1918.02.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 3Η

τῆς 28 Φεβρουαρίου 1918

ΠΡΟΕΔΡΙΑ κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρᾳ 6.20 μ. μ)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου εἶχον συντελεσθῆ μεταβολαί τινὲς εἰς τὴν σύνθεσιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνέλαβεν ὁ κ. Κ. Ρακτιβάν, ἀντὶ τοῦ τέως κ. Ε. Ρέπουλη διορισθέντος ὑπουργοῦ ἄνευ χαρτοφυλακίου. Τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ τὸ ἀνέλαβεν ὁ ἐξ Ἀχαϊοήλιδος βουλευτὴς κ. Π. Βουρλούμης παραιτηθέντος τοῦ τέως τοιούτου κ. Λ. Ἐμπειρίκου καὶ ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διορίσθη ὁ κ. Ἀλ. Γρίβας. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικά).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Β. Ἠπείρου διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ ἀποκλεισμοῦ αὐτῶν ἐκ τῶν Συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς καὶ δριμύτερον ἀκόμη κατὰ τῶν Ἰταλικῶν ἐνεργειῶν ἐν τῇ Β. Ἠπείρῳ.

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁλόκληρον, κ. Πρόεδρε. (Ἀναγινώσκεται ὁλόκληρον τὸ ὑπόμνημα).

§4Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν ἡ πρότασις, παρακαλῶ, νὰ μὲ ἐγγράψητε.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Παπαϊωάννου, δημοδιδάσκαλος, παρακαλεῖ ὅπως ἐπεκταθῇ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1067 Ν. Διάταγμα. —Ὁ Δημ. Καρακάσης, ἐνοικιαστὴς δεκάτης, κάτοικος Κοζάνης, παρακαλεῖ, ὅπως ὑπολογισθῶσι κατὰ 10 λεπτὰ ἐπὶ πλέον κατ’ ὀκᾶν τὰ πρώϊμα προϊόντα. —Οἱ Λαμιεῖς ἔμποροι μαλλίου παρακαλοῦσιν, ὅπως τοῖς ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν 70,000 ὀκάδων τοιούτου. —Οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Παλαμηδίου κατάδικοι παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐτῶν. —Οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ, παρακαλοῦσιν, ὅπως ἱδρυθῇ αὐτοτελὲς ταμεῖον ἐπαρχιακὸν καὶ Οἰκον. Ἐφορία ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ των. —Οἱ κάτοικοι τῶν Κοινοτήτων, τέως Δήμου Σκυλλοῦντος τοῦ Νομοῦ Μεσσηνίας, παρακαλοῦσιν, ὅπως περιληφθῶσιν εἰς τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις τοῦ «περὶ τσιφλικίων» νόμου. —Τὰ Κοινοτικὰ Συμβούλια Δεσύλλα, Ἀνδανείας καὶ Ἰθώμης, Διαβολιτσίου, Τζεφερεμινίου, Μερόπης, Μπούγα, Γλιάτας, Ἀνδανείας, Οἰχαλίας, Μόλα, Ζεγγανίας, Σολακίου, Ἀγριλοβούνου, Μούλεας, Σανδανίου, Τσουκαλαίκων, Ἀριστοδήμου, Φίλια, Κούρταγα, Μελιγαλᾶ, Ἄνω Γαράντζας, Ἀνδανείας καὶ Στεγοκαλάμου, παρακαλοῦμεν ὅπως καταργηθῇ ὁ νόμος ΚΤΜΑʹ περὶ λιμενικοῦ φόρου. — Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Μαντουκάτα τῆς Κοινότητος Χουδάτων τοῦ Νομοῦ Κεφαλληνίας, παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ κατασκευῆς ὁδοῦ ἀπὸ Χουδάτων εἰς Μαντουκάτα. — Οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Παλαιοῦ Στρατῶνος καὶ Παραπηγμάτων κρατούμενοι ὑποδικοκατάδικοι, παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ ἐπανορθώσεως τοῦ εἰς αὐτοὺς προσγενομένου ἀδικήματος. — Ἡ Αἰκατερίνη Α. Μεταξᾶ παρακαλεῖ, ὅπως διατηρηθῇ ἡ σύνταξίς της. — Οἱ καπνοπαραγωγοὶ Σοφάδων διαμαρτύρονται κατὰ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ καὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐλαττωθῇ αὐτή. — Ὁ Εὐθύμιος Μαρόπουλος, τέως ἐπιστάτης Βου Ἑλληνικοῦ Σχολείου, παρακαλεῖ, ὅπως ἐπαναφερθῇ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του. — Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Λέσβου παρακαλεῖ, ὅπως ψηφισθῇ σύστημα Διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως. — Οἱ κάτοικοι Ναυπλίου παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπικυρωθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ναυπλιέων, δι’ ἧς ἐκηρύχθη ἔκπτωτος τῆς ἐργολαβίας ὁ Δ. Ἀναγνωστόπουλος. — Ὁ κ. Δ. Λόντος, βουλευτὴς Θεσσαλονίκης, ἀπελαθεὶς, παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ εἰς Ἀθήνας ἐπιστροφή του τὸ ταχύτερον. — Ὁ Θεόδωρος Κ. Πύρρος, κάτοικος Ἀθηνῶν, δημοσιογράφος καὶ ἤδη ὑπόδικος ἐν ταῖς φυλακαῖς Παλαιοῦ Στρατῶνος παρακαλεῖ, ὅπως ἐπανορθωθῇ τὸ εἰς αὐτὸν προσγενόμενον ἄδικον. — Τὰ Σωματεῖα Μιτυλήνης διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου Λέσβου Δασκαλάκη. — Οἱ κάτοικοι Πατρῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως μεταφερθῶσι μακρὰν τῆς πόλεως τὰ λειτουργοῦντα ἐντὸς αὐτῆς βυρσοδεψεῖα. — Ὁ Σύλλογος τῶν Διδασκάλων τοῦ Νομοῦ Ἡρακλείου, παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ τῆς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τῶν διδασκάλων. — Οἱ κατάδικοι τῶν φυλακῶν Ρίου παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐτῶν. — Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Λαρίσσῃ Ἐφετῶν αἰτεῖται τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς ποινικὴν δίωξιν τοῦ βουλευτοῦ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. Ν. Ξηροῦ. — Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν αἰτεῖται τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς ποινικὴν δίωξιν τοῦ βουλευτοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Ι. Χριστοδουλιά. — Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Κερκύρᾳ Ἐφετῶν αἰτεῖται τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς ποινικὴν δίωξιν τοῦ Βουλευτοῦ Ἰωαννίνων κ. Π. Φλώρου. — Ὁ Βασιλικὸς Ἐπίτροπος τοῦ ἐκτάκτου Στρατοδικείου Καλαμῶν αἰτεῖται τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς ποινικὴν δίωξιν τῶν Βουλευτῶν Μεσσηνίας κ. κ. Γ. Καντιάνη καὶ Π. Μπούτου. — Ὁ Στρατιωτικὸς Διοικητὴς Ἀρκαδίας αἰτεῖται τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς ποινικὴν δίωξιν τοῦ Βουλευτοῦ Σάμου κ. Χ. Παμφίλη. — Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν αἰτεῖται τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς ποινικὴν δίωξιν τοῦ Βουλευτοῦ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. Ἰωάν. Γκρίτζα. — Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Λαρίσσῃ Ἐφετῶν αἰτεῖται τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς ποινικὴν δίωξιν τῶν Βουλευτῶν κ. κ. Ἰωάν. Ἀντωνιάδου, Νικολ. Γκιουλέκα καὶ Λαζάρου Χατζητύπα. — Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Αἰγαίῳ Ἐφετῶν αἰτεῖται τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς ποινικὴν δίωξιν τοῦ Βουλευτοῦ Λέσβου κ. Ν. Παρίτση. Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Αἰγαίῳ Ἐφετῶν αἰτεῖται τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς ποινικὴν δίωξιν τοῦ Βουλευτοῦ Κυκλάδων κ. Ν. Καμπάνη. Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Λαμίᾳ Πρωτοδικῶν αἰτεῖται τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς ποινικὴν δίωξιν τοῦ Βουλευτοῦ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. Νικολάου Βελέντζα. (Ἅπασαι παραπέμπονται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§7Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ κάτωθι. (Ἀναγινώσκει): 1) Δήλωσιν περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως ἐκ δρ. 10.000.000 ὑπὸ Κεφ. 24 δὶς ἄρθρον 1 εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. 2) Πίνακα μεταβολῶν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1917, διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ἐπιδόματος τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων κλπ. διὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων τῆς ἰδίας χρήσεως μέρους ἐκ τοῦ ὑπολοίπου τοῦ δανείου τῶν 40 ἑκ. ἐπιτάξεως τοῦ 1914 ὡς καὶ μέρους ἐκ τῶν ὑπολοίπων τοῦ Γʹ τμήματος τοῦ δανείου τῶν 500 ἑκατ. 3) Δηλώσεις περὶ μεταβολῶν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως 1917, δι’ ὧν αὐξάνονται τὰ ἔσοδα κατὰ δραχ. 50.000.000 τὰ δὲ ἔξοδα κατὰ δραχμὰς 5.798.984. 4) Δηλώσεις περὶ μεταβολῶν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1917, δι’ ὧν ἐπέρχεται ἐν ὅλῳ αὔξησις ἐξόδων δρ. 12.170.964. Ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὡσαύτως διαβιβάζω διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθμῶν 10.901 καὶ 23.748 ἐ. ἔτους ἐγγράφων μου τὰ κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς ἐκδοθέντα κάτωθι Νομοθετικὰ Διατάγματα πρὸς γνῶσιν αὐτῆς συμφώνως τῷ νόμῳ 848. 1) Τὸ ἀπὸ 14 Σεπτεμβρίου 1917 «περὶ τροποποιήσεως ἐδαφίων τοῦ νόμου 505» «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Κεντρικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν». 2) Τὸ ἀπὸ 24 Ὀκτωβρίου 1917 «περὶ τοῦ τρόπου τῆς καταβολῆς τῶν ἀποζημιώσεων τῶν παθόντων ἐκ τῶν γεγονότων τοῦ Νοεμβρίου καὶ ἐφεξῆς». 3) Τὸ ἀπὸ 21 Νοεμβρίου 1917 «περὶ παροχῆς ἐγγυήσεως ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου πρὸς συνομολόγησιν δανείου ὑπὲρ τῶν φερεγγύων προσφύγων ἐκ τῶν Νομῶν Σερρῶν καὶ Δράμας. 4) Τὸ ἀπὸ 6 Νοεμβρίου 1917 «περὶ ἀναθέσεως τῆς Διευθύνσεως τῆς Εἰδικῆς Λογοκρισίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου τούτου». 5) Τὸ ἀπὸ 2 Νοεμβρίου 1917 «περὶ παροχῆς ἐγγυήσεως ὑπὸ τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν συνομολόγησιν δανείων ὑπὸ τῶν ἐκ Βουλγαρίας καὶ Θράκης φερεγγύων προσφύγων». 6) Τὸ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1917 «περὶ προπληρωμῆς τῶν διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους προμηθευομένων ὑλικῶν». 7) Τὸ ἀπὸ 18 Νοεμβρίου «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸ ἄρθρον 28 τοῦ νόμου 971 τῆς 21 Ὀκτωβρίου 1917 «περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος». 8) Τὸ ἀπὸ 18 Νοεμβρίου 1917 «περὶ συνομολογήσεως συμβάσεων διὰ προμηθείας κλπ. ἄνευ δημοσίου συναγωνισμοῦ κλπ.». 9) Τὸ ἀπὸ 20 Νοεμβρίου 1917 «περὶ ὑπαγωγῆς ὑπὸ ἔλεγχον τῆς ὑφ’ οἱονδήποτε τύπον ἀγορᾶς καὶ πωλήσεως συναλλάγματος ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ». 10) Τὸ ἀπὸ 2ας Δεκεμβρίου 1917 «περὶ παροχῆς προθεσμίας πρὸς καταβολὴν τῶν χρεῶν τῆς χρήσεως 1916 ἄνευ προσθέτων τελῶν μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1918». 11) Τὸ ἀπὸ 6 Δεκεμβρίου 1917 ὑπ’ ἀριθ. 1080 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐνίων διατάξεων τῶν ἀφορωσῶν τὰς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν νόμων». 12) Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1088 τῆς 14 Δεκεμβρίου 1917 «περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν παθόντων ἐκ τῆς ἐν Θεσσαλονίκῃ πυρκαϊᾶς ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῶν κτημάτων». 13) Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1089 ἀπὸ 18 Δεκεμβρίου 1917 «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἐδαφίων 1 καὶ 2 τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νόμου 505 «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν». 14) Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1094 καὶ ἀπὸ 21 Δεκεμβρίου 1917 «περὶ κανονισμοῦ τοῦ τρόπου τῆς εἰσπράξεως τοῦ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ Ἑπτανησιακοῦ σταφιδοκάρπου κατὰ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφορὰν πρὸς τοπικὴν κατανάλωσιν». 15) Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1135 τῆς 4 Ἰανουαρίου 1918 «περὶ χορηγίας ἑκάστοτε εἰς Τραπέζας ἀδείας πωλήσεως συναλλάγματος εἰς φυσικὰ ἢ νομικὰ πρόσωπα». 16) Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1134 τῆς 4 Ἰανουαρίου 1918 «περὶ παροχῆς ἐφάπαξ ἐπιδόματος εἰς τοὺς δημοσίους πολιτικοὺς ὑπαλλήλους». 17) Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1087 τῆς 16 Δεκεμβρίου 1917 «περὶ παροχῆς ἐπιδόματος εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ ὑπηρέτας». λήψεως ἐκτάκτου βοηθητικοῦ προσωπικοῦ εἰς τὴν κεντρικὴν 18) Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1136 τῆς 4 Ἰανουαρίου 1918 «περὶ προσταμιακὴν ὑπηρεσίαν». 19) Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1128 τῆς 13 Ἰανουαρίου 1917 «περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν στρατιωτικῶν ὑποταμιῶν αʹ καὶ βʹ τάξεως». 20) Τὸ ἀπὸ 20 Δεκεμβρίου 1917 «περὶ πληρωμῶν τόκων ὑπὸ τοῦ Ἑλλην. Δημοσίου πρὸς ἀλλοδαποὺς προμηθευτάς» καὶ 21) Τὸ ἀπὸ 7 Δεκεμβρίου 1917 «περὶ ἐνοικιάσεως οἰκήματος διὰ τὰ Γραφεῖα τοῦ Κεντρικοῦ Ταμείου στρατοῦ».

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως ἔχει τὸν λόγον.

§9Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) Περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1103 Νομοθ. Β. Διατάγματος τῆς 25 Δεκεμβρίου 1917 «περὶ παροχῆς βοηθήματος εἰς τοὺς ἐκ πολεμικῶν κινδύνων παθόντας ἀπόρους πολίτας ἢ εἰς τὰς οἰκογενείας των». 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1078 Νομ. Β. Διατάγματος τῆς 2 Δεκεμβρίου 1917 «περὶ ἐπιτάξεως οἰκήματος διὰ πρόσφυγας».

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοφίνας ἔχει τὸν λόγον.

§11Μ. ΚΟΦΙΝΑΣ. Αἱ εὐμενεῖς δηλώσεις εἰς ἃς προέβη τελευταίως ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀνασύστασιν τοῦ Ἰουδαϊκοῦ Κράτους ἐν Παλαιστίνῃ, ἐπιβάλλουσιν εἰς ἐμὲ τὸ καθῆκον ὡς Ἕλληνα βουλευτὴν Ἰσραηλίτην τὸ θρήσκευμα καὶ Σιωνιστήν, διερμηνεύοντα συνάμα καὶ τὴν γνώμην τῶν ὁμοδόξων μου συναδέλφων καὶ ἁπάντων τῶν Ἑλλήνων Ἰσραηλιτῶν, ὅπως εὐχαριστήσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰς εὐγενεῖς ταύτας δηλώσεις. Λογίζομαι δὲ εὐτυχὴς διότι μοὶ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ καταστήσω φανερὸν διὰ τῆς παρουσίας ἐμοῦ καὶ τῶν ὁμοδόξων μου συναδέλφων, ὅτι εἰς τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα, τὴν κοιτίδα τῆς ἐλευθερίας, πᾶσαι αἱ φυλαὶ διαβιοῦσιν ἐν ἀπολύτῳ ἰσότητι, ἀπολαμβάνουσαι ὅλων τῶν ἀγαθῶν τῆς ἐλευθερίας καὶ εἶνε ἐλεύθεραι νὰ ἐκφράζωσι τὰ αἰσθήματά των. Ἡ ἀνασύστασις τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ Κράτους ἐν Παλαιστίνῃ δὲν εἶνε μόνον ὁ διάπυρος, διακαὴς καὶ προαιώνιος πόθος τῶν Ἰσραηλιτῶν, ἀλλὰ καὶ ἡ μεγάλη ἐπιθυμία καὶ τὸ μέγα ἐνδιαφέρον τῶν Μεγάλων Συμμάχων μας Δυνάμεων, πρωτοστατούσης τῆς Ἀγγλίας, αἵτινες, ἀναγνωρίσασαι τὸ ἄδικον ὅπερ προσεγένετο ἀπὸ αἰώνων εἰς μίαν μεγάλην καὶ ἔνδοξον φυλήν, ἥτις εὑρίσκεται μακρὰν τῆς χώρας τῶν πατέρων της καὶ ἥτις ἔχει ἀνεγνωρισμένα δικαιώματα ἐπὶ τῆς ἀνθρωπότητος, λόγῳ τοῦ ἐνδόξου παρελθόντος της, ἐργάζονται μετὰ ζήλου ὅπως λύσωσι τὸ μέγα καὶ ζωτικὸν αὐτὸ ζήτημα συμφώνως μὲ τοὺς πόθους τῶν Ἰσραηλιτῶν Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ ταύτῃ αἰσθάνομαι τὴν βαθεῖαν ὑποχρέωσιν, ὅπως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εὐχαριστήσω τὰς Συμμάχους Δυνάμεις, αἵτινες ἐξεδήλωσαν εὐμενεῖς διαθέσεις ὑπὲρ τῆς εὐνοϊκῆς λύσεως τοῦ ζητήματος καὶ ἰδιαιτέρως τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, ἥτις εὐθὺς ὡς τὰ γενναῖα Συμμαχικὰ στρατεύματα ἔθεσαν πόδα εἰς τὴν Παλαιστίνην, ἀμέσως ἔκαμεν ἐπίσημον δήλωσιν διὰ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κ. Λόϋδ Τζὼρτζ καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Μπάλφουρ, ὅτι θὰ ἱκανοποιήσῃ καὶ θὰ πραγματοποιήσῃ τοὺς ἀπὸ εἴκοσι αἰώνων πόθους τῶν Ἰσραηλιτῶν διὰ τῆς ἀνασυστάσεως τοῦ Ἰουδαϊκοῦ Κράτους· ἐπίσης καὶ τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν ἥτις ὡσαύτως διὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν αὐτῆς κ. Πισὸν ἐποιήσατο παρομοίαν ἐπίσημον δήλωσιν. Θὰ μᾶς εἶνε λίαν ἐνθαρρυντικὸν καὶ πολύτιμον ἐὰν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θελήσῃ νὰ παράσχῃ τὴν πολύτιμον συνδρομήν του ἐν καιρῷ εὐθέτῳ, πρὸς πραγμάτωσιν τῶν δικαίων τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι τὸ μέλλον προώρισται νὰ συνεχίσῃ τὴν συνεργασίαν μεταξὺ τῶν δύο λαῶν, Ἑλλήνων καὶ Ἰσραηλιτῶν, ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς ἀνθρωπότητος καὶ αὐτῶν τῶν ἰδίων. (Χειροκροτήματα).

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§13Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἤδη ἐν Θεσσαλονίκῃ ἔσχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκφράσω τὴν εἰλικρινεστάτην συμπάθειαν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅλων τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι αἰσθάνονται τὸν πόθον τῆς Ἐλευθερίας δι’ ὅσους ὑποφέρουν εἰς τὰ ἐθνικὰ των ἰδανικὰ καὶ τὰ πατριωτικά των συμφέροντα, τὴν εἰλικρινεστάτην συμπάθειαν διὰ τὸ γένος τῶν Ἰσραηλιτῶν, τὸ ὁποῖον ἀπὸ 20 αἰώνων ὑπῆρξε θῦμα παρανοήσεων καὶ καταδιώξεων. Εἶμαι εὐτυχὴς ν’ ἀνανεώσω σήμερον τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ἤδη δοθεῖσαν τότε, ὅτι ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων θέλει καταβάλει πᾶσαν προσπάθειαν, ὅπως ὑποβοηθήσῃ τὸ ἐθνικὸν ἔργον τῶν Ἰσραηλιτῶν ἐν πλήρει συμφωνίᾳ μετὰ τῶν Μεγάλων Συμμάχων τῆς Ἑλλάδος. Εἰς τοὺς λόγους συμπαθείας τοὺς ὁποίους εἴχομεν διὰ τὴν Ἰσραηλιτικὴν φυλήν, ἡ ὁποία ἐν Ἑλλάδι ὅπως καὶ ὁ κ. βουλευτὴς εὐηρεστήθη νὰ τὸ ἀναγνωρίσῃ, πάντοτε ἔζησεν ὑπὸ τὸ σκῆπτρον τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς εὐνομίας καὶ συνειργάσθη ἐν τῷ πεδίῳ τῆς προόδου, τῆς εὐνομίας καὶ τῆς τάξεως μὲ τὰ λοιπὰ στοιχεῖα τοῦ πληθυσμοῦ προστίθεται σήμερον καὶ ἕτερος τίτλος συμπαθείας. Μεταξὺ ἄλλων κοινῶν ἡ Ἰσραηλιτικὴ Φυλὴ ἔχει μὲ τὴν Ἑλληνικὴν τοιαύτην ὁμοιότητα, ὅτι εἶναι ἀμφότεραι ἐκ τῶν φυλῶν ἐκείνων αἵτινες ὑπεβλήθησαν εἰς διηνεκεῖς καταδιώξεις καὶ διωγμούς. Σήμερον δὲ ὅτε ὁ Ἑλληνισμὸς ὑπέστη ἀληθῆ ἀφαίμαξιν ἐκ μέρους τῶν βαρβάρων τῆς Ἀνατολῆς, μετὰ συγκινήσεως προσφέρω ὅλας τὰς εὐχάς μου πρὸς τὴν Ἰσραηλιτικὴν φυλὴν, διὰ τὴν Ἐθνικήν της ἀποκατάστασιν. (χειροκροτήματα)

§14Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὴν κήρυξιν τῆς λήξεως τῆς 2ας Συνόδου τῆς παρελθούσης Περιόδου ἔληξαν καὶ αἱ ἐργασίαι τῆς προκαταρκτικῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν Κυβέρνησιν Γούναρη. Ἤδη ἡ Βουλὴ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ προβῇ εἰς νέαν ἐκλογὴν ἐπιτροπῆς καὶ διὰ τοῦτο ὑποβάλω εἰς ὑμᾶς παράκλησιν, ὅπως προτείνετε εἰς τὴν Βουλὴν τὴν νέαν ἐκλογὴν ἐπιτροπῆς ὅπως συνεχίσῃ τὰς ἐργασίας της.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι συμφωνεῖ ἡ Βουλὴ νὰ δοθῇ ἐντολὴ εἰς τὴν αὐτὴν ἐπιτροπὴν νὰ συνεχίσῃ τὸ ἔργον της.

§16ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς τοὺς ἐγγεγραμμένους νὰ δεχθῶσι νὰ ἀναβληθῶσιν ὅλαι αὐταί, αἱ ἀναφοραί, διὰ τὴν αὔριον, προκειμένου σήμερον νὰ εἰσηγηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους.

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§20Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι Βουλευταί. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς χρήσεως 1918. Ἡ μορφὴ καὶ οἰκονομία αὐτοῦ οὐδεμίαν παρουσιάζει μεταρρύθμισιν, καίτοι πολλαὶ τοιαῦται ἐνδείκνυνται, τοῦτο δὲ, διότι, ἐντὸς διαστήματος βραχυτέρου τοῦ τετραμήνου τὸ Γενικὸν Λογιστήριον εὑρέθη ἠναγκασμένον νὰ παρασκευάσῃ τέσσαρας ὅλους προϋπολογισμοὺς, ἀντιστοιχοῦντας εἰς τὰς χρήσεις 1915, 1916, 1917, 1918. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἡ τεχνικὴ, οὕτως εἰπεῖν παρασκευὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοσοῦτον ἐπείγοντα παρουσιάζει χαρακτῆρα, δὲν ἐδίδετο καιρὸς διὰ τὴν ἐργασίαν, ἥτις ἀπῃτεῖτο ὅπως παρουσιάσῃ ὁ προϋπολογισμὸς ἐν τῇ συνολικῇ του μορφῇ τὰς μεταρρυθμίσεις, ἃς ἡ ὑπηρεσία θεωρεῖ ἀπαραιτήτους. Εἰσηγούμενος τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1917 προσεπάθησα νὰ ἐξεικονίσω καὶ παρουσιάσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ὅλην ἡμῶν οἰκονομικὴν κατάστασιν. Ὡς θὰ ἐνθυμεῖσθε, ὁλοκληρώνων τὰ ἀποτελέσματα τῶν χρήσεων μέχρι καὶ τῆς τοῦ 1915 συμπεριλαμβανομένης καὶ εἰσάγων εἰς τὰ ἔξοδα αὐτῶν ὄχι μόνον τὰ τυπικὰ, ἀλλὰ καὶ τὰ οὐσιαστικὰ ἔξοδα τῶν χρήσεων ἐκείνων, κατέληξα εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι, καίτοι κατὰ τὰ ταμειακὰ ἀποτελέσματα οἱ ἀπολογισμοὶ φαίνονται κλείσαντες μὲ μεγάλα πλεονάσματα, ἐν τούτοις οὐσιαστικῶς καταλήγουσιν εἰς περίσσευμα μόνον 8.559.361, διὰ τὸν ἀναπτυχθέντα λόγον, ὅτι ὑπάρχουσι πολλαὶ καὶ μεγάλαι δαπάναι, καλυφθεῖσαι μὲν ἐκ τῶν διαφόρων ἀποθεμάτων τοῦ ἐνεργητικοῦ τοῦ Δημοσίου Ταμείου, ἀλλὰ μὴ τακτοποιηθεῖσαι ταμιακῶς καὶ ἀπολογιστικῶς. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ἠδυνάμην βεβαίως νὰ ἔχω ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως 1916 καὶ ἑπομένως ἤμην ἠναγκασμένος νὰ ἐξετάσω ταύτην ἀποκλειστικῶς ἐκ τῶν στοιχείων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, μὴ ὑπαρχόντων ἑτέρων πραγματικῶν στοιχείων. Σήμερον, ληξάσης τῆς χρήσεως 1916, θὰ προσπαθήσω νὰ καταστήσω ἐμφανῆ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς. Δυστυχῶς καὶ ἡ χρῆσις αὕτη παρουσιάζει ἀπὸ ἀπόψεως ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τὴν αὐτὴν δισυπόστατον μορφὴν διαχειρίσεως, ἀφ’ ἑνὸς μέσῳ τῶν τακτικῶν καὶ νομίμων ὑπολόγων καὶ ἀφ’ ἑτέρου δι’ ἀπ’ εὐθείας χρησιμοποιήσεως τῶν στοιχείων τῆς Κρατικῆς περιουσίας· ἔχομεν δηλαδὴ καὶ πάλιν δαπάνας ἐγγεγραμμένας εἰς τὰ στοιχεῖα τῶν δημοσίων ὑπολόγων καὶ δαπάνας πραγματοποιηθείσας διὰ τῆς παγίας προκαταβολῆς τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς Χωροφυλακῆς καὶ μὴ τακτοποιηθείσας, ὡς καὶ δαπάνας πληρωθείσας ἐκ τῶν καταθέσεων παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ. Ἂς ἐξετάσωμεν ἐν πρώτοις τὰ τυπικὰ, οὕτως εἰπεῖν, ἀποτελέσματα τῆς ὑπὸ κρίσιν χρήσεως. Ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα. Αἱ προβλέψεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ δύναταί τις εἰπεῖν, ὅτι σχεδὸν ἐξ ὁλοκλήρου ἐπραγματοποιήθησαν. Οὕτως ἔχομεν

Κατὰ τὰ αὐτὰ δὲ συγκεντρωθέντα προσωρινὰ ἀποτελέσματα ἡ αὐτὴ χρῆσις ἄφησεν εἰσπρακτέα ὑπόλοιπα, ἤτοι ἔσοδα βεβαιωθέντα καὶ μὴ εἰσπραχθέντα ἐκ δραχμῶν 20.342.639. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι δὲν εἶναι λίαν ἐνθαρρυντικὴ ἡ σχέσις μεταξὺ εἰσπραχθέντων καὶ βεβαιωθέντων. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ λησμονῶμεν ὑπὸ ποίας περιστάσεις εὑρέθη τὸ Κράτος κατὰ τὴν λήξασαν χρῆσιν, τὴν ἐννεάμηνον ἐπιστράτευσιν, τὸν διχασμὸν καὶ ἐν γένει τὴν καθολικὴν παραλυσίαν κυβερνητικὴν καὶ κοινωνικήν, ἥτις ἐπρυτάνευσεν ἐν τῇ χώρᾳ μας κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ἐξετάζοντες τὰ ἔσοδα τῆς χρήσεως 1916 δὲν δυνάμεθα βεβαίως νὰ ἐξάρωμεν τὴν μεγάλην σύμπτωσιν μεταξὺ προβλέψεων καὶ ἀποτελεσμάτων, καθόσον αἱ ἀποκλίσεις εἶναι σχεδὸν ἀδικαιολόγητοι. Ὑπάρχουσι πλεῖστοι λόγοι ἐξηγοῦντες τὸ φαινόμενον τοῦτο, ἐξ ὧν ἄλλοι μὲν ὀφείλονται εἰς τὰς περιστάσεις, ὑφ’ ἃς διατελοῦμεν ἄλλοι δὲ εἰς τὴν κακὴν ἐκτίμησιν τῶν προβλέψεων ἐκ μέρους τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν. Ἀληθῶς ἡ ἀνωμαλία ἡ πολιτειακὴ καὶ ἡ ἔλλειψις χρημάτων ἐν τῇ δημοσίᾳ διαχειρίσει ἦτο φυσικὸν νὰ μὴ ἐπιτρέπωσι τὴν χρησιμοποίησιν τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφεισῶν πιστώσεων, οὕτω δὲ πλεῖσται ἐξ αὐτῶν παρέμειναν ἀδιάθετοι, διότι δὲ ἐπραγματοποιήθησαν ἢ ἀνεβλήθησαν εἰς εὐθετότερον χρόνον αἱ ἀνάγκαι, δι’ ἃς προωρίζοντο αἱ πιστώσεις. Οὕτω δὲν ἐγένοντο προμήθειαι ἢ αἱ πρὸς τὰ διάφορα εἰδικὰ ταμεῖα ἀποδόσεις τοῦ Δημοσίου δὲν ἐπραγματοποιήθησαν ἢ αἱ παροχαὶ δὲν ἐνηργήθησαν. Ἀλλὰ πάντα ταῦτα ἐν μέρει μόνον δύνανται νὰ δικαιολογήσωσι τὴν διαφορὰν μεταξὺ προβλέψεων καὶ ἀποτελεσμάτων, ἥτις κατὰ τὸ ὑπόλοιπον πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὀφείλεται εἰς τὴν κακὴν ἐκτίμησιν. Εἶναι καὶ τοῦτο ἀποτέλεσμα τῆς κακῆς ἐλλείψεως συνεχείας καὶ ἑνότητος ἐν τῇ ρυθμίσει καὶ λειτουργίᾳ τῶν οἰκονομικῶν, διαχειριστικῶν καὶ λογιστικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους. Ὄντως, τὸ Γενικὸν Λογιστήριον εὑρισκόμενον ἐν τῇ μεγάλῃ καθυστερήσει ἐν τῇ συγκεντρώσει τῶν ἀποτελεσμάτων, δὲν εἶχε τὰ μέσα καὶ τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ ἐξακριβώνῃ καὶ πιστοποιῇ τὴν ὀρθότητα τῶν προβλέψεων τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν· ἠναγκάζετο ἑπομένως νὰ δέχηται ἀσυζητητεὶ τοὺς ὑπὸ τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων ὑποβαλλομένους προϋπολογισμούς. Εὐτυχῶς σήμερον ἡ κατάστασις ἔχει ριζικῶς μεταβληθῆ. Οἱ ψηφισθέντες νόμοι περὶ ὀργανώσεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ περὶ τηρήσεως τῶν λογαριασμῶν αὐτοῦ, ἤρχισαν νὰ δίδωσι τοὺς καρπούς των, καὶ μάλιστα πολὺ ταχύτερον, παρ’ ὅτι δυνάμεθα νὰ προσδοκῶμεν. Βεβαίως δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἀπαιτῶμεν θαύματα, οὔτε ἡ λογιστικὴ μηχανὴ ἑνὸς ὁλοκλήρου Κράτους δύναται νὰ δημιουργηθῇ, νὰ συγκροτηθῇ καὶ πρὸ πάντων νὰ προσαρμοσθῇ ἀπὸ μιᾶς ἡμέρας εἰς ἄλλην. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης κατωρθώθη εἶνε τὸ ἑξῆς: Ἐφηρμόσθη πλῆρες διπλογραφικὸν σύστημα διὰ τὴν διαχείρισιν, τὴν ἀρχομένην τὴν 1ην Ἰανουαρίου 1917, καὶ ἐν τῇ λειτουργίᾳ του ἀπεδείχθη ἡ πλήρης προσαρμογή του πρός τε τὴν διαχειριστικὴν πραγματικότητα καὶ τὴν ἐπάρκειαν τῶν ὀργάνων, ἅτινα ἐπρόκειτο νὰ τὸ ἐφαρμόσωσι. Ἐπερατώθη σχεδὸν ἡ ἐργασία, ἥτις ἀπῃτεῖτο διὰ νὰ ἐξακριβωθῶσι καὶ προσαρμοσθῶσιν εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ Δημοσίου Ταμείου πᾶσαι ἐκεῖναι αἱ πληρωμαὶ αἱ γενόμεναι ἄνευ μεσολαβήσεως τοῦ Δημοσίου Ταμείου, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τακτοποίησίς των. Ἐξηλέγχθησαν καὶ ἐτακτοποιήθησαν κατὰ τὸ πλεῖστον μέρος οἱ μετὰ τῶν Τραπεζῶν λογαριασμοὶ τοῦ Δημοσίου, καὶ ἐγένοντο οἱ προσήκοντες συμψηφισμοί, οὕτως ὥστε τὰ ἀποτελέσματα ἐκ τῶν βιβλίων τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου νὰ συμπέσωσι καὶ συμφωνήσωσι μετὰ τῶν ἐξαγομένων τῶν βιβλίων τῶν Τραπεζῶν». Πᾶσα ἡ μέχρι τοῦδε συντελεσθεῖσα ἐργασία, ὁμολογουμένως δυσανάλογος πρὸς τὸ διαρρεῦσαν χρονικὸν διάστημα, μᾶς δίδει τὸ θάρρος νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1917 θὰ παρουσιασθῇ πλήρως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, συνοδευόμενος καὶ μὲ πλήρη λογαριασμὸν τῆς κινήσεως τῶν διαφόρων λογαριασμῶν τοῦ ἐπεργητικοῦ καὶ παθητικοῦ τοῦ Δημοσίου Ταμείου, τοῦθ’ ὅπερ θὰ ἐπιτρέπῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ γνωρίζωσι τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ λαμβάνωσι γνῶσιν τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐξετελέσθη ὁ Προϋπολογισμός. Ταῦτα ὅμως πάντα ἐλπίζω ὑπὸ τὴν ἀπαραίτητον προϋπόθεσιν, ὅτι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ πολέμου ἡ λειτουργία τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου θὰ ἐξακολουθήσῃ τακτικὴ καὶ ἀπρόσκοπτος, διότι μόνον τοιουτοτρόπως θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἔλθῃ εἰς πέρας τὸ ἀρξάμενον ἔργον. Ἀλλ’ ἂς ἐπανέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1916. Ταῦτα προϋπελογίσθησαν ὡς ἑξῆς:

Ἐκ τῶν προσωρινῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ ἀπολογισμοῦ συνάγεται ὅτι·

Ἤτοι τὰ πληρωτέα ὑπόλοιπα ἀνέρχονται εἰς Δρχ. 31.847.124. Τὸ μέγα ποσὸν τῶν πληρωτέων ὑπολοίπων χαρακτηρίζει ἐπαρκῶς τὴν ταμιακὴν στενοχωρίαν, ἥτις ἐπεκράτησε κατὰ τε τὴν διάρκειαν καὶ τὴν λῆξιν τῆς χρήσεως 1916.

Ἐὰν κατὰ τὸ πόσον τοῦτο μειωθῇ τὸ ὡς ἀνωτέρω φαινομενικὸν περίσσευμα τῶν δραχμῶν 94.545.055, ὑποβιβάζεται τοῦτο εἰς δραχμὰς 30.487.138. Τοῦτο δὲ καὶ θὰ ἦτο τὸ πραγματικὸν ἀποτέλεσμα τῆς χρήσεως 1916, ἐὰν ἡ ἐκτέλεσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1916 εἶχεν ἐξ ὁλοκλήρου συμπληρωθῆ καὶ αἱ ὑποχρεώσεις τῆς χρήσεως ταύτης ἐξ ὁλοκλήρου ἐξοφληθῆ. Τοῦτο ὅμως δὲν συμβαίνει διὰ τοὺς ἑξῆς δύο λόγους: Μεθ’ ὅλην τὴν ἐννεάμηνον ἐπιστράτευσιν τὰ ἐνταλθέντα ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἀπέναντι 202.000.000 προϋπολογισθέντων δὲν ὑπερέβησαν τὰς δρχ. 43.657.876 καὶ ἐκ τούτων φέρονται εἰς τοὺς λογαριασμοὺς ὡς πληρωθέντα δραχ. 36.948.364. Δὲν εἶναι βεβαίως δυνατὸν νὰ πιστεύσωμεν ὅτι αἱ πιστώσεις τοῦ Ὑπουργείου τούτου ἔμειναν μέχρι τοσούτου ἀδιάθετοι τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν οἱ πιστωταὶ τοῦ Δημοσίου διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ ἐξόφλησιν τῶν ἀπαιτήσεών των. Ἠθελήσαμεν νὰ ἐξακριβώσωμεν τὰς ἀπαιτήσεις ταύτας, ἀλλὰ οὐδεμία τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν ἠδυνήθη ὑπευθύνως νὰ μᾶς προσδιορίσῃ τὸ ποσὸν, εἰς ὃ ἀνέρχονται αἱ βαρύνουσαι τὸ 1916 ἀπαιτήσεις, λόγῳ μεταφορῶν σιδηροδρομικῶν καὶ ἀτμοπλοϊκῶν, λόγῳ ἐπιτάξεως κτηνῶν καὶ ἄλλων ἐν γένει δαπανῶν τῆς χρήσεως 1916. Καὶ ὅμως μόνον αἱ ἐπιτάξεις κτηνῶν φαίνεται ὅτι ὑπερβαίνουσι τὰ 28.000.000. Ἐκτὸς ὅμως τούτου δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι μέγα μέρος τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν πραγματοποιεῖται διὰ τῆς παγίας προκαταβολῆς· ἑπομένως καὶ αἱ διὰ τῆς ὁδοῦ ταύτης δαπάναι κατὰ τὸ μέγιστον μέρος δὲν ἐμφανίζονται εἰς τὸν ἀπολογισμόν, ὡς μὴ τακτοποιηθεῖσαι. Θὰ ἦτο δὲ ἀδύνατον νὰ χωρισθῶσιν ἐπακριβῶς κατὰ χρῆσιν αἱ δαπάναι, αἱ ἐκ τῆς παγίας προκαταβολῆς ἐνεργηθεῖσαι. Εἶναι φανερὸν, ὅτι μὲ πάσας τὰς δαπάνας ταύτας θὰ βαρυνθῶσι τυπικῶς αἱ μετέπειτα χρήσεις καὶ συγκεκριμένως ἡ χρῆσις τοῦ 1918, ἀλλὰ θὰ ἦτο ἀτελὴς ἡ ἐξέτασις τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ 1916 ἄνευ ὑπολογισμοῦ τῶν δαπανῶν τούτων. Ἐὰν λοιπὸν ὑπολογίσωμεν πάσας τὰς δαπάνας ταύτας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τὰς μὴ ἀχθείσας εἰς τοὺς λογαριασμοὺς τῆς χρήσεως 1916, ἤτοι δαπάνας ἐπιτάξεως, ὡς καὶ τὰς διὰ τῆς παγίας προκαταβολῆς πραγματοποιηθείσας, εἰς δραχμὰς 72.000.000 (ἤτοι δραχ. 44.000.000 δαπάναι παγίας προκαταβολῆς—27.000.000 ἐπιτάξεως), προσθέσωμεν δὲ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο τὰ πληρωτέα ὑπόλοιπα τῶν διαφόρων Ὑπουργείων ἀνερχόμενα, ὡς ἀνωτέρω εἶπον, εἰς δραχ. 31.847.124, φθάνομεν εἰς ὁλικὸν ποσὸν 103.847.124, ὅπερ ἀφαιρούμενον ἐκ τοῦ φαινομενικοῦ ταμειακοῦ περισσεύματος ἐκ

Ἐννοεῖται ὅτι κατὰ τὸν προσδιορισμὸν τοῦ ἐλλείμματος, δὲν ὑπελόγισα τὰς δαπάνας ναυτικῶν ἐπιτάξεων καὶ στρατιωτικῶν μεταφορῶν, ὡς καὶ πάσας τὰς λοιπὰς δαπάνας, αἵτινες δὲν ἔχουσιν ἐκκαθαρισθῇ, ὥστε νὰ εἶναι ἐξηκριβωμένον, ἔστω καὶ κατὰ προσέγγισιν, τὸ ὀφειλόμενον ποσόν, ὡς προεῖπον. Ζητῶ συγγνώμην ἀπὸ τὴν Βουλὴν διὰ τὸν λαβύρινθον τῶν ὑπολογισμῶν, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὑπῆρξα μετ’ αὐτῆς ἠναγκασμένος νὰ εἰσέλθω διὰ νὰ καθορίσω τὸ πραγματικὸν ἀποτέλεσμα τῆς χρήσεως 1916, ἀλλὰ εἶναι τοιαύτη ἡ ἀταξία, ἥτις ἐπεκράτησεν ἐν τῇ στρατιωτικῇ διαχειρίσει ἰδίως ἀπὸ τοῦ 1912, ὥστε θὰ χρειασθῇ μακρὸς χρόνος διὰ νὰ λάβωμεν ἀκριβῆ γνῶσιν τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν διετέθη ὁ δημόσιος θησαυρὸς καὶ ἐξετελέσθησαν οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν χρήσεων 1912–1916 καὶ ὁ τῆς χρήσεως 1917, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν πρώτην αὐτοῦ διαχείρισιν. Διότι ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1918 ἐν στενῇ συνεργασίᾳ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν μετὰ διακεκριμένου μέλους τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, μονίμου οἰκονομικοῦ ὑπαλλήλου, ἐπετύχομεν νὰ ἐγκαινιάσωμεν νέον σύστημα διαχειρίσεως, ὅπερ θέλει ἐπιτρέψει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου νὰ παρακολουθῇ ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐξ ἄλλου δὲ εἰδικὸς ἡμῶν ἀντιπρόσωπος θέλει παρακολουθήσει τὸ κλείσιμον τῶν λογαριασμῶν τῆς παλαιᾶς διαχειρίσεως, ἥτις ἐχωρίσθη ἀπολύτως ἀπὸ τὴν νέαν, ἐκ παραλλήλου δὲ θέλει ἐποπτεύῃ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν λογαριασμῶν τῶν διαχειρίσεων 1912–1917 ἵνα καταστῇ δυνατὴ ἡ διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τακτοποίησις τῶν δαπανῶν των. Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1918, θεωρῶ σκόπιμον νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς μεταβολὰς, αἵτινες ἐπηνέχθησαν εἰς τὰς προβλέψεις τῆς χρήσεως 1917 διὰ δηλώσεων κατατεθεισῶν εἰς τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ διάστημα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν της. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συγχωρήσῃ τὴν οὐχὶ τόσον τυπικὴν ὑποβολὴν τῶν δηλώσεων ἐκείνων. Ἀλλ’ ὑπὸ τὰς περιστάσεις καὶ συνθήκας, ὑφ’ ἃς διατελεῖ ἡ Διεθνὴς κοινωνία, ἑπομένως δὲ καὶ τὸ ἡμέτερον Κράτος, αἱ προϋπολογιστικαὶ προβλέψεις μεταβάλλονται ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμήν, λόγῳ διαφόρων περιστατικῶν, ἅτινα ἐπιβάλλουσι τὴν ταχεῖαν θεραπείαν ἀναγκῶν μὴ ἐπιδεχομένων ἀναβολήν. Αἱ προβλέψεις τοῦ ἀρχικῶς ὑποβληθέντος προϋπολογισμοῦ τοῦ 1917 εἶχον ὡς ἑξῆς:

Μετὰ τὰς ἐπενεχθείσας τροποποιήσεις Ἡ εἰς τὰ ἔσοδα παρατηρουμένη αὔξησις ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς προκαταβολῆς τῶν 50.000.000, ἔναντι τοῦ μεγάλου συμμαχικοῦ δανείου, ὡς καὶ διαφόρων μικρῶν ὑπολοίπων ἐκ τοῦ δανείου τοῦ 1914 τῶν 40 ἑκατομμυρίων, ἅτινα εἶχον διατεθῆ διὰ διαφόρους δαπάνας ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ καὶ εἰσάγονται ἐφ’ ὅσον τακτοποιοῦνται δι’ ἐνταλμάτων αἱ δαπάναι αὗται. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ἔξοδα, ἡ παρατηρουμένη αὔξησις ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν ἀναγραφὴν πιστώσεως διὰ τὴν τακτοποίησιν δαπανῶν γενομένων ἐκ τῆς παγίας προκαταβολῆς τοῦ στρατοῦ ἐκ δραχμῶν 10.928.743. Ἐπίσης εἰς δαπάνας ὀφειλομένας εἰς ὅλως ἔκτακτα περιστατικὰ, ὡς ἡ πυρκαϊὰ Θεσσαλονίκης, ἥτις ἐπεβάρυνε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους διὰ δραχμὰς 4.100.000, ἡ ἐκτέλεσις ἀπροόπτων δημοσίων ἔργων πρὸς διευκόλυνσιν τῶν στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων, ἀνερχομένων εἰς δρ. 10.500.000 ἡ ἀναγραφὴ πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 10.000.000 δι’ ἐπιτάξεις, καὶ τέλος δαπάνη δραχ. 2.000.000 δι’ ἀποζημιώσεις τῶν παθόντων κατὰ τὰ Νοεμβριανά. Τοιοῦτον λοιπὸν τὸ προβλεπόμενον ἔλλειμμα τῆς ἀνοικτῆς ἔτι χρήσεως τοῦ 1917, προϋπολογιζόμενον εἰς δρ. 193.623.794 μετὰ τὰς γενομένας δηλώσεις. Διὰ νὰ εἶναι ὅμως ἀκριβεῖς οἱ ὑπολογισμοί μας ἐν τῇ συνολικῇ ἐξετάσει τῶν οὐσιαστικῶν καὶ οὐχὶ λογιστικῶν ἐλλειμμάτων τῶν τριῶν χρήσεων 1916, 1917 καὶ 1918, παρίσταται ἀνάγκη νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1917 ἀπὸ ὅλον τὸ βάρος τῶν ἀναγραφεισῶν ἐν αὐτῷ πιστώσεων, ἰδίως διὰ τῶν δηλώσεων, ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν τακτοποίησιν πληρωμῶν γεγενημένων ἤδη οὐσιαστικῶς ἀλλὰ μὴ τακτοποιηθεισῶν ἐν τῇ δημοσίᾳ ληψοδοσίᾳ διὰ τῆς ἐκδόσεως χρηματικῶν ἐνταλμάτων. Τοῦτο δὲ διότι τὰς ἐξ ἀριστερᾶς χειρὸς δαπάνας, εἴτε ὑπελογίσαμεν ἤδη καὶ κατελογίσαμεν κατὰ τὸν καθορισμὸν τῶν οὐσιαστικῶν ἀποτελεσμάτων τῶν προηγουμένων χρήσεων, εἴτε συμπεριελάβομεν εἰς τὰς πιστώσεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1918. Τοιαῦται πιστώσεις ἔχουσιν ἀναγραφῆ ἐν συνόλῳ δραχμαὶ 24.760.630.

Πρὶν ἢ ὅμως εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάλυσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1918, θεωρῶ σκόπιμον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν δυσχερειῶν ἃς παρουσιάζει ἡ σύνταξις καὶ συγκρότησις ἐπακριβῶν ἐτησίων προβλέψεων κατὰ τὴν ἀνώμαλον περίοδον, ἣν διερχόμεθα καὶ νὰ δηλώσω ἐκ τῶν προτέρων ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ εἴμεθα ἀπολύτως βέβαιοι ὅτι δὲν θὰ ἀναγκασθῶμεν διὰ μεταγενεστέρων δηλώσεων νὰ μεταβάλωμεν ἐν πολλοῖς τὰς ἀρχικὰς ἡμῶν προβλέψεις. Καὶ ὡς πρὸς τοῦτο δὲν θ’ ἀποτελέσωμεν ἐξαίρεσιν μεταξὺ τῶν ἄλλων Κρατῶν. Πανταχοῦ ἠναγκάσθησαν νὰ παραδεχθῶσιν, ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας ὁ Προϋπολογισμὸς ἐν τῇ συγκρίσει του πρέπει νὰ παρουσιάζῃ ποιάν τινα ἐλαστικότητα, ἀληθῶς ἀντίθετον πρὸς τὴν ἄλλοτε κρατοῦσαν ἀρχὴν. τῆς σχεδὸν ἀπολύτου ἀκαμψίας ἐν ταῖς αὐξομειώσεσι τῶν ἐν αὐτῷ ἀναγραφομένων πιστώσεων. Δὲν ἦτο ἀληθῶς δυνατὸν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὸ ἐμπόλεμον ἔτος 1916 νὰ παρουσιάζῃ τὴν αὐτὴν ἀναλυτικότητα, ἣν παρουσίαζε κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς εἰρήνης. Ἦτο ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ καταρτισθῇ συνθετικώτερος ὅπως ἐπιτευχθῇ ἡ κανονικὴ αὐτοῦ ἐφαρμογὴ ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, εἰς ἣν ἡ ἐμπόλεμος κατάστασις δὲν θὰ ἔδιδε βεβαίως τὸν καιρὸν νὰ ἀσχολῆται εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέχρι σήμερον ἰσχύοντος ὑπεραναλυτικοῦ συστήματος τῶν χορηγουμένων πιστώσεων. Ἀλλὰ καὶ ἄλλος τις λόγος ὑπηγόρευσε τὴν σύμπτυξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἡ δυσκολία, ἡ παρουσιαζομένη ἐν τῇ ἀπολύτῳ ἀκριβείᾳ τῶν προβλέψεων· ἐὰν δηλαδὴ ἠθέλομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν παλαιὰν ἀνάλυσιν, ὁ Προϋπολογισμὸς θὰ παρουσιάζετο κατ’ ἀνάγκην πολὺ περισσότερον ἐξωγκωμένος, διότι αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι ἐν τῷ καταρτισμῷ τῶν προβλέψεων, ἐκ φόβου ἀνεπαρκείας τῶν πιστώσεων, θὰ ἠναγκάζοντο νὰ εἶναι ὑπερβολικαὶ εἰς τὰς προβλέψεις αὐτῶν. Ὁ Προϋπολογισμὸς, ὃν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, παρουσιάζει. Αʹ ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα. Ι εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν.

ΙΙ Εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν (Κίνησις κεφαλαίων).

Βʹ ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα. Ι Εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν

ΙΙ Εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν. (Κίνησις κεφαλαίων).

Πραγματικὰ ἔσοδα. Ἡ ἀνάλυσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ 1918 ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ ἔσοδα τοῦ 1917 μᾶς δίδει τοὺς ἑξῆς ἀριθμοὺς: Ἀπέναντι δραχμῶν 268.536.297 πραγματικῶν ἐσόδων τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων τοῦ 1917 ἔχομεν κατὰ τὸ 1918 ἔσοδα δραχμὰς 300.154.659, ἤτοι διαφορὰν ἐπὶ πλέον δραχμῶν 31.618.362, ἥτις κυρίως δικαιολογεῖται ἐκ τῆς νέας φορολογίας τοῦ καπνοῦ καὶ τῶν ἐκτάκτων κερδῶν, ἐξ ἧς ὑπολογίζομεν ἀπόδοσιν δραχμῶν 70.000.000 περίπου, ἐνῷ ἀντιθέτως εἰς τὰ ἔκτακτα ἔσοδα ἔχομεν κατὰ τὸ 1918 ἐλάττωσιν κατὰ δραχ. 48.000.000 περίπου, διότι δὲν ἀναγράφεται ἔκτακτον ἔσοδον διὰ παροχὴν τῶν συμμάχων ὅπως κατὰ τό 1917. Ἔξοδα ἐν γένει Ἡ ἀνάλυσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ ἔξοδα τοῦ 1917 μᾶς δίδει τὰ ἑξῆς στοιχεῖα:

Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναλύσω εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους τῆς τοιαύτης αὐξήσεως, ἥτις κατὰ μέγα μέρος δὲν εἶναι πραγματική, ἀλλὰ παρουσιάζεται ὡς ἀναγκαῖον λογιστικὸν ἀποτέλεσμα. Τακτικὰ ἔξοδα. Ὄντως ἡ σύγκρισις τῶν τακτικῶν ἐξόδων τοῦ 1918 πρὸς τὰ τοῦ 1917 μᾶς δίδει

Ἡ ἐλάττωσις αὕτη ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἐφαρμοσθέντος τοῦ νέου συστήματος διαχειρίσεως ἐν τῷ στρατῷ ὑπῆρχεν ἀνάγκη λόγῳ τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως νὰ ἁπλοποιηθῇ καὶ συμπτυχθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Οὕτω διὰ τὴν πλήρη προσαρμογὴν πρὸς τὴν ὅλην οἰκονομίαν τοῦ Προϋπολογισμοῦ μας, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἦτο δυνατὸν πρακτικῶς νὰ χωρισθῶσιν ἐν τῇ διαχειρίσει τοῦ στρατεύματος αἱ τακτικαὶ δαπάναι ἀπὸ τῶν ἐκτάκτων, ἐθεωρήθη σκόπιμον νὰ καταλογισθῇ εἰς τὰς ἐκτάκτους δαπάνας τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὁλόκληρος ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἄν λάβωμεν λοιπὸν ὑπ’ ὄψιν, ἀφ’ ἑνὸς τὴν παρατήρησιν ταύτην, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὅτι τοὐναντίον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἶχε συμπεριληφθῇ ὡς μὴ ὤφειλε μέγα μέρος τοῦ ἐκτάκτου Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὰς

τακτικὰς δαπάνας διὰ τὸ ποσὸν ················ Δρ. 179.120.020

καὶ ἀφαιρέσωμεν τὸ ποσὸν τοῦτο ἐκ τῶν ἄνω····· Δρ. 161.094.432

Ἔχομεν διαφορὰν······························· Δρ. 18.025.588

ἥτις ἀντιπροσωπεύει τὴν πραγματικὴν αὔξησιν τῶν τακτικῶν ἐξόδων διὰ τὸ ἔτος 1918. Ἡ διαφορὰ αὕτη ἐξηγεῖται ἐκ τῶν αὐξομειώσεων εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν διαφόρων Ὑπουργείων. Σημαντικὰς ὁπωσδήποτε αὐξήσεις παρουσιάζουσιν οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν ἐξόδων τῶν ἑξῆς Ὑπουργείων.

Ἴδωμεν εἰς τί ὀφείλεται ἡ αὔξησις αὕτη. Θὰ ἀποδείξωμεν ὅτι ὀφείλεται ἐν μέρει μὲν εἰς λόγους πραγματικοὺς καὶ ἐν μέρει εἰς λόγους λογιστικῆς τάξεως. Τῷ ὄντι. Διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ τακτοποιηθῶσι δι’ ἐκδόσεως χρηματικῶν ἐνταλμάτων πᾶσαι ἐκεῖναι αἱ δαπάναι, αἵτινες καίτοι ἀποτελοῦσι πραγματικὸν γεγονὸς, ἐν τούτοις δὲν ἔχουσιν ἀχθῆ εἰς βάρος τῶν οἰκείων προϋπολογισμῶν, ἠναγκάσθημεν νὰ τὰς ἀναγράψωμεν ὑπὸ τύπον διακεκριμένων συνολικῶν πιστώσεων εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς χρήσεως 1918. Ἐν τούτοις τόσον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὅσον καὶ σήμερον ὑπελογίσαμεν τὰς δαπάνας ταύτας διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς τὰ πραγματικὰ καταληκτικὰ ἀποτελέσματα τῶν παρελθουσῶν χρήσεων. Ἵνα ἑπομένως ἐν τῷ ὑπολογισμῷ τῶν ἐλλειμμάτων μὴ ὑπολογισθῶσι δὶς πρέπει νὰ ἐκπεσθῶσιν αἱ πιστώσεις αὗται ἔχουσαι καθαρῶς λογιστικὸν χαρακτῆρα, ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1918 ὃν βαρύνουσιν ἀνοικείως καὶ πρὸς ἐπανόρθωσιν παλαιῶν λογιστικῶν ἁμαρτιῶν. Οὕτω βαρύνεται ὁ Προϋπολογισμὸς οὗτος:

Ἡ αὔξησις αὕτη ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἐκτάκτου Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Περιθάλψεως, λόγῳ τῆς συμπληρώσεως τῆς ἐπιστρατεύσεως τῆς χώρας, καθόσον ὁ μὲν ἔκτακτος Προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὰς πραγματικὰς δαπάνας ἀνῆλθεν εἰς δραχμὰς 339.590.000, ἀπέναντι τακτικῶν δαπανῶν 60.000.000 περίπου, ὁ δὲ ἔκτακτος Προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Περιθάλψεως εἰς δραχμὰς 145.618.900 καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν εἰς δραχμὰς 27.263.977. Ἂς ἐξετάσωμεν νῦν ὁποῖα εἶναι τὰ πραγματικά, τὰ οὐσιαστικὰ ἀποτελέσματα τῶν προβλέψεων τοῦ 1918. Ὡς ἀνέφερα, τὰ συνολικὰ ἔσοδα ἀνέρχονται εἰς

Ἐὰν ὅμως ἀπαλλάξωμεν τὸ ὀλικὸν ποσὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1918 ἀπὸ τοῦ βάρους τῶν πιστώσεων αἵτινες ἀναγράφονται ἐν αὐτῷ διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ τακτοποιηθῶσιν ἀγόμεναι εἰς τὰ ἔξοδα διάφοροι δαπάναι, αἵτινες μέχρι τῆς στιγμῆς δι’ οὓς λόγους ἔχομεν ἐκθέσει, παρουσιάζονται, ὡς μὴ ὤφειλε ὡς ἐνεργητικὸν τοῦ Δημοσίου Ταμείου, ἐὰν, λέγω, ἀποκαθάρωμεν αὐτὸν ἀπὸ τῶν λογιστικῶν ἁμαρτιῶν τοῦ παρελθόντος (Δραχ. 420.610.741)· ἀφαιρέσωμεν δὲ καὶ τὴν πίστωσιν τῶν 28.000.000 ἥτις ἀναγράφεται ἐν αὐτῷ διὰ τὰς ἐπιτάξεις τοῦ 1915–1916 διότι τὴν ὑπελογίσαμεν ἤδη εἰς βάρος τῶν οὐσιαστικῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ 1916, τό τυπικὸν ἔλλειμμα τῶν 211.171.919 ἀντιστρέφεται εἰς οὐσιαστικὸν περίσσευμα Δρ. 237.438.822. Ἴδωμεν νῦν ὁποῖα εἶνε τὰ οὐσιαστικὰ καὶ οὐχὶ τυπικὰ ἀποτελέσματα τῶν ἀπολογισμῶν μέχρι τοῦ 1916 ἐν συνεχείᾳ καὶ πρὸς τὰς προβλέψεις τῶν ἐτῶν 1917 καὶ 1918.

Εἶναι γνωστὰ τὰ μέτρα εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Πολιτεία δύναται νὰ προσφεύγῃ διὰ τὴν κάλυψιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ Δημοσίου Ταμείου. Δὲν θὰ ἐπιχειρήσω βεβαίως ἐνταῦθα νὰ εἰσέλθω εἰς θεωρητικὴν ἐξέτασιν περὶ τοῦ πότε ἐπιτρέπεται τὰ ἐλλείμματα τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ καλύπτωνται διὰ φόρων καὶ πότε διὰ δανείων, πάντως ὅμως δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Κράτος ἐκτὸς ἐὰν βαίνῃ πρὸς χρεωκοπίαν. Δὲν ἐπιτρέπεται, λέγω, νὰ καλύπτῃ τὸ τοκοχρεωλύσιον τῶν δανείων του διὰ συνομολογήσεως νέων δανείων. Δὲν λησμονῶ ἐπίσης, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προτείνων εἰς τὴν Βουλὴν τὴν σύναψιν νέων δανείων ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἔχῃ ἐξεύρει ἐκ τῶν προτέρων καὶ ἐξασφαλίσει τοὺς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων τούτων ἀπαιτουμένους πόρους. Συνεπὴς πρὸς τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην ἔδει σήμερον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια ἵνα θεσπισθῶσιν οἱ φόροι οἵτινες θὰ ἐκάλυπτον τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων. Δυστυχῶς αἱ πολιτικαὶ καὶ κοινωνικαὶ συνθῆκαι, ὑφ’ ἃς διετέλεσεν ἡ χώρα κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη δὲν μᾶς ἐπέτρεπον νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς γενναίας φορολογικὰς μεταρρυθμίσεις· ἀφ’ ἑτέρου τὸ ὑπάρχον φορολογικὸν σύστημα, στερούμενον πάσης ἐλαστικότητος, διότι καθιεροῖ τὸν ἔμμεσον φόρον καὶ τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως ὡς τὴν κυρίαν πηγὴν τῶν δημοσίων ἐσόδων, καὶ τὸ ἀνόμοιον αὐτοῦ εἰς τὰ διάφορα τμήματα τοῦ Κράτους καὶ ἡ ἔλλειψις ὠργανωμένων οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν, δὲν μᾶς παρεῖχε τὰ μέσα τῆς διὰ τῶν ὑπαρχόντων φόρων αὐξήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, Οὕτω τὴν στιγμὴν ἀκριβῶς καθ’ ἣν ἐπεβάλλετο ἔντασις τῆς φορολογικῆς προσπαθείας καὶ ὁ ἄφθονος ἰδιωτικὸς πλοῦτος ἔδει νὰ ἀποτελῇ τὴν ἀσφαλιστικὴν βαλβίδα τῆς οἰκονομικῆς ἰσορροπίας τοῦ Δημοσίου Ταμείου, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εὑρίσκεται εἰς τὴν τραγικὴν θέσιν νὰ βλέπῃ στειρευούσας ἀκόμη καὶ τὰς ἀσθενεῖς ἐκείνας πηγάς, αἵτινες ὑπὸ κανονικὰς συνθήκας ἐτροφοδότουν τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Νομίζω ὅμως ὅτι ἐσήμανεν ἡ ὥρα τῆς ἀπολύτου χρεωκοπίας τοῦ ἰσχύοντος φορολογικοῦ μας συστήματος καὶ δὲν νομίζω ὅτι θὰ εὑρίσκεται ἔστω καὶ εἷς μόνος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅστις θὰ ἠδύνατο πλέον νὰ ὑπεραμυνθῇ αὐτοῦ. Διὰ νομοσχεδίου, ὅπερ ἐλπίζω νὰ ὑποβάλω προσεχῶς, θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐπιψήφισιν Νόμου περὶ φορολογικῆς καθαρᾶς προσόδου. Τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο θὰ ἀποτελῇ τὴν βάσιν τῆς μεθοδικῆς καὶ ἐπιστημονικῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ ὅλου φορολογικοῦ ἡμῶν συστήματος καὶ τῆς εἰσαγωγῆς ἑνιαίας φορολογίας καθ’ ὅλον τὸ Κράτος. Θὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἐν Ἑλλάδι εἰσαγωγὴν τῆς φορολογίας πάσης καθαρᾶς προσόδου οἱασδήποτε προελεύσεως. Εἴς τινα τῶν εἰσοδημάτων, ἐκεῖνα δηλαδὴ τὰ ὁποῖα καὶ σήμερον φορολογοῦνται, ὁ φόρος καίτοι ἐπὶ τῆς νέας βάσεως στηριζόμενος, δὲν θέλει ὑπερβαίνει ἐν τῇ τελικῇ του ἐπιβολῇ τὴν κλίμακα ἥτις σήμερον ἰσχύει. Εἰς ἄλλας προσόδους, ὡς ἐπὶ παραδείγματι τῶν γεωργικῶν ἐπιχειρήσεων, τὸ φορολογικὸν ποσοστὸν θέλει ὁρισθῇ ἐλάχιστον, οὕτως ὥστε νὰ δυνάμεθα διὰ τῆς ἐφαρμογῆς του ἐπί τινα ἔτη, νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τῆς βεβαιώσεως. Ὅταν τοῦτο ἐπιτύχωμεν, ἀκολουθοῦντες τὴν τελικήν μας κατεύθυνσιν καὶ χωρὶς νὰ θέσωμεν ἐν κινδύνῳ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου Ταμείου, θὰ χρησιμοποιήσωμεν τὴν ἐλαστικότητα τοῦ φορολογικοῦ ποσοστοῦ διὰ νὰ φθάσωμεν τελικῶς εἰς τὴν ἀσφαλῆ κατάργησιν τῶν ἀνεγνωρισμένων ἀντεπιστημονικῶν καὶ ἐπαχθῶν φόρων, τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῆς δεκάτης καὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἀλλ’ ἡ μελλοντικὴ αὕτη φροντὶς δὲν θὰ ἦτο βεβαίως ἱκανὴ οὐδ’ ἀρκετὴ νὰ καλύψῃ τὰς παρούσας ἀνάγκας καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ὑποχρεωμένος, ἐφόσον τὸ ἐπιτρέπωσιν αἱ περιστάσεις, νὰ καλύψῃ τοὐλάχιστον μέρος τῶν ἐκτάκτων ἀναγκῶν διὰ φορολογίας, εἰς ἐποχὴν μάλιστα καθ’ ἣν ἡ αὔξησις τοῦ χρηματικοῦ πλούτου εἶνε τοιαύτη, ὥστε ὄχι μόνον νὰ ἐπιτρέπῃ, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν φορολογίαν. Τὴν ἀντίληψιν ταύτην ἀκολουθοῦντες ἐπετύχομεν τὴν ψήφισιν φόρων τινῶν τῶν ὁποίων σπουδαιότεροι εἶναι ὁ τῶν ἐκτάκτων κερδῶν καὶ ὁ τοῦ ἐξαγομένου καπνοῦ, θέλω δὲ προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐπιβολὴν νέων τοιούτων φόρων ὡς ἐπὶ τοῦ μεταφερομένου οἴνου, τὴν ρύθμησιν τοῦ Νόμου περὶ χαρτοσήμου καὶ τοῦ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Διὰ διαφόρων δὲ νόμων, οὓς ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν τελευταίαν αὐτῆς σύνοδον καὶ διά τινων οὓς θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην, ἐπῆλθε καὶ θὰ ἐπέλθῃ, ἐλπίζω, τελεία ὀργάνωσις τῶν Οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν. Μὴ δυνάμενοι ὅμως νὰ ἀντλήσωμεν περισσότερον, πρὸς τὸ παρὸν τοὐλάχιστον, ἐκ τῆς φορολογικῆς πηγῆς, ἔδει νὰ στραφῶμεν πρὸς τὸ ἐσωτερικὸν δάνειον. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι, ἐπιστημονικῶς ἐξεταζόμενον τὸ ἐσωτερικὸν δάνειον πρέπει νὰ προτιμᾶται ἀπολύτως τοῦ ἐξωτερικοῦ, διότι διὰ τοῦ πρώτου ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐπιτυγχάνεται πλήρης ἀπορρόφησις τοῦ πλεονάζοντος χρηματικοῦ πλούτου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὰ συμφυῆ ἐν αὐτῇ τῇ ἰδέᾳ τοῦ δανείου μειονεκτήματα, ἀμβλύνονται σημαντικῶς, ἐφόσον οἱ δι’ αὐτὸ πληρωνόμενοι ὑπὸ τῆς Πολιτείας τόκοι ἀπορροφῶνται ὑπὸ τῆς ἐσωτερικῆς Ἐθνικῆς οἰκονομίας, ἀντὶ νὰ ἀποτελῶσιν ὀχετὸν ἐκροῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τοῦ Ἐθνικοῦ πλούτου, ὅπως εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἐξωτερικοῦ δανείου. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦτο δυστυχῶς εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἐκλέξῃ τὰ οἰκονομικὰ μέσα ἀπολύτως κατὰ τὰς ὑπαγορεύσεις τοῦ ὀρθοῦ λόγου καὶ τῆς Ἐπιστήμης. Ἐν τῇ κατευθύνσει αὐτῆς τῇ οἰκονομικῇ ἦτο πάντοτε ὑποχρεωμένη εἰς ἀντίρροπον τῶν θεωρητικῶν στοιχείων νὰ θέτῃ τὰ πραγματικὰ γεγονότα διὰ νὰ σταθμίσῃ καλῶς καὶ διὰ νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν κατεύθυνσιν ἣν θὰ ἐδείκνυεν εἰς αὐτὴν ὁ δείκτης τῆς πλάστιγγος. Εἶναι ζήτημα ἂν ἐκδιδόμενον μέγα ἐσωτερικὸν δάνειον θὰ ἐκαλύπτετο ἔστω καὶ εἰς τὸ δέκατον. Καὶ τοῦτο εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν αἱ εἰς Ρωσσικὸν συνάλλαγμα καὶ Ρωσσικὰ ἐν γένει χρεώγραφα ἐπενδύσεις Ἑλληνικῶν κεφαλαίων ἐπροχώρησαν μέχρι σημείου, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος μήπως ἡ κερδοσκοπία ἐκμεταλλευομένη τὴν εὐπιστίαν τῶν πολλῶν προκαλέσῃ αἱμορραγίαν τῶν Ἑλληνικῶν κεφαλαίων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὑπεύθυνος ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία διὰ τὴν τοιαύτην δημιουργηθεῖσαν ἀξιοθρήνητον κατάστασιν. Ἀληθῶς εἰς οὐδὲν μέρος τοῦ κόσμου ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, ἰδίως κατὰ τοιαύτας ἀνωμάλους περιστάσεις ἃς διερχόμεθα πρὸ τριῶν ἐτῶν, ἀφέθη ἐπὶ τοσοῦτον ἀχειραγώγητος ὅσον ἐν Ἑλλάδι, κατὰ τὴν τριακοντάμηνον κυβερνητικὴν ἀτασθαλίαν. Ἰδού, οἱ λόγοι, κύριοι Βουλευταί, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἠρκέσθη νὰ ἀναγράψῃ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1918 ὡς προϊόν ἐσωτερικῶν δανείων τὸ ποσὸν τῶν 150 ἑκατομμυρίων ἐξ ὧν 100.000.000 ἀντιπροσωπεύουσι τὸ ψηφισθὲν δάνειον τῆς ἐπιτάξεως, δι’ οὗ θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐξόφλησιν τῶν ἐκ κεκλεισμένων χρήσεων ἀπαιτήσεων τῶν πιστωτῶν τοῦ Δημοσίου. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν ἠδυνάμεθα νὰ πράξωμεν ἄλλο τι παρὰ νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν δι’ ἐξωτερικοῦ δανείου κάλυψιν τοῦ ὑπολοίπου τῶν ἐλλειμμάτων τῶν τριῶν τελευταίων προϋπολογισμῶν. Τὸ δάνειον τοῦτο ἀνερχόμενον εἰς τὸ ποσὸν τῶν 750 ἑκατομμυρίων φράγκων χρυσῶν ἐπέτυχεν ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κατὰ τὸ εἰς Εὐρώπην τελευταῖον ταξείδιόν του. Ἐξ αὐτοῦ ἐχρησιμοποιήθη ἤδη, ὡς προηγουμένως εἶπον, προκαταβολὴ δραχμῶν 50 ἑκατομμυρίων εἰσαχθεῖσα εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1917. Θὰ ὁμολογήσητε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι σύναψις τοιούτου δανείου εἰς τοιαύτας στιγμὰς διεθνῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν καὶ μάλιστα ὑπὸ τοὺς ἀπολύτως εὐνοϊκοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐπετεύχθη, ἀποτελεῖ ἀναμφισβήτητον ἐπιτυχίαν, διὰ τὴν ὁποίαν δύναται νὰ καυχᾶται ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ τὸ δάνειον δέον νὰ ἐξετασθῇ καὶ ἀπὸ τῆς ἄλλης του ἀπόψεως· χαρακτηρίζει ἐναργῶς τὰς διαθέσεις τῶν Συμμάχων Κρατῶν ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος καὶ μᾶς πείθει διὰ μίαν ἀκόμη φοράν, ὅτι αἱ Προστάτιδες Δυνάμεις δὲν ἔλειψαν οὔτε εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν νὰ ἐκδηλώσωσιν ἐμπράκτως τὸ πρὸς ἡμᾶς ἐνδιαφέρον των, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὔτε καὶ μία κἂν περίπτωσις καθ’ ἣν ἐδείχθησαν ἀδιάφοροι διὰ τὴν μικρὰν Ἑλλάδα, ἀλλὰ τοὐναντίον νὰ ὑπάρχῃ ἡ γραμμὴ τῆς συνεχείας, ἥτις δὲν μᾶς διδάσκει παρὰ μόνον περὶ μιᾶς ἀνεξαντλήτου καὶ διαρκοῦς στοργῆς. Σήμερον δὲ εἰς τὴν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος οἰκονομικὴν προσπάθειαν τῶν Προστατίδων Δυνάμεων συμπράττει καὶ ἡ μεγάλη Ἀμερικανικὴ Συμπολιτεία. Ἀλλ’ ἡ εὐμένεια τῶν φίλων καὶ Συμμάχων Δυνάμεων δὲν περιορίζεται εἰς τὴν παροχὴν τοῦ ἀνωτέρω δανείου. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἀνέλαβον νὰ μᾶς παραχωρήσωσιν ὅλα τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὸν στρατὸν καὶ τὸ ναυτικὸν ἐφόδια διὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ πολέμου καὶ ἡ προθυμία αὕτη, τόσον ἐμπράκτως ἐκδηλουμένη, ἔρχεται νὰ ἐπιστεγάσῃ τὸ ὅλον ὑπὲρ ἡμῶν ἐνδιαφέρον των. Ἡ ἀξία τῶν ἐφοδίων τούτων δὲν συμπεριλαμβάνεται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, διότι δι’ εἰδικῆς συμφωνίας συνωμολογήθη, ὅτι μετὰ τὸ πέρας τοῦ πολέμου θὰ μελετηθῇ ἡ ἐν γένει οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς Ἑλλάδος καὶ τότε θὰ κριθῇ, ἐὰν καὶ μετὰ πόσον θὰ ἐπιβαρυνθῇ ἡ χώρα ἡμῶν διὰ τῆς ἀξίας τῶν ὑλικῶν τούτων. Προφανὴς ἡ ἐπιτυχία τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡς πρὸς τὸ μέρος τοῦτο τῆς μετὰ τῶν φίλων Συμμάχων συμβάσεως. Καίτοι ἡ κύρωσις τῆς συνομολογηθείσης συμβάσεως θὰ ἀποτελέσῃ τὸ κείμενον ἰδίου νομοσχεδίου ὑποβληθησομένου εἰς τὴν Βουλήν, θεωρῶ σκόπιμον νὰ ἀνακοινώσω ἀπὸ τοῦδε εἰς ὑμᾶς τὰς σπουδαιοτέρας αὐτῆς διατάξεις. Τὸ δάνειον συνωμολογήθη ὑπὸ τύπον προκαταβολῆς διὰ τὸ ποσὸν τῶν 750.000.000 φράγκων χρυσῶν. Ἡ προκαταβολὴ θέλει πραγματοποιηθῆ δι’ ἀνοίγματος πιστώσεως ἐπ’ ὀνόματι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἐπὶ τῶν θησαυροφυλακίων τῶν τριῶν ἐπικρατειῶν. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα φέρουσα τὰς πιστώσεις ταύτας εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τοῦ Νόμου ΓΧΜΒʹ θέλει ἀντιστοίχως ἐκδίδει τραπεζικὰ γραμμάτια, ἅτινα θέλουσιν ἀχθῆ εἰς τὸ παθητικὸν τοῦ αὐτοῦ νόμου. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θὰ δύναται νὰ σύρῃ ἐπὶ τῶν οὕτως ἀνοιχθησομένων πιστώσεων, δηλαδὴ νὰ χρησιμοποιῇ αὐτὰς, ὅταν τὰ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εἰς συνάλλαγμα ἀποθέματα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἤθελον κατέλθοι κάτω τῶν 100 ἑκατομμυρίων. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει, καὶ ἄνευ τοῦ περιορισμοῦ τούτου, θὰ δύναται νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰς πιστώσεις ταύτας ἕξ μῆνας μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ παρόντος πολέμου. Τόκος διὰ τὸ ἄνοιγμα τῶν πιστώσεων τούτων θὰ καταβάλληται μόνον ἀπὸ τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν ἐγένοντο πραγματικὰ τραβήγματα ἐπ’ αὐτῶν. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διὰ τῆς αὐτῆς συμβάσεως ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ λάβῃ μέτρα, ὅπως παρεμποδίσῃ τὴν ἐξαγωγὴν ἑλληνικῶν κεφαλαίων εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐξασκοῦσα ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος. Διὰ νὰ ἐννοήσῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἐσωτερικὴν ἀλληλουχίαν τῶν διατάξεων τῆς συμβάσεως ταύτης καὶ τὴν ὅλην οἰκονομίαν τοῦ γενομένου συνδυασμοῦ, ἀνάγκη νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ ἐν σχέσει πρὸς τὸ νομισματικὸν κυκλοφορικὸν ἡμῶν σύστημα καὶ τὸν νόμον ΓΧΜΒʹ ὑπὸ τοῦ ὁποίου διέπεται τοῦτο. Ἀπὸ τῆς νεαρᾶς ἡλικίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ἡ νομισματικὴ κυκλοφορία ἐλειτούργησε πάντοτε σχεδὸν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία ἐπεβλήθη τὸ πρῶτον κατὰ τὸ 1848, ἀρθεῖσα ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους. Διὰ δευτέραν φορὰν ἐπεβλήθη ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία κατὰ τὸ 1868, ἀρθεῖσα κατὰ τὸ 1870. Διὰ τρίτην φορὰν ἐπεβλήθη τὸ 1877, ἀρθεῖσα τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1884. Διὰ τετάρτην φορὰν ἐπεβλήθη τὸ 1885, διαρκοῦσα μέχρι σήμερον. Τὸ ζήτημα ὅμως τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας ἐρρυθμίσθη ὑπὸ τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ τοῦ 1910 κατὰ τρόπον ἐξουδετερώσαντα κατ’ οὐσίαν τὰ μειονεκτήματα τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Κατὰ τὴν χρονικὴν περίοδον ἀπὸ 1883 μέχρι 1893 ἡ τιμὴ τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος ἔφθασεν ἀπὸ τοῦ ἀρτίου μέχρι τοῦ 1.90. Ὁ νόμος τοῦ Gresgam εὗρε τὸ πεδίον ἐλεύθερον διὰ νὰ ἐπιφέρῃ τὴν πλήρη ἐξαφάνισιν τοῦ χρυσοῦ ἐκ τῆς Ἑλληνικῆς ἀγορᾶς. Ἠκολούθησεν ὁ πόλεμος τοῦ 1897 καὶ ὁ νόμος περὶ διεθνοῦς οἰκονομικῆς ἐπιτροπῆς. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐκυκλοφόρουν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἀγορὰν τραπεζογραμμάτια ἄνευ ἢ σχεδὸν ἄνευ ἀντικρύσματος, ἀνερχόμενα εἰς τὸ ποσὸν τῶν 161.000.000 δραχμῶν. Κατ’ εὐτυχῆ συγκυρίαν, χάρις εἰς τὴν μεταλλαγὴν ἐπὶ τὸ εὐνοϊκώτερον τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου τῆς Ἑλλάδος, ἢ ὀρθότερον τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ ἐνεργητικοῦ καὶ παθητικοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, χάρις εἰς τὴν ἐκ τῆς μεταναστεύσεως καὶ τῆς ναυτιλίας εἰσαγωγὴν συναλλάγματος εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἀγορὰν, ἀφ’ ἑνὸς, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου καὶ λόγῳ τῆς βαθμιαίας ἐλαττώσεως τοῦ κυκλοφοροῦντος χαρτονομίσματος, ἡ τάσις τοῦ Ἑλληνικοῦ συναλλάγματος ἤρχισε βελτιουμένη καὶ ἡ Ἑλληνικὴ δραχμὴ ἤρχισε νὰ ἀνατιμᾶται, καὶ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1909 ἔφθασεν εἰς τὸ ἄρτιον τῆς τιμῆς τῆς Ἀγγλικῆς λίρας κατελθούσης εἰς τὰ 25 καὶ 22½. Τὴν ἐποχὴν ὅμως ἐκείνην ἤρχισαν νὰ ὑπάρχωσιν ἐνδείξεις νομισματικῆς κρίσεως λόγῳ ἀνεπαρκείας τοῦ κυκλοφορικοῦ μέσου, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὸ μικρὸν νόμισμα καὶ εἴδομεν τότε τὴν δραχμὴν ὑπερτιμωμένην καὶ αὐτοῦ τοῦ χρυσοῦ. Κατεδείχθη τότε, ὅτι διὰ τὴν πραγματικὴν ἐσωτερικὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συναλλαγῶν μιᾶς χώρας εἶναι ἀπολύτως ἀπαραίτητος ἡ ὕπαρξις κυκλοφορικοῦ μέσου μέχρι τοῦ σημείου τῆς καλύψεως τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν της ἀνεξαρτήτως δὲ τῆς ὀνομαστικῆς ἢ πραγματικῆς (Διεθνοῦς) ἀξίας τοῦ μέσου τούτου. Ἀλλ’ ἡ κρίσις δὲν ἐπρόφθασε νὰ ἐκδηλωθῇ διότι ἐμεσολάβησεν ὁ νόμος τοῦ 1909, ὀφειλόμενος εἰς εἰσηγήσεις τοῦ ἀειμνήστου Βαλαωρίτου, τότε Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ὁ νόμος οὗτος ἀποτελεῖ σταθμὸν ὄχι μόνον ἐν τῇ νομισματικῇ ἐξελίξει τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ νομισματικὰ χρονικὰ τοῦ κόσμου, ὡς σύστημα ἀνατιθέμενος εἰς τὸ σύστημα τὸ καθιερωθὲν ἐν Ἀγγλίᾳ. Ἀλλ’ ἴδωμεν ὁποία ἦτο ἀκριβῶς ἡ οὐσία τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ 1910. Μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης τὸ ἐν κυκλοφορίᾳ χάρτινον νόμισμα ἦτο ἐλάχιστα ὑπεστηριγμένον διὰ χρυσοῦ καὶ ἑπομένως κατὰ τὸ πλεῖστον αὐτοῦ μέρος πιστωτικόν. Ἡ μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῆς Διεθνοῦς οἰκονομικῆς ἐπιτροπῆς βαθμιαία ἐλάττωσις τοῦ κυκλοφοροῦντος ποσοῦ, ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ βεβαίως, συνετέλεσεν εἰς τὴν ἐμπέδωσιν τῆς πίστεως πρὸς τὸ κυκλοφοροῦν νόμισμα καὶ ἑπομένως ἐβελτίωσε τὴν θέσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ συναλλάγματος, ἀλλὰ δὲν ἠδύνατο νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα οὐσιαστικῶς· τουτέστιν ἡ ἐφαρμοσθεῖσα μέθοδος ἐξυπηρέτει μὲν τὸ συνάλλαγμα οὐχὶ ὅμως καὶ τὰς ἐσωτερικὰς κυκλοφορικὰς ἀνάγκας. Διὰ νὰ συμβῇ τοῦτο, ἔδει νὰ ὑπάρχῃ ἀνάλογον εἰς χρυσὸν ἀντίκρυσμα εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον καὶ τοῦτο δὲν ἦτο δυνατόν. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο παρεμβαίνει ἡ ἔμπνευσις τοῦ Βαλαωρίτου. Ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχον ἐν τῇ δημοσίᾳ οἰκονομίᾳ ἀνάλογα ἀποθέματα διὰ νὰ στηρίξωσι τὴν ἔκδοσιν τοῦ ἀπαραιτήτου εἰς τὸ ἐμπόριον χαρτονομίσματος, ἔδει νὰ χρησιμοποιηθῶσιν τὰ ἀποθέματα τῆς Ἐθνικῆς οἰκονομίας. Οὕτω ἐψηφίσθη ὁ νόμος ΓΧΜΒʹ τοῦ 1910. Τὸ ἄρθρον 8 εἰς ὀλίγας γραμμὰς ἐδημιούργησεν ὁλόκληρον κυκλοφορικὸν σύστημα. Ἀντὶ τοῦ χρυσοῦ, ὅστις θὰ ἀπῃτεῖτο νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῷ δημοσίῳ θησαυροφυλακίῳ ἢ ἐν τοῖς θησαυροφυλακίοις τῆς Τραπέζης πρὸς κάλυψιν τῶν νέων ἐκδόσεων νομίσματος, ἤρκει νὰ ὑπάρχῃ χρυσὸς κατατεθειμένος εἰς τὰς Τραπέζας τῶν ξένων ἀγορῶν, ἤτοι συνάλλαγμα ἐπὶ τοῦ Ἐξωτερικοῦ. Εἰς πᾶσαν δὲ στιγμὴν ἡ ἀνταλλαγὴ τοῦ χαρτονομίσματος διὰ συναλλάγματος ἤτοι χρυσοῦ πληρωτέου εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν, ἦτο ὑποχρεωτικὴ διὰ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ὑπὸ τοὺς ὅρους τούτους ἡ μεγάλη πίστις τοῦ πρώτου ἡμῶν πιστωτικοῦ ἱδρύματος, χρησιμοποιοῦσα τὰ ἀποταμιεύματα τῆς Ἐθνικῆς οἰκονομίας, ἔδωσεν εἰς τὴν χώραν νόμισμα ὑγιὲς καὶ ἐλαστικόν. Ἀντὶ νὰ ὑπάρχῃ νεκρὸς χρυσὸς ὡς ἐγγύησις ὑγιοῦς κυκλοφορίας, καθωρίσθη ἡ ὕπαρξις ρευστοῦ πλούτου παραγωγικοῦ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Ἀλλ’ ὁ ἐρευνῶν τὸν νόμον ΓΧΜΒʹ εἰς τὸ βάθος αὐτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀνεύρῃ καὶ τὴν ἀσθενῆ του πλευράν, τὸ τρωτὸν αὐτοῦ μέρος. Καὶ ἡ ἐλαττωματικότης τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι οὗτος τὴν ἑστίαν τῆς δυνάμεώς του δὲν ἔχει ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ἀλλ’ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἀφοῦ ἐκεῖ ἀρκεῖ νὰ ὑπάρχῃ ὑπὸ μορφὴν συναλλάγματος τὸ Ἑλληνικὸν χρῆμα, διὰ νὰ κινηθῇ ὁ νόμος ἐν τῷ ἐσωτερικῷ. Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ δὲν εἶναι ἄσκοπον νὰ ὑπομνήσωμεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν τὸ μέγεθος τῆς καταστροφῆς τὴν ὁποίαν παρεσκεύαζεν εἰς τὴν δημοσίαν οἰκονομίαν ἡ προκάτοχος πολιτικὴ, ἥτις ἀπετόλμησε νὰ ὑψώσῃ δολοφόνον χεῖρα κατὰ τῶν στρατευμάτων φίλων Κρατῶν, χωρὶς νὰ ὑπολογίσῃ ὅτι τοιουτοτρόπως ἔθετεν εἰς κίνδυνον τὸ μέγιστον μέρος τῶν χρημάτων τοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ τοιαύτη πολιτικὴ ἡ γενομένη κατὰ τὴν προηγουμένην ἐποχὴν ἦτο ἐγκληματική, πόσον μᾶλλον ἐγκληματικωτέρα εἶναι ἡ διαγωγὴ τῶν προκαλεσάντων τὰ τελευταῖα γεγονότα τῆς Λαμίας καὶ τῶν Θηβῶν. Φυσικῶς ἡ ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου καὶ ἐντεῦθεν ἀκολουθουμένη πολιτικὴ τῆς Ἑλλάδος ἐπηύξησε πολὺ περισσότερον τὰ ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ ἀποθέματα ὄχι μόνον τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ ἀλλὰ τὰ τῆς ὅλης Ἐθνικῆς οἰκονομίας. Πᾶσα δὲ μεταβολὴ σήμερον τῆς πολιτικῆς τῆς χώρας ἡμῶν θὰ εἶχεν ὡς ἄμεσον αὐτῆς ἀποτέλεσμα τὴν πλήρη οἰκονομικὴν χρεωκοπίαν τοῦ τόπου. Ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ ἡ συγκέντρωσις συναλλάγματος εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ, ἔβαινεν κανονικῶς προϊοῦσα, ὑπερέβη δὲ πᾶσαν προσδοκίαν. Τὸ σύστημα ὑπέστη ἀκλόνητον τοὺς δύο Βαλκανικοὺς πολέμους καὶ εἴδομεν τὴν Ἑλληνικὴν δραχμὴν σταθερὰν ὅσον οὐδέποτε διότι ἀντικρύζετο 100 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ὑπὸ αὐτουσίου χρυσοῦ εἰς τὸ Ἐξωτερικόν. Κατὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου τὸ ἐνεργητικὸν τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ ἀνήρχετο εἰς φράγκα χρ. 153.338.400. Μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἡ αὔξησις αὕτη ἀπετέλει τὴν εὐχάριστον ἐκδήλωσιν τῆς προϊούσης αὐξήσεως τῶν ἀποταμιευμάτων τῆς Ἐθνικῆς μας οἰκονομίας διατελούντων ὑπὸ τὴν κηδεμονίαν, οὕτως εἰπεῖν, τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὡς χειριζομένης τὸν Νόμον ΓΛΜΒʹ διὰ λογαριασμὸν ἑαυτῆς καὶ τοῦ Κράτους, ὅπερ συμμετέχει εἰς τοὺς καρποὺς τῶν παραγωγικῶν αὐτοῦ κεφαλαίων. Μετὰ τὸν πόλεμον ἡ αὔξησις τοῦ ἐνεργητικοῦ τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ ἤρχισε νὰ γίνεται ἁλματική. Σήμερον ἀνέρχεται τοῦτο εἰς φράγκα χρυσᾶ 755.000.000. Ἀλλὰ πρέπει νὰ διακρίνωμεν ἀπολύτως τὴν πρὸ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου αὔξησιν ἀπὸ τῆς μετ’ αὐτόν. Πρὸ τοῦ πολέμου τὰ συγκοινωνοῦντα ἀγγεῖα τῆς παγκοσμίου οἰκονομίας τοῦ διεθνοῦς ἐμπορίου ἐλειτούργουν ἐλευθέρως καὶ ἑπομένως ἡ αὔξησις τοῦ ἐνεργητικοῦ τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ οὖσα αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν φυσιολογικὴ καὶ ὀφειλομένη εἰς λόγους διαρκεῖς, τακτικοὺς καὶ οὐχὶ ἐκτάκτους, ἀποτελεῖ φαινόμενον ἀπὸ πάσης ἀπόψεως εὐχάριστον, οὐδεμίαν δ’ εἶχε τὸ Κράτος ἀνάγκην νὰ ρυθμίσῃ κάτι τι τὸ ὁποῖον ἐρρύθμιζε μὲ τὴν διακρίνουσαν αὐτὸ κανονικότητα, ἡ πλάστιγξ τῆς Διεθνοῦς οἰκονομίας. Ἄλλην ὅμως μορφὴν παρουσιάζει τὸ φαινόμενον μετὰ τὸν πόλεμον. Ἡ παγκόσμιος ρυθμιστικὴ μηχανὴ δὲν λειτουργεῖ πλέον κανονικῶς. Ὁ πόλεμος καὶ τὰ συμφέροντα τῶν ἐμπολέμων ἔφθειραν, ἐτροποποίησαν κατὰ τὸ δοκοῦν, καὶ πολλάκις ἀφήρεσαν ὁλοσχερῶς τοὺς οἰκονομικοὺς ὀχετοὺς τοὺς συνδέοντας τὰς δεξαμενὰς τῆς παγκοσμίου οἰκονομίας. Δὲν ἠδυνάμεθα λοιπὸν νὰ ἐμπιστευθῶμεν ἀμέριμνοι εἰς τὴν αὐτοματικὴν ρύθμισιν τὴν λειτουργίαν τοῦ πολυτιμωτέρου ὀργάνου τῆς Ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Κατὰ τὸν πόλεμον ἡ αὔξησις τοῦ ἐνεργητικοῦ τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ δὲν ἀποτελεῖ μόνον τὸ φυσιολογικὸν αὐτὸ ἀποταμίευμα τῆς ἀνθούσης Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μας, ὥστε νὰ ἀφίηται εἰς τὴν ἰδίαν οἰκονομίαν νὰ ρυθμίζῃ τὸν τρόπον τῆς χρησιμοποιήσεώς του. Σήμερον ἐν τῇ αὐξήσει εἰσῆλθεν καὶ ἕτερος παράγων, γενικῶς ἡ ἐλάττωσις τῆς εἰσαγωγῆς ὀφειλομένη εἰς τὰς ἐμπολέμους συνθήκας, ἀλλ’ εἰδικώτερον ὁ μεσολαβήσας ἀποκλεισμὸς ἔσχε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ρευστοποιήσεως πάντων σχεδὸν τῶν εἰς ἀγαθὰ ἀποθεμάτων τῆς ἡμετέρας χώρας. Σήμερον εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ δὲν εὑρίσκεται μόνον ὅ,τι ἠδυνάμεθα νὰ ἀποταμιεύσωμεν, δὲν εὑρίσκεται μόνον ὁ ἱδρὼς τοῦ Ἕλληνος μετανάστου, οἱ κόποι τοῦ Ἕλληνος ναυτιλλομένου. Εἰς τὰ ἀποθέματα τοῦ συναλλάγματος ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ εὑρίσκεται μέρος τῆς ἀξίας τῶν τορπιλλισθέντων πλοίων τοῦ ἐμπορικοῦ μας στόλου. Ταῦτα πάντα τὰ ἀποθέματα, ἐὰν θέλωμεν ἡ Ἑλλὰς νὰ ζήσῃ ὡς Ἔθνος καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν προοδευτικὴν σταδιοδρομίαν του ἐν τῷ παγκοσμίῳ ἐμπορίῳ καὶ νὰ διατηρήσῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον τὸν δείκτην τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ ἐνεργητικοῦ καὶ παθητικοῦ σταθερῶς ὑπὲρ ἑαυτῆς, τὰ ἀποθέματα ταῦτα, λέγω, ὀφείλομεν διὰ πάσης θυσίας νὰ διατηρήσωμεν ζηλοτύπως ἀνέπαφα μέχρι πέρατος τοῦ πολέμου, διὰ νὰ δυνηθῶμεν τότε νὰ ἀναδημιουργήσωμεν ὅ,τι ἐν τῷ πολέμῳ ἀπωλέσαμεν, τὸν ἐμπορικόν μας στόλον καὶ ἐν γένει τὰ μέσα τῆς παραγωγῆς καὶ τοῦ πλουτισμοῦ. Ἀπὸ τοιαύτης ἀρχῆς ὁρμώμενοι, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὸν κεφαλαιοῦχον, τὸν ἐκ τοῦ πολέμου πλουτήσαντα ἐν τῷ τόπῳ, τὸν συγκεντρώσαντα μεγάλην ποσότητα νομισματικοῦ πλούτου εἰς τραπεζογραμμάτια τῆς Ἐθν. Τραπέζης; δὲν ἐπιτρέπεται, λέγω, νὰ ἀφήσωμεν εἰς αὐτὸν πλήρη πλήρη ἐλευθερίαν νὰ παρουσιάζηται ὁπόταν θέλει εἰς τὰς θυρίδας μιᾶς Τραπέζης καὶ ἀκολουθῶν τὸ ἔνστικτον τῆς ἀμαθείας του ἢ τὰς ὑποδείξεις τῶν κερδοσκόπων καὶ ἀγοράζων συνάλλαγμα νὰ ἐπενδύῃ τὴν περιουσίαν του εἰς ξένα χρεώγραφα καὶ γενικῶς νὰ τοποθετῇ τὰ κεφάλαιά του εἰς τὸ ἐξωτερικόν, φυγαδεύων ἐξ Ἑλλάδος καὶ στερῶν αὐτὴν τοῦ θησαυροῦ ὅστις εἶνε ἀπαραίτητος διὰ τὴν ἀναδημιουργίαν τοῦ παραγωγικοῦ της πλούτου. Δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς αὐτοὺς νὰ γίνωσι Τραπεζῖται τῶν ξένων ἀγορῶν, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὁ τόπος μας διψᾷ. Αἱ παρατηρήσεις αὗται ἀπεκρυσταλλώθησαν εἰς ὡρισμένην ἀπόφασιν καὶ ἐπηκολούθησεν εἰς ἐφαρμογὴν αὐτῶν ἡ ἔκδοσις τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ὑπαγωγῆς ὑπὸ ἔλεγχον τῆς ἀγορᾶς καὶ πωλήσεως ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος, ὅπερ ἀνακοινωθήσεται εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου 878. Μεθ’ ὅσα εἶπον ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἐννοήσῃ τὴν βαθεῖαν σημασίαν τοῦ ὅρου τῆς συμβάσεως, καθ’ ὅσον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θέλει λάβει πάντα τὰ μέτρα ὅπως παρεμποδίσῃ τὴν ἐξαγωγὴν Ἑλληνικῶν κεφαλαίων εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ θὰ ἠρώτα κανείς: διατὶ οἱ Σύμμαχοι νὰ ζητήσωσι νὰ λάβῃ ἡ Ἑλλὰς μέτρα κατὰ τῆς φυγαδεύσεως τῶν Ἑλληνικῶν κεφαλαίων εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, ἐνῷ εἶναι φανερὸν ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ κεφάλαια, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ φυγαδευθῶσι, κατὰ τὸ μέγιστον αὐτῶν μέρος θὰ ἐξήγοντο εἰς τὰς Συμμαχικὰς ἀγορὰς ζητοῦντα ἐκεῖ ἀσφαλῆ καὶ ἐπικερδῆ τοποθέτησιν; Διατὶ λοιπὸν νὰ ζητήσωσι τὴν ἐφαρμογὴν μέτρου αὐτοὺς πρώτους ζημιοῦντος; Ἁπλούστατα, διότι ἔχοντες βαθεῖαν γνῶσιν τῶν οἰκονομικῶν μας πραγμάτων καὶ τοῦ κυκλοφορικοῦ μας συστήματος, διέγνωσαν πόσον ἐπιζήμιος διὰ τὴν ὅλην θέσιν τῆς Ἐθνικῆς μας Οἰκονομίας, καὶ διὰ τὴν Κρατικήν μας συνεπῶς ὑπόστασιν, θὰ ἦτο ἡ ἄκαιρος ἐξάντλησις τῶν εἰς συνάλλαγμα ἀποθεμάτων μας. Ἐπροτίμησαν λοιπὸν νὰ θυσιάσωσι τὸ ἐγγύτερον μικρὸν αὐτῶν συμφέρον εἰς τὸ ἀπώτερον συμφέρον αὐτῶν, του νὰ διατηρήσωσι δῆλον ὅτι, ἔστω καὶ ἐπὶ σχετικῇ αὐτῶν ζημίᾳ, τὴν οἰκονομικὴν εὐεξίαν καὶ τὴν σταθερότητα τοῦ συναλλάγματος, πολιτείας Συμμάχου καὶ ὀφειλέτιδος. Ἡ τοιαύτη ἄλλως τε θέσις τῆς συμμαχικῆς ἀπόψεως ἦγεν καὶ εἰς ἄλλο εὐχάριστον ἀποτέλεσμα, τόσον δι’ αὐτοὺς ὅσον καὶ διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν, ὅτι οὗτοι μὲν δύνανται νὰ ἀναβάλωσιν εἰς εὐθετώτερον χρόνον τὴν διὰ χρησιμοποιήσεως αὐτουσίου χρυσοῦ πραγματοποίησιν τοῦ δανείου, ἥτις ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας τῶν συγκοινωνιῶν καὶ τοῦ ἐμπορίου θὰ ἦτο δύσκολος καὶ ἀπὸ πολλῶν ἀπόψεων ἀσύμφορος. Ἡ δὲ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, στηριζομένη εἰς τὰς ἀνοιγομένας ἔναντι τοῦ δανείου πιστώσεις, εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ χρησιμοποιῇ τὰς πιστώσεις ταύτας εἰς γραμμὴν ἐφεδρείας ὄπισθεν τοῦ μεγαλυτέρου μέρους τῶν σημερινῶν ἀποθεμάτων τοῦ Νόμου ΓΧΜΒʹ καὶ ἑπομένως δύναται νὰ δαπανᾷ τὸ προϊὸν τοῦ δανείου ἐν Ἑλλάδι μὴ πληρώνουσα τόκον, παρὰ μόνον τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν θὰ εὑρίσκετο ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ χρησιμοποιήσῃ διὰ τραβηγμάτων τὰς εἰς διαταγήν της πιστώσεις τοῦ δανείου ὅταν θὰ ἐξηντλοῦντο κατὰ μέγα μέρος τὰ ἀποθέματα τοῦ ΓΧΜΒʹ Νόμου. Τοιοῦτος ἐν ὀλίγοις ὁ τρόπος τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ δανείου καὶ τοιοῦτοι οἱ θεωρητικοὶ λόγοι οἱ ὑπαγορεύσαντες τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος. Εὐτυχῶς ἡ ἐχεμύθεια καὶ ἡ ταχύτης μεθ’ ἧς ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐμελέτησε, παρεσκεύασε καὶ ἔθεσεν εἰς ἐφαρμογὴν τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα, ἡ εὐρυθμία καὶ ταχύτης μεθ’ ὧν λειτουργεῖ ὁ ἐγκατασταθεὶς ἔλεγχος, συνετέλεσαν ὥστε ν’ ἀποδειχθῶσιν ἀνυπόστατοι οἱ φόβοι ἐκείνων, οἵτινες ἅμα τῇ δημοσιεύσει τοῦ Διατάγματος ἐνόμισαν, ὅτι θὰ ἐδημιουργεῖτο ἐν τῇ ἀγορᾷ πανικός. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω διὰ νὰ καταστήσω ἀντιληπτοὺς εἰς ὑμᾶς τοὺς λόγους, οἵτινες ὑπηγόρευσαν τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα περὶ ἐλέγχου τοῦ συναλλάγματος, ἐλπίζω δὲ ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ εὑρεθῇ ἐν προκειμένῳ σύμφωνος μεθ’ ἡμῶν. Ἀλλ’ ἀπομένει καὶ ἄλλο τι, ὅπερ πρέπει μετὰ προσοχῆς νὰ ἐξετασθῇ μετὰ τὴν συνομολόγησιν τοῦ μεγάλου Συμμαχικοῦ δανείου. Ἐννοῶ τὰς συνεπείας ἃς δύναται νὰ ἔχῃ ἐν τῇ ἐσωτερικῇ οἰκονομικῇ ζωῇ τοῦ τόπου μας ἡ συρροὴ τόσου μεγάλου ποσοῦ χρηματικοῦ πλούτου ἐντὸς τόσον βραχέως χρονικοῦ διαστήματος. Λέγων χρηματικὸν πλοῦτον, ἐπιθυμῶ νὰ μὴ ὑπάρξῃ παρεξήγησις ὡς πρὸς τὴν ἀπόλυτον πραγματικότητα τοῦ πλούτου τούτου. Δὲν πρέπει ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ ἐμφιλοχωρήσῃ μεταξὺ ὑμῶν ἡ σκέψις ὅτι ὅσα λέγω καὶ ὅσα θὰ εἴπω στηρίζονται εἰς τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι τὸ συμμαχικὸν δάνειον θὰ κυκλοφορήσῃ ἐν Ἑλλάδι εἰς δραχμάς. Τὸ συμμαχικὸν δάνειον εἶναι δάνειον εἰς χρυσὸν καὶ ἡ δραχμή, ἥτις κυκλοφορεῖ καὶ θὰ κυκλοφορῇ, εἶναι πάντοτε νόμισμα παραστατικὸν ἴσης ποσότητος χρυσοῦ ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ, ἤτοι συναλλάγματος. Ὁμιλῶν ἑπομένως περὶ συνεπειῶν καὶ ἀποτελεσμάτων ἀθρόας συρροῆς πραγματικοῦ πλούτου, ἐξετάζω τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς ἰδίας ἐντελῶς ἀποφάσεως, ἀφ’ ἧς θὰ τὸ ἐξήταζον, ἐὰν ἐπρόκειτο καὶ ἦτο δυνατὸν νὰ μεταφερθῇ ἀμέσως εἰς αὐτούσιον χρυσὸν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ δανείου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προλάβῃ καὶ θὰ προλάβῃ ἡ Κυβέρνησις εἶναι περαιτέρω ἔντασις τῆς πληθωρικῆς κυκλοφορίας, λόγῳ εἰσαγωγῆς καὶ ἄλλου χρήματος εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἀγοράν. Ἡ ποσοτικὴ θεωρία τοῦ νομίσματος εἶναι γνωστή. Δὲν θὰ ἐπιχειρήσω νὰ τὴν ἀναπτύξω. Οὐδεὶς ἠμφισβήτησε τὸ γεγονὸς ὅτι ὅταν ὁ κυκλοφορῶν νομισματικὸς πλοῦτος αὐξάνῃ αἱ τιμαὶ τῶν πραγμάτων ἀνέρχονται. Ἡ μία πτέρυξ ἀρέσκεται νὰ ὑποστηρίζῃ ὅτι δὲν ὑψώνονται αἱ τιμαὶ ἀλλὰ ἡ ἀξία τοῦ νομίσματος ἐλαττοῦται. Ἡ ἄλλη πτέρυξ δέχεται τὸ ἐναντίον. Πραγματικῶς τὸ ζήτημα εἰς τὰ ἀποτελέσματά του εἶναι τὸ ἴδιον. Ποῖα μέσα θὰ ἠδύνατο νὰ ἀντιτάξῃ μία Κυβέρνησις πρὸς βελτίωσιν τῶν ἐκ τῆς πληθωρικῆς κυκλοφορίας ἀποτελεσμάτων; Τὸ πρῶτον καὶ ἀσφαλέστερον μέτρον θὰ ἦτο νὰ βελτιώσῃ τοὺς ὅρους τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς εἰσαγωγῆς καὶ νὰ ἐπιτύχῃ οὕτω τὴν αὔξησιν τῆς προσφορᾶς τῶν πραγμάτων. Τὸ δεύτερον μέσον θὰ ἦτο νὰ προσπαθήσῃ νὰ ἀντλήσῃ ἐκ τῆς κυκλοφορίας τὸ πέραν τῶν φυσικῶν ἀναγκῶν κυκλοφοροῦν νόμισμα. Προσπαθοῦμεν καὶ προσεπαθήσαμεν νὰ χρησιμοποιήσωμεν ἀμφοτέρας τὰς μεθόδους. Ἡ Κυβέρνησις ἐξασφαλίζουσα τὴν συμπλήρωσιν τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης καὶ ἐν γένει τὸν ἐπισιτισμὸν τῆς χώρας δι’ ἀθρόων εἰσαγωγῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, θέλει ἐπιτύχῃ ὥστε αἱ τιμαὶ τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης τοὐλάχιστον μὴ ρυθμίζωνται ἐκ τῆς σχέσεως τῆς μεγάλης προσφορᾶς χρήματος καὶ τῆς μεγάλης ζητήσεως τῶν πραγμάτων, ἀλλ’ ἐκ τοῦ πραγματικοῦ κόστους τῶν εἰδῶν τούτων. Ἡ ὁδὸς ὡς πρὸς τοῦτο εἶναι σαφὴς καὶ διαγεγραμμένη. Ὡς πρὸς τὴν δευτέραν μέθοδον ἡ λύσις εἶναι δυσκολωτέρα. Πῶς θὰ δυνηθῇ τὸ Κράτος νὰ συναρμολογήσῃ καὶ ποῦ ἀκριβῶς εἶναι σκόπιμον νὰ στήσῃ τὴν ἀπορροφητικὴν ἀντλίαν, ἥτις θὰ τοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀπορροιφήσῃ ἐκ τῆς ἀγορᾶς τὸ πλεονάζον νόμισμα; Μελετῶντες τοὺς ὅρους ὑφ’ οὓς διατελεῖ ἐν Ἑλλάδι ἡ χρηματικὴ ἀγορά, τὸ βαρόμετρον τῆς πίστεως τοῦ Κράτους ἐν σχέσει πρὸς τὴν κλίμακα τῆς πίστεως τόσον τῆς τραπεζικῆς, ὅσον καὶ τῆς ἰδιωτικῆς, κατελήξαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι διὰ νὰ διατηρήσωμεν ἀδιατάρακτον τὴν δημιουργηθεῖσαν ἰσορροπίαν καὶ διὰ νὰ μὴ προκαλέσωμεν δυσπιστίαν, ἔπρεπε, πρὸ τοῦ ἐπιχειρήσωμεν νὰ ἀντλήσωμεν ἐκ τοῦ πλεονάζοντος χρηματικοῦ πλούτου, νὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν κἄτι τι ἄλλο ἁπλούστερον καὶ ἀκοπώτερον, νὰ ἀκινητήσωμεν, νὰ ἀπονεκρώσωμεν ἀρκετὸν μέρος αὐτοῦ τόσον, ὅσον αἱ ἀνάγκαι τοῦ ἐμπορίου παρουσιάζουν πλεονάζον. Ἡ ἐξέλιξις τῆς ποσοτικῆς θεωρίας τοῦ νομίσματος εἰσήγαγεν εἰς τὴν ἐξίσωσιν τοῦ ἀποτελέσματος τοῦ κυκλοφοροῦντος νομίσματος ἐπὶ τῶν τιμῶν τῶν πραγμάτων νέον στοιχεῖον, νέον συντελεστήν, τὴν ταχύτητα τῆς κυκλοφορίας. Τὴν ταχύτητα τῆς κυκλοφορίας θὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἐλαττώσωμεν. Εἶναι φανερὸν ὅτι ἐλαττοῦντες ταύτην εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ ἐλαττοῦμεν τὸ ποσὸν τοῦ κυκλοφοροῦντος νομίσματος καὶ ἂν αἱ δύο αὗται ἐλαττώσεις δὲν εὑρίσκονται ἐν σχέσει ἀναλογίας, εὑρίσκονται ὅμως πάντοτε εἰς σχέσιν φθινούσης ἀριθμητικῆς σειρᾶς. Ἰδοὺ δι’ ὀλίγων ὁ οἰκονομικὸς συνδυασμός, ὃν σκέπτεται νὰ ἐφαρμόσῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν πραγματοποίησιν τῆς μεθόδου ταύτης. Χρησιμοποιοῦσα μέρος τῶν παρὰ τῶν συμμάχων ἀνοιχθησομένων πιστώσεων ἀπέναντι τοῦ δανείου, χρησιμοποιοῦσα τὰς πιστώσεις ταύτας ὡς ἐγγύησιν διὰ μεταφορᾶς των εἰς διαταγὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, νὰ ἐκδίδῃ ἐντόκους συναλλαγματικὰς προθεσμίας τριμήνου ἐν ἀρχῇ, εἶτα ἑξαμήνου ἢ ἐνιαυσίας, ἀποδεκτὰς καὶ πληρωτέας ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς τὴν λῆξιν τῆς προθεσμίας των. Δὲν ἔχομεν ἀκόμη ἀποκρυσταλλώσει ὁριστικὰ συμπεράσματα ὡς πρὸς τὸν καθορισμὸν τοῦ ἐπιτοκίου, τοῦτο δὲ διότι ἀπαιτεῖται μεγάλη προσοχὴ ἐν τῷ καθορισμῷ του. Ἀληθῶς τὸ Κράτος δὲν σκοπεῖ διὰ τοῦ μέσου τούτου νὰ διαταράξῃ τὸ τραπεζικὸν τῆς χώρας καθεστώς, οὐδὲ νὰ δημιουργήσῃ δύσκολον κατάστασιν πραγμάτων διὰ τὰς Τραπέζας. Διότι ἐὰν ὁ τόκος εἶναι ὑψηλὸς θὰ ἐπήρχετο ἄμπωτις εἰς τὰ τραπεζικὰ ἀποθέματα διὰ νὰ δημιουργηθῇ πλημμυρὶς εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ δὲν εἶναι οὗτος ὁ σκοπὸς τοῦ Κράτους. Ἡ Κυβέρνησις σήμερον δὲν ἔχει ἀνάγκην χρημάτων, διότι τοὺς πόρους ὧν εἶχεν ἀνάγκην ἐξεῦρεν ἐν τῇ συνομολογήσει τοῦ δανείου, ἑπομένως ἀποβλέπει ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ νὰ ἀπορροφήσῃ ἐκ τῆς κυκλοφορίας μόνον τὸ ἐπικινδύνως περιττόν. Διὰ τοῦτο δὲ ἐπιβάλλει εἰς τὸν δημόσιον θησαυρὸν τὴν ζημίαν τοῦ νὰ πληρώσῃ τόκον διὰ νὰ ἐνθαρρύνῃ τὴν προσέλευσιν τοῦ πλεονάζοντος χρήματος. Ὁ σκοπὸς δὲ οὗτος δὲν θὰ ἐπετυγχάνετο ἂν ἁπλῶς αἱ τοποθετήσεις εἰς τὰς Τραπέζας ἀπεσύροντο διὰ νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Τουναντίον σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συνδυασμοῦ τῶν συναλλαγματικῶν νὰ δώσῃ καὶ ἐργασίαν εἰς τὰς Τραπέζας, αἵτινες ὁμολογουμένως εἶδον τὰς ἐργασίας των ὁπωσδήποτε ἠλαττουμένας, λόγῳ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ ἐλέγχου ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος. Ἡ ἐργασία δὲ αὕτη παρέχεται εἰς αὐτὰς ὑπὸ διπλῆν μορφήν· πρῶτον ὑπὸ τὸν τύπον προμηθείας διὰ τὰς μέσῳ αὐτῶν ἐπενδύσεις διὰ συναλλαγματικῶν χρηματικῶν κεφαλαίων τῶν πελατῶν των, καὶ εἶτα δι’ ἐπενδύσεων εἰς συναλλαγματικὰς τῶν διαθέσεών των. Εἶναι αὐτόδηλος καὶ ἀναμφισβήτητος ἡ μεγίστη ἀσφάλεια τῶν πιστωτικῶν τούτων τίτλων ὄπισθεν τῶν ὁποίων θὰ εὑρίσκηται ἡ πίστις τοῦ Κράτους, τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ ἐπὶ πλέον αὐταὶ αὗται αἱ πιστώσεις τοῦ Συμμαχικοῦ δανείου, αἵτινες μετατρεπόμεναι ἐν ἀνάγκῃ εἰς ἐκδόσεις κατὰ τὸν νόμον ΓΧΜΒʹ ἀποκλείουσι ἀπολύτως πάντα φόβον μὴ ἐγκαίρου πληρωμῆς. Ἐξ ἄλλου, ἡ ὑπὸ τῶν Τραπεζῶν ἐπὶ μικρῷ τόκῳ προεξόφλησις τῶν συναλλαγματικῶν τούτων θὰ προσδώσῃ εἰς τὸν συνδυασμὸν τοιαύτην ἐλαστικότητα κυκλοφορίας οὕτως ὥστε εἶμαι βέβαιος ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν πιστωτῶν τοῦ δημοσίου θὰ ζητῶσι μόνοι των θὰ πληρώνωνται μέρος τῶν ἀπαιτήσεών των διὰ τοιούτων συναλλαγματικῶν, αἵτινες κατὰ τοῦτο μόνον θὰ διαφέρουν τῶν τραπεζογραμματίων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὅτι θὰ εἶναι ἔντοκοι. Ἠθέλησα νὰ ἀναπτύξω διὰ βραχέων ὅσον τὸ θέμα ἐπέτρεπε τὸν οἰκονομικὸν συνδυασμὸν ὃν σκεπτόμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν, ὅπως προλάβωμεν τὴν ἔντασιν τῆς πληθωρικῆς κυκλοφορίας. Εἶναι φανερὸν ὅτι τὸ Κράτος θὰ ὑποστῇ τὸ βάρος τοῦ τόκου διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἀπορροφήσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλύτερον ποσόν. Ἀλλὰ τὸ βάρος τοῦτο καὶ ἡ θυσία πρέπει νὰ θεωρῶνται ἀσήμαντα ἀπέναντι τῶν μεγίστων κοινωνικῶν ὠφελημάτων, ἅτινα θὰ προέλθωσιν ἐκ τούτου. Ἄλλως τε, μὴ λησμονῶμεν ὅτι ὁ πόλεμος μίαν ἡμέραν θὰ λήξῃ καὶ εἶναι ἀνάγκη ἀπὸ τοῦδε νὰ καλλιεργήσωμεν τὸ ἔδαφος διὰ τὴν μεταπολεμικὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν μας. Ἰδοὺ, κ. βουλευταὶ, ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας καὶ αἱ σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁλόκληρον τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα αὐτῆς. Ἐὰν ἡ κατάστασις δὲν εἶναι ἀνθηρὰ, ἀναμφισβητήτως οὐδεμίαν ὑπέχει εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις. Ἡ θύελλα τοῦ παγκοσμίου πολέμου, τὸν ὁποῖον διὰ πρώτην φορὰν ἀτενίζει ἡ ἀνθρωπότης, δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπηρεάσῃ καὶ τὴν Ἑλλάδα ἐν τῇ οἰκονομικῇ αὐτῆς ὑποστάσει. Δὲν ἦτο δυνατὸν ἡμεῖς ν’ ἀποτελέσωμεν ἐξαίρεσιν τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἡ ἀνθρωπότης ὁλόκληρος, τὰ Κράτη ὅλα, ὑφίστανται πιεστικὴν τὴν οἰκονομικὴν ἐπιρροὴν τῆς παγκοσμίου συρράξεως. Δὲν πρέπει ἐπίσης νὰ λησμονῆτε, Κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι, ἐὰν τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐμφανίζηται τόσον ἄρτιον καὶ πλῆρες, ὅσον θὰ ἐπόθει πρώτη ἡ Κυβέρνησις, τοῦτο δέον ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὴν ἀδυναμίαν τῆς Κυβερνήσεως νὰ χαράξῃ ὑπὸ τὰς παρούσας στιγμὰς εὐρὺ οἰκονομικὸν πρόγραμμα. Εἶναι ἡ δύναμις τῶν πραγμάτων ὑπερτέρα πάσης ἄλλης δυνάμεως καὶ εἶναι προσέτι τόσα τὰ ἐρείπια τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησε τριακοντάμηνος Κυβερνητικὴ ἀτασθαλία, ὥστε νὰ δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς κατώρθωμα τὸ ὅτι ἐκ τῶν ἐρειπίων τούτων συνεκρότησε τὸ σημερινὸν οἰκονομικὸν καθεστὼς τῆς τάξεως καὶ τῆς περισυλλογῆς. Βεβαίως μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, θὰ εὑρεθῶμεν καὶ ἡμεῖς μετὰ τῶν ἄλλων Κρατῶν πρὸ μεγάλου δημοσίου χρέους διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ ὁποίου θὰ εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ διαθέσωμεν μέγα μέρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων. Ἀλλὰ ἡ σκέψις αὕτη δὲν δύναται οὔτε πρέπει νὰ μᾶς ταράσσῃ. Ἡ ὁμὰς τῶν ἐμπολέμων, μετὰ τῆς ὁποίας συνεταυτίσαμεν τὴν τύχην μας καὶ ἥτις μάχεται ὑπὲρ τῆς ἐπικρατήσεως τῆς ἠθικῆς καὶ τοῦ δικαίου καὶ ἰδιαιτέρως ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τῶν μικρῶν λαῶν, θὰ εἶναι καὶ ἡ τελικῶς νικήτρια. Μετὰ τὴν συνθήκην δὲ τῆς Εἰρήνης, ἡ ὁποία θὰ ἐπακολουθήσῃ τὴν Νίκην ταύτην, ἡ Ἑλλὰς, ἀπερίσπαστος πλέον ἀπὸ ἐξωτερικῶν κινδύνων καὶ ἀπειλῶν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκμεταλλευθῇ ἐντατικῶς τοὺς ἀνεκμεταλλεύτους μέχρι σήμερον πλουτοπαραγωγικούς της πόρους. Ὁ δὲ πλοῦτος τὸν ὁποῖον συνεσώρευσε κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν, ἡ δύναμίς της ὡς φυλῆς δημιουργικῆς, καὶ τὸ σφρῖγος γενικῶς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἶναι στοιχεῖα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ στηρίξουν τὴν μᾶλλον εὐέλπιδα πρόβλεψιν ὅτι ἡ Ἑλλὰς μετὰ ἔτη τινὰ στενοχωρίας θὰ εἶναι ἱκανὴ νὰ ζήσῃ εὐτυχὴς καὶ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν προορισμόν της. Περατῶν τὸν λόγον μου ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1. «Περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως καὶ τῆς πληρωμῆς τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν Εἰδικῶν Ταμείων καὶ ὑπηρεσιῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1918 καὶ περὶ χορηγήσεως ἓξ δωδεκατημορίων πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τῶν ἓξ πρώτων μηνῶν τῆς χρήσεως ταύτης». 2. «Περὶ ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ χορήγησιν δανείων εἰς πρόσφυγας». 3. «Περὶ παροχῆς βοηθήματος εἰς τοὺς ἀναξιοπαθοῦντας τῆς Ἠπείρου». 4. «Περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τοὺς ἐκ τῶν πολεμικῶν γεγονότων παθόντας δημοσίους πολιτικοὺς ὑπαλλήλους καὶ πληρωμῆς ἀσφαλίστρων διὰ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν». 5. «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Νόμου 1028 τῆς 31 Ὀκτωβρίου 1917 «περὶ ἐξοφλήσεως ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου ἐξ ἐπιτάξεων, προμηθειῶν καὶ ὑποχρεώσεων ἀναγομένων εἰς κεκλεισμένας χρήσεις καὶ τὴν χρῆσιν 1916, δι’ ὁμολογιῶν δανείου ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου μέχρις 100 ἑκατομμυρίων δραχμῶν ὡς καὶ περὶ κυρώσεως τῆς σχετικῆς μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συμβάσεως». 6. «Περὶ ἐκδόσεως γραμματίων τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης». 7. «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου περὶ τελῶν χαρτοσήμου». 8. «Περὶ ἀναγραφῆς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν διαφόρων Ὑπουργείων τῆς χρήσεως 1918 πιστώσεων πρὸς τακτοποίησιν δαπανῶν παρελθουσῶν χρήσεων». 9. «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 31 τοῦ Νόμου ΣΙΒʹ τοῦ 1852 περὶ δημοσίου λογιστικοῦ καὶ περὶ μέτρων προνοίας ὑπὲρ τῶν λόγῳ νόσου καθισταμένων ἀνικάνων πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν». 10. «Περὶ πληρωμῆς εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐν τῇ Ἀνατολικῇ Μακεδονίᾳ ἀποκλεισθέντων δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἡμίσεως τοῦ μισθοῦ αὐτῶν». Τὰ τρία πρῶτα νομοσχέδια παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ὅπως κηρυχθῶσι κατεπείγοντα καὶ ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχήν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν δέχηται ὅπως τὰ νομοσχέδια ταῦτα κηρυχθῶσι κατεπείγοντα καὶ ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχήν.

§22ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἅπαντα τὰ νομοσχέδια ταῦτα παραπέμπονται εἰς τὰς ἁρμοδίας ἐπιτροπὰς τῆς Βουλῆς. Μὲ λύπην μου γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν διακοπῶν ἀπεβίωσαν οἱ βουλευταὶ Λέσβου Καραπαναγιώτης καὶ Εὐβοίας Ἰατροῦ. Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου θέματος πρὸς συζήτησιν λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὔτη τὴν 6 μ. μ. αὔριον. (Ὥρᾳ 8 μ. μ.)