1917.10.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 45Η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1917

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 5 μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Πολυχρονιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ σειρᾶς ἀρχαιότητος ἀξιωματικῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Μπουρνιᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος». — Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Δαζέας ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου 615 «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν διατάξεων «περὶ συστάσεως φαρμακείων». — Ὡσαύτως ὁ ἴδιος κ. βουλευτὴς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐφέδρων ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν ὀδοντοϊατρῶν κλπ.». — Ὡσαύτως οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Πετρίδης, Α. Χρηστόπουλος, Π. Ἀραβαντινὸς καὶ Π. Μεντζελόπουλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὁδοποιΐας». — Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Χρυσοστάλης, Θ. Φίλιος, Ι. Λεκανίδης κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐφέδρων ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν». — Οἱ ὑπάλληλοι τῶν καφενείων, ζυθοπωλείων καὶ ζαχαροπλαστείων παρακαλοῦσιν ὅπως βελτιωθῇ ἡ θέσις των. — Ὁ ἐκ Κύμης Σ. Βάλτας διαμαρτύρεται ὡς ἀδίκως καταδικασθεὶς ἐπὶ παρανόμῳ ὁπλοφορίᾳ. — Ὁ ταγματάρχης τοῦ πυροβολικοῦ Ἄρτης Χρόνης παρακαλεῖ ὅπως τῷ χορηγηθῇ προνόμιον εὑρεσιτεχνίας, ὡς ἐφευρὼν ἴδιον σύστημα ὀπλοβομβίδος. — Ἔνιοι τῶν κατοίκων τῆς Ἄρτης παρακαλοῦσιν ὅπως διὰ νόμου θεσπισθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ τρίτου ἄρθρου τοῦ Διατάγματος τοῦ 1884 «περὶ ἐκτελέσεως ἔργων». — Οἱ κ.κ. Φ. Φιλιππίδης καὶ Ι. Κυριαζίδης, μηχανολόγοι καὶ ἐργοστασιάρχαι, παρακαλοῦσιν ὅπως τοῖς χορηγηθῇ προνόμιον εὑρεσιτεχνίας, ὡς βελτιώσαντες τὸν τρόπον τῆς προσαρμογῆς εἰς τὰ βλήματα Κρούπ. — Οἱ κάτοικοι Ζώγλοπι τοῦ Δήμου Ἰτάμου Καρδίτσης διαμαρτύρονται κατὰ τῶν Ἀθ. Καραμάκη καὶ Γ. Τσικρίκα, ἐπιθυμούντων διακατοχὴν ὄρους Ἰτάμου. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Τυπάλδος Μπασιᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικήσεως τῆς ὑπὸ τοῦ Εὐαγγέλου Ζάπα καταλειφθείσης εἰς τὸ Ἔθνος περιουσίας». — Ὡσαύτως ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ζαρλῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκμεταλλεύσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους δασῶν κλπ.». — Ὡσαύτως ὁ βουλευτὴς κ. Α. Θανόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐφέδρων ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν ὀδοντοϊατρῶν κλπ.». — Ὡσαύτως οἱ βουλευταὶ κ.κ. Θ. Γοῦσκος, Θ. Κωτούλας, Μ. Κοφίνας, Ν. Γαρδικιώτης, Θ. Βελλιανίτης, Α. Παπαζαχαρίου, Ι. Γκέκας, Γ. Καρπετόπουλος κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 97 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Βουρλούμης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως στρατιωτικῶν συμβουλίων». — Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Τερζάκης καὶ Ι. Ξηρὸς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεων καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 850 «περὶ συντάξεως δικαστικῶν ὑπαλλήλων». — Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Βουρλούμης, Γ. Καρπετόπουλος καὶ Γ. Πὼπ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως στρατιωτικῶν συμβουλίων». — Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καταθέτει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νόμου ͵ΓΠΟΔʹ τοῦ 1911» καὶ 2) «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 217 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων». — Ὡσαύτως οἱ κ.κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τοῦ Ἐπισιτισμοῦ Ὑπουργοὶ καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐνεργείας ἀνακριτικῶν πράξεων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ ἐπισιτισμοῦ». — Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ βελτιώσεως τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ». Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως τὰ ἀνωτέρω νομοσχέδια κηρυχθῶσι κατεπείγοντα καὶ ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχήν;

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Κηρύσσονται κατεπείγοντα καὶ ψηφίζονται κατ’ ἀρχήν). — Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Φακιώρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸ ἄρθρον 27 τοῦ νόμου «περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Τ. Μπασιᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μερικῆς κυρώσεως ἀναγκαστικῶν Β. Διαταγμάτων εἰς τὴν Πανεπιστημιακὴν νομοθεσίαν». — Ὁ ἴδιος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 779 τῆς 26 Αὐγούστου 1917» «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 31 Δεκεμβρίου 1916 Β. Διατάγματος «περὶ ἀπαγορεύσεως πάσης συμβατικῆς ἀπαλλοτριώσεως ἄνευ ἀδείας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἑλληνικοῦ πλοίου».

Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Γ. Κοκκινάκης ἐπερωτᾷ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, διατί δὲν ἐνεργήθησαν προαγωγαὶ ἐν τῇ Χωροφυλακῇ.

§4Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐνῷ ἐνεργήθησαν προαγωγαὶ ὑπαξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν τοῦ Στρατοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ τοῦ 835 νόμου, τοιαῦται ὅμως δὲν ἐνεργήθησαν εἰς τὴν Χωροφυλακήν, καίτοι παρὰ τοῦ τέως Ἀρχηγείου Δημοσίας Ἀσφαλείας εἶχον προκληθῆ προτάσεις, αἵτινες καὶ ἀνεβλήθησαν καὶ εὑρίσκονται εἰς τὸ ἐνταῦθα Ἀρχηγεῖον, χωρὶς νὰ ἐνεργηθῶσιν ἕνεκα τῆς ἐν τῷ μεταξὺ ἐπελθούσης ἑνοποιήσεως τοῦ Κράτους. Ἡ μὴ ἐνέργεια προαγωγῶν καὶ εἰς τὴν Χωροφυλακὴν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶναι μέτρον ἄνισον καὶ δεκάκις προκαλέσαν τὰ παράπονα τῶν ἐνδιαφερομένων. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἐν προκειμένῳ ὑπόθεσιν καὶ τεθῶσιν ἐν ἰσχύϊ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 727 καὶ 1318 Διατάγματα τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως, τὰ κανονίζοντα τὸν τρόπον τῆς προαγωγῆς ὑπαξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν τῆς Χωροφυλακῆς καὶ δυνάμει τῶν ὁποίων ὑπεβλήθησαν αἱ προτάσεις.

§5Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θέλω λάβει ὑπ’ ὄψιν μου τὸ ζήτημα τοῦτο ἐν καιρῷ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κατσίνας παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν, ὅπως καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου καταρτισθὲν νομοσχέδιον «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου 462 (1914) «περὶ μηχανικῶν καὶ ὑπομηχανικῶν τοῦ Στρατοῦ», ὅπως ἐπέλθῃ βελτίωσις αὐτῶν, παρηγκωνισμένων τελείως, ἀφοῦ ὁ ὑφιστάμενος νόμος καταδικάζει εἰς νόμιμον καὶ διαρκῆ στασιμότητα τοὺς εἰρημένους ὑπομηχανικούς, προσφέροντας μετὰ ζήλου καὶ φιλοπονίας σοβαρωτάτας ὑπηρεσίας εἰς τὰ τεχνικὰ ἔργα τοῦ Στρατοῦ.

§7Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Λυποῦμαι διότι δὲν ἔλαβον τὸν καιρὸν νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα τοῦτο. Κατ’ ἀκολουθίαν θὰ μελετηθῇ καὶ θὰ ψηφισθῇ καὶ τοῦτο μὲ τὴν σειράν του.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ὑπεβλήθη πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ 16 βουλευτῶν περὶ προτάξεως τῆς προτάσεως «περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ νόμου 492, παράγρ. 4 τῆς 30 Νοεμβρίου 1914 διὰ προσθήκης καὶ 4ου ἄρθρου».

§9Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ὅπως προταχθῇ καὶ συζητηθῇ ἡ πρότασις αὕτη.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ περισσότεροι τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν βουλευτῶν ἀπουσιάζουν καὶ τοιουτοτρόπως δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις. — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 97 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς».

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτή. Δεκτή. (Γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις νόμου).

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος». Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται).

§13ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον, ἀναγινώσκεται δὲ καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2).

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Θανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§15Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὴν παραδοχὴν τῆς αὐξήσεως τῶν ἡμερῶν ἀποστάξεως, οἱ κάτοχοι τῶν μικρῶν ἀμβύκων δὲν δύνανται ἐλευθέρως νὰ πωλῶσι τὸ ἀπόσταγμα, διότι δὲν ἀπαλλάσσονται τῶν διατυπώσεων τοῦ νόμου.

§16Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι. Οἱ μικροὶ παραγωγοί, οἵτινες δὲν ἐπώλουν πρότερον, δὲν πωλοῦν καὶ σήμερον. Ὅσα δικαιώματα εἶχον τοὺς τὰ ἀφίνω.

§17Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα διὰ τοὺς μικροὺς ἄμβυκας. Θέλομεν νὰ μάθωμεν μετὰ τὴν εὐεργετικὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως αὐτοὶ ἐργάζωνται εἴκοσιν ἡμέρας ἀντὶ τῶν ἐννέα, τὸ οὖζο, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποστάξωσιν οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ αʹ κατηγορίας ἐπὶ εἴκοσιν ἡμέρας, θὰ ἐπιτρέπεται νὰ τὸ πωλῶσιν;

§18Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ αὐτοί, περὶ τῶν ὁποίων ἐρωτᾶτε, θὰ δύνανται τὴν σοῦμαν νὰ τὴν μετατρέψωσιν εἰς οὖζο καὶ τότε θὰ δύνανται νὰ τὴν μεταφέρωσιν ὅπου θέλουν, ὄχι ὅμως εἰς ποτοποιούς, ἀλλ’ εἰς τοὺς ποτοπώλας καὶ τοὺς παντοπώλας.

§19Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ὁλόκληρος ἡ συζήτησις στρέφεται περὶ αὐτὴν τὴν διασάφησιν καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὡς ἑρμηνεία.

§20Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα. Νὰ σημειωθῇ.

§21Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς οὖζο θὰ τὴν πωλῶσι τὴν σούμαν ἢ καὶ εἰς τσίπουρο;

§22Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἴδιον εἶναι.

§23Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ δηλωθῇ.

§24Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂς γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι οὖζο καὶ τσίπουρο εἶναι τὸ ἴδιον.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§26Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἠμποροῦμεν παρὰ νὰ ἐκφράσαμεν τὴν εὐγνωμοσύνην μας, διότι ἐκηρύχθητε ὑπὲρ τῶν τάξεων ἐκείνων τῶν ἐργατικῶν, διὰ τὰς ὁποίας τὸ οἰνόπνευμα ἀποτελεῖ θαλπωρὴν καὶ εἶναι θερμουργὸν καὶ ὁμολογοῦμεν ὅτι πάντοτε εἴμεθα ὑπὲρ τῶν ἀδυνάτων καὶ οὐδέποτε μᾶς συνεκίνησαν αἱ προνομιοῦχοι τάξεις, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριε Ὑπουργέ, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελα νὰ διασαφηνισθῇ εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὑπάρχει μία κατηγορία ἐν Πάτραις βιομηχάνων ποτοποιῶν, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ γίνῃ μία δήλωσις, κατὰ πόσον ἐπιτρέπεται εἰς αὐτοὺς νὰ τὸ κάμνουν οὖζο, ἐκεῖνοι ἀκριβῶς, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ ἓν ἔτος ἐργάζονται, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου λέγετε ὅτι δὲν δύνανται νὰ τὸ κάμωσιν οὖζο, ἀλλ’ ὡς σούμαν δύνανται νὰ τὸ δώσωσιν εἰς τὴν Ἑταιρείαν.

§27Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι εἰς τὴν Ἑταιρείαν, εἰς τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς βʹ κατηγορίας ἐν γένει. Δι’ ἐφέτος δέ, ἐπειδὴ ἐγένοντο προαγοραί, ἀντὶ νὰ τοὺς δίδῃ τὸ Δημόσιον 20 λεπτὰ ὡς ἀμοιβήν, διὰ τροπολογίας θὰ τοὺς δίδῃ 60 λεπτὰ διὰ τὸ ἐφετεινὸν ἔτος.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, ἐὰν δέχεται νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§29ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6ον (ἀναγινώσκεται). Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχει ὑποβάλει τροπολογίαν ὁ κ. Μανουσάκης καὶ παρακαλεῖ ὅπως ἡ περίοδος παραταθῇ εἰς ἐννεάμηνον.

§31Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δεκτὴ ἡ τροπολογία. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ἀναγινώσκεται δὲ καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 7).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§33Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ 8ου ἄρθρου ἔχω ὑποβάλει μίαν τροπολογίαν, δι’ ἧς παρακαλῶ ὅπως ἐξαιρεθῶσι τῶν τύπων περιορισμοῦ οἱ μικροὶ ἄμβυκες.

§34Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἐλαττωθῇ ὁ φόρος κατὰ τὸ ⅓ τοῦ ὁριζομένου.

§35Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱ περιορισμοὶ οὗτοι ἀφορῶσι τοὺς μεγάλους ἄμβυκας καὶ οὐχὶ τοὺς μικρούς.

§36ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα 9–29 τοῦ νομοσχεδίου).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται λόγῳ τῶν τροπολογιῶν). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου ΓΣΚʹ (3226) «περὶ Ταμείου Συντάξεων τοῦ προσωπικοῦ τῆς Ἑταιρείας τῶν Σιδηροδρόμων Π.Α.Π.» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς διοικήσεως τῆς ὑπὸ τοῦ Εὐαγγέλου Ζάππα καταλειφθείσης εἰς τὸ Ἔθνος περιουσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὴν παράγρ. 2 τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου «περὶ Σωματείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου ὑπ’ ἀριθ. 815 «περὶ κανονισμοῦ τιμῆς ἐφημερίδων κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως προπωλήσεων». Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Λ. Κουτσοπέταλος ἔχει τὸν λόγον.

§38Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἵνα λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλὴ τοῦ ὑποβληθέντος ἐπ’ αὐτοῦ ὑπομνήματος.

§39Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι δὲν συντρέχει οὐδεὶς λόγος νὰ ἀναβληθῇ.

§40Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, τοῦ ἤδη συζητουμένου, δὲν πρόκειται δυστυχῶς νὰ κτυπηθῇ ἡ αἰσχροκέρδεια καὶ ἡ κερδοσκοπεία, ἀλλὰ θὰ πληγῇ ἡ μικρὰ βιομηχανία καὶ οἱ μικροὶ παραγωγοί, οἵτινες ὅλοι θὰ ριχθῶσιν εἰς τὸ πέλμα τῶν μεγάλων βιομηχάνων. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ ὑποστηριζόμενον, ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις ἐφηρμόσθη καὶ ἀλλαχοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἐφηρμόσθη, θὰ ἐφηρμόσθη μόνον διὰ τὰ σιτηρὰ καὶ διὰ τὸ εἶδος τοῦτο, ὡς γνωρίζετε, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ κερδοσκοπεία. Ἡ εἰρήνη ἐπίκειται ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμήν...

§41Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ ἤμην διατεθειμένος, κύριε Πρόεδρε, νὰ δεχθῶ μίαν τροπολογίαν ὑπὲρ τῆς μικρᾶς βιομηχανίας.

§42Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Θὰ εἶναι ἄσκοπος ἡ τροπολογία αὕτη, κύριε Ὑπουργέ, ὡς ἐκ τῆς δυσκολίας τῶν συγκοινωνιῶν.

§43Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐφόσον, κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει ἀντίρρησις, νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§44Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Νομίζω ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐσωτερικὸν ἐμπόριον, δὲν ὑπάρχει λόγος δεσμεύσεως τῶν συναλλαγῶν. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς φρονῇ ὅτι πρέπει νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ προπώλησις, πρέπει νὰ ὁρισθοῦν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὰ ἀπηγορευμένα εἴδη.

§45Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἂς ἀναβληθῇ, κύριε Πρόεδρε, ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§47Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ νὰ ἐπωφεληθῶ φράσεως λεχθείσης παρὰ τοῦ προλαλήσαντος ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Λεβαδείας, ἵνα προβῶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἰς ἐπίσημον δήλωσιν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λεβαδείας βουλευτής, ἀγορεύων, εἶπεν ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου του, ὅτι ἐπίκειται εἰρήνη ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμήν. Νὰ ὑπογραφῇ ἡ εἰρήνη, εἶναι ἰδέα, ἡ ὁποία κυκλοφορεῖ κατ’ αὐτὰς ὄχι μόνον ἐν Ἑλλάδι, ἀλλ’ εἰς ὁλόκληρον τὴν Ὑφήλιον, ἐκ μέρους ἀνθρώπων, ἐκ μέρους ὁμάδων, ἐκ μέρους Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι συμφέρον νὰ πλανήσωσι τὴν Κοινὴν Γνώμην. Ἡ ἀλήθεια εἶναι εἰς τοὺς ἀντίποδας τῆς γνώμης ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ κ. βουλευτής. Ἡ εἰρήνη δὲν ἐπίκειται· ὁ πόλεμος θὰ εἶναι μακρός· ὅλοι πρέπει νὰ τὸ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, τόσον διὰ τὰ βάρη τῆς ἐξακολουθήσεως τοῦ πολέμου, ὅσον καὶ διὰ τὰ ἀγαθά, τὰ ὁποῖα θὰ ἔλθωσι μετὰ τὴν λῆξιν αὐτοῦ, καὶ τῶν ὁποίων θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐπωφεληθῶμεν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων). Ἐπιθυμῶ, κύριοι βουλευταί, νὰ προσθέσω τὰ ἑξῆς: Ὄχι μόνον ὁ πόλεμος θὰ ἐξακολουθήσῃ, ὄχι μόνον ἡ εἰρήνη δὲν ἐπίκειται, ἀλλὰ ὑπάρχει ἀπόφασις ὁριστική, ἀκράδαντος καὶ ὁμόθυμος παρὰ ταῖς Κυβερνήσεσιν ὅλων τῶν φίλων καὶ συμμάχων Κρατῶν, ὅπως ὁ πόλεμος μὴ λήξῃ πρὶν ἢ ὁ μιλιταρισμός, ὁ ὁποῖος ἐξέσπασε τὴν καταιγίδα τῆς καταστροφῆς, τῆς ὁποίας εἴμεθα μάρτυρες, ἔχει ὁριστικῶς ἐκριζωθῇ διὰ τὸ καλὸν τῆς Εὐρώπης καὶ τὴν εὐτυχίαν τῆς ἀνθρωπότητος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκδόσεως εἰς ἐργολαβίαν τῶν δημοσίων μεταλλείων τῶν Νέων Χωρῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 425 νόμου «περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν Στρατοῦ».

§49Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Παρακαλῶ νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου καὶ οἱ ἔχοντες ἀδελφοὺς ἀποθανόντας ἐκ κακουχιῶν τοῦ πολέμου, παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δεχθῇ τὴν ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν μου, ἥτις εἶναι δικαιοτάτη.

§50Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, παρακαλῶ ὅπως ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγραφομένη, περὶ τῶν ἐπιζώντων ἀδελφῶν ἄλλων ἀδελφῶν φονευθέντων ἐν πολέμῳ καὶ νὰ δεχθῆτε τὴν ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν μου, δι’ ἧς προτείνω ἄλλους λόγους πρὸς ἀπαλλαγήν.

§51Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ πρότασις τοῦ κ. βουλευτοῦ περιέχει σωρείαν ἀπαλλαγῶν, ἥτις θὰ δημιουργήσῃ πλέον νόμιμον σωρείαν «κουραμπιέδων», ἀνατρεπόντων τελείως τὸ πνεῦμα τῆς ἰσότητος τῶν στρατολογικῶν βαρῶν. Αἱ πολεμικαὶ ἀνάγκαι καθιστῶσιν ἀπολύτως ἀπαραδέκτους τὰς προτεινομένας ἀπαλλαγὰς παρὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ. Ἐν Γαλλίᾳ ὑπάρχει παράδειγμα ὑπηρετοῦντος, ὅστις ἔχει 5 ἀδελφοὺς φονευθέντας ἐν πολέμῳ. Ἐκ τῶν παρατηρήσεων τοῦ κ. Φικιώρη, ἡ λόγῳ θανάτου ἐκ κακουχιῶν τοῦ πολέμου ἀπαλλαγὴ δὲν δύναται νὰ γίνῃ δεκτή, διότι ἀνοίγει θύραν εἰς τὰς καταχρήσεις. Ὀρθὸν εἶναι τὸ ἄλλο, τὸ διὰ τοὺς ἀποθανόντας ἐκ λοιμώδους νόσου ἐν πολέμῳ. Ἡ μεταφορὰ ἐξ ἄλλου εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ζώνην δὲν δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐνέργειαν ἀκωλύτως τῆς στρατολογίας, οὔτε δύναται νὰ ὁρισθῇ τοιοῦτόν τι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Προσκόπτει ἄλλως τε καὶ εἰς τεχνικοὺς λόγους ἡ ὑπὸ τοιαύτας δεσμεύσεις στρατολογία.

§52Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Καὶ πάλιν σᾶς παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, ὅπως ἐγκρίνητε καὶ συμπεριληφθῇ ἡ διάταξις ἡ ἀφορῶσα τὴν μεταφορὰν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ζώνην ὡρισμένων κατηγοριῶν.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, ἂν δέχεται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§54ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου, λόγῳ τῶν τροπολογιῶν).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 30 τοῦ νόμου 462 «περὶ στρατιωτικῶν μηχανικῶν καὶ ὑπομηχανικῶν».

§56Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, προβλέπει τὴν ἔλλειψιν μονίμων μηχανικῶν· ἐφόσον ὅμως ὑπάρχει πίναξ μονίμων ἐγκεκριμένος, τὸ Κράτος δύναται νὰ ἀρυσθῇ ἐκ τούτου κατάλληλα στοιχεῖα καὶ συμπληρώσῃ τὰς ἐλλείψεις.

§57Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐν περιπτώσει ἀνάγκης, θὰ κληθοῦν, πλὴν τῶν τοῦ πίνακος, καὶ οἱ ἔκτακτοι.

§58ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογίας τῶν ἐκτάκτων κερδῶν». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§60Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι βουλευταί, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, προκειμένου νὰ ἐπιβάλῃ φορολογίαν πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν περιστάσεων, ἃς ἐδημιούργησεν ἡ νέα κατάστασις, ἐνόμισεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν πεπατημένην ὁδόν, ἀλλὰ τὴν ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης τῆς δημοσιονομίας δεικνυομένην, ὥστε τὰ βάρη νὰ φέρουν καὶ οἱ κυρίως δυνάμενοι. Ἀπεβλέψαμεν συνεπῶς εἰς τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος, ὡς καὶ εἰς τὰ ἐκ τοῦ πολέμου ἀποκομισθέντα ἔκτακτα κέρδη, ἰδίᾳ δὲ εἰς τὴν τάξιν ἐκείνην τῶν ἐφοπλιστῶν, ἀφοῦ ἐμελετήσαμεν ὅλα τὰ ὑπομνήματα, ἅτινα οὗτοι ὑπέβαλον πρὸς καθορισμὸν τῆς δικαίας κατ’ αὐτοὺς φορολογίας. Κατόπιν πάντων τούτων κατηρτίσθη τὸ παρὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πέποιθα ὅτι ἱκανοποιεῖ τὰς διαθέσεις καὶ τῶν ἐφοπλιστικῶν κύκλων καὶ τῆς κοινωνίας. Εἶναι δὲ καὶ ἄλλως δικαία ἡ φορολογία αὕτη κατὰ τὴν καταρτισθεῖσαν κλίμακα τῆς φορολογίας, ἥτις ἔχει ὡς βάσιν τὸ 30%, μέσον δὲ ὅρον, διὰ τὰ διάφορα ἔτη καθὰ προέκυψαν τὰ κέρδη τῶν ἐφοπλιστῶν, 21%. Ἐὰν δὲ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι κατὰ τὴν σήμερον γενομένην δεκτὴν τροπολογίαν ἀπηλλάγησαν καὶ τὰ κέρδη τὰ ἀνερχόμενα εἰς 10 χιλιάδας, ὅτι ἐδέχθημεν ἵνα καλυφθῶσιν ἐκ τῶν κερδῶν αἱ ζημίαι, ἃς ὑπέστησαν οἱ φορολογούμενοι ἐκ τοῦ πολέμου, ἐκ τορπιλλίσεως κλπ., ὥστε μόνον τὰ καθαρὰ κέρδη νὰ φορολογηθῶσι, καὶ ἐὰν συγκρίνωμεν τὴν φορολογίαν τῶν τοιούτων κερδῶν, ἥτις ἀλλαχοῦ τεθεῖσα ἀνῆλθεν εἰς 80%, δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν πόσον δικαίως φορολογοῦνται καὶ τὰ ἐφοπλιστικὰ καὶ τὰ ἄλλα κέρδη. Ἔν τινι ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου ὁρίζεται κατὰ τίνα τρόπον ἐκ τοῦ ἐφοπλιστικοῦ φόρου, μέρος θὰ διατεθῇ πρὸς ἵδρυσιν Ναυπηγικῆς Ἑταιρείας, ἧς μεγίστην ἀνάγκην ἔχει ὁ Τόπος, καὶ τοῦτο θὰ ἐπιστραφῇ εἰς τοὺς ἐφοπλιστὰς ἅμα ὡς οὗτοι ἐγγυηθῶσιν ὅτι ἐντὸς πενταετίας θὰ προβοῦν εἰς τὴν ἀπόκτησιν νέων σκαφῶν, ἀξίας διπλασίας τῶν ἀναλαμβανομένων χρημάτων.

§61Γ. ΠΩΠ. Ὥστε, διατί τὰ λαμβάνετε τότε, ἀφοῦ θὰ τὰ ἐπιστρέψητε;

§62Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἰδοὺ περὶ τίνος πρόκειται, κύριε βουλευτά. Βάσις τῆς προσαρτήσεως, οὕτως εἰπεῖν, ὑπὸ τοῦ Κράτους τῶν καφαλαίων τούτων, εἶναι τὸ νὰ διατεθοῦν κατόπιν ταῦτα καὶ πάλιν ὑπὲρ τῆς ναυτιλίας. Τὸ Κράτος θὰ εἴπῃ εἰς τοὺς ἐφοπλιστάς: Σᾶς δίδω τὰ χρήματά σας, θὰ μοὶ ἐγγυηθῆτε ὅμως ὅτι ἐντὸς πενταετίας θὰ ναυπηγήσητε πλοῖον ἀξίας διπλασίας τῶν χρημάτων τούτων. Εἰς τοὺς φορολογηθέντας διὰ μακροῦ φόρου, θὰ δοθοῦν μετοχαὶ ἄλλων ναυτικῶν Ἑταιρειῶν, ἰσάξιαι τοῦ ποσοῦ τῆς φορολογίας. Ὑποθέτω, κύριοι, ὅτι ἡ σκέψις μας εἶναι σαφής. Δὲν θέλομεν νὰ φύγῃ τὸ κεφάλαιον ἀπὸ τὴν ναυτιλίαν μας. (Χειροκροτήματα).

§63Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱ τόκοι τῶν κεφαλαίων τούτων θὰ διατεθοῦν ὑπὲρ τῶν παραμενόντων ἤδη ἕνεκα τορπιλλίσεως ἢ ἄλλης τινὸς αἰτίας ἄνευ ἐργασίας ναυτικῶν, οἵτινες οὕτω θὰ ἔχουν ἕνα πόρον ζωῆς μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν θὰ δυνηθοῦν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰ πλοῖα των. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, κύριοι βουλευταί, ἀναφέρεται ὁ τρόπος, καθ’ ὃν θὰ βεβαιοῦνται τὰ ἔκτακτα κέρδη, καθὼς καὶ ὅτι αἱ προβλεφθεῖσαι εἰσπράξεις ἐκ τῆς φορολογίας ταύτης ἐλαττοῦνται κατὰ πολλὰ ἑκατομμύρια, λόγῳ τῆς πυρκαϊᾶς τῆς Θεσσαλονίκης, ἣν ἠναγκάσθην δι’ εἰδικῆς διατάξεως νὰ ἐξαιρέσω τῆς φορολογίας ταύτης. Τελευτῶν τὸν λόγον μου, κύριοι βουλευταί, ἔχω νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ὅτι ἡ Ἑλλάς, ἀποδυθεῖσα εἰς πόλεμον παρὰ τὸ πλευρὸν μεγάλων συμμάχων, πρέπει νὰ συνεισφέρῃ καὶ αὕτη στρατιωτικῶς καὶ οἰκονομικῶς καὶ πνευματικῶς, ἐκφράζω δὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι οἱ φορολογούμενοι θὰ εἶναι μετ’ ὀλίγον ὑπερήφανοι, διότι ἔδωκαν τὰ οἰκονομικὰ μέσα εἰς τὸ Κράτος νὰ διεξαγάγῃ ἐπιτυχῶς τὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον ἀνέλαβε. (Χειροκροτήματα).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βαφειαδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§65Σ. ΒΑΦΕΙΑΔΑΚΗΣ. Δὲν ἀποκρύβω, κύριοι βουλευταί, τὴν φορολογίαν τῶν ἐκτάκτων κερδῶν, τὴν ὁποίαν εὑρίσκω δικαίαν, φρονῶ ὅμως ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ φανῇ ἐπιεικεστέρα εἰς τὴν φορολογίαν τῆς ναυτιλίας. Προτείνω δὲ τὴν σύστασιν ἐκ τῆς φορολογίας ταύτης μεγάλης ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρείας καὶ τὴν σύστασιν ἐπίσης ναυπηγικῆς Ἑταιρείας, διὰ τὴν ἐπισκευὴν τόσον τῶν ἰδιωτικῶν, ὅσον καὶ τῶν πολεμικῶν πλοίων.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Βασιλακάκης ἔχει τὸν λόγον.

§67Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὰ ἔκτακτα κέρδη, τὰ συγκομισθέντα ἀπὸ διαφόρους ἐπιχειρήσεις ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, πρέπει νὰ φορολογηθοῦν περισσότερον ἀπὸ τὴν ναυτιλίαν, ἡ ὁποία τὰ κέρδη της ἐπραγματοποίησεν ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀφ’ ἑαυτῆς, χωρὶς καμμίαν ὑποστήριξιν ἀπὸ τὸ Κράτος. Ἂν διὰ τὴν ναυτιλίαν τίθεται βάσις τὸ 30 τοῖς ἑκατόν, διὰ τὰ ἄλλα κέρδη πρέπει νὰ τεθῇ 40%. Φρονῶ ἐπίσης ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφεθῇ μόνος ὁ Ἔφορος νὰ βεβαιοῖ τὰ κέρδη.

§68Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀμφισβητῆται τὸ κῦρος τῶν Ἐφόρων. Ἂν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς ἀνωτέρους οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους μας, τότε εἶναι περιττὸν νὰ ἔχωμεν καὶ Κράτος.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἀναστασιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§70Α. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχω παρὰ νὰ ἐξάρω τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἰδίως ὡς τοῦτο εἶχε καταρτισθῆ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἀνομολογῶ ὅτι ἡ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ἐπεξεργασία κατέστησε τὸ νομοσχέδιον πληρέστερον καὶ ὑποδεικνύω διαφόρους τροποποιήσεις, ἰδίᾳ δὲ πολλὴν μέριμναν διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν κερδῶν. Περαίνων τὴν ἀγόρευσίν μου, κύριοι βουλευταί, δὲν ἔχω εἰμὴ νὰ προσθέσω ὅτι εἶναι γνωστὴ ἡ πολλάκις ριφθεῖσα παρὰ τῶν πολιτικῶν ἀντιπάλων μας μομφή, ὅτι ὁ ἐμπορικὸς κόσμος παραμένει Φιλελεύθερος διὰ τὰ συμφέροντά του. Οὐδὲν τούτου ἀνακριβέστερον, οὐδὲν τούτου ψευδέστερον. Διότι ἡ δημοσιονομικὴ καὶ κοινωνικὴ πολιτικὴ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, παρὰ τὴν γενικῶς ὀρθότητα αὐτῆς, τοὐλάχιστον ἀμέσως καὶ ἐκ πρώτης ὄψεως ἀντιτίθεται εἰς τὰ συμφέροντα τῆς ἐμπορικῆς τάξεως. Διότι καὶ ἡ ἐπιβολὴ τῆς ἀμέσου φορολογίας καὶ ἡ ἐργατικὴ νομοθεσία εἰς τὴν πολιτικὴν τῶν Φιλελευθέρων ὀφείλονται. Ἀλλ’ οἱ ἔμποροι δὲν εἶναι μόνον θετικισταί, εἶναι καὶ ἰδεολόγοι καὶ ἐν τῇ ὀξυδερκίᾳ αὐτῶν διέγνωσαν, ὅτι ἡ πολιτικὴ αὕτη τῶν Φιλελευθέρων εἶναι ἡ ἀληθὴς ἐθνικὴ καὶ ὑγιὴς πολιτική, ἥτις ἐφαρμοζομένη θὰ φέρῃ πρὸς τὴν πλήρωσιν τῶν ἐθνικῶν πόθων. Τώρα, ἂν διὰ τῆς πληρώσεως τῶν ἐθνικῶν πόθων θὰ ἐπεκταθῶσι καὶ οἱ ἐθνικοὶ ὁρίζοντες καὶ ἂν ἐμμέσως θὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τῆς τοιαύτης ἐπεκτάσεως οἱ ἔμποροι, ἐὰν δι’ αὐτὸ κατηγοροῦνται, δέχονται εὐχαρίστως τὴν κατηγορίαν. Ὁ ἐμπορικὸς κόσμος θὰ παραμείνῃ ἀκλόνητος εἰς τὰς πολιτικάς του πεποιθήσεις εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὅπως παρέμεινε καὶ εἰς τὰς χαλεπὰς ἡμέρας τοῦ Νοεμβρίου, εὐχαριστημένος καὶ αὐτός, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ λαὸς προσφέρει τὸ αἷμα του, δίδει καὶ αὐτὸς ὅ,τι εἶναι δυνατὸν πρὸς ἀνακούφισιν τῶν ἀναγκῶν τῆς Πατρίδος του. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σίδερης ἔχει τὸν λόγον.

§72Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Παρακαλῶ ὅπως γίνῃ δεκτὴ ἡ ὑποβληθεῖσα τροπολογία, σχετικῶς μὲ τὴν μεταρρύθμισιν τῆς φορολογικῆς κλίμακος διὰ τὴν φορολογίαν καὶ τῶν ἀπὸ πενταετίας κερδῶν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Γκίνης ἔχει τὸν λόγον.

§74Π. ΓΚΙΝΗΣ. Παρακαλῶ, ὅπως ἕνεκα τῶν δυσχερειῶν τοῦ πολέμου, ἡ Κυβέρνησις μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἀπὸ τοῦδε κατασκευὴν ἱστιοφόρων.

§75Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὴν γνώμην τοῦ προλαλήσαντος κ. συναδέλφου καὶ παρακαλῶ ὅπως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὁρισθῇ, ὅπως κατασκευάζωνται ἱστιοφόρα ἄνω τῶν 1000 τόννων.

§76Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἀντικρούω τὸν τοιοῦτον περιορισμὸν εἰς τὴν κατασκευὴν ἱστιοφόρων, προτείνω δὲ τὴν κατασκευὴν τοιούτων ἀπὸ 500 τόννων καὶ ἄνω.

§77Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Πρέπει ν’ ἀφεθῇ ἐλευθέρα ἡ κατασκευὴ ἱστιοφόρων, ἄνευ περιορισμῶν ἐντελῶς.

§78Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δέχομαι τὴν γνώμην περὶ κατασκευῆς ἱστιοφόρων.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Βαλαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§80Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐπικροτῶ τὸν καταρτισμὸν τοῦ νομοσχεδίου, φορολογοῦντος πάντας τοὺς κατοίκους τῆς Χώρας, τοὺς πραγματοποιοῦντος ἔκτακτα κέρδη καὶ ὄχι μόνον τοὺς ἐφοπλιστάς. Ἐν τούτοις, ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, ἧς ἀπετέλουν μέλος, ἐδέχθη διάκρισιν ὑπὲρ τῶν γεωργικῶν ἐπιχειρήσεων τῶν Νέων Χωρῶν. Καὶ ἡ διάκρισις αὕτη ἐγένετο· αʹ) διότι ἤδη αἱ ἐπιχειρήσεις αὗται βαρύνονται διὰ τῆς συνήθους φορολογίας βαρύτερον καὶ ἡ συνήθης φορολογία τῆς δεκάτης ἀντιπροσωπεύει ποσοστὸν φόρου ἀνώτερον τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς τὰ ἔκτακτα κέρδη. Δι’ αὐτῆς ἡ αὔξησις τῶν τιμῶν ἔφερεν αὐτόματον τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου, οὕτω δὲ εἰς τὸν Νομὸν Φλωρίνης κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη ἐπραγματοποίησε 4 ἑκατομμύρια.

§81Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἰδιαιτέρα μου πατρίς, ἀντὶ τῶν μέχρι τοῦδε 500.000 τῆς δεκάτης, πληρώνει ἤδη 2.500.000, καὶ εἶμαι εὐτυχής, διότι οἱ συμπολῖται μου ἔχουν αὐτὴν τὴν εὐτυχίαν. Ἂν ἡ Μακεδονία ἐπίσης πληρώνει 4 ἑκατομμύρια, δυσαρεστεῖσθε διὰ τὴν εὐτυχίαν της αὐτήν; Τί δὲ τότε δικαιότερον ἀπὸ τοῦ νὰ εἰσφέρουν ὅλοι ἀπὸ τὴν εὐημερίαν των αὐτὴν εἰς τὰς ἐκτάκτους ἀνάγκας τοῦ Κράτους, ὅταν ὅλοι εἶχον ἐπίσης ἔκτακτα κέρδη; (Χειροκροτήματα).

§82Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἕτερος λόγος εἶναι ὅτι εἰς τὰς Νέας Χώρας ἡ λεγομένη ἐπιχείρησις ὑπέστη ἐπιτάξεις καὶ ζημίας μεγάλας, αἱ ὁποῖαι ἐμείωσαν τὰ κέρδη.

§83Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ ζημίαι αὗται καὶ αἱ ἐξ ἐπιτάξεων προερχόμεναι θὰ ἐκπεσθῶσιν, ὥστε...

§84Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν δήλωσιν ταύτην, ἡ ὁποία θὰ εἶναι χρήσιμος διὰ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου, προσθέτω ὅμως ὅτι ὁ τελευταῖος λόγος, ὃν ἐξετίμησεν ἡ Ἐπιτροπή, εἶναι ὁ φόβος μή, προστιθεμένων καὶ νέων βαρῶν, ἀποθαρρυνθῶσιν οἱ γεωργικοὶ ἐπιχειρηματίαι.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν δέχεται ἵνα ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν μετὰ τῶν γεναμένων τροπολογιῶν.

§86ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου λόγῳ τῶν τροπολογιῶν).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον.

§88Γ. ΠΩΠ. Ὑποβάλλω, ὡς ἐδήλωσα χθές, τὴν νέαν πρότασιν παραπομπῆς εἰς Εἰδικὸν Δικαστήριον τῆς Κυβερνήσεως Γούναρη, ὑπογεγραμμένην ὑπὸ 40 βουλευτῶν καὶ περιέχουσαν ἀναλελυμμένως τὰ τῆς ἐκ τῆς πρώτης προτάσεως γνωστὰ κεφάλαια κατηγορίας.

§89ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις, κύριε Πρόεδρε.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 10ην μ.μ. (Ὥρα 8.40′ μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 10 μ.μ.).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας νέων ἐκτάκτων ἐκπαιδευτικῶν οὐλαμῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως ἐμπορίας καὶ δικαιοπραξιῶν πρὸς ὑπηκόους ἐχθρικῶν Κρατῶν καὶ μεσεγγυήσεως τῶν ἐν Ἑλλάδι περιουσιῶν αὐτῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσλήψεως ἰδιωτῶν μηχανουργῶν παρὰ τῇ Ἀεροπορικῇ Ὑπηρεσίᾳ Στρατοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου 483 τῆς 30 Νοεμβρίου 1914 «περὶ διεξαγωγῆς τῆς στρατολογικῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς τῶν στρατιωτικῶν εἰσφορῶν εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διακανονισμοῦ καταβολῆς τοῦ ἀντισηκώματος ὑπὸ τῶν ἐμπροθέσμως ἐγγραφέντων ἀδηλώτων καὶ ὑπαγομένων εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ΔΡΞΕʹ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας εἰς τὸ Ἀρχαιολογικὸν Ταμεῖον δραχμῶν 70,000». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προστασίας τῶν ζώων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτάκτου παρατάσεως τῆς ἰσχύος τῶν πινάκων ὑλοτομίας τῶν ἰδιωτικῶν δασῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ νόμου ΓΨΙΔʹ «περὶ Γενικοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου καὶ εἰς τὰς Νέας Χώρας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροπολογίας τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 810 νόμου τῆς 26 Αὐγούστου 1917 «περὶ κυρώσεως τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 11 Ἰουλίου 1917 «περὶ παροχῆς βοηθήματος εἰς τοὺς ὁπωσδήποτε ἐκ τῶν γεγονότων τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1916 παθόντας καὶ τοῦ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις διωγμοῦ, ὡς καὶ εἰς παθόντας ἐκ τορπιλλισμῶν πλοίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀτελοῦς ἐγγραφῆς καὶ ἀνανεώσεως τῶν ἐκ Τουρκίας καὶ τῶν ἀποκεκλεισμένων μερῶν τῆς Ἑλλάδος καταγομένων φοιτητῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 402 «περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν σχολείων τῶν Νέων Χωρῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων, τῶν ἀφορώντων τὸ προσωπικὸν τῆς Διευθύνσεως τοῦ Χημικοῦ Ἐργαστηρίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὑπαγομένους ὑπαλλήλους». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικητικῶν ἐπιθεωρητῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατασκευῆς ἔργων ὁδοποιΐας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἄρσεως τῆς ἀναστολῆς τῆς μονιμότητος τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 388 τῆς 20 Νοεμβρίου 1914 «περὶ ὀργανώσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Μετσοβείου Πολυτεχνείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγνωρίσεως καὶ ἐξακολουθήσεως τῆς πληρωμῆς τῶν συντάξεων τῶν ἀπονεμηθεισῶν ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν τῆς νήσου Σάμου μέχρι τῆς γενικῆς ἀφομοιώσεως τῆς ἐν γένει διοικήσεως αὐτῆς μετὰ τοῦ λοιποῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Περιθάλψεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιχορηγήσεως εἰς τὴν «Πατριωτικὴν Ἕνωσιν» δραχμῶν 200 χιλιάδων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκπαιδεύσεως τοῦ προσωπικοῦ τῶν Τ.Τ.Τ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Διοικήσεως τῶν Σιδηροδρόμων τοῦ Κράτους». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 347 «περὶ μισθώσεως ἰδιωτικῶν οἰκημάτων ὡς διδακτηρίων τοῦ Κράτους». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκδόσεως πιστοποιήσεως ἀγοραίας τιμῆς ἀγοραζομένων ὑπὸ τοῦ Στρατοῦ εἰδῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ κατωτέρου δασικοῦ προσωπικοῦ καὶ ἐκπαιδεύσεως αὐτοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας καὶ τοῦ Λογιστικοῦ τοῦ Στρατοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑπολόγων τακτοποιήσεως ἐνταλμάτων ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ προμηθείας ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς δωρεὰν ἵππων τοῦ Δημοσίου εἰς ἀξιωματικούς, στρατιωτικοὺς κτηνιάτρους καὶ στρατιωτικοὺς ὑπαλλήλους, λόγῳ ἀπωλείας τοῦ ἰδιοκτήτου αὐτῶν ἵππου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων, ἐξόδων παραστάσεως καὶ ἀποζημιώσεως ἐνοικίου ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν ξένων Στρατῶν, ὑπηρετούντων εἰς τὸν ἡμέτερον τοιοῦτον». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μὴ ὑπαγωγῆς εἰς τὸν νόμον ΓΨΗΘʹ (ἄρθρον 10ον, παράγρ. 36ῃ) τῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες, διαρκούσης τῆς εἰς τὰ εἰδικὰ θεραπευτήρια νοσηλείας των, ἐκρίθησαν δὶς στάσιμοι». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατατάξεως ἀξιωματικῶν προϋπηρετησάντων εἰς ξένους στρατούς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νόμου 597 «περὶ διοικήσεως τῆς Δημοτικῆς καὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Σώματος Ἑλλήνων προσκόπων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 731 νόμου «περὶ προνομιακῆς παραχωρήσεως τῆς ἐκμεταλλεύσεως συγκοινωνίας δι’ αὐτοκινήτων ἐπὶ τῶν ὁδῶν τοῦ Κράτους». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς ἐπιβολῆς προσθέτου φορολογίας ἐπὶ τοῦ πρὸς φωτισμὸν τῶν ἰδιωτικῶν κατοικιῶν καὶ καταστημάτων καταναλισκομένου ῥεύματος». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΓΤΜΖʹ «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 2 Δεκεμβρίου 1908 συμβάσεως κλπ. «περὶ ἐξυγιάνσεως τοῦ Νέου Φαλήρου καὶ ἐν γένει τοῦ πέριξ αὐτοῦ ἁλιπέδου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιτάξεως οἰκημάτων διὰ προσωρινὴν στέγασιν προσφύγων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ΔΜΔʹ τῆς 4ης Φεβρουαρίου 1912». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεων καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 850 «περὶ συντάξεως δικαστικῶν ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐλέγχου μὴ ἠλεγμένων δαπανῶν στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας χρήσεως 1915, 1916 καὶ 1917 παρὰ τοῦ Εἰδικοῦ Ἐλεγκτηρίου δαπανῶν πολέμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ νόμου ΒΚΗʹ «περὶ Δικαστηρίου Κακουργιοδικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐφέδρων ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν ὀδοντοϊατρῶν κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσλήψεως ἐν ὥρᾳ πολέμου ἐφέδρων γυναικῶν νοσοκόμων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 4 καὶ 8 τοῦ νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκμεταλλεύσεως δασῶν ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ ἐκτελέσεως ἐκτάκτων ὑλοτομιῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ ἔτους 1917 πιστώσεως ἑνὸς ἑκατομμυρίου καὶ τριακοσίων χιλιάδων δραχμῶν ὑπὲρ τῶν θυμάτων τῆς πυρκαϊᾶς Θεσσαλονίκης». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 758 τῆς 23 Αὐγούστου 1917 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ἐν τῇ ναυτικῇ δικαιοδοσίᾳ ἰσχυουσῶν διατάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθιερώσεως ἀριστείου γραμμάτων καὶ τεχνῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν): — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελέσεως διαφόρων ἔργων πρὸς ἐγκατάστασιν προσφύγων καὶ πυροπαθῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 480 «περὶ στελέχους ἐφέδρων στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 445 «περὶ τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ στρατεύματος». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν ἀφορωσῶν τὴν λιποταξίαν καὶ ἀνυποταξίαν διατάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεών τινων εἰς τὸν νόμον 753». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 749 «περὶ πληρωμῆς τῶν καθυστερουμένων ἐπιδομάτων εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων τοῦ 1915». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 318 «περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας ἐγγραφῆς κατὰ τὸν ὑπ’ ἀριθ. 734 τοῦ 1906 νόμον, εἰς τὰ Μητρῷα ἢ Δημοτολόγια τοῦ Κράτους, τῶν ἐν ἀλλοδαπῇ ὁμογενῶν». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἰσχύος τῶν ὑπ’ ἀριθ. 2466, 2467, 2468, 2469 καὶ 2470 Διαταγμάτων τῆς ἐν Θεσσαλονίκῃ Προσωρινῆς Κυβερνήσεως καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος». Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Κ. Ζαβιτζιάνος ἔχει τὸν λόγον.

§92Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν τυχὸν ἤθελε συγκρίνει κανεὶς τὴν κατάστασιν τῶν ἐν Κερκύρᾳ ἀγροτῶν μετὰ τῆς τῶν Θεσσαλῶν τοιαύτης, δὲν δύναται παρὰ νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ἡ πρώτη εὑρίσκεται εἰς πολὺ μειονεκτικὴν θέσιν. Ἡ κατάστασις τῶν Θεσσαλῶν εὑρίσκεται ἀρίστη, παρ’ ὅλα τὰ ἀντίθετα, ἅτινα λέγονται. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας τὴν ἐν Γαλλίᾳ, Ἰταλίᾳ καὶ Ἀγγλίᾳ ἐπικρατοῦσαν ἐπίμορτον μορφήν, πρέπει νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι, ἐφόσον ἔχει ἀποφασισθῆ ἅπαξ ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ τσιφλικίων, πρέπει νὰ ὁρισθῇ τὸ maximum τῶν ἀπαλλοτριωθησομένων ἰδιοκτησιῶν, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἀνώτερον τοῦ ἡμίσεος. Τοῦτο δὲ ἀπ’ ὠφελείᾳ ὄχι αὐτῶν τῶν κολλήγων, ἀλλὰ ἐπ’ ὠφελείᾳ αὐτῆς ταύτης τῆς παραγωγῆς, τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκει ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Εἶναι ἀνάγκη ἐπίσης νὰ μὴ ἐπιδιωχθῇ ἡ ἤδη ἐπιδιωκομένη σπουδὴ πρὸς συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι θὰ συμβῇ ὅ,τι συνέβη μὲ τὰ Στεφανοβίκεια κτήματα πρὸς βλάβην καὶ τῶν ἀγροτῶν καὶ τῆς παραγωγῆς.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει τὸν λόγον.

§94Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. προλαλήσαντος συμπίπτει κατὰ τὴν δικαιολογητικὴν βάσιν, συμπίπτει καὶ κατὰ τὰ πλεῖστα σημεῖα μὲ τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὅταν τὸ νομοσχέδιον ἔγινεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην Διάταγμα, ἔχον ἰσχὺν νόμου, καὶ ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ τὴν ἐπέκτασιν αὐτοῦ εἰς ὅλον τὸ Κράτος, ἔλεγον ὅτι δικαιολογητικὴ βάσις τῶν νομοσχεδίων τούτων εἶναι ὅτι ἡ ἰδιοκτησία θὰ εἶναι ἁπλῶς δικαίωμα, ὅτι κατὰ τὴν ἐξέλιξιν, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν οἱ θεσμοὶ σήμερον, τὰ δικαιώματα δὲν εἶναι ἀφηρημέναι θεότητες καὶ κενὰ εἴδωλα, πρὸ τῶν ὁποίων εἶναι ὑποχρεωμένος ἕκαστος νὰ κύπτῃ, προσφέρων λατρείαν καὶ ὑποταγήν, ἀλλ’ εἶναι συγχρόνως ὑποχρεώσεις κοινωνικαί, εἶναι δὲ ἐπιβεβλημένη ἡ ἐξέτασις αὐτῶν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἀποδίδεται τὸ μεῖζον δυνατὸν ἀγαθὸν εἰς τὸ κοινωνικὸν σύνολον. Εἶμαι δὲ εὐτυχὴς διότι ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας τελείως συνεφώνησε κατὰ τὴν δικαιολογητικὴν ταύτην ἀντίληψιν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ σήμερον, ὁμιλήσας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Εἶπον καὶ ἄλλοτε, κύριοι, ὅτι μέτρον, οἷον τὸ παρόν, δὲν λύεται ποτὲ δι’ ἑνὸς νόμου, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἀξιοῖ κανείς, ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἀποτέλεσμα μακρᾶς μελέτης καὶ προσπαθείας συντόνου εἰς τὸ νὰ συμβιβάσῃ πράγματα πολλαχῶς συγκρουόμενα. Αἱ νομοθεσίαι ὅλων τῶν Κρατῶν — διότι τὸ ζήτημα ἔχει ἀναφανῆ εἰς ὅλα τὰ Κράτη, ἀπὸ τῆς Ἀγγλίας μέχρι τῆς Ἀπωτάτης Ἀνατολῆς, τὸ ἴδιον ζήτημα, κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον — αἱ νομοθεσίαι, λέγω, ὅλων τῶν Κρατῶν ἔχουσιν ἀποδείξει ὅτι ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἦσαν μελετημένα τὰ ληφθέντα μέτρα, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἐνομίσθη ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ὅτι λύουσι τὸ ζήτημα, πάλιν ἐγεννήθη ἀνάγκη κατόπιν νὰ τροποποιηθῶσι καὶ συμπληρωθῶσι. Παρακαλῶ τοὺς κ.κ. βουλευτὰς νὰ μὴ χάσωσι τὴν ἄποψιν ταύτην οὔτε στιγμὴν ἀπὸ τὴν συζήτησιν. Νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει των ὅτι οὐδεὶς ἀξιοῖ ὅτι τὸ προτεινόμενον νομοσχέδιον θὰ εἶναι τὸ τελευταῖον. Θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ μετὰ τὴν ἐφαρμογήν του θὰ ἴδωμεν ποῖα τρωτὰ θὰ προκύψωσι. Θὰ ἐφαρμοσθῇ κλιμακηδὸν καὶ ἀμέσως θὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς συμπληρώσεως αὐτοῦ. Λέγω δὲ τοῦτο ἐγὼ — ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ προσθήκη καὶ ἂς μὴ θεωρηθῶ ἐγωϊστὴς — ὁ ὁποῖος ἐπὶ μακρὰ ἔτη μελετῶν τὸ ζήτημα, δὲν κατέληξα εἰς πρόχειρον καὶ εὐχερῆ διατύπωσιν. Ἀληθῶς, ἡ λύσις εἶναι πρωτότυπος· καὶ ἔτυχεν ἤδη ἐπιδοκιμασίας καὶ ξένων ἀκόμη, μετὰ κύρους δυναμένων νὰ ἀποφανθῶσιν, οἱ ὁποῖοι ἔτυχε νὰ ἴδωσι τὰ σχέδια ταῦτα δημοσιευόμενα καὶ λαμβάνοντα κῦρος νόμιμον ἐν Θεσσαλονίκῃ. Παρ’ ὅλας τὰς ἐπευφημίας καὶ παρ’ ὅλον ὅτι καθηγητὴς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιστημῶν, γράφων εἰς Γαλλικὴν ἐφημερίδα, λέγει ὅτι πολλὰ Κράτη πρέπει νὰ μιμηθῶσι τὸν τρόπον τοῦτον τῆς λύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος, γνωρίζω ὅτι οὐδὲν ἀνθρώπινον ἔργον εἶναι ἐντελὲς καὶ γνωρίζω ἀκόμη ὅτι μετά τινα χρόνον θὰ κληθῶμεν πρὸς συμπλήρωσιν αὐτοῦ. Ἐν τῇ Ρουμανικῇ νομοθεσίᾳ ἀδιακόπως διαδέχονται ὁ εἷς νόμος τὸν ἄλλον. Ἐσχάτως εἰς Ρουμανίαν....

§95Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Ἐφονεύθησαν περὶ τὰς 30,000 Ρουμάνων.

§96Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἴμεθα εὐτυχεῖς, κύριε Μπούσδρα, ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος χωρὶς νὰ φονευθῶσι 30,000 κολλῆγοι Ἕλληνες. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, κύριοι, εἶπεν ὀρθότατα, ὅτι δὲν λύεται τὸ ζήτημα διὰ μόνης τῆς συναπαρτίσεως μικρᾶς καὶ μεγάλης ἰδιοκτησίας. Ἐτόνισε τὰ ἀγαθὰ τῆς μεγάλης ἰδιοκτησίας — εἶχον παραλείψει νὰ τονίσω ταῦτα καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν διὰ δηλώσεων τότε εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἀπουσιαζούσης τῆς Βουλῆς, ἐνόμισα ἐμαυτὸν ὑποχρεωμένον νὰ κάμω, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἰσήγησίν μου, διότι εἶναι γνωστὰ τὰ ἀγαθὰ ταῦτα — ἀλλ’ ἐτόνισα ὅτι δὲν πρέπει νὰ προσδοκῶμεν τὴν λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος, ἂν δὲν λάβωμεν συνάμα μέριμναν περὶ ἀγροτικῆς ἐκπαιδεύσεως, περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας καὶ περὶ ἀγροτικῆς πίστεως. Ὀφείλω νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων περὶ πάντων τούτων ἔλαβε μέριμναν. Κατὰ τὸ 1914 — διότι τῷ 1912 καὶ 1913 βεβαίως οὐδεὶς εἶχε τὴν ἀξίωσιν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, ἀπησχολημένη εἰς πολεμικὰς μερίμνας, νὰ εἰσηγηθῇ μέτρα τοιαῦτα — ἐψηφίσθη νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου προεβλέφθη τακτικὴ δαπάνη κατ’ ἔτος, ὅπως ἱδρυθῶσι πρακτικαὶ γεωργικαὶ σχολαὶ ἐν ἑκάστῳ νομῷ. Ἐννοοῦμεν πρακτικὰς γεωργικὰς σχολὰς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ παρῆγον θεσιθήρας, δὲν θὰ παρῆγον ἀνθρώπους ἀποβλέποντας εἰς τὴν δημοσίαν ὑπαλληλίαν. Θὰ παρελάμβανον ἀπὸ τὸ δημοτικὸν σχολεῖον τὰ τέκνα τῶν γεωργῶν, θὰ τὰ εἰδικοποίουν καὶ θὰ ἀπέδιδον γεωργοὺς τεχνίτας, ὄχι ἐπιστήμονας γεωργούς, τεχνίτας γνωρίζοντας τὰς στοιχειώδεις ἐπιστημονικὰς ἀληθείας, τὰς ὁποίας θὰ ἐφήρμοζον εἰς τὸν μικρὸν κύκλον τοῦ χωρίου, γινόμενοι οὕτω διδάσκαλοι τοῦ χωρίου των. Καὶ ἄλλο μέτρον ἐλήφθη ἐπικροτηθὲν πανταχόθεν. Γνωρίζοντες ὅτι οἱ ἀγρόται, ἂν δὲν ἴδωσι διὰ τῶν ἰδίων τῶν ὀφθαλμῶν τὴν βελτίωσιν, δὲν προβαίνουσιν εὐκόλως εἰς τὴν ἐφαρμογὴν πρωτοφανῶν δι’ αὐτοὺς μέτρων, ἐψηφίσαμεν νόμον ἐπιτρέποντα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβαίνῃ εἰς ἀγορὰν λιπασμάτων, τὰ ὁποῖα νὰ μεταχειρίζωνται εἰς μέρος καταφανὲς εἰς ἑκάστην περιφέρειαν, ὥστε νὰ δύναται ὁ γεωργὸς ἁπτῶς νὰ ἀντιληφθῇ τὴν ἐκ τῆς χρήσεως αὐτῶν ὠφέλειαν. Ἅπαξ ἠδυνήθημεν νὰ ἐφαρμόσαμεν τὸν νόμον. Κατὰ Φεβρουάριον τοῦ 1915 ἐγκατελείφθη ἀπὸ τοὺς διαδόχους μας. Καὶ ὅμως πάντες συνομολογοῦσιν ὅτι ὅπου ἔγινε χρῆσις τῆς μεθόδου αὐτῆς, τὰ ἀποτελέσματα ὑπῆρξαν θαυμάσια καὶ ἔσπευδον οἱ γεωργοί, διδαχθέντες, νὰ τὴν ἐφαρμόσουν. Ἀποβλέποντες εἰς τὴν προαγωγὴν τῆς ἀγροτικῆς πίστεως, ὑπεβάλαμεν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ψηφισθὲν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀπαρτίζει σήμερον τὸν νόμον «περὶ συνεταιρισμῶν». Ἐγνωρίζομεν ὅτι παγκόσμιος πεῖρα ἀποδεικνύει, ὅτι ἄνευ τοῦ συστήματος τούτου ἦτο ἀπολύτως ἀδύνατος ἡ εὐόδωσις τῆς ἀγροτικῆς πίστεως. Εἶχεν ἐπιζητηθῆ ἀπὸ παρελθούσας Κυβερνήσεις, ἐν ἀγνοίᾳ βεβαίως τῶν ζητημάτων τῆς ἀγροτικῆς πίστεως, τὰ ὁποῖα ἄλλως τε εἶναι καὶ νέα, εἶχεν ἐπιζητηθῆ ἡ ὀργάνωσις τῆς ἀγροτικῆς πίστεως ἐκ τῶν ἄνω πρὸς τὰ κάτω. Ἐνόμιζον ὅτι, θέτοντες εἰς τὸν νόμον τὸν κυροῦντα ἑκάστοτε τὴν σύμβασιν τοῦ Κράτους μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ὑποχρεοῦται νὰ δίδῃ δάνεια εἰς τοὺς γεωργοκτηματίας, ἔλυον τὸ ζήτημα τῆς ἀγροτικῆς πίστεως. Ἡ πεῖρα τῶν ξένων Κρατῶν, τῆς ὁποίας τὰ διδόμενα ἀνήχθησαν εἰς ἐπιστημονικὰς ἀληθείας, ἀπέδειξαν ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ὀργάνωσις ἐκ τῶν κάτω πρὸς τὰ ἄνω. Αὐτὴν τὴν μέθοδον ἠκολουθήσαμεν ἡμεῖς. Ὑπῆρχον τότε πολλοὶ οἱ ἀμφιβάλλοντες ἂν θὰ ἐπιτύχῃ ἡ μέθοδος αὐτὴ τῆς ὀργανώσεως. Ἡμεῖς ὅμως, πλήρεις αἰσιοδοξίας, ἐπεμείναμεν εἰς ταύτην καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο ὅτι, ἐνῷ ψηφισθέντος τοῦ νόμου, μετὰ τρεῖς μῆνας ἐγκατελείψαμεν τὴν Ἀρχὴν καὶ ἐνῷ εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι οὐδὲ κἂν διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὑπεστηρίχθησαν οἱ συνεταιρισμοί, διότι εὗρον ἀντίδρασιν καὶ παρ’ αὐτῇ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, ἡ ὁποία ἠνάγκασε τὸν ἔχοντα τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ πρὸς ὑμᾶς καὶ ἐν περιοδικῷ τινι νὰ πατάξῃ τὴν ἀντίδρασιν, ἐνῷ δὲν εἴχομεν τὴν εὐκαιρίαν εἴτε διὰ τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης νὰ ὑποβοηθήσωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τῶν συνεταιρισμῶν, ἐν τούτοις εἶχον τόσην βάσιν στερρὰν τὰ σχέδια τῆς Κυβερνήσεώς μας διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἀγροτικῆς πίστεως, ὥστε σήμερον 600 συνεταιρισμοὶ λειτουργοῦσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, οἱ ὁποῖοι προάγουν τὴν ἀγροτικὴν πίστιν τῶν μελῶν αὐτῶν. Ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἰσήγαγε καὶ τὸ νομοσχέδιον «περὶ τῆς ἀγροτικῆς ἀστυνομίας», ἀλλ’ ἐπῆλθεν ἡ πτῶσις της προτοῦ κἂν μελετηθῇ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν, εἶναι δὲ καὶ ἤδη αὐτὸ ἐκκρεμές. Θέλω νὰ εἴπω, κύριοι, ἐν συντόμῳ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, θέλουσα νὰ ἐπιλύσῃ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα, ἐγνώριζεν ὅλα ὅσα εἶπεν ὁ κ. βουλευτής, ὅτι καὶ περὶ τῆς ἀγροτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἔπρεπε νὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας καὶ περὶ τῆς ἀγροτικῆς πίστεως. Διὰ τοῦτο ἐμερίμνησε καὶ ἐν τῇ συμβάσει, τὴν ὁποίαν ὀλίγας ἡμέρας πρὶν καταλίπῃ τὴν Ἀρχὴν ἔκαμε μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὄχι μόνον νὰ αὐξήσῃ αὕτη τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ διαθέτῃ διὰ τὴν ἀγροτικὴν πίστιν, ἀλλὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ τὸν τρόπον, καθ’ ὅν, ἱδρυομένου εἰδικοῦ ταμείου διὰ τοὺς γεωργικούς, συνεταιρισμούς, θὰ ἀπεχωρίζετο ἡ γεωργικὴ πίστις ἀπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ θὰ ἔπαυεν ὑφισταμένη ἡ ὑδροκεφαλὴ τῆς πίστεως, περὶ τῆς ὁποίας πρὸ τινων ἡμερῶν ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνώπιον ὑμῶν. Τοιοῦτον ἦτο τὸ σύστημα ὁλόκληρον τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦ συστήματος τούτου ἀπότοκα εἶναι τὰ σχέδια, τὰ ὁποῖα ἔλαβον τὴν ἰσχὺν νόμου ἐν Θεσσαλονίκῃ. Ὁ κ. συνάδελφος κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ μορτὴ πρέπει νὰ καταδικασθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν, προσέθεσεν ὅμως ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν θὰ ἦτο τόσον καταδικαστέον, ἂν δὲν συνέπιπτε σφοδρὰ ψυχικὴ ἀντίθεσις νὰ ἐμφιλοχωρήσῃ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς μεταξὺ τῶν ἐνδιαφερομένων. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθη ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, δὲν θὰ ἦσαν πολὺ κατάλληλα διὰ νὰ μᾶς πείσουν ὅτι, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ψυχικὴ ἀντίθεσις, ἡ μορτή, ἥτις παρουσιάζεται ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ εἰς τὰς Νέας Χώρας, θὰ ἦτο ἴσως ἀνεκτή. Βεβαίως, ὅσοι ὁμιλοῦν περὶ τῆς μορτῆς ὡς οἰκονομικῆς σχέσεως, προαγούσης τὰ συμφέροντα ἑκατέρων τῶν μερῶν, ὡς συνεταιρισμοῦ δηλ. μεταξὺ κεφαλαίου καὶ ἐργασίας, ἔχουσι δίκαιον. Ἀλλὰ δὲν θὰ λησμονῇ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι τάσσουν εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τὴν αὐτοκαλλιέργειαν. Ὅπου δύνασθε νὰ ἐπιτύχητε τὴν αὐτοκαλλιέργειαν, εἶναι προτιμωτέρα αὕτη, ὅπου δὲν δύνασθε νὰ ἐπιτύχητε ταύτην, ὅπου ἔχετε ἰδιοκτήτας μὴ παραδεχομένους ἢ μὴ δυναμένους νὰ καλλιεργήσουν διὰ τῶν ἰδίων δυνάμεων καὶ νὰ ἴδουν τὴν προκοπὴν τῆς ἐργασίας αὐτῶν, τότε ἡ μορτὴ ὑπὲρ πᾶν σύστημα εἶναι ἡ προτιμωτέρα. Καὶ οἱ συνάδελφοί μου, οἱ ἐκ Πελοποννήσου καταγόμενοι, θὰ δύνανται νὰ σᾶς εἴπουν ὅτι, ἐνῷ θὰ παρατηρήσητε ὅτι ἡ ἐπίμορτος σύμβασις ἐλαττοῦται ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ εἰς τὴν Θεσσαλίαν, αὐξάνει εἰς τὰ μέρη τὰ σταφιδοφόρα. Ἀλλὰ ποία μορτή; Δὲν εἶναι ἡ μορτὴ ἡ ἔχουσα τὴν ἱστορικὴν καταγωγὴν τῆς Θεσσαλίας, τῆς Ἰρλανδίας ἢ τῆς Ἰταλίας, τὴν ὁποίαν ὀρθῶς ἐμνημονεύσατε. Θὰ ἔπρεπε συνάμα νὰ εἴπητε ὅτι καὶ ἐκεῖ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα εὑρίσκεται ἐν ὀξύτητι, καὶ μελέτη γίνεται πρὸς ἐπίλυσιν αὐτοῦ. Θέλομεν καὶ ἡμεῖς τὴν μορτήν, ἀλλὰ τὴν θέλομεν ὅταν ἐλεύθερος ὁ καλλιεργητὴς θὰ δύναται μετ’ ἐλευθέρου τοῦ ἰδιοκτήτου νὰ συζητήσῃ καὶ νὰ συνάψῃ τὴν σύμβασιν. Δεδομένου λοιπὸν ὄντος, κύριοι, ὅτι διὰ τῆς μεθόδου, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, προσδοκῶμεν τὰ ἀγαθώτερα ἀποτελέσματα, ἐνομίσαμεν ὅτι τὸ σύστημα τῆς εἰς συνεταιρισμοὺς συμπήξεως τῶν καλλιεργητῶν, πρὸς ἀπόκτησιν κτήματος, δύναται νὰ μᾶς ἀγάγῃ ἀληθῶς εἰς τὴν λύσιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ποθοῦσιν ὅσοι θέλουσι τὴν προαγωγὴν τῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας. Διὰ τοῦτο εἰδικώτερον τὰ ἔργα τῶν συνεταιρισμῶν δὲν περιορίζονται εἰς τὴν προαγωγὴν τῆς γεωργικῆς πίστεως, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐντατικότητα τῆς καλλιεργείας, τὴν ὁποίαν ὀρθότατα ἀπέδειξεν ὁ κ. συνάδελφος. Διὰ τοῦτο βλέπετε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι οἱ συνεταιρισμοὶ δὲν ἀφίνονται ἕρμαιον τῆς τύχης, οἱ συνεταιρισμοὶ ποδηγετοῦνται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, οἱ συνεταιρισμοὶ εἶναι ὑπὸ τὴν προστασίαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατορθώνουν, ἀπομακρυνομένου τοῦ ἰδιοκτήτου, νὰ ἐκτελῶσι τὰ ἔργα αὐτοῦ. Εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ὅτι, καταργοῦντες τὴν μεγάλην ἰδιοκτησίαν εἰς πλεῖστα μέρη, νὰ προσέξωμεν μήπως πάθωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπαθε πρὸ ἐτῶν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ἀπαλλοτριώσεως κτημάτων, ἅτινα περιῆλθον πάλιν εἰς χεῖρας τῶν ἰδιοκτητῶν. Ἔχω νὰ παρατηρήσω, κύριοι, ὅτι ἀτυχῶς ἡ πολιτική, ἡ ὁποία ἠσκεῖτο τότε, ὡς γνωρίζετε πάντες, ἦτο πολιτικὴ ἐμπειρική. Τὸ νὰ λάβητε ἓν κτῆμα, νὰ τὸ μοιράσητε εἰς μικροκτηματίας, τὸ νὰ λέγητε ὅτι θὰ δώσητε ὀλίγα στρέμματα γῆς εἰς ἕκαστον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὀνομασθῇ ἀγροτικὴ πολιτική. Δύναται νὰ ὀνομασθῇ ἐπίδειξις προστασίας, ψευδὴς κατὰ τὸ πλεῖστον, ἄνευ βάσεων καὶ ἄνευ γνώσεων. Ἐμοίρασαν διάφορα κτήματα, ἀλλὰ ἡ γῆ δὲν ἦτο ἐπαρκὴς διὰ νὰ ζήσουν οἱ λαμβάνοντες. Φυσικὸν ἦτο νὰ ἐπέλθῃ ὡς ἀποτέλεσμα ὁ μαρασμὸς καὶ νὰ τραπῶσιν οἱ ἄνθρωποι εἰς τὴν κτηνοτροφίαν. Δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν οἱ τότε κυβερνῶντες καὶ νομοθετοῦντες, ἁπλᾶ τινα πράγματα, τὰ ὁποῖα γνωρίζουν καὶ οἱ τελευταῖοι ἀγρόται, ὅτι δηλαδὴ τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος, ὄχι ἀπὸ ἐπαρχίας εἰς ἐπαρχίαν, ἀλλὰ ἀπὸ ὥρας εἰς ὥραν, εἶναι διάφορον καὶ ὅτι ἔκτασις, ἡ ὁποία εἰς τὸ δεῖνα μέρος δύναται νὰ διαθρέψῃ τόσας οἰκογενείας, εἰς τὸ ἄλλο δὲν ἐπαρκεῖ οὔτε διὰ τὸ ἥμισυ αὐτῶν. Ἀκριβῶς τοῦτο ἐζητήσαμεν νὰ διορθώσωμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ διὰ τοῦτο ἐπρονοήσαμεν, ὥστε ἀναλόγως τοῦ κτήματος καὶ τῆς ποιότητος τοῦ ἐδάφους θὰ δικαιοῦται νὰ ἀποφαίνηται ἡ εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ περὶ τοῦ πόση ἔκτασις θὰ δίδεται εἰς ἑκάστην οἰκογένειαν. Ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἡ γῆ εἶναι πτωχή, τὰ στρέμματα θὰ εἶναι πολὺ περισσότερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν εἰς τὴν Ἀγχίαλον καὶ τὴν Εὐξεινούπολιν, ἂν εἶναι παχυτέρα, ὅπως εἰς τὰ Τρίκκαλα καὶ εἰς τὴν Καρδίτσαν, τότε θὰ εἶναι ὀλιγώτερος ὁ ἀριθμὸς τῶν προσδιοριστέων δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν στρεμμάτων. Εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἐπὶ πλέον, ὅτι διὰ τῆς μικρᾶς ἰδιοκτησίας ὑπάρχει ὁ κίνδυνος νὰ ἐκλείψῃ ἡ κτηνοτροφία. Πρό τινος χρόνου καὶ ὑπόμνημα εἶχεν ὑποβληθῆ ἐπὶ τούτου, ἡ δὲ Κυβέρνησις τὸ ἐμελέτησεν ἐπισταμένως. Ὁμολογῶ ὅτι τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν δύναται νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ διὰ τὴν κτηνοτροφίαν γενικωτέρα. Θὰ ἔλθῃ ἡ σειρά της. Ἀλλ’ ἐν σμικρῷ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προνοεῖ περὶ τοῦ ζητήματος. Εἴδατε ὅτι, ἐκτὸς τῶν ἐπαγγελματιῶν, τοὺς ὁποίους κρίνει ἐγκαταστατέους διὰ τῶν συνεταιρισμῶν, προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον καὶ περὶ ἐγκαταστάσεως κτηνοτρόφων ἐπαγγελματιῶν. Ἓν μέρος τούτων θὰ δύναται νὰ ἐγκατασταθῇ. Τὸ σπουδαιότερον, κύριοι, ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν, εἶναι τοῦτο: Πρέπει νὰ ἀπαλλοτριωθῇ ἕκαστον κτῆμα ὁλόκληρον, ἢ πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὥστε ἓν μέρος αὐτοῦ νὰ μείνῃ ἀναπαλλοτρίωτον; Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, κύριοι, ὅτι ὁ προλαλήσας ἀξιότιμος συνάδελφος διηρμήνευσε τελείως τὰς γνώμας ὄχι μόνον ἐμοῦ, ὅταν συνέταξα τὸ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον ἐν Θεσσαλονίκῃ, ἀλλὰ καὶ τῆς Κυβερνήσεως ὁλοκλήρου. Ἐπεθυμοῦμεν νὰ διατηρήσωμεν τὴν μικρὰν καλλιέργειαν ἐν σχέσει καὶ συναφείᾳ μὲ τὴν μεγάλην καλλιέργειαν. Τοῦτο εἶναι τὸ οὐσιῶδες. Οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ νομίζων ὅτι πρέπει σήμερον νὰ ἐξαφανίσωμεν τὴν μεγάλην καλλιέργειαν, διὰ νὰ δύναται νὰ ζήσῃ ἡ μικρὰ καλλιέργεια. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑπάρξῃ μᾶλλον μικρὰ παρὰ μεγάλη ἰδιοκτησία, ἀντιθέτως πρὸς τὴν ροπὴν συγκεντρώσεως τῶν ἀστικῶν βιομηχανιῶν εἰς μεγάλας ἐπιχειρήσεις. Θὰ βλέπωμεν εἰς τὴν γῆν τὸ φαινόμενον τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν μικρῶν καλλιεργειῶν. Καὶ θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ μένῃ βαθέως ἐρριζωμένον τὸ αἴσθημα τοῦ συνεταιρισμοῦ τῶν μικρῶν καλλιεργητῶν, ἵνα οὕτω δύνανται νὰ ἐπιτελέσωσιν ὅλα τὰ ἔργα τῶν μεγάλων. Ποία θὰ εἶναι ἡ ἡμέρα ἐκείνη, ἀγνοῶ. Ἀλλ’ ὅταν θὰ ἔλθῃ, οὐδεὶς δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι τὸ ⅓ καὶ τὸ ½ κτημάτων μεγάλων θὰ δύναται νὰ μείνῃ εἰς χεῖρας μεγάλων ἰδιοκτητῶν. Ἀλλὰ μέχρις ὅτου γίνῃ τοῦτο, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ὑφίσταται ἡ μεγάλη καλλιέργεια. Τοῦτο μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἀμφισβητεῖ καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Δὲν πιστεύω δὲ νὰ ὑπάρχῃ τις, ὅστις ἀπὸ τοῦδε θὰ ἐκραύγαζε: «Κάτω ἡ μεγάλη καλλιέργεια!» Περὶ τούτου ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι ὡμίλησα, καὶ ἐν τούτῳ συνεφώνησα μὲ τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα, ὅτι εἶναι οὐ μόνον δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ καθῆκον τοῦ Κράτους, νὰ φορολογῇ τὸν μὴ ἐκμεταλλευόμενον τὴν γῆν κατὰ τὸν τρόπον τὸν μᾶλλον προσήκοντα πρὸς τὸ γενικὸν συμφέρον τῆς Χώρας. Τοῦτο δύνασθε νὰ τὸ πράξητε· ἀλλὰ μέχρις ὅτου τὸ πράξητε, δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι λύεται τὸ ἐπιστημονικὸν γεωργικὸν ζήτημα εἰς τὴν Ἑλλάδα μὲ μίαν μόνον σπαθιάν: «Κάτω ἡ μεγάλη καλλιέργεια!» Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἃς εἴπωμεν οἱ πλέον ριζοσπάσται — μολονότι ριζοσπαστικώτερον ἀπὸ τὸ σχέδιον τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ κανείς: ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις, πληρωμὴ δι’ ὁμολογιῶν κλπ. — οἱ ριζοσπαστικώτεροι, λέγω, ἐκ τῶν συναδέλφων λέγουσι κάτι, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ μᾶς προκαλέσῃ τὴν προσοχήν. Λέγουσιν ὅτι ὑπάρχουν κτήματα ὡρισμένα, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι τόση ἡ πυκνότης τῶν κατοικουσῶν οἰκογενειῶν, τόση δὲ ἡ μικρότης τῆς ἐκτάσεως τοῦ κτήματος, ὥστε ἂν θελήσητε νὰ μὴ ἀφαιρέσητε καὶ τὸ ⅓, ἡ ἐγκατάστασις εἰς τὸ κτῆμα θὰ δώσῃ τόσην ὀλίγην ἔκτασιν γῆς, ὥστε θὰ τρέχητε τὸν κίνδυνον νὰ ναυαγήσῃ γεωργικῶς ἡ ἐγκατάστασις. Αὕτη εἶναι ἡ μορφή, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον οἱ συνάδελφοι τὰς ἀντιρρήσεις των. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, κύριοι, ὅτι εἶναι μορφὴ ἀξία πάσης προσοχῆς. Λέγουσι: «Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτοπισθῶμεν, νὰ μᾶς δώσητε δικαίωμα ἐκλογῆς, ἐὰν μένωμεν λ.χ. εἰς τὴν περιφέρειαν Τρικόλων, νὰ μᾶς δώσητε κτῆμα εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Λαρίσσης, εἰς κτῆμα τὸ ὁποῖον συμπίπτει νὰ μὴ ἔχῃ τὴν πυκνότητα τοῦ πληθυσμοῦ, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ ἰδικόν μας;» Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη ἀντίρρησις. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη, καὶ ἂν θέλαμεν νὰ εἴμεθα δίκαιοι, πρέπει νὰ λάβωμεν καὶ τὴν δευτέραν ὑπὸ θεώρησιν. Λέγουν: «Ἔχομεν ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὴν μεγάλην ἰδιοκτησίαν, ἔχομεν ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν τὴν ἰδιοκτησίαν ταύτην κατὰ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ κοινωνία καὶ ἡ Πολιτεία ἐπιθυμεῖ καὶ ἀναγνωρίζομεν μάλιστα τὸ δικαίωμα τῆς Πολιτείας νὰ φορολογῇ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουσι νὰ καλλιεργήσωσι τὰ κτήματά των, κατὰ τὸν μᾶλλον πρόσφορον τρόπον». Προσθέτουν δέ: «Οἱ μέλλοντες νὰ ἐγκατασταθῶσι, δὲν ἔχουσι νὰ ὠφεληθῶσι μεγάλα πράγματα, ἐὰν καὶ τὸ ⅓ τοῦ κτήματος παραχωρήσητε εἰς αὐτούς». Καὶ ἔφερον ὡς παράδειγμα: Ὑποθέσατε ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς κτήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἔκτασιν 1000 στρεμμάτων καὶ κατοικοῦσι μέσα 50 οἰκογένειαι. Παίρνετε ὁλόκληρον τὸ κτῆμα καὶ δίδετε 20 στρέμματα εἰς κάθε οἰκογένειαν. Ἐὰν λάβητε τὸ ⅓, θὰ δώσητε 14 στρέμματα. Ἀλλ’ οὔτε μὲ τὰ 20, οὔτε μὲ τὰ 14 λύεται τὸ ζήτημα. Χρειάζονται 30, 50, 70 στρέμματα.

§97Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Τὰ 30 μὲ τὰ 50 διαφέρουν πολύ.

§98Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπάρχουν περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας τὰ 30 δὲν θὰ εἶναι ἐπαρκῆ καὶ τὰ 50 θὰ εἶναι ἐπαρκῆ.

§99Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Αὐτὸ συμβαίνει συνήθως.

§100Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παρακαλῶ. Ἔχομεν λοιπὸν ὡρισμένας περιπτώσεις, καὶ τοῦτο, δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἀμφισβητήσητε, προκύπτει σαφῶς ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ εἶναι καὶ κτήματα, εἰς τὰ ὁποῖα συμβαίνει τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον εἶπον ἐγώ. Ἔχομεν ὡρισμένας περιπτώσεις, ὅπου ἀληθῶς, παραχωρουμένου καὶ τοῦ ⅓, θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἐγκατάστασις ὅλων τῶν οἰκούντων ἐν τῷ κτήματι μορτιτῶν. Ἀλλὰ θὰ ὑπάρχουν καὶ περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας καὶ ἐὰν ἀκόμη δώσητε καὶ τὸ ⅓, δὲν θὰ κατορθώσητε τὴν ἐγκατάστασιν τῶν οἰκογενειῶν τοῦ κτήματος ἐν αὐτῷ.

§101ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπὸ γειτονικά.

§102Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀπὸ γειτονικά. Τοῦτο ἀκριβῶς ἔρχομαι νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλήν. Ἔρχομαι νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν κἄτι, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι συμβιβάζει τὰ διεστῶτα: Ν’ ἀφαιροῦμεν καὶ τὸ ⅓ ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην, εἰς τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν δὲν θὰ ἦτο δυνατόν, λόγῳ πυκνότητος τοῦ πληθυσμοῦ, οὔτε εἰς τὰ ὅμορα κτήματα νὰ ἐγκαταστήσωμεν ὅλους τοὺς πυκνῶς κατοικοῦντας εἰς τὸ κτῆμα ἐκεῖνο. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ ζήτημα δύναται νὰ λυθῇ οὕτω. Διότι ἡ Θεσσαλία ὁλόκληρος δύναται εὐτυχῶς νὰ περιλάβῃ τοὺς μέλλοντας νὰ μετατοπισθῶσι, δυνάμεθα δὲ διὰ μικρῶν μετατοπισμῶν, μεταθέτοντες ὀλίγον κατ’ ὀλίγον τινὰς ἐκ τῶν κατοίκων εἰς κτήματα ἐγγὺς κείμενα καὶ δυνάμενα νὰ δεχθοῦν κολλήγας, νὰ ἐγκαταστήσωμεν ὅλους, χωρὶς ν’ ἀπομακρύνωμεν πολὺ αὐτοὺς ἀπὸ τὴν γῆν, τὴν ὁποίαν ἐκαλλιέργουν. Εἶπον «χωρὶς ν’ ἀπομακρύνωμεν πολύ», διότι πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει ἀληθῶς, κύριοι, ὅτι ψυχολογικῶς θὰ ἐπλήττομεν τὸν καλλιεργητήν, τὸν συνηθισμένον ἀπὸ μακρᾶς σειρᾶς ἐτῶν νὰ διαμένῃ εἰς ὡρισμένον κτῆμα, ἐὰν λ.χ. τὸν ἐπαίρναμεν ἀπὸ μίαν ἄκραν τῶν Τρικκάλων καὶ τὸν ἐπετούσαμεν εἰς μίαν περιφέρειαν τῶν Τεμπῶν. Ἀλλὰ δὲν θεωρεῖται, νομίζω, ψυχολογικὴ πλῆξις νὰ μεταθέσητέ τινα ἀπὸ τοῦ κτήματος εἰς τὸ ὁποῖον μένει ὡς εἷς ἁπλοῦς καλλιεργητής, ὑποκείμενος καθ’ οἱανδήποτε στιγμὴν εἰς ἔξωσιν, εἰς ὅμορον κτῆμα, τὸ ὁποῖον καθ’ ἡμέραν ἐπισκέπτεται καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως θὰ ἔχῃ συγγενεῖς καὶ ὅπου θὰ τὸν καταστήσητε ἰδιοκτήτην καὶ ἐλεύθερον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὀφείλει καὶ αὐτὸς νὰ σέβηται ἓν ἄλλο ψυχολογικὸν συναίσθημα, τὸ τοῦ ἰδιοκτήτου, τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν καὶ αὐτός, ὁ κολλήγας, μέλλει νὰ γίνῃ ἰδιοκτήτης. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ σέβεται τὸν ἰδιοκτήτην τῆς σήμερον αὐτός, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ἰδιοκτήτης τῆς αὔριον; Κατὰ τοιοῦτον τρόπον νομίζω ὅτι συμβιβάζονται ἐπαρκῶς τὰ πράγματα καὶ ἔχω ἑτοίμην τροπολογίαν. Προτοῦ ὅμως τὴν ἀναγνώσω, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ἐφόσον παραδεχόμεθα ὅτι κτήματα κάτω τῶν 1000 στρεμμάτων δὲν θὰ ἀπαλλοτριωθῶσι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σοβαρὰ ἐγκατάστασις εἰς τοιαῦτα κτήματα, τὰ μεγάλα τοὐλάχιστον κτήματα, ἀφοῦ καὶ ὁ ἰδιοκτήτης ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει 1000 μόνον στρέμματα, τυγχάνει τοῦ εὐεργετήματος νὰ τοῦ τὰ ἀφίνωμεν, δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἔχει 1500 στρέμματα πρέπει νὰ τοῦ ἀφήσητε 1000 στρέμματα καὶ τὸ σπίτι τοῦ κτήματος. Αὐτὸ νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κύριοι, θὰ ἐφθάνομεν εἰς τὸ ἑξῆς συμπέρασμα. Εἰς τὸ Διάταγμα 2469, εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον λέγει «δὲν ἀπαλλοτριοῦται τὸ ἓν τρίτον», θὰ προσθέσωμεν τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εἰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις... κλπ.». Ἄλλη τροπολογία, ἡ ὁποία ἐγένετο, εἶναι ἡ ἑξῆς. Λέγοντες ὅτι ἐξαιροῦνται ἐκτάσεις 1000 στρεμμάτων καὶ κάτω, ἐννοοῦμεν ὅτι ἐφόσον τὰ κτήματα εἶχον τὴν ἔκτασιν ταύτην μέχρι τῆς 1ης Ἰουλίου. Λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν ὅλων αὐτῶν τῶν τροπολογιῶν, νομίζω ἐν εἰλικρινείᾳ ὅτι τόσον πολλὰ εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δίδονται εἰς τοὺς ἀκτήμονας καλλιεργητάς, ὅπως ἐπὶ πιστώσει γίνωσιν ἰδιοκτῆται, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τόσον σεβόμεθα τὸ αἴσθημα τῆς ἰδιοκτησίας, ὥστε δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ οὐδεὶς σχεδὸν ὁ ἀμφιβάλλων καὶ πρέπει διὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ. Νομίζω ὅτι, ἂν ἡ διατύπωσις δὲν εἶναι ἀρεστὴ εἰς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, εἴτε τοὺς ἀποβλέποντας μετὰ μεγαλειτέρας συμπαθείας πρὸς τὴν μεγάλην ἰδιοκτησίαν, εἴτε τοὺς ἀποβλέποντας μετὰ μεγαλειτέρας συμπαθείας πρὸς τὴν μικρὰν ἰδιοκτησίαν, τότε τρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν τὴν ματαίωσιν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ἔχω δὲ νὰ εἴπω ἢ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ Πιλᾶτος: «Νίπτω τὰς χεῖρας».

§103ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι εἶναι χίλια ὅλα τὰ στρέμματα τοῦ κτήματος, τότε τί θὰ γίνῃ;

§104Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ τοποθετήσωμεν τοὺς καλλιεργητὰς εἰς ἕτερον πλησίον κτῆμα.

§105ΕΤΕΡΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἄλλο πλησίον;

§106Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τότε δι’ αὐτοὺς θὰ λάβωμεν ἄλλο εἰδικὸν μέτρον.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου συζήτησις. — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ ἀποβιώσαντος Ὑπηρέτου Μάρκου Δημητρακάκη». Θέλει διεξαχθῆ μυστικὴ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ.κ. Ν. Ξηρὸς καὶ Π. Καραπάνος. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ψηφίζουσιν «Ναί». Οἱ μὴ παραδεχόμενοι ψηφίζουσιν εἰς τὸ «Ὄχι». Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία). (Διενεργεῖται ἡ διὰ σφαιριδίων μυστικὴ ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ν. Ξηροῦ καὶ Π. Καραπάνου τοῦ κ. Γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ.κ. βουλευτῶν κατὰ περιφερείας).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογή. (Ἀναγινώσκει): Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 123 βουλευταί, ἐκ τῶν ὁποίων 119 εἰς τὸ «Ναὶ» καὶ 4 εἰς τὸ «Ὄχι». Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὴ ἡ κατ’ ἀρχὴν ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος τῆς Θεσσαλίας».

§110Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§111Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν πρόκειται νὰ ὁμιλήσουν καὶ ἄλλοι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, πρέπει νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, διότι ὡρίσθη ἤδη τοιαύτη καὶ διὰ τὴν 10ην π.μ., πρόκειται δὲ περὶ σοβαρῶν πολιτικῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀπαιτήσουν ἴσως καὶ ὁλονυκτίαν.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τοὺς ἐγγεγραμμένους νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου βουλευτάς, ἐὰν δέχωνται νὰ παραιτηθῶσι τοῦ λόγου.

§113ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παραιτούμεθα, κύριε Πρόεδρε.

§114Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἐπιμένω, κύριε Πρόεδρε, νὰ ὁμιλήσω.

§115ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι. (Θόρυβος).

§116Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δυστυχῶς παρατηρῶ, ὅτι ὁ βουλευτὴς κ. Καραϊσκάκης διὰ τῆς ἐπιμονῆς του ταύτης δὲν σκοπεῖ ἄλλο τι παρὰ τὴν ματαίωσιν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§117Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ἐπιμένω νὰ λάβω τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε. (Θόρυβος).

§118Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐκβιάσῃ κανένα νὰ παραιτηθῇ τοῦ λόγου του, ἀλλὰ καὶ ἐπειδὴ δὲν δύναται, δι’ οὓς λόγους ἀνέφερον προηγουμένως, νὰ παραταθῇ ἡ συνεδρίασις, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου καὶ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§119ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, κύριε Πρόεδρε. Νὰ λυθῇ.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου συζήτησις καὶ λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 10ην π.μ. σήμερον. (Ὥρᾳ 3,15′ π.μ.).