῦ ἀρχείου τῆς Χωροφυλακῆς μὲ γράμματα ἐκείνης τῆς ἐποχῆς τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς δώσω διὰ νὰ ἰδῆτε ὅτι 16 προήχθησαν τότε εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου. Διετάξατε τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς νὰ τὸν κάμῃ μόνιμον, διότι εἶναι ἔφεδρος καὶ νὰ τὸν προτείνῃ τὸ Ἀρχηγεῖον διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ. Ἀλλὰ διὰ νὰ λάβῃ τὸν βαθμὸν τοῦτον πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς ἐξετάσεις. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου, αὐτὸ εἶναι ζημία δι’ αὐτόν, διότι ὡς ἔφεδρος θὰ γίνῃ ἐνωρίτερον ἀνθυπομοίραρχος παρὰ ὡς μόνιμος, ἔπειτα μπορεῖ νὰ μὴ θέλῃ νὰ γίνῃ μόνιμος, ἀλλὰ νὰ θέλῃ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου. Ἀφίνω τώρα ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ τοὺς μισθούς του ὅλους, ἀλλὰ αὐτὸς παραιτεῖται ὅλων. Δὲν τοῦ ἀποδίδεται δικαιοσύνη, ἀλλ’ ἀπεναντίας ἀδικίαν ἔτι μεγαλυτέραν. Πρέπει νὰ μελετήσητε τὸ ζήτημα καὶ νὰ ὑποβάλετε νομοθετικὸν μέτρον. Θὰ σᾶς δώσω τὸν κατάλογον αὐτὸν ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπὸ τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς Κρήτης.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ σᾶς δώσω πληροφορίας, ξέρω τὴν ὑπόθεσιν. Ἐὰν ἠννόησα καλῶς τὸ παράπονον τοῦ κ. συναδέλφου, εἶναι τοῦτο, ὅτι ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος ὑπενωμοτάρχης παραβιάσας τὴν πειθαρχίαν συνῆψε γάμον ἄνευ τῆς ἀδείας τῆς προϊσταμένης ἀρχῆς, διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἐτιμωρήθη, διὰ τῆς ποινῆς τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ βαθμοῦ του. Τώρα ἔρχεται καὶ μᾶς λέγει. Ἔκαμα μίαν παρανομίαν τότε, σᾶς παρακαλῶ τώρα, ἱκανοποιήσατέ με. Ἀλλ’ αὐτὸ ἀντίκειται πρὸς τὴν πειθαρχίαν, ἀντίκειται πρὸς τὸ συμφέρον αὐτοῦ τοῦ Κράτους. Ἡ πραγματοποίησις αὐτοῦ ἀντίκειται πρὸς τὰ συμφέροντα ἑνὸς ἄλλου προσώπου, τὸ ὁποῖον ἵσταται ὑψηλότερον κάθε ἄλλου καὶ ὅπερ εἶναι τὸ Κράτος. Ἄλλωστε ἐὰν πράξωμεν τοῦτο οἱ ἄλλοι οἱ κάμνοντες παρανομίαν τινά θὰ ξέρουν, ὅτι ἂν ὄχι ἀμέσως τουλάχιστον, ἀλλὰ μετὰ 2, 3 ἔτη θὰ εὑρεθῇ κάποιος βουλευτής, ὁ ὁποῖος θὰ γίνῃ τσιμποῦρι εἰς τὸν Ὑπουργὸν, διὰ νὰ διορθώσῃ ὅτι αὐτοὶ ἔκαμαν. Πληροφορῶ τὸν κ. βουλευτὴν, διὰ νὰ μὴ χάνῃ τὰ λόγιά του, ὅτι αὐτὸ ποῦ ζητεῖ εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὴν πειθαρχίαν καὶ δὲν μπορῶ νὰ τὸν ἱκανοποιήσω. (χειροκροτήματα)

§72Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν προσέξατε εἰς ἕν σημεῖον.

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Εἶμαι διατεθειμένος νὰ προσέξω τώρα.

§74Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐλύθη ὑπὲρ τοῦ Γλεντουσάκη, ὄχι μόνον διὰ τῶν δύο νομικῶν συμβουλίων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.......

§75Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὶ ζήτημα;

§76Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Ὅτι κακῶς ἐπεβλήθη ἡ ποινή.

§77Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, δὲν πῆγε στὰ δικαστήρια;

§78Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Ἤρθη ἡ ποινὴ διὰ διατάγματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν προχθές· αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα.

§79Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἐγελάσατε τὸ Ὑπουργεῖον καὶ κατωρθώσατε νὰ ἄρῃ τὴν ποινήν, αὐτὸ δὲν τὸ ξέρω. Ἀλλ’ ἐλπίζω, ὅτι ἡ ἄρσις τῆς ποινῆς θὰ εἶναι διὰ τὸ μέλλον.

§80Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Ἡ ἐπιβληθεῖσα ποινὴ ἤρθη διὰ τοῦ νομικοῦ συμβουλίου, ὅπερ ἀπεφάνθη, ὅτι κακῶς ἐπεβλήθη, ὅτι ἡ ποινὴ αὐτή, κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὡμίλουν καὶ ἀνέφερον τὸ περιστατικὸν αὐτό, δὲν εἴχατε δώσει προσοχήν. Ἐνυμφεύθη ἄνευ ἀδείας, ἀλλ’ ὁ κανονισμὸς καὶ ὁ νόμος ὁ ἰσχύων τότε παρὰ τῇ Κρητικῇ Χωροφυλακῇ δὲν ἐπέτρεπε εἰς τὸν ἀρχηγὸν νὰ τῷ ἐπιβάλλῃ τὴν ποινὴν αὐτήν. Ἀνεφέρθημεν λοιπὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τὸ Συμβούλιον ἀπεφάνθη, ὅτι κακῶς τῷ ἐπεβλήθη ἡ ποινή.

§81Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. βουλευτοῦ, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ προσθέσω ὅτι, τὰ λεχθέντα δὲν ἐφαρμόζονται ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§82Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἕτερον ζήτημα.

§83Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Τὸ ἕτερον ζήτημα εἶναι, ὅτι δὲν θέλετε νὰ δώσητε εἰς αὐτὸν τὸν βαθμόν, τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ δώσητε, ἀφ’ οὗ δὲν ἔχει λάβει αὐτόν, λόγῳ ποινῆς παρανόμου, ἀλλὰ μὴ θελήσητε καὶ νὰ τὸν ὑποβιβάσητε. Ἡ λύσις εἶναι νὰ ληφθῇ νομοθετικὸν μέτρον, ὥστε νὰ ἱκανοποιηθῇ ὁ ἄνθρωπος αὐτός, ἀφ’ οὗ 16 ὁμοιόβαθμοί του ἔχουν τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου καὶ αὐτὸς εἶναι ἀκόμη ἐνωμοτάρχης.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ι. Μπουρνιᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον τροποποιοῦν τὸν νόμον περὶ μεταλλείων τοὐλάχιστον μόνον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πληρωμὴν λιμενικῶν φέρων κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν λυγνίτου ἐκ Κύμης, διότι ὡς γνωστὸν δι’ αὐτῆς ἐπῆλθε καὶ ἐπέρχεται καταστροφὴ τοῦ λιμένος, διὰ τὸν ὁποῖον πλεῖστα ἐδαπανήθησαν. Τὸ μέτρον τῆς ἀπαλλαγῆς ἐλήφθη, καθ’ ὃν χρόνον ἡ τιμὴ τοῦ λυγνίτου ἦτο μηδαμινή, σήμερον ὅμως ὅτε αὕτη ἔχει ἀνυψωθῇ τοσοῦτον δὲν δικαιολογεῖται αὕτη, ἀφ’ οὗ μάλιστα γίνεται μεγίστη ἐξαγωγὴ καὶ συνεπῶς καταστροφὴ τοῦ λιμένος.

§85Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μελετᾶται τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐν καιρῷ θὰ ληφθοῦν τὰ κατάλληλα μέτρα.

§86Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὁ νόμος ΓΠΚΔʹ ἐγένετο, καθ’ ἣν ἐποχὴν ὁ λυγνίτης τῆς Κύμης εἶχεν ἀξίαν 12 δραχμῶν κατὰ τόννον. Σήμερον ἡ ἀξία του κυμαίνεται μεταξὺ 100 καὶ 200 δραχμῶν, ὥστε νομίζω, ὅτι δὲν θὰ θεωρηθῇ πίεσις ἡ ἐπιβολὴ μικροῦ φόρου λιμενικοῦ κατὰ τὴν ἐξαγωγήν. Διότι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι διὰ τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ λυγνίτου κινδυνεύει νὰ καταστραφῇ ὁ λιμὴν τῆς Κύμης, δίκαιον ἑπομένως εἶναι, ἀφ’ οὗ ἐδαπανήθη πλέον τοῦ ἑκατομμυρίου ἵνα κατασκευασθῇ ὁ λιμὴν αὐτός, νὰ ἐπιβληθῇ εἷς φόρος ἵνα καταστῇ δυνατὸν νὰ ἐπισκευάζηται ὁ λιμήν.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Δαζέας ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης διατὶ δὲν ἀπηγγέλθη κατηγορία κατὰ τῶν οἱωνδήποτε ἡμεδαπῶν ἐν Ζυρίχῃ ἠθικῶν αὐτουργῶν τῆς πράξεως δι’ ἣν κατηγορήθησαν οἱ ἐκ Γκαῖρλιτς προελθόντες δύο ἀξιωματικοὶ κατάσκοποι.

§88Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Μοὶ φαίνεται ὅτι τὴν ἐπερώτησιν ταύτην πρέπει νὰ τὴν ἀπευθύνετε εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§89Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Μάλιστα.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἀναβάλλεται διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἐπερώτησις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ λάβῃ οὗτος γνῶσιν αὐτῆς. Ὁ κ. Α. Γαρουφαλιᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸν, ἵνα μεριμνήσῃ περὶ ἀμέσου ἀποστολῆς τῆς ἀναγκαιούσης ποσότητος θείου καὶ θεϊκοῦ χαλκοῦ εἰς Ἄρταν, τῶν κτηματιῶν διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἐπιβράδυνσιν ταύτην ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων.

§91Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀφορᾷ μᾶλλον τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας. Δὲν ἔχω δὲ νὰ προσθέσω τίποτε περὶ αὐτοῦ εἰς ὅσα πρὸ ἡμερῶν ἐξέθεσα.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσοστάλης συνιστᾷ εἰς τὸν κ. ἐπὶ τοῦ Ἐπισιτισμοῦ Ὑπουργὸν ὅπως σπεύσῃ ἀμέσως, ἐὰν ἐγκρίνῃ καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου προνοοῦν περὶ τῆς καλῆς βεβαιώσεως καὶ καταγραφῆς τῆς ἀρξαμένης ἤδη συγκομιδῆς τοῦ τυροῦ, τῆς λίαν προσεχοῦς συγκομιδῆς τῶν δημητριακῶν καρπῶν καὶ ὀσπρίων, καθὼς καὶ τῆς ἀναμενομένης, σὺν Θεῷ, πλουσιωτάτης ἐφέτος ἐλαιοπαραγωγῆς, ἵνα μὴ καὶ ἐφέτος ὑποπέσωμεν εἰς τὰς καταχρήσεις ἐκ μέρους τῶν ὀλίγων καὶ εἰς βάρος τῶν πολλῶν, ὅπως συνέβη πέρυσυ κατὰ τὴν βεβαίωσιν τῆς συγκομιδῆς τοῦ τυροῦ, τῶν δημητριακῶν καὶ ὀσπρίων.

§93Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη, κ. Ὑπουργέ, νὰ εἰσαχθῇ σχέδιον νόμου εἰς τὴν Βουλὴν ἵνα λάβωσι γνῶσιν ὅλοι οἱ κ. κ. συνάδελφοι περὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ λάβητε καὶ θὰ ἐφαρμόσητε περὶ τῆς βεβαιώσεως κατὰ τὴν μέλλουσαν συγκομιδὴν τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν νὰ συμβῶσι καὶ ἐφέτος αἱ καταχρήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τὴν τελευταίαν συγκομιδὴν τῶν δημητριακῶν καρπῶν καὶ ὀσπρίων. Ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις δὲν εἶχε στρατὸν εἰς τὴν διάθεσίν της ἵνα ἐπιβλέψῃ εἰς τὴν βεβαίωσιν καὶ καταγραφὴν τῆς συγκομιδῆς, ἀλλ’ ἀφοῦ σήμερον ὑπάρχουσιν ὅλα τὰ μέσα πρέπει ἐγκαίρως νὰ ληφθῶσιν τὰ προσήκοντα μέτρα.

§94Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐπισιτισμοῦ). Ἡ σύστασις τοῦ κ. συναδέλφου θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τῶν ἀφορωσῶν τὰς τελέσεις τῶν γάμων τῶν στρατιωτικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναθεωρήσεως πινάκων προβιβασμοῦ Ἀξιωματικῶν Ἀνθυπασπιστῶν καὶ Ἀρχιτεχνιτῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταρτισμοῦ πινάκων προβιβασμοῦ ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν, Ἀνθυπασπιστῶν καὶ Στρατιωτικῶν Ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 505 «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Κεντρικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ. συζήτησις τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως ἐνίων διατάξεων τῶν ἀφορώντων τὰς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων «περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσωρινῆς μισθοδοσίας τοῦ Πατριαρχικοῦ ἐξάρχου Μετσόβου».

§96Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἶνε ἓν τυπογραφικὸν λάθος. Παρελείφθη ἐκ τοῦ τελευταίου ἐδαφ. τοῦ ἄρθρου ἡ λέξις «καταλογισθήσεται».

§97ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5026 τοῦ 1917 συμβολαίου τοῦ συμβολαιογράφου Ἀθηνῶν Ἀθ. Γαρταγάνη συναφθείσης συμβάσεως πρὸς ἀποδοχὴν τῆς πρὸς τὸ Δημόσιον δωρεᾶς παρὰ τοῦ Πέτρου Σ. Δημητρόφσκη οἰκίας του ἀξίας δραχμ. 150.000». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Φεβρουαρίου 1918 Β. Διατάγματος «περὶ καθορισμοῦ τῆς τιμῆς τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ στεμφυλοπνεύματος». Ὁ κ. Α. Παπαζαχαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§99Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἂν θὰ ληφθῇ μέριμνα περὶ ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τοῦ οἰνοπνεύματος.......

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλῆτε περὶ διατιμήσεως. Ὑποβάλετε μίαν σύστασιν.

§101Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προχθὲς ὑπεσχέθη.........

§102Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ νόμος ὁρίζει ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ οἰνοπνεύματος κανονίζεται κατ’ ἔτος, ὅτι ὁ κανονισμὸς γίνεται κατὰ Δεκέμβριον καὶ ὅτι αἱ ἀποφάσεις τοῦ καθορισμοῦ τῆς τιμῆς τοῦ οἰνοπνεύματος ἀναθεωροῦνται κατὰ τριμηνίαν. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλομεν σήμερον, εἶνε μᾶλλον τυπικόν, διότι ὁ νόμος ἐφαρμόζεται ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου. Δὲν ἠδύνατο νὰ καθορισθῇ ἡ τιμὴ κατὰ τὸν Δεκέμβριον. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον σήμερον ὑποβάλλομεν ἐγκρίνεται ἡ πρᾶξις ἡ ὁποία ἐγένετο τότε. Ὡς πρώτη ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ οἰνοπνεύματος, θὰ καθορισθῇ ἡ τιμὴ διὰ τὴν βʹ. τριμηνίαν, ἡ ὁποία ἄρχεται ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου. Συνέρχεται ἡ Ἐπιτροπὴ τὸν Μάρτιον συμφώνως πρὸς τὸν νόμον καὶ θὰ καθορίσῃ τὴν τιμὴν ἡ ὁποία θὰ ἀρχίσῃ ἐφαρμοζομένη ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου.

§103ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἐπιδόματος εἰς τοὺς ἀναλαβόντας τὴν διακυβέρνησιν σχολαζουσῶν ἢ χηρευουσῶν Ἐπισκοπικῶν ἑδρῶν Ἀρχιερέων καὶ περὶ προσθήκης εἰς τὸ Εʹ ἄρθρον τοῦ Σʹ νόμου τῆς 9 Ἰουλίου 1852». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς συμπληρωματικῆς πιστώσεως διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπείας τῶν ἀποζημιώσεων». Ὁ κ. Θ. Βελλιανίτης ἔχει τὸν λόγον.

§105Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἤθελον νὰ φέρω ἀντίρησιν τινά. Ἤθελον νὰ παρατηρήσω, ὅτι μετὰ πολλῆς γλισχρότητος ἢ τοὐλάχιστον μετὰ πολλῆς φειδοῦς παρεσχέθησαν αἱ ἀποζημιώσεις εἰς τὰ θύματα τοῦ καταλυθέντος καθεστῶτος. Ἀναφέρω μόνον ὡς παράδειγμα τοὺς δύο φονευθέντας συμπολίτας μας τὸν Ξύδην καὶ τὸν Κρητικόν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπεδίκασε δι’ αὐτοὺς τὸ ποσὸν τῶν δέκα χιλιάδων δραχμῶν ἐφ’ ἅπαξ, εἰς τὴν οἰκογένειαν δὲ τοῦ ἑνὸς ἐξ αὐτῶν μετέπειτα ἐπεδίκασεν 20 δραχμῶν σύνταξιν μέχρι τῆς ἐνηλικιώσεως τῶν τέκνων του. Νομίζω κ. Πρόεδρε, ὅτι μεγαλύτερον ἀδίκημα δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ἢ ὅταν πολῖται συλληφθέντες καὶ ἀχθέντες εἰς σφαγὴν ὑπὸ ὀργάνων τοῦ Κράτους ἀφῆκαν οἰκογενείας ἀπροστατεύτους καὶ ὀρφανά. Μὲ τὴν ἐπιδικασθεῖσαν ἀποζημίωσιν τῶν δώδεκα χιλιάδων δραχμῶν ἀναμφισβητήτως δὲν περιθάλπονται αἱ οἰκογένειαι αὐτῶν. Βεβαίως τώρα δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ ἡ ἐπιτροπή, οὐδὲ νὰ προσθέσῃ τὶ εἰς τὰ ἐπιδικασθέντα ποσά, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν διὰ τὰς οἰκογενείας τῶν δύο φονευθέντων, διότι δὲν νομίζω ὅτι εἶναι κοινὸν τὸ ἀδίκημα τὸ διαπραχθέν· ὄργανα τοῦ Κράτους νὰ συλλάβουν πολίτας ἀδικάστους καὶ ἀναπολογήτους καὶ νὰ τοὺς ὁδηγήσουν εἰς σφαγήν. Εἰς ἄλλας κοινωνίας μία τοιαύτη πρᾶξις θὰ ἐξήγειρε αὐτὴν εἰς ἀγανάκτησιν. Εἰς ἄλλην κοινωνίαν, εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐνθυμοῦμαι περιστατικόν τι ὄχι παρόμοιον, ἀλλὰ μίαν πεπλανημένην ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου. Ἤχθη εἰς τὴν ἀγχόνην ἀδίκως εἷς Ἄγγλος πολίτης. Γνωρίζετε τί συνέβη ἐκεῖ; Ὄχι μόνον τὸ Κράτος ἦλθεν ἐπίκουρον εἰς τὴν οἰκογένειαν αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ἡ κοινωνία ἔσπευδε νὰ ἀποστέλῃ πρὸς αὐτὴν τσὲκ, ὅπως εἰ δυνατὸν ἐκφράσῃ τὴν συμπάθειαν αὐτῆς καὶ τὸ ἄλγος τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ αἰσθάνεται μία κοινωνία διὰ τοιαῦτα θύματα, θύματα πλάνης ἐκεῖ, ἐνταῦθα δὲ κακουργίαι ἑνὸς καθεστῶτος, τὸ ὁποῖον κατελύθη, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ἀφῆκε, δυστυχῶς, μέχρι τῆς σήμερον τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ.

§106Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε. Δὲν δύναμαι νὰ ἀφίσω ἀναπάντητον τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας διὰ τὴν Ἐπιτροπείαν τῶν Ἀποζημιώσεων. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ἐργασία τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπείας τῶν Ἀποζημιώσεων ἐγένετο μὲ τὴν μεγαλειτέραν εὐσυνειδησίαν, μὲ τὸ μεγαλύτερον ἐνδιαφέρον, καὶ ὅτι μόνον ἀφορμὰς εὐγνωμοσύνης πρέπει νὰ ἔχωμεν πρὸς τὰ ξένα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα μετὰ τόσου ἐνδιαφέροντος διεξάγουν τὴν ἀνατεθεῖσαν εἰς αὐτὰ ὑπηρεσίαν. Ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον ὡρισμένη ἀποζημίωσις ἐπιδικασθεῖσα νὰ εἶναι γλισχροτέρα, στενωτέρα ἀπὸ ὅ,τι τὸ ἀπόλυτον δίκαιον ἀπῄτει, ὅπως εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι καὶ εὐρυτέρα ἀπὸ ὅ,τι τὸ ἀπόλυτον δίκαιον ἀπῄτει, δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ ἀμφιβάλλω, διότι τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ἀνθρώπινα. Ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος ὅτι αἱ ἐνδεχόμεναι πλάναι τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ εἶναι ὀλιγώτεραι ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὰς συνήθεις δικαστικὰς πλάνας. Τώρα ἐὰν εἰδικῶς εἰς τὸ περιστατικὸν, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κύριος Βουλευτὴς καὶ τὸ ὁποῖον πραγματικῶς ἐξεγείρει τὴν συνείδησιν ἑκάστου, ὅτι δύο πολῖται ἐφονεύθησαν ὑπὸ τῶν κεκλημένων νὰ προστατεύσουν τὴν ζωὴν αὐτῶν, ἐὰν εἰδικῶς εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν ἡ ἐπιδικασθεῖσα ἀποζημίωσις κριθῇ, ὅτι δὲν εἶναι ἐντελῶς ἐπαρκής, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ συμπληρώσῃ αὐτήν. Δὲν λέγω, ὅτι ὑπόσχομαι τὸ πρᾶγμα διότι δὲν ἠξεύρω ἀκριβῶς ποία ἀποζημίωσις ἐδόθη, ἀλλὰ θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§107Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ προσθέσω δύο ἀκόμη λέξεις ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ μείνῃ ἀμφιβολία, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ γεννηθῇ ἐνταῦθα, ὅτι δι’ ὅσων εἶπον δὲν ἤθελον νὰ μεμφθῶ οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν ἐπιδικάσασαν τὰς ἀποζημιώσεις. Καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν εἶπε προηγουμένως ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μετὰ πολλῆς προσοχῆς καὶ δικαιοσύνης ἐνεργεῖ τὸ ἔργον αὐτῆς. Ἀλλ’ εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἐφ’ οὗ ἔφερον τὸν λόγον σημειῶ ὅτι ἐπεδικάσθησαν εἰς ἀμφοτέρας τὰς οἰκογενείας δραχμαὶ δώδεκα χιλιάδες ἐφ’ ἅπαξ, εἰς δὲ τὴν οἰκογένειαν ἐκείνου, ὁ ὁποῖος εἶχε πέντε τέκνα καὶ 20 δραχμὰς μηνιαῖον ἐπίδομα μέχρι τῆς ἐνηλικιώσεως τῶν τέκνων του. Τὸ ποσὸν εἶναι ἐλάχιστον καὶ διὰ τοῦτο εἶπον, ὅσα εἶπον προηγουμένως.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο;

§109ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεών τινων τοῦ νόμου «περὶ Σωματείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναστολῆς τῶν εἰς τὴν Ἐργασίαν καὶ τὴν Κοινωνικὴν Πρόνοιαν ἀναγομένων νόμων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς εἰς ἐργατικὰ Σωματεῖα ἀδείας πρὸς χορήγησιν δανείων εἰς ἀστικοὺς Συνεταιρισμούς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικῶν προϋπολογισμῶν ὁλικῆς δαπάνης ἀνωτέρας τῶν δραχμῶν 30.000 διὰ τὴν κατασκευὴν διαφόρων ἔργων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν.Δ. τῆς 16 Δ)βρίου 1917 «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν.Δ. τῆς 16 Δ)βρίου 1917 «περὶ μονιμοποιήσεως ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ διὰ τοῦ νόμου 743 κυρωθέντος Ν. Δ. τῆς 8 Ἰουλίου 1917 «περὶ παροχῆς περιθάλψεως τῶν ὑπὸ τὰ ὅπλα ὑπηρετούντων ἀνδρῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου 148 τῆς 26 Δεκεμβρίου 1913 «περὶ μεταφραστικῶν Γραφείων καὶ Ἀρχειοφυλακείων ἐν ταῖς προσαρτωμέναις Χώραις». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ βασιλικῆς χορηγίας, τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΔΡΟΔʹ (4274) περὶ ἀπονομῆς ἐτησίας χορηγίας εἰς τὴν Βασίλισσαν Μητέρα καὶ περὶ παροχῆς ἐπιχορηγήσεως εἰς τὸν παρῃτημένον Βασιλέα». Τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ ἔχει ὁ κ. Πὼπ.

§111Γ. ΠΩΠ. Ἐπιτραπήτω μοι, κ. Πρόεδρε μία τυπικὴ παρατήρησις. Ἐλέχθη ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ψηφίσωμεν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται κυρίως περὶ ἑνὸς καὶ μόνον νομοσχεδίου· πρόκειται περὶ τριῶν ἢ ἔστω δύο διαφόρων νομοσχεδίων. Τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ἀφορᾷ περὶ τῆς βασιλικῆς χορηγίας. Νομίζω ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν θέλομεν νὰ εἴμεθα Βουλὴ ἀσκοῦσα καὶ συνταγματικὴν ἐξουσίαν παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν μου καὶ τοὺς πόθους μου, δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἡ βασιλικὴ χορηγία εἶναι συνταγματικὴ ἐπιταγή, ἑπομένως δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ ἐὰν ἀποδέχεται ἢ δὲν ἀποδέχεται κατ’ ἀρχὴν τὴν ἀπονομὴν τῆς βασιλικῆς χορηγίας. Ἐπειδὴ παρετήρησα ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει δισταγμούς τινας, ὡς πρὸς τὴν ὀρθότητα τῆς παρατηρήσεώς μου, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι παρόμοιον γεγονὸς συνέβη καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ηὔξησεν ἡ ἐπιχορήγησις τοῦ Βασιλέως Γεωργίου. Καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, τῇ εἰσηγήσει τοῦ καὶ σήμερον κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, παρετηρήθη εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, νὰ συζητῇ ἐπὶ τῆς βασιλικῆς χορηγίας, ἐφ’ ὅσον συνταγματικὴ διάταξις ἐπιβάλλει τὴν βασιλικὴν ἐπιχορήγησιν. Ἑπομένως θὰ ἔπρεπε, κ. Πρόεδρε, νὰ διατυπωθῇ πρὸς τὴν Βουλὴν ὁ τρόπος τῆς συζητήσεως, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ αʹ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου νὰ συζητηθῇ εἰς αʹ συζήτησιν, τὰ δὲ λοιπὰ 2 ἄρθρα, ἀφ’ οὗ δὲν πρόκειται νὰ συζητηθῶσιν εἰς δύο νομοσχέδια, νὰ συζητηθῶσι καὶ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον.

§112Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω τὸ ἑξῆς νὰ ἀπαντήσω ὅτι πραγματικὸν κώλυμα δὲν ὑπάρχει οὐδὲν, διότι νόμος περὶ βασιλικῆς ἐπιχορηγίας ὑπάρχει, πρόκειται περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου τούτου, ὥστε οὐδὲν κώλυμα ὑπάρχει. Ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τοῦτο δὲν ἕπεται ὅτι θὰ εὑρεθῇ χωρὶς χορηγίαν ὁ Βασιλεὺς, θὰ εὑρεθῇ μὲ μεγαλυτέραν. Πρόκειται μόνον περὶ τοῦ ἑξῆς, ὅτι ἡ μὲν διάταξις τοῦ ἄρθρου αʹ ἐπειδὴ εἶναι γενικῆς φύσεως, φαίνεται ὅτι δύναται νὰ ψηφισθῇ καὶ διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας, τὸ δὲ βʹ καὶ γʹ πρέπει νὰ ψηφισθῇ διὰ μυστικῆς. Δὲν θὰ εἶχον δυσκολίαν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ χωρισθῇ ἡ ψήφισις τοῦ αʹ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον εἶχε χθὲς ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν, ὥστε σήμερον νὰ συζητηθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, τὸ δὲ βʹ καὶ γʹ νὰ ψηφισθῇ σήμερον κατ’ ἀρχήν.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης ἔχει τὸν λόγον.

§114Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὴν ἔκθεσίν της ἀναπτύσσει τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους νομίζει ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀποκρούσῃ τὴν πρότασιν «περὶ ἀπονομῆς ἐπιχορηγήσεως εἰς τὸν ἔκπτωτον Βασιλέα». Κύριοι, δὲν ἐπιμένω ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Νομίζω ὅτι καὶ τὸ αἴσθημα τῆς Βουλῆς, καὶ τὸ αἴσθημα τῆς κοινῆς γνώμης εἶναι ὁμόθυμον ὅτι τὸ θέμα τοῦτο δὲν δύναται κἂν νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον σοβαρᾶς συζητήσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις θέλει σπεύσῃ νὰ παράσχῃ τὰς ἐξηγήσεις αἱ ὁποῖαι θὰ καθησυχάσουν ἀπολύτως τὴν δημοσίαν γνώμην. Θέλω νὰ ἐξετάσω λεπτομερέστερον τὸ ζήτημα τῆς Βασιλικῆς χορηγίας. Ἡ βασιλικὴ ἐπιχορήγησις κύριοι βουλευταὶ δύναται νὰ ἐξετασθῇ εἴτε ὡς πολιτικὴ καθαρῶς πρᾶξις εἴτε ὑπὸ τὴν στενωτέραν της σημασίαν ὡς κεφάλαιον δαπάνης, ἡ ὁποία ἐπιβαρύνει τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Καὶ ὑπὸ τὴν μίαν καὶ ὑπὸ τὴν ἄλλην ἄποψιν, φρονῶ, ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ προσεκτικώτερον τὸ ζήτημα, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελον ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της, δὲν θὰ διστάσῃ νὰ προβῇ εἰς περιορισμὸν, καὶ περιορισμὸν σημαντικόν, τοῦ ζητουμένου ἀληθῶς ὑπερόγκου ποσοῦ. Δὲν εἶναι ἄγνωστον κύριοι Βουλευταὶ ὅτι δὲν λείπουν οὔτε συνηγορίαι οὔτε δικαιολογίαι διὰ τὰς μεγάλας βασιλικὰς ἐπιχορηγήσεις, ὅπως δὲν λείπουν καὶ διὰ κάθε ἄλλον ἀναχρονισμόν. Οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους προβάλλουν εἶναι δύο, πρῶτον ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἀποτελεῖ τὸ σύμβολον τῆς Ἐθνικῆς Ἑνότητος καὶ τὸ σύμβολον τοῦτο πρέπει νὰ περιβάλλεται μὲ αἴγλην, ἡ δὲ αἴγλη δὲν ἀποκτᾶται χωρὶς χρῆμα ἄφθονον καὶ δεύτερον ὅτι ὁ Βασιλεὺς πρέπει νὰ ἔχῃ μέσα ἀνάλογα μὲ ὅλην τὴν ἄλλην ἡγεμονικὴν τάξιν εἰς τὸν κόσμον διὰ τὴν ἀξιοπρεπῆ αὐτοῦ παράστασιν, ἡ ὁποία εἶναι καὶ παράστασις τοῦ Κράτους εἰς τὴν Διεθνῆ Κοινωνίαν. Τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα κύριοι Βουλευταὶ δὲν διαφέρουν κατ’ οὐδὲν ἀπὸ ὅλην τὴν ἄλλην γενικὴν ἐπιχειρηματολογίαν, θὰ ἔλεγον ἀπὸ ὅλας τὰς ἄλλας πομφόλυγας, μὲ τὰς ὁποίας προσπαθοῦν οἱ προσκείμενοι εἰς τοὺς θρόνους νὰ κρατήσουν δεσμίαν τὴν λαϊκὴν ψυχήν. Εἶναι ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἀπευθύνονται πάντοτε πρὸς τὸ ἀφελὲς καὶ ἀπονήρευτον πλῆθος, τὸ ὁποῖον ζητοῦν νὰ πείσουν ὅτι ἡ πολυτέλεια τῆς Αὐλῆς πρέπει νὰ θεωρεῖται δόξα καὶ καύχημα τοῦ λαοῦ, ὅτι ἡ δαπάνη καὶ ἡ χλιδὴ αὐτῆς ἀποτελεῖ ἐκδούλευσιν πρὸς τὸν λαόν. Εἰς παλαιοτέρους χρόνους οἱ Βασιλεῖς δὲν ἠρκοῦντο νὰ λαμβάνουν ἐπιχορηγήσεις. Ὅλα αἱ πρόσοδοι αἱ ὁποῖαι σήμερον ἀνήκουν εἰς τὸ Κράτος ἦσαν περιουσίαι των, ἀπετέλουν τὸ τακτικόν των εἰσόδημα τὸ ὁποῖον αὐτοὶ διέθετον κατ’ ἀρέσκειαν καὶ ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐφύλασσον διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας ὅ,τι ἐπερίσσευεν ἀπὸ τὰς τέρψεις τῆς Αὐλῆς. Αἱ ἀντιλήψεις αὐταὶ ὡς ἦτο ἑπόμενον προϊόντος τοῦ χρόνου μετεβλήθησαν. Ὅτε ὁ λαὸς ἀνέκυψε, τὸ Κράτος ἔπαυσε νὰ ἀποτελῇ ἔννοιαν ὑποτελῆ εἰς τὴν εὔνοιαν τοῦ ἡγεμόνος ἀνέλαβεν αὐτὸ καὶ νέμεται αὐτὸ πλέον τὰς δημοσίας προσόδους. Ἀλλὰ κύριοι Βουλευταὶ δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἀποτιναχθοῦν διὰ μιᾶς προλήψεις αἰώνων. Ὑπάρχουν ἄλλως τε πάντοτε οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι εἴτε ἀπὸ συμφέρον εἴτε ἀπὸ μικρόνοιαν προσπαθοῦν νὰ τὰς συντηροῦν καὶ νὰ τὰς διαιωνίζουν. Τὸ Κράτος κατέστη αὐτοτελές, ἀναλαμβάνων αὐτὸ τὰς δημοσίας προσόδους ἀλλ’ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐστερήθησαν ὅλων τῶν προσόδων τούτων κατώρθωσαν ὑπὸ τὸ πρόσχημα τοῦ ἐθνικοῦ συμβόλου νὰ λαμβάνουν, ὄχι πλέον βεβαίως ὁλόκληρον τὴν δημοσίαν πρόσοδον, ἀλλὰ παχείας ἐπιχορηγήσεις. Αὕτη, κύριοι, εἶναι ἐν ὀλίγοις ἡ ἱστορία τῶν μεγάλων βασιλικῶν ἐπιχορηγήσεων. Δὲν ἀνταποκρίνονται αὗται πρὸς οὐδεμίαν πραγματικὴν ἀνάγκην, εἶναι ἁπλῶς βάρος πατρογονικόν, εἶναι ἁπλῶς λείψανον ἱστορικῶν παραδόσεων. Ἔχομεν τάχα ἡμεῖς τὸ βάρος αὐτό; Ἐν τῇ συνεχείᾳ τῆς ἱστορίας μας ὑπάρχει ἡ ἀνάμνησις τῶν μεγάλων βασιλικῶν ἐπιχορηγήσεων; Ὄχι βεβαίως. Ὅταν, κύριοι, ἡ Ἐθνοσυνέλευσις τοῦ Ἄργους ἐζήτησε νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸν πρῶτον Κυβερνήτην τῆς Ἑλλάδος Καποδίστριαν τὰ ὀφειλόμενα εἰς αὐτὸν παρὰ τοῦ Κράτους — διότι καθὼς γνωρίζεται ἐδαπάνησε, καθὼς λέγει τὸ ψήφισμα τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, τὰ λείψανα τῆς περιουσίας του ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους —, ὅταν ἐζήτησε, λέγω νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς αὐτὸν τὰ ὀφειλόμενα καὶ μάτην προσέφερεν εἰς αὐτὸν χορηγίαν ἐτησίαν 150,000 φοινίκων, ὁ Καποδίστριας ἠρνήθη νὰ δεχθῇ, καὶ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν ὀφειλομένων εἰς αὐτὸν ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ τὴν ἐπιχορήγησιν τὴν αἰτησίαν, καὶ γράφει: (ἀναγινώσκει ἀντίγραφον ἐπιστολῆς τοῦ Καποδίστρια). Αὐτὴ εἶναι κύριοι ἡ Ἑλληνικὴ παράδοσις, σύμφωνος μὲ τὰ ἁπλᾶ καὶ δημοκρατικὰ ἤθη. Ἐὰν, κύριοι, τὸ Κράτος δὲν ἐτήρησε πιστῶς αὐτὰ καὶ ἀπεμακρύνθη ἀπ’ αὐτῶν, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὰς ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι ἐπεβλήθησαν, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὰς ἐπιδράσεις, εἰς τὰς ὁποίας ὑπέκυψε τὸ Κράτος. Γνωρίζετε τὰς διαπραγματεύσεις αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν ἐν Κοπεγχάγῃ σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα μεταξὺ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ τοῦ Δανοῦ Βασιλέως. Προκειμένου νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸν θρόνον τὸν ἑλληνικὸν ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος, ὁ Βασιλεὺς Δανὸς ἐξαπέστειλε τὸν ἀνεψιόν του εἰς τὴν Ἑλλάδα μὲ τὴν ὁποίαν μέχρι τῆς στιγμῆς τοὐλάχιστον ἐκείνης δὲν εἶχε τίποτε τὸ κοινόν, ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξασφαλήσῃ ὑπὲρ αὐτοῦ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλύτερα κέρδη ἐκ τῆς βασιλικῆς ἐπιχορηγήσεως καὶ ἔθεσεν ὡς ὅρον ὅπως ἐκτὸς τῆς ἐπιχορηγήσεως ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ καταβάλληται ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου ταμείου τῆς Ἑλλάδος νὰ καταβάλληται εἰς αὐτὸν καὶ πρόσθετος ἐτησία προικοδότησις ἐκ 300,000 δραχμῶν καὶ νὰ καταβάλληται αὕτη ἐκ μέρους τῶν προστατίδων Δυνάμεων. Οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις εὑρέθησαν εἰς δύσκολον θέσιν, συνῃσθάνοντο ἀφ’ ἑνὸς ὅτι δὲν μένει ἄθικτος ἡ ἐθνικὴ ἀξιοπρέπεια ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ βασιλεὺς τῆς Ἑλλάδος ἐλάμβανεν τὴν ἐπιχορηγίαν αὐτὴν ἀπὸ τὰς μεγάλας Δυνάμεις, ἀφ’ ἑτέρου κατενόουν ὅτι δὲν ἦτο πρέπον τὸ πτωχὸν Κράτος νὰ ἐπιβαρυνθῇ ἀδικαιολογήτως μὲ πρόσθετον δαπάνην 300,000 δραχμῶν. Πρὸς στιγμὴν ἠπειλήθη νὰ ματαιωθῇ ἡ ὑποψηφιότης τοῦ Δανοῦ Πρίγκηπος, ἀλλ’ αἱ πολιτικαὶ περιστάσεις ὑπῆρξαν ἀνώτεραι, ὑπεχώρησεν τὸ Ἔθνος καὶ ἐδέχθη τὴν αἰτησίαν καταβολὴν τῶν 300.000 δραχμῶν ἐκ μέρους τῶν Δυνάμεων ἀπὸ τὸ δάνειον τοῦ 1833 τῶν τριῶν Προστατίδων Δυνάμεων καὶ ἀπετελέσθη τοιουτοτρόπως μία ἐκ τῶν μεγαλητέρων βασιλικῶν ἐπιχορηγήσεων, ἴσως ἡ μεγαλητέρα ὅλων, ἐὰν θέλομεν λάβῃ ὑπ’ ὄψει ὄχι μόνον τὸ ποσὸν αὐτὸ καθ’ ἑαυτό, ἀλλὰ ἐν ᾗ περιπτώσει ἠθέλομεν λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν ἀναλογίαν πρὸς τὴν ἔκτασιν τῆς χώρας, πρὸς τὸν πληθυσμόν, πρὸς τοὺς πόρους καὶ πρὸς τὸν ἐθνικὸν πλοῦτον. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου πίνακα τοῦ 1907 ὅστις ἐδημοσιεύθη εἴς τινα ἐφημερίδα ἀπὸ τὸν πολιτευτὴν Καράλην κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἐπιχορήγησις ἀναμφισβητήτως ἀναλογεῖ ἐν Ἀγγλίᾳ πρὸς 35½% (ἀναγινώσκει τὸν πίνακα). Εἴχομεν πράγματι τὸ ρεκὸρ καὶ ἐν τούτοις ἡ βασιλικὴ αὐτὴ ἐπιχορήγησις ηὐξήθη κύριοι, κατὰ τὸ ἔτος 1913. Εἶναι πρόσφατα, κύριοι, τὰ γεγονότα καὶ ὑποθέτω ὅτι θὰ ἔχητε ζωηρὰ εἰς τὴν μνήμην σας τὰ γεγονότα ἐν μέσῳ τῶν ὁποίων ἐπῆλθεν ἡ αὔξησις αὐτή. Ὁ ἔκπτωτος βασιλεὺς ἀφοῦ ἐκαρπώθη, ἀφοῦ ἐσφετερίσθη τὰς δάφνας, τὰς ὁποίας ἔδρεψαν εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν ἀντὶ τοῦ αἵματος αὐτῶν τὰ τέκνα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, δὲν παρέλειψε νὰ ἐπωφεληθῇ τοῦ ἐνθουσιασμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπεκράτη τότε καὶ ἐπεζήτησε καὶ ἐπέτυχε νὰ μεταστρέψῃ τὰς νίκας αὐτὰς εἰς ὑποχρέωσιν χρηματικῆς ἀμοιβῆς τοῦ Κράτους πρὸς αὐτὸν καὶ ηὔξησε τὴν βασιλικὴν ἐπιχορήγησιν εἰς 3.000.000 δραχμῶν. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἐπεψήφιζεν τότε ἡ Βουλὴ ἀγογγίστως καὶ ὁ λαὸς δὲν ἐδυσφόρησε, διότι ὁ λαός, κύριοι, εἶναι εὐμάλακτος καὶ καλοκάγαθος καὶ αἱ ἡμέραι τὰς ὁποίας διήρχετο τότε ἡ Πατρίς μας ἦσαν ἡμέραι εὐδαίμονες. Ἀλλὰ, κύριοι, δυνάμεθα σήμερον νὰ εἴπωμεν ὅτι οὔτε ἡ ἐθνικὴ οὔτε ἡ λαϊκὴ ψυχὴ εἶναι ἡ αὐτή. Σήμερον ἡ τροπὴ ἡ δυσάρεστος ἡ ὁποία ἐπῆλθεν, ὀφείλεται εἰς τὴν Αὐλήν. Εἶναι ἀποκλειστικῶς ἔργον αὐτῆς. Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ παρελθὸν ὑπὸ μέθην τῆς χώρας ἀπὸ τὰς ἐπιτυχίας τῆς ἀναγεννηθείσης πατρίδος μας. Σήμερον εἴμεθα πλέον ἢ νηφάλιοι καὶ ἔχομεν τὴν πεῖραν τῶν παθημάτων μας, ἔχομεν ἀκόμη τὴν ὡριμότητα τὴν πολιτικὴν ἐκ τῶν παθημάτων μας, καρπὸν τῶν παθημάτων μιᾶς τριετίας. Σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι, ἐὰν πράγματι ἡ ὡριμότης αὐτὴ ἀπεικονίζεται εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑπ’ ὄψει. Διότι, κύριοι, ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας καὶ περιστάσεις ἡ ὁριζομένη ἐπιχορήγησις εἶναι ὑπέρογκος καὶ ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ Κράτη εἰς τὰ ὁποῖα ὁ θεσμὸς τῆς βασιλείας, ἕνεκεν λόγων ἱστορικῶν ἔχει ρίζας βαθυτέρας. Ζητεῖται σήμερον παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ ὁρίσῃ τὸ ποσὸν τῆς Βασιλικῆς ἐτησίας ἐπιχορηγήσεως εἰς 1.600.000 δραχ. καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀντιστοιχεῖ πρὸς 32% καθ’ ἣν στιγμὴν ἐν Ἀγγλίᾳ ἀντιστοιχεῖ πρὸς 26% πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν σύγκρισιν μὲ τὸ Ἡνωμένον Βασίλειον τῆς Ἀγγλίας ἄνευ τῶν ἐκτάσεων ἐπίσης, πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι δὲν περιλαμβάνονται αἱ ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι ἀπεξενώθησαν προσωρινῶς ἐξ αἰτίας αὐτοῦ. Ἐν Αὐστρίᾳ ἡ Βασιλικὴ ἐπιχορήγησις ἀντιστοιχεῖ πρὸς 4)000, ἡ Βουλγαρία πληρώνει ἐτησίαν ἐπιχορήγησιν μόνον 1.250.000 (ἀναγινώσκει πίνακα ἐξ οὗ καταφαίνεται ἡ δυσαναλογία τοῦ ποσοῦ τούτου τῆς Βασιλικῆς χορηγίας πρὸς τὰ ἄλλα Κράτη). Ἔχομεν λοιπὸν καὶ σήμερον ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας τὸ ρεκὸρ τῆς βασιλικῆς ἐπιχορηγήσεως. Βλέπομεν ὅτι, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει θέλομεν κάμει τὴν σύγκρισιν πρὸς τὰ Κράτη πρὸς τὰ ὁποῖα τὸ γόητρον τῆς Βασιλείας καὶ ὁ βασιλικὸς θεσμὸς ἔχουν ρίζας βαθυτέρας ἕνεκα τῆς ἱστορικῆς ἐξελίξεως καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει τὴν σύγκρισιν ταύτην κάμωμεν πρὸς τὰ Κράτη ταῦτα καὶ πάλιν εὑρίσκομεν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ζητεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ν’ ἀποτελεῖ ὑπερβολὴν ἀδικαιολόγητον. Ἀλλ’ ἤθελον νὰ ἐγνώριζον διατὶ τάχα θὰ παραδειγματισθῶμεν ἀπὸ τὰ Κράτη μόνον τὰ μοναρχικὰ; Διατὶ τάχα δὲν θὰ λάβωμεν ὡς πρότυπον ὄχι αὐτὰ ἀλλὰ τοὺς λαοὺς ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους δὲν κατώρθωσε νὰ εἰσχωρήσῃ ἡ πλάνη τοῦ μοναρχισμοῦ; Διατὶ δὲν θὰ λάβωμεν ὡς πρότυπον τοὺς λαοὺς, οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν ἐγκαίρως νὰ ἀποτινάξουν τὸν ζυγὸν αὐτόν; Διότι ἐὰν ἀποβλέψωμεν εἰς τὰ καθαρῶς δημοκρατικὰ Κράτη θὰ ἴδωμεν ὅτι εἰς οὐδὲν ἐξ αὐτῶν ἀνέρχεται ἡ ἐτησία ἐπιχορήγησις ἡ παρεχομένη εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Κράτους εἰς ὃ ποσὸν ζητεῖται νὰ τὴν ὁρίσωμεν ἡμεῖς διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι, κύριοι, ἡ δευτέρα φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ βήματος θὰ ὑπενθυμίσω εἰς ὑμᾶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, ὄχι πρὸ πολλοῦ χρόνου, ἐλέχθη ἀπὸ τὰ χείλη τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς ἐξελίξεως τοῦ βασιλικοῦ θεσμοῦ μετὰ τὸν πόλεμον, λόγους, καθ’ οὓς οἱ Βασιλεῖς μετὰ τὸν πόλεμον δὲν θὰ εἶναι τίποτε ἄλλο εἰμὴ Πρόεδροι Δημοκρατιῶν. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι εἰς τὰς χώρας εἰς τὰς ὁποίας δὲν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἐπικρατήσῃ τὸ Δημοκρατικὸν πολίτευμα, εἰς τὰς χώρας αἱ ὁποῖαι θὰ διατηρήσουν τοὺς Βασιλεῖς, οἱ Βασιλεῖς θὰ ἐξακολουθήσουν νὰ εἶναι ἰσόβιοι νὰ προέρχωνται ἐκ κληρονομικῆς διαδοχῆς, ἀλλὰ πέραν τούτου κατ’ οὐδὲν θὰ διαφέρουσι ἀπὸ ἕνα πρόεδρον Δημοκρατίας. Καὶ οἱ λόγοι αὐτοὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πρωθυπουργοῦ, κύριοι βουλευταί, δὲν ἀποτελοῦν καμμίαν προφητείαν αὐθαίρετον, εἶναι παρατήρησις ἁπλῆ καὶ ἀκριβής, εἶναι πιστοποίησις μιᾶς ἀληθείας ἀναμφισβητήτου, τὴν ὁποίαν ὁ Πρωθυπουργὸς συνεκέντρωσεν εἰς ἔκφρασιν ἐπιγραμματικήν. Ἀλλ’ ἐπεθύμουν, Κύριοι, νὰ ἀπευθυνθῶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπεθύμουν δὲ ἰδιαιτέρως νὰ ἀπευθυνθῶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ τὸν ἐρωτήσω. Εἶναι βέβαιον ὅτι ἀπὸ ὀλίγων μηνῶν τίποτε δὲν ἐμεσολάβησεν, τὸ ὁποῖον νὰ ἐτροποποίησεν οὔτε τὸν ροῦν τῶν πραγμάτων οὔτε τὰς σκέψεις ἡμῶν. Οἱ λαοὶ σήμερον παρά ποτε ὁρμοῦν πρὸς τὴν δημοκρατικὴν ἁπλότητα καὶ τὰς ἐλευθερίας, καὶ ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές,—καὶ εἶναι ἀληθὲς—τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον δίδον ἁδρὰν ἐπιχορήγησιν μένει ἀνεξέλεγκτον. Ἐρωτῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως: «Ὁ τύπος τοῦ Βασιλέως ὁ ὁποῖος ἀπορρέει ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ὁ τύπος τοῦ Δημοκρατικοῦ Βασιλέως, περὶ τοῦ ὁποίου μᾶς ὁμιλήσατε;» Ὄχι βεβαίως. Αὐτὸς εἶναι ὁ τύπος τοῦ τρυφηλοῦ μονάρχου τοῦ περιβαλλομένου ἀπὸ ἰσχυρὰν αὐλήν. Καὶ γνωρίζητε, Κύριοι, γνωρίζει πρὸ παντὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὶ σημαίνει αὐλὴ ἰσχυρὰ καὶ πρὸ παντὸς αὐλὴ ἰσχυρὰ καὶ διεφθαρμένη. Ἕλκος εἰς τὰ σπλάχνα τοῦ Ἔθνους καὶ ἑστία διαφθορᾶς, τῆς ὁποίας γνωρίζομεν ὁπόση δύναται ν’ ἀποβῇ ἡ ἔκτασις καὶ τὰ ἀποτελέσματα. Πρέπει, κύριοι, νὰ ἐξηγήσω ὅτι ἀσφαλῶς καὶ βεβαίως οὐδὲ πόρωθεν ἀπευθύνονται ταῦτα πρὸς τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἐσχάτως περιεστοίχησαν τὸν βασιλέα· αὐτοὶ εἶναι παροδικοί, αὐτοὶ ἐκπληροῦν ὑποχρέωσιν, οὔτε ἡ ἠθικὴ ὑπόστασις οὔτε ἡ ψυχικὴ αὐτῶν σύνθεσις εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ διαβιώσουν ἐπὶ μακρὸν εἰς ἀτμόσφαιραν αὐλικήν. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ νομοσχέδιον λάβῃ σάρκαν, ἐὰν τίποτε δὲν παρενέσῃ ἕτερον τὸ ὁποῖον ριζικῶς νὰ τροποποιήσῃ τὰ πράγματα, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον, λέγω, λάβῃ σάρκαν εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ αὐλὴ τοῦ ἐκπτώτου ἡ αὐλὴ κατὰ τὸν τύπον τῆς αὐλῆς τοῦ ἐκπτώτου θὰ ἰσχυροποιηθῇ καὶ πάλιν διὰ νὰ ἀποτελέσῃ πάλιν, Κύριοι, τί; Διὰ νὰ ἀποτελέσῃ ἓν ἕλκος εἰς τὰ σπλάγχνα τοῦ ἔθνους, ἢ νὰ ἀποτελέσῃ μίαν ἑστίαν διαφθορᾶς τῆς ὁποίας γνωρίζομεν σήμερον ποία δύναται νὰ ἀποβῇ ἡ ἔκτασις καὶ ποία τὰ ἀποτελέσματα. Κύριοι βουλευταὶ τὸ νομοσχέδιον δημιουργεῖ πράγματι αὐλὴν ἰσχυρὰν ἡ ὁποία σὺν τῷ χρόνῳ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἔχει πάντοτε μία αὐλὴ τοσοῦτον ἰσχυρά. Ἤθελα ἀκόμη νὰ ἐρωτήσω ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ προβῇ εἰς τοιοῦτον διάβημα ἐὰν δὲν ἀνεχετίσθη καὶ διατὶ δὲν ἀνεχετίσθη ἐνώπιον γεγονότων ἐντελῶς προσφάτων; Χθὲς ἀκόμη, Κύριοι, ὁ ἔκπτωτος βασιλεὺς μὲ τὰ ὄργανα τῆς αὐλῆς αὐτοῦ, μετεβλήθησαν εἰς κατασκόπους, ἤσκησαν κατασκοπείαν εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος. Χθὲς ἀκόμη, Κύριοι, ἀνώτατος αὐλικὸς ἐνώπιον τοῦ Στρατοδικείου περίτρομος ἐκ τῆς ἰδέας ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πληροφορηθῇ ὁ αὐθέντης του ὅτι δὲν συμμερίζεται καὶ κατ’ ἐλάχιστον τὰς προδοτικὰς του σκέψεις, περίτρομος ἐκ τῆς ἰδέας ταύτης περίτρομος ἐκ τοῦ φάσματος τοῦ Κωνσταντίνου, ἀπεκάλεσε φρόνημα τί; τὴν κατασκοπείαν εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, τὴν κατασκοπείαν τὴν σκοποῦσαν εἰς τὴν κατατρόπωσιν αὐτοῦ καὶ τὴν καταισχύνην αὐτοῦ, τὴν κατασκοπείαν τὴν σκοποῦσαν εἰς τὴν εἰσβολὴν τοῦ ἐχθροῦ εἰς τὴν γενέθλιον Χώραν, τὴν κατασκοπείαν τὴν σκοποῦσαν τὴν ἐθνικὴν καταστροφήν. Ἀπεκάλεσε ὁ αὐλικὸς ὁ ἀνώτατος, ὅτι,—καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦτο ἄλλη ἡ ἀντίληψις αὐτοῦ—ἀπεκάλεσε, λέγω, φρόνημα, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπὸ καταβολῆς κόσμου, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μέχρι συντελείας τοῦ αἰῶνος, ἐν ὅσῳ ὑπάρχει χορδὴ ἠθικὴ καὶ στήθη ἀνθρώπινα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ καὶ ἀπὸ τὸν ἔσχατον τῶν ἀνθρώπων ἢ νὰ χαρακτηρισθῇ αἶσχος. Ἀλλά, Κύριοι, διατὶ θέλετε νὰ δημιουργήσητε αὐλὴν ὑπερτροφικὴν καθ’ ἣν στιγμὴν βιοπαλαισταὶ οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας γνωρίζετε κάλλιστα ὅτι πάσχουν διότι τὸ Κράτος εἶναι ἀδύνατον νὰ παρακολουθήσῃ διὰ τῶν πόρων του τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας προκαλεῖ ἡ ραγδαία ἀληθῶς καὶ ἰλιγγιώδης ὑπερτίμησις τῶν τροφίμων; Σᾶς εἶπον, κύριοι, πρὸ ὀλίγου ὅτι εἰς οὐδὲν τῶν δημοκρατικῶν ἐθνῶν ἡ ἐτησία προεδρικὴ ἐπιχορήγησις ἀνέρχεται εἰς ὃ ποσὸν ζητεῖται νὰ τὴν ὡρίσωμεν σήμερον διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ μεγαλειτέρα ἐπιχορήγησις ἡ ὁποία παρέχεται εἰς Πρόεδρον Κράτους, εἰς Πρόεδρον Δημοκρατίας εἶναι ἡ ὑπὸ τῆς Γαλλίας παρεχομένη εἰς τὸν Πρόεδρον αὐτῆς. Καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀνέρχεται μετὰ τῶν προσθέτων ἐπιχορηγήσεων εἰς 1 ἑκατομμύριον διακοσίας χιλιάδας ἐτησίως. Ἀλλ’ ὅλαι αἱ ἄλλαι ἐπιχορηγήσεις ὅλων τῶν λοιπῶν Δημοκρατιῶν τοῦ κόσμου εἶναι ἀσυγκρίτως κατώτεραι αὐτῆς. Δύναται νὰ φανῇ ἡ Βουλὴ γεναιόδωρος, ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπερβῇ ἕν ὅριον, τό ὁποῖον χαράσει πρὸ ἡμῶν τὸ ὑπόδειγμα ἀληθῶς ἐλευθέρου λαοῦ. Δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν μετ’ εὐρύτητος τὴν Βασιλικὴν ἐπιχορήγησιν, ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπερβῶμεν τὴν ἐπιχορήγησιν, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ πλουσιωτέρου κράτους ὅλου τοῦ κόσμου. Τὸ ὅριον τὸ ὁποῖον χαράσει πρὸ ἡμῶν ἡ Μεγάλη Ἀμερικανικὴ Δημοκρατία τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀντιπαρέλθῃ Βουλὴ οἵα ἡ παροῦσα. Διότι κύριοι, ἡ δαπάνη, ἡ ἐπιχορήγησις αὕτη, ἡ ὁποία ὁρίζεται διὰ τὸν Πρόεδρον τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν μὴ φαντασθῆτε ὅτι εἶναι ἀνεπαρκὴς διὰ τὴν ἀξιοπρεπῆ αὐτοῦ συντήρησιν, ὅπως καὶ διὰ τὴν ἀξιοπρεπῆ συντήρησιν οἱουδήποτε ἀρχηγοῦ Κράτους. Οὐδεμιᾶς δαπάνης ἀναγκαίας διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς παραστάσεως αὐτοῦ στερεῖται ὁ Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, οὐδεμιᾶς δαπάνης ἀναγκαίας διὰ τὴν ἀξιοπρεπῆ παράστασιν αὐτοῦ θὰ στερηθῇ διὰ τοῦ ἴσου ποσοῦ καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ στερηθῇ εἶναι αἱ δαπάναι αἱ ἀνωφελεῖς καὶ ἐπικίνδυνοι διὰ τὴν συντήρησιν αὐλῆς πλουσίας, εἶναι αἱ δαπάναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι εἰς τίποτε ἄλλο δὲν συντελοῦν ἢ εἰς καταχρήσεις καὶ ἀσωτείας τῆς Αὐλῆς. Οὐδεὶς δὲ εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ, ὅτι εἶναι ὀλιγώτερον ὁ Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, σύμβολον τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος ἀπὸ τὸν βασιλέα ἡμῶν. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψει γεγονότα ἄλλως τε τόσον πρόσφατα. Πρὸ ἑνὸς ἔτους ὁ Πρόεδρος τῆς Ἀμερικανικῆς Δημοκρατίας ἐκάλεσε τὸν λαὸν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν νὰ προστρέξῃ εἰς τὰ ὅπλα ἵνα προμαχήσῃ τοῦ ἀνθρωπίνου δικαίου καὶ ὁ λαὸς ἐκεῖνος ὁ ἀποτελούμενος ἐξ 100 ἑκατομμυρίων καὶ πλέον, λαός ἑτερογεννὴς εἰς τοὺς κόλπους τοῦ ὁποίου ὑπάρχουν δεκάδες ἑκατομμυρίων πολιτῶν Γερμανικῆς καταγωγῆς, ὁ λαὸς ἐκεῖνος συμπαγὴς καὶ ἑνιαῖος ἀπήντησε δι’ ἐνθουσιώδους κραυγῆς εἰς τὴν προκήρυξιν τοῦ προέδρου τῆς Δημοκρατίας αὐτοῦ, διότι ἐγνώριζεν ὁ λαὸς ἐκεῖνος ὅτι ὁ πρόεδρος αὐτοῦ δὲν ἐνεπνέετο παρὰ μόνον ἀπὸ τὰ ἰδανικὰ τοῦ ἔθνους καὶ τὰ ἰδανικὰ τῆς ἀνθρωπότητος· διότι ἐγνώριζεν ὁ λαὸς ἐκεῖνος, ὅτι ὁ πρόεδρος αὐτοῦ δὲν εἶχε οὐδεμίαν ἰδιοτέλειαν οὐδεμίαν βλέψιν ἀτομικὴν ἢ δυναστικὴν καὶ ὑπήκουσεν προθύμως, καίτοι μεταξὺ τῆς ἑνότητος ἐκείνης ὑπῆρχον πολλοὶ εἰς τὰς φλέβας τῶν ὁποίων ἔρρεεν αἷμα Γερμανικόν. Ἀποβλέψατε εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνέβησαν ἐδῶ πρὸ διετίας. Ἐπὶ μίαν διετίαν ὁ ἔκπτωτος βασιλεὺς τῆς Ἑλλάδος ἐκάλει τὸν λαὸν εἰς ἐθνικὴν ἑνότητα;

§115ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς ἀποσύνθεσιν.

§116Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐκάλει τὸν λαὸν πράγματι εἰς ἐθνικὴν ἀποσύνθεσιν, ἐκάλει τὸν λαὸν εἰς ἠθικὴν ἀποσύνθεσιν. Ὁ πρῶτος ὁ πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ἀληθὲς σύμβολον ἐθνικῆς ἑνότητος, ὁ ἄλλος Βασιλεύς, ἀλλὰ ἔκπτωτος, σύμβολον ἐθνικῆς καταστροφῆς καὶ ἀποσυνθέσεως. (Χειροκροτήματα). Ἂς μὴ πλανώμεθα κύριοι. Ἂς μὴ πλανώμεθα ἀπὸ φράσεις κενάς. Ἂς ἀντικρύσωμεν τὰ πράγματα κατὰ πρόσωπον. Ἂς παραμερίσωμεν καὶ ἡμεῖς ὀλίγας προκαταλήψεις. Δὲν πρέπει νὰ σκεφθῶμεν καὶ ἀποφασίσωμεν ἢ μετ’ ἀπολύτου ἐλευθερίας. Δὲν πρέπει νὰ σκεφθῶμεν καὶ ἀποφασίσωμεν ἢ μετ’ ἀπολύτου ἠρεμότητος. Ἡ ἐποχὴ τὴν ὁποίαν διερχόμεθα δὲν εἶναι ἐποχή, ἡ ὁποία ἱδρύει καὶ στερεώνει τὰς δεισιδαιμονίας. Εἶναι ἐποχὴ ἡ ὁποία καταλύει τὰς προλήψεις. Εἶναι ἐποχὴ ἡ ὁποία συντρίβει τὰ ψευδῆ εἴδωλα, εἰς τὰ ὁποῖα ὀφείλει τὰς μεγαλειτέρας συμφοράς της ἡ ἀνθρωπότης (χειροκροτήματα).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Βελλιανίτης ἔχει τὸν λόγον.

§118Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Προκειμένου περὶ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ βασιλικῆς χορηγείας, τὸ καλύτερον, τὸ ὁποῖον εἶχον νὰ πράξω, θὰ ἦτο νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποία ἐκθέτει τὰς σκέψεις της καὶ πρὸς ὅσα πρὸ μικροῦ ἀνέφερεν ὁ ἄρτι κατελθὼν ἔγκριτος συνάδελφος. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἔχω καὶ ἐγὼ νὰ προσθέσω ὀλίγα τινὰ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Τὸ νομοσχέδιον καθὼς βλέπετε περιέχει τρία θέματα. Περιέχει πρῶτον, τὸ θέμα περὶ τῆς βασιλικῆς ἐπιχορηγήσεως, δεύτερον, τὸ τῆς χορηγήσεως τῆς πρώην Βασιλίσσης Ὄλγας, καὶ τὸ τελευταῖον τὸ ἀκανθωδέστερον, ἀφορὸν τὴν αἴτησιν τῆς Κυβερνήσεως ὅπως παρασχεθῇ εἰς αὐτὴν ἡ ἄδεια νὰ δώσῃ ἐπιχορήγησιν εἰς τὸν ἔκπτωτον Βασιλέα, ὅταν αὐτὴ νομίζῃ κατάλληλον τὸν χρόνον καὶ τὸν τρόπον. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν ἐπιχορήγησιν εἰς τὴν Βασίλισσαν Ὄλγαν, καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ οὐδεμία ἠγέρθη ἀντίρρησις, διότι πάντες ὑπῆρξαν σύμφωνοι, ὅτι ἔπρεπε νὰ χορηγηθῇ ἡ ἐπιχορήγησις. Διότι ἡ Βασίλισσα Ὄλγα, ὡς πάντες γνωρίζετε συνεμερίσθη τὸν θρόνον μὲ τὰ τοῦ Βασιλέως Γεωργίου ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον 50ετίαν. Ἀλλὰ κατὰ τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα οὐδὲν ἠγέρθη παράπονον, δὲν ἀνεμίχθη εἰς τὰς πολιτικὰς διαμάχας τοῦ τόπου, δὲν ἀνεμίχθη εἰς τὰς ἐξωτερικὰς σκευωρίας καὶ ἐπιδράσεις. Μάλιστα ἔμεινεν ἀμέτοχος πάντων τούτων. Ἦλθον καὶ παρῆλθον πολιτικαὶ θύελλαι χωρὶς νὰ ψαύσωσιν τὸ πρόσωπον τῆς ἀγαθῆς Βασιλίσσης Ὄλγας. Αὕτη περιωρίσθη μόνον εἰς τὴν καθαρῶς γυναικείαν δρᾶσιν τὴν εὐποιΐαν καὶ τὴν ἀγαθοεργίαν. Εὔλογον λοιπὸν ἦτο, ὅτι καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐλπίζω δὲ καὶ ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι δὲν θὰ ἐγερθῇ ἀντίρρησις, ὅπως κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, καθ’ ἣν δοκιμάζεται ἡ ἀγαθὴ Βασίλισσα μὲ τὴν ἐν Ρωσσίᾳ ἐπανάστασιν, ἡ ὁποία ἦλθεν ν’ ἀνατρέψῃ τὰ πάντα, νὰ ἐπέλθῃ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἐπίκουρον ἀνακουφίζον αὐτὴν εἰς τὰς δοκιμασίας, τὰς ὁποίας διέρχεται. Ὡς πρὸς τὴν Βασιλικὴν ἐπιχορήγησιν, δηλαδὴ τὴν παροχὴν 1.600.000 πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα Ἀλέξανδρον, ἡ ἐπιτροπὴ ἔκρινεν, ὅτι τὸ ποσὸν εἶναι ὑπέρογκον. Αἱ Βασιλικαὶ χορηγίαι δίδονται διὰ δύο λόγους. Βασιλικὴ χορηγία πρῶτον, πρέπει νὰ εἶναι ἀνάλογος πρὸς τοὺς πόρους τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον χορηγεῖ αὐτήν, δεύτερον πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς παραστάσεως τῆς Βασιλικῆς ἐξουσίας. Ἡ ἐπιχορήγησις ἡ Βασιλικὴ ἔχει, ὡς γνωρίζετε, τὴν ἱστορίαν της. Κατὰ τὴν συνέλευσιν τοῦ 1863, ὡς Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Καφαντάρης, πρὸ μικροῦ ὁμιλήσας, εἶχεν τὸ ποσὸν τῆς βασιλικῆς ἐπιχορηγήσεως περιορισθῆ εἰς 1.125.000 δραχμῶν. Μετὰ τοὺς δύο πολέμους τοῦ 1912 καὶ 1913 ἡ ἐπιχορήγησις αὕτη ηὐξήθη εἰς 2.000.000 δραχμῶν. Ἀλλά, κύριοι, τὸ Κράτος δὲν ὑπῆρξεν φειδωλὸν ποτὲ εἰς τὰς χορηγείας του πρὸς τὴν βασιλικὴν οἰκογένειαν καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν βασιλέα διότι δὲν πρέπει νὰ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν μόνον τὸ ποσὸν τῆς βασιλικῆς χορηγείας. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ κτήματα ἀνήκοντα εἰς αὐτό, διέθεσεν ὡς κατοικίαν τοῦ βασιλέως καὶ τοῦ διαδόχου, καὶ εἰς τὸν τότε διάδοχον τοῦ θρόνου ἔδωσεν ἐπίσης χορηγείαν 200 χιλιάδων δραχμῶν καὶ τὸ κτῆμα τῆς Μανωλάδος, τὸ ὁποῖον ἀποφέρει ἴσον περίπου ποσὸν τῆς ἐπιχορηγήσεως, ἡ ὁποία τοῦ ἐδίδετο. Ἀλλὰ δὲν περιωρίσθη εἰς τοῦτο μόνον. Καὶ μετὰ τοὺς πολέμους τοῦ 1912 καὶ 1913 πάλιν τὸ Κράτος προσέφερεν μέγα κτῆμα ἐν Μακεδονίᾳ, τοῦ ὁποίου καθὼς πληροφοροῦμαι ἡ ἀξία ὑπερβαίνει τὰ 10 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις τῆς Θεσσαλονίκης ἔσπευσε νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν δωρεὰν αὐτήν; λόγῳ ἀχαριστίας, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον ἐκανονίσθη τοῦτο, καὶ ἐὰν ἔχει δικαιώματα ἀκόμη ὁ ἔκπτωτος βασιλεὺς ἐπὶ τοῦ κτήματος, τὸ ὁποῖον τοῦ προσέφερε τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος, μετὰ τοὺς πολέμους. Ἀλλὰ δὲν εἶναι κἂν αὐτὰ μόνα, τὰ ὁποῖα ἐχορήγησεν τὸ Κράτος εἰς τοὺς Βασιλεῖς. Καὶ εἰς τὸν Βασιλέα Γεώργιον ἐπίσης ἐδώρησεν μεγάλα κτήματα. Ἀλλ’ ὑπῆρχε καὶ ἄλλος τις τρόπος καὶ ἄλλη μέθοδος, ὅπως αὐξάνεται ἡ κτηματικὴ περιουσία τῆς βασιλικῆς οἰκογενείας. Ὑπῆρχον τὰ διοικητικὰ Συμβούλια, τὰ κοινωτικὰ συμβούλια, τὰ Ἡγουμενοσυμβούλια καὶ δὲν γνωρίζω τὶ ἄλλα συμβούλια, τὰ ὁποῖα προσείρχοντο καὶ παρεῖχον δωρεάς. Τοιουτοτρόπως δὲ τὸ μικρὸν κτῆμα, τὸ ὁποῖον ἠγόρασεν ἡ Α. Μ. ὁ μακαρίτης Βασιλεὺς Γεώργιος ἀπὸ τὸν Σκαρλᾶτον Σοῦτσον καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἀξία δὲν ὑπερέβαινεν τὰς 200,000 δραχμῶν, διὰ τῶν καθημερινῶν δωρεῶν, περὶ τῶν ὁποίων Σᾶς ὡμίλησα, τῶν διαφόρων συμβουλίων, κατήντησεν νὰ γίνῃ περιουσία ὁλόκληρος. Ὡς βλέπετε λοιπόν, τὸ Κράτος παρεχώρησεν Ἀνάκτορα πρὸς κατοικίαν, ἵδρυσεν ἓν ἰδιαίτερον ἀνάκτορον τοῦ τότε διαδόχου Κωνσταντίνου, τὸ ὁποῖον ἤρχισεν μὲ ἕνα πολὺ μετριόφρονα προϋπολογισμόν, πεντακοσίων χιλιάδων δραχμῶν, ἄνευ τῆς ἀξίας τοῦ γηπέδου, τὸ ὁποῖον στοιχίζει 1.000.000 δραχμῶν ἐκεῖ, καὶ διὰ τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, ηὔξησεν ὁ προϋπολογισμὸς περὶ τὰ 2½ ἑκατομμύρια δραχμῶν. Αὐτά, κύριοι, νομίζω, ὅτι πάντοτε ἦσαν ὑπερβολικά καὶ ἔκτροπα, φρονῶ, δὲ ὅτι πάντα τὰ διατεθέντα, εἴτε ὡς δωρεαί, εἴτε ἄλλως πῶς, κτήματα, δὲν νομίζω, ὅτι ἐδόθησαν νομίμως καὶ ὅτι ὅταν, σὺν Θεῷ, ἔλθῃ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, θὰ κανονισθῶσιν καὶ τὰ ζητήματα ταῦτα. Διότι δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθόν, νὰ κρατῇ ἡ Βασιλικὴ Οἰκογένεια τὸ μεγαλείτερον μέρος τῆς Πειραϊκῆς Χερσονήσου, ὅπου πρόκειται νὰ ἱδρυθῶσιν αἱ Ἐμπορικαὶ ἀποθῆκαι ἑνὸς λιμένος, ὁ ὁποῖος, βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον, τείνει νὰ καταστῇ ἂν ὄχι ὁ πρῶτος λιμήν, μεταξὺ τοὐλάχιστον τῶν τριῶν πρώτων λιμένων τῆς Μεσογείου, καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ οὔτε τὴν διαδρομήν, ἐκ τοῦ κτήματος, τοῦ τροχιοδρόμου, ὅστις πρόκειται νὰ ἑνώσῃ τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς μετὰ τῶν ἄλλων λιμένων τῆς Μουνυχίας καὶ τοῦ Φαλήρου. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἔχω νὰ Σᾶς εἴπω καὶ κάτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀληθῶς περίεργον. Τὸ κτῆμα αὐτό, ὡς γνωρίζετε, ἐδόθη ἀπὸ τὸν Δῆμον Πειραιῶς εἰς τὸν Βασιλέα Γεώργιον, ὅπως ἱδρύσῃ τὸ περίπτερον. Ἵδρυσε τὸ περίπτερον καὶ ἔκτοτε ἐξακολουθεῖ νὰ μένῃ. Ἀλλ’ ὅτε ηὐξήθησαν αἱ ἀνάγκαι τοῦ λιμένος Πειραιῶς, τὸ Λιμενικὸν Συμβούλιον καὶ ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ ἐζήτησαν νὰ ἀντικαταστήσουν τὸ μικρὸν ἐκεῖνο κτῆμα. Ὁ κ. Δημήτριος Ράλλης, ὅστις ἦτο τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐζήτησεν πληροφορίας παρὰ τοῦ Δημάρχου, ἐζήτησεν πληροφορίας καὶ παρὰ τοῦ Βασιλέως, ἂν δύναται νὰ ἐπιστρέψῃ τὸ κτῆμα, καὶ τέλος πάντων κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐξαγοράσῃ ὁ δῆμος τὸ κτῆμα ἀπὸ τὸν Βασιλέα. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο ὅτι ἐζητήθησαν ἓν ἑκατομμύριον διακόσιαι χιλιάδες δραχμῶν! Ὁ τότε Δήμαρχος Πειραιῶς Τρύφων Μουτσόπουλος κατελήφθη ὑπὸ φρίκης, καὶ κατῆλθεν τὴν κλίμακα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, χωρὶς νὰ στρέψῃ τὸ ὄμμα του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως ἡ σύζυγος τοῦ Λὼτ ὅταν ἔβλεπε νὰ καίωνται τὰ Σόδομα καὶ Γόμορα. Κατόπιν τῶν τότε γενναιοδωρειῶν, κύριοι, τοῦ Κράτους, πρὸς τὸν Βασιλέα Γεώργιον, καὶ κατόπιν τῶν τόσων συμβάντων, ὧν ἐγενόμεθα μάρτυρες, καὶ πλεῖστοι ἐξ ἡμῶν καὶ θύματα, νομίζω, ὅτι ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ οὐχὶ μὲ τοὺς παλμοὺς τῆς καρδίας, ἀλλὰ μὲ ὅλας τὰς ἶνας τοῦ ἐγκεφάλου, καὶ ψυχραίμως λαμβάνουσα τὴν ψαλίδα, νὰ περικόψῃ τὴν ἐπιχορήγησιν ταύτην τῶν 1.600.000 δραχμῶν. Δὲν εἶμαι ἐγὼ, ὅπως ὁ κ. συνάδελφος, ὁ κ. Καφαντάρης, ὅστις κατῆλθεν πρὸ μικροῦ τοῦ βήματος, ὥστε νὰ ἐπεκτείνω τὴν περικοπὴν αὐτὴν τῆς ἐπιχορηγήσεως μέχρι Σπαρτιατικῆς αὐστηρότητος ἢ μέχρι τοῦ ἀσκητισμοῦ, τὸν ὁποῖον εἶχεν εἰσαγάγει εἰς τὸν οἶκον αὑτοῦ ὁ Ἰωάννης Καποδίστριας. Προκειμένου περὶ τοῦ πρώτου ἡμῶν Κυβερνήτου, κύριοι, ἔχει πολλὰ νὰ ἀναμνησθῇ τις καὶ ἐνθυμηθῇ, διότι ἕνα μέρος μόνον ἀνέφερεν ὁ κ. Καφαντάρης. Ὅταν ὁ Καποδίστριας μετέβη εἰς Πετρούπολιν ὡς Κυβερνήτης πλέον τῆς Ἑλλάδος ἵνα ἀποχαιρετήσῃ τὸν Αὐτοκράτορα Νικόλαον τὸν Αʹ, ὁ αὐτοκράτωρ Νικόλαος τοῦ εἶπεν, ὅτι ἡ Ρωσσικὴ Αὐτοκρατορία, διὰ τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας παρέσχεν ὁ Καποδίστριας ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶχεν ἀποφασίσει νὰ παράσχῃ εἰς αὐτὸν ὡς σύνταξιν 40.000 ρουβλίων κατ’ ἔτος. Ὁ Καποδίστριας ηὐχαρίστησε τὸν Αὐτοκράτορα καὶ εἶπεν: Μεγαλειότατε, εὐχαριστῶ τὴν Ρωσσικὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Αὐτοκράτορα, διὰ τὴν γενναιοδωρίαν του, ἀλλὰ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος μοῦ ὥρισε πλέον μισθὸν καὶ δὲν δύναμαι νὰ λάβω ἄλλην σύνταξιν. Ὅταν δὲ ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἀπεφασίσθη νὰ δοθῶσιν εἰς αὐτὸν 180.000 ὡς ἐτησία ἐπιχορήγησις, ὁ Καποδίστριας ἀπήντησεν· τώρα ἔχω νὰ ζήσω, ὅταν μοῦ λείψουν βλέπομεν τὶ θὰ κάμωμεν. Ἔρχομαι πάλιν εἰς τὸ ζήτημα τῆς βασιλικῆς ἐπιχορηγίας τοῦ νῦν Βασιλέως. Εὑρίσκω τὸ ποσὸν αὐτὸ λίαν ὑπερβολικὸν διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς Α. Μεγαλειότητος. Ὁ Βασιλεὺς ἡμῶν εἶναι νέος δὲν ἔχει οἰκογένειαν, δὲν ἔχει ἀνάγκας ἰδιαιτέρας, δὲν ἔχει τὰς τάσεις ἄλλων ἡγεμόνων, οἱ ὁποῖοι σπαταλῶσιν εἴτε διὰ καλλιτεχνικοὺς συλλόγους εἴτε διὰ κατασκευὴν πάρκων, κήπων καὶ δι’ ἄλλων ἰδιοτροπιῶν χειροτέρων, τῶν συλλογῶν τῶν γραμματοσήμων καὶ λοιπῶν, δὲν ἔχει τίποτε ἀπ’ αὐτά, δὲν ἔχει κἂν μίαν Αὐλὴν Ἀσιατικὴν, νὰ παρίσταται ὡς Μαχαραγιᾶς τις Ἰνδὸς, οὔτε ὡς παλαιὸς Ἀσιανὸς ἡγεμών. Εἶναι ἁπλοῦς τοὺς τρόπους, ἀφελὴς ἐν τῇ ζωῇ, ἀφελὴς ἐν τοῖς αἰσθήμασιν, ἐν τοῖς αἰσθήμασιν μάλιστα εἶναι ἀφελέστατος, ἐν τούτοις, κύριοι, παρέχομεν εἰς αὐτὸν ἕνα ἑκατομμύριον ἑξακοσίας χιλιάδας κατ’ ἔτος, ποσόν, τὸ ὁποῖον δὲν ἐλάμβανεν ὁ μακαρίτης πάππος αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος περιεστοιχίζετο ἀπὸ μεγάλην οἰκογένειαν, ἀπὸ μεγάλας δαπάνας καὶ ὁ ὁποῖος διήνυσε 50 ἔτη Βασιλείας χωρὶς νὰ αἰσθανθῇ τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῆς ἐπιχορηγήσεως ταύτης. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ μιᾶς ἀπόψεως γενικωτέρας ἀκόμη, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα τῆς βασιλικῆς ἐπιχορηγήσεως. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ συνειθίσομεν τὸν ἡμέτερον Βασιλέα τὸν ἔχοντα τόσην λιτότητα ἐν τῷ βίῳ αὐτοῦ, εἰς ἕξεις τρυφηλὰς καὶ εἰς χλιδὴν μεγαλυτέραν τῆς κοινωνίας, εἰς τὴν ὁποίαν ζῇ. Μάλιστα ὁ ἐξετάζων σήμερον τὴν ἐξέλιξιν τῆς Ἑλληνικῆς Κοινωνίας, παρίσταται πρὸ ἑνὸς φαινομένου, τὸ ὁποῖον εἶναι λίαν περίεργον. Βλέπομεν μίαν πολυτέλειαν δυσανάλογον πρὸς τὸν πλοῦτον τὸν κανονικὸν τῆς χώρας, βλέπομεν μίαν σπατάλην ἐν τῇ ζωῇ, ἡ ὁποία δὲν ἁρμόζει εἰς μίαν κοινωνίαν μικρὰν καὶ εἰς Ἔθνος μικρόν, τὸ ὁποῖον δὲν συνεπλήρωσεν ἀκόμη τὴν ἱστορικὴν αὐτοῦ ἀποστολὴν. Εἰς τὸ τοιοῦτον φαινόμενον, κύριοι, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀμέτοχος ὁ τρόπος τοῦ βίου τῆς Ἑλληνικῆς Αὐλῆς. Διότι ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Αὐλῇ ἐπεκράτησε μία περίεργος ἰδέα, νὰ ὑπάρχῃ ἀτελείωτος καὶ ἀπέραντος εὔνοια πρὸς πλουτοκρατικάς τινας τάξεις τῆς χώρας. Ὅταν, κύριοι, ὁμιλῶ περὶ πλουτοκρατικῶν τάξεων, παρακαλῶ, νὰ μὴ θεωρήσητε, ὅτι ὁμιλῶ περὶ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων τῶν ἐργαζομένων καὶ τῶν πλουτούντων καὶ οἱ ὁποῖοι εἴτε ὡς βιομήχανοι εἴτε ὡς ἐφοπλισταὶ εἴτε ὡς τραπεζῖται συνεκρότησαν εὐρώστους οἰκονομικοὺς οἴκους ἐν Ἑλλάδι, διότι οἱ τοιοῦτοι ἄνδρες εἶναι ἀληθεῖς στῦλοι καὶ θεμέλια μιᾶς κοινωνίας, ὁμιλῶ περὶ τῶν πλουτοκρατῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὀλίγον ἀμφίβολον τὸ παρελθόν, ὀλίγον ἀμφίβολον τὸν τρόπον τῆς δημιουργίας τῆς περιουσίας, οἱ ὁποῖοι ὅμως ἦσαν πάντοτε ἀσπαστοὶ εἰς τὴν Αὐλὴν καὶ τοὺς ὁποίους εἴδατε ὅλοι ὅπως τοὺς εἶδεν ὁ λαὸς νὰ γείνουν «ἐμιγκρέδες» καὶ νὰ νομίζουν, ὅτι οὔτε ὁ Κάϊζερ οὔτε ὁ Αὐτοκράτωρ τῆς Ρωσσίας δύνανται νὰ ἀναπνεύσωσιν παρὰ μόνον μὲ τοὺς ῥώθωνας αὐτῶν. Τὴν πλουτοκρατικὴν αὐτὴν τάξιν τὴν εἰκόνισε μὲ θαυμασίαν εὐχέρειαν εἰς τὰς γραμμὰς, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν κατὰ τὴν τελευταίαν περιοδίαν αὐτοῦ ἐν Λονδίνῳ. Δὲν εὗρε κανεὶς εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν οὔτε φιλοπατρίαν οὔτε αὐτοθυσίαν οὔτε κανὲν ἄλλο ἐκ τῶν αἰσθημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα διέκριναν τὴν Ἑλληνικὴν φυλήν, εὗρε μόνον ἀνθρώπους ὑποκλινομένους εἰς τὴν Αὐλήν, ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν ὅτι εὑρίσκονται παρὰ τὰς βαθμίδας τοῦ θρόνου καὶ ὅτι ἀπέκτησαν ἀριστοκρατίαν, τὴν ὁποίαν οὔτε τὸ Σύνταγμα οὔτε αἱ ἱστορικαὶ παραδόσεις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ἐδικαιολόγουν. Καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου λοιπόν, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν τὰ μέσα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Αὐλὴν νὰ παρίσταται ἐν πολυτελείᾳ καὶ νὰ δίδῃ τὸ παράδειγμα εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ πρέπει καὶ δι’ αὐτὸν ἀκόμη τὸν λόγον νὰ περικόψωμεν τὴν ἐπιχορήγησιν τὴν ἀναγραφομένην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ ὁμιλήσω ἐνταῦθα δίδων συμβουλὰς πρὸς τὸν Βασιλέα, οὔτε νὰ παίξω τὸν ρόλον τοῦ Ἰσοκράτους, δίδων συμβουλὰς πρὸς Δομίνικον, διότι νομίζω, ὅτι οὔτε ὁ Βασιλεὺς ἔχει τὴν ἀνάγκην τῶν συμβουλῶν μου, σᾶς ἐξομολογοῦμαι δὲ ἰδιαιτέρως, ὅτι καὶ ἐγὼ δὲν εἶμαι παρασκευασμένος νὰ παίξω τὸν ρόλον τοῦ Ἰσοκράτους. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ μὲν τὴν βασιλικὴν ἐπιχορήγησιν εἶχον νὰ εἴπω τὰ ὀλίγα ταῦτα. Ἀλλὰ προκειμένου, κύριοι, περὶ τοῦ τρίτου καὶ ἀκανθώδους μέρους τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως εἰς τὸν παρῃτημένον Βασιλέα Κωνσταντῖνον παρέχῃ ἐτησίαν ἐπιχορήγησιν 500.000 δραχ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε κύριοι, νὰ ἐκφράσω καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν ἔκπληξιν, τὴν ὁποίαν ἐδοκίμασεν ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς, ὅταν ἀνέγνωσε τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Δὲν γνωρίζω ποτέ, κύριοι, ἐξ ὅσων ἐγὼ τουλάχιστον γνωρίζω—νὰ εἰσήχθη νομοσχέδιον ἐν τῇ Βουλῇ τὸ ὁποῖον νὰ εὑρίσκετο εἰς πλήρη ἀντίθεσιν πρὸς τὰ αἰσθήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅπως συμβαίνει μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ ὑπενθυμήσω τὰ λαβόντα χώραν χθὲς μόλις ἐν μέσαις Ἀθήναις διὰ νὰ πείσω ὑμᾶς, ὅτι δικαιολογημένη ὑπῆρξεν ἡ ἔκπληξις καὶ τῆς ἐπιτροπῆς, δικαιολογημένη δὲ θὰ εἶναι ὑποθέτω καὶ ἡ ἔκπληξις τῆς Βουλῆς) Δι’ ἐμὲ θὰ ἤρκει καὶ μόνον ἡ ἐπιβουλὴ κατὰ τοῦ πολιτεύματος, ἡ προσπάθεια τῆς ἐπιβουλῆς τοῦ τότε Βασιλέως Κωνσταντίνου, ὅπως δικαιολογήσῃ μίαν ἐπανάστασιν καὶ ὅπως δικαιολογήσῃ μίαν ἀνατροπὴν Θρόνου. Δι’ ἐμὲ θὰ ἦσαν δικαιολογημέναι 10 ἐπαναστάσεις καὶ 10 ἐκθρονίσεις μόνον καὶ μόνον διὰ τὸ ζήτημα τῆς, δὲν θέλω νὰ εἴπω τὴν λέξιν, ἀτίμου παραχωρήσεως τῶν Ἑλληνικῶν χωρῶν τῆς Μακεδονίας, τὰς ὁποίας χθὲς ἀκόμη τὸ Ἑλληνικὸν αἷμα ἐπότισεν, ὅπως βλαστήσῃ δι’ ὀλίγον χρόνον ἡ ἐλευθερία καὶ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα. Δι’ ἐμὲ θὰ ἤρκει διὰ βοῆς καὶ πὺξ λὰξ ἡ ἐκδίωξις ἡγεμόνος, ὁ ὁποῖος ἐσκευώρησε τὰ αἴσχη τοῦ Νοεμβρίου (χειροκροτήματα). Ἀλλὰ τὶ δύναται, Κύριοι, νὰ εἴπῃ τις, διὰ τὸν ἡγεμόνα αὐτὸν τὸν ἐκθρονισθέντα, ὁ ὁποῖος παρῃτήθη τοῦ θρόνου του, ὅστις φέρεται ἀνειλικρινὴς πρὸς τὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν, ὅταν παρῃτεῖτο τοῦ θρόνου του, ὅστις ἀπῆλθε τῆς Ἑλλάδος καὶ μετέβαλε τὸν οἶκον αὐτοῦ εἰς ἑστίαν σκευωριῶν καὶ ραδιούργων καὶ εἴδομεν χθὲς ἀκόμη δικαζόμενα τὰ ὄργανα αὐτοῦ, τὰ ὁποῖα ἀπέστειλεν, ὅπως καταδώσωσιν εἰς τοὺς ἐχθροὺς τῆς Πατρίδος τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ; Τί θέλετε νὰ εἴπητε κύριοι, καὶ τὶ θέλετε νὰ εἴπωμεν, ὅταν μετὰ τόσα γεγονότα, τῶν ὁποίων παρέστημεν μάρτυρες, μεθ’ ὅσα ἀπεκαλύφθησαν, μεθ’ ὅσα ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προχθές, ὅταν λέγω, ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις σήμερον, ἵνα ζητήσῃ ἐπιχορήγησιν διὰ τὸν ἔκπτωτον Βασιλέα; Ὑποθέτω καὶ ὑπονοῶ τὶ συμβαίνει. Ἀλλὰ νομίζω, Κύριοι, ὅτι καὶ ἂν ἀνελήφθησαν ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τῶν συντελεσάντων εἰς τὴν ἐκθρόνισιν τοῦ ἄλλοτε ποτε Βασιλέως Κωνσταντίνου, διότι καὶ ἐν τῇ Βουλῇ τῶν Κοινοτήτων ἐγένετο συζήτησις, νομίζω, λέγω, ὅτι ὅταν γνωσθῇ ἡ διαγωγὴ τοῦ ἡγεμόνος ἐκείνου δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ν’ ἀναθεωρήσουν τὰς ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβον, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θελήσουν ἐκεῖνοι νὰ ἐπιβάλλουν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ἵνα οὗτος παρέχει μέσα εἰς τὸν ἔκπτωτον ἐκεῖνον ἡγεμόνα, ὁ ὁποῖος μακρὰν τῆς Ἑλλάδος εὑρισκόμενος δὲν μετενόησεν, ἀλλὰ ἐνεργεῖ καὶ δημιουργεῖ καὶ νέα ἐγκλήματα καὶ νέας καταστροφάς. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι εἶναι σύμφωνος ἡ Βουλή, ὅπως ἡ Κυβέρνησις σπεύσῃ ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει πάντως καταψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ θέλει τὸ καταψηφίσῃ διὰ νὰ φανῇ, ὅτι μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ τέως Ἡγεμόνος ἐπῆλθε ρῆγμα, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς δύναται πλέον νὰ καλύψῃ, θέλει τὸ καταψηφίσῃ, διότι πρέπει νὰ δοθῇ ἱκανοποίησις εἰς ἐκείνους ὅλους, οἱ ὁποῖοι πολλὰ σφάλματα Βασιλέων καὶ Ἡγεμόνων συνεχώρησαν, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐλησμόνησαν τὸ ὄνομα τοῦ ἐφιάλτου καὶ μετὰ φρίκης ἀναμιμνήσκονται αὐτό. (Χειροκροτήματα)

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καλομενόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§120Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἔχει εἷς ἕκαστος ἐξ ἡμῶν περὶ τῆς ὁριστικῆς μορφῆς, τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ ἐν τῇ Ἑλληνικῇ πολιτείᾳ ὁ θεσμὸς τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, ἂν θὰ λάβῃ τὴν μορφὴν ἰσοβίου Ἀνωτάτου Ἄρχοντος Κληρονομικοῦ ἢ προσωρινοῦ τοιούτου, ἀνεξαρτήτως, λέγω, τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἔχει ἕκαστος ἡμῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ προσθέτω καὶ τῶν παλμῶν, τοὺς ὁποίους πᾶσα Ἑλληνικὴ Φιλελεύθερος καρδία ἔχει πρὸς τὴν ἑτέραν τῶν λύσεων, νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ἀξίζει τὸν κόπον ν’ ἀσχολούμεθα καὶ νὰ ἐνδιατρίβῃ ἡ Βουλὴ εἰς ζήτημα ἐντελῶς χρηματικόν. Γνωρίζω καὶ συναισθάνομαι, ὅτι διὰ νὰ γραφῇ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ ἡ ἐλαχίστη δαπάνη, προκαλεῖ πάντοτε συζητήσεις, ἀλλὰ προκειμένου τὸ μὲν περὶ χορηγήσεως πρὸς τὸν Ἀνώτατον Συνταγματικὸν Ἄρχοντα τῆς πολιτείας, τὸ δὲ περὶ μιᾶς παροδικῆς ἐντελῶς καταστάσεως, τὸ ἐπ’ ἐμοί, θὰ ἤθελον νὰ μὴ γείνῃ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλὰ ἀθορύβως, ἀμείλικτα νὰ γείνῃ δεκτὸς ὁ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγραφόμενος. Διότι κ. Πρόεδρε, ἡ κατάστασίς μας ἡ πολιτειακὴ εἶναι ἐντελῶς παροδική. Μετὰ χρόνον, ὁ ὁποῖος, πάντες εὐχόμεθα νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν σύντομος, θὰ λήξωσι τὰ μεγάλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα συνετάραξαν τὸν κόσμον ὁλόκληρον, θὰ καταπαύσῃ ὁ φοβερὸς πόλεμος καὶ ἡ μικρὰ Ἑλλὰς θὰ συνέλθῃ διὰ νὰ δώσῃ τὴν ὁρισμένην πολειακὴν μορφὴν εἰς τὸ Κράτος της. Θὰ ἔλθῃ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης Συνέλευσις, ἡ ὁποία θὰ κανονίσῃ τὰ πάντα. Ἂς ἀφήσωμεν εἰς ἐκείνην τὴν μέριμναν καὶ τὸν τρόπον περὶ τῆς εἰς τὸν Ἀνώτατον Συνταγματικὸν Ἄρχοντα χορηγείας. Ἀλλὰ ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ μὴ ὁμιλήσῃ, εἶναι ἡ φιλάνθρωπος σκέψις τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἀπονομῆς οἱασδήποτε χορηγείας πρὸς τὸν ἄλλοτε ποτὲ Συνταγματικὸν Ἄρχοντα τῆς Ἑλλάδος.

§121ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν οὗτος νὰ εἶναι πάντοτε Συνταγματικός.

§122Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν φιλάνθρωπον μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐσκέφθην οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον νὰ τὴν κακίσω. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει, ὅπως καὶ πάντες ἡμεῖς, τὰ παρὰ τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ διαπραχθέντα, γνωρίζει κάλλιον ἡμῶν τὰ παρ’ αὐτοῦ βυσοδομούμενα, ἀλλὰ εἶχε λόγον νὰ διατυπώσῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἄλλη ὅμως εἶναι ἡ θέσις τῆς Βουλῆς, ἄλλη ἡ θέσις τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ. Οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν μεγίστην πλειοψηφίαν αἰσθάνονται σέβας, ἀγάπην καὶ ἀπεριόριστον ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ δικαιοῦνται εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ τῆς εἴπωσι: «Ἀρνούμεθα τὴν ψῆφον μας εἰς τὴν πρότασίν σου». Ὄχι διότι πρόκειται περὶ χρηματικῆς ἀφαιμάξεως τοῦ Κράτους, ὄχι διότι πρόκειται ὁ Δημόσιος Θησαυρὸς νὰ ὑποστῇ τραῦμα τι, ἢ διότι εἰς τὸν ἐν Ζυρίχῃ διαμένοντα θ’ ἀπονεμηθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο, ἀλλὰ διότι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ θέλουσι νὰ διακηρύξωσιν, ὅτι ἀποτροπιάζονται τὸν ἄνδρα, ὅτι πενόμενον εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν ἐλεήσωσι, ἀλλὰ συνωμοτοῦντα κατὰ τοῦ Ἐθνισμοῦ εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκει, τὸν θεωροῦν ἀνάξιον πάσης προσοχῆς (παρατεταμένα χειροκροτήματα). Δὲν εἶναι πενόμενος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει παρ’ αὑτῷ δύο Αὐτοκρατοριῶν πλουσίων τὰ ταμεῖα, δὲν εἶναι πενόμενος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πρὸ μηνός, κύριοι, καὶ τὸ ἀνέγραψαν αἱ Ἑλβετικαὶ ἐφημερίδες, ἔλαβε διὰ μιᾶς ἐπιταγῆς ἓν ἑκατομμύριον μάρκα ἀπὸ τὴν Γερμανίαν. Ἡ Γερμανία ὅπως καὶ ὅλα τὰ ἐμπόλεμα Κράτη, ὡς γνωστὸν, καὶ μερικὰ τῶν οὐδετέρων, ἔχουσιν ἀπαγορεύσῃ τὴν ἐξαγωγὴν χρημάτων ἐκ τοῦ Κράτους των. Μεταξὺ τούτων εἶναι καὶ τὸ ἡμέτερον Κράτος. Καὶ ἐν τούτοις ἡ Γερμανικὴ Αὐτοκρατορία ἐδέχθη καὶ ἐξήγαγεν ἓν ἑκατομμύριον μάρκων ἀπὸ τὸ Κράτος της καὶ τὸ ἔστειλεν εἰς τὴν Ζυρίχην. Τοῦτο τὸ ἔγραψαν καὶ αἱ Ἑλβετικαὶ ἐφημερίδες. Μήπως, ἄραγε, διὰ τοῦ ἑκατομμυρίου τούτου, ἠθέλησαν νὰ συντηρήσουν τὸν πενόμενον συγγενῆ των; Βεβαίως ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν μεγαλοπρεπῆ παράστασιν τοῦ ποτὲ Βασιλέως, ἀλλὰ μέρος αὐτοῦ κατηνάλωσεν οὗτος εἰς τὸν ξενοδόχον καὶ εἰς τὸν ἔμπορον, τὸ πλεῖστον ὅμως ἦτο προωρισμένον διὰ τὴν καταβαράθρωσιν τοῦ Κράτους αὐτοῦ, τοῦ ὁποίου ἦτο ἀνώτατος ἄρχων. Μέρος τούτου, ἴσως αὐτὴν τὴν στιγμήν, διατίθεται διὰ συνωμοσίας, διὰ κατασκοπείαν, διὰ ἐξόντωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς. Σήμερον, κύριοι ἔχομεν δικαστικῶς βεβαιωμένον, ὅτι ἀπεστάλησαν ἄνθρωποι ἐκεῖθεν διὰ νὰ πληροφορήσουν τοὺς ἐχθροὺς τοῦ Κράτους ποῖα εἶναι τὰ πολεμικὰ ἡμῶν μέσα, διὰ νὰ συμπληρώσωσι τὴν καταστροφήν, τὴν ὁποίαν ἐπέφερον εἰς τὸ Κράτος τοῦτο, καὶ ἐστάλησαν ἄνθρωποι νὰ τοὺς πληροφορήσουν ποῖον εἶναι τὸ φρόνημα τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, καὶ δὲν ἐδίστασεν ὁ ἄλλοτε ποτὲ ἀνώτατος ἄρχων τοῦ στρατοῦ, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔδρεψεν δάφνας, παρ’ ἀξίαν, χάρις εἰς τὸν ἡρωϊσμὸν τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν καὶ τῶν Ἑλλήνων στρατιωτῶν καὶ τὰς οἰκειοποιήθη, δὲν ἐδίστασε, λέγω, νὰ ἔχῃ τὴν ἀμφιβολίαν ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Ἑλληνικὴ Πατρὶς διατελεῖ εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν μετὰ τῶν προαιωνίων ἐχθρῶν ἡμῶν καὶ τῶν συμμάχων ἡμῶν, ὑπάρχουσιν Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ ἔχοντες διχαζομένας τὰς γνώμας καὶ συμπαθοῦντες δῆθεν πρὸς τὴν Τουρκίαν, τὴν Βουλγαρίαν, τὴν Αὐστρίαν, τὴν Γερμανίαν, ἀπέναντι τῆς ἐμπολέμου Ἑλλάδος. Τοιαύτην ὕβριν διέπεμψε διὰ τῶν δύο αὐτοῦ διαγγελέων ὁ ἄλλοτε ποτὲ βασιλεὺς τῶν Ἑλλήνων πρὸς τοὺς Ἕλληνας ἀξιωματικούς. Καθ’ ἣν ὥραν, κύριε Πρόεδρε, τοιαῦτα πολιτεύεται κατὰ τῆς πατρίδος, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ σύσσωμος καὶ προθύμως σπεύδει πρὸς τὴν ἐκδήλωσιν ὄχι πλέον τῆς ἀποδοκιμασίας ἀλλὰ τῆς βαθυτάτης ψυχικῆς ἀγανακτήσεως κατὰ τοῦ ἀνθρώπου ἐκείνου, καὶ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ σύσσωμος θὰ παρακαλέσῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποσύρῃ τὸ μέρος τοῦτο τοῦ νομοσχεδίου, ἄλλως θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὸ καταψηφίσῃ διὰ νὰ διδάξῃ ὄχι ἐκεῖνον, ὅστις ἐφάνη ἀνίκανος νὰ ἐνωτισθῇ λόγον σοφίας, λόγων πατριωτισμοῦ τοῦ ἀνωτάτου καὶ πολυτίμου συμβούλου του, τὸν ὁποῖον ἡ τύχη τοῦ εἶχε δώσῃ καὶ τὸν ὁποῖον δὲν ἠθέλησε νὰ εἰσακούσῃ, ἀλλὰ διὰ νὰ διδάξῃ πάντας τοὺς Ἕλληνας, διὰ νὰ διδάξῃ πάντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δέον νὰ ἔχουν ἐστραμμένα τὰ βλέμματα πρὸς τὸ μικρόν μας Κράτος, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτοῦ ὅσῳ μεγάθυμοι καὶ ἂν εἶναι, ὅσῳ ἀνεξίκακοι καὶ ἂν εἶναι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παράσχωσι συγγνώμην, νὰ δώσωσι χάριν, ὅταν ὁ ἐγκληματίας ὑπερβαίνει τὰ ὅρια τῆς ἀσυδοσίας καὶ ἀκολασίας. (Χειροκροτήματα).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούσδρας ἔχει τὸν λόγον.

§124Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Τὸ τρίτον μέρος τοῦ νομοσχεδίου μὲ φέρει ἐνταῦθα. Δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ἡ ἐπιχορήγησις ἡ διδομένη εἰς τὸν τέως Βασιλέα δὲν ἐδόθη ἐγκαίρως ἡ ἐπιχορήγησις εἰς τὸν τέως Βασιλέα θὰ κραυγάζουν οἱ τέως βασιλοπαθεῖς, ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἤθελε γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, περιγραφὰς δὲ εἰς τὸν ἡμερήσιον τύπον καθ’ ἑκάστην θὰ ἀναγινώσκει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς περί τε τοῦ βίου καὶ τῆς δράσεως. Διὰ τῶν μεθόδων τούτων δὲν θὰ ἀποσκοπῶσιν εἰς ἄλλο τι, εἰμὴ εἰς τὸ νὰ διατηρῶσι διαρκῆ τὴν ἀνάμνησιν τοῦ τέως Βασιλέως.

§125Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἡμεῖς θέλομεν τὰ κεφάλια! Τί, χρήματα θὰ δώσωμεν;

§126Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Ἀλλὰ ποῖος ὑπῆρξεν ὁ τέως Βασιλεύς; Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσω ἀποδείξεις πολλάς, διότι τὰ πράγματα εἶναι φανερὰ καὶ γνωστὰ εἰς πάντας ἡμᾶς, ὅτι ἡ ὅλη του δρᾶσις συγκεντροῦται εἰς τοῦτο καὶ μόνον, ὅτι προσεπάθησε νὰ τυραννήσῃ τῆς χώρας καὶ ἐτυράννησεν αὐτῆς, ὑπῆρξεν λοιπὸν τύραννος. Νόμος δὲ ψυχολογικὸς φέρει εἰς τὴν μνήμην μου δείγματα ἐκ τῆς πείρας τοῦ παρελθόντος. Ἐν τῇ ἱστορίᾳ τῶν νόμων τῶν προγόνων ἡμῶν, οἵτινες ὡς γνωστὸν ἀποτελοῦσι τὴν πηγὴν πάσης σοφίας, συναντᾷ τις κείμενον νόμου, καθ’ ὃ ἐκεῖνοι ὄχι μόνον δὲν ἐσκέπτοντο νὰ ἀμείβουν τοὺς τυραννήσαντας αὐτοὺς, ἀλλὰ κατὰ τὴν ῥητὴν διάταξιν τοῦ νόμου, δὲν ἐπέτρεπον τὸν ἐνταφιασμόν των ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους. Ἐὰν δὲ ἀπέθνησκον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, δὲν ἐπέτρεπον τὴν ἀνακομιδὴν τῶν λειψάνων αὐτῶν. Διατὶ δὲ ἐσκέπτοντο καὶ ἔπραττον ταῦτα πάντα; Διὰ νὰ μὴ ὑφίσταται ἡ ἀνάμνησις τῆς τυραννίας. Διότι ἐφρόνουν καὶ πολὺ ὀρθῶς, ὅτι αἱ τροπαὶ τῆς τύχης εἶναι ἄδηλοι, καὶ δύνανται αἱ ἀναμνήσεις αὗται τρεφόμεναι ἀπὸ ἄλλας περιστάσεις νὰ συντελέσουν εἰς τὴν ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος καὶ εἰς τὴν ἐπαναφορὰν τῆς τυραννίας. Ἀλλὰ πλὴν τοῦ διδάγματος τούτου ἔχομεν τὰς συμβουλὰς ὅλων τῶν διδασκάλων τῶν καθεστώτων πολιτευμάτων, αἱ ὁποῖαι ὑποδεικνύουν ἐν παρομοίαις περιστάσεσιν ὄχι μόνον τὴν ἔλλειψιν παντὸς δεσμοῦ, ὄχι μόνον τὴν ἔλλειψιν πάσης ἀμοιβῆς, εἴτε ἠθικῆς, εἴτε ὑλικῆς, πρὸς τοὺς ἐκπτώτους τυράννους, ἀλλὰ τὴν ἐξαφάνισιν ὁλοκλήρου τῆς γενεᾶς αὐτῶν. Ταύτας τὰς σκέψεις ἔκρινα ἀναγκαῖον νὰ ῥίψω, ὅπως ἐκτιμηθῶσι δεόντως καὶ ἁρμοδίως. Ἐάν τις ἄλλως σκέπτεται, οὗτος, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ἐπιβουλεύει τὸ καθεστὼς, οὗτος ἐπιβουλεύει τὴν ζωὴν τῶν φιλελευθέρων πολιτῶν τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα).

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκλαβᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§128Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἡ κρατοῦσα, κύριοι βουλευταί, ἐν τῇ ψυχῇ μου κατάπληξις, ὁμολογῶ ὅτι δὲν μοῦ παρέχει τὴν ἀνάλογον ψυχραιμίαν ὅπως διατυπώσω πᾶν ὅτι αἰσθάνομαι, καὶ πᾶν ὅτι ἡ ψυχή μου ὑπαγορεύει. Ἐν πάσει ὅμως περιπτώσει θὰ συγκεντρώσω πρὸς στιγμὴν τὰς ψυχικάς μου δυνάμεις ὅπως εἴπω ὀλίγας λέξεις ὑπαγορευομένας ἀληθῶς ἀπὸ ἀντιπρόσωπον τοῦ λαοῦ, θὰ εἶχον καὶ θὰ ἐτόλμων νὰ παρατηρήσω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίᾳ πρὸς τὸν ἐγκέφαλον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου... (Γέλωτες).

§129Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τουλάχιστον πρὸς τὴν κεφαλὴν νὰ εἴπητε. Ἀνακαλέσατέ το.

§130Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Τὸ ἀνακαλῶ, κύριε Πρόεδρε. (Γέλωτες). Τί τάχα παρώθησε τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων, νὰ ὑποβάλῃ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, προκειμένου μάλιστα περὶ παραχωρήσεως ἐτησίας χορηγίας πρὸς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ἀληθῶς ἡ ἀπαισιωτέρα τυραννὶς κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους; Τί τάχα παρώθησε τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων νὰ φανῇ ἐπιεικὴς πρὸς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος κατὰ τρόπον ἀληθῶς ἀτιμωτικόν, ἀτιμάζοντα τὴν ἱστορίαν τῶν ἡγεμόνων, ἐδιλαφώνει τοὺς πάντας πρὸς ἐξυπηρέτησιν μιᾶς Αὐλῆς μετὰ τῆς ὁποίας συνεδέετο διὰ συγγενικῶν δεσμῶν; Τί τάχα παρώθησε τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων νὰ χορηγήσῃ χορήγημα χρηματικὸν γενναῖον πρὸς τὸν ἡττημένον τῆς Λαρίσσης, ὁ ὁποῖος φυγοδικῶν σήμερον ἀνὰ τὰ ὄρη τῆς Ἑλβετίας, δὲν ζητεῖ ἄλλο τί, ἢ νὰ συνωμοτῇ κατὰ τῆς ἰδίας αὑτοῦ πατρίδος; Ὑπέβαλλον, κ. βουλευταί, μόλις πρὸ ὀλίγων ὡρῶν ἐρώτημα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐρωτήματος τὸν παρεκάλουν, ἂν ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τὰς παρούσας περιστάσεις νὰ ἔλθῃ εἰς συμφωνίαν ἐκδόσεως κοινῶν ἐγκληματιῶν μετὰ τῆς Ἑλβετικῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῆς ὁποίας ἐκδόσεως θὰ εἴχομεν ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν, τὸν ἀληθῶς πρωτουργὸν τῆς ἀπαισίας καὶ μαύρης ἐγκληματικῆς σπείρας τῆς Ζυρίχης. Εἶναι ἀληθής, κύριοι βουλευταί, ὁ χαρακτηρισμὸς τὸν ὁποῖον ἔδωκεν ὁ Βασιλικὸς Ἐπίτροπος τοῦ Στρατοδικείου, ὅταν ἀπεκάλει τὸν ἐκπεσόντα τύραννον ὡς μαῦρον ἀλήτην τῆς Ζυρίχης, ὁ ὁποῖος οὐδὲν ἄλλο πράττει παρὰ νὰ συνωμοτῇ κατὰ τῆς ἰδίας αὑτοῦ πατρίδος. Εἶναι ἀληθές, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ἱστορία ἀναφέρει παραδείγματα ἡγεμόνων, οἱ ὁποῖοι συνέλαβον τὴν ἰδέαν τῆς ἐκστρατείας κατὰ τῆς ἰδίας αὐτῶν πατρίδος. Δὲν λησμονῶ τὸν Δημάρατον, ὁ ὁποῖος ἀπεφάσισε νὰ ἐκστρατεύσῃ μετὰ τοῦ Ξέρξου κατὰ τῆς Ἑλλάδος. Δὲν λησμονῶ ὅτι ὅτε πρὸς στιγμὴν ὁ Θεμιστοκλῆς ἐσκέφθη νὰ ἐξολοθρεύσῃ τὴν Ἑλλάδα ἔπιε τὸ κώνειον. Κύριοι βουλευταί, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων θὰ ἀπεφάσιζε νὰ παράσχῃ τὴν αἰτουμένην ἐπιχορήγησιν ἀληθῶς θὰ ἦτο ἀσυνεπὴς εἰς ἑαυτὴν, θὰ ἦτο ἀσυνεπὴς εἰς ἑαυτήν, διότι ἐφόσον ἡ Βουλὴ δι’ ἐπανειλημμένων αὐτῆς πράξεων ἐχαρακτήρισε τὸν ἐκπεσόντα βασιλέα ὡς τύραννον ἀφ’ ἑνὸς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὡς προδότην τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων τῆς Ἑλλάδος, θὰ ἦτο ἀσυνεπὴς πρὸς ἑαυτὴν εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δι’ ἰδίας πράξεως ἔρχεται νὰ παράσχῃ τὰ μέσα πρὸς ἐκεῖνον, ὄχι βέβαια τῆς αὐτοσυντηρήσεως, ἀλλὰ τὰ μέσα τῆς ὀργανώσεως πρὸς ἐξυπηρέτησιν ἀντεθνικῶν σκοπῶν. Ἄς μὴ ἀπατᾶται ἡ Βουλὴ ὡς καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὁ ἐκπεσὼν βασιλεὺς δὲν ἔχει τὰ μέσα πρὸς συντήρησιν, ὅταν εἶναι βεβαιωμένον καὶ αὐταπόδεικτον ὅτι εἷς ἔκφυλος ἐρυθρὸς μονάρχης γυναικάδελφος αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἐξαπέλυσε πρὸς τὴν ἀνθρωπότητα θύελλαν ἀληθῶς, κατώρθωσεν ὄχι διὰ τῶν ὅπλων, διότι τοῦτο εἶναι πλέον γεγονός, ἀλλὰ διὰ τῆς διαφθορᾶς, διὰ τοῦ χρήματος, νὰ διαφθείρῃ λαοὺς ὁλοκλήρους καὶ νὰ ἐξαγοράσῃ Κράτη, θὰ ἦτο ἔγκλημα νὰ πιστεύσωμεν πρὸς στιγμὴν ὅτι αὐτὸς ὁ ὁποῖος τόσας ὑπηρεσίας προσέφερε πρὸς τὴν Γερμανίαν θὰ πένηται εἰς τὴν Ζυρίχην. Δι’ αὐτὸ τονίζω ὅτι εἶναι ἀσυνεπὴς πρὸς ἑαυτὴν ἡ Βουλή, ἐὰν πρὸς στιγμὴν σκέπτεται νὰ παράσχῃ ἐπιχορήγησιν, ἀφοῦ γνωρίζομεν ἤδη, τὰς πράξεις τοῦ ἐκπτώτου. Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων μίαν ἀξίωσιν ἔχει παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, νὰ συνάψῃ συνθήκην ἐκδόσεως κοινῶν ἐγκληματιῶν μετὰ τῆς Ἑλβετικῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ζητήσῃ παρ’ αὐτῆς ὅπως ὁ ἔκπτωτος δώσῃ λόγον ὡς ὁ τελευταῖος καὶ χυδαῖος κοινὸς ἐγκληματίας. Ὥστε προκειμένου περὶ τῆς χορηγίας πρὸς τὸν ἔκπτωτον θὰ ἦτο ἀληθῶς πραξικόπημα ἐκ μέρους ἡμῶν ἐὰν σκεπτόμεθα νὰ τονώσωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν σκέψιν αὐτήν. Προκειμένου περὶ τοῦ νῦν Βασιλέως δὲν ἔχω νὰ προσθέσω ἄλλο τι ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ Λουδοβῖκος 16ος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν αὐτοῦ ὅταν ἠρωτήθη παρ’ αὐτῆς. «Πράξατε πᾶν ὅ,τι ἡ Βασιλικὴ ἀξιοπρέπεια ἐπιβάλλει». Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ δημιουργήσωμεν Αὐλὴν χλιδῆς, Αὐλὴν ἀκολασταίνουσαν, Αὐλὴν διεφθαρμένην, Αὐλὴν ἡ ὁποία, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι εἰσήγαγεν ἀπὸ τοῦ ἐκπτώτου Τυρράνου τὴν διαφθορὰν εἰς τὰς οἰκογενείας. Διότι ὅλοι γνωρίζετε τὰ περίφημα ἐκεῖνα ἡλιογαβάλεια ὄργια τὰ ὁποῖα ἐτελοῦντο εἰς ὡρισμένον οἶκον. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, τὰς ἰδιοτρόπους ροπὰς τοῦ ἐκπτώτου, καὶ κατὰ ποῖον τρόπον ἐτελοῦντο οἰκογενειακὰ ἀληθῶς ὄργια. Ἀλλὰ δὲν ἔχω νὰ εἴπω τι περὶ τούτου. Ὡς πρὸς μὲν, κύριοι Βουλευταί, τὴν ἐπιχορήγησιν πρὸς τὸν Βασιλέα, ἡ Κυβέρνησις ἂς συμμορφωθῇ πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν ἑνὸς νεαροῦ Ἡγεμόνος μὴ ἔχοντος ἀναπτύξῃ τοιαύτας ἀνάγκας ὥστε νὰ ἀπαιτήσῃ περισσότερα παρ’ ὅσα ὁ ἀείμνηστος πάππος αὐτοῦ ἀπῄτησεν. Διὰ τὴν Βασίλισσαν Ὄλγαν τέλος πάντων ἔχωμεν ὑποχρέωσιν τιμῆς νὰ δώσωμεν τὴν ἐπιχορήγησιν τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ. Ἂς ἔλθωμεν ἡμεῖς παρήγοροι εἰς τοιαύτας σοβαρὰς ἀληθῶς στιγμάς, ἀφοῦ ὁ πρῶτος αὐτῆς υἱὸς, ὁ ἐκπεσὼν τύραννος καίτοι παρὰ τοῦ πατρός του ἐπανειλημμένως ἐνουθετήθη νὰ μὴ πικράνῃ τὴν ἐπικράτειαν, ἐπίκρανεν αὐτήν. Δι’ αὐτὸ καὶ ὅταν ἠσθένησεν οὗτος, καὶ ὅτε ὅλοι καὶ μερικοὶ ἐξ ὑμῶν, ἐγὼ δὲν τὸ ἔκαμα, ηὔχοντο εἰς τὴν μεγαλόχαρην ὅπως σωθῇ. Αὐτὴ ἦτο εἰς τὴν Ρωσσίαν καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ ἔλθῃ (χειροκροτήματα).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἀραβαντινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§132Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Θὰ ἐπικαλεσθῶ ὄχι μόνον τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἀλλὰ ἰδίως τῆς Κυβερνήσεως τὴν προσοχὴν, ἀπευθύνομαι εἰς τὸν πολιτικὸν νοῦν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδίως τὸν ἐνσαρκοῦντα τὸν πολιτικὸν νοῦν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπαναφέρω τὸ ζήτημα ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου διότι τὸ θεωρῶ τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλεται συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Τῆς ἀρχῆς δὲν ἐξετάζεται τὸ σύμφωνον αὐτῆς πρὸς τὸ σύνταγμα, ἀλλ’ ἐξετάζεται καὶ ἡ ἀνωτέρα πολιτικὴ βάσις ἐπὶ τῆς ὁποίας ἓν νομοσχέδιον στηρίζεται. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 3 νομίζω ὅτι ἡ Ἐθνικὴ ἀντίληψις τῆς Ἑλληνικῆς Κοινωνίας ἐπιβάλλει τὴν καταψήφισιν, εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἀπορρέει ἐκ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἡ ὁποία μετὰ ζηλοτύπου παρακολουθεῖ τὰς ρωπὰς τῆς κοινῆς γνώμης δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἔλθῃ εἰς σύγκρουσιν πρὸς τὴν ἠθικὴν ἀντίληψιν τοῦ Ἔθνους, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν στέργει ἐπὶ τῶν ὑστερημάτων του νὰ πληρωθῇ ἄνθρωπος ὅστις εὔχεται τὴν ἧτταν τοῦ Ἔθνους, τὴν ἧτταν τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ καὶ συνεργάζεται, ὡς εἶναι δικαστικῶς πλέον βεβαιωμένον, ὅπως παρασκευάσῃ αὐτήν. Θέτων κατὰ μέρος ἑπομένως τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 1 τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ ποσὸν τῆς Βασιλικῆς χορηγίας. Ἔρχομαι δὲ εἰς τὸ βῆμα διότι δὲν ἠδυνάμην νὰ ἀντιπαρέλθω χωρὶς νὰ διατυπώσω διαφωνίαν πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Κυκλάδων κ. Καλομενόπουλον ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸ ζήτημα τοῦ θεσμοῦ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας πρόκειται νὰ κριθῇ ἐν Συνελεύσει μεθαύριον δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ συζητῶμεν σήμερον διὰ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον προσωρινῶς ἴσως θὰ πληρώνηται πρὸς τὸν ἀνώτατον ἄρχοντα τῆς συνταγματικῆς πολιτείας. Πρὸς τὴν γνώμην ταύτην διΐσταμαι. Τὸ ποσὸν τῆς Βασιλικῆς χορηγίας δὲν εἶναι τὸ ζήτημα πόσον θὰ δαπανήσῃ τὸ Κράτος ὑπὲρ τοῦ ἀνωτάτου συνταγματικοῦ ἄρχοντος ἔστω καὶ προσωρινῶς, τὸ ποσὸν τῆς Βασιλικῆς χορηγίας μᾶς φέρει εὐθέως καὶ ὀφείλει νὰ μᾶς φέρει εὐθέως εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἑτέρου τῶν μεγάλων θεμάτων τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἐκ τῆς τραγικῆς περιόδου τὴν ὁποίαν διήλθομεν, περὶ τῆς φύσεως καὶ τοῦ χαρακτῆρος τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος τῆς πολιτείας κατὰ τὸ ἡμέτερον Σύνταγμα. Εἶναι γνωστόν ὅτι ἐκτὸς τοῦ μεγάλου προβλήματος τοῦ ἐξωτερικοῦ ἢ μᾶλλον ἐν συμφωνίᾳ πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν ζήτημα, ἀνεπτύχθησαν κατὰ τὴν τελευταίαν διετίαν καὶ ἐφηρμόσθησαν ἀρχαὶ αἱ ὁποῖαι ἀντίκεινται ἡ μὲν πρὸς τὸν κοινοβουλευτικὸν χαρακτῆρα τοῦ πολιτεύματος, ἡ δὲ πρὸς τὴν συνταγματικὴν θέσιν τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος τῆς Πολιτείας. Ἡ μὲν μία ἀρχὴ ἐξεβλήθη ὁ δὲ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μετὰ πραγματικῆς πολιτικότητος ἔλεγεν ὅτι εἰς τοιαύτας περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας τὰ ἔθνη χαράζουν διὰ τῶν πράξεών των τὴν ἱστορίαν των, καὶ διαπαιδαγωγοῦν τὰς μελλούσας γεννεὰς, ἀφ’ οὗ συνετρίβη ἡ ἀρχὴ ἡ ὁποία ἠμφισβήτει τὴν κοινοβουλευτικότητα τοῦ ἡμετέρου πολιτεύματος, διὰ τῆς ἐκπτώσεως τοῦ ἀσεβήσαντος πρὸς τὴν Βουλήν, εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ νὰ ἀναρτηθῇ ἐπιγραφὴ ἡ ὁποία θὰ λέγῃ ὅτι ὁ Βασιλεὺς ὁ ὁποῖος δὶς διέλυσε τὴν Βουλὴν ἐξέπεσε τοῦ θρόνου, ἡ δὲ Βουλὴ συνῆλθεν αὐτοδικαίως. Ἀλλ’ ὑπῆρξε καὶ ἓν ἄλλο μέγα ζήτημα τὸ ὁποῖον ὠφείλει νὰ τεθῇ ὑπὸ συζήτησιν σήμερον, καὶ τὸ ὁποῖον ἀνέκυψε κατὰ τὴν τελευταίαν διετίαν καὶ διὰ τὸ ὁποῖον δύναταί τις νὰ εἴπῃ, συνταγματικῶς ἐξετάζων τὴν κρίσιν τὴν ὁποίαν διήλθομεν, ὅτι εἶναι τὸ ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον ἀπεκρυσταλώθη ὅλη ἡ ἔκτασις τοῦ πολιτεύματος, εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ χαρακτῆρος τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ ἀνώτατος ἄρχων διότι διεκυρήχθη ἐπροπαγανδίσθη, ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου νὰ λέγῃ καὶ πρὸς τὸν ἕτερον τῶν συνταγματικῶν παραγόντων ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἐν τῷ ἡμετέρῳ Συνταγματικῷ πολιτεύματι εἶναι Βασιλεὺς ἐλέῳ Θεοῦ, ὅτι εἶναι Μονάρχης. Πρὸς ἀνέραισιν τῆς συνταγματικῆς ταύτης ἰδεολογίας δὲν ἀρκεῖ ὅτι ἐξέπεσε τοῦ θρόνου, ἀλλ’ οἱ σοφοὶ ἀρυόμενοι τὰ διδάγματα ἀπὸ τῶν παραδειγμάτων λαμβάνουσι καὶ ἄλλην κύρωσιν ἵνα μὴ ἐπαναληφθῶσιν. Καὶ τοιαύτην κύρωσιν θὰ ἐθεώρουν μετὰ τὴν σημερινὴν συζήτησιν τὴν ἐλάττωσιν τῆς Βασιλικῆς χορηγίας εἰς ἐκεῖνο τὸ ὅριον τὸ ὁποῖον τὸ ἡμέτερον σύνταγμα ἔδωκε εἰς τὸν ἀνώτατον ἄρχοντα, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἢ ἁπλῶς κληρονομικὸς ἰσόβιος Πρόεδρος Δημοκρατίας. Ἐὰν εἰς ἄλλην ἐποχὴν ὅτε ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς παρόμοιον νομοσχέδιον, ἡ Βουλὴ ἐσιώπησεν, ἐσιώπησεν ἐκ λόγων ἱστορικῶν καὶ διότι συνεζητεῖτο μεταξὺ δύο πολέμων, καὶ δὲν ἦτο ὀρθὸν τότε νὰ εἰσάγεται συζήτησις τοιαύτης φύσεως.

§133Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τὴν ἀκρίβειαν δὲν ἐσιώπησεν ἡ Βουλή, ἐκ τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἠκούσθησαν ἀντιρρήσεις ὅτι ὡρίζετο μικρὸν τὸ ποσὸν τῶν δύο ἑκατομμυρίων καὶ ἐδέησε νὰ ἀπειλήσω ὅτι θὰ ἀπέσυρον τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ παραιτηθῶσιν οἱ ἀντιλέγοντες.

§134Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν ὑπόμνησιν, ἀλλ’ ἡ ἀντιπολίτευσις ἐκείνης τῆς ἐποχῆς δὲν ἦτο ἀντιπολίτευσις πολιτική. Ἀντίρρησις δὲν ἐγένετο ὑπὸ τοῦ κόμματος τῶν φιλελευθέρων, ἀλλ’ ἦτο σφάλμα τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο νὰ καταλογισθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν φιλελευθέρων, εἰς τὸ κόμμα τῶν φιλελευθέρων ἐκ τῶν περιστάσεων εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα τότε, ἀλλὰ δὲν πρέπει τὸ σφάλμα νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ νὰ μὴ συζητήσωμεν σήμερον τὴν ἐλάττωσιν τῆς Βασιλικῆς χορηγίας. Ἐὰν παρατηρήσητε, κύριοι, τὰς χορηγίας αἱ ὁποῖαι δίδονται εἰς τοὺς ἀνωτάτους ἄρχοντας θὰ σᾶς κάμῃ ἐντύπωσιν ἡ διαφορὰ τῶν ποσῶν ἡ ὁποία ὑπάρχει διὰ τὰ Κράτη τὰ ἔχοντα Μονάρχας καὶ διὰ τὰ Κράτη τὰ μὴ ἔχοντα Μονάρχας. Τὸ ποσὸν τῆς ἐπιχορηγήσεως ἐδικαιολογήθη πάντοτε καὶ προσφυέστατα εἶπεν ὁ κ. Καφαντάρης ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ὅτι ἀφοῦ ἔχομεν Μονάρχην πρέπει νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν αἴγλην τοῦ Μονάρχου, εἰς τὴν ἐπαύξησιν τῆς αἴγλης τοῦ Μονάρχου. Ἀλλ’ εἴδομεν ποῦ καταφεύγουσιν αἱ τοιαῦται ἀντιλήψεις κύριοι. Ὁ Μονάρχης ὅταν εἶδεν ὅτι ἡ πορφύρα του εἶχε λαμπρυνθῆ ἀπὸ τὸ αἷμα τῶν Ἑλλήνων, ἐφαντάσθη ὅτι ἠδύνατο νὰ μεταχειρισθῇ αὐτοὺς καθὼς αὐτὸς ἤθελε κατὰ τῆς Ἑλλάδος, κατὰ τῶν συμφερόντων τῆς Ἑλλάδος, κατὰ τῶν φίλων τῆς Ἑλλάδος καὶ ὄχι ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πᾶσα ἐπαύξησις χορηγίας διδομένης εἰς Μονάρχην γεννᾶ τὸν κίνδυνον ὅτι θέλει χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ἐπαύξησιν τῆς λεγομένης αἴγλης τοῦ Μονάρχου. Ἀλλὰ τὸ κάτω κάτω δὲν ἐξηρτήθη ἡ ὕπαρξις τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τὴν ζωὴν τοῦ Μονάρχου, ὑπὸ τὴν ἐπιορκίαν τοῦ ὁποίου εἴδομεν νὰ φθάσῃ τὸ ἔθνος εἰς τὸ χεῖλος τῆς ἀβύσου. Θέλομεν νὰ δώσωμεν παχείας ἐπιχορηγήσεις εἰς ἀνθρώπους τοὺς ὁποίους ἡ ἀνατροφή των, ἡ καταγωγή των, τοὺς φέρει εἰς τὸ νὰ ἐξυπηρετοῦν πάντοτε τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ ὅταν τὸ ἔθνος ἐπλήρωσε τόσον ἀκριβά, ὅσον σπανίως εἷς λαὸς ἐπλήρωσε τὸ κόστος ἑνὸς Μονάρχου, ὅταν τὸ ἔθνος ἐπλήρωσε τόσον ἀκριβὰ τὸ κόστος ἑνὸς Βασιλέως, δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ αὐτὴ νὰ ὀρθωθῇ καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ θέσις του, δὲν εἶναι θέσις Μονάρχου ἐν τῷ Συνταγματικῷ ἡμῶν πολιτεύματι, ἡ θέσις του εἶναι θέσις ὑπαλλήλου, εἶναι θέσις κληρονομικοῦ κατ’ οὐσίαν προέδρου Δημοκρατίας, καὶ ὅταν θέσητε αὐτὴν τὴν βάσιν ὡς ἀρχήν, τὴν μόνην πρὸς τὴν ὁποίαν εἴμεθα συνεπεῖς, ὅταν ὁμιλῶμεν ὑπὲρ ἐλευθεριῶν καὶ Δημοκρατίας, παρὰ τὸ πλευρὸν τῶν Δημοκρατιῶν, εἴτε βασιλευομένων, εἴτε ἐλευθέρων, θὰ ἀρνηθῇ ἡ Βουλὴ αὐτὴν τὴν χειρονομίαν καὶ θὰ θελήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ σταματήσῃ τὴν χειρονομίαν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία δι’ αὐτῆς τῆς πράξεως ἀκριβῶς, θέλει νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὸν Μονάρχην ὅτι δὲν εἶναι τίποτε πλέον, τίποτε ἔλαττον, παρὰ εἷς Πρόεδρος Δημοκρατίας. Ὅταν ὑπὸ τοιαύτης γενικῆς ἀρχῆς ἐκκινήσητε τότε θὰ ἴδητε ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται ἐνταῦθα εἶναι ὑπερβολικόν. Καὶ ὅταν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου καὶ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπέδειξεν, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Ἀμερικανικῆς Δημοκρατίας δὲν λαμβάνει αὐτὸ τὸ ποσόν, καὶ ὅταν σᾶς εἶπεν ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Ἀμερικανικῆς Δημοκρατίας λαμβάνει μόνον 75 χιλιάδας δολλάρια, δηλαδὴ 375 χιλιάδας δραχμὰς ἐτησίως ὡς ἐπιχορήγησιν, θὰ ἦτο πολύ, νὰ ἐξισώσωμεν τὸν ἡμέτερον ἀνώτατον ἄρχοντα πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Ἀμερικανικῆς Δημοκρατίας, τῆς πλουσιωτέρας καὶ ἰσχυροτέρας ἐν τῷ κόσμῳ Δημοκρατίας καὶ δώσωμεν εἰς αὐτὸν μίαν ἀμοιβὴν ἀνάλογον. Ἂς μὴ εἴπωμεν ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα γενναῖοι, διότι τὸ ζήτημα εἶναι παροδικόν, προσωρινὸν καὶ θὰ λυθῇ μεθαύριον ῥιζικῶς, ὑπὸ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως· οἱ βουλευταὶ δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ εἴμεθα γενναῖοι, παρὰ μόνον ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, παρὰ μόνον ἀπέναντι τῆς πατρίδος. Γενναιότητα ἀπέναντι τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα ἔχομεν ὡς ὑπαλλήλους, καὶ τὰ ὁποῖα ἔχουν τὴν ἐντολὴν ἀπὸ τὸν λαόν, δὲν πρέπει νὰ ἐπιδείξωμεν, ὅταν παρεξηγοῦνται ἐξ ἐνδοιασμοῦ καὶ ἀνατροφῆς. Πρὸς τὴν γεναιότητα αὐτὴν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀσεβοῦν, καὶ τὴν θέσιν των καὶ τὴν ἐξουσίαν των καὶ τὸ χρῆμά των μεταχειρίζονται, μόνον καὶ μόνον ὅπως ἀφαιρέσουν τὰς ἐλευθερίας τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. (χειροκροτήματα).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§136Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, κύριοι Βουλευταί, προεκάλεσε σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, ἀναλόγους πρὸς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἐξηνέχθησαν ὑπὸ τῶν προαγορευσάντων ῥητόρων, ἡ συναίσθησις δηλονότι, ὅτι ἡ ἐπιχορήγησις, ἡ ὁποία εἶχεν ὁρισθῇ μετὰ τοὺς δύο Βαλκανικοὺς πολέμους ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ τέως Βασιλέως Κωνσταντίνου εἰς 2 ἑκατομμύρια δραχμῶν ἦτο ἀληθῶς ὑπερβολικὴ διὰ τὴν νέαν Βασιλείαν. Ἀλλὰ τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ἐτέθη οὐχὶ διὰ νὰ δώσωμεν περισσότερα χρήματα, ὡς ἐπιχορήγησιν εἰς τὸν νῦν Βασιλέα, ἀλλ’ ἵνα δώσωμεν ὀλιγώτερα, διότι ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ πρῶτον ἄρθρον, θὰ λαμβάνῃ καὶ ὁ νῦν Βασιλεὺς τὴν ἐπιχορήγησιν, ἡ ὁποία ὡρίσθη τότε ἐπὶ τοῦ πρώην Βασιλέως, τοῦ Βασιλέως Κωνσταντίνου. Διὰ τὴν ἀκρίβειαν δέ, διὰ τὴν ἱστορίαν, ὡς εἶπον, εἶναι καλὸν νὰ γνωσθῇ, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ αὔξησις τῆς ἐπιχορηγήσεως ἐγένετο ὡς ἐκ τῆς πρωτοβουλίας τῆς Κυβερνήσεως, φρονούσης ὅτι, ὡς ἐκ τῆς μεταβολῆς τῶν ὅλων τοῦ βίου ἀπὸ πεντηκονταετίας, ὅτε εἶχεν ὁρισθῇ ἡ πρώτη ἐπιχορήγησις πρὸς τὸν Βασιλέα Γεώργιον καὶ ὡς ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῆς ἐπιχορηγήσεως διὰ τὸν νέον Βασιλέα τῆς ἐλλείψεως τοῦ ποσοῦ τῶν τριακοσίων χιλιάδων δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ἐδίδετο ὑπὸ τῶν προστατίδων Δυνάμεων εἰς τὸν Βασιλέα Γεώργιον, ἦτο ἀνάγκη προνοίας διὰ τὸν νέον Βασιλέα, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ περιορισθῇ βεβαίως εἰς τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐκρίνετο ἱκανὸν πρὸ πεντήκοντα ἐτῶν. Μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῆς Βασιλικῆς χορηγίας, τὴν προεκάλεσεν, ἡ πρωτοβουλία τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅριον μέχρι τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ σταθῇ ἡ αὔξησις αὐτή, παράγων μόνος διὰ τὸν κανονισμὸν τῆς ἐπιχορηγήσεως δὲν ἦτο ἡ Κυβέρνησις, ἦσαν ἀκόμη καὶ ἄλλοι παράγοντες τότε, ἦτο ὁ παράγων αὐτοῦ τούτου τοῦ Βασιλέως τοῦ ἐνδιαφερομένου, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ὡς νικητὴς στρατηγός, εἶχε δικαίωμα νὰ λάβῃ μέρος ἐκ τῆς ἀξίας τῶν λαφύρων τοῦ πολέμου (ἱλαρότης). Ἀλλ’ ὑπῆρχε καὶ ἕτερος παράγων, ὁ παράγων ὁ λαϊκός, ὁ παράγων ὁ κοινοβουλευτικός. Οἱ ἡγέται τῶν ἀντιπάλων κομμάτων, ὅτε ἔμαθον, ὅτι ἐγένετο συζήτησις περὶ τοῦ ὁρισμοῦ τοῦ ποσοῦ καὶ ὅτι συζήτησις ἐγένετο μεταξὺ ἑνὸς ἑκατομμυρίου ἑξακοσίων χιλιάδων δραχμῶν μέχρι δύο ἑκατομμυρίων, ἐνόμισαν ὅτι ἐπεβάλλετο νὰ μᾶς ἀνακοινώσουν, ὅτι θεωροῦν καὶ τὴν ἐπιχορήγησιν τῶν δύο ἑκατομμυρίων, ὡς μικράν.

§137ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐλόδουλοι. Αὐλόδουλοι.

§138Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις, κύριοι, καὶ διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου ἐν συζητήσει, ἐφθάσαμεν, ὅπως συνήθως συμβαίνει εἰς πολιτικὰ πράγματα, εἰς ἓν compromis εἰς ἕνα συμβιβασμόν, νὰ ὁρίσωμεν τὸ ποσὸν τῶν δύο ἑκατομμυρίων. Ἦτο φυσικὸν λοιπὸν καὶ σήμερον ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ τὸ ποσὸν αὐτό. Ἡ Κυβέρνησις ἔφθασεν εἰς τὸν κανονισμὸν τοῦ ποσοῦ τοῦ 1,600,000 δραχμῶν. Ὑπάρχουν οἱ φρονοῦντες, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι πολύ. Οἱ φρονοῦντες τοῦτο, δὲν ἔχουν παρὰ νὰ ὑποβάλουν τροπολογίαν καὶ ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς θὰ ἀποφανθῇ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τοῦτο σκοπὸν ἔχει διπλοῦν, πρῶτον μὲν νὰ τροποποιήσῃ τὸν ὑπάρχοντα νόμον, κατὰ τὸν ὁποῖον εἰς τὴν Βασίλισσαν μητέρα παρέχεται ἡ ἐπιχορήγησις τῶν 300 χιλιάδων δραχμῶν. Ἐὰν δὲν ἐτροποποιεῖτο ὁ κείμενος νόμος, θὰ συνέβαινον δύο τινά, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐντελῶς ἀντίθετα, εἶμαι βέβαιος, πρὸς τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, τὸ μὲν θὰ ἔπαυεν ἀπὸ τῆς 29 Ἰουνίου καὶ ἐντεῦθεν διδομένη ἡ ἐπιχορήγησις εἰς τὴν τέως Βασίλισσαν Ὄλγαν, λόγῳ τοῦ ὅτι ἔπαυσε νὰ εἶναι Βασίλισσα μήτηρ, ἡ δὲ ἐπιχορήγησις ἔπρεπε νὰ δίδηται εἰς τὴν τέως Βασίλισσαν, ἢ τὴν ἔκπτωτον ἂν θέλετε Βασίλισσαν Σοφίαν, ὡς βασιλομήτορα, διότι ἀκριβῶς εἶναι μήτηρ τοῦ Βασιλέως. Τοῦτον τὸν σκοπὸν ἔχει τὸ ἄρθρον. Περὶ μὲν τῆς μὴ πληρωμῆς πρὸς τὴν νέαν βασιλομήτορα ἐπιχορηγήσεώς τινος εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι εἶσθε ἀπολύτως σύμφωνοι, ἀλλ’ εἶμαι ἐπίσης ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι εἶσθε σύμφωνοι, ὅτι πρέπει ἡ ἐπιχορήγησις αὐτὴ νὰ ἐξακολουθήσῃ διδομένη εἰς τὴν Βασίλισσαν ἐκείνην, ἡ ὁποία, μείνασα ἐπὶ πεντήκοντα περίπου ἔτη εἰς τὸν θρόνον, δὲν ἐλησμόνησεν ποτὲ τὴν θέσιν της ἐπὶ τοῦ θρόνου καὶ δὲν μᾶς ἔδωκε ποτὲ ἀφορμὴν νὰ τὴν ἐνθυμώμεθα ἐπὶ κακῷ, ἀλλὰ νὰ τὴν ἐνθυμώμεθα ἐπ’ ἀγαθῷ (χειροκροτήματα). Τὸ τρίτον ἄρθρον, κύριοι, ἔρχεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, οὐχὶ ἐντελῶς ἐκ πρωτοβουλίας τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις, μήπως ὁ ἔκπτωτος βασιλεὺς δὲν ἔχει τὰ μέσα, ἵνα ἐν τῷ παρόντι χρόνῳ ζήσῃ ἀξιοπρεπῶς ἐν Ἑλβετίᾳ, ὅπου διαμένει. Ἡ Κυβέρνησις ἐγνώριζεν, ὅτι ὁ ἔκπτωτος βασιλεὺς ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν του ἄφθονα τὰ μέσα. Δὲν ἔχω δὲ ἀνάγκην νὰ εἴπω, πόθεν γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὰ ἔχῃ καὶ πόθεν τὰ ἔχει. Οὐχὶ λοιπὸν ἐξ ἀνησυχίας μήπως ὁ καταλιπὼν τὸν θρόνον τῆς Ἑλλάδος ζήσῃ ἀναξιοπρεπῶς τοῦ λοιποῦ. Ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε τὴν πρόνοιαν, διότι αὕτη ἀντεπικρίνετο πρὸς μίαν διεθνῆ ὑποχρέωσιν. Ὅτε ἐζητήθη ἡ παραίτησις ἀπὸ τοῦ θρόνου ἀπὸ τὸν Βασιλέα Κωνσταντῖνον, αἱ ἐγκυήτριαι Δυνάμεις ἦσαν διατεθειμέναι νὰ ἐξασφαλίσωσιν εἰς αὐτὸν μίαν ἐπιχορήγησιν ἐξ ἰδίων. Μοὶ ἀνεκοινώθη δὲ τοῦτο τότε ὑπὸ τοῦ Ἁρμοστοῦ τῶν Δυνάμεων καὶ ἐδήλωσα εἰς αὐτὸν ὅτι ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς Ἑλλάδος ἐπιβάλλει, ὅπως τὴν ἐπιχορήγησιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔκρινον αἱ Δυνάμεις, ὡς ἐπιβεβλημένην νὰ δοθῇ εἰς τὸν τέως βασιλέα τῆς Ἑλλάδος, τὴν ἐπιχορήγησιν αὐτὴν ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς Ἑλλάδος ἐπέβαλε νὰ ἀναλάβῃ εἰς βάρος του ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους. Ἐὰν ἔκαμα κακὰ νὰ ἀξιωθῇ ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος τὸ δικαίωμα αὐτό, εἶναι δικαίωμα τῆς Βουλῆς νὰ μοῦ τὸ εἴπῃ, ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ἀνταπεκρίθην καὶ πρὸς τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς καὶ τῆς χώρας. Ἀλλ’ ἡ ἐπιχορήγησις αὕτη ἐπρόκειτο νὰ δοθῇ πρὸς τὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος εἶχε πράξῃ μεγάλα ἐγκλήματα ἀπέναντι τῆς χώρας, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος εὑρίσκων τὴν πολιτικήν του χρεωκοπήσασαν, ἐνόμιζεν ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ μείνῃ ἐπὶ τοῦ θρόνου καὶ παρῃτεῖτο. Εἰς τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν ἦτο διατεθειμένη ἡ τότε Κυβέρνησις καὶ νῦν νὰ ἀναλάβῃ τὰς σχετικὰς πολιτικὰς εὐθύνας, ὅπως λησμονήσῃ τὸ παρελθὸν καὶ μὴ ἀφήσωμεν τὸν ὁπωσδήποτε καλῇ ἢ κακῇ μοίρᾳ καταλαβόντα τὸν θρόνον τῶν Ἑλληνικῶν, νὰ ζῇ στενόχωρον βίον οἰκονομικόν. Ἀλλὰ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καθ’ ἣν ἐγένετο αὐτὴ ἡ συνεννόησις, ἐπῆλθον νέα γεγονότα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν ἠλλοίωσαν ῥιζικῶς τὰς προϋποθέσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐγένετο ἡ συμφωνία μεταξὺ τῶν ἐγγυητριῶν Δυνάμεων καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Καὶ διότι εἶχον τὴν πεποίθησιν αὐτήν, διὰ τοῦτο καὶ διετύπωσα ἄνευ ἐνδοιασμοῦ τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ νομοσχεδίου, ὡς εἶναι διατυπωμένη. Ἐὰν δὲν εἶχον αὐτὴν τὴν πεποίθησιν τὴν ἀπόλυτον, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διατυπωθῇ, ὡς διετύπωσα τὴν διάταξιν ταύτην, διότι δὲν θὰ ἀντεπεκρίνετο καθόλου πρὸς τὰς συμφωνίας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Αἱ συμφωνίαι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἦσαν, ὅτι θὰ ἐδίδοντο 500.000 δραχ. Τὸ ζήτημα ἦτο ποῖος θὰ τὰς ἔδιδε. Ἐγὼ ἠξίωσα ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος νὰ γίνῃ τοῦτο. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἐμφανίζεται, δὲν ἐκπληροῖ τὰς συμφωνίας ταύτας, διότι τὸ νομοσχέδιον δὲν λέγει, ὅτι εἰς τὸν παραιτηθέντα Βασιλέα δίδονται 500.000 δραχ. τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι ἐξουσιοδοτεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ δίδῃ εἰς τὸν παραιτηθέντα Βασιλέα τὴν ἐπιχορήγησιν αὐτὴν καὶ νὰ τὴν ἀνακαλῇ, ὅπως θέλει. Ἡ σκέψις μου ἦτο αὕτη, νὰ ἀπευθυνθῶ πρὸς τὰς ἐγγυητρίας Δυνάμεις καὶ νὰ προτείνω, ἐὰν ἐθεώρουν ὅτι ἔμενεν ὑποχρέωσίς τις ἀκόμη, τότε νὰ δεχθοῦν ὅπως προσκαλέσωμεν τὸν πρώην Βασιλέα ν’ ἀπέλθῃ τῆς Ἑλβετίας, ὅπου συνωμοτεῖ κατὰ τοῦ Κράτους διὰ νὰ μεταβῇ εἰς μέρος, ὁπόθεν ἡ ἐπικοινωνία αὐτοῦ καὶ πρὸς τὰς ἐχθρικὰς χώρας, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἐν Ἑλλάδι τυχὸν ἀντιπροσώπους του θὰ εἶναι ἐντελῶς ἀποκεκλεισμένη ἢ τοὐλάχιστον δυσχερεστάτη καὶ μόνον ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις αὐτὰς καὶ τὴν συμμόρφωσίν του πρὸς τὸ κείμενον τοῦ νόμου ὁμιλοῦντος περὶ παραιτηθέντος Βασιλέως, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀπεφάσιζε νὰ ἀρχίσῃ παρέχουσα τὴν ἐπιχορήγησιν αὐτήν. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ σᾶς ἀποκρύψω, ὅτι δὲν θὰ εἶχον σχεδὸν καμμίαν ἐλπίδα ὅτι ὁ ἔκπτωτος ἤθελε δεχθῇ τοὺς ὅρους αὐτούς. Ἀλλ’ εὑρισκόμενος ἐνώπιον γενικῆς διεθνοῦς ὑποχρεώσεως, ἐνόμισα, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἠδυνάμην νὰ περατώσω τὸ ζήτημα διὰ νὰ μὴ μείνῃ ἐκκρεμές. Ἤδη, σήμερον, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναγνωρίσω, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον, μετὰ τὰς ἀποκαλύψεις τῆς δίκης, ἡ ὁποία διεξήχθη προχθές, ἡ Κυβέρνησις, ἂν ἐπέμενεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, δὲν θὰ ἔτρεχε μόνον τὸν κίνδυνον νὰ μὴ ἀκολουθηθῇ ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἀλλ’ εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος, ὅτι θὰ ἐνήργει κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος θὰ ἀντέκειτο ἐντελῶς πρὸς τὸ αἴσθημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διὰ τὸν λόγον δὲ τοῦτον δηλῶ, ὅτι ἀποσύρω τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, (χειροκροτήματα), ὄχι διότι νομίζω, ὅτι ἡ ψήφισις αὐτοῦ θὰ παρεῖχεν εἰς τὸν ἔκπτωτον πλεονεκτήματά τινα, ἀλλὰ διότι καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαδικασίαν τὴν ἐνεργητέαν, ἐνόμιζον, ὅτι ἐπεβάλλετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσαρμοσθῇ πρὸς τὴν εὐθυξίαν τῆς Κοινῆς γνώμης μετὰ τὴν δίκην, ἡ ὁποία διεξήχθη ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου. Ἐννοεῖται, ὅτι ἀποσύρων τὸ ἄρθρον αὐτό, τακτοποιῶ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐσωτερικῶς, δὲν ἐννοῶ, ὅτι τὸ τακτοποιῶ καὶ ἐξωτερικῶς. Ἐξωτερικῶς θὰ ἐπιδιώξω νὰ τὸ τακτοποιήσω κατὰ τὸν προσήκοντα τρόπον, δηλῶν βεβαίως, ὅτι ἂν αἱ ἐγγυήτριαι Δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι παρενέβησαν τότε, θὰ εἶχον τὴν γνώμην, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνουν καὶ σήμερον εἰς τὴν παροχὴν αὐτῆς τῆς ἐπιχορηγήσεως ἀπολύτως ἄνευ περιορισμῶν, δηλῶν, λέγω ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει ἐγὼ θὰ ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ ἐμφανισθῶ ἐνώπιον ὑμῶν καὶ ἐκπληρώσω τὰς διεθνεῖς μου ὑποχρεώσεις καὶ σεῖς θὰ εἶσθε ἀπολύτως ἐλεύθεροι νὰ μὲ κρημνίσετε ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν, καίτοι δὲν ἀπαλλάσσονται τὰ Κράτη ἀπὸ τὰς διεθνεῖς των ὑποχρεώσεις μὲ τὰς ψηφοφορίας αὐτάς. Νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον. Ζητεῖται, ὅπως τὸ μὲν ἄρθρον 1 ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν σήμερον, ἐπιφυλασσομένης τῆς Βουλῆς νὰ συζητήσῃ τὰς τυχὸν ὑποβληθησομένας τροπολογίας εἰς βʹ συζήτησιν, τὸ δὲ ἄρθρον 2 ψηφισθῇ ὡς ἔχει μὲ μίαν μικρὰν προσθήκην εἰς τὸ τέλος: «ἀπὸ τῆς 29 Μαΐου 1917». Ἐπιφυλάσσομαι δὲ κατὰ τὴν β. συζήτησιν νὰ ὑποβάλω καὶ ἄλλας τινὰς τροπολογίας καὶ ἑρμηνείας τινὰς σχετικὰς πρὸς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἐν σχέσει πρὸς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον αὐτὸ τροποποιεῖ. (Χειροκροτήματα).

§139Γ. ΠΩΠ. Ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς γενικῆς συζητήσεως μετὰ τὸν χωρισμὸν τὸν γενόμενον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ νομοσχεδίου, θὰ λάβω τὸν λόγον κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν τροπολογιῶν, ἀλλὰ παρατήρησίς τις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μὲ ἀναγκάζει ἐκ καθαρῶς τυπικοῦ καὶ οὐσιαστικοῦ θέματος νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Ἐκτὸς τῶν νόμων τοὺς ὁποίους μεταβάλλουν αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὑπάρχει καὶ ἄλλος τις νόμος ψηφισθεὶς κατὰ 1887 καὶ ὁ ὁποῖος ρητῶς ἀναφέρει ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἰς τὸν Διάδοχον τοῦ Θρόνου παρέχει ἐτησίαν ἐπιχορήγησιν 200.000 δραχ. Ἤθελα νὰ γνωρίζω διέφυγε τὴν Κυβερνητικὴν σκέψιν ἡ ὕπαρξις τοῦ νόμου τούτου; Καὶ ἐρωτῶ ποῖος εἶναι ὁ διάδοχος ὅστις δικαιοῦται νὰ λάβῃ τὰ χρήματα ταῦτα; Λέγω δὲ τοῦτο διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως ἀπευθυνόμενος εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἑρμηνεύων τὰς διατάξεις τοῦ νόμου δι’ οὗ παρέχεται ἐπιχορήγησις εἰς τὴν μητέρα Βασίλισσαν Ὄλγαν, παρετήρησεν ὅτι ἐὰν δὲν ἔσπευδεν νὰ εἰσηγηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ διέτρεχεν ἡ χώρα τὸν κίνδυνον ὅπως τὸ ποσὸν τοῦτο εἰσπραχθῇ ὑπὸ τῆς τέως Βασιλίσσης Σοφίας. Βλέπετε ὅτι πρόκειται, ἐπαναλαμβάνω, περὶ καθαρῶς τυπικοῦ θέματος, ἀλλὰ τὸ θέμα τοῦτο δὲν στερεῖται καὶ οὐσιαστικῆς σημασίας, διότι ἀνάγεται εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς ὑπάρξεως διαδόχου τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, πρὸς τὸ παρὸν δὲ ἡ Κυβέρνησις βεβαιοῖ, ὅτι διάδοχος δὲν ὑπάρχει.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1ον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον. (Ἀναγινώσκει). Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ γίνῃ ψηφοφορία. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2ον θὰ ψηφίσωσι «Ναὶ» οἱ μὴ παραδεχόμενοι «Ὄχι». Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Ν. Ξηρὸς καὶ Δ. Χρυσοστάλης. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ διὰ σφαιριδίων μυστικὴ ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ν. Ξηροῦ καὶ Δ. Χρυσοστάλη, τοῦ κ. Γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ. κ. βουλευτῶν κατὰ περιφερείας).

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (οὐδεὶς ἀπαντᾷ) Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔληξεν ἡ διαλογὴ (ἀναγινώσκει). Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 149. Ἅπαντες δὲ ὑπὲρ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀπαλειφθείσης ἀπὸ τοῦ ἄρθρου τῆς λέξεως «Μητέραν» προστεθείσης ἐπ’ αὐτῷ τῆς φράσεως «ἀπὸ τῆς 29 Μαΐου 1917» καὶ διαγραφέντος τοῦ ἄρθρου 3. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 4ην μ. μ. αὔριον. (Ὥρᾳ 8.10 μ. μ.)