1917.09.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 36Η

ΤΡΙΤΗ 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1917

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρᾳ 6.25′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Οἱ βιομήχανοι νηματουργίας καὶ ὑφαντικῆς Σύρου ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τῶν ἐκτάκτων κερδῶν», δι’ οὗ παρακαλοῦσιν ὅπως ἐξαιρεθῇ ἡ Σῦρος τῆς φορολογίας ταύτης. — Τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον Σύρου ὑποβάλλει ὑπόμνημα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τῶν ἐκτάκτων κερδῶν», διὰ τοῦ ὁποίου προτείνονται μερικαὶ τροπολογίαι. — Ὁ Πανθεσσαλικὸς Κτηματικὸς Σύνδεσμος ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν σκηνιτῶν κτηνοτρόφων καὶ προστασίας ἐν γένει τῆς κτηνοτροφίας. — Ἡ Μαρία, θυγάτηρ τοῦ ἐν Λονδίνῳ εὑρόντος τραγικὸν θάνατον Γεωργίου Στῆβενς, παρακαλεῖ ὅπως τῇ χορηγηθῇ μηνιαία σύνταξις πρὸς συντήρησίν της. Θέλετε νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορά;

§3Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορά, προκειμένου περὶ ἀνδρός, τοῦ ὁποίου αἱ ὑπηρεσίαι πρὸς τὴν Ἑλλάδα, εἰδικώτερον δὲ πρὸς τὸν ἐθνικὸν ἀγῶνα τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, εἶναι παγκοίνως γνωσταί. Δὲν εἰργάσθη πράγματι μόνον ὡς Ἄγγλος πονῶν τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ ὡς Ἕλλην, μὲ ὅλον τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐν Ἀγγλίᾳ, ὡς Ἄγγλος (χειροκροτήματα).

§4Γ. ΠΩΠ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐπιτραπῇ καὶ εἰς ἐμέ, ἀποτελοῦντα μέρος τῆς ἑτέρας ἐν τῇ Βουλῇ πολιτικῆς ὁμάδος, ὅπως διατυπώσω πᾶσαν εὐλάβειαν πρὸς τὴν μνήμην τοῦ Γεωργίου Στῆβενς. Ἐγνώρισα τὸν ἄνδρα καὶ ὡς δημοσιογράφον καὶ ὡς Ἕλληνα. Παραλλήλως δὲ ἀσκῶν τὸ ἔργον ἐν ἀρετῇ, κατώρθωσε διὰ τῆς δημοσιογραφίας νὰ ἀναδείξῃ τὸν Ἕλληνα καὶ διὰ τοῦ Ἕλληνος νὰ καταστήσῃ τὸν ἐν Ἀγγλίᾳ δημοσιογράφον συνήγορον τῶν συμφερόντων τῆς κοινῆς Πατρίδος, ἀναμφισβητήτως δὲ πολλάκις λίαν ἀποτελεσματικῶς. Πρὸς τὴν μνήμην τοιούτου ἀνδρὸς ὀφείλεται πᾶσα τιμὴ καὶ πρὸς τὴν οἰκογένειαν αὐτοῦ πᾶσα ὑποστήριξις, ἐφόσον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἐμφανίσει σχέδιον νόμου δι’ ἀπονομὴν συντάξεως πρὸς τὴν ἀπορφανισθεῖσαν κόρην αὐτοῦ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Κριάρης, Ι. Λεκανίδης, Γ. Κοκκινάκης, Μ. Μανασάκης, Μ. Παπαμιχελάκης, Ε. Θεοδωρίδης, Μ. Σφακιανάκης, Ε. Μυλωνογιάννης, Γ. Μαρκάκης, Ν. Παπαδάκης, Γ. Ἀνδρεαδάκης, Μ. Βολουδάκης καὶ Μ. Καταπότης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ προσθήκης 2ου ἐδαφίου εἰς τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νόμου 817». — Οἱ ἴδιοι κ.κ. βουλευταὶ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροπολογίας τῶν νόμων 817 καὶ 822». — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Παπαστρατῆς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἐπιβολῆς λιμενικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου ἐκ Κύμης λιγνίτου». — Ὡσαύτως οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Γκλαβᾶς καὶ Ι. Λεκανίδης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 357 τοῦ 1914 «περὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν». — Ὡσαύτως ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Γοῦσκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου

͵ΓΨΒʹ».

— Ὡσαύτως ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Σφακιανάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς φόρου δεκάτης καὶ ἄλλων διαφόρων φόρων καὶ προσόδων χρήσεως 1915 καὶ 1916 κλπ.». — Ὡσαύτως ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μπουρνιᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων «περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων καὶ ἄλλων σχετικῶν διατάξεων». — Ἡ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῶν ἐκτάκτων κερδῶν» Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της.

Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Α. Κριάρης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐκ Κρήτης Ἑλληνοδιδασκάλων Ι. Λανδράκη καὶ Ε. Λουπασάκη.

§6Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Νὰ ἀναβληθῇ, παρακαλῶ, διότι ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Χριστόπουλος, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν κατοίκων Λουτρακίου Κορινθίας.

§8Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμήν, κύριε Πρόεδρε, νὰ καταθέσω ἀναφορὰν περὶ ἐκπτώσεως ἀπὸ φόρου οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων τῶν κατοίκων τῆς κωμοπόλεως Λουτρακίου τῆς Κορινθίας. Εἶναι γνωστόν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ περίοδος τῶν λουτρῶν ἄρχεται ἀπὸ τῆς 1ης Μαΐου ἑκάστου ἔτους, ἐφέτος ὅμως, ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων γεγονότων, μόλις περὶ τὰ τέλη Ἰουνίου ἤρχισε νὰ συρρέῃ κόσμος εἰς τὴν κωμόπολιν Λουτρακίου. Ἑπομένως οἱ κάτοχοι οἰκοδομῶν, ὅπως καὶ οἱ καταστηματάρχαι, ὑπέστησαν μεγάλας ζημίας καθόσον αἱ ἐργασίαι αὐτῶν δὲν ἤρχισαν, ὅπως συνήθως κατ’ ἔτος, ἀπὸ τοῦ μηνὸς Μαΐου. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ διαταχθῶσιν αἱ ἁρμόδιαι Ἀρχαὶ ὅπως ἐπιτρέψωσιν ἔκπτωσιν τῶν δύο τούτων φόρων.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀνδρεαδάκης, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ἁγίας Γαλήνης τοῦ Νομοῦ Ρεθύμνης.

§10Γ. ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ λιμένος Ἁγίας Γαλήνης τοῦ Νομοῦ Ρεθύμνης, κειμένου εἰς τὴν νοτίαν παραλίαν τῆς Κρήτης. Οἱ κάτοικοι, κύριε Πρόεδρε, τῆς Ἁγίας Γαλήνης, πρὸ πολλοῦ ἀσχολούμενοι εἰς τὸ ἐμπόριον, ἐφάνησαν πολὺ ὠφέλιμοι εἰς ὅλους τοὺς πέριξ κατοίκους τῶν μερῶν ἐκείνων. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῶν ζητοῦσιν, ἵνα διὰ μικρᾶς βοηθείας τῆς Κυβερνήσεως γίνῃ ἐκεῖ μία προέκτασις ἑνὸς λιμενοβραχίονος, διὰ νὰ καταστῇ εὔκολος ἡ προσέγγισις ἀτμοπλοίων. Παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν αὐτήν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Λεκανίδης, ὅπως καταθέσῃ πρότασιν νόμου.

§12Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καταθέτω πρότασιν νόμου «περὶ Σώματος τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης», μὴ ἔχων νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Καλδῆς, Π. Παπαγεωργίου, Γ. Καραπαναγιώτης, Α. Σιφναῖος, Γ. Βαμβούρης, Χ. Βασιλακάκης, Α. Μητρέλιας καὶ Π. Ἀραβαντινὸς ἀναφέρουν ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἐπιμελητείας συνταγματάρχης Κολοκούβαρος ἰσχυρίζεται ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέπεται ἡ εἰς τὰς νήσους τοῦ Αἰγαίου μεταφορὰ τροφίμων, διότι τὰ ἀποστελλόμενα ἐκεῖ τρόφιμα μεταφέρονται καὶ παραδίδονται εἰς τοὺς Τούρκους, ὡς δῆθεν ἐγένετο τῷ 1915 μὲ τὸν σῖτον. Ἐρωτᾶται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἂν οἱ ἰσχυρισμοὶ οὗτοι ἀποτελοῦν γνώμας τῆς Κυβερνήσεως.

§14Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ τοὺς κ.κ. βουλευτὰς νὰ μὴ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν γνώμην των, καθόσον ὁ ἐν λόγῳ ἀξιωματικὸς ἔδωκε διαβεβαιώσεις ὅτι οὐδαμῶς ἐνόει δι’ ὅσα εἶπε ὅ,τι ὑπέβαλον οἱ κ.κ. βουλευταί.

§15Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Αὐτὰ δὲν τὰ παρεξηγήσαμεν ἡμεῖς. Ὡμίλησε περὶ σημερινῆς ἐποχῆς καὶ ἔλεγεν ὅτι σήμερον εἶναι ἀπηγορευμένη ἡ μεταφορὰ τροφίμων εἰς τὰς νήσους, διότι τὰ μεταβιβάζουν εἰς τοὺς Τούρκους.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν τῶν ἐξηγήσεων, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, νομίζω ὅτι λύεται τὸ ζήτημα.

§17Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἠρνήθη νὰ μᾶς δώσῃ τὴν ἄδειαν διὰ τὴν ἐξαγωγὴν σφαγίων, φέρων ὡς δικαιολογίαν, ὅτι ἡ Μυτιλήνη τροφοδοτεῖ τοὺς Τούρκους.

§18Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νομίζω ὅτι μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, δὲν πρέπει νὰ γίνεται περαιτέρω λόγος, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἡ Μυτιλήνη μᾶς ἠκολούθησε πρώτη εἰς τὸν Ἐθνικὸν Ἀγῶνα. Ὁ κ. Κολοκούβαρος ὡμίλησε περὶ μιᾶς ἐποχῆς, περὶ τῆς ὁποίας οὐδεὶς εὐθύνεται.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔδωσε τὰς δεούσας ἐξηγήσεις.

§20Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔθιξε καὶ ἄλλην ἐποχήν, τὴν πρὸ τῆς ἀπολυτρώσεως.

§21Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἔθιξα αὐτὴν τὴν ἐποχήν. Ἡ ἐρώτησίς σας ὁμιλεῖ περὶ τοῦ 1915. Θέλετε σεῖς νὰ εἶσθε ἀπολογηταὶ τῆς διοικήσεως τοῦ 1915; Φρονῶ ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ εἶναι ἀπολογητής. Ἐὰν ἡ ἀπάντησίς μου εἰς μίαν ἐρώτησιν δὲν εἶναι ἱκανοποιητική, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ κ.κ. βουλευταὶ πρέπει νὰ ἀναγράψωσιν ἐπερώτησιν.

§22Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Δὲν ἐπιμένομεν εἰς τὸ σημεῖον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔδωσε τὰς δεούσας ἐξηγήσεις. Ὁ κ. Κολοκούβαρος ἰσχυρίσθη ὅτι 1,000,000 περίπου ὀκάδων σιτηρῶν, τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν εἰς Μυτιλήνην, ἐδόθησαν εἰς τοὺς Τούρκους. Ὁ κ. Κολοκούβαρος ἐμέμφθη τοῦ Μυτιληναϊκοῦ λαοῦ. Κατὰ τοσοῦτον μᾶλλον δὲ καθ’ ὅσον ὁ κ. Κολοκούβαρος ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὅτι τότε δὲν ὑπῆρχε σύστημα διανομῆς καὶ ὅτι τὰ τρόφιμα ἐδίδοντο οἰκεῖ καὶ ὡς ἔτυχε. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἂν ἰσχύει ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη διὰ τὰς μεταφορὰς αὐτάς; Ἂν ἰσχύῃ, πρέπει ν’ ἀρθῇ.

§23Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Σᾶς εἶπον, κύριοι, ὅτι ἔδωσα διαταγάς, ὁσάκις ὁ Ἐπισιτισμὸς δίδει ἄδειαν μεταφορῶν, νὰ μὴ ἐπεμβαίνωσιν αἱ στρατιωτικαὶ Ἀρχαί. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ προκείμενον ζήτημα, σᾶς λέγω καὶ πάλιν ὅτι πρόκειται περὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ 1915. Κατὰ δὲ τὸ 1915 δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἐκ τῶν κατοίκων Μυτιλήνης οὐδεὶς εὑρέθη ὅστις ἔκαμε τοιοῦτον λαθρεμπόριον.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κριάρης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐκ Κρήτης Ἑλληνοδιδασκάλων Ι. Λανδράκη καὶ Ε. Λουπασάκη.

§25Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Ἀπευθύνομαι πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ἀναφορὰν δύο Ἑλληνοδιδασκάλων Κρήτης, οἵτινες ὑπηρετοῦν ἐπὶ 45 ἔτη εἰς τὴν θέσιν τοῦ Ἑλληνοδιδασκάλου. Σήμερον, ἕνεκεν τῶν προσόντων, δὲν διωρίσθησαν, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ διορισθῶσιν, ἀλλ’ ὕστερον ἀπὸ 45 ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα ἐδίδαξαν ὡς Ἑλληνοδιδάσκαλοι, παραγκωνίζονται. Νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ληφθῇ κάποια πρόνοια διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Ἤθελον παρακαλέσει λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον ν’ ἀποστείλῃ τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως λάβῃ μέτρον τι ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Παπαμιχελάκης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διατί οἱ ἐξελθόντες ἐκ τοῦ οὐλαμοῦ Ἀθηνῶν ὠνομάσθησαν ἀξιωματικοί, ἐνῷ οἱ ἐξελθόντες ἐκ τοῦ οὐλαμοῦ Θεσσαλονίκης ἀπεστάλησαν εἰς τὸ μέτωπον, χωρὶς νὰ ὀνομασθῶσι μέχρι σήμερον τοιοῦτοι.

§27Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ ἐρώτησις κατ’ ἀμφότερα τὰ σκέλη δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Ἐρωτᾶτε, διατί οἱ ἐξελθόντες ἐκ τοῦ οὐλαμοῦ Ἀθηνῶν ὠνομάσθησαν ἀξιωματικοί. Τοὐναντίον ἠκυρώθησαν αἱ ἐξετάσεις. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐκ τοῦ οὐλαμοῦ τῆς Θεσσαλονίκης ἐξελθόντας, εἶχεν ἐπέλθει βραδύτης. Οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι εἶχον κάμει ἐξετάσεις, εἶχον διασπαρῆ εἰς διάφορα Σώματα καὶ ἔδωσα διαταγὴν νὰ τοὺς καλέσωσιν, ὅπως δώσωσι τὰς ὑπογραφάς των, ἀλλ’ οὗτοι ἐβράδυναν νὰ ὀνομασθοῦν μόνον καὶ μόνον διὰ τὸν λόγον τῆς βραδύτητος τῶν ὑπογραφῶν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Β. Κυρέλλος καὶ Δ. Κατσίνας ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν θὰ πληρωθῇ ἀμέσως τὸ τίμημα τῶν ἐσχάτως ἐν Θήβαις ὑπὸ τῆς Μεραρχίας Χαλκίδος ἐπιταχθέντων ποσῶν νομῆς κτηνῶν.

§29Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔδωσα διαταγὰς περὶ αὐτοῦ.

§30Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Δὲν εἶχα καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, εὐθὺς ὡς θὰ ἐπληροφορεῖτο ὅτι ἡ διαταγή του περὶ ἀμέσου πληρωμῆς δὲν εἶχεν ἐκτελεσθῆ, θὰ ἔσπευδε νὰ διατάξῃ ἐκ νέου τὰ δέοντα. Ἔχω ὅμως καθῆκον νὰ καταγγείλω, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς τῆς Μεραρχίας Χαλκίδος, ὁ ὁποῖος ἔκαμεν ἐπίταξιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Θηβῶν, δὲν παρεβίασε μόνον τὰς διαταγὰς περὶ τὴν πληρωμήν, ἀλλὰ τὰς παρεβίασε καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν προχθὲς ἐξέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι εἶχε καθορισθῆ. Διότι, ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε διατάξει νὰ γίνῃ ἐπίταξις ἀνάλογος, ὁ ἀξιωματικὸς τὴν ἔκαμεν — ἡ λέξις εἶναι βαρεῖα ἀλλ’ ἀληθὴς — δημευτικήν, διότι ἐπέταξε ὅλα τὰ ποσά. Δὲν ἐφείσθη οὔτε τῶν ποσῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶχον οἱ χωρικοὶ πρὸς διατροφήν, δὲν ἐσταμάτησε δὲ οὔτε πρὸ τῶν ποσῶν ἐκείνων τοῦ σανοῦ, τὰ ὁποῖα προώριζον οἱ κάτοικοι διὰ τροφὴν τῶν κτηνῶν. Ἀκόμη καὶ τὰς ποσότητας, αἱ ὁποῖαι εἶχον πωληθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ. Ἐπὶ τούτοις παρακαλῶ νὰ διατάξῃ ἀνάκρισιν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ νὰ ἐξασκήσῃ ὅλην τὴν αὐστηρότητά του.

§31Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. βουλευτὴς νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ὅταν ἀναγράφεται μία ἐρώτησις, δὲν ἠμπορεῖ κατόπιν νὰ ἀσκῆται ἔλεγχος.

§32Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Δὲν ἤσκησα ἔλεγχον, ἁπλῶς ἔδωσα πληροφορίας, ἃς δὲν ἐγνωρίζετε.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Σφακιανάκης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν εἰς τί σημεῖον εὑρίσκεται τὸ ζήτημα τῆς προμηθείας χημικῶν λιπασμάτων διὰ τὴν γεωργίαν.

§34Μ. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗΣ. Ἡ χρησιμότης τῶν χημικῶν λιπασμάτων εἶναι τόσον προφανής, ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ περὶ αὐτῆς λόγος. Ὅσοι ἔτυχε νὰ διέλθωσιν ἀπὸ ἐσπαρμένους ἀγρούς, εἰς οὓς ἔγινε χρῆσις λιπασμάτων, ἐκεῖνοι θὰ ἠδυνήθησαν νὰ θαυμάσουν τὰ ἀποτελέσματα αὐτῶν. Ἀγροί, μόλις ἀποδίδοντες τὸν σπόρον, σπειρόμενοι μετὰ χημικῶν λιπασμάτων, φέρουσι τοιαύτην παραγωγήν, ὥστε καταντᾷ τὰ προϊόντα αὐτῶν νὰ ἔχωσι μεγαλειτέραν ἀξίαν ἀπὸ τοὺς ἀγρούς. Διὰ τοῦτο μᾶς γράφουν συχνὰ ἀπὸ τὰ μέρη, ὅπου γίνεται χρῆσις λιπασμάτων, νὰ φροντίσωμεν ὅπως κατορθώσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ χημικὰ λιπάσματα διὰ τὴν γεωργίαν. Κατὰ τοσοῦτον δὲ πλειότερον εἶναι ἀνάγκη, καθόσον εἶναι παρατηρημένον εἰς τὴν γεωργίαν, ὅτι ὅταν τὸ ἓν ἔτος εἶναι εὔφορον, τὸ ἄλλο εἶναι ἄφορον. Ἐπειδὴ λοιπὸν ἡ λήξασα συγκομιδὴ τῶν σιτηρῶν ἦτο εὔφορος, πρέπει νὰ περιμένωμεν τὸ ἐρχόμενον ὅτι θὰ εἶναι ἄφορος καὶ πρέπει νὰ φροντίσωμεν ὥστε νὰ ἔχωμεν τὸ ἐρχόμενον ἔτος χημικὰ λιπάσματα.

§35Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διὰ τὴν χρησιμότητα τῶν χημικῶν λιπασμάτων δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ὁ ἀμφιβάλλων. Καὶ ἄλλοτε ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων εἶχεν εἰσηγηθῆ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους, διὰ νὰ ἀγοράζῃ λιπάσματα, τὰ ὁποῖα νὰ διαθέτῃ εἰς μέρος περίοπτον εἰς κάθε χωριό, ὥστε νὰ δύνανται νὰ βλέπουν τὰ ἀποτελέσματα ἐμπράκτως οἱ χωρικοί. Αὐτὸ ἔγινε δι’ ἓν ἔτος, τὸ 1914. Οἱ διάδοχοί μας δὲν τὸ ἐφήρμοσαν. Ἡ ἐφαρμογή του δὲν διέψευσε τὰς προσδοκίας μας καὶ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ἂν δὲν εἶχεν ἀνακοπῆ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου ἐκείνου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν προμήθειαν, ἡ μόνη Ἑταιρεία, ἡ ὁποία παρέχει λιπάσματα, εἶναι ἡ Γεωργική. Ἀμέσως ἐκάλεσα καὶ ἐζήτησα κατὰ τίνα τρόπον ἦτο δυνατὸν νὰ παραγάγῃ χημικὰ λιπάσματα. Μοὶ ἐξέθεσαν τοὺς ὅρους, οἱ ὁποῖοι συνίσταντο εἰς προμήθειαν διαφόρων πρώτων ὑλῶν ἀπὸ ξένα μέρη καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐπισιτισμοῦ νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὰς προμηθείας αὐτῶν. Τὸ ἀτύχημα εἶναι ὅτι τὴν ἐποχήν, καθ’ ἣν ἔγιναν ὅλα αὐτά, ἦτο πολὺ ἀργά, ὥστε ἐφέτος νὰ μὴ δύναται ἡ Ἑταιρεία νὰ παραγάγῃ χημικὰ λιπάσματα. Ἐν τούτοις, θὰ εἴδετε καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἐζήτησα νὰ μᾶς κάμουν προσφορὰς ἀπὸ ἄλλα μέρη, ὥστε τὸ ἐρώτημα νὰ καταντᾷ εἰς τὸ ἑξῆς, ἐὰν ἐγένοντο προσφοραὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Παπαδάκης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ποῖα μέτρα σκοπεῖ νὰ λάβῃ πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν δημοτικῶν στρατολόγων, οἵτινες νῦν τυγχάνουν παρηγκωνισμένοι.

§37Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ ὑπηρεσία δὲν νομίζει ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ κανὲν μέτρον. Ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. βουλευτὴς ὅτι πρέπει νὰ κάμῃ σύστασιν διὰ τὴν βελτίωσιν, θὰ τὴν ἀκούσωμεν καὶ θὰ ἐνεργήσωμεν ἀναλόγως.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Γκάλκος ἐρωτᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ὑπουργόν, ἐὰν ἔλαβε γνῶσιν τῆς διαγωγῆς τοῦ Μητροπολίτου Ἰωαννίνων, ὅστις ἐξακολουθεῖ ἀκόμη μνημονεύων τὸν ἔκπτωτον βασιλέα, καὶ ποῖα μέτρα σκοπεῖ νὰ λάβῃ κατὰ τῆς στασιαστικῆς ταύτης διαγωγῆς του.

§39Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Ὑπάρχουν πολλαὶ πληροφορίαι ἐξώδικοι περὶ τοῦ Μητροπολίτου Ἰωαννίνων καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν διετάχθη ἐνέργεια ἀνακρίσεων. Ἀκόμη καθυστερεῖται τὸ πόρισμα τῶν ἀνακρίσεων καὶ δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω τί μέτρα θὰ λάβω.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Σφακιανάκης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, διατί τὰ τηλεγραφικὰ τέλη τῶν μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Κρήτης τηλεγραφημάτων ἀπό τινος χρόνου ἐτριπλασιάσθησαν. Ἐλέχθη ἐν ἀρχῇ, ὅτι αἰτία τῆς αὐξήσεως τῶν τελῶν τούτων ἦτο ἡ κοπὴ ἑνὸς τῶν καλωδίων. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν σύνδεσιν τοῦ κοπέντος καλωδίου ἡ εἴσπραξις τριπλασίων τηλεγραφικῶν τελῶν ἐξακολουθεῖ. Στηρίζεται ἆραγε ἡ τοιαύτη αὔξησις εἰς τοὺς κειμένους νόμους καὶ τὰς συμβάσεις καὶ θὰ εἶναι ἑπομένως διαρκής, ἢ εἶναι ἀποτέλεσμα παροδικῆς ἀνάγκης καὶ θὰ εἶναι ἑπομένως προσωρινή, ὁπότε ὁ κ. Ὑπουργὸς παρακαλεῖται νὰ μεριμνήσῃ συντόνως ὅπως μειωθῶσι τὰ τηλεγραφικὰ τέλη εἰς ὃ σημεῖον ἦσαν καὶ πρὸ τῆς κοπῆς τοῦ ἐν λόγῳ καλωδίου, καθότι ἡ σημερινὴ μεγάλη ὑπερτίμησις τῶν ῥηθέντων τηλεγραφικῶν τελῶν τὰ μέγιστα δυσχεραίνει τὴν τηλεγραφικὴν συγκοινωνίαν.

§41Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰσεπράττοντο τριπλάσια τέλη, διότι εἶχεν ἐπέλθει βλάβη καὶ ἐγίνοντο δεκτὰ μόνον ἐπείγοντα τηλεγραφήματα, ἀλλ’ ἤδη ἀποκατεστάθη ἡ συγκοινωνία καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ ἁπλᾶ.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ἐρωτᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργόν, ἂν σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις ν’ αὐξήσῃ τοὺς μισθοὺς τῶν ὑποδιδασκάλων τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος καὶ νὰ ἀφομοιώσῃ αὐτοὺς πρὸς τῶν ὑποδιδασκάλων τῆς Νέας Ἑλλάδος.

§43Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἔλαβον ἀφορμὴν ἐπανειλημμένως ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἀποτελεῖ ἀντικείμενον μελέτης τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ ἰδιαιτέρας σκέψεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἡ ἐξεύρεσις τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ βελτιωθῇ ἡ τάξις τῶν ὑποδιδασκάλων καὶ ἄλλων ὑπαλλήλων. Ἐλπίζω τάχιστα νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διὰ ποῖον λόγον τὸ ἐνταῦθα Τηλεγραφεῖον δὲν δέχεται ἁπλᾶ τηλεγραφήματα διὰ τὰ Ἰωάννινα καὶ οὕτω ἀναγκάζεται ὁ Ἠπειρωτικὸς κόσμος νὰ πληρώνῃ τὸ τριπλοῦν τέλος.

§45Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἁπλουστάτη. Φαίνεται ὅτι ἕνεκεν τῶν ἀνωμάλων περιστάσεων ἐν Ἠπείρῳ, ἐπῆλθε βλάβη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Τηλεγραφείου.

§46Π. ΦΛΩΡΟΣ. Νὰ ἐπισπευθῇ ἡ διόρθωσις.

§47Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μάλιστα.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κοφίνας παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἡ εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ ἔχει ἤδη ἀγοράσει καὶ ἑτοιμάσει πάντα τὰ ἐργαλεῖα καὶ μηχανήματα, τὰ ἀναγκαιοῦντα διὰ τοὺς πυροπαθεῖς τεχνίτας τῆς Θεσσαλονίκης καὶ πότε ταῦτα θὰ ἀποστείλῃ, διότι οἱ παθόντες τεχνῖται, λόγῳ ἐλλείψεως αὐτῶν, μένουσιν ἀργοὶ καὶ καταστρέφονται οἰκονομικῶς.

§49Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐλήφθησαν πάντα τὰ κατάλληλα μέτρα.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καραπαναγιώτης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ «περὶ Νομοπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἀποκέντρωσιν» νομοσχεδίου του ἔπαυσεν ἀναγνωρίζων τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον Λέσβου, ἀναγνωρισθὲν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 580 Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως.

§51Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Γνωρίζει ὁ κ. συνάδελφος, ὡς καὶ πάντες οἱ συνάδελφοι, ὅτι διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου δὲν καταργεῖται νόμος, τὸ δὲ προσωρινὸν Διάταγμα ἀποτελεῖ νόμον.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Βελλιανίτης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ὁποῖον μέτρον ἔλαβε περὶ τῶν ἐκκρεμῶν καταγγελιῶν ὅλων ἐκείνων τῶν πολιτῶν, τῶν καταγγελθέντων ἐπὶ ἐσχάτῃ προδοσίᾳ καὶ φόνῳ κτλ. κατὰ τὰς σκευωρίας τῶν αἰσχρουργιῶν τῆς 18 καὶ τῆς 19 Νοεμβρίου. Αἱ καταγγελίαι αὗται ἔμειναν ἐκκρεμεῖς, οἱ δὲ καταγγελθέντες παραμένουσιν ὑπὸ κατηγορίαν ἀκόμη, ἀπεφυλακίσθησαν δὲ οἱ συλληφθέντες συνεπείᾳ τῆς νότας τῶν Ἐγγυητριῶν Δυνάμεων.

§53Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πληροφορῶ τὸν κ. βουλευτήν, ὅτι διέταξα τοὺς ἁρμοδίους ἀνακριτὰς νὰ ἐπισπεύσουν τὰς ἀνακρίσεις καὶ εἰσαγάγουν τὰς προτάσεις των πρὸς ἔκδοσιν ὁριστικοῦ βουλεύματος, ἔδωκα δὲ προθεσμίαν ἑνὸς μηνός, ὅπως περατωθῶσιν ὅλαι.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Βελλιανίτης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, πρὸς ποῖον σκοπὸν ἐφυτεύθησαν παρὰ τὸν τοῖχον τῆς βορείας πλευρᾶς τοῦ Μετσοβείου Πολυτεχνείου πολυάριθμοι κυπάρισσοι, αἵτινες θ’ ἀποκρύψουν ὁλοσχερῶς τὴν πρόσοψιν τοῦ κτιρίου τούτου.

§55Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν ἔχω, δυστυχῶς, γνῶσιν τοῦ πράγματος. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν λαμβάνω γνῶσιν.

§56Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἰδοὺ περὶ τίνος πρόκειται. Ἐπληροφορήθην, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐν Ἑλλάδι Ἐπιτροπαί, αἱ ὁποῖαι φαίνεται ὅτι ὑποκατέστησαν τὸ ἐπίσημον Κράτος καὶ αὐταὶ αἱ Ἐπιτροπαὶ κάμνουσιν ὅ,τι κατεβάσῃ τὸ κεφάλι των. Μεταξὺ ἄλλων ἐφύτευσαν καὶ ἕνα τμῆμα ἀπὸ τὴν πρόσοψιν τοῦ Πολυτεχνείου πρὸς τὴν βόρειον πλευράν, κυπαρίσσους.

§57Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς τὸ κιγκλίδωμα;

§58Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐπὶ τῆς ὁδοῦ. Εἰξεύρετε τί θὰ συμβῇ; Ἐν ᾗ περιπτώσει ἀφεθῶσι καὶ ἀναπτυχθῶσιν αἱ κυπάρισσοι αὐταί, αἱ ὁποῖαι ἐφυτεύθησαν εἰς τὸ ἄκρον τῆς βορείου πλευρᾶς τοῦ Πολυτεχνείου, θὰ ἀποκλεισθῶσι καὶ τὰ παράθυρα καὶ ἡ πρόσοψις τοῦ Πολυτεχνείου. Γνωρίζω ὅτι αἱ κυπάρισσοι ἐφυτεύθησαν διὰ νὰ προφυλάσσωσι τοὺς κήπους ἀπὸ τοὺς βορείου ἀνέμους, δὲν ἐφαντάσθησαν ὅμως οἱ φυτεύσαντες αὐτάς, ὅτι θὰ ἀποκλεισθῇ ἡ πρόσοψις τοῦ Πολυτεχνείου. Κάμνει δὲ ἐντύπωσιν, ὅτι παρὰ τὴν οἱανδήποτε ἄδειαν τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν, αὐτὰ τὰ ἐγκατέστησαν κυρίαι τινές, αἱ ὁποῖαι ἤρχισαν νὰ φυτεύωσι κυπαρίσσους ἐν Ἑλλάδι. Νομίζω ὅτι τὸ οὐσιῶδες καὶ πρέπον εἶναι νὰ διαταχθῇ ἡ ἐκρίζωσις.

§59Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι τὸ ἰδανικὸν εἰς ἄλλας Χώρας ἡ κυπάρισσος.

§60Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως, ἐπειδὴ εἶναι τὸ ἰδανικόν, νὰ κλείσωσι τὴν πρόσοψιν τοῦ Πολυτεχνείου.

§61Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶμαι σύμφωνος μαζὶ σας. Εἰς τὰ ἀναρρωτήρια εἰς ἄλλα μέρη εὑρίσκουν ψυχικὴν εὐχαρίστησιν νὰ ὑπάρχωσι κυπάρισσοι.

§62Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εἰς ἡμᾶς ἡ κυπάρισσος εἶναι τὸ ἔμβλημα τοῦ πένθους.

§63Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Νὰ ἀφήσητε νὰ μεγαλώσουν.

§64Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Διότι εἶσθε ὑπὲρ αὐτῆς τῆς ἰδέας πρέπει νὰ μεταφερθῶσι τὰ ἤθη καὶ ἔθιμα τὰ ξένα, διὰ νὰ βλέπετε τὴν κυπάρισσον καὶ νὰ σᾶς ὑπενθυμίζῃ τὴν ἐποχὴν καθ’ ἣν ἐμείνατε ἐν Γερμανίᾳ;

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Κουτσοπέταλος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἵνα πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν 1) Ἐὰν ὑπεβλήθη τὸ πόρισμα τῶν διεξαχθεισῶν διοικητικῶν ἀνακρίσεων ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς παραχωρήσεως τοῦ κτήματος τῆς Μονῆς Ὁσίου Λουκᾶ ὑπὸ τὸ ὄνομα Λούτσα πρὸς τὸν Παναγιώτην Τζοτζόκαν καὶ ἐν ἀποφατικῇ περιπτώσει, διατί δὲν ἐπερατώθησαν πρὸ μηνός. 2) Ποῖα μέτρα ἔλαβε κατὰ τοῦ Ἡγουμενοσυμβουλίου τῆς Μονῆς ταύτης διὰ τὴν παράβασιν ῥητῆς τοῦ Ὑπουργείου διαταγῆς περὶ μὴ παραδόσεως τοῦ ἄνω κτήματος εἰς τὸν Π. Τζοτζόκαν.

§66Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Ἔλαβον τὴν καταγγελίαν καὶ διέταξα ἀνακρίσεις.

§67Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἔχει γίνει εἰς τὴν διατύπωσιν λάθος. Ἐπερατώθησαν πρὸ μηνὸς αἱ ἀνακρίσεις, ἀλλὰ δὲν ὑπεβλήθη τὸ πόρισμα.

§68Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔλαβον γνῶσιν τῆς ἐρωτήσεως αὐτῆς τὴν πρωΐαν καὶ δὲν μοὶ ἔμεινε καιρὸς νὰ συνεννοηθῶ μὲ τὴν ὑπηρεσίαν.

§69Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Οὔτε καὶ διὰ τὸ δεύτερον ἐρώτημα;

§70Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Οὔτε καὶ διὰ τὸ δεύτερον.

§71Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§72Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Μάλιστα.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ δεύτερον μέρος ἀναβάλλεται δι’ αὔριον. Ὁ κ. Ν. Γερμανὸς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐὰν δὲν νομίζῃ ἐπεῖγον καὶ ἐπιβαλλόμενον χάριν τῆς λειτουργίας τῶν σχολείων Μακεδονίας, νὰ συστήσῃ δεόντως τῇ ἁρμοδίᾳ στρατιωτικῇ Ἀρχῇ, ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἀπόσπασιν τῶν στρατευθέντων ἤδη διδασκάλων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἤδη γυμνασμένοι διὰ νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὰ σχολεῖα, ἐφόσον ἄμεσος στρατιωτικὴ ἀνάγκη δὲν ἐπιβάλλει τὴν παραμονὴν αὐτῶν εἰς τὰς τάξεις τοῦ Στρατοῦ.

§74Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶναι σαφὴς ἡ ἐρώτησις. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ὁσάκις λάβῃ τηλεγραφικὰς ἀναφορὰς τῶν διαφόρων Ἐπιθεωρητῶν ἢ ἄλλων ὑπηρεσιῶν περὶ τῆς ἀνάγκης ἀποσπάσεως ὑπαλλήλων στρατευομένων, κρίνει ἐπ’ αὐτῶν καὶ ἂν εὑρίσκῃ ὅτι εἶναι δίκαιαι αἱ αἰτήσεις τὰς διαβιβάζει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως γίνωσι δεκταί. Ἀλλ’ εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ αὐτὸ ἀποφασίζει καὶ ἐγκρίνει ἢ δὲν ἐγκρίνει τὴν ἀπόσπασιν.

§75Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἡ ἀπάντησις ἀφορᾷ ἀτομικὰ ζητήματα, ἀλλὰ πρόκειται περὶ γενικοῦ. Εἶναι πολλὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι διδασκάλους ἐν τῇ Μακεδονίᾳ. Νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ὅτι τὰ περισσότερα χωρία, ἅτινα στεροῦνται διδασκάλων, εἶναι ξενόφωνα καὶ δὲν ἔχουν ἄλλον συνδετικὸν κρίκον πρὸς τὸ Κράτος, παρὰ τὸν διδάσκαλον. Οἱ ἐπιστρατευθέντες δὲ διδάσκαλοι δὲν εἶναι περισσότεροι ἀπὸ 200–250, καθ’ ἣν δὲ στιγμὴν ἀπεσπάσθησαν πολλοὶ ἄλλοι κατώτεροι ὑπάλληλοι, διανομεῖς Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγραφείων, κλητῆρες κτλ., νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἀποσπασθῶσι καὶ οἱ διδάσκαλοι αὐτοί, διὰ νὰ μὴ μείνουν τὰ σχολεῖα αὐτὰ ἄνευ διδασκάλων, διότι εἶναι ζήτημα ἐπὶ τέλους ἐθνικόν. Ὁ διοικητὴς τῆς Καρατζόβας ἔκαμεν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἐνδεικνύει τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην ἀποσπάσεως, ἀπὸ ἐθνικῆς ἀπόψεως. Πρόκειται περὶ 200–250 διδασκάλων, τοὺς ὁποίους προσωρινῶς πρέπει νὰ ἀποσπάσῃ τὸ Ὑπουργεῖον, οὐχὶ τόσον διὰ τοὺς διδασκάλους, ὅσον διὰ τὰ σχολεῖα.

§76Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πρέπει νὰ ἀπευθυνθῆτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 810 νόμου τῆς 26 Αὐγούστου 1917 «περὶ κυρώσεως τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 11 Ἰουλίου 1917 «περὶ παροχῆς βοηθήματος εἰς τοὺς ὁπωσδήποτε ἐκ τῶν γεγονότων τοῦ Νοεμβρίου 1916 παθόντας καὶ τοῦ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις παρομοίου διωγμοῦ, ὡς καὶ εἰς παθόντας ἐκ τορπιλλισμῶν πλοίων», ὅπερ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον.

§78ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Κηρύσσεται κατεπεῖγον).

§79Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς σχέδια νόμου: Πρῶτον «περὶ ἀντικαταστάσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ΑΦΓΚʹ τῆς 28ης Μαΐου 1887 «περὶ στρατιωτικῶν εἰσφορῶν». Ὁ νόμος οὗτος εἶχε ψηφισθῆ ἀπὸ τὸ 1887. Ἡ πεῖρα, ἡ ὁποία ἐκτήθη κατὰ τοὺς δύο πολέμους τοῦ 1912 καὶ 1913 καὶ κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν τοῦ 1915, ἐνδεικνύει πολλὰ τὰ πιεστικὰ διὰ τοὺς πολίτας. Ἡ ὑπηρεσία ἐμελέτησε τὸ ζήτημα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν παραστάσεων τῶν πολιτῶν καὶ ἔκαμε πίνακα μεταρρυθμίσεών τινων. Θὰ παρακαλέσω νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ νὰ μελετηθῇ καὶ ταχθῇ μία προθεσμία δεκαήμερος διὰ νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της. Ἐπίσης ἓν ἄλλο νομοσχέδιον προνοοῦν περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἵππων, τοὺς ὁποίους ἀπώλεσαν ἀξιωματικοὶ ἐν Μακεδονίᾳ, καὶ δὴ ἐν τῇ Ἀνατολικῇ, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ τοὺς ἀποδοθοῦν πάλιν, διότι αὐτοὶ δὲν ἔχουν οὐδεμίαν ὑπαιτιότητα. Ὑποβάλλω ἐπίσης σχέδιον νόμου «περὶ ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας νέων ἐκτάκτων οὐλαμῶν Ἐκπαιδευτικῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν». Ἐπειδὴ δὲν ἦσαν τακτοποιημένα τὰ τῶν οὐλαμῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου λαμβάνεται πρόνοια, ὅτι οἱ ἔχοντες ἀπολυτήριον Γυμνασίου καὶ δίμηνον ἐκπαίδευσιν ἐν τῷ Στρατῷ καὶ πεντάμηνον ἐν τῷ οὐλαμῷ, νὰ ἐξέρχωνται ἔφεδροι ἀξιωματικοί, διότι ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη κατὰ τὴν παροῦσαν ἐπιστράτευσιν νὰ ἔχωμεν ἀξιωματικοὺς ἱκανῶς ἠσκημένους. Ὡς Ὑπουργὸς δὲ τῆς Γεωργίας, μετὰ τοῦ συναδέλφου μου τῆς Δικαιοσύνης, ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως ἐμπορίας καὶ δικαιοπραξιῶν πρὸς ὑπηκόους ἐχθρικῶν Κρατῶν καὶ περὶ μεσεγγυήσεως τῶν ἐν Ἑλλάδι περιουσιῶν αὐτῶν». Ἡ παλαιοτέρα ἀρχὴ τοῦ πολέμου, ὅπως εἶναι γνωστόν, ἐπρέσβευεν ὅτι ἡ ἰδιωτικὴ περιουσία δὲν θίγεται κατὰ τὸν πόλεμον. Ὁ πόλεμος γίνεται μεταξὺ τῶν Κρατῶν καὶ συνεπῶς δὲν βλάπτει τὴν ἰδιωτικὴν περιουσίαν. Ἀλλὰ μεταξὺ τῶν ἄλλων μεθόδων, τὰς ὁποίας εἴδομεν κατὰ τὸν παρόντα πόλεμον, ἦτο καὶ τοῦτο, ὅτι ἡ Γερμανία ἐνόμισεν ὅτι καὶ αἱ ἰδιωτικαὶ περιουσίαι ἔπρεπε νὰ γίνωνται θύματα τοῦ πολέμου, ἔδωκε δὲ ἀφορμὴν εἰς τὴν ἐγκαθίδρυσιν ἑνὸς νέου κανόνος τοῦ πολεμικοῦ δικαίου. Μετὰ τοῦτο δὲν ἔλειψαν τὰ ἀντίποινα νὰ ἐπακολουθήσωσι καὶ τοιουτοτρόπως αἱ ἰδιωτικαὶ περιουσίαι τίθενται ὑπὸ μεσεγγύησιν. Ἡ Προσωρινὴ Κυβέρνησις ἐν Θεσσαλονίκῃ διὰ Διατάγματος εἶχε λάβει ἤδη πρόνοιαν περὶ τούτου. Ἀλλ’ ἡ πρόνοια ἡ ὁποία εἶχε ληφθῆ ὑπὸ τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως, εἶχε ληφθῆ μόνον διὰ τὰ ἀστικὰ κτήματα. Ἐκεῖ ὁ νῦν κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἐν Θεσσαλονίκῃ δὲ τῆς Δικαιοσύνης, μετὰ τοῦ κ. Πολίτου, Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶχεν ἑτοιμάσει ἓν σχέδιον Διατάγματος, ὥστε ἡ μεσεγγύησις νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰς ἄλλας περιουσίας. Τὸ σχέδιον αὐτό, μεταρρυθμισθὲν καταλλήλως, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἤδη. Εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἔχωμεν μεσεγγυημένα ἀρκετά, ἵνα τὰ προσφέρωμεν πρὸς ἀνταλλαγήν, διὰ νὰ ἐξαναγκάσωμεν νὰ μᾶς δώσουν ὅ,τι δικαιούμεθα νὰ λάβωμεν. Παρακαλῶ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον· ἔχει ἤδη ἐφαρμοσθῆ ἐν Θεσσαλονίκῃ.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον;

§81ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 425 νόμου «περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν Στρατοῦ». Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται).

§83ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1ον καὶ 2ον).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκεται).

§85Γ. ΜΥΛΩΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ ἐπεκταθῇ καὶ διὰ τὴν ἐπιστράτευσιν τοῦ 1915.

§86Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὴ εἶναι τροπολογία. Ἀφήσατε νὰ ἴδητε ἂν θὰ τὸ ἀποδεχθῶ, διότι ἤδη ψηφίζεται μὲ πᾶσαν ἐπιφύλαξιν.

§87ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 3ον ἄρθρον, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τῆς προτάσεως νόμου).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως πιστώσεως ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων συντηρήσεως ὁδῶν ἐπειγούσης ἀνάγκης». Ἄρθρον 1ον (Ἀναγινώσκεται).

§89Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου παρακαλῶ νὰ γίνῃ μία διόρθωσις (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας... κλπ.». Νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «καὶ προκειμένου περὶ ἐπισκευῆς, μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων».

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1ον ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκεται):

§91ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 2ον ἄρθρον, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1770 Διατάγματος τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως Θεσσαλονίκης «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπὸ διμελῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ Διατάγματος 301 ληφθεισῶν ἀποφάσεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθηκῶν εἰς τὸν νόμον 793 «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ἰουλίου 1917 ἀναγκαστικοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Καταστατικοῦ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος κλπ.». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δ. Πετρακάκος.

§94Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ὅτι ὤφειλε νὰ συμπληρώσῃ νόμον, τὸν ὁποῖον ἡ περίστασις τῇ ἐπέβαλεν. Ἀλλὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀνατρέπεται θεσμὸς ἐν τοσούτῳ, ὅστις ἀποτελεῖ ἓν ἀπὸ τὰ θεμέλια τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῶν σχέσεων αὐτῆς πρὸς τὴν Πολιτείαν. Ἵνα ἔχωμεν σαφῆ ἰδέαν τῆς βαθείας σημασίας τοῦ θεσμοῦ καὶ τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας καὶ ἡ Ἐκκλησία καὶ ἡ Πολιτεία θὰ ὑποστῶσι διὰ τῆς καταργήσεως τῆς ἐκκλήσεως, ἐπεθύμουν νὰ εἴπω ὀλίγας μόνον λέξεις. Ἡ ἔκκλησις τύποις, ὅπως γνωρίζει πᾶς νομικός, εἶναι προϊόν, εἶναι ἀπόρροια τῆς ἀνθρωπίνης ἀτελείας. Ἡ ἀνθρωπίνη φύσις ὑποπίπτει εἰς πλάνας καὶ ὅταν πρόκειται πλάνη περὶ τὴν οὐσίαν, ἢ καὶ ψευδὴς τοῦ νόμου ἐφαρμογή, ἀντιτάσσεται ἡ ἔκκλησις, ἵνα ἡ ὑπόθεσις διαγνωσθῇ ὑπὸ ἄλλου δικαστοῦ, εὑρεθῇ δὲ καὶ ἀνορθωθῇ ἡ πλάνη. Ἀλλὰ περαιτέρω θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ἔκκλησις ἐθεσπίσθη ὑπὸ τῆς Πολιτείας καὶ ὡς ἐγγύησις τῆς Πολιτείας κατὰ ἐνδεχομένων ὑπερβασιῶν τῆς Ἐκκλησίας. Αἱ σχέσεις τῆς Πολιτείας καὶ τῆς Ἐκκλησίας εὗρον πρὸ αὐτῶν τὸν διὰ τοῦ Ρωμαϊκοῦ Δικαίου καθορισμόν, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ jus sacrum ἀπετέλει μέρος τοῦ jus publicum. Καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν μορφὴν τοῦ summiis Pontifex ἐνεφανίσθη ὁ πρῶτος Χριστιανὸς Αὐτοκράτωρ. Ὅταν ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος ἀνεκήρυξε τὴν Χριστιανικὴν Θρησκείαν ὡς τὴν ἐπίσημον θρησκείαν τοῦ Κράτους, ἐδήλωσεν ὁ ἴδιος ὅτι εἶναι ἐπίσκοπος τῶν ἐκτός. Συνέβη τότε νὰ συγκροτηθῇ ἐν Τύρῳ Σύνοδος, ἥτις κατεδίκασε τὸν Μέγαν Ἀθανάσιον εἰς καθαίρεσιν. Ὁ Μέγας Ἀθανάσιος προσέφυγεν εἰς τὸν Αὐτοκράτορα καὶ διεμαρτυρήθη κατὰ τῆς ἀποφάσεως, ὁ δὲ Αὐτοκράτωρ διέταξε τὴν ἀναθεώρησιν τῆς δίκης, ἐδέχθη λοιπὸν τὴν ἔκκλησιν. Δικασθεὶς ἐκ νέου ἐν Ρώμῃ ὁ Μέγας Ἀθανάσιος, ἠθῳώθη καὶ ἐπανῆλθεν εἰς τὸν Θρόνον. Ἡ τοιαύτη ἀναθεώρησις τῆς δίκης τοῦ Μεγάλου Ἀθανασίου ἀποτελεῖ τὸ κλασσικώτερον παράδειγμα τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς ἐκκλήσεως ἐν τῷ Ἐκκλησιαστικῷ Δικαίῳ. Ἔκτοτε ἡ ἔκκλησις, θεσπισθεῖσα ἐν τῷ Κανονικῷ Δικαίῳ, ἐκυρώθη ὑπὸ τῶν πολιτειακῶν νόμων. Ὁ Βαλσαμὼν λέγει: «Παντὶ καταδικαζομένῳ καὶ ἀδικεῖσθαι οἰομένῳ, ἡ τῆς ἐκκλήτου ἐδόθη βοήθεια». Ἀλλὰ σᾶς παραπέμπω καλλίτερον εἰς τὸν 4ον κανόνα τῆς ἐν Σαρδικῇ Συνόδου: «Ἐάν τις ἐπίσκοπος καθαιρεθῇ τῇ κρίσει τῶν ἐπισκόπων τῶν ἐν γειτνίᾳ τυγχανόντων καὶ φάσκῃ πάλιν ἑαυτῷ ἀπολογίας πρᾶγμα ἐπιβάλλειν, μὴ πρότερον εἰς τὴν καθέδραν αὐτοῦ ἕτερον ὑποκαταστῆναι, ἐὰν μὴ ὁ τῆς Ρώμης ἐπίσκοπος ἐπιγνοὺς περὶ τούτου ὅρον ἐξενέγκῃ». Ἡ ἔκκλησις παρείχετο καὶ δίς: «Νενομοθέτηται γὰρ μὴ ἅπαξ, ἀλλὰ καὶ δὶς ἐκκαλεῖσθαι τὸν νομίζοντα ἀδικεῖσθαι», παρατηροῦσιν οἱ ἑρμηνευταί. Ὅταν, κύριοι, ἡ Πολιτεία στερηθῇ τοῦ μέσου τῆς ἐκκλήσεως, πρόκειται δὲ πρὸ αὐτῆς ἀπόφασις ἐκκλησιαστικὴ, ἥτις προφανῶς φέρει τὰ σημεῖα τῆς πλάνης, τοῦ ἀδικήματος, εἴτε περὶ τὸν νόμον, εἴτε περὶ τὴν οὐσίαν, ποῖον μέσον θὰ ἔχῃ ἡ Πολιτεία, ἵνα ἀποτρέψῃ τὴν αὐθαιρεσίαν ταύτην; Ἐὰν ἔχωμεν σήμερον ἰσχύοντα τὸν θεσμὸν τοῦ ἀναθεωρητικοῦ δικαστηρίου, τὸ δικαστήριον τοῦτο εἶναι δημιούργημα βεβαίως τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Δικαίου, τοῦ παλαιοτέρου, ἀλλὰ θεσμὸς κυρωθεὶς ἐπισημότατα ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν νεωτέρων ἐκκλησιαστικῶν νόμων. Εἶναι ἑπομένως θεσμοθετημένη ὑπὸ τῆς Ὀρθοδόξου Ἑλληνικῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ τῆς Βουλῆς ἡ ἔκκλησις τοῦ ἀρχαίου Ἐκκλησιαστικοῦ Δικαίου. Ἐὰν καταστρέψητε τὸν θεσμόν, δὲν θὰ κτίσητε παρὰ ἐπὶ τῆς ἄμμου. Αἱ ἀποφάσεις εἶναι ἀνθρωπίνως ἀδύνατον νὰ στερηθῶσι τῆς ἐκκλήσεως· ποιοῦμαι δὲ ἀκριβῶς ἔκκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἐν τῷ συμφέροντι τῆς Πολιτείας καὶ ἰδίᾳ τῆς Ἐκκλησίας, μὴ στέρξῃ νὰ συντρίψῃ θεσμόν, ὁ ὁποῖος ἀνεγνωρίσθη ἐπὶ 17 ὅλους αἰῶνας, παρέσχε δὲ εἰς τὴν Ὀρθοδοξίαν μεγάλας ὑπηρεσίας. Ἐὰν ἐπιμείνητε εἰς τὴν ἀντισυνταγματικὴν καὶ ἄκυρον ἐξαφάνισιν τοῦ θεσμοῦ τῆς ἐκκλήσεως, τοῦτο σημαίνει ὅτι ἀναγνωρίζετε ὑπεράνθρωπον δύναμιν εἰς τοὺς ἱεροδικαστάς, τοὺς ὁποίους μετεκαλέσατε, καὶ τότε οὐδὲν ἔχω νὰ προσθέσω.

§95Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Ὁ θεσμὸς τῆς ἐκκλήσεως τῶν ἀποφάσεων ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ, ὁ ὁποῖος κρατεῖ παρ’ ἡμῖν, δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπιδέχονται μεταβολήν, ἀπόδειξιν δὲ φέρω αὐτὰ τὰ κρατοῦντα ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ἡ δωδεκαμελὴς Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Κωνσταντινουπόλεως, προεδρευομένη ὑπὸ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου, εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία δικάζει ὅλας τὰς παραβάσεις ἐναντίον τῶν Ἀρχιερέων καὶ Μητροπολιτῶν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου. Αἱ ἀποφάσεις αὐταὶ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου δὲν ὑπόκεινται εἰς οὐδὲν ἔνδικον μέσον ἐνώπιον οἱουδήποτε ἄλλου Δικαστηρίου. Ἐφ’ ὅσον τοιαύτας ἔχομεν πράξεις καὶ τοῦτο τὸ καθεστὼς κρατεῖ ἐν τῇ Μεγάλῃ Ἐκκλησίᾳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἐκ τῆς ὁποίας ἀκριβῶς ἀπεσπάσθη ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος καὶ θυγάτηρ αὐτῆς λογίζεται, νομίζω ὅτι οὐδόλως εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ, ὅτι οἱ πάγιοι νόμοι τῆς Ἐκκλησίας Ἀθηνῶν καὶ οἱ κανόνες οἱ ἐκκλησιαστικοὶ ἀντίκεινται εἰς μίαν τοιαύτην περίπτωσιν, τὴν ὁποίαν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον εἰσάγει. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον ἤθελον νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι δὲν ἦτο καὶ πρακτικῶς ἐφικτὸν τὸ πρᾶγμα, ἂν ἤθελεν ἄλλως ρυθμισθοῦν τὰ πράγματα καὶ ἂν ἠθέλαμεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν δεύτερον βαθμόν. Κατὰ τὰ κρατοῦντα μέχρι τοῦδε ἐν τῇ παλαιᾷ Ἐκκλησίᾳ τῆς Ἑλλάδος, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γένηται ἔκκλησις ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας τῆς Ἱεραρχίας, ἀλλὰ γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει 21 ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἐπισκόπων τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος εἶναι ὑπόδικοι, ὅτι ἐκ τῶν ὑπολειπομένων μέγας ἀριθμὸς διατελεῖ εἰς τοιαύτην πολιτικὴν ἀντίθεσιν πρὸς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τοιαύτας παρεκτροπὰς ὑπέπεσεν, ὥστε ἐνδέχεται νὰ καταστῶσι καὶ ἀρκετοὶ ἐκ τούτων ὑπόδικοι. Οἱ ὑπολειφθέντες εἶναι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἀπήρτισαν τὴν Ἱερὰν Σύνοδον καὶ ὁ Σεβασμιώτατος Ἐπίσκοπος Κερκύρας, ὁ ὁποῖος προσελήφθη ὡς μέλος τοῦ Δικαστηρίου. Ποῖοι θὰ ἦσαν, ἐρωτῶ, οἱ ἐπίσκοποι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀπετέλουν τὴν ὁλομέλειαν τῆς Ἱεραρχίας, ἐν τῇ ὁποίᾳ θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ ἔκκλησις; Ὥστε καὶ ἀπὸ ἀπόψεως πραγματοποιήσεως θὰ ἦτο ἀδύνατον τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν τροποποίησιν, τὴν ὁποίαν προέτεινα.

§96Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐξ ὅλης ψυχῆς κατὰ τῆς θεωρίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου εἶναι ἀμετάκλητοι. Ἐναντίον τῆς θεωρίας αὐτῆς βοᾷ ὅλη ἡ σειρὰ τῶν καθαιρέσεων, αἱ ὁποῖαι ἀνεκλήθησαν καὶ ἀνακαλοῦνται ὑπὸ τῶν Πατριαρχείων. Ἂν ἦσαν αἱ τοιαῦται ἀποφάσεις ἀμετάκλητοι, βεβαίως οὐδεμία θὰ ἀνεκαλεῖτο...

§97Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Εἶπον ὅτι εἶναι ἀνέκκλητοι.

§98Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον λέγετε ἀνέκκλητοι καὶ ἀμετάκλητοι· ἀποκλείετε λοιπὸν καὶ τὰ τακτικὰ καὶ τὰ ἔκτακτα ἔνδικα μέσα. Ἂν ὑποθέσητε τώρα ὅτι αἱ ἀποφάσεις θὰ καταλήξουν εἰς καθαιρέσεις, πῶς θὰ ἔχητε διάφορον ρύθμισιν ἐδῶ;

§99Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νομίζετε ὅτι ἡ κοινωνία εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ κρατῇ ἕνα καλοῦπι ὡρισμένον, ἢ φρονεῖτε ὅτι αὐτὸ κανονίζεται ἀπὸ τὸ Σύνταγμα;

§100Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Βεβαίως.

§101Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ Σύνταγμα ἐννοεῖ μόνον τὰς πνευματικὰς σχέσεις· αὐτὴ εἶναι ἡ σχέσις, διὰ τὴν ὁποίαν ἐνδιαφέρεται πρὸ πάντων ἡ Πολιτεία. Ἄλλως θὰ ἐγένετο ἡ Πολιτεία δούλη τῆς Ἐκκλησίας.

§102Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ ὀφείλει ἡ Πολιτεία νὰ διατηρήσῃ ἀκέραιον τὸν θεσμὸν τῆς Ἐκκλησίας. Σᾶς εἶπον ὅτι ἡ Πολιτεία διὰ τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου ἀνεθεώρησε δίκας. Ἂν τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Δικαστήριον προέλθῃ εἰς ἀποφάσεις προφανῶς πεπλανημένας καὶ ἐπιβλαβεῖς διὰ τὴν Πολιτείαν, τί μέσον θὰ ἔχῃ ἡ Πολιτεία διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἐνδεχομένας ἀτασθαλίας;

§103Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν θὰ ἐπικυρώσῃ τὰς ἀποφάσεις, δὲν θὰ τὰς ἐκτελέσῃ.

§104Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Ὅταν λέγετε ὅτι αἱ ἀποφάσεις εἶναι ἀμετάκλητοι, ἀποκλείετε καὶ τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἀναψηλαφήσεως...

§105Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐγὼ ὡμίλησα περὶ ἀνεκκλήτου τῶν ἀποφάσεων τοῦ Πατριαρχείου.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§107ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1347 Διατάγματος τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως τῆς Θεσσαλονίκης «περὶ ἀπαλλαγῆς καταβολῆς ἐκπαιδευτικῶν τελῶν ὑπὸ τῶν πενήτων μαθητῶν τοῦ Ἡμιγυμνασίου Καστορίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἰσχύος διατάξεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 213 Διατάγματος τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως Θεσσαλονίκης «περὶ ἀπαλλαγῆς καταβολῆς ἐκπαιδευτικῶν τελῶν καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 494 καὶ καταργήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1891 Διατάγματος τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως Θεσσαλονίκης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μειώσεως τοῦ ἐν ταῖς Νέαις Χώραις, πλὴν Κρήτης καὶ Σάμου, εἰσπραττομένου φόρου δεκάτης καὶ καταργήσεως αὐτοῦ ἐπί τινων προϊόντων». Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὑπάρχουσι τροπολογίαι.

§109Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν θὰ τὰς λάβω ὑπ’ ὄψιν.

§110Χ. ΡΟΔΟΚΑΝΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ εἰς τὴν νῆσον Χίον δὲν ὑφίσταται δεκάτη, πρέπει νὰ καθορισθῇ ὅτι, ὅπου ὑπάρχει δεκάτη, ἐκεῖ θὰ πληρώνεται καὶ φόρος.

§111Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου θὰ λάβω ὑπ’ ὄψει τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον οἱ κ.κ. βουλευταί. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–9).

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10ον (Ἀναγινώσκεται). Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γ. Καλδῆς.

§113Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ὀφείλω κατὰ πρῶτον νὰ διερμηνεύσω τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Λεσβιακοῦ λαοῦ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων, διότι ὄχι μόνον ἐμείωσε γενικῶς τὸν φόρον τῆς δεκάτης, ἀλλὰ καὶ ἐτροποποίησε τὸ φορολογικὸν σύστημα τῆς εἰσπράξεως τῆς ἐλαιοδεκάτης εἰς τὴν νῆσον Λέσβον, σύστημα ἀπεχθέστατον, καὶ μετέτρεψε τὸν φόρον αὐτὸν εἰς ἔγγειον φόρον, μέλλοντα νὰ εἰσπράττεται εἰς τὰ Τελωνεῖα, ὅπως γίνεται καὶ εἰς ἄλλα μέρη τοῦ Κράτους. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς ἐπιδώσῃ ἵνα μελετήσωμεν τὸν ὑπολογισμόν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηριχθεὶς κατήρτισε τὸ παρὸν νομοσχέδιον καὶ ὥρισε τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπράττεται εἰς τὰ Τελωνεῖα ἐπὶ τῇ μέσῃ ἀγοραίᾳ τιμῇ τοῦ ἐλαίου εἰς 13%. Ὀφείλομεν ὅμως νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ὁ ὑπολογισμὸς οὗτος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐβασίσθη ὁ καθορισμὸς τοῦ ποσοστοῦ τοῦ φόρου, δὲν στηρίζεται ἐπὶ βάσεως ἀληθοῦς. Καὶ ἐξηγούμεθα. Ἔλαβεν ὁ κ. Ὑπουργὸς μέσην παραγωγὴν ἐλαίου κατὰ διετίαν 25.000.000 ὀκάδας. Εἰς τοῦτο συμφωνοῦμεν. Ἐκ τοῦ ποσοῦ ὅμως τούτου τῶν 25.000.000 ὀκάδων ἐκπίπτει ποσά τινα, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν γνώμην του, δὲν θὰ ὑπαχθοῦν εἰς φορολογίαν διὰ τοῦ νέου συστήματος, ὅπως εἶναι ἡ ἐπιτόπιος κατανάλωσις κλπ. Τὰ μὴ φορολογηθέντα ποσὰ ἀναλύει εἰς τὸ ἔγγραφόν του ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς διάφορα κονδύλια, ἤτοι: Πρῶτον εἰς ἐπιτόπιον κατανάλωσιν ἐλαίου κατὰ διετίαν, ὑπολογίζων ἐπὶ πληθυσμοῦ 30.000 οἰκογενειῶν πρὸς 100 ὀκάδας ἐλαίου τὸ ἔτος. Διὰ τὰ δύο δὲ ἔτη θὰ ἔχωμεν ὁλικὸν ποσὸν καταναλώσεως 6.000.000 ὀκάδας. Ὀφείλω ὅμως νὰ παρατηρήσω, ὅτι αἱ 30.000 οἰκογένειαι, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζονται οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δὲν παριστῶσι τὸν πραγματικὸν ἀριθμὸν τῶν κατοίκων τῆς Λέσβου, διότι ἔχω ἀνὰ χεῖρας ἄλλο ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸν πληθυσμὸν τῆς νήσου, συμφώνως πρὸς ἀπογραφὴν γενομένην τῷ 1913, εἰς κατοίκους 140.840, δηλαδὴ εἰς 28.200 οἰκογενείας. Ἔχομεν λοιπὸν μίαν διαφορὰν ἐκ 1800 οἰκογενειῶν ἐπὶ ἔλαττον, καὶ συνεπῶς τὸ μὴ φορολογηθησόμενον ποσὸν δι’ ἐπιτόπιον κατανάλωσιν πρέπει νὰ μειωθῇ. Δεύτερον, ὡς μὴ φορολογήσιμον ποσὸν ἀναφέρει τὸ ἔγγραφον καὶ ἐκεῖνο τὸ ἔλαιον, τὸ ὁποῖον θὰ καταναλώσουν οἱ ἐν Λέσβῳ παραμένοντες πρόσφυγες. Ὑπολογίζει δὲ ὁ κ. Ὑπουργός, ὡς πρὸς τοὺς μένοντας πρόσφυγας εἰς Λέσβον, οὓς ὁρίζει εἰς 6.000 οἰκογενείας, ὅτι καὶ αὐτοὶ θὰ καταναλώσουν 100 ὀκάδας ἐλαίου τὸ ἔτος κατὰ οἰκογένειαν καὶ διὰ μίαν διετίαν ἀφαιρεῖ ἐκ τοῦ ὁλικοῦ ποσοῦ τῆς ὅλης παραγωγῆς διὰ τοὺς πρόσφυγας 1.200.000. Μοῦ φαίνεται ὅμως ὅτι ἡ σκέψις αὕτη, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ νὰ καθορίσῃ τὸ ποσὸν τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώνουν οἱ Μυτιληναῖοι, ἡ ἀφορῶσα τοὺς πρόσφυγας, εἶναι πολὺ παρακεκινδυνευμένη, διότι δι’ αὐτῆς ἐμμέσως λύεται καὶ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, οἱ δὲ πρόσφυγες οἱονεὶ προδικάζονται νὰ μένουν ἐπὶ διετίαν ὡς σταθεροὶ κάτοικοι ἐν Λέσβῳ, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι ἐλπίζομεν καὶ εὐχόμεθα νὰ κανονισθῇ ἡ τύχη αὐτῶν ὡς τάχιον καὶ ἐπιστρέψουν εἰς τὰς ἑστίας των. Ἀλλ’ ἐπιτρέπεται νὰ καθορίζεται φόρος εἰς ἕνα τόπον ἐπὶ τόσον ἀσταθῶν βάσεων; Ἐπιτρέπεται νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν οἱ πρόσφυγες εἰς τὸν καθορισμὸν τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον θὰ πληρώσῃ ὁ Μυτιληναϊκὸς λαός; Καὶ δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ὅτι ἡ Μυτιλήνη ἀνέλαβεν ἀγογγύστως καὶ ἐξ ἐθνικῆς ἀλληλεγγύης τὸ βάρος τόσων χιλιάδων ἀδελφῶν προσφύγων καὶ τοὺς διέθρεψεν, ἐπὶ στερήσει τῶν ἰδικῶν της τέκνων; Καὶ πρέπει νὰ λησμονήσωμεν ὅτι ὁ μέγας οὗτος ἀριθμὸς τῶν προσφύγων συνετέλεσεν οὐκ ὀλίγον ὥστε νὰ ἐξαντληθῇ πᾶν τρόφιμον ἐπὶ τῆς νήσου καὶ σήμερον νὰ ἀποθνήσκουν οἱ κάτοικοι ἀπὸ τὴν πεῖναν; Καὶ πρέπει τὸ ἐθνικὸν τοῦτο ἀτύχημα, ἡ τραγῳδία αὕτη, ἡ πλήξασα τὸν Μικρασιατικὸν Ἑλληνισμόν, νὰ χρησιμεύσῃ ὡς μέσον καὶ αἰτία ἐπαυξήσεως τῆς φορολογίας τοῦ ἐλαίου ἐν Μυτιλήνῃ; Μοῦ φαίνεται ὅτι ἐξ ἐσφαλμένης ἀντιλήψεως ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἠθέλησε νὰ ὑπολογίσῃ καὶ τὸ ποσὸν τοῦ ἐλαίου, τὸ ὁποῖον θὰ καταναλώσουν οἱ πρόσφυγες, ὥστε νὰ χρησιμεύσῃ καὶ τοῦτο ὡς βάσις διὰ τὸν καθορισμὸν τοῦ ποσοστοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώσῃ ὁ Μυτιληναϊκὸς λαός. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἂν παραδεχθῶμεν πρὸς στιγμήν, καὶ ἂν ὑποθέσωμεν δηλαδὴ ὅτι θὰ ἔχωσι τὴν κακοτυχίαν νὰ παραμείνωσιν οἱ πρόσφυγες ἐκεῖ ἐπὶ ἓν ἀκόμη ἔτος, θὰ καταναλώσουν τοσοῦτον ποσὸν ἐλαίου; Εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑπολογίσωμεν ὅτι αἱ προσφυγικαὶ οἰκογένειαι θὰ ἐξοδεύσουν 100 ὀκάδας κατ’ ἔτος ἑκάστη, ὅσον δηλαδὴ καὶ αἱ ἄλλαι Μυτιληναϊκαὶ οἰκογένειαι; Ἀλλ’ αὐτοὶ οἱ δυστυχεῖς παίρνουν ὡς ἐπίδομα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν 80 λεπτὰ ἕως μίαν δραχμὴν τὴν ἡμέραν. Ψωμὶ νὰ ἀγοράσουν δὲν τοὺς φθάνει, πολὺ δὲ περισσότερον ν’ ἀγοράσουν καὶ λάδι, καὶ μάλιστα τόσον μεγάλο ποσόν, ὥστε νὰ ἀποτελῆται μέγα κενὸν εἰς βάρος τῆς ὅλης παραγωγῆς πρὸς ζημίαν τοῦ Δημοσίου, εἰς τρόπον ὥστε νὰ συγκινήσῃ τοὺς συντάκτας τοῦ παρόντος νομοσχεδίου καὶ τοὺς παρωθήσῃ νὰ τὸ λάβουν ὑπ’ ὄψει, διὰ νὰ ἐπαυξήσουν τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώνῃ ἡ Μυτιλήνη κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαίου; Μοῦ φαίνεται ὅτι τὸ ζήτημα δὲν χρήζει περισσοτέρας ἀναπτύξεως. Εἶναι μία παρακεκινδυνευμένη ἀντίληψις τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, τὴν ὁποίαν θὰ θελήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ διορθώσῃ. Συνεπῶς τὸ κονδύλιον αὐτὸ τῶν 1.200.000 ὀκάδων, τὸ ὁποῖον ἀφῃρέθη ἀπὸ τὴν ὅλην παραγωγὴν ὡς μέλλον νὰ καταναλωθῇ ὑπὸ τῶν προσφύγων, πρέπει νὰ μὴ ὑπολογισθῇ ποσῶς, διότι οἱ δυστυχεῖς πρόσφυγες ἐλάχιστον ποσὸν θὰ καταναλώσουν. Σημειωτέον μάλιστα, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν προσφύγων ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ ἐλαττοῦται, διότι δὲν εἶναι δυνατὸς δυστυχῶς ἐκεῖ ὁ βίος των, καθόσον ἡ Μυτιλήνη εἶναι πολὺ μικρὰ καὶ δὲν δύναται νὰ διαθρέψῃ ἐπὶ μακρὸν καὶ τοὺς αὐτόχθονας καὶ τοὺς δεδιωγμένους ἀδελφοὺς μας. Προχωροῦμεν εἰς ἄλλο κονδύλιον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ μὴ θεωρηθῇ ὡς φορολογητέον, εἶναι δ’ αὐτὸ τὸ ἐξαχθησόμενον δῆθεν λαθρεμπορικῶς, τὸ ὁποῖον ὑπολογίζεται εἰς 10% ἐπὶ τῆς ὅλης παραγωγῆς. Ὁμολογῶ ὅτι ἐκπλήττομαι βλέπων ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἀνάγει τὸ λαθρεμπόριον εἰς πρᾶγμα θεμιτόν, καὶ ὑπολογίζει σοβαρῶς ὅτι θὰ λάβῃ χώραν, καὶ δὴ εἰς ὡρισμένον ποσὸν 1.800.000 ὀκάδων ἐλαίου. Καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐννοεῖ νὰ τὸ ἀφαιρέσῃ, νὰ τὸ θεωρήσῃ ὡς μὴ φορολογητέον, νὰ χρησιμεύσῃ δηλαδὴ καὶ αὐτὸ ὡς βάσις, ὅπως ἐλαττωθῇ τὸ ποσὸν τῆς ἐξαγωγῆς, τὸ ὁποῖον θὰ ὑπαχθῇ εἰς φορολογίαν διὰ νὰ κατορθωθῇ νὰ αὐξηθῇ τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἀποτελοῦμεν ἓν Κράτος πεπολιτισμένον, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει κατὰ τὴν φορολογίαν του νὰ ὑπολογίζῃ ἐπὶ ἀθεμίτων ἐνεργειῶν, ὡς εἶναι τὸ λαθρεμπόριον. Νομίζω ὅτι ἔχομεν τελωνειακὴν ὑπηρεσίαν, ἢ ἂν δὲν ἔχωμεν, πρέπει νὰ ὀργανώσωμεν τοιαύτην, ἱκανὴν νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Καὶ εἶναι ὀρθὸν διὰ τὴν ἀμέλειαν, ἢ μᾶλλον διὰ τὰς ἐλλείψεις τῆς ὑπηρεσίας, εἴτε ἐκ τοῦ φόβου διενεργείας λαθρεμπορίου, νὰ ὑποχρεωθῶσιν οἱ δυστυχεῖς Μυτιληναῖοι νὰ πληρώνουν περισσότερον φόρον, διότι, κατὰ τὸν κ. Ὑπουργόν, θὰ διενεργηθῇ λαθρεμπόριον;

§114Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Ἐπειδὴ ὑποτίθεται ὅτι θὰ γίνῃ λαθρεμπόριον, δι’ αὐτὸ ὁ Λεσβιακὸς λαὸς πρέπει νὰ πληρώνῃ!

§115Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι, προκειμένου περὶ φορολογίας, δὲν πρέπει νὰ στηρίζεται ἡ Κυβέρνησις εἰς ὑποθέσεις, ἀλλὰ ἐπὶ δεδομένων, ἐπὶ ἀσφαλῶν βάσεων, ἐπὶ πραγμάτων, ἐπὶ γεγονότων. Ἀλλὰ καὶ ἄλλο τι ἔχω νὰ παρατηρήσω. Θὰ διεξαχθῇ λαθρεμπόριον κατὰ τὸ σύστημα αὐτὸ τὸ νέον, τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου εἰς τὰ Τελωνεῖα, λέγει ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλ’ ἂς λάβωμεν καὶ τὴν ἀντίστροφον ὄψιν τοῦ πράγματος. Ἆραγε, δὲν διεξάγεται λαθρεμπόριον καὶ κατὰ τὸ κρατοῦν σύστημα τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου τῆς ἐλαίας; Ἡμεῖς οἱ παροικοῦντες ἐν Μυτιλήνῃ ἠμποροῦμεν νὰ σᾶς διαβεβαιώσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ πράγματος. Ἁμαρτωλὴ συναλλαγὴ λαμβάνει χώραν κατὰ κανόνα καὶ διαφθείρει καὶ δημοσίους ὑπηρέτας καὶ ἐργοστασιάρχας καὶ παραγωγούς. Ἐὰν δὲ ὑποθέσωμεν ὅτι θὰ λάβῃ χώραν λαθρεμπόριον 10% κατὰ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον εἰσάγει τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἄλλο σύστημα εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει τὰ ἄδηλα καὶ τὰ κρύφια. Ἀκριβῶς, ἂν ἐπεζήτησε ὁ Μυτιληναϊκὸς λαὸς τὴν μεταρρύθμισιν τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου τῆς ἐλαιοδεκάτης, ἂν ἐπεζήτησε νὰ γίνεται ἡ εἴσπραξις εἰς τὸ Τελωνεῖον, εἷς λόγος εἶναι καὶ αὐτός, διότι ἔβλεπε τὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγίνοντο διὰ τοῦ παλαιοῦ συστήματος, ἔβλεπεν ὅτι τὸ σύστημα ἐκεῖνο εἶναι καὶ κοινωνικῶς ἐπικίνδυνον, διότι ἀνοίγει τὴν θύραν εἰς πᾶσαν συναλλαγὴν καὶ πᾶσαν κακοήθειαν καὶ διαφθείρει καὶ ὑπαλλήλους καὶ πολίτας. Μοῦ φαίνεται λοιπὸν ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ὡς βάσις τοῦ κανονισμοῦ τοῦ φόρου νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἡ ἀθέμιτος πρᾶξις τοῦ λαθρεμπορίου, ὡς δῆθεν ἐνδεχομένου καὶ ὡς στηριζομένου ἐπὶ ὑποθέσεων. Κατὰ τὴν γνώμην μου λοιπὸν καὶ τὸ κονδύλιον αὐτὸ τῶν 2.500.000 πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ καὶ νὰ θεωρηθῇ ὡς ποσότης ἐλαίου φορολογητέα. Προχωροῦμεν. Ἄλλο ποσὸν μὴ ὑποκείμενον εἰς φορολογίαν κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ Ὑπουργείου, εἶναι τὸ λεγόμενον μαργέλαιον, δηλαδὴ τὰ καταπάτια τοῦ ἐλαίου, τὸ ἀκάθαρτον ἐκεῖνο ἔλαιον, τὸ ὁποῖον κατακάθεται ἐντὸς τῶν πίθων. Ὁμολογοῦμεν ὅτι τόσον ποσὸν θὰ εἶναι. Ἐπὶ ὁλικῆς δὲ παραγωγῆς 25 ἑκατομμυρίων ὀκάδων ἔχομεν μαργέλαιον 2,500,000 ὀκάδας. Καὶ τοῦτο τὸ ἀφαιρεῖ τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν τὸ λαμβάνει ὑπ’ ὄψει κατὰ τὸν καθορισμὸν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ φόρου. Διατί, παρακαλῶ; Μήπως θὰ πεταχθῇ τὸ μαργέλαιον εἰς τοὺς δρόμους; Μήπως τὸ μαργέλαιον εἶναι ἄχρηστον; Μήπως μένει ἀχρησιμοποίητον; Ἀλλ’ ἂν αὐτὸ γίνεται σαποῦνι, καὶ τὸ σαποῦνι ἐξαγόμενον θὰ φορολογηθῇ, ὅπως προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, πρὸς 5 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Σημειώσατε δὲ ὅτι τὰ 2.500.000 ὀκ. μαργελαίου, τὸ ὁποῖον δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψει τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὸν καθορισμὸν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ φόρου, παράγει 4,000,000 ὀκάδες σαποῦνι, αἱ ὁποῖαι, φορολογούμενοι πρὸς 5 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ἀντιπροσωπεύουσι τὸ ποσὸν 200,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου. Μένει τώρα νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ποσὸν τῶν 100 ὀκάδων, τὸ ὁποῖον ὡρίσθη ὅτι ἀπαιτεῖται διὰ μίαν οἰκογένειαν. Εἶναι πολὺ ἢ ὀλίγον; Ἡ γνώμη ἡμῶν, τὴν ὁποίαν σχηματίζομεν ἐκ τῶν πραγμάτων, εἶναι ὅτι εἶναι πολὺ διὰ μίαν οἰκογένειαν αἱ 100 ὀκάδες ἐλαίου, ἤτοι 90 καὶ πλέον δράμια τὴν ἡμέραν. Δεχόμεθα αὐτὰς τὰς 100 ὀκάδας, ἀλλ’ ἐφόσον εἰς τὰς 100 αὐτὰς ὀκάδας περιληφθῇ καὶ τὸ λάδι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ σαποῦνι, ἤτοι νὰ χωρισθῶσιν αἱ 100 ὀκάδες ἐλαίου εἰς 75 ὀκάδας ἐλαίου πρὸς τροφὴν καὶ 25 ὀκάδας διὰ σαποῦνι.

§116Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν ἐγένετο ἡ συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τὴν φορολογίαν τοῦ ἐλαίου τοῦ Βόλου, ὑπελογίσθη τὸ ποσὸν τὸ καταναλισκόμενον εἰς 150 ὀκάδας κατὰ οἰκογένειαν. Καὶ ἐν γένει αἱ ὑπηρεσίαι ὅλαι καὶ ὁλόκληρος ἡ στατιστικὴ ὑπολογίζει, εἰς μέρη πρὸ πάντων ἐλαιοφόρα, ποῦ παράγουν ἔλαιον, 150 ὀκάδας τουλάχιστον κατὰ οἰκογένειαν. Διότι ἐκεῖ δὲν μεταχειρίζονται οὔτε πετρέλαιον.

§117Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἴσως εἶναι δυνατὸν νὰ μεταχειρισθῇ κανεὶς αὐτὴν τὴν ἐποχὴν τὸ λάδι ὡς φωτιστικὴν ὕλην. Δὲν πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς σημερινὰς ἐκτάκτους περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελοῦμεν. Ἀλλ’ ἀσφαλῶς εἰς τὰς ὁμαλὰς περιστάσεις οὐδέποτε συμφέρει νὰ μεταχειρισθῇ τις λάδι ἀντὶ πετρελαίου. Καταλήγομεν λοιπὸν εἰς τὸ ἑξῆς συμπέρασμα. Κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστηρίχθη τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἐκ τῆς ὁλικῆς παραγωγῆς τῶν 25.000.000 ὀκάδων κατὰ διετίαν ἐλαίου, διὰ τῶν διαφόρων ἀφαιρέσεων, αἱ ὁποῖαι ἐνεργοῦνται, περιορίζεται ἡ φορολογητέα ποσότης εἰς 13½ ἑκατομμύρια. Ἐὰν καλλίτερον ὑπολογίσωμεν τὰ πράγματα, ὅπως τὰ ἀνέλυσα πρὸ ὀλίγου, φθάνομεν εἰς ἄλλα ὅλως συμπεράσματα, ὅτι ἡ ἐξαχθησομένη ποσότης, δηλαδὴ ἡ φορολογηθησομένη ποσότης δὲν εἶναι 13½ ἑκατομμύρια ἀπὸ τὰ 25.000.000, ἀλλὰ εἶναι 15 περίπου ἑκατομμύρια· ἐκτὸς δὲ τῶν 15.000.000 εἰς ἔλαιον καὶ 4.000.000 εἰς σάπωνα.

§118Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπολογίζετε ὅτι ὅλος ὁ σάπων θὰ ἐξαχθῇ;

§119Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Μέσα εἰς τὰς 100 ὀκάδας τὰς καθορισθείσας δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν, περιλαμβάνεται καὶ τὸ ποσὸν τοῦ σάπωνος διὰ τὴν ἐπιτόπιον κατανάλωσιν. Ἀλλὰ τὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον πρὸς 13%, εὑρίσκεται εἰς ἀντίφασιν πρὸς προηγούμενον ἄρθρον τοῦ ἰδίου νομοσχεδίου. Εἰς προηγούμενον ἄρθρον λέγει τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ἐφέτος θὰ εἰσπραχθῇ φόρος εἰς ἐλαίας 12½%, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 1918 καὶ ἐφεξῆς 9% καὶ 1% διὰ τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν, ἐν ὅλῳ 10%. Τὸ νομοσχέδιον ἀναφέρει ὅτι ὁ φόρος ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς διὰ τῆς μετατροπῆς τοῦ συστήματος καὶ τῆς εἰσπράξεως αὐτοῦ εἰς τὰ τελωνεῖα ὁρίζεται εἰς 13%. Δεχόμεθα τό 13% δι’ ἐφέτος, ὅτε θὰ πληρωθῇ δεκάτη 12½ ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Δηλαδὴ τὸ 13% εὑρίσκεται ἐν ἁρμονίᾳ ὡς πρὸς τὸ 1917, ὅτε θὰ εἰσπραχθῇ φόρος εἰς ἔλαια 12½%. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ 1918, ὅτε ἡ δεκάτη θὰ εἶναι μόνον 10%. συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ 1% διὰ τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν, θὰ ὑπάρχῃ ἁρμονία μεταξὺ τοῦ 10% εἰς ἐλαίας καὶ τοῦ 13% εἰς ἔλαιον, εἰς ὃ θὰ προστεθῇ καὶ 1% διὰ τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν; Ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα. Ἀλλ’ ἡμεῖς λέγομεν ὅτι ὑπάρχει ἀναλογία δι’ ἐφέτος· ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 1918, ὅτε θὰ γίνῃ ὁ φόρος τῶν ἐλαιῶν 10%, πρέπει ἀναλόγως νὰ ὑποστῇ μείωσιν καὶ ὁ φόρος τοῦ ἐλαίου καὶ νὰ μὴ μείνῃ 13 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν καὶ 1% ἀκόμη διὰ τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν. Ἀλλὰ διὰ νὰ παραλάβωμεν ἰσχυρότερα τὰ μέσα πρὸς κατανόησιν τῆς ἀληθείας τῶν ἰδικῶν μας συλλογισμῶν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ παρουσιάσω ἐνώπιόν της ἕνα συγκριτικὸν πίνακα τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον θὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον εἰς ἐλαίας πρὸς 10% τῷ 1918, καὶ τοῦ φόρου τὸν ὁποῖον θὰ εἰσπράξῃ εἰς ἔλαιον μὲ τὸ ἴδιον ποσοστὸν 10%. Λαμβάνομεν ὡς μέσον ὅρον παραγωγῆς 100,000,000 ὀκάδας ἐλαίας, δηλαδὴ 25,000,000 ὀκάδας ἐλαίου. Ὁ φόρος πρὸς 10% εἶναι 10,000,000 ὀκάδες ἐλαιῶν, ἀλλ’ αἱ ἐλαῖαι φορολογοῦνται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου νωπαί, τοποθετοῦνται μέσα εἰς ἀποθήκας, παραμένουν ἐκεῖ 10–15–30 ἡμέρας, ἕως ὅτου γίνῃ ἡ ἐκποίησίς των διὰ δημοπρασίας, καὶ συνεπῶς ὑφίστανται φθορὰν ἀπὸ τῆς παραλαβῆς μέχρι τῆς πωλήσεως, ἥτις φθάνει τὸ 8, 9 καὶ 10%.

§120Α. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἡ φύρα ὑπολογίζεται εἰς 12 τοῖς ἑκατὸν ἐπισήμως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως.

§121Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Δηλαδὴ ὑπάρχει καὶ καθεστώς, παραδεδεγμένον ἐπισήμως, καθ’ ὃ πρέπει νὰ ἐκπίπτεται φύρα 12 τοῖς ἑκατόν. Ἡμεῖς ὑπολογίζομεν μόνον 8%. Λοιπὸν ἐκ τῶν 10,000,000 ἐλαιῶν, τὰς ὁποίας εἰσπράττει τὸ Δημόσιον ἐπὶ ἑκατὸν ἑκατομμυρίων, ἀφαιροῦμεν τὰς 800,000 καὶ μένουν 9,200,000 ὡς φόρος τοῦ Δημοσίου. Αἱ ἐλαῖαι ὅμως πωλοῦνται διὰ δημοπρασίας, ὡς εἶπον προηγουμένως. Πρέπει νὰ μείνῃ τις εἰς ἐλαιοπαραγωγὰ μέρη, εἰς τὴν Μυτιλήνην, διὰ νὰ ἰδῇ πῶς γίνονται αἱ δημοπρασίαι αὐταί. Αἱ ἐλαῖαι τοποθετοῦνται, ὡς εἶπον, εἰς ἀποθήκας τοῦ ἐλαιοτριβείου, ἡ μεταφορά των ἐκεῖθεν εἶναι δύσκολος, κατὰ τὴν δημοπρασίαν δὲ γίνεται κατὰ κανόνα συνεννόησις μεταξὺ τῶν ἀγοραστῶν καὶ πωλοῦνται αἱ ἐλαῖαι εἰς τιμὰς οὐχὶ ἱκανοποιητικάς. Ὑπολογίζομεν ὅμως ὡς μέσην ἀγοραίαν τιμὴν 30 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν καὶ ἔχομεν διὰ τὰ 9,200,000 ὀκάδας φόρον 2,760,000 δραχμάς. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἔξοδα ὑπηρεσίας, τὰ ὁποῖα πάντως θὰ ἀντιπροσωπεύωσι ποσὸν 8 ἕως 10%, ἑπομένως καταλήγομεν εἰς καθαρὰν πρόσοδον ἐπὶ παραγωγῆς 100 ἑκατομμυρίων ὀκάδων καὶ μὲ ποσοστὸν φόρου 10% ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου δραχμῶν 2,484,000. Ἂς λάβωμεν τώρα τὸ ἄνω ποσὸν παραγωγῆς καὶ ἂς ἀκολουθήσωμεν τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου εἰς τὰ Τελωνεῖα. Διὰ νὰ μὴ κουράζω τὴν Βουλήν, δὲν θὰ ἀναφέρω πλέον ἀριθμούς, ἀλλὰ καταλήγω εἰς τὸ ὅτι ἡ εἴσπραξις θὰ εἶναι μεγαλειτέρα. Καὶ θὰ μοὶ εἴπητε ἴσως, πῶς ἀφοῦ ἀφαιρεῖται ἀπὸ τοῦ μέσου τὸ ποσὸν τῆς ἐγχωρίου καταναλώσεως, εἶναι δυνατὸν ἡ εἴσπραξις νὰ εἶναι μεγαλειτέρα;

§122Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διατί δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψει διὰ τὸ παρελθὸν τὰ ὑπάρχοντα ἀποτελέσματα τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου;

§123Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἡ διαφορὰ προέρχεται πρῶτον διότι ποτὲ αἱ ἐλαῖαι, τὰς ὁποίας παραλαμβάνει τὸ Δημόσιον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πωληθῶσιν εἰς τὴν τιμήν, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ πωληθῶσιν, ἐνῷ τὸ λάδι θὰ πωληθῇ πάντοτε εἰς καλὴν τιμήν, διότι οἱ ἔμποροι ἀναμένουσιν τὴν βελτίωσιν τῶν τιμῶν διὰ νὰ τὸ ἐξαγάγωσι. Δεύτερον, διότι οἱ παραγωγοὶ παραχωροῦσιν ὡς δεκάτην ἐλαίας πάντοτε τὰς χειροτέρας, πάντοτε τὰς ξηράς, ὥστε, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἡ τιμὴ τῶν καλῶν ἐλαιῶν εἶναι 40 λεπτά, τοῦ Δημοσίου αἱ ἐλαῖαι θὰ ἔχουν μόνον 30 λεπτά. Ἐκτὸς τούτου ἡ πώλησις τῶν ἐλαιῶν τοῦ Δημοσίου γίνεται εἰς ἐποχὴν ποῦ ὑπάρχει μεγάλη προσφορὰ καὶ μικρὰ ζήτησις καὶ συνεπῶς αἱ τιμαὶ εἶναι χαμηλαί. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔκαμε πρὸ ὀλίγου τὴν παρατήρησιν, διατί νὰ κάμωμεν τὸν ὑπολογισμὸν διὰ μίαν διετίαν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ συστήματος καὶ συγκρίνομεν αὐτὸ πρὸς τὸ νέον φορολογικὸν σύστημα, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν διὰ τὸ παρελθὸν βεβαιωμένα τὰ ἀποτελέσματα, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὑπ’ ὄψει τὰς χρήσεις τῶν παλαιοτέρων ἐτῶν. Καὶ πραγματικῶς, εἰς τὸν ὑπολογισμόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἐστηρίχθη ἡ ὑπηρεσία τοῦ Δημοσίου, βλέπομεν ὅτι (ἀναγινώσκει): «Ἐνῷ κατὰ τὸ νέον σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, θέλει εἰσπράξει κατὰ τὴν πρώτην διετίαν τὸ Δημόσιον δραχμὰς 2,600,000», ἐν τούτοις κατὰ τὸ κρατοῦν φορολογικὸν σύστημα τῶν δύο ἐτῶν 1915 καὶ 1916 εἰσεπράχθησαν 3,161,656. Ἐβεβαιώθησαν δηλαδὴ 3,330,000 δραχ. καὶ εἰσεπράχθησαν 3,161,656. Καὶ διὰ τοῦ συλλογισμοῦ αὐτοῦ θέλουν νὰ μᾶς πείσουν ὅτι διὰ τῆς μεταβολῆς τοῦ συστήματος ἐπέρχεται ζημία εἰς τὸ Δημόσιον. Μοὶ φαίνεται ὅμως ὅτι δύο πράγματα ἐλησμόνησαν νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν οἱ ἐπικαλούμενοι τὸ ἐπιχείρημα αὐτό. Δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν ὅτι μέσα εἰς τὰ 3,161,156 δραχ. ὑπάρχουν καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ὑπηρεσίας, τὰ ἔξοδα δηλαδὴ τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων, τὰ ὁποῖα, ὡς εἶπον, ἀντιπροσωπεύουν ἓν ποσὸν κατὰ μέσον ὅρον 10% καὶ συνεπῶς ἐκ τῶν 3,161,656 πρέπει νὰ ἐκπέσωμεν δι’ ἔξοδα βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῆς δεκάτης δραχ. 360.000 καὶ τὸ ἀνωτέρω ποσὸν πρέπει νὰ μειωθῇ κατὰ τοσοῦτον. Ἀλλὰ καὶ δεύτερον κονδύλιον πρέπει νὰ ἐκπεσθῇ ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 3,161,656 δρ. Τὸ ποσὸν τοῦτο εἰσεπράχθη ἐπὶ τῇ βάσει φόρου 12½%, ἐνῷ κατὰ τὸ παρὸν νομοσχέδιον θὰ εἰσπράττεται ἐφεξῆς φόρος μόνον 10%. Κατὰ συνέπειαν ἔχομεν καὶ ἀπ’ ἐδῶ μίαν διαφορὰν ἀπὸ 632,000 δραχμάς. Ὥστε ὅταν πρόκειται νὰ κάμωμεν παραβολὴν τῶν δύο συστημάτων, πρέπει νὰ κάμωμεν τὴν παραβολὴν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν αὐτῶν ποσοστῶν τοῦ φόρου. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ συγκρίνωμεν τὸ νέον σύστημα, τὸ ὁποῖον στηρίζεται ἐπὶ τῆς βάσεως τοῦ 10% φόρου, πρὸς τὰς χρήσεις τοῦ 1915 καὶ 1916, αἱ ὁποῖαι πηγάζουν ἀπὸ φορολογίαν τῶν 12½%. Συνεπῶς, ἐὰν ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα τῶν δύο τούτων ἐτῶν (1915–1916), δηλαδὴ ἀπὸ τὰς 3,161,656 δραχμάς, ἀφαιρέσωμεν αὐτὰ τὰ δύο κονδύλια, τοὺς μισθοὺς δηλ. τῶν ὑπαλλήλων καὶ τὴν διαφορὰν τοῦ φόρου τῶν 2½%, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ περιληφθοῦν κατὰ τὴν σύγκρισιν πρὸς τὸ νέον σύστημα, περιορίζεται τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς 2.200.000 περίπου δραχμάς. Καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ νέου συστήματος τὸ Δημόσιον δὲν ἔχει νὰ ζημιωθῇ. Καὶ ὄχι μόνον δὲν ἔχει νὰ ζημιωθῇ, ἀλλὰ τοὐναντίον ἔχομεν πεποίθησιν ὅτι θὰ αὐξηθῶσι τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου, θὰ ἔχῃ τοῦτο ὠφέλειαν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ὠφελείας, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ τὸ Δημόσιον, πρέπει ἡ Κυβέρνησις, καὶ δὴ Κυβέρνησις Φιλελευθέρων, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ὄχι ὀλίγα ἔχει νὰ ὠφεληθῇ τὸ Δημόσιον, ἀφ’ ἑτέρου ὅμως αἴρει ἐκ τοῦ μέσου ἓν ἀπεχθὲς σύστημα, σύστημα γεμᾶτον ἀπὸ καταχρήσεις καὶ ἀπὸ καταστρατηγήσεις καὶ εἰσάγει φορολογίαν, ἡ ὁποία, ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ ἀπαλλάξῃ τὴν ἐπιτόπιον παραγωγὴν καὶ κατανάλωσιν ἀπὸ παντὸς βάρους, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ συντελέσῃ παρὰ πολὺ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ποιότητος τῶν ἐλαίων τῆς Μυτιλήνης. Ἡ βελτίωσις δὲ τῆς ποιότητος τοῦ ἐλαίου φυσικὰ θὰ φέρῃ καὶ αὔξησιν τῆς τιμῆς. Καὶ ἡ αὔξησις τῆς τιμῆς δὲν θὰ εἶναι μόνον συμφέρον τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ θὰ εἶναι συμφέρον καὶ αὐτοῦ τοῦ Κράτους.

§124Ε. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν Κρήτην 13 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν πληρώνομεν.

§125Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Δὲν θέλω νὰ θίξω αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§126Ε. ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ. Ὥστε καλλίτερον νὰ εἴμεθα ἴσα–ἴσα ὅλοι.

§127Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Πολὺ καλά. Νὰ συζητήσωμεν λοιπὸν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, ἀφοῦ ἐγένετο ἡ πρόκλησις. Ἐλέχθη λοιπὸν τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ καὶ δὲν εἶναι ἐπιχείρημα μόνον τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ἀλλ’ εἶναι ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Μᾶς ἀντέταξε πραγματικῶς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι καὶ εἰς τὴν Κρήτην, ὅπου ἡ φορολογία τοῦ ἐλαίου γίνεται εἰς τὰ Τελωνεῖα, δηλαδὴ εἶναι ἔγγειος φόρος, πληρώνονται 13% καὶ συνεπῶς, ἐὰν σεῖς θελήσητε νὰ φορολογηθῆτε μόνον μὲ 10%, ἴσως θὰ γεννηθῇ τὸ εὔλογον παράπονον τῶν Κρητῶν καὶ προβληθῇ ἡ ἀξίωσις τῆς μειώσεως καὶ ἐκεῖ τοῦ φόρου. Πολὺ καλά. Πρέπει ὅμως νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον, τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ φορολογουμένου καὶ πληρώνοντος 13% καὶ τοῦ Μυτιληναϊκοῦ φορολογουμένου καὶ πληρώνοντος 10 ἐπὶ τοῖς ἑκατόν, κατὰ πόσον, λέγω, εἶναι ὀλιγώτερον ἐπιβεβαρημένος φορολογικῶς ὁ Μυτιληναϊκὸς λαὸς ἀπὸ τὸν Κρητικόν.

§128Γ. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν, κύριε συνάδελφε;

§129Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ὁρίστε.

§130Γ. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς δέχεται ὡς βάσιν πρὸς τροποποίησιν τοῦ νομοσχεδίου τὴν ἰσότητα, τότε νὰ ἀσχοληθῶμεν εἰς τὴν σύγκρισιν αὐτήν· ἀλλ’ ἐὰν ἐπιμένῃ νὰ μὴ δέχεται τὴν ἰσότητα, τότε εἶναι περιττὸν νὰ ἀσχοληθῶμεν μὲ αὐτὴν τὴν σύγκρισιν.

§131Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Παρακαλῶ. Ἐπειδὴ ἐθίγη τὸ ζήτημα καὶ ἐπειδὴ καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ πιθανὸν νὰ ἀσκῇ ἐπιρροὴν ἐπὶ τῶν γνωμῶν καὶ τῶν ἀποφάσεων τῆς Κυβερνήσεως, μοὶ φαίνεται ὅτι καὶ ἐπ’ αὐτοῦ πρέπει νὰ στρέψω τὸν λόγον.

§132ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§133Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Συμφώνως μὲ τοὺς πίνακας τοὺς φορολογικούς, τοὺς συγκριτικούς, τοὺς ὁποίους ἔχομεν λάβει ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τῶν ἐτῶν 1914, 1915 καὶ 1916, παρατηροῦμεν ὅτι ὡς πρὸς τοὺς ἀμέσους φόρους, οἱ μὲν Κρῆτες πληρώνουν κατὰ κεφαλὴν ἐτησίως 9 δραχμὰς καὶ 65 λεπτά, οἱ δὲ Μυτιληναῖοι πληρώνουν κατὰ κεφαλήν, κατ’ ἄτομον δηλαδή, ἐτησίως 17 δραχμὰς καὶ 70 λεπτά.

§134Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅπως γνωρίζετε πολὺ καλά, δὲν εἶναι ἐπιστημονικῶς ὀρθὴ ἡ βάσις αὐτή, τὴν ὁποίαν θέτετε, διότι οὐδέποτε θὰ φθάσητε εἰς ὀρθὸν συμπέρασμα λογικόν, ἵνα μὴ εἴπω ἐπιστημονικόν. Θέτοντες ὡς ἀρχὴν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν θέτετε, τουτέστιν διαιροῦντες τὸ ποσὸν τῶν εἰσπραττομένων φόρων διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατοίκων καὶ ἀναλογοῦντες οὕτω τὸ ποσὸν κατὰ κεφαλήν, μὲ τὴν σύγκρισιν τὴν ὁποίαν κάμνετε μεταξὺ τῶν κατοίκων μιᾶς καὶ ἄλλης περιφερείας, ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς Α περιφερείας πληρώνουν 9 δραχμὰς κατὰ κεφαλὴν καὶ ὅτι ἐν τῇ Β περιφερείᾳ πληρώνουν 10 δραχμὰς κατὰ κεφαλήν, μὴ νομίζετε ὅτι φθάνετε εἰς τὸ ἀσφαλὲς συμπέρασμα, ὅτι ἄρα ὁ πληρώνων διπλάσια φορολογεῖται βαρύτερον. Εἶναι πολλοὶ οἱ παράγοντες, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ στηριχθῆτε διὰ νὰ φθάσητε εἰς τὸ ἀσφαλὲς συμπέρασμα περὶ τῆς φορολογίας μιᾶς περιφερείας. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι σκόπιμον αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἐπικαλεῖσθε, ἀνεξαρτήτως τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζετε.

§135Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Μοῦ φαίνεται ὅτι ἔχει σχέσιν, καθόσον τὸ ποσὸν αὐτὸ τοῦ φόρου πληρώνεται, διότι εἰς τὴν Μυτιλήνην ὑπάρχουν εἰδικοὶ φόροι, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπάρχουν εἰς τὴν Κρήτην. Ἔχομεν π.χ. ἐκεῖ τὸν κτηματικὸν φόρον, ἔχομεν τὸν φόρον τῶν αἰγοπροβάτων, τὸν φόρον ἁλιείας κλπ.

§136Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Δὲν πληρώνομεν, νομίζετε, ἡμεῖς αὐτοὺς τοὺς φόρους;

§137Λ. ΝΑΚΟΣ. Δὲν ἀφίνετε αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα, κύριε συνάδελφε; Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνεται ἡ σύγκρισις αὐτή.

§138Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Δὲν ζητοῦμεν νὰ ἀντλήσωμεν ἐπιχείρημα ἐξ αὐτῆς, οὐδὲ θέλομεν νὰ ζητήσωμεν μείωσιν οὐδὲ κατὰ ἓν λεπτὸν ἀπὸ τὴν φορολογίαν ἡμῶν.

§139Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι προκειμένου περὶ τοῦ Βασιλείου τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, ὑπάρχουσι πολλαὶ τοιαῦται διαφοραὶ φορολογικαὶ κατὰ περιφερείας, πολλάκις δὲ προεκλήθησαν ἐντὸς τῆς Βουλῆς εὐρύταται συζητήσεις μεταξὺ ὁμάδων βουλευτῶν, προκειμένου περὶ τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης περιφερείας. Πάντοτε ὅμως ἐθεωρήθη φρονιμώτερον, ἀλλὰ καὶ ὀρθότερον, νὰ μὴ γίνωνται συζητήσεις τοιαῦται, ἐφόσον τοὐλάχιστον δὲν συζητεῖται φορολογικὴ ἀφομοίωσις, ὥστε νὰ μὴ γεννῶνται παράπονα.

§140Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Δὲν ἔχω κανὲν παράπονον· ὀφείλω δὲ νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν αὐτήν, οὐδὲ ἐσκέφθημεν ποτὲ νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὸ συμβεβηκός, ὅτι ἄλλα τμήματα τοῦ Κράτους φορολογοῦνται ὀλιγώτερον, οὐδ’ ἐσκέφθημεν ποτέ, ὑπὸ τὰς σημερινὰς μάλιστα οἰκονομικὰς συνθήκας, νὰ ζητήσωμεν μείωσιν καὶ κατὰ ὀβολὸν ἔστω τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον σήμερον πληρώνομεν. Καὶ ἐπιμένομεν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐπεκαλέσθημεν μόνον τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν συμπερασμάτων μας, ὅτι διὰ τῆς μεταβολῆς τοῦ φορολογικοῦ συστήματος οὐδὲν ἔχει νὰ ζημιωθῇ τὸ Κράτος, ἀλλ’ ἐν πεποιθήσει ὑποστηρίζομεν ὅτι θὰ ἔχῃ ὠφελήματα μεγάλα. Δὲν ἤθελον δὲ νὰ εἴπω ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τί πληρώνουν ἐν Κρήτῃ διὰ νὰ πληρώνωμεν καὶ ἡμεῖς ἐν Μυτιλήνῃ, διότι ὑπὸ ἄλλους παράγοντας ζῶσιν ἐκεῖ καὶ ὑπὸ ἄλλους ἐν Μυτιλήνῃ. Πάντως ὅμως οἱ ἐν Μυτιλήνῃ φορολογοῦνται περισσότερον.

§141ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Λέσβιοι). Δὲν ζητοῦμεν ἐλάττωσιν φορολογίας.

§142Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν θέλω νὰ συγκρίνω τὴν φορολογίαν τῆς Μυτιλήνης πρὸς ἄλλα μέρη, ἀλλ’ ἀναφέρω μόνον ὅτι ὁ φόρος 8½ ἑκατομμυρίων τοῦ ἔτους 1915, πληρωνόμενος ἀπὸ 140,000 πληθυσμοῦ, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι βαρύτατος, διότι ἀντιπροσωπεύει ποσὸν 48 δραχμῶν κατὰ κεφαλήν, ἐνῷ ἐν Κρήτῃ πληρώνουν μόνον 28.50 δραχμάς. Καταλήγω λοιπὸν μὲ τὴν παράκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως υἱοθετήσῃ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλομεν, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὴν ἀποδεχθῇ, μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι διὰ τοῦ καθορισμοῦ τοῦ φόρου εἰς 10% καὶ 1% ὑπὲρ τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης, ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς, δὲν ἀποβλέπομεν ποσῶς εἰς τὴν μείωσιν τῶν προσόδων τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ τοὐναντίον ἀναχωροῦμεν ἐκ τῆς ἀρχῆς, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ αἱ εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου θὰ αὐξηθῶσι.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καραπαναγιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§144Γ. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, μεθ’ ὅσα ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφός μου ἐξήγησεν ὑμῖν, δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως, ἀλλ’ ἐκπλήττομαι, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκρίνῃ ἀνισότητας, μὴ ἐπιτρεπομένας ὑπὸ τοῦ 3ου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος. Ἐκπλήττομαι ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν θέλει νὰ φορολογήσῃ τὴν πεῖναν τοῦ Λεσβιακοῦ λαοῦ, διὰ τὸν μόνον λόγον, ὅτι 90,000 ἀδελφοὶ πρόσφυγες στεγάζονται ἐν τῇ νήσῳ ἡμῶν, νεμόμενοι ἐν μέρει τὴν περιουσίαν τῶν ἐντοπίων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἰσχυρίσθη ὅτι εἴμεθα πλούσιοι καὶ πρέπει νὰ πληρώσωμεν. Ὑπήρξαμεν ὄντως πλούσιοι τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, πρὸ τοῦ ζητήματος δηλονότι τῶν προσφύγων, ἀλλὰ σήμερον εἴμεθα πτωχοὶ καὶ καυχώμεθα ὅτι ἐγίναμεν πτωχοὶ χάριν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ ἔρχωνται νὰ μᾶς ἐπιβάλωσι καὶ φόρους διὰ τὴν πεῖναν τοῦ Λεσβιακοῦ λαοῦ, δὲν πρέπει νὰ ἔρχωνται διὰ νόμου νὰ ἐγκαθιστῶσι τοὺς πρόσφυγας ὡς μονίμους κατοίκους τῆς νήσου.

§145Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν φορολογοῦνται οἱ πρόσφυγες. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω μὲ τὸ φιλικὸν καὶ ὄχι μόνον μὲ τὸ πολιτικὸν θάρρος, εἰς ὑμᾶς, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα ἐκεῖνο, καθ’ ὃν τρόπον τὸ διατυπώνετε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προέρχεται ἐκ στόματος ὀπαδοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, διότι ὁ τρόπος τοῦ συζητεῖν τὰ φορολογικὰ μέτρα δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ ἁρμόζων. Οὐδεὶς εἶπεν ὅτι θὰ φορολογηθοῦν οἱ πρόσφυγες.

§146Γ. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι ὑπάρχει εἰς τὸ μέσον κακὴ ἀντίληψις. Ὁ συνάδελφός μου εἶπεν, ὅτι κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας μᾶς ἔδωσεν ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, οἱ πρόσφυγες καταναλίσκουσι τόσον ἔλαιον κατ’ ἔτος, ὅτι ἑπομένως αὐτὸ τὸ εἶδος, καταναλισκόμενον, πρέπει νὰ φορολογηθῇ, ὅτι δηλαδὴ οἱ πρόσφυγες εἶναι μόνιμοι κάτοικοι. Ὅταν ψηφίζωμεν φορολογικὸν νόμον, σημαίνει ὅτι στηριζόμεθα ἐπὶ βάσεων σταθερῶν.

§147Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι, διότι ἂν ὑποτεθῇ ὅτι δι’ οἱονδήποτε λόγον ὁ πληθυσμὸς εἶναι ηὐξημένος, τότε οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ μέρους ἐκείνου δὲν ἔχουσι νὰ ὑποδείξωσι παρὰ μεταβολὴν τῆς βάσεως.

§148Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπόδειξις εἶναι ὅτι ὑπολογίζω τὴν τιμὴν τοῦ ἐλαίου πρὸς 1.50 δραχ., μὲ τὴν τιμὴν τὴν σημερινήν.

§149Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ὑπολογίζει τὴν τιμὴν τοῦ ἐλαίου πρὸς 1.50, δηλ. μὲ τιμὴν ὑψωμένην· πρέπει ὅμως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ὅταν ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου δὲν θὰ εἶναι 1.50 δραχ., δὲν θὰ εἶναι καὶ ἡ τιμὴ τῶν ἐλαιῶν 30 λεπτά, ἀλλὰ θὰ εἶναι μόνον 20, ὅπως ἦτο ἄλλοτε.

§150Γ. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ ἔθιξα ζήτημα ἀρχῆς, εἰπὼν ὅτι, ὅταν φορολογῶμεν τὸ ἔλαιον τὸ καταναλισκόμενον ὑπὸ τῶν προσφύγων, γεννῶμεν ζήτημα πολιτικῆς φύσεως, δὲν νομίζω δὲ ὅτι πρέπει νὰ θέξωμεν ζήτημα πολιτικῆς φύσεως, οἷον εἶναι τὸ προσφυγικόν, ἀλλ’ ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει λάβει ὑπ’ ὄψει της τοὺς ἰσχυρισμοὺς ἡμῶν καὶ δὲν θέλει ἐπιμείνει νὰ φορολογηθοῦν οἱ Λέσβιοι καὶ διὰ τοὺς πρόσφυγας. Ἐπίσης ἔχω νὰ ὑπομνήσω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρις τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ἡγέτης τῆς Ἐπαναστάσεως, ἀγορεύων δημοσίᾳ ἐν Θεσσαλονίκῃ, ἐδίδαξεν ὅτι αἱ ἐπαρχίαι θέλουσι τύχει τόσων μεριμνῶν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ὅσαι ἤθελον εἶσθαι αἱ θυσίαι, τὰς ὁποίας κατέβαλεν ἑκάστη ὑπὲρ τοῦ Ἐθνικοῦ Κινήματος. Τὴν διδασκαλίαν ταύτην, ἡ ὁποία βεβαίως ἀπορρέει ἀπὸ μεγάλην ἀλήθειαν, τὴν ὁποίαν καὶ οἱ ἀρχαῖοι ποιηταί, καὶ ἰδίως ὁ Εὐριπίδης, ἀνεκήρυξαν, ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ δὲν θέλει αὐξήσει τὰ φορολογικὰ βάρη, τὰ ὁποῖα εὐχαρίστως πληρώνει μέχρι σήμερον ὁ Λεσβιακὸς λαός.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Βασιλακάκης ἔχει τὸν λόγον.

§152Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ προσελκύσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ἑνὸς γεγονότος ὅλως διόλου ἐξαιρετικοῦ διὰ τὴν Μυτιλήνην. Προκειμένου περὶ ἐλαίου, ὁ Μυτιληναῖος τὸ θεωρεῖ ὡς placement. Ἀγοράζει πάντοτε λάδι εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς εἰσοδείας καὶ περιμένει τὸν ὑψωμὸν διὰ νὰ τὸ ἐξαγάγῃ. Οὐδέποτε ὁ Μυτιληναῖος στέλνει en consignation καὶ εἰς τιμὰς χαμηλάς, διότι γνωρίζει ὅτι ἡ πέτρα ἐκεῖ ποῦ εἶναι στὸν τόπο της εἶναι βαρειά. Λοιπὸν δὲν ἐξάγει λάδι ἑνόσῳ δὲν τὸ πωλήσῃ ἐκεῖ καὶ δὲν τὸ πωλεῖ ἐνόσῳ δὲν ἐπιτύχῃ νὰ βγάλῃ τοὐλάχιστον τὸν τόκον του. Ὡς ἐκ τούτου ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὅτι θὰ εἰσπράττῃ πολὺ περισσότερο εἰς τὴν ἐξαγωγήν, παρὰ διὰ τῆς δεκάτης καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι, ἂν μὲ τὴν δεκάτην εἰσπράττει 3 ἑκατομμύρια π.χ. δραχ. μὲ 12%, ἐὰν πληρώνῃ ὁ Μυτιληναῖος 8% εἰς τὴν ἐξαγωγήν, θὰ πληρώνῃ περισσότερα συνολικῶς. Πρέπει αὐτὸ τὸ σημεῖον πολὺ νὰ τὸ μελετήσητε καὶ θὰ συμφωνήσητε μὲ ὅλους τοὺς κεφαλαιούχους τῆς Μυτιλήνης, οἵτινες διαθέτουν τὰ κεφάλαιά τους εἰς τὸ λάδι, ὅτι πράγματι, ἂν δὲν κερδίζῃ πάντοτε τὸ λάδι, τοὐλάχιστον ποτὲ δὲν ζημιώνει. Ἂς ἀφήσωμεν ὅτι ὅλοι οἱ ἄλλοι λόγοι αἴρονται, ὅτι δὲν ὑπάρχει ὁ λόγος τοῦ μαζώματος, τῶν ἐξόδων τῶν μεγάλων, ἡ εἰς εἶδος εἴσπραξις κλπ. Μοῦ φαίνεται ὅτι τὸ 10% πρέπει νὰ τὸ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ δὲν θὰ ζημιωθῇ τὸ Κράτος.

§153Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ λάβω ὑπ’ ὄψει μου ὅσα ἐλέχθησαν παρὰ τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων καὶ θὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν. Ὁμολογῶ ὅμως ὅτι μοῦ ἔκαμε μεγάλην ἐντύπωσιν ἡ πολεμικὴ ἐκ μέρους τῶν συναδέλφων τῆς Μυτιλήνης διὰ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον οἱ ἴδιοι ἐζήτησαν νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Ἀπὸ τὴν πρώτην δὲ στιγμὴν ποῦ τὸ ἐζήτησαν, ὥρισα ὅτι θὰ ἠδυνάμην νὰ τὸ ὑποβάλω μόνον μὲ τοιοῦτον ποσοστόν.

§154ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, κύριε Ὑπουργέ, ὄχι.

§155Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τοὺς ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους ἀνέφεραν οἱ κ.κ. συνάδελφοι, θὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν.

§156Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Θέλω νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τῆς εὐγνωμοσύνης τοῦ Μυτιληναϊκοῦ λαοῦ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ὁποία πρώτη αὐτὴ καὶ ἐμείωσε τὸν φόρον τῆς δεκάτης, ἀλλὰ καὶ ἠθέλησε νὰ πραγματοποιήσῃ ἕνα πόθον τοῦ Μυτιληναϊκοῦ λαοῦ διὰ τῆς μετατροπῆς τοῦ φόρου τῆς δεκάτης εἰς ἔγγειον φόρον.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Βαλαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§158Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι δὲν εἶμαι ἕτοιμος πρὸς συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, διότι ἐνόμιζον ὅτι θὰ ἐγίνετο προηγουμένως λόγος εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, θὰ ὑπεβάλλετο ἡ ἔκθεσις καὶ θὰ συνεζητεῖτο. Ἔχω σκοπὸν εἰς τὴν βʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ ὑποστηρίξω ὅτι δίκαιον εἶναι τὸ 7% νὰ ὑποβιβασθῇ εἰς 6, διότι πραγματικῶς ἐφθάσαμεν εἰς ἀποτελέσματα ἐνίοτε τραγικά. Θὰ φέρω ὡς παράδειγμα τὸν ἰδικόν μου Νομόν, ὁ ὁποῖος εἶχε τὸ ἀτύχημα νὰ κεῖται εἰς τὸ πεδίον τῆς μάχης, εἶχεν ἐπιδρομὰς καὶ πολέμους καὶ εἶναι πολὺ φυσικὸν νὰ ὑπέφερε περισσότερον ὅλων, ὅπως ἄλλα μέρη τοῦ Κράτους εἰς ἄλλην ἐποχήν. Ὁ Νομὸς Φλωρίνης πληρώνει ἀπὸ τὸν φόρον αὐτὸν 3,500,000 καὶ ἐρωτῶ: Εἶναι δίκαιον Νομός, ὁ ὁποῖος δὲν ἐξάγει ἀπολύτως οὐδέν, Νομός, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην εἰσαγωγῆς προϊόντων γεωργικῶν ἵνα ζήσῃ, εἶναι δίκαιον νὰ πληρώνῃ 3,500,000 δραχ. δι’ ἐκεῖνο τὸ ὀλίγον, τὸ ὁποῖον παράγει διὰ τὸν οἶκον του; Διότι τὰ 3,500,000 δραχ., τὰ ὁποῖα πληρώνουν 120,000 ἄνθρωποι, δηλαδὴ τὰ πληρώνουν διὰ νὰ μὴ τοὺς πάρουν τὸ ψωμί. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα, εἰς τὰ ὁποῖα μᾶς ἔφερεν ἡ φορολογία τῆς δεκάτης. Ὁμολογῶ ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων μελετᾷ σπουδαίως τὸ ζήτημα καὶ ὁμολογῶ ἐπίσης ὅτι δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν ὅσον φαίνεται. Σχετίζεται μὲ τὸ μέλλον τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ ἐν Μακεδονίᾳ. Ἐὰν εἶναι δίκαια τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ληφθοῦν, νὰ ληφθοῦν ταχέως, διότι ἂν ἐλαμβάνοντο ταχύτερον, δὲν θὰ ὑπέφερε σήμερον ὁ Μακεδονικὸς λαός. Θὰ ἦτο βεβαίως εὐχῆς ἔργον νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ στρεμματικὴ φορολογία, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν φόβον ἀπὸ αὔξησιν τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων, διότι θὰ καταντήσῃ νὰ πληρώνωμεν τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων ὅλην. Ἂς ἔλθῃ ἡ λύσις, διὰ νὰ πεισθῇ ὁ λαὸς ὅτι ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ σπουδαίως τὰ ζητήματα καὶ μεριμνᾷ περὶ ὅλων αὐτῶν.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἔληξεν. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, ἂν δέχεται νὰ ψηφισθῇ τὸ 10ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου.

§160ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται τὸ 10ον ἄρθρον, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου).

§161Λ. ΝΑΚΟΣ. Εἰς τὰς ἐκθέσεις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τῶν αἰτήσεων τῆς καταδιώξεως τῶν κ.κ. βουλευτῶν, παρατηροῦνται ὑπογραφαὶ βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν παρόντες εἰς τὴν συνεδρίασιν. Συμβαίνει κἄποιο λάθος.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Τὸ παρετήρησα καὶ ἐγώ, τοῦτο ὅμως προῆλθεν ἐκ τῆς κακογραφίας τῶν ὑπογραψάντων.

§163Λ. ΝΑΚΟΣ. Νὰ διαταχθῇ ἄλλη ἐκτύπωσις.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διέταξα τὴν ἀνατύπωσιν.

§165ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, κύριε Πρόεδρε.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὔτη τὴν 6ην μ.μ. αὔριον. (Ὥρα 8.45′ μ.μ.).