1917.10.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 42Α

ΤΡΙΤΗ 3 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1917

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 5.50′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Αἱ Μαρία Ἀνεμογιάννη, Ἄννα Βερβεράκη, Μαρία Θαλασσινοῦ, Ἀμαλία Μηλιάδου καὶ Ἀθηνᾶ Πολέμη, ἱκετεύουσιν ὅπως οἱ υἱοί των μεταφερθῶσιν εἰς τὴν δευτέραν σειρὰν ἐφεδρείας, ὡς μόνοι υἱοὶ γυναικῶν ἐν χηρείᾳ διατελουσῶν. — Οἱ δημοδιδάσκαλοι Καστορίας ζητοῦσι τὴν πληρωμὴν τῶν προσαυξήσεων τοῦ 1915. — Οἱ σταφιδοκτήμονες Μεσσηνίας, λόγῳ τῆς ραγδαίας ὑποτιμήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου, παρακαλοῦσιν ὅπως τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος». — Οἱ ταχ. καὶ τηλ. ὑπάλληλοι ὁλοκλήρου τῆς Ἠπείρου παρακαλοῦσιν ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ των. — Οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Τηλεγραφείου καὶ Ταχυδρομείου Βόλου παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ των. — Ὁ Γεώργιος Τσούκας, κάτοικος Κεφαλοβρύσου Παμφίας διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ ἀποσπασματάρχου Εὐαγγέλου Κολοτουλαχίου, διότι τῷ ἀφήρεσε βιαίως ἐν μέσῃ ἀγορᾷ τὴν φορβάδα του. — Τὸ προσωπικὸν τοῦ Ταχυδρομείου καὶ Τηλεγραφείου Λαμίας παρακαλεῖ, ὅπως τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ των ψηφισθῇ. — Ἡ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος» Ἐπιτροπὴ κατέθεσε τὴν ἔκθεσίν της. — Ὡσαύτως ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους Ἐπιτροπὴ κατέθεσε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ ἀποβιώσαντος Ἐφέτου Μάρκου Δημητράκη. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Πέγιος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος». — Ὡσαύτως ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Μανασάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος». — Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Περογιάννης, Γ. Γαϊτάνος, Γ. Παπαβασιλείου καὶ Λ. Νάκος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μερικῆς κυρώσεως ἀναγκαστικῶν Β. Διαταγμάτων ἀναγομένων εἰς τὴν Πανεπιστημιακὴν νομοθεσίαν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Δαζέας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων ͵ΔΝΖʹ καὶ 641 «περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων». — Ὡσαύτως ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Χατζηγιάννης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸν νόμον 502». — Ὡσαύτως ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Βολουδάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας ἐκτάκτων ἐκπαιδευτικῶν οὐλαμῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ζαρλῆς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων ΔΝΖʹ, 641 καὶ 814 «περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Φικιώρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ 401 νόμου «περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν Στρατοῦ». Ὑπενθυμίζω εἰς τοὺς κ.κ. βουλευτὰς ὅτι ἀπὸ χθὲς ὡρίσθη ὥρα συνεδριάσεως ἡ 5η μ.μ., ἐν τούτοις σήμερον ἦτο 6 μ.μ. καὶ μόλις κατωρθώθη νὰ συντελεσθῇ ἀπαρτία.

§3Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομίζω ὅτι ἴσως θὰ ἦτο καλὸν νὰ ἀρχίζωμεν ἐνωρίτερον, δεδομένου ἄλλως καὶ εἰς τὴν ἀνάγκην τοῦ φωτισμοῦ.

§4ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὰς 4 μ.μ.

§5Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὰς 4½ τὸ πολύ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμολογῶ ὅτι τὸ σημερινὸν παράδειγμα μὲ ἀπήλπισεν.

§7ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δύο συνεδριάσεις τὴν ἡμέραν, μίαν τὴν πρωΐαν καὶ ἑτέραν τὸ ἀπόγευμα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰς 4 λοιπόν;

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὰς 4, μάλιστα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον εἰς τὰς 4 μ.μ., ὄχι ὅμως νὰ μετρᾶτε ὁ χρόνος ὅπως σήμερον ἐμετρήθη. Ὡρίσαμεν εἰς τὰς 5 καὶ ἤλθομεν εἰς τὰς 6. Αὔριον εἰς τὰς 4 ἀκριβῶς.

§11Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Νὰ παύσουν αἱ ἐπερωτήσεις.

§12Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὀφείλω μετὰ σεβασμοῦ νὰ κάμω ἓν παράπονον πρὸς τὸ Προεδρεῖον. Ὁ τρόπος, καθ’ ὃν συντάσσεται τὸ ἐπίσημον πρακτικὸν τοῦ Τύπου, τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τὰς ἐφημερίδας, δὲν συντελεῖ εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς, τολμῶ νὰ εἴπω, κατὰ τῆς ὁποίας τοσαῦτα ἐπισωρεύονται, διότι δὲν ἀναφέρονται κἂν εἰς τὰ ἐρωτήματα τὰ ὀνόματα τῶν ἐρωτώντων βουλευτῶν, ἐνῷ ἀναφέρονται αἱ ἀπαντήσεις τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν. Τοῦτο δὲν συντελεῖ εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῶν ἐρωτώντων βουλευτῶν, οὔτε εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους, οἱ ὁποῖοι γράφουν καὶ ξαναγράφουν καὶ μᾶς ἐρωτοῦν. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἄρητε τὸ ἄτοπον τοῦτο.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅπως σήμερον γίνεται τὸ δελτίον τοῦ Τύπου, ἐξυπηρετεῖ νομίζω τὴν οὐσίαν. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§14Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἐκεῖνος ὅστις ὑποβάλλει ἐρώτησιν, ἀποβλέπει εἰς τὴν οὐσίαν καὶ ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς. Εἶναι σωτήριον τοῦτο, κύριε βουλευτά, μέτρον.

§15Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. βουλευτοῦ, αὐτὴ θίγει τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς.

§16Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Οἱ βουλευταὶ ὑποβάλλουσι γνώμην καὶ ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ μὴ ἀναγράφωνται παντάπασι τὰ ὀνόματα τῶν ἐρωτώντων, διότι τὸ οὐσιαστικὸν εἶναι νὰ θεραπεύεται ἡ ἀνάγκη καὶ ὄχι νὰ ρεκλαμάρωνται οἱ βουλευταί.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ γίνεται.

§18Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Οὔτε νὰ ἀναγράφωνται, οὔτε νὰ δίδωνται ἀντίγραφα ἀπὸ ἐπίσημα πρακτικά, παρὰ μετὰ τρεῖς μῆνας.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Παπαδάκης ἔχει τὸν λόγον, ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν ὑπογραμματέων καὶ γραφέων τοῦ Πρωτοδικείου Λασηθίου.

§20Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Καταθέτω τὴν μακροσκελῆ ταύτην ἀναφοράν των, δι’ ἧς ζητοῦσιν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ των.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Παπαδάκης, ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν ἀγροφυλάκων καὶ ἤδη στρατιωτῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§22Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ζητῶσιν οἱ ἀναφερόμενοι νὰ λαμβάνωσι τὸν μισθόν των, ὡς πάντες οἱ στρατευόμενοι ὑπάλληλοι, διότι αὐτοὶ δὲν τὸν λαμβάνουν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Πισπυρῆς, ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ ὁπλαρχηγοῦ Ε. Λεπενιώτη, ζητοῦντος σύνταξιν, ὡς καταστάντος ἀνικάνου κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1912–1913.

§24Ι. ΠΙΣΠΥΡΗΣ. Ὑποβάλλων ἀναφορὰν τοῦ ὁπλαρχηγοῦ Γεωργίου Λεπενιώτου περὶ αἰτήσεως συντάξεως, ὡς γενομένου ἀναπήρου ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ πρὸς τὴν Πατρίδα καθήκοντός του, καὶ οἰκογενειάρχου ἑπταμελοῦς οἰκογενείας, παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν καὶ ἀπονείμῃ πρὸς αὐτὸν τὴν αἰτουμένην σύνταξιν. Ὁ αἰτῶν, κύριοι, διετέλεσεν ἀπὸ τοῦ 1896 μέχρι τοῦ τραυματισμοῦ του καὶ τῆς ἀνικανότητος τῆς χειρός του πάντοτε ὑπὸ κυβερνητικὴν ὑπηρεσίαν, διότι διηνεκῶς ἔκτοτε ἦτο ἢ πολίτης ὑπὸ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ ἐν Ἰωαννίνοις Ἑλληνικῷ Προξενείῳ ἢ ὁπλίτης εἰς ἐπαναστάσεις καὶ μάχας, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἀνεγνώρισεν ὕστερον ὡς μάχας τοῦ Κράτους. Κατόπιν οὗτος τῷ 1896 ὑπηρέτησεν ἐν Κρήτῃ ὑπὸ τὸν ὁπλαρχηγὸν Δημ. Περμίρην, ἤδη ἐμποροπλοίαρχον. Τῷ 1897 μετὰ τοῦ ὁπλαρχηγοῦ Μακρῆ καὶ ὑπὸ τὸν τότε ὑπολοχαγὸν Μυλωνᾶν ἔλαβε μέρος εἰς διαφόρους μάχας ἐν Ἠπείρῳ, μετὰ δὲ τὴν διάλυσιν τῶν ἀτάκτων σωμάτων, ὁ τότε λοχαγὸς καὶ ἤδη ἀντισυνταγματάρχης διώρισεν αὐτὸν ἐπὶ κεφαλῆς ἐθελοντικοῦ σώματος διὰ τὴν δεδοκιμασμένην αὐτοῦ ἱκανότητα. Μετὰ δὲ τὸ 1897 διετέλεσεν ὡς ὁ ἔμπιστος ἐξωτερικὸς καβάσης τοῦ ἐν Ἰωαννίνοις Ἑλληνικοῦ Προξενείου, τοῦ ὁποίου διενήργει θαυμασιώτατα τὴν ἐμπιστευτικὴν ἀλληλογραφίαν Ἰωαννίνων–Ἄρτης. Τῷ δὲ 1912, ἀκολουθήσας τὸν προϊστάμενόν του Πρόξενον τῆς Ἑλλάδος εἰς Ἄρταν, ἐγένετο διὰ τὴν γνῶσιν τοῦ τόπου καὶ τῶν προσώπων ἀρχηγὸς προσκόπων ἐθελοντῶν τῆς ἐμπιστευτικῆς πάλιν ἀλληλογραφίας Ἄρτης –Ἰωαννίνων τῶν Ἑλληνικῶν Ἀρχῶν. Διαρκούσης δὲ τῆς πολιορκίας τῶν Ἰωαννίνων κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1912, ἔλαβε μέρος εἰς διαφόρους μάχας παρὰ τὸ Συρράκον καὶ πρὸ τοῦ Δρίσκου ἐτραυματίσθη εἰς τὴν δεξιὰν χεῖρα κατὰ τὸ ἀνώτερον τριτημόριον τοῦ βραχίονος. Ἐκ τοῦ τραύματος ἐκείνου ἔπαθε, πλὴν τῶν μαλακῶν μερῶν, κυρίως καὶ καταστρεπτικῶς τὸ κερκιδικὸν νεῦρον. Συνεπείᾳ δὲ τοῦ παθήματός του ἐξήντλησεν ὅλα τὰ μέσα τῆς ἐπιστήμης, ὅπως ἀνακτήσῃ τὴν χεῖρα του, ὑποβληθεὶς κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ἐν Ἰωαννίνοις καὶ ἐν Ἀθήναις δὶς εἰς ἐγχείρησιν παρὰ τῶν ἀρίστων Ἑλλήνων ἐπιστημόνων. Δυστυχῶς ὅμως ἡ χεὶρ αὐτοῦ ἔμεινεν ἀκίνητος. Ὡς τοιοῦτος δέ, πρὸς πίστωσιν πάντων τούτων ἐπισυνάπτων τὰ διάφορα πιστοποιητικὰ ἀρχηγῶν στρατιωτικῶν Σωμάτων, ἐπιστημόνων καὶ Ἑλληνικῶν Ἀρχῶν, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τύχῃ τῆς αἰτουμένης συντάξεως.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετρίδης, ἵνα ἀναπτύξῃ αἴτησιν παραγωγῶν σταφίδος.

§26Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μοὶ διεβιβάσθη ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου ἀναφορὰ σταφιδοπαραγωγῶν, δυσφορούντων διὰ τὴν μὴ πώλησιν ἀκόμη τῶν προϊόντων. Ὑπάρχει πλήρης ἐμπιστοσύνη εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐκ μέρους μου καὶ ἐκ μέρους τῶν παραγωγῶν, ἀναμενόντων τὴν ἔκβασιν τῶν διαπραγματεύσεων. Ἀλλά, στηριζόμενοι ἐπὶ διαδόσεών τινων οἱ σταφιδοπαραγωγοί, ὅτι οἱ ἐλθόντες πράκτορες ἐξ Ἀγγλίας ζητοῦσι τὴν μείωσιν τῆς τιμῆς τοῦ σταφιδοκάρπου, ἰσχυριζόμενοι ὅτι τὰ ἔξοδα εἶναι πολλὰ καὶ διάφορα ἄλλα ἐπιχειρήματα προβάλλοντες, ἀναπτύσσουν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ ἐν τῇ αἰτήσει τῶν τοὺς λόγους, οἵτινες ἐξαιρετικῶς κατὰ τὴν ἐφετεινὴν περίστασιν ἐπιβάλλουν τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ πράγματος, λόγῳ τῶν μεγάλων ἐξόδων τῆς καλλιεργείας καὶ τῶν ἄλλων βιωτικῶν συνθηκῶν. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι οὐδεμία κρατεῖ ἀμφιβολία, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀντιλαμβανομένη τὴν σοβαρότητα τοῦ ζητήματος, ἀσχολεῖται μετὰ πάσης ἐπιμελείας ὅπως αἱ διαπραγματεύσεις καταλήξωσιν ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν εἰς αἴσιον ἀποτέλεσμα. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ὅμως ταύτῃ θὰ ἐπεθύμουν νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λόγῳ τῆς τιμῆς τοῦ προϊόντος καὶ τῶν σημερινῶν συνθηκῶν, δώσῃ μείζονα προσοχήν, συστήσῃ δὲ εἰς τοὺς πράκτορας τοὺς ἐλθόντας ἐνταῦθα, ὅτι αἱ τιμαὶ αἱ θρυλλούμεναι ὅτι εἶναι διατεθειμένοι νὰ δώσουν οἱ πράκτορες, δὲν εἶναι τιμαὶ δίκαιαι, δὲν εἶναι τιμαὶ ἱκανοποιοῦσαι τοὺς παραγωγούς, εἰς τὰς σημερινὰς μάλιστα περιστάσεις. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§27Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§28Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐκ παραδρομῆς παρελείφθη ἡ ἀναφορὰ ἑνὸς τραυματίου ὀνόματι Κατάκη, ὅστις ζητεῖ τὴν σύνταξίν του.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Παπαδάκης παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν σκέπτεται ν’ ἀφομοιώσῃ τοὺς ὀδοντοϊατροὺς Κρήτης καὶ Σάμου πρὸς τοὺς τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, ἀφοῦ ἐκ παραδρομῆς ἴσως παρελείφθησαν κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ σχετικοῦ νόμου.

§30Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ μελετήσω τὸ ζήτημα καὶ θὰ ἀποφασίσω.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐὰν εἶναι ἀληθῆ τὰ ὅσα ἀξιόπιστοι καὶ ἔντιμοι Ἕλληνες ναυαγοὶ τοῦ τορπιλλισθέντος πρὸ δεκαημέρου Ἰταλικοῦ σκάφους ἀφιχθέντες ἐνταῦθα, διηγοῦνται, ὅτι δηλαδὴ τὸ τορπιλλισθὲν σκάφος μετὰ τὸν τορπιλλισμόν του παρέμεινεν ἐπὶ 2½ ὁλοκλήρους ὥρας ἀβύθιστον, ὅτι οἱ ἐπιβάται ἐπνίγησαν ἕνεκεν ἐλλείψεως λέμβων καὶ σωσιβίων, ὅτι δὲν ἐβλήθησαν παρὰ τοῦ ὑποβρυχίου διὰ πολυβόλου, ἀλλ’ οὐδὲ κἂν παρέμεινεν ἐκεῖ μετὰ τὸν τορπιλλισμὸν τὸ ὑποβρύχιον καὶ ὅτι ἐξ ὁλοκλήρου ἡ ἀπώλεια ὑπερδιακοσίων Ἑλλήνων ὀφείλεται εἰς τὴν ἀβελτηρίαν τῶν Ἰταλικῶν λιμενικῶν Ἀρχῶν, μὴ ἐφοδιασάντων τὸ πλοῖον μὲ τὰ ἀπαιτούμενα σωσίβια καὶ τὰς ἀπαραιτήτους λέμβους.

§32Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Πρέπει νὰ λεχθῶσι πολλὰ ἐπ’ αὐτοῦ, διότι ἐπιβάται ἐλθόντες ἐκ τοῦ ναυαγίου καὶ διασωθέντες, διηγοῦνται ὅτι τὸ πλοῖον τὸ τορπιλλισθὲν ἔμεινε 2½ ὁλοκλήρους ὥρας ἀβύθιστον, ὅτι δὲν ἔβαλε τὸ ὑποβρύχιον διὰ πολυβόλων, ἀλλ’ οὔτε κἂν ἐφάνη τὸ ὑποβρύχιον μετὰ τὸν τορπιλλισμόν, ὅτι ἡ ἔλλειψις σωσιβίων καὶ λέμβων ὑπῆρξεν ἡ αἰτία τῆς καταστροφῆς τῶν ἐπιβατῶν, ἡ ἀβελτηρία δὲ τῶν Ἰταλικῶν Ἀρχῶν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπω εἰς τὸν κ. βουλευτὴν νὰ προχωρήσῃ. Νὰ ἀνακαλέσητε τὴν φράσιν.

§34Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐνόμιζον ὅτι διὰ τῆς ἐρωτήσεως ἐπρόκειτο ὁ κ. βουλευτὴς νὰ ἐλέγξῃ τὰς πράξεις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν πρόκειται ἐδῶ νὰ κάμωμεν ἔλεγχον τῶν πράξεων τῶν Κυβερνήσεων τῆς Εὐρώπης, δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ φθάσωμεν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς ἀνεκλήθη εἰς τὴν τάξιν διὰ τὴν ἔκφρασίν του.

§36ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κοφινᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν σκέπτεται, ὡς δὲν ἀμφιβάλλει ὅτι θὰ ἔχῃ ἤδη τοῦτο ἀποφασίσῃ, νὰ ἀπαλλάξῃ τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος καὶ τοῦ κτηματικοῦ (οἰκοδομῶν) διὰ τὸ 1917 τοὺς πυροπαθεῖς τῆς Θεσσαλονίκης, διότι ἡ οἰκονομικὴ αὐτῶν κατάστασις κατέστη ἐκ τῆς φοβερᾶς πυρκαϊᾶς ἀπελπιστική.

§38Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μόλις ἐγένετο ἡ πυρκαϊὰ τῆς Θεσσαλονίκης, ἔδωκα διαταγὴν εἰς τοὺς ταμίας τῆς Θεσσαλονίκης νὰ ἀναστείλωσιν πᾶσαν εἴσπραξιν ἐκ φόρου τῶν παθόντων ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς. Τὸ γενικὸν νομοσχέδιον «περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν φόρων» κατὰ λάθος τῆς ὑπηρεσίας δὲν ὑπεβλήθη ἀκόμη. Ἐλπίζω αὔριον νὰ τὸ ὑποβάλω, ὥστε νὰ τὸ ψηφίσωμεν ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν παρακαλεῖ ὅπως εὐαρεστούμενος δηλώσῃ ἐὰν ἔφθασεν ἡ ἀναμενομένη κινίνη τοῦ Κράτους καὶ κατὰ τίνα τρόπον σκέπτεται νὰ διαθέσῃ αὐτὴν πρὸς πώλησιν, διότι ἀδημονεῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἀκούσῃ τὴν φωνὴν τῆς Κυβερνήσεως περὶ κινίνης, τῆς ὁποίας εἶναι τρομακτικὴ ἡ ἔλλειψις.

§40Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔφθασεν ἀκόμη.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως ἀσφαλίσεων». — Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καταθέτει τὰ κάτωθι σχέδια νόμου: 1) «Περὶ προσθήκης διατάξεων καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 550 «περὶ συντάξεως δικαστικῶν ὑπαλλήλων». 2) «Περὶ παροχῆς προσθέτου ἀποζημιώσεως εἰς δικαστικοὺς λειτουργούς». 3) «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ νόμου ͵ΒΚΗʹ τοῦ ἔτους 1892 «περὶ δικαστηρίου Κακουργιοδικῶν». Παρακαλῶ ὅπως δεχθῇ ἡ Βουλή, ἵνα τὰ νομοσχέδια ταῦτα κηρυχθῶσι κατεπείγοντα καὶ ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχήν.

§42ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα Μάλιστα. (Κηρύσσονται κατεπείγοντα καὶ ψηφίζονται κατ’ ἀρχήν).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

— Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μανασάκης.

§44Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Ὡς πρὸς τοὺς οἰνοπνευματοποιούς, κύριοι συνάδελφοι, τῆς πρώτης κατηγορίας τοῦ ἄρθρου 8, πολλοὶ τῶν κ.κ. συναδέλφων ἐχειροκρότησαν κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, νομίζοντες ὅτι διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου ἐπέρχεται βελτίωσις εἰς αὐτούς. Λυποῦμαι διότι δὲν εὑρέθην εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν, ὥστε νὰ δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι καὶ κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν ἐπέρχεται βελτίωσις διὰ τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς τῆς κατηγορίας ταύτης. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τούτου ἐξηπλώθη εἰς τὰς Νέας Χώρας καὶ εἰδικῶς εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα τὴν Κρήτην, εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν παρίσταντο ἀντιπρόσωποι αὐτῆς διὰ νὰ φέρωσι τὰς ἀντιρρήσεις των ἐπὶ τοῦ μέτρου τούτου τοῦ φορολογικοῦ. Ἡ ἀντίληψις ἡμῶν δὲν ἔχει οὐδὲ πόρρωθεν τὸ ἐλατήριον νὰ ἀποκρούσῃ φορολογίαν, οὐδ’ ἀποβλέπῃ εἰς τὸ νὰ ἄρῃ φόρον ἐπιβαλλόμενον εἰς τὸν λαόν, ἀλλ’ ἀποβλέπει κυρίως εἰς τοῦτο, εἰς τὸ πῶς ὁ φόρος οὗτος θὰ ἐπιβληθῇ δικαιότερον καὶ μὲ τρόπον συνάδοντα πρὸς τὴν κοινὴν συνείδησιν. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ εἴπω ὅτι ἡ φορολογία αὕτη μὲ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἐπιβάλλεται εἶναι ἀνεκτὴ οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν. Πρῶτον χαρακτηριστικὸν ἰδιαίτερον τῆς φορολογίας ταύτης εἶναι τὸ δημευτικὸν καὶ δεύτερον ὁ ἄκρος περιορισμὸς καὶ τὸ ἀνελεύθερον καὶ ἡ χρονοτριβὴ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν φορολογουμένην ταύτην περιουσίαν. Ἐὰν τὸ Δημόσιον θέλῃ νὰ ἀποβλέψῃ εἰς φορολογικὸν μέτρον καὶ ἐπιβάλῃ κατ’ ὀκᾶν εἰς τὸ παραγόμενον οἰνόπνευμα φόρον, ἔστω καὶ 20, ἔστω καὶ 25 λεπτῶν — ὁ ὁποῖος φόρος θὰ ἀποδίδῃ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου διπλάσιον ποσὸν τοῦ σήμερον εἰσπραττομένου — πολὺ εὐκόλως καὶ μετὰ χαρᾶς θὰ ἀποδεχθῇ ὁ λαὸς τὴν φορολογίαν ταύτην. Οἷα ὅμως εἶναι ἡ φορολογία αὕτη σήμερον, ἀντίκειται εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς ἰδιοκτησίας ἀφ’ ἑνὸς καὶ τὴν ἔννοιαν τῆς ἐλευθερίας ἀφ’ ἑτέρου. Ὁ ἰδιοκτήτης, ὁ μικροπαραγωγός, ὁ ὁποῖος διὰ μίαν ἄδειαν 4 ἢ 9 ἡμερῶν ἀναγκάζεται νὰ φεύγῃ ἀπὸ τὸ χωρίον του καὶ νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Εἰρηνοδικείου, τὸ ὁποῖον ἔστιν ὅτε ἀπέχει 4 καὶ 5 ὥρας, διὰ νὰ τηρῇ τὰς διατυπώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται ὅπως ἀρχίσῃ νὰ ἐργάζεται ὁ μικρὸς ἄμβυξ αὐτοῦ, ὑφίσταται τόσην χρονοτριβὴν καὶ τόσην ἀνελευθερίαν εἰς τὰς ἐργασίας αὐτοῦ, ὥστε ἐν συνειδήσει νὰ νομίζῃ ὅτι ἐκτελεῖ δουλικὸν ἔργον καὶ μάλιστα εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν ἡ προσωπικὴ ἐργασία εἶναι εἰς ἄκρον πολύτιμος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο· εἶναι καὶ τὸ χαρακτηριστικὸν τῆς δημεύσεως. Ὁ ἰδιοκτήτης, ἔχων τὰ στέμφυλά του, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ παράγῃ οἰνόπνευμα ἀσκῶν περιουσιακὸν δικαίωμα, παρεμποδίζεται νὰ χρησιμοποιῇ τὴν περιουσίαν του ταύτην, καθ’ ὃν τρόπον αὐτὸς θέλει καὶ ἀναγκάζεται νὰ τὴν πωλῇ ἢ νὰ μὴ τὴν χρησιμοποιῇ. Αἱ ἱστορικαὶ συνθῆκαι, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἔζησεν ὁ λαός, τὸν ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, εἶναι τοιαῦται, ὥστε καὶ εἰς τὸ πνεῦμα τὸ δημευτικὸν καὶ εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνελευθέρου νὰ ἀντίκεινται τελείως. Νομίζομεν λοιπὸν ὅτι ἐν προκειμένῳ — καὶ τοῦτο ὑπεδείχθη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὑπὸ πάντων τῶν Κρητῶν βουλευτῶν καὶ τῶν τεσσάρων Νομῶν, παρουσιασθέντων ἐνώπιον αὐτοῦ — πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ τὸ μέσον ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου τὸ μὲν Δημόσιον θὰ εἰσπράττῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα καὶ σήμερον εἰσπράττει καὶ μάλιστα περισσότερα, τοὐναντίον δὲ θὰ δίδῃ ἐλευθερίαν εἰς τὸν λαὸν νὰ ἐνασκῇ τὸ περιουσιακὸν δικαίωμα αὐτοῦ. Τὸ μέτρον τοῦτο τὸ φορολογικὸν ἔχει ἄμεσον σχέσιν μὲ ἑτέραν σύμβασιν, ἡ ὁποία βλάπτει τὰ οἰνοπαραγωγὰ μέρη τῶν Νέων Χωρῶν, ἔχει σχέσιν μὲ τὴν σύμβασιν, καθ’ ἣν Ἑταιρεία γνωστή, σοβαρά, ἀγοράζει τὰ προϊόντα τὰ σταφιδικά, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ κρίσις εἰς τὸν τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον ἐφαρμόζεται ἡ σύμβασις αὐτή. Διὰ τὰς Νέας Χώρας ὅμως οὐδεμία ἀπολύτως μέριμνα ἐλήφθη, ὅπως προστατεύωνται τὰ εἰσοδήματα τὰ σταφιδικὰ καὶ ἔφθασαν πρὸ δύο καὶ τριῶν ἐτῶν νὰ πωλῶνται ἀντὶ 15 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν αἱ σταφίδες τῆς Κρήτης καὶ ἀντὶ 12 καὶ 15 λεπτῶν ὁ οἶνος. Ὁ νόμος λοιπὸν «περὶ οἰνοπνεύματος καὶ οἰνοπνευματοποιῶν» εἶχε περιορισμένην ἀκτῖνα, τὴν τοῦ παλαιοῦ Κράτους, εἰς τρόπον ὥστε, ὅταν ἐπεξετάθη εἰς τὸ νέον Κράτος, ἐπεβλήθη φόρος ἄνευ τοῦ ἀναλόγου ἀντισταθμίσματος, ἄνευ τῆς προστασίας τῶν σταφυλικῶν προϊόντων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μέτρον σοβαρὸν πρέπει νὰ ληφθῇ διὰ τὴν προστασίαν τῶν προϊόντων αὐτῶν ἐν σχέσει μὲ τὴν ἐπέκτασιν τῆς φορολογίας ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος. Νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται πρωτίστως νὰ κανονισθῇ ἐπὶ τὸ δικαιώτερον, ὅπως εἶπον, ὁ φόρος οὗτος, καὶ ἰδίως ὁ φόρος ὁ ἐπιβαλλόμενος εἰς τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς πρώτης κατηγορίας, τοὺς ἔχοντας ἄμβυκας χωρητικότητος ὀλιγωτέρας τῶν 100 ὀκάδων, εἰς τρόπον ὥστε νὰ δύναται ὁ χωρικός, ὁ ὁποῖος ἔχει εἰσόδημά τι, νὰ τὸ χρησιμοποιῇ. Ἀλλ’ ἀντίκειται τοῦτο καὶ εἰς ἑτέραν ἀρχήν, τοῦ περιορισμοῦ τοῦ χρόνου. Ἡ χρονικὴ περίοδος εἶναι δύο μηνῶν, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ἡμεῖς τοὐλάχιστον εἰς τὴν Κρήτην δυνάμεθα νὰ παράγωμεν οἰνόπνευμα ὄχι μόνον ἀπὸ τὰ στέμφυλα, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ σῦκα, ἀπὸ κούμαρα, ἀπὸ ὄξος, ἀπὸ μοῦρα. Τὰ εἰσοδήματα ὅμως ταῦτα δὲν εἶναι κατὰ τὴν δίμηνον χρονικὴν περίοδον ἕτοιμα. Ὁ περιορισμὸς λοιπὸν αὐτὸς τοῦ διμήνου πρέπει νὰ ἀρθῇ καὶ νὰ ὑπάρχῃ ἐλευθερία διὰ τὸν πολίτην, ὥστε νὰ δύναται καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, ὁσάκις τοῦ παρουσιασθῇ εὐκαιρία, νὰ χρησιμοποιῇ τὴν περιουσίαν του ἐπωφελέστερον. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἕτερον ζήτημα σοβαρόν. Οἱ οἶνοι τῆς Κρήτης κατὰ τὰς ζυμώσεις ὑφίστανται ζημίας πολλάς, ἕνεκα τῆς ὀξυδώσεως, ἔχω δὲ παράδειγμα κτηματίου, ὁ ὁποῖος ἐκ τοῦ οἰνοπνεύματος τὸ ὁποῖον παρήγαγε, ἐσπίρτωνε, ὅπως λέγουν, τὸν οἶνον, εἰς τρόπον ὥστε διετήρει αὐτὸν ἐν καλῇ καταστάσει καὶ ἠδύνατο κατόπιν νὰ τὸν πωλῇ εἰς καλὰς τιμάς. Αἱ δυσκολίαι ὅμως, αἱ ὁποῖαι εἰσήχθησαν διὰ τοῦ νόμου τούτου τὴν τελευταίαν τριετίαν, ἦσαν τοιαῦται, ὥστε κατέστη ἀδύνατον εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ἐκεῖνον νὰ παραγάγῃ οἰνόπνευμα διὰ νὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ διὰ τὸν οἶνον του, ἀφῆκε δὲ τοὺς οἴνους αὐτοῦ ἄνευ σπιρτώσεως, οἵτινες ἔπαθον ἀπὸ ὀξύδωσιν κατὰ 60% καὶ οὕτω ὑπέστη ζημίαν σοβαράν. Αὐτὸ δὲ τὸ παράδειγμα δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ παρουσιάζεται εἰς πλείστους ἰδιοκτήτας, οἵτινες ὀρθὸν εἶναι νὰ χρησιμοποιῶσι διὰ τοὺς οἴνους των τὸ οἰνόπνευμα, ὅπερ παράγουσιν. Ἔχομεν ἑπομένως τὴν ἀντίρρησιν κατὰ τοῦ ἄρθρου 8, διότι καθιεροῦται δι’ αὐτοῦ τρόπος διὰ τοὺς μικροὺς οἰνοπαραγωγοὺς τοπικούς, κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ μὲν λαὸς ἀναγκάζεται νὰ μὴ χρησιμοποιῇ κεκτημένα δικαιώματα περιουσιακά, ἀλλὰ τοὐναντίον ἀναγκάζεται νὰ δίδῃ τὴν περιουσίαν αὐτοῦ ὑποτιμημένην εἰς οἰνοπνευματοποιοὺς τῶν ἄλλων κατηγοριῶν, οἱ δὲ ἐργοστασιάρχαι πλουτίζουν παράγοντες οἰνόπνευμα, τὸ ὁποῖον σήμερον πωλεῖται εἰς μεγάλας τιμὰς καὶ τοιουτοτρόπως διὰ τῆς περιουσίας τοῦ πολλοῦ κόσμου πλουτίζουν οἱ ὀλίγοι. Δι’ αὐτὸ θὰ προτείνωμεν καὶ θὰ παρακαλέσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ μελετήσῃ τοῦτο, εἴτε νὰ ἀφεθῇ πλήρης ἐλευθερία εἰς τοὺς μικροὺς ἄμβυκας νὰ παράγωσιν οἰνόπνευμα καθ’ ὅλον τὸ ἔτος καὶ νὰ ἀπαγορευθῇ τελείως ἡ πώλησις αὐτοῦ, εἴτε νὰ ἀποτελεσθῇ ἰδιαιτέρα ζώνη διὰ τὴν Κρήτην, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐπιβληθῇ μόνον φόρος 20 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, εἰσπραττόμενος ὅπως καὶ οἱ λοιποὶ δημόσιοι φόροι καὶ ἰδίᾳ οἱ δημητριακοί, ν’ ἀπαγορευθῇ δὲ ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ οἰνοπνεύματος Κρήτης καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἐξαχθῇ, νὰ ἐπιβάλλεται φόρος βαρὺς 4 καὶ 5 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου καὶ ἡ περιουσία καὶ ἡ ἐλευθερία τοῦ λαοῦ θὰ προστατευθῇ καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν πρὸ ὀφθαλμῶν μέτρον, τὸ ὁποῖον νομίζω ἀνελεύθερον καὶ δημευτικόν.

§45Μ. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗΣ. Τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μανασάκη ὑποστηρίζομεν πάντες οἱ Κρῆτες βουλευταί.

§46Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μανασάκη.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ἔχει τὸν λόγον.

§48Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου συμφωνῶ, καθ’ ὃ καταγόμενος καὶ ἐγὼ ἐξ ἀμπελουργικοῦ τόπου, τῆς Εὐβοίας, πλήρως μὲ τὸν προλαλήσαντα. Ἐλπίζω ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καταγόμενος ἐκ τῆς οἰνοφόρου Ἀττικοβοιωτίας, θὰ συμφωνήσῃ μὲ ἡμᾶς ὅτι οἱ μικροὶ ἄμβυκες πρέπει νὰ ἀφεθῶσιν ἐπί τι χρονικὸν διάστημα ἐντελῶς ἐλεύθεροι, ἵνα μὴ καταστραφῇ τὸ προϊόν τῶν στεμφύλων τῶν ἀμπελουργῶν, τὸ δὲ προϊόν, τὸ ὁποῖον θὰ προκύψῃ ἐκ τῶν μικρῶν ἀμβύκων, ἡ σοῦμα, τὸ ἀκάθαρτον οἰνόπνευμα νὰ πωλῆται εἰς τοὺς μεγάλους οἰνοπνευματοποιοὺς καὶ νὰ καθαρίζεται.

§49Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ γίνεται.

§50Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Νὰ μὴ πληρώνωμεν, νὰ μὴ ἔχωμεν νὰ κάμωμεν μὲ τὸν ἔφορον καὶ τὸν ταμίαν καὶ μὲ ὅλας τὰς Ἀρχὰς τοῦ Κράτους, δὲν ἔχει δὲ νὰ χάσῃ τίποτε τὸ Κράτος ἐὰν ἀφεθῶσιν ἐλεύθερα τὰ στέμφυλα νὰ κατεργάζωνται.

§51Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχει τάξις παραγωγική, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἔχῃ σχέσιν μὲ τοὺς ταμίας καὶ τοὺς ἐφόρους;

§52Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἡ ἀμπελουργικὴ τάξις τῶν παραγωγῶν δὲν πρέπει νὰ καταπιέζεται, κύριε Ὑπουργέ. Μὲ τὸ προϊόν, τὸ ὁποῖον θὰ παραγάγῃ ὁ ἀμπελουργὸς ἐκ τῆς κατεργασίας τῶν στεμφύλων, θὰ ἔχῃ ἄμεσον σχέσιν μὲ τὰ παντοῖα καταδιωκτικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα ἀφορμὴν θὰ ζητοῦν νὰ τὸν κατατυραννοῦν τὸν ἀμπελουργόν, δὲν θὰ δύναται νὰ τὸ κάμῃ πολτόν, δὲν θὰ δύναται ὁ ἀμπελουργὸς νὰ μετακινηθῇ ἐν τῇ ἐργασίᾳ του διὰ νὰ ἐξαγάγῃ ἀπὸ τὰ στέμφυλα τὴν σούμαν καὶ νὰ τὴν πωλήσῃ, ἀλλὰ θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τὰ πετάξῃ τὰ στέμφυλα ὡς ἄχρηστα, διὰ νὰ γλυτώσῃ ἀπὸ ὅλα τὰ βάσανα καὶ πληρωμάς, καὶ ἀπορρίπτων οὕτω τὰ στέμφυλα ζημιοῖ καὶ ἑαυτὸν καὶ τὸ Κράτος, ἐνῷ, ἂν ἀφήσωμεν πλήρη ἐλευθερίαν εἰς τὴν κατεργασίαν τῶν στεμφύλων, τότε θὰ ἔχωμεν μεγαλειτέραν ἀπόδοσιν τοῦ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Διότι τὸ οἰνόπνευμα, τὸ ὁποῖον δὲν βγαίνει ἤδη ἀπὸ τὰ στέμφυλα, ἀφοῦ τὰ στέμφυλα ἀπορρίπτονται ἤδη, αὐτὸ τὸ οἰνόπνευμα, ἀποσταζόμενον ἐλευθέρως ἐκ τῶν στεμφύλων, θὰ φορολογῆται, διότι δὲν ἠμποροῦν νὰ τὸ κάμουν τώρα σοῦμαν ἐλευθέρως. Ὄταν τοὺς ἀφήσητε νὰ τὸ κάμουν σοῦμαν, τότε θὰ τὸ πωλοῦν εἰς τοὺς μεγάλους οἰνοπνευματοποιοὺς καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἀκαθάρτου οἰνοπνεύματος θὰ γίνεται μία ποσότης καθαροῦ οἰνοπνεύματος, ἡ ὁποία θὰ φορολογῆται, ἐνῷ σήμερον πηγαίνουν χαμένα καὶ ὁ πλοῦτος τῶν ἀμπελουργῶν καὶ ὁ φόρος τοῦ Δημοσίου. Ὄπως προτείνω ἐγώ, θὰ ὠφελῆται τὸ Δημόσιον ἕνα ἀρκετὸν χρηματικὸν ποσόν.

§53Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχετε δίκαιον. Θὰ μὲ συγχωρήσῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος θὰ ὁμιλήσῃ, διότι ἀναμιγνύομαι, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔτυχε νὰ ἔχω ἀναμιχθῇ εἰς τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς προτέρας Κυβερνήσεως καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ μετέπειτα ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, παρατηρῶ ὅτι δὲν ἔχει μελετηθῆ ἑνιαίως ὑπὸ τοῦ ὁμιλοῦντος ἡ οἰκονομία τοῦ ὅλου νομοσχεδίου, διότι ἀντὶ εὐχαριστιῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις καὶ ἐνισχύει τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν αʹ κατηγορίας, διότι τῆς ἀνοίγει εὐρύτερον στάδιον μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι προνοεῖ ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὸ ἔσοδον τοῦ Δημοσίου καὶ μὴ καταναλίσκεται τὸ ἐπιβλαβὲς οἰνόπνευμα, ἀντὶ νὰ περιορίζωνται οἱ κ.κ. βουλευταὶ εἰς τὴν ὑποβολὴν τροπολογίας διὰ τῆς ὁποίας νὰ ζητῆται διευκόλυνσις διὰ τὴν βεβαίωσιν, ἵνα μὴ παρεμβάλλωνται αἱ δυσχέρειαι περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ κ. βουλευτής, μολονότι αὗται ὑπάγονται εἰς τὸ κανονιστικὸν Διάταγμα, ὁπωσδήποτε ἀντὶ νὰ εὑρεθῶμεν ἐνώπιον πολλῶν τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι νὰ διαφωτίσουν καὶ ἡμᾶς, διότι πολὺ πιθανὸν νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη τροποποιήσεων, τὰς ὁποίας νὰ μελετήσωμεν διὰ νὰ ἀπαντήσωμεν κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν, βλέπω ἐπίκρισιν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀντὶ εὐχαριστιῶν.

§54Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Διϊστάμεθα εἰς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Διότι ἂν θέλητε νὰ προκληθοῦν εὐχαριστίαι εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων, μόνον ἂν ἀφήσητε ἐλευθέρους αὐτοὺς τοὺς ἄμβυκας θὰ ἐπιτύχητε τοῦτο. Ζητοῦμεν ἡμεῖς οἱ ἐξ οἰνοφόρων ἐπαρχιῶν καταγόμενοι βουλευταὶ νὰ ἀφήσητε τοὺς ἄμβυκας ἐλευθέρους ἐπὶ δύο μῆνας. Εἰς τοῦτο τὸ συμπέρασμα ἔχομεν καταλήξει, εἰς τὸ νὰ ἀφήσητε τοὺς ἄμβυκας ἐλευθέρους ἐπὶ δύο μῆνας. Ἄν θέλετε τοῦτο πράξει, ἔχει καλῶς, καὶ εὐχαριστίας καὶ εὐχὰς τῶν ἀμπελουργῶν θὰ λάβητε· ἂν δὲν θέλετε πάλιν, εἶναι δικαίωμά σας νὰ ἀποφασίσητε ἐκλέγοντες τὴν γνώμην ἐκείνην, ἥτις μαζὺ μὲ τὸ δημόσιον συμφέρον ἐξυπηρετεῖ καὶ τὴν μεγάλην ἐν Ἑλλάδι τάξιν τῶν ἀμπελουργῶν.

§55Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της, ὅτι ἡ φορολογία τοῦ οἰνοπνεύματος εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων καὶ ἐκ τῶν δικαιοτέρων, διότι ἐπιβάλλεται ἐπὶ ἑνὸς εἴδους οὐχὶ τῆς πρώτης ἀνάγκης. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφήσῃ τὸ Κράτος ἀφορολόγητον ἓν τοιοῦτον εἶδος, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὑπ’ ὄψει ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ φορολογία ἐπὶ εἰδῶν ἔστω καὶ πρώτης ἀνάγκης. Προκειμένου περὶ τῶν μικρῶν ἀμβύκων, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀφήσωμεν ἐλευθέραν τὴν παραγωγὴν οἰνοπνεύματος παρὰ τῶν τοιούτων ἀμβύκων, διότι τοῦτο οὐ μόνον θὰ προὐκάλει πλήρη ἀνωμαλίαν, ἀλλὰ θὰ ἐπέφερε καὶ καταστρατήγησιν τῆς ὅλης φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος. Ἐὰν οἱ ἄμβυκες ἀφίνοντο ἐλεύθεροι, τότε ἡ ὅλη φορολογία τοῦ οἰνοπνεύματος θὰ ἦτο ἄστοχος. Ἐσκέφθη ἡ ὑπηρεσία καὶ ἡ Κυβέρνησις, τί εὐκολίας ἠδύνατο νὰ δώσῃ εἰς τοὺς μικροὺς ἄμβυκας, καὶ ἔφθασεν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ηὐξήσαμεν τὰς ἡμέρας τῆς λειτουργίας τῶν μικρῶν ἀμβύκων ἀπὸ ἐννέα εἰς εἴκοσιν ἡμέρας καὶ τοῦτο ἐπὶ τρία ἔτη. Ἐπετρέψαμεν τὴν ἀπόσταξιν καὶ ἑτέρων ὑλῶν καὶ δὴ μούρων, κουμάρων, σύκων, μέλιτος, δαμασκήνων, κορομήλων, κερατίων, κράνων καὶ ζιζύφων. Τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. βουλευτοῦ ὅτι πρέπει νὰ πηγαίνῃ εἰς τὸν ἔφορον ὁ οἰνοπνευματοποιός, δὲν εἶναι ἀκριβές. Διότι ἐπετρέψαμεν διὰ Β. Διατάγματος νὰ ὁρισθῶσι καὶ ἕτεραι Ἀρχαὶ ἢ ἄλλοι δημόσιοι ὑπάλληλοι, πρὸς οὓς νὰ ἐπιδίδωνται αἱ δηλώσεις τῶν οἰνοπνευματοποιῶν τούτων, ἑπομένως καὶ παρ’ ἑκάστῳ ἀκόμη χωρίῳ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ὑπάλληλος διὰ τὴν χορήγησιν τῶν ἀδειῶν λειτουργίας τῶν ἀμβύκων. Ἐπιτρέπομεν ἐπὶ πλέον, ἵνα διὰ Β. Διατάγματος παραταθῇ ἡ δίμηνος προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας δικαιοῦνται οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ οὗτοι νὰ ἐνεργῶσι τὴν ἀπόσταξιν, μέχρις ἑξαμήνου.

§56Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ἡ αὔξησις τῶν ἡμερῶν εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου;

§57Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὴν τοῦ φόρου· διότι ἄλλως θὰ εἴχομεν καταστρατήγησιν. Ἐπίσης διὰ τὰ ἄλλα εἴδη, ὡς κούμαρα κλπ., καὶ δι’ αὐτὰ ἔχει προβλέψει τὸ νομοσχέδιον.

§58Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, μίαν διασάφισιν. Τὸ δικαίωμα ὅπως λαμβάνωσιν ἀδείας κατὰ τετραήμερον μέχρις εἰκοσαημέρου, ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιον εἰς περιορισμένην χρονικὴν διάρκειαν, διότι λέγει μέχρι τῆς 31 Ἰουλίου 1918. Διατί νὰ τεθῇ ἡ φράσις αὐτή;

§59Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ φορολογία τοῦ οἰνοπνεύματος ἀποτελεῖ σπουδαιοτάτην πρόσοδον. Δὲν πρέπει ν’ ἀποβλέπωμεν εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν τῆς πρώτης κατηγορίας, οὔτε ἀποτελεῖ αὕτη τὴν κυρίαν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν τῆς βʹ κατηγορίας. Τὰ τῆς πρώτης μάλιστα κατηγορίας ρυθμίζονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τρόπον προστατευτικὸν ὑπὲρ αὐτῆς, μὲ τοὺς περιορισμοὺς μόνον, οἵτινες ἐξασφαλίζουν καὶ τοῦ Δημοσίου τὰ συμφέροντα, ἅτινα ἐπιζητοῦνται ἀπὸ τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν τῆς δευτέρας κατηγορίας. Ποῦ ἔχουν φθάσει σήμερον τὰ πράγματα μὲ αὐτήν; Μονοπώλιον ὑφίσταται, κύριοι, κακῶς, κάκιστα καὶ διεμαρτυρήθην ὡς βουλευτὴς ὅτε καθιστᾶτο τοῦτο, διότι κατὰ τὸ δημιουργηθὲν σύστημα, ἐγένετο τὸ μονοπώλιον ὑπὲρ ὡρισμένης ὁμάδος οἰνοπνευματοποιῶν, εἰς βάρος καὶ τῶν οἰνοπνευματοποιῶν αʹ κατηγορίας καὶ ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Δημοσίου. Ποῖα δὲ εἶναι τὰ κέρδη αὐτῆς τῆς ὁμάδος; Ἔχουν ἀποσβέσει ἐντὸς πέντε ἐτῶν ὁλόκληρον τὴν ἀξίαν τῶν ἐργοστασίων των! Ἔχουν δὲ κατὰ τὸ 1916 μέρισμα καταπληκτικόν. Καθῆκον λοιπὸν εἶχε τὸ Κράτος νὰ μεταρρυθμίσῃ τὸ σύστημα τῆς φορολογίας. Ὅταν δὲ βλέπετε εἰς τὸ νομοσχέδιον αὔξησιν τοῦ φόρου τοῦ οἰνοπνεύματος, πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ αὔξησις αὕτη δὲν θὰ ἐπιφέρῃ καὶ αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ οἰνοπνεύματος, διὰ τῆς διατάξεως ἐκείνης, θὰ διατιμηθῇ τὸ οἰνόπνευμα ὑπὸ τοῦ Κράτους, μὲ ἱκανὸν περιθώριον κέρδους ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας, τὸ ὁποῖον ὅμως θὰ ἀφίνῃ ἱκανὸν περιθώριον, οὕτως ὥστε καὶ μὲ τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου ἡ τιμὴ τοῦ οἰνοπνεύματος νὰ εἶναι κατωτέρα τῆς σημερινῆς. Ταῦτα ὡς πρὸς τὸ κύριον μέρος τοῦ νομοσχεδίου. Τί δὲ γίνεται διὰ τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς αʹ κατηγορίας; Βελτιοῦται τὸ καθεστὼς ὑπὲρ αὐτῶν. Διότι ὄχι μόνον αὐξάνεται ὁ χρόνος τῆς ἐργασίας τῶν ἀμβύκων, ὄχι μόνον παρέχεται τὸ δικαίωμα κατασκευῆς σκίμας καὶ ἐξ ἄλλων ὑλῶν, ἀλλὰ καὶ ἀμοιβὴ δίδεται εἰς αὐτοὺς διὰ νὰ ἐνισχυθῇ ἡ τοιαύτη παραγωγή. Βεβαίως ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἀποβλέπει εἰς μονοπώλιον, δηλαδὴ εἰς τὸ νὰ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος τὸ ὑφιστάμενον σήμερον ὑπὲρ μιᾶς Ἑταιρείας μονοπώλιον. Διότι πρέπει νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς, ἡ παροῦσα δὲ Κυβέρνησις δὲν συνηθίζει νὰ κρύπτῃ τὰς σκέψεις της. Ἀλλὰ τείνοντες εἰς τὸ μονοπώλιον, τὴν μὲν ὑφισταμένην βιομηχανίαν δὲν καταστρέφομεν, διότι ἀφίνομεν εἰς αὐτὴν λογικὸν κέρδος, ἐνῷ τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς πρώτης κατηγορίας προστατεύομεν, βελτιοῦντες τοὺς ὅρους τῆς παραγωγῆς των, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2–7). Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§61Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ εἶχεν ὑποβάλει δύο τροπολογίας. Ἡ πρώτη, ἡ ἀφορῶσα ὅπως αἱ τετραήμεροι δηλώσεις δύνανται νὰ γίνωνται ἐφάπαξ, ἐγένετο δεκτὴ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ ταὐτοχρόνως ἡ Ἐπιτροπὴ διετύπωσε καὶ δευτέραν τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε τὴν εὐχὴν ὅπως ὁ φόρος αὐτὸς μὴ δίδεται εἰς ἐνοικιαστάς. Ἤθελον νὰ γνωρίζω ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀποδέχεται τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§62Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν θὰ δηλώσω ἂν ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 8ον ἄρθρον, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ σχέδια νόμου.

§65Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιά τινα. Πρῶτον ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸ ἄρθρον 81 τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 425 νόμου «περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν Στρατοῦ». Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπεσχέθην ὅτι θὰ ὑποβάλω ὅταν ὑπεβλήθη ἡ πρότασις νόμου τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσσηνίας βουλευτοῦ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου γίνεται δεκτὸν ὅτι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν εἷς υἱὸς ἐφονεύθη ἐν πολέμῳ ἢ ἀπέθανε συνεπείᾳ πολεμικῶν τραυμάτων, ὁ μόνος ἐπιζῶν, ἤ, ἐὰν εἶναι πλείονες, ὁ πρεσβύτερος τούτων ἢ καὶ κατ’ ἐκλογήν, δικαιοῦται τῇ αἰτήσει του νὰ μετατεθῇ εἰς τὴν δευτέραν σειρὰν ἐφεδρείας. Ἦτο ἀδύνατον ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. βουλευτὴς εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν εἶχον ὑποστηρίξει διάφοροι ἐκ τῶν συναδέλφων, νὰ γίνῃ δεκτὴ ἐν τῷ συνόλῳ αὐτῆς. Ἡ πρότασις ἐκείνη ἐπανέφερε τὴν παλαιὰν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπῆρχον ἀπαλλαγαὶ πολλαὶ καὶ δὲν ἦτο ἴσος ὁ φόρος τοῦ αἵματος εἰς ὅλας τὰς οἰκογενείας. Ἀλλὰ τὸ πνεῦμα τῆς ἰσότητος καὶ τῆς δικαιοσύνης, ὡς καὶ αἱ ἀνάγκαι τῆς ἀμύνης τῆς Χώρας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἐπιτρέψωσι νὰ κάμωμεν τόσον εὐρείας ἀπαλλαγάς. Ἐκείνη ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἡ ὑπηρεσία εὑρίσκει ὡς ὀρθὴν καὶ δεδικαιολογημένην, ἀλλὰ καὶ τὴν ὁποίαν πᾶς τις δύναται νὰ ἐννοήσῃ ὡς ἀνταποκρινομένην εἰς τὸ αἴσθημα δικαιοσύνης καὶ ἐπιεικείας, εἶναι αὐτή, ὅτι, ἐὰν μία οἰκογένεια εἰσέφερεν ἅπαξ τὸν φόρον τοῦ αἵματος καὶ ἔχασεν ἓν τέκνον της, εἶναι δίκαιον νὰ σώσῃ ἓν ἀκόμη. Ὑπὸ τοιοῦτον τύπον ὑποβάλλω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ δύναται νὰ τὸ ψηφίσῃ ἀπόψε. Ὑποβάλλω ἐπίσης ἕτερον νομοσχέδιον «περὶ συστάσεως εἰδικῶν στρατιωτικῶν Ἐπιτροπῶν ἐλέγχου στρατευσίμων κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου». Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι τοῦτο ἀφορᾷ τὰς Νέας Χώρας, διότι εἰς τὴν Μακεδονίαν κυρίως παρετηρήθη μία κατάστασις, ἡ ὁποία μᾶς ἐπιβάλλει νὰ λάβωμεν σύντονα μέτρα. Εἶχον κατορθώσει μερικοὶ νὰ ὑποκρύψουν τὴν στρατιωτικὴν αὑτῶν ὑποχρέωσιν, προσάγοντες διάφορα πιστοποιητικά, χωρὶς νὰ εἶναι εὔκολον νὰ ἐξελεγχθῇ ἡ ἀκρίβεια τούτων. Ἀληθῶς τὸ πρᾶγμα εἶχε πλεονάσει κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε εἶχεν ἐγείρει οὐ μόνον τὰς ὑποψίας, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀγανάκτησιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προσήρχοντο εἰς τὸ στράτευμα. Εἶναι ἀνάγκη λοιπόν, ἐφόσον διαρκεῖ ὁ πόλεμος, νὰ μὴ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὰς τακτικὰς στρατιωτικὰς Ἐπιτροπάς, ἀλλὰ νὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ καταρτίζωμεν ἐκτάκτους τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι νὰ ἔχωσιν ἔκτακτον δικαιοδοσίαν, ἵνα θέσωμεν τέρμα εἰς τὴν ἀκαταστασίαν ἐκείνην.

§66Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Θὰ παρεκάλουν ὅπως εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, νὰ προστεθοῦν εἷς ἢ δύο βουλευταὶ τῶν Νέων Χωρῶν.

§67Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν εἰς τοῦτο, θὰ παρεκάλουν ὅμως, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου τούτου κατ’ ἀρχὴν ἀπόψε, νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἥτις μέχρι τῆς αὔριον νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἁπλοῦν, διότι ἀφίνει τὴν ἐκτέλεσιν εἰς ἔκδοσιν Β. Διατάγματος, διὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ ὁποίου θὰ παρεκάλουν νὰ ἔχω τὰς γνώμας τῶν κ.κ. βουλευτῶν, τὰς ὁποίας θέλω λάβει ὑπ’ ὄψει, λαμβανομένων πάντοτε ὑπ’ ὄψει καὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας. Μετὰ τοῦ συναδέλφου μου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς λογιστικῆς τοῦ Στρατοῦ». Τὸ σχέδιον ἔχει ἐπικεφαλίδα, ἡ ὁποία ὑπόσχεται περισσότερα ἀπὸ ὅσα λέγει τὸ νομοσχέδιον. Τὰ τῆς ὀργανώσεως τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς λογιστικῆς τοῦ Στρατοῦ ἔχουσιν ἀπασχολήσει ἀπὸ πολλοῦ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Εὐτυχῶς ἡ ἀποστολὴ ἥτις ἔχει ἔλθει, συγκροτεῖται ἀπὸ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ μᾶς ὑποσχεθοῦν ἀληθῆ καὶ πλήρη ὀργάνωσιν τῆς λογιστικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ μας. Ἀλλ’ ὁ κῶδιξ θὰ εἶναι ἴσως καὶ ὁ κῶδιξ τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ τοῦ Κράτους, θὰ ἀπησχολεῖτο δὲ ἡ Βουλή, ἐὰν ὑπεβάλλετο τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐνώπιόν της, μὲ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἀφοροῦν τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ δὲν εἶναι ἀπὸ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἀπορροφῶσι τὴν ἰδιαιτέραν ἐπεξεργασίαν τῆς Βουλῆς. Ἀφ’ ἑτέρου τὸ πρᾶγμα ἐπείγει. Πολλάκις οἱ κ.κ. συνάδελφοι ἔκαμαν παραστάσεις καὶ διαμαρτυρίας, διότι ἐβράδυνεν ἡ πληρωμὴ ἀπαιτήσεων ἰδιωτῶν διὰ παροχάς, τὰς ὁποίας εἶχον κάμει εἰς τὸ στράτευμα, ἡ δὲ βραδύτης αὕτη ὠφείλετο καθαρῶς εἰς ἀνεπάρκειαν τοῦ προσωπικοῦ καὶ εἰς τὸ ἀτακτοποίητον τῆς λογιστικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Στρατοῦ, ὥστε νὰ μὴ δύνανται ἐγκαίρως νὰ προπαρασκευάζωνται τὰ διατακτικὰ τῶν πληρωμῶν καὶ νὰ ἐλέγχωνται. Τίθενται λοιπὸν δι’ ὀλίγων διατάξεων αἱ γενικαὶ ἀρχαὶ καὶ λαμβάνεται ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν γενικῶν ἀρχῶν κανονισθῶσι διὰ Β. Διατάγματος αἱ λεπτομέρειαι τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ. Μετὰ τοῦ κ. ἐπίσης Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ ὑπολόγου τακτοποιήσεως ἐνταλμάτων ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ προμηθείας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ». Ἐδῶ πρόκειται περὶ τακτοποιήσεως, ἡ ὁποία ἦτο ἐξ ἀρχῆς ἀναγκαία, διότι πολλάκις ἐθεωροῦντο ὑπεύθυνοι καὶ ὑπόλογοι ἀπέναντι τοῦ Κράτους οἱ πρεσβευταί, ἐνῷ εἶχον πληρώσει, τοῦτο δὲ λόγῳ ἀταξιῶν ἐν τῷ λογιστικῷ νόμῳ. Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων, ἐξόδων παραστάσεως καὶ ἀποζημιώσεως ἐνοικίου ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν ξένων στρατῶν, ὑπηρετούντων εἰς τὸν ἡμέτερον τοιοῦτον». Ἐπίσης σχέδιον νόμου «περὶ παροχῆς δωρεὰν ἵππων τοῦ Δημοσίου εἰς ἀξιωματικούς, στρατιωτικοὺς κτηνιάτρους καὶ στρατιωτικοὺς ὑπαλλήλους, λόγῳ ἀπωλείας τοῦ ἰδιοκτήτου αὐτῶν ἵππου». Ἐπίσης σχέδιον νόμου «περὶ κατατάξεως ἀξιωματικῶν προϋπηρετησάντων εἰς ξένους στρατούς». Ἐπίσης σχέδιον νόμου «περὶ προαγωγῆς ὑπαξιωματικῶν μετασχόντων τοῦ ἀγῶνος τῆς Βορείου Ἠπείρου καὶ τραυματισθέντων». Ἐπίσης σχέδιον νόμου «περὶ μὴ ὑπαγωγῆς εἰς τὸν νόμον ΓΨΠΘʹ (ἄρθρον 10, παράγραφος 36η) τῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες διαρκούσης τῆς εἰς εἰδικὰ θεραπευτήρια νοσηλείας των, ἐκρίθησαν δὶς στάσιμοι». Οὗτοι ὡς ἀσθενεῖς, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς κρίσιν. Καὶ τέλος σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου», διὰ τὸ ὁποῖον θ’ ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγον τὴν Βουλήν. Γνωρίζετε, ὅτι ἐτέθη εἰς διαθεσιμότητα μέγας ἀριθμὸς ἀξιωματικῶν, γνωρίζετε ἐπίσης, ὅτι προτοῦ γίνῃ δεκτὸν τὸ μέτρον τοῦτο καὶ ζητηθῇ ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐπεκταθῇ ἡ κατάστασις τῆς διαθεσιμότητος καὶ εἰς τοὺς κατωτέρους βαθμοὺς τῶν ἀξιωματικῶν, εἶχε θεσπισθῆ Νομοθετικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸν μᾶλλον ἀπολυταρχικόν, ἀντισυνταγματικόν, ἀνελεύθερον τρόπον ἔλυε τὰ ζητήματα τῆς διαθεσιμότητος ἐν τῷ ἀνωτέρῳ βαθμῷ καὶ μονονουχὶ ἄφινεν εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν ν’ ἀποβάλῃ τοῦ στρατεύματος ἀξιωματικούς, ἀφίνουσα αὐτοὺς ἓν ἔτος εἰς τὴν κατάστασιν τῆς διαθεσιμότητος καὶ ὑποχρεοῦσα τὸν Ὑπουργόν, ἐὰν δὲν τοὺς ἀνακαλέσῃ, ὅπερ ἀφίνετο εἰς τὴν ἰδίαν του κρίσιν, νὰ τοὺς θέτῃ εἰς ἀποστρατείαν διὰ Β. Διατάγματος. Αἱ τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον τῇ εἰσηγήσει τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, σᾶς εἶναι γνωσταί· ἐπεξετάθη τὸ μέτρον τῆς διαθεσιμότητος καὶ εἰς τοὺς κατωτέρους βαθμούς. Ἐὰν ἀνατρέξητε εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς καταστάσεως τῆς διαθεσιμότητος, θὰ εὕρητε ὅτι, τὸ πρῶτον εἰσαχθεῖσα εἰς ξένον στρατόν, εἰς ναυτικὸν μάλιστα, ἦτο θεσμὸς ὑπὲρ τοῦ ἀξιωματικοῦ, κατά τι δὲ καὶ ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἐπεξετάθη καὶ εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, λόγῳ δέ, ὅτι ὁ ἐν διαθεσιμότητι διατελῶν δὲν λαμβάνει ὁλόκληρον τὸν μισθόν του, ἐθεωρήθη καὶ ὡς εἶδος ποινῆς. Ἀλλὰ τὸ μέτρον, οἷον ἐφηρμόσθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι ἓν μέτρον προληπτικόν, δύναταί τις νὰ εἴπῃ ἀστυνομικὸν ὑπὸ τὰς παρούσας περιστάσεις. Ἐξηγοῦμαι. Ἡ Κυβέρνησις εἶχε σκοπὸν νὰ φέρῃ τὴν ἑνότητα καὶ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ ἡνωμένου πλέον Στρατοῦ ἦτο πολὺ φυσικὸν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι παρεῖχον τὴν ὑπόνοιαν, ἔστω καὶ τὴν ἀπωτέραν, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ συντελέσωσιν καὶ διὰ τῆς παρουσίας των ἀκόμη ὡς ζιζάνια καὶ νὰ παρενθέτωσι πρόσκομμα εἰς τὴν ἀναδιοργάνωσιν καὶ ἀνανέωσιν τῶν δύο τμημάτων, ἔπρεπε νὰ τεθῶσι κατ’ ἀνάγκην ἐκποδών. Ὄτι δὲ αὕτη ὑπῆρξεν ἡ ἔννοια τοῦ Διατάγματος δείκνυται καὶ ἀπὸ τὸ ἄρθρον 1, κατὰ τὸ ὁποῖον δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ὁρίσῃ καὶ τόπον διαμονῆς τῶν εἰς διαθεσιμότητα τιθεμένων. Ἦτο φυσικὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ ἀμέσως καὶ περὶ τῆς τύχης τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν, τοὺς ὁποίους δὲν ἠθέλησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀφήσῃ ἐπ’ ἄπειρον εἰς διαθεσιμότητα, δὲν ἐσκόπει δὲ νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν διάταξιν, καθ’ ἣν μετὰ ἓν ἔτος δύναται νὰ τοὺς θέσῃ εἰς ἀποστρατείαν, διάταξιν, ἡ ὁποία ἀντίκειται εἰς τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο ἀξιωματικὸς νὰ χάσῃ τὸν βαθμόν του, εἰμὴ μόνον ὡς ὁρίζει ὁ νόμος. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ληφθῇ μία μέριμνα περὶ ἐλέγχου καὶ τῆς τύχης τῶν ἀξιωματικῶν τούτων. Οὕτω συνιστᾶται ἓν Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποφανθῇ περὶ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἐν διαθεσιμότητι, ὡς καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐν ἀποστρατείᾳ ἢ παρῃτήθησαν. Αἱ ἐργασίαι τοῦ Συμβουλίου τούτου θὰ λήξωσιν εὐθὺς ὡς ἐξετασθῶσιν οἱ παρόντες ἀξιωματικοί. Τὸ Συμβούλιον σύγκειται ἐξ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν καὶ θὰ κρίνῃ περὶ τοῦ στρατιωτικοῦ χαρακτῆρος καὶ τῆς στρατιωτικῆς ἱκανότητος τῶν ἀξιωματικῶν τούτων. Λαμβάνεται δὲ ἡ μέριμνα ὅπως μὴ εἶναι γενική, ἀλλὰ δι’ ὡρισμένους ἀξιωματικούς. Ἐπίσης παρέχεται ἡ εὐκολία, ὅπως ὄχι μόνον ὑπόμνημα ὑποβάλωσιν, ἀλλ’ ὅπερ καὶ σπουδαιότερον κατ’ ἐμέ, θὰ δύναται ἕκαστος ἀξιωματικὸς νὰ παρουσιασθῇ μόνος του εἰς τὸ Συμβούλιον, νὰ γίνῃ δεκτὸς εἰς ἀκρόασιν καὶ νὰ ἐκθέσῃ τὰ κατ’ αὐτόν. Οὕτω τὸ Συμβούλιον θὰ κρίνῃ περὶ τῆς ἐπαγγελματικῆς του ἱκανότητος καὶ περὶ τοῦ χαρακτῆρός του. Θὰ ὑποβάλῃ τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα θὰ δύνανται νὰ πείσωσι τὸ Συμβούλιον ἂν πρέπει νὰ παραμείνῃ εἰς διαθεσιμότητα ἢ νὰ ἀποστρατευθῇ. Προκειμένου περὶ τῶν ἀνωτέρων βαθμῶν ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν ὅπως τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον κρίνῃ περὶ τούτων, ἀλλὰ κατὰ τὸν ἑξῆς τύπον, δηλαδὴ προκειμένου περὶ Ἀντιστρατήγων θὰ κρίνῃ παρισταμένων καὶ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ Ἀντιστρατήγων μὲ ψῆφον συμβουλευτικήν. Κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον εἰς ὅλους τοὺς τεθέντας εἰς διαθεσιμότητα ἐδόθη ὅλη ἡ εὐκαιρία νὰ ἀναπτύξωσι τὰ κατ’ αὐτοὺς καὶ ἂν θεωρηθῇ δίκαιον νὰ ἐπαναφερθῶσι. Νομίζω ὅτι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἀμφισβητήσῃ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ τὸ κηρύξῃ κατεπεῖγον καὶ τὸ ψηφίσῃ κατ’ ἀρχήν, εἰς δὲ τὰς λεπτομερείας, ἐὰν νομίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ διόρθωσίς τις, εἶναι πρόθυμος ἡ Κυβέρνησις νὰ τὴν δεχθῇ. Παρακαλῶ ἐπίσης τὴν Βουλὴν νὰ κηρύξῃ κατεπείγοντα καὶ τὰ ἄλλα ὑποβληθέντα ὑπ’ ἐμοῦ νομοσχέδια καὶ νὰ τὰ ψηφίσῃ κατ’ ἀρχήν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως κηρυχθῶσι κατεπείγοντα τὰ ὑπ’ αὐτοῦ κατατεθέντα ἀνωτέρω σχέδια νόμου καὶ ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχήν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Κηρύσσονται κατεπείγοντα καὶ ψηφίζονται κατ’ ἀρχήν).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμου: 1ον) «Περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸν νόμον 567 «περὶ διοικήσεως Δημοτικῆς καὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως». 2ον) «Περὶ ἱδρύσεως Σώματος Ἑλλήνων Προσκόπων» καὶ 3) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νόμου

ΓΟΚΕʹ».

Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, ἐὰν δέχεται ὅπως τὰ νομοσχέδια ταῦτα κηρυχθῶσι κατεπείγοντα καὶ ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχήν.

§70ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, Μάλιστα. (Κηρύσσονται κατεπείγοντα καὶ ψηφίζονται κατ’ ἀρχήν).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διὰ νὰ τελειώνωμεν.

§72ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους διὰ τὸ ἔτος 1915. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν κατὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὸ ἔτος 1915 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Θὰ γίνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν χρήσεως 1915. Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ.κ. Θ. Γοῦσκος καὶ Ν. Ξηρός. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν χρήσεως 1915 λέγουσι «Ναί»· οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν «Ὄχι». Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Θ. Γούσκου καὶ Ν. Ξηροῦ, τοῦ κ. Γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ.κ. βουλευτῶν κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας):

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογὴ (ἀναγινώσκει): Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 155, ἅπαντες ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸς ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1915. (Γίνεται κατόπιν δι’ ἀναστάσεως δεκτὸς κατὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τῆς χρήσεως τοῦ 1915).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γίνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δαπανῶν τῆς χρήσεως 1915 τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ χρήσεως 1915 τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας λέγουσι «Ναί»· οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν «Ὄχι». Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ.κ. Θ. Γοῦσκος καὶ Ν. Ξηρός. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Θ. Γούσκου καὶ Ν. Ξηροῦ, τοῦ κ. Γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ.κ. βουλευτῶν κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας):

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογὴ. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογὴ (ἀναγινώσκει): Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 147, ἅπαντες ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸς ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ τὸ ἔτος 1915. (Γίνεται κατόπιν δι’ ἀναστάσεως δεκτὸς κατὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας διὰ τὸ ἔτος 1915).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γίνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ δαπανῶν τῆς χρήσεως 1915 τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ δαπανῶν χρήσεως 1915 τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας λέγουσι «Ναί»· οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν «Ὄχι». Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ.κ. Θ. Γοῦσκος καὶ Ν. Ξηρός. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Θ. Γούσκου καὶ Ν. Ξηροῦ, τοῦ κ. Γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ.κ. βουλευτῶν κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας):

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογὴ (ἀναγινώσκει): Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 150, ἅπαντες ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸς ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας διὰ τὸ ἔτος 1915. (Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὸς κατὰ κεφάλαια, ἄρθρα καὶ σύνολον ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου διὰ τὸ ἔτος 1915).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους διὰ τὸ ἔτος 1916. (Γίνονται δι’ ἀναστάσεως δεκτοὶ κατὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα οἱ εἰδικοὶ προϋπολογισμοὶ τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων Οἰκονομικῶν, Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ Συγκοινωνίας διὰ τὸ ἔτος 1916).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορία δι’ ὀνοματικῆς κλήσεως ἐπὶ τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων χρήσεως 1916 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν χρήσεως 1916 λέγουσι: «Ναί»· οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν «Ὄχι». Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ.κ. Θ. Γοῦσκος καὶ Ν. Ξηρός. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνοματικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Θ. Γούσκου καὶ Ν. Ξηροῦ, τοῦ κ. Γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ.κ. βουλευτῶν κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας):

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφιλεκτῶν).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογή (ἀναγινώσκει): Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 155, ἅπαντες ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1916. Ψήφισις συνόλου τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας χρήσεως 1916. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν αὐτοῦ λέγουσι «Ναί»: οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν «Ὄχι». Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ.κ. Θ. Γοῦσκος καὶ Ν. Ξηρός. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Θ. Γούσκου καὶ Ν. Ξηροῦ, τοῦ κ. Γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ.κ. βουλευτῶν κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας):

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογή (ἀναγινώσκει): Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 155, ἅπαντες ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸς ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τοῦ ἔτους 1916. Ψήφισις συνόλου τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1916 τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας λέγουσι «Ναί»· οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν «Ὄχι». Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ.κ. Θ. Γοῦσκος καὶ Ν. Ξηρός. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Θ. Γούσκου καὶ Ν. Ξηροῦ, τοῦ κ. Γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ.κ. βουλευτῶν κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας):

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογὴ (ἀναγινώσκει): Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 155, ἅπαντες ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸς ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1916 τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Ψήφισις συνόλου τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ κεφάλαια, ἄρθρα καὶ σύνολον τῆς χρήσεως 1916 τοῦ Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν αὐτοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει τὸν λόγον.

§90Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου «περὶ Διοικήσεως τῶν Σιδηροδρόμων τοῦ Κράτους». Ὡς γνωρίζετε, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐγένετο κυρία τῶν Ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων δι’ ἐξαγορᾶς τῶν μετοχῶν τῆς Ἑταιρείας. Μόλα ταῦτα, καίτοι ἀπὸ τοῦ 1914 τὸ Κράτος εἶναι κύριον τῆς γραμμῆς ταύτης, ἡ διοίκησις ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ ἡ αὐτή, δηλ. διακανονίζεται ὑπὸ τῶν διατάξεων τῆς σχετικῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρείας, μολονότι μέλη τῆς διοικήσεως καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐν Παρισίοις εἶναι ἀλλοδαποὶ καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ Κράτος δὲν ἔχει τὴν ἀπαιτουμένην δικαιοδοσίαν πρὸς κανονισμὸν τῶν τοῦ σιδηροδρόμου τούτου. Ἐκτὸς τούτου, ἀπὸ τὸ 1914 τὸ Κράτος, διὰ λόγους ἐξαιρετικοὺς καὶ δὴ στρατιωτικούς, ἠναγκάσθη νὰ καταλάβῃ τοὺς Μακεδονικοὺς σιδηροδρόμους. Ἡ πρᾶξις αὕτη, γενομένη δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐκηρώθη κατόπιν δι’ εἰδικοῦ νόμου. Μολονότι λοιπὸν ἔγινε καὶ εἰς τὴν Μακεδονίαν τοιαύτη ἐπέκτασις τῆς κυριότητος τοῦ Κράτους ἐπὶ τῶν σιδηροδρόμων, μέχρι σήμερον δὲν ἐκανονίσθησαν τὰ τῆς διοικήσεως. Ἦτο λοιπὸν ἀνάγκη ὅπως ληφθῇ μέριμνα καὶ παύσῃ ἡ ἀνώμαλος αὕτη κατάστασις, ἀναλάβῃ δὲ τὴν διοίκησιν τῶν σιδηροδρόμων τὸ Κράτος, συμφώνως πρὸς τὴν πραγματικότητα. Δὲν πρόκειται λοιπὸν σήμερον νὰ λυθῇ κατ’ ἀρχὴν τὸ ζήτημα, ἐὰν συμφέρῃ ἢ ὄχι νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ Κράτος τὴν δικαιοδοσίαν αὐτοῦ εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν σιδηροδρόμων, διότι ἤδη ἔχει εἰς τὴν κατοχὴν αὐτοῦ τοὺς σιδηροδρόμους, ὡς δὲ καὶ ἀλλαχοῦ ἀνεγνωρίσθη, ἀνεξαρτήτως τῆς ἀποδόσεως τῶν σιδηροδρόμων ἕνεκα τῆς ἐξαιρετικῆς σημασίας τῶν σιδηροδρόμων ἐπιβάλλεται ὅπως τὰ κατ’ αὐτοὺς κανονίζωνται ἐπὶ τῇ βάσει οὐχὶ μόνον ἐξ οἰκονομικῶν λόγων, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀμέσων ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, κοινωνικῶν καὶ Κρατικῶν. Ἐκτὸς τούτου, αὐτὴ ἡ ἐπιχείρησις ἡ σιδηροδρομικὴ εἰς συγκεντρωμένην διοίκησιν εἶναι εὐπρόσδεκτος εἰς τὴν Κρατικὴν διοίκησιν τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν, τὰ ὁποῖα ἐκτείνουν τὴν λειτουργήαν τοῦ Κράτους. Εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν σιδηροδρόμων ἠκολούθησαν δύο δρόμους, ἢ ὑπήγαγον τὴν ὑπηρεσίαν τῶν σιδηροδρόμων ἀμέσως εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον, ἢ ἐφήρμοσαν ποιάν τινα ἀποκέντρωσιν, διατηρήσαντα ἰδιαιτέραν ὑπηρεσίαν ἐκτὸς τοῦ Ὑπουργείου. Ἀντικατέστησαν τὴν παλαιὰν διοίκησιν τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν καὶ ἐφήρμοσαν ἐκ παραλλήλου αὐστηρὸν ἔλεγχον ἐπὶ τῆς ἀποκεντρωμένης αὐτῶν διοικήσεως. Ὁ δεύτερος τρόπος εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἐφήρμοσαν κατ’ ἀρχάς, μόλις ἐπεξέτειναν τὴν λειτουργίαν ἐπὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν σιδηροδρόμων πάντα τὰ Κράτη. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἦσαν πλέον ὥριμα πρὸς συγκεντρωμένην διοίκησιν, προέβησαν εἰς τὸ δεύτερον στάδιον τῆς ἐξελίξεως, ὑπήγαγον δηλαδὴ ἀμεσώτερον τὴν διοίκησιν τῶν σιδηροδρόμων εἰς τὴν ἁρμοδίαν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν. Νομίζω ὅτι ἡ Ἑλλάς, προκειμένου σήμερον νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν, ὀφείλει νὰ ἀκολουθήσῃ τὸν ἴδιον δρόμον, δηλαδὴ νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὴν ἀποκεντρωμένην διοίκησιν, νὰ ὀργανώσῃ δηλ. ὑπηρεσίαν ἐκτὸς τοῦ Ὑπουργείου, ἡ ὁποία θὰ ἀντικαταστήσῃ τὴν παλαιὰν διοίκησιν τῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρείας καὶ παραλλήλως πρὸς αὐτὴν νὰ φροντίσῃ νὰ ἀσκῇ αὐστηρὸν ἔλεγχον. Κατ’ αὐτὸν μόνον τὸν τρόπον ὑπάρχει ἐλπὶς ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος θὰ κατορθώσῃ μετ’ ἐπιτυχίας νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν λειτουργίαν αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου οἰκονομικοῦ κλάδου. Ἔχω δ’ ἐλπίδα ὅτι, παρ’ ὅλας τὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας παρουσιάζει τὸ ἔργον, θὰ εὑρεθοῦν καὶ τὰ κατάλληλα πρόσωπα καὶ ἡ διοίκησις θὰ ἀποδειχθῇ ἀρκετὰ ὥριμος, ὅπως ὄχι μόνον διατηρήσῃ τὴν σημερινὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν σιδηροδρόμων, ἀλλὰ καὶ προαγάγῃ αὐτὴν ἐπὶ τὸ τελειότερον, συμφώνως μὲ τὰς μεγαλειτέρας ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται. Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως κηρύξῃ τὸ νομοσχέδιον κατεπεῖγον καὶ ψηφίσῃ τοῦτο κατ’ ἀρχήν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ἵνα κηρυχθῇ τὸ νομοσχέδιον κατεπεῖγον καὶ νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν;

§92ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογίας τῶν ἐκτάκτων κερδῶν». Ὁ κ. Π. Βουρλούμης ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§94Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Εἶναι ἡ πρώτη φορά, κύριοι βουλευταί, καθ’ ἣν τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον ἀπὸ τῆς συστάσεώς του ἐπιλαμβάνεται συζητήσεως φορολογικοῦ νομοσχεδίου τοιαύτης σπουδαιότητος καὶ τοιαύτης μορφῆς. Καὶ εἶναι ἡ πρώτη φορά, διότι καὶ πρώτην φορὰν παριστάμεθα εἰς μίαν τραγῳδίαν παιζομένην ἐπὶ τῆς σκηνῆς τοῦ κόσμου. Ἕνας κατακλυσμὸς πυρὸς καὶ σιδήρου λυμαίνεται τὴν ἀνθρωπότητα ἐπὶ τῆς γῆς, ὑπὸ τὴν γῆν, ἐπὶ τῆς θαλάσσης, ὑπὸ τὴν θάλασσαν καὶ εἰς τὰ σύννεφα αὐτά. Ὁ ἄνθρωπος μετέφερε τὰ ὄργανα τῆς καταστροφῆς καὶ τοῦ ὀλέθρου, ὄργανα τὰ ὁποῖα ἡ πρόοδος τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετηρίδα, κατέστησε μᾶλλον ἀποτελεσματικὰ καὶ σπείρεται ὁ θάνατος καὶ ὁ ἐξολοθρευμὸς ἐπὶ τοῦ μεγαλειτέρου μέρους τῆς γηΐνης σφαίρας. Ἐκ τοῦ ὀλέθρου αὐτοῦ καὶ τῶν ἐρειπίων, κατὰ τὸν αἰώνιον νόμον τῆς ἀντιθέσεως, ἀνακύπτουσι γεγονότα, μεμονωμένα δυστυχῶς, εὐτυχῆ. Ὑπάρχουν ἄτομα, ὑπάρχουν ὁμάδες κοινωνικαί, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τὰ ἐρείπια αὐτὰ καὶ τὴν καταστροφὴν αὐτὴν ἀντλοῦσιν εὐτυχίαν. Εἶναι οἱ προμηθευταὶ τῶν ὀργάνων τοῦ ὀλέθρου, εἶναι οἱ ἐφοδιασταί, οἱ κατέχοντες τὰ μέσα τῆς μεταφορᾶς, εἶναι οἱ εὐτυχεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκοιμήθησαν πτωχοὶ καὶ ἐξύπνησαν πλούσιοι, διότι εὑρέθησαν ἔχοντες εἰς τὰς χεῖρας των μεγάλα ἀποθέματα εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης. Καὶ ἄπληστοι καὶ ἀκόρεστοι, ὅπως εἶναι κατὰ φύσιν ὁ ἄνθρωπος, ἀνετίμησαν τὰ προϊόντα αὐτὰ καὶ ἐζήτησαν νὰ θησαυρίσουν εἰς βάρος τῶν πολλῶν. Ἀλλὰ δὲν τοὺς ἀδικῶ καθόλου, οὔτε ἔχομεν κανένα δικαίωμα νὰ τοὺς ἀδικήσωμεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ φύσις τοῦ ἀνθρώπου. Ἀλλὰ καὶ ἡ Πολιτεία ἔχει τὸ δικαίωμα ἀπὸ τοὺς θησαυροὺς αὐτοὺς νὰ ζητήσῃ νὰ λάβῃ τὸ μέρος της, ἵνα ἐπικουρήσῃ εἰς τὰς μεγάλας θυσίας, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλουν αἱ ἔκτακτοι περιστάσεις, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ ἔλθῃ ἐπίκουρος εἰς περίθαλψιν τῶν ἐκ τοῦ παγκοσμίου ὀλέθρου συμφορῶν. Αὐτή, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἡ πολιτικὴ ἄποψις τῆς φορολογίας. Ἀλλ’ ἔχει καὶ τὴν ἐπιστημονικήν της ἄποψιν, ἔχει τὴν δημοσιονομικήν. Εἶναι πλέον ἀνεγνωρισμένον ὅτι ἔτυχε Πολιτεία τις νὰ εἰσπράξῃ φόρον ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος ἢ περιουσίας, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν κατέβαλεν ὁ φορολογούμενος ἐργασίαν ἢ ἰδιάζουσαν τινὰ δεξιότητα. Εἶναι τὰ λεγόμενα ἀδάπανα κέρδη, ἐφηρμόσθη δὲ εἰς ὅλα τὰ Κράτη αὐτὴ ἡ φορολογία ὡς πάγιος φόρος. Ἡ φορολογία τῶν ἐκτάκτων κερδῶν τοῦ πολέμου δὲν ἔχει αὐτὸν τὸν πάγιον χαρακτῆρα, ἀλλ’ εἶναι φόρος προσωρινὸς καὶ διὰ τοῦτο οἱ Γάλλοι δὲν τὸν λέγουσι φόρον, ἀλλὰ ἔκτακτον εἰσφοράν, διὰ τοῦτο δὲν τηροῦσιν οἱ Γάλλοι τὴν ἀρχὴν τῆς προοδευτικότητος, ἀλλ’ ἐπιβάλλουσιν ἀνάλογον φορολογίαν, ἀδιαφοροῦντες ἐὰν τὰ κέρδη εἶναι μικρὰ ἢ μεγάλα. Δὲν φαντάζομαι ὅτι εἶναι δυνατόν, κύριοι βουλευταί, νὰ ὑπάρχῃ τις ἐξ ἡμῶν ἔχων ἀντίρρησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐπιβολῆς μιᾶς φορολογίας. Ἡ Κοινὴ Γνώμη ἀπροκαλύπτως ἠξίωσε τὴν φορολογίαν ταύτην ἀπὸ δύο ἐτῶν καὶ πλέον, ἀλλ’ ὅπως ἔγραψα καὶ ἐν τῇ εἰσηγητικῇ μου ἐκθέσει, αἱ Κυβερνήσεις τῆς ἀπολυταρχίας δὲν εἶχον τὸ κῦρος διὰ νὰ ἐπιβάλουν μίαν τοιαύτην φορολογίαν. Ὅλαι αἱ ἀπόπειραι, οἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, ἠστόχησαν. Ἡ φορολογία αὕτη, κύριοι, ἐπεβλήθη τὸ πρῶτον ἐν Ἀγγλίᾳ, ἠκολούθησεν ἡ Γερμανία διὰ μιᾶς προπαρασκευαστικῆς νομοθετικῆς διατάξεως, διὰ τῆς ὁποίας προεβλέπετο, ὅπως εἶναι οἱ Γερμανοὶ προβλεπτικοί, ἡ διανομή, δηλαδὴ ὑπεχρέωσε τὸ Κράτος πάσας τὰς Ἑταιρείας νὰ κρατήσουν ὡς ἀποθεματικὸν 50% ἀπὸ τὰ κέρδη, διὰ νὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὴν μεταγενεστέρως ἐπιβληθησομένην φορολογίαν, ἐπειδὴ δὲ ὁ νόμος ὑπεβλήθη τὴν 24 Δεκεμβρίου 1915, μῆνας τινὰς δηλαδὴ μετὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ πολέμου καὶ ἦτο πιθανὸν Ἑταιρεῖαι τινὲς νὰ διένειμαν πρὸ τοῦ πολέμου τὰ κέρδη καὶ ὁ Γερμανὸς ἐκεῖ ἐπρονόησεν, ὥστε καὶ αὐτὰ τὰ διανεμηθέντα κέρδη νὰ τὰ φορολογήσῃ καὶ νὰ φορολογήσῃ καὶ τὰ κέρδη τῆς ἑπομένης περιόδου. Τὴν Γερμανίαν ἠκολούθησεν ἡ Γαλλία καὶ ἡ Ἀγγλία, μικρὸν δὲ κατὰ μικρὸν τὴν ἠκολούθησαν ὅλα τὰ οὐδέτερα Κράτη. Ἡ Ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἐνόμισεν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ παρακολουθήσῃ τὰ Κράτη αὐτὰ μέχρι τῆς φορολογικῆς ἀκρότητος, τὴν ὁποίαν ἐξήγησα, διότι καὶ ἡ σημερινὴ οἰκονομική μας νομοθεσία εἶναι διάφορος, ἀλλὰ καὶ διότι τὰ ἰδικά μας ἔκτακτα κέρδη δὲν δύναται νὰ εἴπῃ τις, ὅτι ἀπορρέουσιν ἀπὸ τὸν Τόπον, ἀπὸ τὸ Ἔθνος. Ἐνῷ τοὐναντίον εἰς τὰ ἐμπόλεμα Κράτη τὰ περισσότερα τῶν ἐκτάκτων κερδῶν δὲν εἶναι αἱ πολεμικαὶ προμήθειαι, τὰ πολεμεφόδια, αἱ ναυτιλιακαὶ ἐπιτάξεις καὶ τὰ ἀσφάλιστρα, ἐσταματήσαμεν δὲ εἰς τὴν ἀνωτάτην κλίμακα, τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ ὁ κ. Ὑπουργός. Βεβαίως ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ φόρου δὲν θὰ σᾶς ὁμιλήσω, διότι τοὐλάχιστον ἡ Ἐπιτροπὴ διαφωνεῖ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, ὑπέβαλεν ἰδίαν κλίμακα, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει ἄλλην κλίμακα καὶ ὅταν θὰ φθάσωμεν εἰς τὰς λεπτομερείας θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀποσπάσητε τὸ ἄρθρον αὐτὸ καὶ νὰ τὸ παραπέμψητε εἰς Ἐπιτροπὴν, διότι νομίζω ὅτι πρέπει ὁ νόμος νὰ εἶναι ἀπολύτως σαφὴς καὶ καθαρὸς καὶ νὰ μὴ δίδῃ λαβὴν εἰς παρερμηνείας. Καὶ ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ ὑπηρεσιῶν, ὀφείλω νὰ εἴπω μετὰ θλίψεως ὅτι δὲν ἔχομεν οἰκονομικὰς ὑπηρεσίας ὠργανωμένας, μὲ ὅλην τὴν ἀγαθὴν διάθεσιν τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ προσωπικὸν καὶ μὲ ὅλας τὰς προσπαθείας, τὰς ὁποίας κατέβαλον αἱ Κυβερνήσεις. Δὲν θὰ ἐκπλαγῆτε ἂν εἴπω ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον δὲν εὑρίσκομεν οὐδὲν στοιχεῖον νὰ μᾶς βοηθήσῃ καὶ δυστυχῶς ἠναγκάσθημεν, τῇ παρεμβάσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ τηλεγραφήσωμεν ἐν Ἀγγλίᾳ, διὰ νὰ μάθωμεν ἐὰν μία διάταξις, ἡ ὁποία ἔχει ἐνδιαφέρον ἐκεῖ, ἰσχύει ἢ ὄχι, διότι ἐκ τοῦ κειμένου τοῦ νόμου ἐξάγεται ὅτι φορολογοῦνται τὰ κέρδη τὰ ἐκ τορπιλλισθέντων ἀτμοπλοίων, ἐνῷ οἱ ἐφοπλισταὶ ἰσχυρίζονται ὅτι δὲν φορολογοῦνται. Ἔπρεπε νὰ μάθωμεν τοῦτο καλά, καίτοι τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει μεγάλην ἐπιρροήν. Αὐτὰ ἐν γενικότητι. Τώρα θὰ ἔλθωμεν εἰς τὰς λεπτομερείας, ἐπὶ τῶν ὁποίων διαφωνοῦμεν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς υἱοθέτησε τὸ μεγαλείτερον μέρος τῶν τροποποιήσεων τῆς Ἐπιτροπῆς μετὰ μεγάλης προθυμίας καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἅμα ἐπιμείνωμεν, θὰ υἱοθετήσῃ καὶ τὰ μέρη αὐτά, τὰ ὁποῖα δὲν ἔκρινεν εὔλογον νὰ υἱοθετήσῃ. Καὶ ἔρχομαι πρῶτον εἰς τὸ ζήτημα τῶν γεωργικῶν ἐπιχειρήσεων. Αἱ γεωργικαὶ ἐπιχειρήσεις ἀπαλλάσσονται, ὡς ἀπολύτως ἀναγκαῖα ἐργαλεῖα, τοῦ φόρου. Οἱ γεωργοὶ οἱ πωλήσαντες τὴν γεωργίαν αὐτῶν εἰς τὸ Κράτος, ἀπαλλάσσονται. Εἰς τὸ Κράτος ἡμῶν ἐπροτείναμεν ν’ ἀπαλλαχθῶσι μόνον αἱ ἐπιχειρήσεις αἱ ὑποβαλλόμεναι εἰς τὴν δεκάτην καὶ θὰ ἐξηγήσω διατί, διότι ἡ δεκάτη αὐτὴ περιλαμβάνει τὴν αὔξησιν, ὅταν πάρητε τὸν σῖτον 10%.

§95Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πάρετε 10% ἐπὶ τῶν 90 ποῦ διετιμήθη παντοῦ, θὰ πάρετε 9 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἀπὸ τὸν σῖτον· ἀφῆστε ἂν τὸν πωλοῦν τρεῖς δραχμάς. Εἶναι δίκαιον, ἀφοῦ ὁ σῖτος εἶχε 35 λεπτὰ καὶ ἐπραγματοποίησαν αὐτοὶ μίαν αὔξησιν προσόδου ἀνερχομένην εἰς 95%, εἶναι δίκαιον νὰ ἀπαλλαχθῶσιν ἀπὸ τὴν φορολογίαν;

§96Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Παίρνετε τὸ ἐπιχείρημα ἐπὶ 50 λεπτῶν.

§97Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτοὶ ἐπραγματοποίησαν ἐπὶ 30 λεπτῶν 90 λεπτά, ἐπὶ τῶν ὁποίων τὸ κέρδος εἶναι 60 λεπτά· τὸ κέρδος εἶναι δεκαπλάσιον.

§98Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἤμην εὐτυχής, ἐὰν τὸ μέτρον ἐλαμβάνετο δι’ ὅλα τὰ κέρδη.

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ νόμος εἶναι γενικὸς δι’ ὅλα.

§100Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Θὰ παρουσιασθῇ εἰς ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι 100%· δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ τοὺς πάρωμεν.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διατί; Ἐὰν δὲν δυνάμεθα, τότε εἶναι ἀδυναμία· δὲν ἕπεται ὅτι πρέπει ν’ ἀφαιρέσητε ἀπὸ αὐτοὺς τὴν πρόσοδον. Πληρώνει ὁ κόσμος αὐτὴν τὴν φορολογίαν τοῦ σίτου, τὴν ὁποίαν κάποιος βουλευτὴς ὠνόμασε κεφαλικήν, τὴν πληρώνει διότι εὑρισκόμεθα εἰς πόλεμον καὶ ὅλοι πάσχομεν, καὶ ὁ πενέστατος ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος λαμβάνει 60 δραχμὰς τὸν μῆνα, πληρώνει τὸ ψωμὶ μίαν δραχμήν. Εἶναι ὀρθὸν αὐτὴν τὴν ὠφέλειαν νὰ τὴν καρπωθῇ ὁ μέγας ἰδιοκτήτης καὶ νὰ θέλῃ ἀπὸ τὰς 50,000 δραχμῶν ποὺ ὠφελήθη νὰ μὴ λάβῃ τὸ Κράτος ἕνα μέρος;

§102Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Πολὺ καλά. Λησμονοῦμεν ὅτι ἡ δεκάτη εἶναι ἕνας φόρος ἄνισος;

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν αὐτό. Ἐὰν εἶναι ἄνισος, νὰ τὸν διορθώσωμεν, ἀλλὰ διότι πληρώνεις δεκάτην καὶ διότι ἐπλήρωσες 6 λεπτὰ περισσότερα, ἐκέρδισες δὲ 60, δὲν ἕπεται ὅτι δὲν πρέπει νὰ πληρώσῃς πρόσθετον φορολογίαν.

§104Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Τὸν ἐτριπλασιάσατε τὸν φόρον αὐτόν, τὸν ἐθίξατε.

§105Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ συζητήσαμεν, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ μᾶς πείσητε ὅτι ἔχει βάσιν ἡ ἀντίρρησις τῆς Ἐπιτροπῆς, οὔτε ἔχουν δίκαιον οἱ βουλευταὶ τῶν Νέων Χωρῶν, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ τροποποίησίν τινα ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ.

§106Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ὁμολογῶ ὅτι ἐκάμφθην ἀπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ φόρου, ὡς φόρου ἀνίσου, ἐπὶ γῆς εὐφόρου καὶ ἀφόρου ἐπίσης ἐπιβαλλομένου...

§107Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὸν φόρον τῆς δεκάτης.

§108Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. .. καὶ ἀπὸ τὴν φυσικὴν ὑπερτίμησιν, ἡ ὁποία ἔγκειται εἰς τὴν εἴσπραξιν.

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸν θὰ τὸν ὑπολογίσωμεν ἐπὶ τοῦ καθαροῦ κέρδους· δὲν αὐξάνομεν τὴν δεκάτην νὰ τὴν κάμωμεν πέμπτην ἢ τρίτην. Θὰ ἴδωμεν τί ἐκέρδιζες προηγουμένως καὶ τί κερδίζεις τώρα. Ἐὰν ηὔξησε τὸ κέρδος κατὰ τρόπον ἐπαισθητὸν καὶ ἂν ὑπερβαίνῃ τὰς 10 χιλιάδας — διότι ἕως ἐκεῖ σὲ ἀφίνομεν ἀφορολόγητον — θὰ σὲ βάλαμεν νὰ πληρώσῃς καὶ σύ· ἄλλως θὰ εἶχον δίκαιον οἱ τσιφλικτῆται νὰ φωνάζουν ὅτι μόνον εἰς αὐτοὺς ἐπιβάλλεται φόρος καὶ οὐχὶ εἰς ἄλλους ἐπίσης πραγματοποιήσαντας κέρδη, διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν βλέπω τάξιν ἄλλην περισσότερον καὶ ἀκριβώτερον ὠφεληθεῖσαν, ἀπὸ τὴν τάξιν τῶν γεωργῶν, ἡ ὁποία ἐπώλησε ποσόν τι σημαντικὸν καὶ ἐπραγματοποίησε κέρδος κολοσσιαῖον. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ τάξις αὕτη δὲν μοῦ κινεῖ τὴν συμπάθειαν, ὅταν γνωρίζωσιν οὗτοι ὅτι πωλοῦμεν τὸ ψωμὶ μίαν δραχμὴν ἤδη κατ’ ὀκᾶν καὶ ζημιούμεθα 15 λεπτά, ἐὰν δὲ θελήσωμεν νὰ τὸ πωλήσωμεν ἄνευ ζημίας, θὰ φθάσῃ τὸ ψωμὶ τοῦ πτωχοῦ εἰς 1 δραχμὴν καὶ 30 λεπτά.

§110Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Σεῖς γνωρίζετε τὰ τῶν Νέων Χωρῶν καλλίτερον. Ἐγὼ ἔκαμον θεωρητικὰς παρατηρήσεις, παρασυρθεὶς ἐκ τοῦ ἀνίσου καὶ τοῦ καταθλιπτικοῦ τοῦ φόρου τῆς δεκάτης.

§111Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Σᾶς δηλῶ ὅτι ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν τῆς Κωπαΐδος, ἡ ὁποία ἔχει κτῆμα ἐν Ἑλλάδι; ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις εἰσπράττει, λόγῳ φόρου ἰδιαιτέρου τοῦ πολέμου, 70%, καὶ ἡμεῖς παραπονούμεθα διὰ τὸ 10%.

§112Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι προκειμένου περὶ τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος, ἐὰν εἶναι ἀγροτικὴ ἐπιχείρησις, δὲν πληρώνει τίποτε, διότι ῥητῶς ὁ ἀγγλικὸς νόμος ἀπήλλαξε τὰς γεωργικὰς ἐπιχειρήσεις, ἐκ τοῦ πόθου τὸν ὁποῖον ἔχει ἡ Ἀγγλία, ἵνα αὐξήσῃ τὴν παραγωγὴν ἀκριβῶς τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώνῃ ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος διὰ γεωργικὴν ἐπιχείρησιν. Ἐὰν ἔχῃ ἄλλην ἐπιχείρησιν, δὲν γνωρίζω. Ἐκ τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἀντελήφθητε ὅτι ὁσάκις δὲν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν τὸ σύνηθες κέρδος, τεκμαιρόμεθα κέρδος μίαν ἀπόδοσιν τοῦ κεφαλαίου. Τὸ νομοσχέδιον τὸ κυβερνητικὸν ὁμιλεῖ περὶ κεφαλαίου χρησιμοποιηθέντος· ἐπειδὴ ὁ ὅρος ἦτο μᾶλλον ἀόριστος, καθωρίσαμεν ὅτι θεωροῦμεν ὡς κεφάλαιον τὸ καταβεβλημένον τοιοῦτον, τὰ ἀποθεματικὰ πάσης φύσεως καὶ τὰς πιστώσεις. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω διατί. Αὐτὸ δὲν γίνεται οὔτε ἐν Ἀγγλίᾳ, οὔτε ἐν Γαλλίᾳ, διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐκεῖ ὡς εἰσόδημα τοῦ κεφαλαίου τεκμαρτοῦ ἐθεωρήθη τόκος 6%. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἡμεῖς τεκμαιρόμεθα τόκον 9%, δυνάμεθα νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ τῶν ἑξῆς ἀντιρρήσεων. Εἰς τὰς μικρὰς κωμοπόλεις, προκειμένου περὶ ἑνὸς ἐπιχειρηματίου, ὁ ὁποῖος ἔχει κεφάλαιον 10,000, ἀλλὰ εἶναι τίμιος, ἐργατικός, ἔχει πίστιν, δανείζεται μὲ 6 ἢ 8% καὶ ὁ κύκλος του κατὰ συνέπειαν γίνεται εἰκοσαπλάσιος...

§113Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ τόκοι ὅμως δὲν θὰ ἀφαιρεθοῦν; Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τοῦ ὑπολογίσητε ἐπὶ τῶν πιστώσεων 12%, ἂν πληρώνῃ μόνον 7%.

§114Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Τοῦ ὑπολογίζω τὸν τόκον τοῦ κεφαλαίου καὶ τοῦ ἀφαιρῶ τὸν τόκον ποῦ πληρώνει.

§115Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ τοῦ ὁρίσητε τὸ ἰδικόν του κεφάλαιον καὶ ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου θὰ εὕρωμεν τί κερδίζει πάλιν καὶ θὰ τοῦ πάρωμεν τὴν φορολογίαν. Ἄν δανείζεται, θὰ τοῦ ἀφαιρέσωμεν τοὺς τόκους, τοὺς ὁποίους ἐπλήρωνεν ἀπὸ τὰ κέρδη.

§116Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Δὲν ἔχουν βιβλία εἰς τὰ μικρὰ μέρη, δὲν ἔχουν λογιστὰς καὶ ἐφόσον μᾶς εἴπῃ ὅτι δὲν ἠξεύρει τί κερδίζει ὁ μικροεπιχειρηματίας, δὲν ἔχομεν χαρτιὰ νὰ τὸ εὕρωμεν. Θὰ μᾶς εἴπῃ «εἶχον 10,000 δραχ., ἀλλ’ ἐδανείσθην ἀπὸ τὸν τάδε ἄλλας 10,000». — «Τί ἐπλήρωσες τόκον;» — «Ἐπλήρωσα 5 ἢ 6%». Τοῦ δίδομεν ἓν πλεόνασμα ἀπὸ τὸν τόκον ποῦ ἐπλήρωνε μὲ τὸν τόκον ποῦ τεκμαιρόμεθα.

§117Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διατί ἐπὶ τῶν χρημάτων του νὰ τοῦ δώσωμεν κέρδος, ἀφοῦ αὐξάνομεν; Ἀλλοῦ εἶναι 6%, ἡμεῖς τὸ ἐβάλαμεν 9%· αὐτὸ εἶναι ἀρκετόν.

§118Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Εἰς τὰς μικρὰς ἐπιχειρήσεις δὲν εἶναι δίκαιον νὰ τοῦ ὑπολογίσητε σύνηθες κέρδος τὸ ἐκ τοῦ μικροῦ του κεφαλαίου.

§119Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν δύναται νὰ μᾶς ἀποδείξῃ κέρδος, θὰ τοῦ ὑπολογίσωμεν· μὴ φοβεῖσθε ὅτι δὲν θὰ ἀποδείξῃ, θὰ τὸ ἀποδείξῃ.

§120Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ διευκολύνωμεν τὴν βεβαίωσιν.

§121Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θέλετε νὰ εἴπωμεν ὅτι αὐτὸ ἰσχύει μέχρι 10 ἢ 20 χιλιάδων; Μάλιστα. Ἂν πρόκειται ὅμως περὶ Ἑταιρείας, ἡ ὁποία εἶχε 5,000,000 καὶ ἐδανείσθη ἄλλα πέντε, διατί νὰ τῆς δώσωμεν αὐτὸ τὸ πλεονέκτημα;

§122Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἂν πρόκειται περὶ Ἑταιρείας, δὲν θὰ παρουσιασθῇ, διότι θὰ ὑπάρχῃ ἰσολογισμός.

§123Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποθέσατε οὐχὶ Ἑταιρείαν, ἀλλ’ ἕνα ἔμπορον μεγάλον, ἔχοντα 5,000,000 καὶ δανειζόμενον ἄλλα πέντε. Διατί θὰ τοῦ δώσητε τόσα μεγάλα κέρδη ἐπὶ τῶν πιστώσεων;

§124Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Τοῦ ἀναγνωρίζομεν κέρδη, ἐφόσον τὰ πραγματοποιεῖ.

§125Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ τοῦ δώσητε καὶ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον ἐδανείσθη ἓν κέρδος μέχρι 12%.

§126Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Τὴν διαφορὰν μεταξὺ τοῦ τόκου.

§127Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Βλέπετε, ὅ,τι εἴπετε δὲν τὸ εὑρίσκετε ἀλλοῦ· εἶναι πρωτότυπον.

§128Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Διότι ἀλλοῦ ἀναγνωρίζουν 6%, ἐνῷ ἡμεῖς ἐθέσαμεν 12%. Θέλομεν νὰ τοῦ δώσωμεν τὸ κέρδος μεταξὺ τοῦ τόκου τὸν ὁποῖον πληρώνομεν καὶ τοῦ τόκου τὸν ὁποῖον τεκμαιρόμεθα.

§129Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀπαλλάσσομεν μέχρις ὡρισμένου ποσοῦ; Ἐκεῖ μέσα θὰ μποῦν· διὰ τοὺς μικροὺς λαμβάνεται πρόνοια.

§130Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Κέρδος 4.000 ἀφίνομεν ἀπηλλαγμένον. Μίαν ἄλλην διαφορὰν ἔχομεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἰσολογισμοῦ. Ἡμεῖς παρεδέχθημεν τὴν διάταξιν τὴν ὑπάρχουσαν εἰς τὸν Γαλλικὸν νόμον καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο εὐρυτάτη συζήτησις εἰς τὴν Γαλλικὴν Γερουσίαν. Δὲν ἠθελήσαμεν νὰ ἀφήσωμεν τὸν ἔφορον νὰ κάμνῃ αὐτοβούλως τοὺς ἰσολογισμούς, ἐφόσον ὑπάρχουν ἰσολογισμοί. Ἡμεῖς διετυπώσαμεν τὸ πρᾶγμα οὕτω (ἀναγινώσκει). Πρὸς ἐξεύρεσιν τοῦ καθαροῦ ἐκτάκτου κέρδους λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ὁ ἰσολογισμὸς ἑκάστης ἐπιχειρήσεως, συντεταγμένης κατὰ τὰς περὶ πολέμου συνηθείας. Τότε διετυποῦμεν κατὰ τίνα τρόπον θὰ γίνεται ὁ ἰσολογισμός. Διότι κάθε ἐπιχείρησις ἔχει ἕνα ἰσολογισμόν, κατὰ κανόνα, κατὰ συνήθειαν κάμνει ἕνα ἰσολογισμόν. Θὰ ἔλθῃ ὁ Εἰρηνοδίκης νὰ εἴπῃ «νὰ κάνῃς ἰσολογισμὸν κατὰ διάφορον τρόπον»;

§131Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ εἴπητε ὅτι ὁ ἰσολογισμὸς ὀφείλει νὰ γίνεται κατὰ τὰς συνηθείας, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτουν πρότερον, νὰ μὴ θεωρήσωμεν τὸν ἰσολογισμόν, ὅπως καὶ ἂν ἔχῃ γίνει, ὡς ὑποχρεωτικόν.

§132Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Αὐτὸ λέγω.

§133Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἴπατε ὅτι λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ὁ γενόμενος ἰσολογισμὸς καὶ μόνον ἂν δὲν ἔγινεν ὁρίζετε πῶς θὰ γίνῃ. Ἀλλ’ ἂν οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἤθελον συντάξει ἰσολογισμὸν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἀφήσουν νὰ διανείμουν τὰ κέρδη ὅταν θὰ λήξῃ ὁ πόλεμος;

§134Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Πρόκειται περὶ τῶν πρὸ πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων θὰ ἴδῃ ὁ ἔφορος ποίους ἰσολογισμοὺς ἔκαμνον πρίν, καὶ ἂν πεισθῇ ὅτι εἶναι συντεταγμένοι κατὰ τοὺς αὐτοὺς κανόνας, θὰ τοὺς δεχθῇ· ἄλλως θὰ τοὺς μεταβάλῃ.

§135Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Οὕτω μάλιστα.

§136Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸν ἰσολογισμόν, ἂν εἶναι συντεταγμένος κατὰ τοὺς καθιερωμένους κανόνας πρὸ τῆς πολεμικῆς περιόδου· ἂν δὲν εἶναι, θὰ τοὺς μεταβάλῃ.

§137Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως, αὐτὴ ἡ ἐγγύησις πρέπει νὰ δοθῇ.

§138Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ μᾶλλον ἐπίμαχον ζήτημα, τὸ ζήτημα τῆς ἀναδρομικῆς ἰσχύος τοῦ φόρου. Τὴν ἀναδρομικὴν ἰσχὺν τοῦ φόρου ἡ Κυβέρνησις τὴν δέχεται διὰ πάντας, ἐκτὸς τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν. Ὅπως σᾶς εἶπον καὶ προηγουμένως, ὅλαι αἱ νομοθεσίαι ἀνέδραμον εἰς τὸ παρελθόν, καὶ ἡ Γαλλικὴ καὶ ἡ Ἀγγλικὴ καὶ ἡ Γερμανική. Δὲν ἠξεύρω διατί ὁ ἰδικός μας νομοθέτης ἐσταμάτησεν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἀλλ’ ἡ Ἐπιτροπὴ, μὴ δυναμένη βεβαίως νὰ φθάσῃ εἰς τὴν ἀπόλυτον ἀναδρομήν, ἐνόμισεν ὅτι τῆς ἐπεβάλλεται ν’ ἀναδράμῃ εἰς τὸ παρελθόν, διὰ νὰ εὕρῃ ἐκεῖνα τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα ἔμειναν ἀδιανέμητα, διότι κατὰ πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχομεν τὰς ἰδιωτικάς, διότι ἐπισήμους δὲν ἔχομεν, ἔμειναν καὶ κέρδη ἀδιανέμητα. Πολλὰ ἑταιρικὰ συμβούλια, ἐκ προνοίας διότι συνεζητεῖτο ἡ ἐπιβολὴ τῆς φορολογίας, ἐκράτησαν, εἴτε ὑπὸ τύπον ἀποσβέσεως, εἴτε ὑφ’ οἱανδήποτε ἄλλην μορφήν, ἐκράτησαν μερικά κέρδη ἀδιανέμητα. Νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον τὰ ἀδιανέμητα κέρδη νὰ τὰ φορολογήσῃ τὸ Κράτος.

§139Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ τὰ δεκατίσῃ.

§140Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Διὰ τοῦτο δὲ ἠναγκάσθημεν νὰ θεωρήσωμεν ὡς ἀδιανέμητα κέρδη καὶ τὰς τυχὸν γενομένας ἀποσβέσεις καὶ τὰ ἔκτακτα ἀποθέματα, ἐφόσον καὶ αἱ ἀποσβέσεις καὶ τὰ ἀποθεματικὰ δὲν καλύπτουν πραγματικὰς ζημίας, πραγματοποιηθείσας μέχρι τῆς δηλώσεως τοῦ φόρου, διότι αἴφνης θὰ σᾶς φέρω ἓν μικρὸν παράδειγμα. Ἔχω ἰδῇ ἰσολογισμοὺς τριῶν ἀτμοπλοϊκῶν Ἑταιρειῶν, αἱ ὁποῖαι διένειμαν 39,000,000 περίπου κέρδη ἐντὸς μιᾶς διετίας, ἐπὶ κεφαλαίου 26,000,000 δραχμῶν. Λοιπὸν ἡ μία Ἑταιρεία, ἡ καὶ μεγαλειτέρα, ἡ ὁποία κατὰ τὸ 1914 διένειμε καθαρὰ κέρδη 2,160,000, κατὰ τὸ 1915 διένειμε κέρδη 4,588,000 καὶ κατὰ τὸ 1916 κέρδη 17,264,000. Λοιπὸν ἐκράτησεν ἀποθεματικὸν τακτικὸν κατὰ τὸ 1914 69.000, κατὰ τὸ 1915 137.000 καὶ κατὰ τὸ 1916 517.000. Αὐτὸ δὲν τὸ θίγομεν, διότι πρέπει νὰ μείνῃ διὰ τὴν ἐπιχείρησιν. Ἀλλὰ ἀπέσβεσαν κατὰ τὰ ἔτη 1915 καὶ 1916 ἐν ὅλῳ 3,186,000. Βεβαίως αἱ ἀποσβέσεις αὗται δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καλύψωσι ζημίας, διότι ἡ ἀξία τῶν ἀτμοπλοίων ἐπενταπλασιάσθη. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ ὅτι ἐγένοντο ἀποσβέσεις πρὸς κάλυψιν ζημιῶν. Θὰ σᾶς προτείνω ἀπόψε καὶ ἄλλο ἀδιανέμητον κέρδος. Τὰ ὀφειλόμενα ὑπὸ τοῦ Κράτους ἐξ ἐπιτάξεων. Νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι ἐὰν τὰ εἶχον εἰσπράξει, θὰ τὰ διένειμον, ἐφόσον δὲ δὲν διενεμήθησαν, νομίζω ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ περιληφθῶσι καὶ ταῦτα μεταξὺ τῶν ἀδιανεμήτων κερδῶν, διότι ὑπάρχει καὶ μία Ἑταιρεία, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν θὰ εὕρητε ἀδιανέμητα κέρδη καὶ ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ ὄχι νὰ διανέμῃ κέρδη, ἀλλὰ καὶ κεφάλαια. Καλοῦνται οἱ μέτοχοι διὰ τὴν 9ην Ὀκτωβρίου 1917 (ἀναγινώσκει).

§141ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποία εἶναι ἡ Ἑταιρεία αὐτή;

§142Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἡ Πανελλήνιος Ἑταιρεία. Θὰ ἤμην δὲ τῆς γνώμης νὰ ὑπάρχῃ καὶ μία διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν διανομὴ γενομένη κατὰ τὸ 1917 νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν φορολογίαν τῶν Ἑταιρειῶν καὶ ὄχι τῶν μετόχων, διότι εἶναι ζήτημα κλίμακος, διότι θὰ μᾶς εἴπουν ὅτι ἔχουν διανεμηθῆ τὰ χρήματα αὐτά. Ἐδῶ ἡμεῖς ὁμιλοῦμεν περὶ κερδῶν ἐκ πωλήσεως πλοίων. Αὐτὰ τὰ χρήματα θὰ μερισθῶσι καὶ θὰ πάρετε σεῖς 1,000,000 δραχ. καὶ θὰ φορολογηθῆτε μὲ τὸ 1.000.000, ἐνῷ ἐὰν φορολογηθῇ ἡ Ἑταιρεία, θὰ φορολογηθῆτε μὲ κέρδος 2,000,000 δραχμῶν καὶ μὲ κλίμακα φορολογικὴν ἀνάλογον.

§143Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ φορολογηθῶσι μόνον τὰ ἀδιανέμητα κέρδη, ἀλλὰ καὶ τὸ ὅλον τῶν κερδῶν, καὶ θὰ εἰσπραχθῇ ἐπὶ τῶν ἀδιανεμήτων κερδῶν ὁ ὀφειλόμενος φόρος.

§144Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ μᾶς ἀκολουθήσῃ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐφοπλιστῶν. Ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία ἡ Ἑλληνικὴ εἶναι ἀξία τῆς στοργῆς ὅλου τοῦ Ἔθνους. Πάντοτε ἦλθεν εἰς ἐπικουρίαν εἰς ὅλας τὰς δυσμενεῖς περιστάσεις, ἀπὸ τοῦ ἀγῶνος τῆς ἀνεξαρτησίας μέχρι σήμερον. Τὸ ἐμπορικὸν ναυτικὸν ὑπῆρξε κυρίως εἰπεῖν τὸ πολεμικόν μας ναυτικόν. Διὰ τοῦτο πρέπει ἡ Βουλὴ μετὰ πάσης προσοχῆς καὶ μετὰ πάσης στοργῆς καὶ ἐπιφυλάξεως νὰ χειρισθῇ τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας ταύτης ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἐμπορικὸν ναυτικόν. Ἐκ τῶν λόγων τούτων καὶ ἡμεῖς ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ δὲν ἠθελήσαμεν νὰ ὑπερθεματίσωμεν ὡς πρὸς τὸ ποσοστὸν τῆς φορολογίας, τὸ ὁποῖον ἔταξεν ἡ Κυβέρνησις. Οὐχὶ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἡ κλῖμαξ, τὴν ὁποίαν ἡ Ἐπιτροπὴ κατήρτισεν, εἶναι τοιαύτη, ὥστε δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι μᾶλλον ὑπήρξαμεν ἐνδοτικώτεροι ὡς πρὸς τὸ μικρὸν ἰδίᾳ κέρδος τοῦ ἐμπορικοῦ μας ναυτικοῦ, παρὰ πιεστικώτεροι καὶ καταθλιπτικώτεροι. Εἶναι ἓν ζήτημα ἐπίμαχον μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν ἐφοπλιστῶν. Οἱ ἐφοπλισταὶ νομίζουσιν ὅτι δὲν πρέπει τὸ Κράτος νὰ φορολογήσῃ ὡς ἔκτακτα κέρδη τὰ προερχόμενα ἐκ πωλήσεως πλοίων. Λέγουν ὅτι αὐτὰ εἶναι κέρδη προερχόμενα ἐκ περιουσίας καὶ ὄχι ἐξ ἐκμεταλλεύσεως ἐπιχειρήσεως καὶ διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ φορολογηθῶσιν. Ὅπως σᾶς εἶπον προηγουμένως, ἐκ τοῦ κειμένου τῶν νόμων τῶν ἀλλαχοῦ ἰσχυόντων οὐδαμοῦ ἐξάγεται τοιαύτη ἐξαίρεσις. Ὁ ἑρμηνευτὴς τοῦ Γαλλικοῦ νόμου λέγει (ἀναγινώσκει). Ὁ Ἀγγλικὸς νόμος λέγει (ἀναγινώσκει). Ἡμεῖς, κύριοι, ἔχομεν τὴν ἀντίληψιν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, ὅτι πρέπει καὶ τὰ κέρδη ταῦτα νὰ φορολογηθῶσι. Δὲν θὰ ἀγνοῆτε ὅτι ἐκτὸς τῶν ἐξ ἐπαγγέλματος ἐφοπλιστῶν ὑπῆρξαν καὶ ἐφοπλισταὶ τῆς στιγμῆς. Εἶναι δὲ πολλοὶ τοιοῦτοι ἐφοπλισταί. Εἶναι γνωστὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα μίαν ὡραίαν πρωΐαν ἠγόρασαν ἓν ἀτμόπλοιον 50.000 λιρῶν καὶ μετὰ 1 ἢ 2 μῆνας τὸ μετεπώλησαν ἀντὶ 200.000 λιρῶν, ἐπωφελήθησαν τοῦ κέρδους αὐτοῦ καὶ ἔπαυσαν ὄντες ἐφοπλισταί. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Δὲν εἶναι ἐπιχείρησις αὐτή; Εἶναι ἐπιχείρησις τὸ ὅτι εἷς πτωχὸς παντοπώλης ἠγόρασε 50 τόννους ζακχάρεως, τοὺς μετέφερε, τοὺς μετεπώλησε καὶ ἐπέτυχε κέρδος τι; Εἶναι ἐπιχείρησις ἂν εἷς ἐργολάβος οἰκοδομῶν ἠγόρασε σπίτια καὶ ἐκέρδισε τὴν διαφορὰν, καὶ δὲν εἶναι ἐπιχείρησις αὐτὴ τῶν ἐφοπλιστῶν; Ἔχω πρόσφατον παράδειγμα τῆς παρελθούσης ἑβδομάδος. Ἠγοράσθη ἓν πλοῖον «Ἀλκυὼν» ἀπὸ συμπολίτην μου ἀντὶ 375.000 δραχμῶν. Γνωρίζετε πόσα ζητεῖ διὰ νὰ τὸ πωλήσῃ; 550.000. Ἐντὸς δύο ἑβδομάδων ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς πραγματοποιεῖ κέρδος 175.000 δραχμῶν. Τὸ ὅτι εἶναι ἐπιχείρησις τὸ ἀντελήφθη καὶ ἡ Κυβέρνησις, διότι καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀρχικὸν τὸ κυβερνητικὸν ἐν ἄρθρῳ 4ῳ ἐπιβάλλει μίαν φορολογίαν, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι τὴν ἐπιβάλλει ὑπὸ ἄλλην μορφὴν καὶ τὴν ἐπαναλαμβάνομεν ὑπὸ τὴν ἰδίαν μορφὴν τώρα τὴν φορολογίαν. Ἡμεῖς δὲν ἐστάθημεν εἰς τὴν φορολογίαν αὐτὴν διὰ λόγους πρακτικούς, διότι νομίζομεν ὅτι εἶναι δυσεφάρμοστος. Πῶς θὰ κατορθώσητε ἀπὸ μεριδιούχους ἀτμοπλοίων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἓν κέρδος 10.000 ἢ 5.000 ἢ 2.000, νὰ συγκεντρώσητε αὐτὸ τὸ 20% ἢ 25%; Θὰ τὸ εἰσαγάγητε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ θὰ τοὺς εἴπητε: Εὕρετε ἄλλους 50, ἵνα ἀγοράσητε ἕνα βαπόρι· καὶ ἐπειδὴ θὰ τοὺς ἐξαναγκάσητε αὐτούς, βεβαίως θὰ τοὺς ρίψητε εἰς τοὺς ὄνυχας ἑνὸς ἰσχυροῦ καὶ θὰ γίνουν σκλάβοι αὐτοῦ. Τοῦτο εἶναι μία πρακτικὴ δυσκολία μεγίστη. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη ἄποψις τοῦ ζητήματος. Συμφέρει νὰ ἐξαναγκάσωμεν τούτους, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ ἀξία τῶν ἀτμοπλοίων ἔχει φθάσει εἰς τὰ ἀκρότατα ὅρια, συμφέρει νὰ τοὺς ἐξαναγκάσωμεν νὰ ἀγοράσουν βαπόρια, τὰ ὁποῖα νὰ τοὺς κοστίζουν τόσον ἀκριβά, ὥστε ἐπερχομένης τῆς εἰρήνης νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ συναγωνισθῶσι μὲ τὸ Ναυτικὸν τῶν ἄλλων Χωρῶν, αἱ ὁποῖαι παρέχουν πλεῖστα ὅσα πλεονεκτήματα εἰς τὸ Ναυτικόν των; Δὲν ἔχομεν τὸ παράδειγμα τοῦ Τουρκοβουλγαρικοῦ πολέμου ὅτε ἔφθασαν εἰς διπλασίαν μόλις τιμὴν τὰ ἀτμόπλοια καὶ ἠγόρασαν μὲ μέγα συνάλλαγμα καὶ ἐπὶ μίαν δεκαπενταετίαν ἐφυτοζώουν, καὶ μόνον χάρις εἰς τὴν νοημοσύνην τῶν ναυτιλομένων Ἑλλήνων καὶ ἕνεκα τοῦ πολέμου ἐπέπλευσαν καὶ πάλιν;

§145Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πόσοι κατεστράφησαν;

§146Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Βεβαίως. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ κάμνωμεν λογαριασμούς, διότι ἡ ναυτιλία παρέχει κέρδη καὶ θὰ γίνῃ ὁ στύλος, χωρὶς νὰ ἐξαναγκάσωμεν οὐδένα. Τούτου δοθέντος, νομίζω ὅτι εἶναι προτιμώτερον αὐτὴν τὴν φορολογίαν, τὴν ὁποίαν ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ ἐπὶ τῶν κερδῶν ἐξ ἀντιτίμου πωλήσεως, νὰ τὴν λάβῃ τὸ Κράτος.

§147Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς ἐφοπλιστὰς ἀπὸ τὸν κίνδυνον νὰ μπλέξουν...

§148Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. .. καὶ ἐὰν θέλῃ τὸ Κράτος τότε νὰ βοηθήσῃ τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν, νὰ τὴν βοηθήσῃ ἐμμέσως, νὰ δημιουργήσῃ μίαν Ἑταιρείαν ἀσφαλείας, ἵνα μὴ γινώμεθα θύματα τῶν Ἀγγλικῶν ἀσφαλειῶν, πληρώνοντες 40%, ὅσα ἐπληρώσαμεν διὰ τὰ «Ἰωάννινα» προχθές. Ἐὰν ὑπῆρχε μία Ἑλληνικὴ ἀσφάλεια ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τοῦ πολέμου, θὰ ἦσαν πλεῖστα ὅσα ἑκατομμύρια ἐδῶ εἰς τὸ Κράτος. Ἤδη εἶναι τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τῶν ἀπωλεσθέντων πλοίων, τῶν τορπιλλισθέντων, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται ἐπίσης εἰς τὰ ἔκτακτα κέρδη. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου, ὅπως σᾶς εἶπον, δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν κειμένην νομοθεσίαν τῶν ξένων Χωρῶν ἐξαίρεσις. Ἐν τούτοις φαίνεται ὅτι ἐδίστασαν καὶ ἐκεῖ νὰ ἐφαρμόσουν τὸν φόρον τῶν ἐκτάκτων κερδῶν ἐπὶ τῶν ἀπωλεσθέντων, διότι εὑρίσκω μίαν ἐπιστολὴν τοῦ ὑφυπουργοῦ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας τῆς Γαλλίας πρὸς τὸν κ. Ριμπώ, διὰ τῆς ὁποίας ἠρώτα, ἐὰν δὲν θὰ ἦτο προτιμώτερον νὰ μὴ περιληφθοῦν εἰς τὰ ἔκτακτα κέρδη τοῦ πολέμου, τὰ προερχόμενα ἐκ τῶν ἀποζημιώσεων τῶν ἐφοπλιστῶν, ἐφόσον προορίζονται διὰ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἀπωλεσθέντος πλοίου. Ἀπήντησε δὲ ὁ κ. Ριμπὼ διὰ τῆς ἐπιστολῆς του ἀπὸ 8 Νοεμβρίου 1916 καὶ συνεφώνει μὲ τὸν συνάδελφόν του νὰ μὴ περιληφθοῦν τὰ κέρδη ταῦτα εἰς τὰ ἔκτακτα κέρδη, ἀλλὰ νὰ εἰσέλθουν εἰς ἕνα λογαριασμὸν ἀναμονῆς. Ἐπίσης συναντῶ μίαν σημείωσιν σχετικὴν πρὸς τὸ κεφάλαιον, ὅπως ἡρμηνεύθη ἐν τῇ Γαλλικῇ Βουλῇ τὸ τί ἐννοοῦν κεφάλαιον, διότι ἐκεῖ δὲν κάμνουν καμμίαν διάκρισιν καταβεβλημένου καὶ ἀποθεματικοῦ, ἀλλ’ εἶπον μόνον τοῦ χρησιμοποιηθέντος κεφαλαίου· ἠρωτήθη ὁ κ. Ριμπὼ τί ἐννοεῖ «χρησιμοποιηθέντος κεφαλαίου», ἀπήντησε δὲ ὅτι θεωρεῖ ὡς κεφάλαιον τὸ σύνολον τῶν μέσων παραγωγῆς κέρδους. Ἐξ αὐτῆς τῆς δηλώσεως ὡρμήθην διὰ νὰ κάμω τὰς παρατηρήσεις μου.

§149Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πιστεύω νὰ σᾶς βοηθῇ τοῦτο δι’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπετε προτήτερα, νὰ θεωρήσητε κεφάλαιον τὰ χρέη.

§150Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Τὸν τόκον τὸν πληρωνόμενον; Ἀλλ’ ἐφόσον τὸν καρποῦνται, κυκλοφορεῖ τὸ χρῆμα περισσότερον· διατί νὰ μὴ τὰ θεωρήσω καὶ αὐτὰ κεφάλαιον; Ταῦτα, κύριοι, ὡς πρὸς τὰ οὐσιώδη σημεῖα. Διὰ τὸ ζήτημα τῆς διαδικασίας τῆς βεβαιώσεως, ἐμείναμεν σύμφωνοι μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἀπεδέχθη τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς, καθὼς καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου ἐκάμαμεν μικρὰς μεταβολάς, εἰς τὰς ποινικὰς διατάξεις, καθὼς καὶ εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις. Τὸ ἐπίμαχον ζήτημα τῆς κλίμακος θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὸ ἀποσπάσῃ, νὰ τὸ παραπέμψῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἵνα μετὰ τῆς ὑπηρεσίας συνεννοουμένη μελετήσῃ πάλιν τὸ ζήτημα, διότι εἶναι τόσον πολύπλοκον καὶ τὸ συζητοῦμεν μεθαύριον εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, διότι σᾶς ὁμολογῶ ὅτι μὲ ὅλην τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν κατεβάλαμεν, δὲν ἠδυνήθημεν νὰ διεισδύσωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν κλίμακα τὴν ὁποίαν ἔχει. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω περισσότερα. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀπὸ τῆς ἐμφανίσεώς του ἔθηκεν ὡς προμετωπίδα τῆς φορολογικῆς του πολιτικῆς τὴν μετατόπισιν τῶν βαρῶν ἀπὸ τῶν ἀσθενῶν ὤμων εἰς τοὺς ἰσχυρούς. Μέχρι τοῦδε προσεπάθησε τὴν πολιτικὴν αὐτὴν νὰ τὴν ἐφαρμόσῃ. Σήμερον εἶναι ἡ ὥρα νὰ ἀποδείξῃ ὅτι θέλει νὰ τὴν ἐφαρμόσῃ πλήρως. Μέχρι τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1909 ἡ φορολογικὴ ἁρπάγη δὲν συνελάμβανε παρὰ τοὺς ἀσθενεῖς ὤμους, ἐνῷ οἱ ἰσχυροὶ ὦμοι εἶχον πάντοτε καὶ ἰσχυροὺς τοὺς μυῶνας καὶ μὲ μίαν ἐλαφρὰν ἀνύψωσιν ἀπετίνασσον τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἡ Πολιτεία ἤθελε νὰ ἐπιβάλῃ ἀπ’ αὐτῶν. Ἀλλὰ σήμερον εἶναι ἡ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει οἱ ἰσχυροὶ ὦμοι νὰ ἀποτινάξωσι τὸ βάρος, βάρος, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην εἶναι θωπεία φορολογικὴ ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἀλλαχοῦ κρατοῦντα. Ἔχω ἀκλόνητον πεποίθησιν ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ παρακολουθήσῃ τὰς σκέψεις καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ θὰ δώσῃ μίαν ἱκανοποίησιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τοῦ ὁποίου φορολογεῖται ὁ ἄρτος κατὰ 40% τῆς ἐν εἰρήνῃ τιμῆς του. Διότι ὅταν ὁ λαὸς ἐπλήρωνε 10 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, ὅταν εἶχεν 25 λεπτά, δὲν πρέπει νὰ διστάσητε σήμερον, ἀκούοντες ὅτι φορολογοῦνται μὲ 30 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν τὰ ἑκατομμύρια, δὲν πρέπει νὰ διστάσητε ποσῶς, διότι ἐὰν διστάσητε, τότε ἀρνεῖσθε τὴν δικαιοσύνην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἐγκαταλείπετε καὶ τὴν φορολογικὴν πολιτικὴν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων (χειροκροτήματα).

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§152Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βεβαίως, κύριοι βουλευταί, οὐδεὶς δύναται νὰ προκύψῃ δισταγμὸς οὔτε παρὰ τῇ πτέρυγι ἥτις εἰσηγήθη τὸ νομοσχέδιον, οὔτε παρὰ τῇ πτέρυγι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οὔτε παρὰ ὁμάδος τῆς Ἑλληνικῆς Κοινωνίας, ὅτι ἡ φορολογία τῶν ἐκτάκτων κερδῶν, τῶν ἐκ τοῦ πολέμου προκυψάντων, πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ. Τὴν ἐπιβολὴν τῆς φορολογίας καθιστᾷ ἀναγκαίαν καὶ ἡ ἀπόλυτος ὀρθότης τῶν δημοσιονομικῶν ἀρχῶν, ἀλλὰ καὶ ἡ οἰκονομία τοῦ Κράτους, πρὸ παντὸς δὲ καὶ ἡ πλήρης μετατόπισις ἡ πλουτολογική, ἡ ὁποία ἐν τῷ Κράτει συνετελέσθη συνεπείᾳ τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ πολέμου προέκυψαν. Ἡ ὀρθὴ δημοσιονομικὴ ἄποψις ἐπιβάλλει σήμερον ἵνα τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα εἴτε ἀκόπως, εἴτε μετὰ κόπου, λόγῳ τῶν περιστάσεων, ἐκτήθησαν, τὰ κέρδη, λέγω, ταῦτα πρέπει νὰ πληγῶσιν ὑπὸ τῆς φορολογίας αὐτῆς. Ἐκ τῆς ἀρχῆς ταύτης ὁρμώμενος, φρονῶ ὅτι καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐν τῇ καθόλου ἀντιλήψει τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὑπάρχει ἀπόλυτος ὁμοφωνία. Βεβαίως, ἐὰν οἱ φορολογικοὶ ὅροι, οἱ καθοριζόμενοι ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὑποβληθέντες παρὰ τῆς Κυβερνήσεως παραβληθῶσι πρὸς τοὺς φορολογικοὺς ὅρους τῶν ἄλλων Κρατῶν, ὁ χαρακτηρισμός, τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἔκαμεν εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ἀκριβής, ὅτι πρόκειται δηλαδὴ περὶ θωπείας. Ἀλλ’ ἀκριβῶς, προκειμένου περὶ τῶν φορολογουμένων κεφαλαίων καὶ κερδῶν, εἶναι ἀναγκαία μία διάκρισις, ἡ διάκρισις ἐκείνη τῶν Ἑλλήνων, οἵτινες ἐν Ἑλλάδι ἐργαζόμενοι ἀπέκτησαν τὰ κέρδη αὐτὰ καὶ ἐκ τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας τὰ συνεκόμισαν, καὶ τῶν Ἑλλήνων, οἵτινες ἀπεκόμισαν πλοῦτον ξένον εἰς τὴν Χώραν, μεταγγίσαντες καὶ ἐθνικοποιήσαντες αὐτόν. Ἐπειδὴ δὲ παρέχεται δυσχέρεια τῆς ταξινομήσεως τῆς φορολογίας τῶν βαρῶν, εἴμεθα ἠναγκασμένοι διὰ τοῦ αὐτοῦ φόρου νὰ πλήξωμεν καὶ ἐκείνους, οἵτινες συνεκόμισαν τὰ κέρδη ἐκ τῆς Εὐρώπης καὶ ἐκείνους, οἵτινες συνεκόμισαν κέρδη εἰς βάρος τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας. Βεβαίως δὲν δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι τὰ κέρδη ταῦτα μετὰ κόπου ἐκτήθησαν ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων βιομηχάνων καὶ τῆς Ἑλληνικῆς γεωργίας, τὰ ὁποῖα κατ’ ἐξοχὴν ἀποτελοῦσι κατηγορίαν περιουσίας ἐν Ἑλλάδι. Τὰ κέρδη ὅμως τῶν ἐφοπλιστῶν κατὰ τὰ ¾ εἶναι κέρδη συγκομισθέντα ἐν Ἑλλάδι ἐξ Εὐρωπαϊκῶν κεφαλαίων ἐθνικοποιηθέντων.

§153ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν παύουσιν ὅμως νὰ εἶναι κέρδη.

§154Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ παρατήρησίς σας θὰ εἶχε θέσιν, ἐὰν ἐγὼ ὡμίλουν κατὰ τῆς ἐπιβολῆς τῆς φορολογίας. Ἐφόσον ὅμως εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἐπιβολῆς τῆς φορολογίας, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ κάμετε τὴν παρατήρησιν. Προκειμένου λοιπὸν νὰ ἐπιβληθῇ φορολογία, πρέπει τοῦτο νὰ τονισθῇ, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐξαλειφθῇ ἡ ἐντύπωσις παρὰ τοῖς κύκλοις τῆς κοινωνίας, ὅτι ὁ κλάδος ὁ ἐφοπλιστικός, ὁ κλάδος ὁ ναυτιλιακὸς φορολογεῖται ἐπιεικῶς, καὶ φορολογεῖται μὲν ἐπιεικῶς, ἀλλὰ φορολογεῖται ἕνεκα ἐθνικῶν ἀναγκῶν. Ὁ κλάδος ὁ ναυτιλιακός, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ φορολογηθῇ κατὰ τὸ μέτρον τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου καὶ οὐχὶ ἐπὶ πλέον καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ τονισθῇ τοῦτο καὶ νὰ μὴ φορολογηθῇ καθ’ ὃν τρόπον φορολογεῖ ἡ Γαλλία καὶ ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Ἰταλία τοὺς ἐφοπλιστάς, διότι ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ φορολογοῦνται βαρέως καὶ δικαιώτατα, λόγῳ τοῦ ὅτι οἱ ἐφοπλισταὶ ἐκεῖ ἀπεκόμισαν κέρδη εἰς βάρος τοῦ Γαλλικοῦ, τοῦ Ἀγγλικοῦ καὶ τοῦ Ἰταλικοῦ ταμείου, ἐνῷ ἐνταῦθα, ὡς προεῖπον, τὰ ¾ τῶν κερδῶν προέρχονται ἐξ Ἀγγλικῶν, ἐκ Γαλλικῶν καὶ ἐξ Ἰταλικῶν κεφαλαίων.

§155Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ποῖος ἐπλήρωσε τὰ κέρδη αὐτά;

§156Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὰ πλοῖα τὰ ὁποῖα ἐξυπηρέτουν...

§157Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Πόθεν προέρχονται τὰ κέρδη αὐτά;

§158Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐξ Ἀγγλικῶν καὶ Γαλλικῶν κεφαλαίων.

§159Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν προέρχονται ἐκ τῆς τιμῆς τῆς ὑψώσεως τῶν ναύλων;

§160Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐννοεῖται, διότι κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου πλέον τῶν 150 πλοίων ἐξυπηρέτουν ξένας ἀνάγκας. Κατὰ συνέπειαν, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐξυπηρέτουν ξένας ἀνάγκας, ἀπεκόμισαν κέρδος ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν πλοιοκτητῶν, τὸ ὁποῖον ὀφείλεται εἰς τὸ διεθνὲς ἐμπόριον. Ἕν εἶναι τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον συνεκομίσθη εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν ἐφοπλιστῶν, ὅτι οἱ ναῦλοι ὑψώθησαν οἱ διεθνεῖς, συνυπολογισθέντος εἰς τοὺς ναύλους τούτους καὶ τοῦ φορολογικοῦ ὁρίου τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον τὰ ξένα Κράτη ἐπέβαλον. Τὸν φόρον τοῦτον ἠκολούθησαν οἱ ξένοι ἐφοπλισταί, ἐφόσον εἰργάσθησαν ἐν Ἑλλάδι. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον.

§161Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφόσον εἰργάσθησαν ἔξω, δὲν τὸν ἀποκρύπτουν.

§162Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βεβαίως.

§163Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ φόρος δὲν εἶναι ποινή.

§164Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καθόλου. Ἀκριβῶς ὑπάρχει μερὶς τῆς κοινωνίας, ἀξιοῦσα ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιβληθῇ ὁ φόρος αὐτός, ὅστις ἔχει ἐπιβληθῇ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ, καὶ λέγω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιβληθῇ ὁ φόρος αὐτὸς καὶ ἐδῶ, διότι ὁ φόρος ἐκεῖνος εἶναι δίκαιος ἐκεῖ, καθόσον συνεκομίσθη εἰς βάρος τῶν ἐκεῖ κεφαλαίων. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἑτέρα ἄποψις τοῦ ζητήματος. Ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία ἔχει ἀνάγκην θωπείας τινός, διότι ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία ὑπηρέτησε τὸν Τόπον ἀπὸ τῆς ἀνεξαρτησίας αὐτοῦ, ὡς εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀληΐας καὶ Ἤλιδος, ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία ἐξυπηρέτησε τὸν Τόπον καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου καὶ κατὰ τρόπον μάλιστα, ὁ ὁποῖος ἀπέσπασε τὸν θαυμασμόν, ἀναλόγως τῶν μέσων τὰ ὁποῖα διέθετεν ἡ Ἑλλάς. Συγχρόνως ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία ἠδυνήθη νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν Χώραν καὶ κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου. Ἐπὶ πλέον δὲ σήμερον, διὰ τῶν συγκομισθέντων κερδῶν ηὐξήθη τὸ ἐθνικὸν κεφάλαιον καὶ ἀκριβῶς, ἂν θέλωμεν νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν μετὰ τὸν πόλεμον οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Χώρας καὶ τὴν δημοσιονομικὴν τὴν κτηθεῖσαν, ἡ Ἑλλὰς θέλει ἀποκτήσει ἓν κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον διὰ καταλλήλων κυβερνητικῶν μέτρων χρησιμοποιούμενον, θέλει συντελέσει εἰς πλείστας ὅσας παραγωγικὰς ἐργασίας. Ἀκριβῶς δὲ τούτου ἔχει ἀνάγκην ἡ Χώρα διὰ νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐργασίαν μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν πραγμάτων. Ἡ Ἑλληνικὴ Κοινωνία δὲν θὰ ἔχῃ τότε ἀνάγκην νὰ ζητῇ τὰ κεφάλαια ἐκ τῶν ξένων ἀγορῶν, ἔνθα δὲν θὰ εἶναι πρόχειρον διὰ νὰ δοθοῦν εἰς τὴν Ἑλλάδα· τὰ ἔχει ἤδη ἐν ταῖς χερσὶν Ἑλλήνων κεφαλαιούχων. Τούτου ἕνεκα ὀρθὸν εἶναι νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὸ φορολογικὸν ὅριον, τὸ ὁποῖον εἰσηγήθη ἡ Κυβέρνησις, καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι δίκαιον καὶ λογικόν. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἔδει νὰ καταστῇ γνωστὸν καὶ εἰς τοὺς ἔξω τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρ’ οὐδενὸς ἐν τῇ Βουλῇ νὰ ἀναμείνωσιν οἱ μὲν θεωροῦντες τὸν φόρον βαρὺν ὑποστήριξιν πρὸς ἐλάττωσιν ἢ κατάλυσιν τῆς ἀρχῆς τῆς φορολογίας, οἱ δὲ θεωροῦντες τὴν φορολογίαν μικρὰν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις, ἵνα ἡ φορολογία γίνῃ μικρατέρα, διὰ νὰ ἔχουν τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἀκούσωσι χειροκροτήματα ὀλίγων σφαγέων τοῦ κεφαλαίου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν φορολογουμένην βάσιν ἐν σχέσει πρὸς τὴν ναυτιλίαν, ἔχω νὰ κάμω τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις. Ἡ δημοσιονομικὴ ἀρχή, τὴν ὁποίαν παραδέχεται τὸ κυβερνητικὸν νομοσχέδιον, βεβαίως εἶναι ἡ ὀρθὴ δημοσιονομικὴ ἀρχή, ἡ τῆς φορολογίας τῶν καθαρῶν κερδῶν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιστημονικῆς εἶναι ὀρθὴ καὶ δικαία. Ἀλλ’ εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ναυτιλιακοῦ φοβοῦμαι ὅτι θὰ προσκρούσῃ εἰς δύο τινά· πρῶτον εἶναι τὸ ζήτημα τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου καὶ δεύτερον τὸ ζήτημα τῆς τάξεως τῆς βεβαιώσεως, διότι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὸ ὑποδεικνυόμενον σύστημα καὶ χρόνον μακρὸν θὰ καταναλώσῃ καὶ διαδικασίαν μακρὰν θὰ ἀπαιτήσῃ. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἕτερόν τι, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὑπάρχει κίνδυνος, ὅτι ἀπὸ πλέον τῶν 60 ἀτμοπλοίων δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχητε ἰσολογισμόν. Ἐξηγοῦμαι. Ὑπῆρξε, κατὰ τὸ 1915, ὅτε ἐγένετο ἐπιστράτευσις, νόμος ψιφισθεὶς ὑπὸ τῆς παρούσης Βουλῆς, ὅστις ἀπηγόρευσε τὴν ἐκποίησιν τῶν ἀτμοπλοίων εἰς ξένην σημαίαν, ἄνευ τῆς ἀδείας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, νόμος ὀρθὸς καὶ ἀπολύτως λογικός, διότι τότε ἦτο ἀνάγκη νὰ προφυλάξῃ τὴν ἐπιστράτευσιν, διότι ὑπῆρχε κίνδυνος ταχείας εἰδοποιήσεως ἀτμοπλοίων, καὶ ἡ Ἑλλὰς θὰ εὑρίσκετο ἐν ἀνεπαρκείᾳ τῶν μέσων, ἵνα κάμῃ τὴν ἐπιστράτευσίν της, νόμος ὅμως ὁ ὁποῖος κατόπιν, εἰς τὰ μετέπειτα ἐπελθόντα γεγονότα, ἠσφάλισε τὴν τροφοδοσίαν τῆς Χώρας. Ἀλλ’ ὁ νόμος οὗτος, κύριοι, εὑρέθη τὸ μέσον νὰ καταστρατηγηθῇ, διότι πάντοτε καταστρατηγοῦνται οἱ νόμοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἰσηγοῦνται μίαν ἡμέραν δι’ ἑνὸς ἄρθρου προχείρως συντασσομένου καὶ δὲν γίνεται ἡ μελέτη τοῦ κλεισίματος ὅλων τῶν θυρῶν καὶ τῶν παραθύρων καὶ τῶν ὀπῶν τῶν κεραμιδίων, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἐκφύγῃ ὁ ἐπιζητῶν τὸ κέρδος. Καὶ εὑρέθη ἡ καταστρατήγησις· διότι ἀπηγορεύθη μὲν ἡ πώλησις εἰς ξένην σημαίαν, ἀλλ’ εὑρέθησαν Ἕλληνες ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ Γαλλίᾳ ἀδέσποτοι, οἱ ὁποῖοι ἐξεποίησαν ἑαυτούς, τὸ ὄνομά τους καὶ τὴν ὑπηκοότητά τους, διὰ νὰ καλύψουν τὴν ξένην σημαίαν.

§165Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Καὶ αὐτὸ θὰ ἐμποδισθῇ τώρα.

§166Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἀντιλέγω, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα ἐγένετο ὀνομφισβητήτως μέχρι σήμερον, Ὑπάρχουν δὲ πλέον τῶν 60 ἀτμοπλοίων, τὰ ὁποῖα ἐπωλήθησαν εἰς Ἕλληνας φαινομενικῶς, ἐνῷ κυρίως οἱ ἰδιοκτῆται αὐτῶν εἶναι Ἄγγλοι, Γάλλοι καὶ πρὸ παντὸς Νορβηγοί, καὶ τὰ ἀτμόπλοια ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἐξεποιήθησαν πρὸς τοὺς Ἕλληνας, διατρέχουσι σήμερον τὴν Βόρειον θάλασσαν καὶ δὲν ἔφθασαν εἰς τὸν λιμένα Πειραιῶς οὐδέποτε ἀπὸ τότε. Διεξάγουσι ταξείδια εἰς τὸν Ἀτλαντικόν, ὑπὸ σημαίαν Ἑλληνικήν, ἀλλ’ ὑπὸ κεφάλαια ξένα, καὶ ὑπὸ ξένην κυριότητα καὶ ὑπηκοότητα καὶ εἰς ὅλα τὰ ἀστυνομικὰ μέτρα τῶν ξένων δὲν ἀναγνωρίζουσιν εἰμὴ τὴν σημαίαν καὶ τοῦτο πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ποινῶν, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει ἡ ἀπαγόρευσις, καὶ τὸ 5%, τὸ ὁποῖον ὁ νεώτερος νόμος ἐπιβάλλει. Τὰ ἀτμόπλοια ταῦτα, κύριοι, πῶς θὰ τὰ ἐξελέγξητε; Οἱ Ἕλληνες, οἱ φαινόμενοι ὡς ἰδιοκτῆται τῶν ἀτμοπλοίων τούτων, ποῖον ἰσολογισμὸν θὰ ὑποβάλωσιν εἰς τὸ Λίβερπουλ, Κάρδιφ ἢ Παρισίους; Ποῦ θὰ εὕρητε αὐτοὺς τοὺς Ἕλληνας, τοὺς μισθώσαντας τὰ ὀνόματα αὐτῶν, καὶ τὰ σώματά των, ὅπως καλύψωσι παράβασιν τοῦ νόμου;

§167ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ φορολογηθοῦν οἱ πωληταί.

§168Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τοὺς πωλητὰς φορολογεῖτε διὰ τὰ κέρδη. Ἀλλ’ ὁ πωλητὴς εὐθύνεται διὰ τὸ κέρδος μέχρι τῆς ἐποχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπώλησε τὸ πλοῖον, καὶ τὸ ἐπώλησε νομίμως εἰς Ἕλληνα, διὰ τοῦτο δὲ δὲν δύνασθε νὰ τὸν ἐλέγξητε.

§169Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κατ’ ἄλλον τρόπον πῶς θὰ φορολογήσητε αὐτούς;

§170Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὑπάρχει τρόπος ἄλλος, ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μὴν τὸν εἴπω, διότι δὲν θὰ εἶναι ἴσως συμφέρον.

§171Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν θέλω νὰ εἴπητέ τι, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ βλάψῃ. Ἐγὼ σᾶς ὑποδεικνύω τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον καὶ σεῖς ἀναγνωρίζετε.

§172Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱανδήποτε φορολογίαν καὶ ἂν βάλωμεν, τὸ μόνον ἀληθὲς εἶναι ὅτι αὐτοὶ δὲν θὰ κάμουν καμμίαν δήλωσιν, ἀλλὰ τὴν δήλωσιν αὐτὴν θὰ τὴν κάμω ἐγὼ κατ’ ἐκτίμησιν τοῦ κεφαλαίου ἢ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον θέλω καὶ ἔπειτα θὰ πιάσω τὸ βαπόρι ἀπέναντι τοῦ φόρου τούτου.

§173Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ ἀσφαλίσητε τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως.

§174Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν βεβαίωσιν.

§175Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχει.

§176Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ τὰ βεβαιώσω ἐγὼ ὡς θέλω.

§177Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἤδη ἔχουν πωληθῆ εἰς ξένους.

§178Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ναί, ἀλλὰ φέρουν τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν. Ἅμα ὑποβάλλουν αὐτήν, τότε εἶναι ἀζήτητα. Ἐφόσον ἔχουσι τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν, τὰ ἀτμόπλοια ταῦτα δύνανται νὰ κατασχεθῶσι πάντοτε ὑπὸ τῶν προξενικῶν Ἀρχῶν.

§179Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καθ’ οἱονδήποτε τρόπον θὰ κατασχεθοῦν.

§180Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τὸν κίνδυνον τοῦτον νομίζω ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο διαζευκτικῶς κατ’ ἐκτίμησιν τοῦ Ὑπουργοῦ. Εἰς τοιαύτας περιστάσεις θὰ ἐπιτραπῇ ἐπιβολὴ φόρου κατὰ καθαρὸν τόννον σοβαροῦ, νὰ ἐπιβληθῇ φόρος κατὰ τόννον αὐστηρόν, διότι οὗτος δὲν θὰ εἶναι ἁπλοῦς φόρος, ἀλλὰ καὶ ποινὴ συγχρόνως. Λέγω δὲ τοῦτο, κύριε Ὑπουργέ, οὐχὶ διὰ νὰ μεταβάλω τὴν φορολογικὴν βάσιν τὴν ὁποίαν ἐθέσατε, ἀλλὰ διὰ νὰ σᾶς παράσχω ἓν μέσον εὐκόλου καὶ ταχείας βεβαιώσεως, χωρὶς νὰ εὑρίσκεσθε εἰς τὴν ἀνάγκην καὶ νὰ τὸ κάμητε. Βεβαίως τεκμαίρεται τοῦτο τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἐφόσον δὲν ὑπάρχει ῥητὴ διάταξις, πάντοτε θὰ εἶσθε ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ κάμητε ἐκτίμησιν τοῦ φόρου. Ἐπίσης θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω καὶ τὸ ἑξῆς ἐφόσον εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς πραγματικῆς—σημειώσατε διὰ τὸ Κράτος— καταστάσεως θὰ ἔρριπτον τὴν ἰδέαν, ἐὰν δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν διὰ τὰ ἀτμόπλοια ταῦτα, τὰ εὑρισκόμενα ὑπὸ Ἑλληνικὴν μεσεγγύησιν διὰ λογαριασμὸν ξένων, νὰ ἔρχεται τὸ Κράτος, ἀφοῦ τὰ ἔχει χάσει πραγματικῶς, νὰ ἐπιβάλῃ ἕνα φόρον σοβαρόν, ἀνταλλακτικὸν τῆς ἀλλαγῆς τῆς σημαίας καὶ νὰ εἰσπράξῃ τοῦτον, διότι ἀναμφισβητήτως οἱ ξένοι πλοιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν ἰδιοκτησίαν αὐτῶν ἐκτεθειμένην ὑπὸ ξένον ὄνομα δι’ ἀντιγράφου, θὰ σπεύσωσι νὰ καταβάλωσι τὸ ἀντάλλαγμα τοῦτο δι’ ἀλλαγὴν τῆς σημαίας. Δὲν θέλει δὲ τὸ Κράτος χάσει τίποτε, διότι οὔτε τὰ ἀτμόπλοια ταῦτα ἔχει σήμερον εἰς τὴν κυριότητά του, ἀλλὰ καὶ οὔτε φόρον κατ’ ἄλλον τρόπον θὰ δυνηθῇ νὰ εἰσπράξῃ, διότι εὐθὺς ὡς ἐπέλθῃ ἡ εἰρήνη, θὰ παύσῃ ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη τῆς πωλήσεως εἰς ξένους, ἀμέσως δὲ τότε τὰ ἀτμόπλοια ταῦτα θὰ μεταβάλουν τὴν σημαίαν. Ὥστε οὔτε σήμερον ἔχει τὰ ἀτμόπλοια ταῦτα τὸ Κράτος, οὔτε ὑπάρχει ἐλπὶς καὶ νὰ ἀνακτήσῃ αὐτά, διότι δὲν γινώσκει καὶ ἂν θὰ ζήσωσι ἄλλως τε, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ εὕρῃ τορπίλλη τις. Ἀλλ’ οὔτε καὶ συμφέρον ἔχει τὸ Κράτος ἀπὸ τὰ πλοῖα ταῦτα, διότι τὰ Ἑλληνικὰ πλοῖα, τὰ περισσότερα, εἶναι παλαιά, δὲν ἔχει δὲ συμφέρον ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐπανακτήσῃ τὸν ἐμπορικόν της στόλον διὰ παλαιῶν σκαφῶν. Ἐὰν λοιπόν, προκειμένου περὶ σημαίας, καθορισθῇ 30% ἀντὶ 5%, τὸ ὁποῖον εἶναι σήμερον πρὸς ὄφελος τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, καὶ παράσχητε μετὰ βεβαίωσιν τοῦ πράγματος τὴν ἄδειαν τῆς ἐκποιήσεως, ἤθελεν εἰσπράξει τὸ Δημόσιον χρῆμα ἀρκετὸν καὶ ἤθελε συγχρόνως τακτοποιήσει μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία θὰ καταλήξῃ εἰς τὸ τέρμα τοῦ πολέμου εἰς τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα, μὲ τὴν διαφορὰν ὄχι ἡ Ἑλλὰς δὲν θὰ κερδίσῃ τίποτε ἐξ αὐτοῦ τοῦ πράγματος.

§181Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀνοίγομεν θύραν ἵνα πωληθῶσι καὶ ἄλλα ἀτμόπλοια.

§182Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁμιλῶ περὶ ἀδείας ἐκποιήσεως δι’ ἐκεῖνα τὰ ἀτμόπλοια, διὰ τὰ ὁποῖα ἔχει ἀνοιχθῆ ἤδη ἡ θύρα τῆς πωλήσεως.

§183Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἀλλὰ πῶς θὰ περιορίσωμεν τὰ λοιπά; Δὲν εἶναι εὔκολον νὰ γνωρίζωμεν ποῖα εὑρίσκονται ὑπ’ αὐτὴν τὴν κατάστασιν.

§184Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ πρόξενος τοῦ Κάδιγξ καὶ ἡ Πρεσβεία τοῦ Λονδίνου καὶ τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον Πειραιῶς δύνανται νὰ σᾶς πληροφορήσουν ἐντὸς 24 ὡρῶν περὶ τούτου. Εἶναι πασίγνωστα τὰ ὀνόματα τῶν ἀτμοπλοίων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ὑπὸ τοιαύτην κατηγορίαν. Λοιπὸν μὴ συζητεῖτε περὶ τοιούτου πράγματος.

§185Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἀλλὰ θὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις;

§186Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι. Νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ. Δὲν ὁμιλῶ διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις. Ἐγὼ δίδω μίαν συμβουλήν, παρέχω μίαν γνώμην διὰ τὴν κατάστασιν τὴν ἤδη ὑπάρχουσαν, ὄχι δὲ διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις καὶ εἰς τὸ μέλλον. Τοὐναντίον μάλιστα, συνιστῶ νὰ ληφθῶσι τὰ μέτρα τὰ αὐστηρότατα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν ὅτι ἐλήφθησαν ἤδη καὶ δὲν θέλει νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, διότι εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ μείνουν μυστικά, ἵνα μὴ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις. Ταῦτα, κύριοι, ὅσον ἀφορᾷ τὰ δύο ζητήματα τὰ ἀφορῶντα τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Εἰδικῶς θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὴν ἀπασχολήσω διὰ βραχέων ἐν σχέσει καὶ πρὸς τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα μὴ γίνεται περισσοτέρα συζήτησις, λαμβάνων τὸν λόγον ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 1ον, ἐδάφιον αʹ, ὁρίζεται ὅτι ὁ φόρος θέλει ἐφαρμοσθῆ μέχρι τῆς λήξεως τοῦ 12ου μηνὸς ἀπὸ τῆς παύσεως τῶν ἐχθροπραξιῶν. Ἀλλ’ ἡ παῦσις τῶν ἐχθροπραξιῶν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ καθορισθῇ καλλίτερον, διότι ναὶ μὲν ἡ Γαλλικὴ Βουλὴ ἔχει καθορίσει ἑρμηνευτικῶς ὅτι ἐννοεῖ τὴν ὑπογραφὴν τῆς εἰρήνης, ἀλλ’ ὀρθότερον εἶναι νὰ μὴ μείνωμεν εἰς τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν δίδει ξένη Βουλή, ἀλλὰ νὰ τὴν καθορίσωμεν ἡμεῖς διὰ φράσεως εἰς τὸν νόμον τιθεμένης. Νὰ καθορισθῇ λοιπὸν θετικώτερον μέχρι τῆς λήξεως τοῦ δωδεκάτου μηνὸς ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς ὁριστικῆς εἰρήνης καὶ τῆς λήξεως τοῦ γενικοῦ πολέμου. Ἐπίσης θὰ ζητήσω, ἐπειδὴ τὰ κέρδη τὰ ναυτιλιακὰ δὲν εἶναι πιθανὸν ὅτι θὰ παύσωσι νὰ εἶναι μεγάλα ἔστω καὶ τὸν 12ον μῆνα ἀπὸ τῆς λήξεως τοῦ πολέμου, τοὐναντίον δὲ αἱ ἀνάγκαι τῶν μεταφορῶν τῶν διαλύσεων τῶν στρατευμάτων, αἱ ἀνάγκαι τῶν προμηθειῶν αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψωσι διὰ τὰς ἐξερχομένας ἀπὸ τὸν ἀποκλεισμὸν Χώρας θὰ ἐξακολουθήσωσι, διὰ τοῦτο θὰ προέτεινον ὅπως τεθῇ ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος νὰ παρατείνῃ καὶ πέραν τοῦ 12ου μηνὸς, μέχρις ἑνὸς ἔτους ἔτι τὴν προθεσμίαν, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅπως, ἅμα τῇ συγκλήσει τῆς Βουλῆς, ὑποβάλῃ τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα ὑπὸ τὴν κρίσιν αὐτῆς, κρατοῦσα τὸν φόρον ὡς παρακαταθήκην μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης. Βεβαίως ἡ πρᾶξις τῆς Βουλῆς δὲν δύναται νὰ προεξοφλήσῃ τὰ γενησόμενα μετὰ δύο ἔτη, ἀλλ’ ἐὰν εἶναι τοιαῦτα ὥστε νὰ ἐπιβάλουν τὴν διατήρησιν τοῦ φόρου, θὰ εἶναι εὐκολώτερον νὰ διατηρηθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἢ διὰ τῆς ὑποβολῆς νέου νόμου.

§187Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ὅλα τὰ Κράτη προέβλεψαν 12 μῆνας μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου.

§188Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ προβλέψωμεν περισσότερον· δὲν εἶναι ἀνάγκη ἡ πρόβλεψις νὰ εἶναι ἀντιγραμμένη. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐδάφιον 3, τὸ ὁποῖον ἀπαλλάσσει τῆς φορολογίας τὰ μέχρι 4,000 δραχμὰς ἔκτακτα κέρδη, νομίζω ὅτι ἡ ἀπαλλαγὴ τῶν 4,000 δραχμῶν εἶναι μικρά, νομίζω ὅτι αἱ βιωτικαὶ ἀνάγκαι, ὡς ἐξειλίχθησαν μέχρι σήμερον, εἶναι τοιαῦται, ὥστε μιὰ μετρίας καταστάσεως οἰκογένεια νὰ ἔχῃ ηὐξημένα τὰ ἔξοδα αὐτῆς μέχρι τουλάχιστον 6 χιλιάδων δραχμῶν ἐτησίως. Μία οἰκογένεια μετρίας καταστάσεως ἔχει ἀνάγκην σήμερον μόνον διὰ κρέας 200 δραχμῶν κατὰ μῆνα.

§189ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Περισσότερον. Περισσότερον.

§190Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὥστε δὲν ὑποθέτω ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις νὰ τεθῇ 6 χιλιάδες δραχμῶν.

§191Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ διὰ πρακτικῶν λόγων εἶναι ἀνάγκη νὰ αὐξηθῇ ὁ ὅρος αὐτὸς ἴσως μέχρι 10 χιλιάδων δραχμῶν.

§192Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Χαίρω πολὺ ὅτι φθάνετε ἕως ἐκεῖ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 2, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ φορολογία τῶν μετόχων Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν, τὴν ὁποίαν εἰσηγήθη ἡ Ἐπιτροπή, εἶναι δικαία καὶ εἶδον εὐχαρίστως ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἀπεδέχθη.

§193Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τῶν ἀποθεμάτων.

§194Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀλλὰ καὶ τῶν μετοχῶν.

§195Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Προβλέπεται καὶ εἰς τὸ πρῶτον σχέδιον.

§196Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπῆλθεν ἐξήγησις, ἡ ὁποία ἦτο ἀναγκαία. Ἤδη μὲ τὴν γενομένην διασάφισιν θὰ εἶναι βεβαία ἡ κοινωνία, ὅτι δὲν θὰ ἀποφύγωσι τὴν φορολογίαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔκοψαν κουπόνια. Ἡ ἀρχὴ τῆς φορολογίας εἶναι ὀρθή, προκειμένου ὅμως περὶ τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν, εὑρισκόμεθα πρὸ δυσχερειῶν, τὰς ὁποίας ἐγέννησεν ἡ βραδύτης τῆς ἐπιβολῆς τῆς φορολογίας. Προκειμένου περὶ τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν, ἐὰν τεθῶσιν οἱ φόροι, θὰ φορολογηθῶσιν οἱ τελευταῖοι κάτοχοι τῶν μετοχῶν. Σήμερον εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παρακολουθήσωμεν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἶναι κάτοχος μετοχῶν ἀνωνύμου Ἑταιρείας. Τοῦτον θὰ ἀνεύρωμεν εἰς τὰς ἐξοφλητηρίους ἀποδείξεις μερισμάτων, εἰς τὰς ἐξοφλήσεις τῶν κεφαλαίων, συγχρόνως δὲ εἰς τὰς καταθέσεις τῶν μετοχῶν κατὰ τὰς γενικὰς συνελεύσεις. Εἶναι τρεῖς ἐνδείξεις, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ συλληφθῇ ἐκεῖνος ὁ μέτοχος, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ἰσχυρισθῆ, ὅτι δὲν ἦτο ποτὲ μέτοχος μιᾶς Ἑταιρείας. Θὰ χάσωμεν βεβαίως μερικούς, τοὺς μικροὺς μετόχους, τοὺς ἔχοντας 10, 15 ὁμολογίας, οἱ ὁποῖοι συνήθως προεξοφλοῦσι τὰ κουπόνια εἰς τοὺς ἀργυραμοιβούς. Ἔρχεται δὲ ἐκ τοῦ ἄλλου μέρους ἡ ὀρθὴ φορολογία τῶν ἀδιανεμήτων κερδῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας ταύτης ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου 6 (ἀναγινώσκω): «Εἰς τὸ καθαρὸν ἔκτακτον κέρδος δὲν ὑπολογίζονται τὰ μερίσματα ἢ κέρδη, τὰ προερχόμενα ἐξ ἐπιχειρήσεων ἀνωνύμων ἑτερορρύθμων καὶ ὁμορρύθμων Ἑταιρειῶν, ἐφόσον ὁ φόρος κατεβλήθη παρὰ τῶν Ἑταιρειῶν. Τὰ πρὸ τοῦ 1917 ἔκτακτα κέρδη τῶν ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν, τὰ διανεμηθέντα τοῖς μετόχοις αὐτῶν, ὑπολογίζονται εἰς τὰ ἔκτακτα κέρδη τῶν μετόχων, πρὸς οὓς κατεβλήθησαν ἐκπιπτομένου μόνον τοῦ ποσοστοῦ τοῦ φόρου, ὅπερ ἤθελε τυχὸν εἰσπραχθῆ ἐκ τῶν ἀδιανεμήτων κερδῶν τῶν Ἑταιρειῶν τούτων κατὰ τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 3», νομίζω ὅτι ἡ φράσις «ἐκπιπτομένου μόνον τοῦ ποσοστοῦ κλπ» πρέπει νὰ λείψῃ.

§197Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν).

§198Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχω σχηματίσει τὴν ἑξῆς ἀντίληψιν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον θέλει νὰ καθορίσῃ τὸν φόρον ἑνιαῖον. Εἶπον εἰς τὸν κ. εἰσηγητήν: Μήπως ἐννοεῖτε τὸν φόρον, ὅστις πλήττει ἑκάστην Ἀνώνυμον Ἑταιρείαν ἢ μᾶλλον τὸ φορολογικὸν τέλος, νὰ τὸ κανονίσητε μονομερῶς, νὰ τὸ πλήσσητε διὰ τοῦ φόρου, ὅπως ἀπολαύσητε μεγαλειτέραν κλίμακα;

§199Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ εἶναι διὰ τὰ προηγούμενα ἔτη. Ἐν ᾗ περιπτώσει εὑρίσκωνται εἰς τὰς Ἀνωνύμους Ἑταιρείας ἀποθεματικά, τότε ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον θὰ δηλοῖ ἡ Ἑταιρεία ἐπὶ ὅλων τῶν κερδῶν της, λαμβάνεται ἀπὸ τὰ ἀποθέματα καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ζητεῖται πλέον ἀπὸ τὸν μέτοχον.

§200Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακολουθήσατε, παρακαλῶ, καὶ ἐμὲ τώρα. Σᾶς ἠνόησα, κύριε Ὑπουργέ. Ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπετε ἦτο τὸ ὀρθόν, ὅτι θὰ πληγῇ πρῶτον τὸ ἀδιανέμητον κέρδος ὡς ἀποθεματικὸν ἢ ὑπὸ οἱονδήποτε ἄλλον τύπον, καὶ τὸ ὑπόλοιπον, τὸ ὁποῖον ἔχει διανεμηθῇ εἰς τοὺς μετόχους, θὰ ὑποστῇ τὴν φορολογίαν τοῦ...

§201Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ δὲν θὰ ὑποστῇ φορολογίαν.

§202Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ὑποστῇ.

§203Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ ἀποθεματικὸν καλύπτῃ ἐπαρκῶς ὁλόκληρον τὴν φορολογίαν, δὲν θὰ φορολογήσωμεν τὸν μέτοχον.

§204Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οὕτως ἐννοεῖτε;

§205Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οὕτως.

§206Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς αὐτὸ διαφωνῶ πληρέστατα· διότι ἐὰν εἰς τὸ ἐπὶ τοῦ ἀποθεματικοῦ τοῦ ἀδιανεμήτου κεφάλαιον εὕρητε ποσόν, ὥστε νὰ ἐπιβάλητε τὸ ὅλον τοῦ φόρου τῶν διανεμηθέντων καὶ διανεμητέων κερδῶν τῆς Ἑταιρείας, τότε πλήττετε πλέον τὸν νέον μέτοχον, διότι τὸ ἀδιανέμητον κέρδος εἶναι ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ νέου μετόχου. Ἐγὼ δὲν ἀντελήφθην τὸ πρᾶγμα οὕτως. Ἐγὼ ἀντελήφθην τὸ πρᾶγμα ὡς ἑξῆς: Ὅτι διὰ τὸ ἀδιανέμητον κέρδος θὰ φορολογήσητε τὴν Ἑταιρείαν, διὰ δὲ τὸ διανεμηθὲν θὰ ζητήσητε τὸν μέτοχον. Ἐφόσον δὲν θὰ ζητήσητε τὸν μέτοχον...

§207Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁμολογῶ ὅτι ὅταν ἐμελέτησα τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τὴν ἀπεδέχθην, ἔμεινα καὶ ἐγὼ εἰς αὐτὴν τὴν ἀμφιβολίαν, τὴν ὁποίαν ἔχετε καὶ σεῖς, διότι εὑρισκόμην μεταξὺ δύο ἀδικιῶν. Ὁ μὲν παλαιὸς μέτοχος δὲν ἔλαβεν ἓν κέρδος, τὸ ὁποῖον ἔμεινεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν καὶ αὐτὸς τότε ἀδικεῖται. Ἐὰν δὲ τὸ πάρω σήμερον ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν, ἀδικῶ τὸν σημερινὸν μέτοχον, ὁ ὁποῖος ὑπελόγισεν εἰς αὐτὸ τὸ κέρδος. Ἐσκέφθην ὅμως ὅτι, ὅταν εἷς μέτοχος ἀγοράζῃ μίαν μετοχήν, ἀναγινώσκει τὸν Ἰσολογισμὸν καὶ τὰς λοιπὰς ἐκθέσεις τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου καὶ ὅτι αὐτὸς ὁ μέτοχος ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐδῶ τὰ κέρδη εἶχον ἀποτεθῆ ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας διὰ μέλλουσαν φορολογίαν καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὑπολογίσῃ τοῦτο ὅταν ἠγόρασε τὴν μετοχήν. Διότι αὐτὸ τὸ ἀποθεματικὸν πραγματικῶς δὲν εἶναι ἀποθεματικόν, ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ διὰ τὸν λόγον τῆς φορολογίας.

§208Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑπάρχει τὸ ἀποθεματικὸν πρὸς ὑπολογισμὸν τοῦ διανεμητέου κέρδους· ὄχι πρὸς ὑπολογισμὸν τῆς φορολογίας.

§209Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἰδέα τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ὅτι πολλαὶ Ἑταιρεῖαι ἐκράτησαν ἀποθεματικὸν διὰ τὸν φόβον ὅτι μία μέλλουσα Κυβέρνησις θὰ ἐφορολόγει τὴν Ἑταιρείαν. Ὑπάρχει μάλιστα καὶ ἐν ἐκθέσει συνελεύσεως τοιαύτη γνώμη.

§210Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι γεγονὸς καθολικόν. Ἐὰν δὲ ἐπὶ τῇ βάσει μεμονωμένων γεγονότων καθορίσητε τὴν φορολογικὴν βάσιν, τότε θὰ ἀπαλλάξητε τοὺς μετόχους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι λάβει τὰ μερίσματα, αὐτῶν τῶν κερδῶν, θὰ ὑποστῶσι δὲ ὅλον τὸν φόρον τῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρείας οἱ σημερινοί. Ἀκριβῶς τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ ἀποφύγητε. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ὀρθώτερον εἶναι νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ἀρχήν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι αἱ μὲν Ἑταιρεῖαι αἱ Ἀνώνυμοι πρέπει νὰ φορολογηθοῦν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου καὶ ἐφεξῆς διὰ τὰ ἀδιανέμητα κέρδη των, διὰ δὲ τὰ διανεμηθέντα εἶναι φορολογητέοι οἱ λαβόντες αὐτὰ μέτοχοι, οἵτινες εὐκόλως εὑρίσκονται. Ἓν εἶναι τὸ ζήτημα, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἐὰν πρόκειται νὰ φορολογήσητε ἕκαστον τῶν μετόχων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κέρδους, τὸ ὁποῖον εἰς αὐτὸν διενεμήθη, τότε πίπτετε εἰς τὴν μικρὰν φορολογικὴν κλίμακα τῶν μικρῶν κερδῶν. Ἐὰν ὅμως πρόκειται νὰ φορολογήσητε τὴν ὁλότητα τοῦ κέρδους, κερδίζετε τὴν μεγάλην φορολογίαν. Τότε εἶσθε ἠναγκασμένοι νὰ διανείμητε εἰς βάρος ἑκάστου μετόχου τὴν ἀνάλογον μερίδα. Καὶ οὕτως ἀντελήφθην ἐγὼ τὸ νομοσχέδιον καὶ διὰ τοῦτο οὕτως ἐξήγησα τὴν ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν ὁρίζετε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει σᾶς παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, νὰ κανονίσητε τὸ ζήτημα, διότι εἶναι πολὺ σημαντικόν, μήπως μᾶς διαφύγουν ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους θέλομεν νὰ φορολογήσωμεν, καὶ φορολογήσωμεν...

§211Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Στράτε, ἀκριβῶς ἐπειδὴ αὐτὸ τὸ ζήτημα τὸ ὑπεστήριξα ἐγὼ πρῶτος ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, θὰ ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὅτι τὸ Κράτος δὲν πρέπει νὰ εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ γνωρίζῃ ἂν ἡ Ἑταιρεία ἤλλαξε μετόχους ἢ ὄχι. Τὸ Κράτος φορολογεῖ τὴν Ἑταιρείαν αὐτὴν καθ’ ἑαυτήν. Λοιπὸν ἐφόσον τὴν εὑρίσκει νὰ ἔχῃ ἀδιανέμητα κέρδη, τὴν φορολογεῖ, ἀδιαφόρως ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ ἤλλαξαν οἱ μέτοχοι ἢ ὄχι, διότι τὸ Κράτος δὲν εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ παρακολουθῇ κάθε φορὰν ποῦ ἤλλαξαν οἱ μέτοχοι.

§212Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πολὺ καλά. Διὰ τοῦτο σᾶς λέγω ὅτι τὰ ἀδιανέμητα κέρδη θὰ φορολογηθοῦν, ἀλλ’ ὄχι νὰ ληφθῇ εἰς βάρος τῶν ἀδιανεμήτων κερδῶν ὁλόκληρος ὁ φόρος. Αὐτὸ εἶναι ἄδικον.

§213Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Τὸ Κράτος γνωρίζει ὅτι ὑπάρχουν πάντοτε οἱ μέτοχοι. Ἔτσι πρέπει νὰ γνωρίζῃ.

§214Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ Κράτος γνωρίζει τὸ ἑξῆς: ὅτι προκειμένου νὰ φορολογήσῃ ὀφείλει νὰ εἶναι δίκαιον. Ἐὰν δὲ αὐτὸ ἐβράδυνε περὶ τὴν ὑποβολὴν τῆς φορολογίας, ἐξ οἱουδήποτε λόγου, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ πλήξῃ τοὺς ἀντιμετωπίζοντας αὐτὸ μετόχους διὰ λογαριασμὸν τῶν παλαιῶν.

§215Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Μήπως τὸν παλαιὸν μέτοχον εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν εὕρητε;

§216Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εὑρίσκεται. Ὁ κ. Βουρλούμης ἔχει δευτέραν προσημείωσιν διακοπῶν.

§217Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε· νὰ πάρωμεν ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν τὸ ποσὸν τὸ ἀδιανέμητον καὶ διὰ τὸ διανεμηθὲν νὰ τρέξωμεν εἰς τὸν παλαιὸν μέτοχον· διότι ἡ Ἑταιρεία θὰ φορολογηθῇ ἐπὶ τῇ βάσει κλίμακος ἀνωτέρας, κέρδους μὴ διανεμηθέντος. Πῶς θέλετε νὰ ὑπάγῃ τὸ Κράτος νὰ εὕρῃ τὸν μέτοχον καὶ νὰ τὸν φορολογήσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κλίμακος τῆς Ἑταιρείας; Τὸν μέτοχον νὰ τὸν φορολογήσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κλίμακος τῆς ἰδικῆς του.

§218Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι· διότι ἐὰν ἤθελεν ἐπιβληθῆ ἡ φορολογία ἐγκαίρως, αὐτὸς θὰ ἐφορολογεῖτο. Λοιπὸν δὲν πρέπει νὰ κερδίσῃ, διότι ἐβράδυνε νὰ ἐπιβληθῇ ὁ φόρος. Ἐὰν τὰ κέρδη διενέμοντο μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου, ὁ μέτοχος θὰ εἶχε τὸ κέρδος τὸ ὁποῖον ἔλαβε μεῖον τοῦ ποσοῦ τοῦ φόρου. Δὲν εἶναι λοιπὸν δίκαιον νὰ ἀπολαύσῃ μεγαλείτερον κέρδος, διότι τοῦτο διενεμήθη πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου.

§219Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Διαφωνῶ εἰς αὐτό.

§220Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὅταν θὰ κρατηθῇ ὁ φόρος ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν, πρέπει νὰ ἐκπεσθῇ καὶ ἀπὸ τοὺς μετόχους αὐτῆς. Λοιπόν, αὐτὸ τὸ ζήτημα παρακαλῶ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ συνεργασθῇ πάλιν μετ’ αὐτοῦ, νὰ τὸ ἐξετάσουν, διότι τὸ ζήτημα εἶναι οὐσιῶδες. Δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος. Ἐπὶ τῆς παραγράφου 9 ὁ κ. βουλευτὴς Ἀχαϊοήλιδος ἔκαμε τὴν παρατήρησιν περὶ τῶν Ἰσολογισμῶν, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη, νομίζω, ἡ Κυβέρνησις· κατὰ συνέπειαν παρέλκει ἡ ἐπανάληψίς της. Ἔχω ὅμως νὰ προσθέσω μίαν παρατήρησιν. Γίνεται, καὶ ὀρθῶς, ὁ συμψηφισμός, ἢ μᾶλλον ἡ ἔκπτωσις τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα προεῖδε τὸ Καταστατικὸν δι’ ἀπόσβεσιν ἐγκαταστάσεων. Ὀρθόν, διότι οἱαδήποτε βιομηχανικὴ ἐπιχείρησις ἢ ἐμπορικὴ ἢ ναυτιλιακὴ λογικευμένη, θὰ ἔχῃ τὴν ἀπόσβεσίν της τὴν ἐτησίαν. Ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ περιπτώσεις ὅτε ἔχετε ἀνάγκην ποσοῦ δι’ ἀπόσβεσιν ἐτησίαν τῆς ἐγκαταστάσεως, ἀλλὰ καὶ ποσοῦ χρεωλυσίου πρὸς ἀπόσβεσιν τοῦ δανείου, διότι ἐὰν ἡ ἐγκατάστασις εἶναι ὑπὸ δάνειον, εἴτε καλύπτει ὁλόκληρον αὐτό, ἢ τὸ καλύπτει ἐν μέρει, δὲν ὀφείλετε νὰ κρατῆτε μόνον δι’ ἀπόσβεσιν τῶν μηχανημάτων ἢ τοῦ σκάφους ἢ δι’ οἱασδήποτε ἄλλας ἐγκαταστάσεις, ἀλλὰ θὰ ἔχητε καὶ ὑπηρεσίαν δι’ ἀπόσβεσιν τοῦ δανείου.

§221Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀπόσβεσις θεωρεῖται αὐτό.

§222Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι ἀπόσβεσις. Ὑποθέσατε ὅτι ἔχετε ἓν πλοῖον· τὸ πλοῖον μετὰ 20 ἔτη θὰ φθαρῇ. Θὰ κάμητε ἀπόσβεσιν. Ἀλλὰ τὸ πλοῖον ὀφείλει καὶ 100,000 λίρας· θὰ ἔχητε καὶ χρεωλύσιον πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ. Πρόκειται περὶ τοῦ χρεωλυσίου. Δὲν εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό. Τὸ πλοῖον φθείρεται.

§223Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ἐνταῦθα ἀφίεται ἐλευθερία εἰς τὸν βεβαιωτὴν τοῦ φόρου. Τὰ ποσὰ κατὰ τὰς εἰδικὰς περιπτώσεις προορίζονται δι’ ἀπόσβεσιν ἐγκαταστάσεων πάσης φύσεως μηχανημάτων.

§224Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αἱ διατάξεις αὑταὶ εἶναι περιοριστικαί. Προκειμένου περὶ τῆς δημοσίας ὠφελείας, εἶναι δίκαιον, κύριε Ὑπουργέ, νὰ ἀσχοληθῆτε περὶ τὴν διατύπωσιν, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἔλεγχος τῶν δημοσίων ὠφελειῶν καὶ ὄχι νὰ ἐμφανίζεται ἕκαστος νὰ λέγῃ ὅτι ἔδωσεν εἰς τοὺς πτωχοὺς 10, 20, 30, 40 ἢ 50 χιλ. δραχμῶν. Ἀλλὰ διὰ νὰ εἶναι δωρεὰ εἰς φιλανθρωπικὰ σωματεῖα ἢ δωρεὰ εἰς τὸ Κράτος ἢ δαπάνη διὰ κοινωφελεῖς σκοπούς, πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀπόδειξις πλήρης, ὅτι ἡ δωρεὰ αὕτη παρεσχέθη.

§225Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Εἰμποροῦμε, ἂν θέλετε, νὰ βάλωμε ἕνα ποσόν.

§226Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι ποσόν, διότι αὐτὸ θὰ ἦτο περιοριστικόν. Ἔχομεν τὸν κ. Ἐμπειρῖκον, ὁ ὁποῖος διέθεσεν 800 χιλιάδας δραχμὰς ὑπὲρ τοῦ Κράτους, πῶς θὰ τοῦ ὁρίσητε ποσόν;

§227Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Αὐτὰ εἶναι πραγματικὰ γεγονότα.

§228Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θέλω τὰς ἐνδείξεις, διὰ νὰ λείψουν οἱ ἰσχυρισμοὶ δωρεῶν ἀνεξελέγκτων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ 3ον ἄρθρον, νομίζω καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀκούσῃ καὶ ἐμέ, ὅτι εἶναι ὀρθότερον νὰ ἐπανέλθῃ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον διαγράφει ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ θὰ τοῦ ὑποδείξω ἕνα μικρὸν ὑπολογισμόν, τὸν ὁποῖον ἔκαμα προχείρως. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2ου λέγετε (ἀναγινώσκει): «Τὰ κέρδη ἐν γένει... κλπ.». Παρακαλῶ, παρακολουθήσατε ἕνα μικρὸν λογαριασμόν. Ἔχομεν ἓν κέρδος σύνηθες 100,000 δραχμῶν καὶ ἓν ἔκτακτον 100,000 δραχμῶν ἐπίσης. Θὰ διατιμηθῇ πρὸς 20%. Αἱ 99,000 δραχμαὶ ἐπὶ τῶν 100,000 φορολογοῦνται μὲ 6,625, διότι αἱ πρῶται 25 χιλ. θὰ διατιμηθοῦν πρὸς 25%, αἱ δεύτεραι ἐπίσης, αἱ τρίται ἐπίσης καὶ αἱ τέταρται πρὸς 20%, καὶ καταλήγομεν εἰς φορολογητέαν ἀξίαν 22,550 δραχ. Πρὸς 30% κάμνουν 6,625 δραχ. Ὑπερδιπλασιάζει λοιπὸν τὸν φόρον ἡ διαφορά.

§229Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν λέγω αὐτὸ διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§230Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, αὐτὸ λέγετε. Λέγετε ἐπὶ 10,000 τὰ 10% καὶ ἐπὶ 99,000 τὰ 99%.

§231Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. Ναί, ἀλλὰ ἡ κλῖμαξ σχετίζεται μὲ τὸ σύνηθες κέρδος· ὄχι πρὸς τὸ ἔκτακτον. Ποῖον σύνηθες κέρδος δέχεσθε ἐπὶ 100 χιλιάδων;

§232Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ εἰς τὰ δύο ἐλήφθη ὡς βάσις τὸ σύνηθες κέρδος 100. Λοιπόν, προκειμένου περὶ 100,000 ἐκτάκτου κέρδους καὶ περὶ 100,000 συνήθους κέρδους, ἔχομεν φορολογίαν 14,000. Προκειμένου περὶ 99,000 ἐκτάκτου κέρδους, θὰ τεταρτώσωμεν τὰς 14,000.

§233Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἀφαιρέσωμεν τὰς 4,000 καὶ ἐπὶ τῶν 96 θὰ πάρωμεν τὰ 96%.

§234Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι, διότι ἔχετε τὴν φράσιν «κατὰ τὴν ἀνωτέρω κλίμακα», ὁπότε ὑποχρεοῦσθε νὰ τεταρτώσητε. Οὕτω φθάνετε εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι μικροτέρα ποσότης θὰ φορολογηθῇ βαρύτερον ἀπὸ τὴν μεγαλειτέραν. Ἐπὶ 96,000 τὰ 96% θὰ φορολογηθοῦν διατιμώμενα ὡς 92,150 πρὸς 30%.

§235Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι, θὰ πάρητε τὸ τέταρτον.

§236Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἢ θὰ πάρετε τὸ τέταρτον ἀπ’ ἀρχῆς, ἢ δὲν θὰ τὸ πάρετε καθόλου.

§237Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν θὰ ἐβλέπατε τὰ παραδείγματα.

§238Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὰ εἶδα ὅλα, ἀλλὰ δυοῖν θάτερον θὰ ἐκλέξητε· ἢ θὰ διαιρέσητε τὸ 96 εἰς 4)4 καὶ θὰ φθάσητε εἰς 6,625, ἐὰν δὲ δὲν λάβητε τὸ τέταρτον, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὑπολογίσητε πρὸς 20%, διότι δὲν τὸ λέγετε πουθενά.

§239Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). «Κατὰ τὴν ἀνωτέρω κλίμακα» αὐτὸ ἐννοεῖ.

§240Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θέλετε νὰ τὸ ὑπολογίσητε καὶ νὰ τὸ μειώσητε κατὰ 20%; Τότε θὰ γίνουν 8,000 καὶ θὰ πάρετε φόρον 5,000 μόνον.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ὥρα τώρα διὰ τοιαύτην συζήτησιν.

§242Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ κάμνετε παρατήρησιν πρὸς ἐμὲ ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνεται τοιαύτη συζήτησις, διότι ἐγὼ εἶμαι πολὺ ἐμπειρότερος ὑμῶν, ἡ δὲ παρατήρησις ἦτο πολὺ ἄτοπος καὶ ἀνευλαβής. Ἐδῶ γίνονται αἱ συζητήσεις, δὲν γίνονται εἰς τοὺς δρόμους.

§243ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§244Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ηὐτύχησα νὰ εἶμαι μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς, νομίζω δὲ κύριε συνάδελφε, ὅτι μετὰ τὴν πολιτικὴν συζήτησιν εἶναι ἡ πρώτη συζήτησις, ἡ ὁποία γίνεται λεπτομερής. Πρόκειται δὲ περὶ ἑκατομμυρίων καὶ βλέπω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἀσχάλλει. Ἕκαστος ἔχει καθῆκον νὰ συμβάλῃ, ἐφόσον μάλιστα ἡ συζήτησις γίνεται οὐχὶ ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτευτικοῦ, ἀλλὰ συνεργατικοῦ. Εἶναι περιτταὶ λοιπὸν αἱ παρεμβάσεις. Ὥστε τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀφίεται διὰ τὴν αὔριον καὶ θὰ εὕρητε τὴν λύσιν ἀσφαλῶς. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ τελευταῖον θέμα, τὸ ἀφορῶν τὴν διάθεσιν τὴν φορολογικὴν τῶν κερδῶν ἐκ τῆς μεταπωλήσεως ἀτμοπλοίων. Ἐνταῦθα ὑπάρχει μία μερικὴ διαφωνία μεταξὺ τῆς ὑπουργικῆς εἰσηγήσεως καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ ὑπουργικὴ εἰσήγησις καταλήγει εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι πρέπει τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ὁρίζει εἰς 25% ἐπὶ τῆς πωλήσεως τῶν πλοίων, εἴτε διὰ τορπιλλισμοῦ, εἴτε διὰ πωλήσεως, ὅτι ταῦτα πρέπει νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, νὰ χρησιμεύσωσι δὲ ταῦτα διὰ νέας ναυτιλιακὰς ἐπιχειρήσεις. Ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει μέσον τι σύστημα. Πρῶτον καθορίζει βαρύτερον ποσοστὸν διὰ τὰ πωληθέντα καὶ ἐλαφρότερον διὰ τὰ τορπιλλισθέντα. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάθεσιν, ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει, ἵνα τὸ χρηματικὸν ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπραχθῇ, ἀποτελέσῃ περιουσίαν τοῦ Κράτους καὶ διατεθῇ δι’ ὡρισμένας ναυτιλιακὰς ἐπιχειρήσεις. Δὲν συμφωνῶ πρὸς τὴν σκέψιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε, τοῦ νὰ διατεθῶσι τὰ χρήματα ταῦτα εἰς ναυτιλιακοὺς σκοποὺς ἀλλοίους. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρίσητε ὅτι θὰ κατατεθῇ τὸ χρῆμα τοῦτο εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἀτόκως, ὅτι δὲ ἐντὸς πέντε ἐτῶν ὁ κάτοχος τοῦ χρήματος τούτου θὰ διαθέσῃ τοῦτο εἰς μετοχὴν ἢ ἀγορὰν πλοίου. Πρῶτον θὰ συμβῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρετήρησεν ὁ κ. βουλευτὴς Ἀχαϊοήλιδος, ὅτι ὅλοι οἱ μέτοχοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν εἰσπράξει 10, 20, 30,000, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται μὲ τὰς σημερινὰς τιμὰς τῶν πλοίων νὰ ἀποκτήσουν οἱανδήποτε μερίδα, αὐτοὶ θὰ γίνουν παρανάλωμα ὅλων τῶν μεγάλων ἐφοπλιστῶν, οἱ ὁποῖοι θέλοντες νὰ ἀγοράσουν πλοῖα, θὰ προεξοφλήσουν τὰς μικρὰς αὐτὰς μετοχάς. Ὥστε δὲν θὰ ὠφεληθῇ ἡ ναυτιλία ἐξ αὐτοῦ. Δεύτερον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔβλαψε, δὲν εἶναι ἡ ἔλλειψις ὠθήσεως τῶν ἐπιχειρηματιῶν πρὸς τὴν φορτηγὸν ἀκτοπλοΐαν, διότι ἡ φορτηγὸς ἀκτοπλοΐα εἶναι ἐπιχείρησις ἀσφαλῶς ἐπικερδής, ἐφόσον δὲ πρόκειται περὶ ἐπιχειρήσεως κερδοφόρου, τῆς ὁποίας μάλιστα τὰ κέρδη σήμερον συνεκέντρωσαν πάντα δυνάμενον νὰ διαθέσῃ χρήματα, εἶναι ἐντελῶς περιττὸν νὰ θέλῃ τὸ Κράτος δι’ ὁλοκλήρου νομοθετικοῦ μέτρου νὰ δώσῃ τὴν κατεύθυνσιν τῶν ναυτικῶν ἐπιχειρήσεων. Ὅστις ἀγαπᾷ τὴν ναυτικὴν ἐπιχείρησιν, θὰ ἀγοράσῃ ἀτμόπλοιον. Κατὰ συνέπειαν, προκειμένου περὶ μεταπολεμικῶν ναυτιλιακῶν ἐπιχειρήσεων, νομίζω ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ δώσῃ αὐτὸ τὴν κατεύθυνσιν. Ἀλλὰ λέγουσι τοιαύτην διάταξιν εἰσηγήθησαν ἴσως ἐν Ἀγγλία ἢ ἐν Γαλλίᾳ ἢ ἀλλαχοῦ, ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε ὅτι ὅταν ἡ Ἀγγλία ἢ ἡ Γαλλία ἢ ἡ Ἰταλία ἢ ἡ Ἀμερικὴ ἐπιβάλῃ ὥστε νὰ κρατήσῃ τὰ κέρδη ἐπὶ πέντε ἔτη καὶ ἐντὸς πέντε ἐτῶν ὀφείλει ὁ κάτοχος νὰ ναυπηγήσῃ πλοῖον, παρέχει εἰς αὐτὸν καὶ ναυπηγεῖον. Σήμερον ποῦ θὰ εὕρητε ναυπηγεῖον; Ἡ Ἑλλὰς νὰ κάμῃ ναυπηγεῖον; Μὴ λησμονεῖτε ὅτι ἡ ἐγκατάστασις ναυπηγείου ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἀδύνατος σήμερον τοὐλάχιστον, διότι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἐξεύρεσις τῆς πρώτης ὕλης. Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ὑποχρεώσητε αὐτὸν νὰ διαθέσῃ τὸ χρῆμα του ἐπὶ μίαν πενταετίαν ἀτόκως ἐπ’ ἀνταλλάγματι, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ παράσχῃ εἰς αὐτόν; Διότι τὸ Κράτος τοὐλάχιστον εἶναι συμβεβλημένον μετὰ ξένου Κράτους, ἵνα λάβῃ προτίμησίν τινα σειρᾶς περὶ τὴν παραγγελίαν τῶν πλοίων. Καὶ ἐφόσον μὲν ἡ Ἀμερικὴ ἦτο ἔξω τοῦ πολέμου, ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθῇ ναυπήγησις πλοίων, ἀλλὰ σήμερον πάντα τὰ ναυπηγεῖα ἀσχολοῦνται διὰ τὴν ναυπήγησιν πλοίων ὄχι μόνον διὰ τὰς ἀμέσους πολεμικὰς ἀνάγκας, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς μεταπολεμικάς, διότι ἔχουσιν ὑπ’ ὄψει ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ στάδιον τοῦ ἀνταγωνισμοῦ μετὰ τὸν πόλεμον. Οὔτε τὰ ἰδικά των ναυπηγεῖα θὰ ἀνοίξουν διὰ ξένα πλοῖα. Ἀλλὰ μὴ λησμονῶμεν ὅτι διαρκοῦντος τοῦ πολέμου ὅλα τὰ Κράτη ἔφθασαν εἰς τὴν ἑνοποίησιν τοῦ τύπου, διότι ἡ ἀνάγκη τοῦ τάχους καὶ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν πλοίων ἐπέβαλον εἰς αὐτὰ νὰ ἑνοποιηθῇ ὁ τύπος καὶ δὲν εἶναι ὁ ἐφοπλιστὴς ἐλεύθερος νὰ ναυπηγήσῃ οἱονδήποτε πλοῖον θέλει καὶ πᾶς παραγγέλλων πλοῖον εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ παραγγείλῃ τύπον ὡρισμένον, τύπον χρήσιμον διὰ τὰς ἀνάγκας τὰς πολεμικάς, τύπον χρήσιμον διὰ τὸν κατὰ τῶν ὑποβρυχίων κίνδυνον ἢ χρήσιμον διὰ τὰς μεταπολεμικὰς ἀνάγκας. Δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ δοθῇ τοιαύτη κατεύθυνσις εἰς τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν, ὥστε νὰ ἀναλάβῃ αὕτη τὴν κατασκευὴν πλοίων, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι αὔριον ἄχρηστα. Ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως τοιαύτη νομίζω διάταξις ἐν τῷ νόμῳ εἶναι ἐσφαλμένη καὶ εἶναι ὀρθὸν ὁ ἐξαναγκασμὸς πρὸς οἱανδήποτε ναυπήγησιν πλοίων νὰ λείψῃ. Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς ἕτερον καὶ εἶναι σύμφωνος ὁ κ. Ὑπουργὸς μετ’ ἐμοῦ, ὁ ὁποῖος ζητῶ τὴν ἀλήθειαν καὶ τὸ ἀγαθόν. Ἐκεῖνο τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην ἡ Ἑλλάς, εἶναι ἡ μεγάλη ταχυδρομικὴ ἀτμοπλοΐα. Μὴ λησμονῶμεν, κύριοι, ὅτι ὅσον προήχθημεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς κερδοφόρου ἀτμοπλοΐας, τόσον πίσω μένομεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ταχυδρομικῆς ἀτμοπλοΐας. Βλέπομεν ὅτι ἡ ταχυδρομικὴ ἀτμοπλοΐα περιορίζεται εἰς τὰ ὀλίγα ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα ὀλίγοι τὰ ἀνέστησαν ἀπὸ τὸ γῆρας καὶ τὰ παρουσίασαν διὰ νὰ ἐξυπηρετῶσι τὰς ἀκτὰς τῆς Ἑλλάδος. Τοῦτο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἐπετεύχθη μέχρι τοῦδε διὰ τῆς εὐφυΐας ὀλίγων ἐφοπλιστῶν, δὲν δύναται νὰ ἀποτελέσῃ τὸ θεμέλιον τῆς μελλούσης συγκοινωνίας. Ἔχομεν πεποίθησιν ὅτι ἡ Ἑλλάς, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ἐξέλθῃ τοῦ πολέμου, ὄχι βεβαίως ἠλαττωμένη, ἔχει νὰ διεξαγάγῃ οὐχὶ πλουτοπαραγωγικὴν ἐργασίαν, ἀλλ’ ἔχει νὰ διεξαγάγῃ πρὸ πάντων τὸν ἀγῶνα τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ Αἰγαίου καὶ εἶναι ἀνάγκη ἡ γραμμὴ τῆς Ὀδησσοῦ, τῆς Αἰγύπτου καὶ τῆς Ρουμανίας νὰ περιέλθῃ εἰς χεῖρας τῆς Ἑλλάδος, ἐπίσης δὲ νὰ ἀνταγωνίζεται καὶ πρὸς τὴν γραμμὴν Τεργέστης. Εἶναι ἐντροπὴ δὲ ἡ Ἑλληνικὴ σημαία νὰ μὴ καλύπτῃ τὸ ἑλληνικὸν ἐμπόριον καὶ νὰ καταφεύγῃ τὸ ἐμπόριον εἰς Ἰταλικὴν σημαίαν. Καὶ τώρα εἶναι εὐκαιρία νὰ δώσῃ αὐτὸ τὸ Κράτος τὴν κατεύθυνσιν. Προτείνω ὅπως, ἀπορριπτομένης τῆς γνώμης τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπως ὁ φόρος διατεθῇ ἐν μέρει ὑπὲρ τοῦ Κράτους, νὰ καθορισθῇ ἡ πρώτη ἐπιχείρησις νὰ εἶναι ἡ ἵδρυσις τῆς ταχυδρομικῆς συγκοινωνίας.