1917.09.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 30Η

ΤΡΙΤΗ 19 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1917

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρᾳ 6 μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Οἱ κάτοικοι Δαδίου παρακαλοῦσιν ὅπως γίνῃ σύστασις εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ τόπου καὶ διαταχθῇ τὸ Ταμεῖον Λοκρίδος νὰ πληρώσῃ τὰ ἐκ τῆς ἐπιτάξεως τῶν ζώων των ὀφειλόμενα ποσά. — Τὰ ἐν Λεβαδείᾳ Σωματεῖα τῶν γεωργῶν παρακαλοῦσιν ὅπως ἀρθῇ ἡ διατίμησις τοῦ βαμβακοσπόρου, ὡς λίαν ἐπιβλαβής. — Ὁ Κ. Τσέλλος, κλητὴρ τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν, ὁ Ἰωάννης Παξινὸς καὶ ὁ Νικ. Τράχης, ὑπηρέται τοῦ ἰδίου Ὑπουργείου, παρακαλοῦσιν ὅπως αὐξηθῇ ὁ μισθός των. — Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης Ντελὴμ Χουσεῒν βέης παρακαλεῖ ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διατάξῃ τὴν ἔκπτωσιν τοῦ μισθώματος τῆς δεκάτης 1916 τοῦ χωρίου Δροβούνιτσα λόγῳ ζημιῶν. — Ὁ Χ. Τσαπέρας παρακαλεῖ ὅπως τύχῃ τῆς δεούσης ἀποζημιώσεως, ὡς παθὼν κατὰ τὴν κατάληψιν τῶν Σερρῶν ὑπὸ τῶν Βουλγάρων. — Οἱ ἀρχιμανδρῖται τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης παρακαλοῦσιν ὅπως ὀνομασθῶσιν ἀνθυπολοχαγοὶ ἀφ’ ἧς ἡμέρας διωρίσθησαν. — Οἱ ἐκ τῆς Τουρκίας καταγόμενοι σπουδασταὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Μετσοβείου Πολυτεχνείου παρακαλοῦσιν ὅπως ἀπαλλαγῶσι τῶν πρὸς ἐγγραφὴν ἀπαιτουμένων τελῶν τῶν ἐτῶν 1916 –1917 καὶ 1917–1918. — Οἱ κάτοικοι Ὀχθωνιᾶς τῆς Αὐλῶνος παρακαλοῦσιν ὑπὲρ τῆς διαλύσεως τῆς μισθώσεως τοῦ δικαιώματος ἐπικαρπίας εἰς τὸν Ἀπόστολον Ἀποστολίδην. — Οἱ Πρόεδροι τῶν χωρίων Φιλιππιάδος ἱκετεύουσιν ὅπως ἐπανορθωθῇ τὸ εἰς αὐτοὺς γενόμενον ἀδίκημα καὶ ἐπανιδρυθῇ ἡ ὑποδιοίκησις Φιλιππιάδος καὶ προσαρτηθῇ εἰς τὸν Νομὸν Πρεβέζης. — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κ. Α. Παπαναστασίου καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ χορηγήσεως πιστώσεων ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων συντηρήσεως ὁδῶν ἐπειγούσης ἀνάγκης», ὅπερ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Μ. Νεγροπόντης καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκαταστάσεως ἐν οἰκήματι τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου Πρωθυπουργοῦ», ὅπερ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Σφακιανάκης, Μ. Καταπότης καὶ Ν. Παπαδάκης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατασκευῆς τῶν λιμένων Ἡρακλείου, Χανίων καὶ Ρεθύμνης Κρήτης».

Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ἔχει τὸν λόγον, ὅπως ὑποβάλῃ αἴτησιν τῶν κατοίκων καὶ ἀνθρακωρυχῶν ἐργατῶν Ἀλιβερίου διὰ τὴν κακίστην διανομὴν τῶν τροφίμων.

§7Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Νὰ ἀναβληθῇ, διότι ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐπισιτισμοῦ, ὅστις ἀπουσιάζει αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Π. Φλῶρος ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Ἀθ. Βαγενᾶ, ἐμπόρου, κατοίκου Δράμας.

§9Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἡ αἴτησίς μου ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ συμπολίτης μου Ἀθανάσιος Βαγενᾶς, διαμένων εἰς τὴν Δράμαν, ἀναφέρεται πρὸς τὴν Σεβαστὴν Βουλὴν καὶ ζητεῖ ὅπως διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορά του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ τῆς εὐχῆς καὶ συστάσεως ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς θελήσῃ νὰ διευκολύνῃ αὐτόν, χορηγῶν μικρόν τι ποσὸν χρημάτων εἰς αὐτὸν ἔναντι τῶν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ὀφειλομένων διαφόρων κονδυλίων, προερχομένων ἄλλων μὲν ἐξ ἐπιτάξεως διαφόρων εἰδῶν, ἄλλων δὲ ἐκ φόρου δεκάτης διαφόρων χωρίων, ὧν ἀνεδείχθη τελευταῖος πλειοδότης ὡς ἐνοικιαστής. Καίτοι δὲ κατεβλήθη ὑπὸ τούτου τὸ ἐνοίκιον, ἐν τούτοις δὲν κατώρθωσε νὰ τὸ εἰσπράξῃ λόγῳ τῶν ἐχθρῶν, οἵτινες κατέλαβον τὰ μέρη ταῦτα. Δι’ αὐτὸ καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἀνθρώπου οἰκονομικῶς εἰς πολὺ καλὴν κατάστασιν εὑρισκομένου ἄλλοτε, νῦν δὲ ἀναξιοπαθοῦντος μέχρι τοῦ σημείου νὰ τείνῃ τὴν χεῖρα ἱκέτιδα, ζητῶν ἀπὸ διαφόρους φίλους του, οἱ ὁποῖοι λόγῳ τῆς σημερινῆς καταστάσεως εὑρίσκονται καὶ αὐτοὶ εἰς δεινὴν κατάστασιν, νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἔναντι τῶν ὀφειλομένων 28.000 δραχμῶν, νὰ τῷ δώσῃ μικρόν τι κονδύλιον. Αἱ ἀναφοραί του ὅλαι εὑρίσκονται πρὸ ὀφθαλμῶν. Κατὰ τοῦτο τὸ ζήτημα μόνον χωλαίνει, ὅτι δὲν ἔχει τὰς δεούσας ἀποδείξεις οὔτε τῶν Σωματαρχῶν οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐπιτάξει τὰ διάφορα εἴδη, οὔτε καὶ τοῦ Δημοσίου, ὅτι κατέβαλεν. Ἐν τῇ ἀναφορᾷ του μνημονεύει ὅτι αἱ ἀποδείξεις εὑρίσκοντο ἐν τῇ οἰκίᾳ του ἐν Σέρραις, ἐξ ἧς φυγὼν ἐκτάκτως δὲν τὰς συμπαρέλαβε. Νομίζω ὅτι ἡ Ὑπηρεσία εἶναι δυνατὸν νὰ φανῇ χρήσιμος καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ κάμῃ ὅ,τι δύναται.

§10Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂς διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἡ ἀναφορά.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Γ. Καλδῆς, Α. Τερμεντζῆς καὶ Ι. Βαλαλᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Συλλόγου τῶν προσφύγων Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Καβάλλας.

§12Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Εἶναι γνωστὴ ἡ τύχη τῶν προσφύγων τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, τῶν καταφυγόντων εἰς τὸ Παλαιὸν Κράτος. Εἶναι τόσον σκληρὰ ἡ τύχη των, ὥστε νομίζω ὅτι εἶναι ἴσως σκληροτέρα τῆς τῶν ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας προσφύγων, καθόσον ὑπῆρξαν θύματα τῆς τελευταίας ἐγκληματικῆς προδοτικῆς πολιτικῆς τοῦ καταλυθέντος τυραννικοῦ καθεστῶτος καὶ συνάμα ἐξεδιώχθησαν ἀπὸ χωρῶν Ἑλληνικῶν καταπροδοθεισῶν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ τύχη των εἶναι σκληρά, ἐνῷ οἱ ἄλλοι ἐξεδιώχθησαν ἀπὸ χωρῶν ναὶ μὲν Ἑλληνικῶν, ἀλλ’ ὑπὸ ξένην κυριαρχίαν εὑρισκομένων. Ὁ ἐν Βόλῳ Σύλλογος τῶν προσφύγων ἐπιζητεῖ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημά του, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποβάλει. Τὰ αἰτήματα, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὁ Σύλλογος οὗτος, εἶναι λογικὰ καὶ δικαιότατα, διότι ζητεῖ ὅπως παρασχεθῶσι δάνεια εἰς τοὺς φερεγγύους μεταξὺ τῶν προσφύγων, ὅπως ἄλλως τε ἐγένετο ἐκ μέρους τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐξ Ἀθηνῶν καὶ Π. Ἑλλάδος ἐκδιωχθέντας κατὰ τὸν παρελθόντα Νοέμβριον. Ζητεῖ συνάμα ὅπως ἐπιδοθῇ εἰς τοὺς μὴ ἔχοντας οὐδένα πόρον ἐπίδομα, ὡς δίδεται τοιοῦτο καὶ εἰς τοὺς ἄλλους πρόσφυγας. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ νὰ υἱοθετήσῃ καὶ ἐκπληρώσῃ αὐτὰ τὰ αἰτήματα. Ζητεῖ καὶ ἄλλα τινά, τὰ ὁποῖα εἶναι περιττὸν νὰ ἀναπτύξω ἐνταῦθα, διότι καὶ ἐξ ἁπλῆς ἀναγνώσεώς των ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀναγνωρίσῃ τὸ δίκαιον αὐτῶν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Βαλαλᾶς.

§14Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς αἰτήσεως ταύτης καὶ παρακαλῶ ὅπως παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον μὲ τὴν σύστασιν ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ αἰτήματα ταῦτα.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Τερμεντζῆς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§16Ν. ΤΕΡΜΕΝΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι βέβαιος ὅτι οὐδεὶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἔχει ἀντίθετον γνώμην εἰς ὅσα πρὸ ὀλίγου ἐλέχθησαν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ὅσον ἀφορᾷ τὰ δίκαια αἰτήματα τοῦ ἐν Βόλῳ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Συλλόγου τῶν προσφύγων τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὴν ὑποβληθεῖσαν χθὲς ἀναφορὰν ὑπ’ αὐτῶν. Ἐκτὸς ὅμως τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, διενεμήθη ἀπόψε εἰς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους μου καὶ ἔκκλησις ὑπὸ τεσσαρακονταμελοῦς Ἐπιτροπῆς προσφύγων τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, συντεταγμένη ὑπὸ τὸ αὐτὸ πνεῦμα. Τολμῶ νὰ πιστεύω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Περιθάλψεως Ὑπουργὸς ὄχι μόνον θὰ μελετήσῃ τὰ αἰτήματα ταῦτα, ἀλλὰ καὶ θὰ μεριμνήσῃ πατρικῶς πρὸς ἐξεύρεσιν ἀποτελεσματικῆς καὶ ἱκανοποιητικῆς λύσεως διὰ τὴν θεραπείαν τῶν πασχόντων αὐτῶν ἀδελφῶν. Οἱ Ἕλληνες οὗτοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκπατρισθέντες ἀπὸ ἑνὸς καὶ πλέον ἔτους χάριν τῆς Μεγάλης Ἰδέας, τὴν ὁποίαν πρεσβεύει τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἐγκατέλειψαν τὰ πάντα εἰς τὴν τύχην των καὶ ᾐσθάνθησαν μετὰ πόνου βαθὺ τὸ κτύπημα τῆς παραδόσεως τῶν χωρῶν των εἰς τοὺς Βουλγάρους, χωρὶς νὰ ἐγείρωσι μέχρι τοῦδε ἀξίωσίν τινα κατὰ τοῦ Δημοσίου, θεωροῦντες προσωπικῶς ὑπευθύνους τοὺς παραδώσαντας τὰ μέρη των γνωστοὺς πλέον προδότας, διότι, λέγω, οἱ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας πρόσφυγες εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες πλείστας ὅσας φορὰς ἐξυπηρέτησαν παντοιοτρόπως τὰ ἐθνικά μας συμφέροντα, εἶναι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους θὰ χρησιμοποιήσῃ καὶ πάλιν ἐν τῷ μέλλοντι ἡ Πατρὶς διὰ πᾶσαν αὐτῆς ἀνάγκην, ἀφοῦ εἰς πάντας γνωστὰ τυγχάνουσι τὰ πατριωτικὰ αἰσθήματα αὐτῶν, εἶναι τέλος τὰ δείγματα τῆς προδοτικῆς πολιτικῆς τοῦ ἐκπτώτου Βασιλέως καὶ τῶν ἐπιτάκτων αὐτοῦ Κυβερνήσεων. Ἂν λοιπὸν σήμερον ζητοῦσιν ὀργάνωσιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ προσφυγικοῦ ἐπιδόματος, ἂν ζητοῦσι τὴν παροχὴν ἐργασίας καὶ τὴν συνδρομὴν τῆς Κυβερνήσεως, τὸ πράττουν ἀναγκαστικῶς, διότι τὸ μαχαῖρι ἀκούμβησεν εἰς τὸ κόκκαλον. Ἂν σήμερον διὰ πρώτην φορὰν ἁπλώνουν τὸ χέρι πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ τὴν Σεβαστὴν Κυβέρνησιν, δὲν πρέπει, νομίζω, νὰ τοὺς ἐγκαταλείψωμεν καὶ νὰ δείξωμεν ἀδιαφορίαν καὶ ἀμέλειαν. Πρέπει νὰ τοὺς σώσωμεν, πρέπει νὰ ἐξεύρωμεν τὴν λύσιν τοῦ σοβαροῦ τούτου ζητήματος, πρέπει νὰ πονέσωμεν μαζύ τους. Κατὰ τὴν ταπεινήν μου δὲ γνώμην ἡ λύσις εὑρίσκεται εὐκόλως, ἂν συσταθῇ Ἐπιτροπὴ ἐκ βουλευτῶν, ἐχόντων σχέσιν μὲ τὰ μέρη ἐκεῖνα καί τινων προκρίτων ἐκ τῶν τριῶν μεγάλων πόλεων τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Περιθάλψεως, διότι τοιαῦτα σοβαρὰ ζητήματα ἔχουσιν ἀνάγκην μελέτης καὶ συστηματικῆς ἐργασίας. Ἀποφεύγω νὰ περιγράψω τὴν ἀθλίαν κατάστασιν τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν τούτων, ἵνα μὴ ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλὴν καὶ ἀρκοῦμαι μόνον νὰ βεβαιώσω ὅτι τὰ ἐν τῇ ἐκκλήσει αὐτῶν ἀναφερόμενα εἶναι πραγματικὰ καὶ διετυπώθησαν ἄνευ τῆς ἐλαχίστης ὑπερβολῆς. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως υἱοθετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ δώσῃ παρηγορίαν εἰς τοὺς μετ’ ἀγωνίας ἀναμένοντας τὴν συνδρομὴν ἡμῶν ἀδελφούς μας, ἵνα ἀποδειχθῇ διὰ μίαν εἰσέτι φορὰν ὅτι τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων γνωρίζει πολὺ καλὰ νὰ προστατεύῃ ὅσους ὁ παγκόσμιος οὗτος πόλεμος κατέστησεν ἢ θὰ καταστήσῃ δυστυχεῖς καὶ ἀπροστατεύτους.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ρακτιβὰν ἔχει τὸν λόγον.

§18Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἐπεθύμουν νὰ προσθέσω τὰ ἑξῆς: Ἐπὶ ἑνὸς σημείου ἀκόμη νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως, νὰ συλλέξῃ τὰ στοιχεῖα τῆς ζημίας, τὴν ὁποίαν οἱ ἐπιδρομεῖς ἐνήργησαν εἰς τὰς χώρας ἐκείνας ὅπως ἀξιώσῃ ἐν καιρῷ εὐθέτῳ τὴν ἀποκατάστασιν αὐτῶν, διότι εἷς τῶν σκοπῶν τοῦ πολέμου εἶναι καὶ οὗτος, πλὴν τῆς ἀνακτήσεως τῶν χωρῶν τὰς ὁποίας παρέδωκεν εἰς τοὺς ἐχθροὺς ἡ σπεῖρα, ἥτις εἶχε τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ἀποκατάστασις ὅλων τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν ἐξ αἰτίας αὐτῆς.

§19Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Πληροφορῶ τοὺς κ.κ. συναδέλφους ὅτι ἐκ μέρους τῶν προσφύγων τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας πρὸ δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν ἐδόθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Περιθάλψεως μία ἀναφορὰ σχετική, ἀναφερομένη εἰς τὴν περίθαλψιν τῶν ἀπόρων καὶ παροχὴν δανείων εἰς τοὺς εὐπόρους ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων. Διὰ μὲν τοὺς ἀπόρους τὰ ἐπιδόματα μόλις ἐγκατεστάθημεν κατηρτίσθη ἡ σχετικὴ ὑπηρεσία καὶ δίδονται κανονικῶς. Ὡς πρὸς τὴν παροχὴν δανείων εἰς τοὺς εὐπόρους, δὲν δύναται τοῦτο νὰ κανονισθῇ ὑπὸ μόνου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Περιθάλψεως. Ἐπίσης καὶ τὰ ἄλλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται ἐν τῇ ἀναφορᾷ, θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ἐν καιρῷ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις συμμερίζεται βεβαίως τὸν πόνον τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν.

§20Ν. ΤΕΡΜΕΝΤΖΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, αὐτὰ τὰ ζητήματα θὰ λυθῶσι, κατὰ τὴν γνώμην μου, μόνον ἐὰν συσταθῇ μία Ἐπιτροπὴ εἰδικῶς διὰ τὸ σοβαρὸν αὐτὸ ζήτημα, διότι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Περιθάλψεως εἶναι τοσοῦτον ἀπησχολημένον, ὥστε νὰ παρίσταται ἀνάγκη συστάσεως εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς μελέτην τοῦ ζητήματος.

§21Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Ἴσως δὲν ἔγινα νοητός. Εἶπον ὅτι ὡς πρὸς τοὺς ἀπόρους, τὸ Ὑπουργεῖον κατήρτισε τὴν Ὑπηρεσίαν. Σήμερον ἦτο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὁ Πρόεδρος τῶν προσφύγων καὶ εὐτυχῶς ἦτο καὶ ὁ Νομάρχης Λαρίσσης καὶ ἐκανονίσαμεν τὸ ζήτημα. Μένει τὸ ζήτημα τῆς παροχῆς δανείων εἰς τοὺς εὐπόρους.

§22Ν. ΤΕΡΜΕΝΤΖΗΣ. Ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τῆς παροχῆς ἐργασίας εἰς μερικοὺς δυναμένους νὰ καταλάβωσι θέσεις τινάς.

§23Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον μέρος, ἐξετελέσθη ἡ αἴτησις καὶ δίδονται τὰ ἐπιδόματα εἰς τὰς ἀπόρους οἰκογενείας. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον, τῆς παροχῆς δανείων, ἐπειδὴ ἐκφεύγει τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Ὑπουργείου μου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἰσαγάγω τὸ ζήτημα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§24Ν. ΤΕΡΜΕΝΤΖΗΣ. Ἐγὼ θὰ σᾶς παρακαλέσω πολὺ νὰ μελετήσητε αὐτὸ τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον πρὸ ὀλίγου καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ συμφωνήσητε μὲ τὴν γνώμην μου καὶ θὰ συστήσητε Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ μελετήσῃ τὰ ζητήματα ταῦτα. Εἶναι σοβαρὰ ζητήματα, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Ρακτιβάν, πρέπει δὲ νὰ γίνῃ κατάλογος ζημιῶν. Ὅλα αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῶσιν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου. Πρέπει δὲ ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργέ, νὰ προεδρεύσητε τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ νὰ κανονισθῶσιν αἱ ἐργασίαι αὐτῆς.

§25Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Ἂς γίνῃ μία τοιαύτη Ἐπιτροπή.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἀνθρακωρύχων Ἀλιβερίου.

§27Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί. Δύναταί τις νὰ εἴπῃ, χωρὶς νὰ νομισθῇ ὅτι λέγει ὑπερβολήν, ὅτι τὸ ἄλφα καὶ τὸ ὠμέγα τῆς ἐπιτυχίας τῆς κυβερνητικῆς σημερινῆς ἐθνικῆς πολιτικῆς ἔγκειται εἰς τὴν ἐπιτυχῆ δρᾶσιν τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Ἐπισιτισμοῦ καὶ τῆς ἐκ ταύτης ἀπορρεούσης ἐπαρκοῦς, σχετικῶς πάντοτε μὲ τὰς δεινὰς περιστάσεις ἃς διέρχεται ἡ ὑφήλιος, διατροφῆς τῆς Χώρας. Εἰς τὸ Ἀλιβέριον ὑπάρχει χιλιάς ἐργατῶν ἀνθρακωρύχων. Ὅπως γνωρίζετε, αἱ ἀνθρακωρυκτικαὶ ἐργασίαι εὑρίσκονται εἰς τὴν μεγαλειτέραν ἔντασιν λόγῳ τῆς μεγάλης ζητήσεως τῆς καυσίμου ὕλης διὰ τὰς ἐθνικὰς ἀνάγκας. Ὑποφέρουν ἀπὸ τρόφιμα οἱ ἐργάται αὐτοί. Παρεκάλεσα πρὸ μηνὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐπισιτισμοῦ νὰ ἐντείνῃ τὰς προσπαθείας του ἵνα διατρέφωνται οἱ ἐργάται ἐπαρκῶς, ἀλλὰ δυστυχῶς αἱ τότε δοθεῖσαι ὑποσχέσεις παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν ἐξετελέσθησαν καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ διατρέφωνται οἱ ἐργάται μὲ 40 δράμια ψωμί, ὡς νὰ εὑρίσκωνται εἰς πολιορκημένον φρούριον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐκεῖ κατάστασις, αὐτὴ εἶναι ἡ διόρθωσις ἣν ὑπεσχέθητε καὶ τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσαν τὰ ὄργανά σας ἐν Ἀλιβερίῳ, διὰ τὰ ὁποῖα πρὸ μηνὸς καὶ πλέον παρεπονέθην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Εὐτυχῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐννόησεν ἐγκαίρως καὶ ὁ παντεπόπτης αὐτοῦ ὀφθαλμὸς διεῖδε τὰς ἀνάγκας τῆς Χώρας· καὶ ἐσκέφθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι «νηστικὸ ἀρκοῦδι δὲν χορεύει» καὶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη ὁ Ἑλληνικὸς κόσμος νὰ διατραφῇ σχετικῶς ἐπαρκῶς, ἵνα ἀκολουθήσῃ μὲ καρδίαν τὴν πολιτικήν του καὶ ἐπενέβη ἐσχάτως εἰς τὴν τακτοποίησιν τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Ἐπισιτισμοῦ.

§28Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ ἐννόησα μόνον ἐγώ· τὸ εἶχεν ἐννοήσει πολὺ ἐνωρίτερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ.

§29Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Δυστυχῶς ὁ καλὸς καὶ λαμπρὸς κύριος Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ εἶναι πολὺ μαλακὸς τὸν χαρακτῆρα καὶ τὰ ὄργανά του τοῦ πῆραν τὸν ἀέρα. Χρειάζεται βούρδουλας ἐκεῖ μέσα καὶ προσοχὴ ἄγρυπνος. Πηγαίνεις εἰς τὸν συνταγματάρχην κ. Γεωργιάδην καὶ λέγεις κανὲν παράπονον, σοῦ ἀπαντᾷ δὲ μὲ ἓν μειδίαμα, τὸ ὁποῖον σοῦ λέγει: «ὤχ, ἀδελφὲ καὶ σύ, δὲν μᾶς ἀφίνεις κάτω». Ἐγώ, ὡς νὰ σοῦ λέγῃ, εἶμαι ἡ σοφία καὶ ὁ νοῦς· οὐδεὶς ἄλλος πρέπει νὰ ἔχῃ γνώμην. Ἄν πᾷς καὶ εἰς τὸν κ. Μιχαλόπουλον, τὰ ἴδια καὶ χειρότερα θὰ συναντήσῃς. Καὶ εἰς τὰ ὀκτὼ δέκατα τῶν ὑπαλλήλων σας τὰ αὐτά, κύριε Ὑπουργέ, συναισθήματα θὰ εὕρητε.

§30Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄλλοι παραπονοῦνται πολὺ εὐλογώτερον, ὅτι δὲν εὑρίσκουν μειδίαμα, ἀλλὰ κατεβασμένα μοῦτρα.

§31Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἕνα σφᾶλμα σας ἦτο, κύριε Πρωθυπουργὲ καὶ κύριε Ὑπουργέ, ὅτι δὲν ἐπήρατε ἀμέσως μετὰ τὴν παρ’ ὑμῶν ἀνάληψιν τῆς Κυβερνήσεως τὴν σκοῦπαν νὰ καθαρίσητε ἐκεῖ μέσα τὴν κόπρον τοῦ Αὐγείου, καθὼς ὁ συμπολίτης σας, κύριε Πρωθυπουργέ, ὁ ἀρχαῖος Ἐπιμενίδης, ἔπραξεν ἄλλοτε. Εὑρήκατε κόπρον φαυλοκρατικὴν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἐκείνῳ τῷ κατ’ ἐξοχὴν ἔχον ἀνάγκην ἐντατικῆς ἐργασίας σήμερον καὶ τὴν ἀφήκατε. Ἀλλ’ ἐὰν ἀκόμη ἐπί τινα καιρὸν ἀφήσητε τὰ πράγματα ὡς ἔχουσι σήμερον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἐκείνῳ, ἀλλοίμονον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τί ἔχει νὰ τραβήξῃ μὲ τὴν πλημμελῆ διατροφήν, ἧς θὰ ἀπολαύῃ οὗτος. Ἤδη, κύριοι βουλευταί, ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως στρέφεται περὶ τὴν καλὴν διατροφὴν τῆς πρωτευούσης τοῦ Κράτους καὶ μόνον. Δὲν ἐννοῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ προτιμᾶται ἡ πρωτεύουσα, ἀλλὰ δὲν πρέπει καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἡ ὁποία μόνον σκοπὸν εἶχε νὰ φροντίζῃ διὰ τὴν ἐπιστρατοκρατουμένην τότε πρωτεύουσαν, πῶς νὰ τὴν περιποιῆται, διὰ νὰ κρατῇ τὸ φρόνημα αὐτῆς ἀδιάσειστον ὑπὲρ αὐτῆς. Κατέληγε δὲ οὕτω εἰς βάρος τῶν ἐπαρχιῶν καὶ ὑστέρει τὰ τρόφιμα τῶν ἐπαρχιῶν, διὰ νὰ καλοπερνοῦν οἱ Ἀθηναῖοι ἐπίστρατοι καὶ ἀλῆται, ἐφ’ ὧν ἐστήριζον τὴν ὀλεθρίαν πολιτικήν των οἱ Λαμπρο– Σκουλουδο–Γούναρηδες. Ἀλλά, κύριοι, σήμερον τὰ πράγματα ἤλλαξαν νομίζω καὶ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως πρέπει, μαζὺ μὲ τὴν πρωτεύουσαν, νὰ στραφῇ καὶ πρὸς τὰς ἐπαρχίας, διότι ὅλος ὁ Λαὸς ἐκεῖ ὑποφέρει. Σᾶς ἐζήτησαν, κύριε Ὑπουργέ, νὰ προσέξητε εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Νὰ ἔχητε, εἰ δυνατόν, ἕνα ὑπάλληλόν σας ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παρακολουθῇ καὶ νὰ λαμβάνῃ σημειώσεις περὶ τῶν λεγομένων ἐνταῦθα καὶ νὰ λαμβάνωνται κατόπιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ σας τὰ προσήκοντα μέτρα. Συγκεκριμένως σᾶς λέγω τὰ ἑξῆς: Εἰς τὸ Ἀλιβέριον καὶ εἰς ὅλην τὴν Εὔβοιαν παράγονται πολλὰ κτηνοτροφικὰ προϊόντα. Καὶ ὅμως εἰς τὸ Ἀλιβέριον δὲν ἔχομεν τυρόν. Διέρχονται οἱ ἐργάται ἐκ τῶν καταστημάτων ζητοῦντες τυρόν, δὲν εὑρίσκουν καὶ ξεσποῦν σὲ μᾶς καὶ μᾶς λέγουν: «Κύριοι βουλευταί, τί θὰ κάμετε; Δὲν ἔχομε τίποτε νὰ φᾶμε». Ἐκτὸς τοῦ τυροῦ, δύναμαι τὰ αὐτὰ νὰ εἴπω καὶ διὰ τὸ ἔλαιον, ἐνῷ εἰς αὐτὸν καὶ μόνον τὸν δῆμον Ἀλιβερίου — καὶ ταῦτα πάντα συμβαίνουν ἐν Ἀλιβερίῳ — τὸν δῆμον Ταμινέων, ὑπάρχει ποσότης 100,000 ὀκάδων ἐλαίου καὶ ποσότης τυροῦ ὑπερτριάκοντα χιλιάδων ὀκάδων. Σᾶς παρεκάλεσα, κύριε Ὑπουργέ, νὰ δώσητε τὸ δικαίωμα εἰς τὰς τοπικὰς ἐν Εὐβοίᾳ τουλάχιστον Ἐπιτροπὰς νὰ ἐπιτάξουν τὸ ἔλαιον. Νὰ δώσητε εἰς τὰς ἰδίας τοπικὰς Ἐπιτροπὰς τὸ δικαίωμα νὰ κρατοῦν 20% ἐκ τῶν ἐξαγομένων τροφίμων ἐκ τῆς Εὐβοίας, ἵνα καὶ ἡ πρωτεύουσα οὕτω λαμβάνῃ Εὐβοϊκὰ προϊόντα, ἀλλὰ καὶ ὁ Εὐβοϊκὸς λαὸς κρατῇ 20% ἐκ τῶν ἐξαγομένων. Κτηνοτροφικὰ προϊόντα παράγονται ἐν Εὐβοίᾳ ἀρκετὰ καὶ ἄλλα προϊόντα τροφίμων καὶ μολαταῦτα οὐδὲν τούτων κρατεῖται ἐκεῖ, διότι τὰ πάντα τραβᾷ ἡ πρωτεύουσα μὲ τὴν ὑπερβολικὴν τιμὴν εἰς ἣν ἀγοράζουν οἱ ἔμποροι τῆς πρωτευούσης, οἱ τροφοδοτοῦντες ἐφοπλιστὰς καὶ χρηματιστάς. Κατηντήσαμεν νὰ τρώγωμεν τὸ ἀρνὶ πρὸς 6 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν καὶ μετὰ δυσκολίας εὑρισκόμενον. Καὶ πάλιν σᾶς παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, νὰ δώσητε τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιτάξεως εἰς τὰς τοπικὰς Ἐπιτροπάς. Καὶ δι’ ἓν ἄλλο ζήτημα θὰ σᾶς παρεκάλουν, κύριε Ὑπουργέ, νὰ προσέξητε διὰ τὸ ζήτημα τοῦ παρεχομένου πρὸς σπορὰν σίτου τοῖς γεωργοῖς τοῖς στερουμένοις σπόρου. Ἡ Ὑπηρεσία ἡ ἁρμοδία τοῦ Ὑπουργείου σας καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα τὰ ἐθαλασσοποίησε, διότι ἐνῷ ἡ τοπικὴ Ἐπιτροπὴ Ἀλιβερίου ἠρώτησε τηλεγραφικῶς τὸ Ὑπουργεῖον σας ἂν πρέπει νὰ ἐγγράψῃ εἰς τὸν κατάλογον τῶν στερουμένων ἀλεύρων καὶ ἐκείνους ἐκ τῶν γεωργῶν, οἵτινες εἶχον μικρὰν παραγωγὴν καὶ δὲν τοὺς ἀπέμεινε πλέον σῖτος, εἰμὴ ἐκεῖνος, ὃν θὰ σπείρουν, αὕτη ἡ προκομμένη Ὑπηρεσία σας, κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτὸ τῆς τοπικῆς Ἐπιτροπῆς Ἀλιβερίου ἀπήντησεν ὅτι πρέπει νὰ φάγουν καὶ τὸν σπόρον καὶ κατόπιν νὰ ἀποτανθοῦν οἱ γεωργοὶ εἰς τὸ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργεῖον, ἵνα λάβουν σπόρον. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργέ, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐδίδετο ἀστοχωτέρα ἀπάντησις ἀπὸ τὴν ὑπουργικὴν ὑπηρεσίαν. Ἐνῷ ἠδύνατο ἁπλούστατα νὰ ἀπαντήσῃ, νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τοὺς μὴ ἔχοντας ὅσοι ἐκ τῶν γεωργῶν τοὺς ἀπέμεινε μόνον ὁ σπόρος.

§32Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Τὸ λέγετε σεῖς αὐτό, κύριε βουλευτά;

§33Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ζητήσατε πληροφορίας καὶ θὰ ἰδῆτε, ὅτι ὡς σᾶς λέγω ἔχουν τὰ πράγματα. Πρέπει δὲ νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ Ἀμερικανικὸς σῖτος πρὸς σπορὰν δὲν ἐπιτυγχάνει. Ἐδοκιμάσθη εἰς τὸ παρελθόν. Πρέπει νὰ κρατηθῇ ὁ ὑπάρχων ἤδη σπόρος εἰς χεῖρας τῶν γεωργῶν καὶ νὰ δοθῇ πρὸς αὐτοὺς ἄλευρον.

§34Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Τὸ Ὑπουργεῖον δὲν εἶπε τοιοῦτό τι.

§35Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, νὰ μὴ μὲ διαψεύδητε· πᾶν ὅ,τι λέγω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶναι ἀληθές.

§36Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Κύριε βουλευτά, σᾶς παρακαλῶ νὰ διατυπώσητε τὴν ἐρώτησίν σας, ἵνα τὴν μελετήσω καὶ σᾶς ἀπαντήσω. Πρέπει δὲ νὰ μοὶ δώσητε τὸν καιρὸν νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἀπὸ τοῦδε ὅμως σᾶς λέγω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει εἶπεν εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς νὰ εἰποῦν ὅτι πρέπει ὁ κόσμος νὰ φάγῃ τὸν σπόρον. Δὲν εἶσθε καλῶς πληροφορημένος, κύριε βουλευτά. Ὅταν ὑποβάλετε καταγγελίαν, πρέπει νὰ τὴν ὑποβάλητε μὲ δοκουμέντα.

§37Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἐπιφυλάσσομαι τότε, κύριε Ὑπουργέ, νὰ σᾶς ἀποδείξω διὰ δοκουμέντων, ληφθησομένων ἐκ τοῦ Ὑπουργείου σας, ὅτι πᾶν ὅ,τι λέγω εἶναι καὶ ἀληθές.

§38Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Κύριε βουλευτά, διεκδικεῖτε τὸ ἐνδιαφέρον σας μονοπολιακῶς ὑπὲρ τῶν ἐπαρχιῶν; Λέγετε ὅτι τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἀπερρόφησεν ἡ μέριμνα αὐτῆς περὶ τῆς πρωτευούσης μόνης. Ἠξεύρετε πολὺ καλά, ὅτι καὶ ἐδῶ ὁ κόσμος πάσχει, ὅπως πάσχει καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας. Μάλιστα διὰ μερικὰ εἴδη ὑποφέρει περισσότερον ἡ πρωτεύουσα ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας, λόγῳ τῆς δυσκολίας περὶ τὰ μέσα τῆς μεταφορᾶς προϊόντων. Ἐὰν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὑποφέρῃ, τοῦτο δὲν προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον καὶ οἱ ὑπάλληλοι αὐτοῦ δὲν φροντίζουσι περὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ζητεῖ ὁ κόσμος, ἀλλὰ διότι δὲν ὑπάρχουσι τὰ μέσα καὶ δὲν ἐλήφθησαν ὑπὸ τῶν προκατόχων ἡμῶν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ληφθῶσιν. Ἡ Κυβέρνησις ἡ νῦν μόλις ἀνέλαβε τὴν Ἀρχήν, ἀμέσως ἐφρόντισεν ὥστε νὰ ἀγοράσῃ τὰ εἴδη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται καὶ διὰ τῶν ὁποίων ἐξασφαλίζεται ἡ ἐπάρκεια τῆς Χώρας. Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον τὰ εἴδη ταῦτα δὲν ἔφθασαν ἀκόμη ἐδῶ, εἶναι ὅτι αἱ πηγαὶ τῶν εἰδῶν τούτων εἶναι μακρὰν καὶ ἀπαιτεῖται χρονικὸν διάστημα τεσσάρων τοὐλάχιστον μηνῶν διὰ νὰ φθάσουν ἐνταῦθα. Ὅταν παρέλθῃ τὸ χρονικὸν διάστημα τῶν τεσσάρων μηνῶν, θὰ ἰδῆτε ὅτι θὰ ὑπάρχῃ πλήρης ἐπάρκεια...

§39Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, κύριε Ὑπουργέ, νὰ δώσητε τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιτάξεως εἰς τὰς τοπικὰς Ἐπιτροπὰς διὰ τὰ τοπικά μας προϊόντα.

§40Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Τὸ δικαίωμα αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ δοθῇ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄλλην ἐρώτησίν σας, διὰ τὸ ἔλαιον δηλαδή, λαμβάνεται ἡ προσήκουσα μέριμνα. Ἐπίσης ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐρώτησίν σας, διατί νὰ μὴ ἐξάγεται ἐκ τῶν ἀλεύρων τὸ χονδρὸν πίτυρον, τὸ χρησιμώτατον εἰς τὴν κτηνοτροφίαν καὶ νὰ παρέχεται ἀφ’ ἑτέρου ἄρτος καθαρός, ὁ λόγος εἶναι ὅτι τὰ ἀποθέματα τοῦ σίτου εἶναι περιωρισμένα. Ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι εἰς θέσιν μετ’ ὀλίγας ἡμέρας νὰ βελτιώσῃ τὴν ποιότητα τοῦ ἄρτου καὶ τὰς μερίδας.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κριάρης ἔχει τὸν λόγον διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν 10 καὶ 15 δραχμῶν εἰς τοὺς καταθέσαντας πάντα τὰ ὑπ’ αὐτῶν κατεχόμενα πολεμικὰ ὅπλα.

§42Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Ἀπευθύνομαι πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Πρὸ τριῶν καὶ πλέον ἐτῶν, κύριε Ὑπουργέ, ἐξεδόθη μία ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἡ ὁποία ἐπεξήγει σχετικὸν νόμον καὶ διέτασσε τοὺς κατοίκους τοῦ Κράτους νὰ καταθέσωσι τὰ πολεμικὰ ὅπλα εἰς τὰς διαφόρους στρατιωτικὰς Ἀρχάς, ἀντὶ δέκα δραχμῶν δι’ ἕκαστον ὅπλον, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπληρώνοντο εἰς ἕκαστον καταθέτην. Μάλιστα ὡρίζοντο 10 δραχμαὶ δι’ ἕκαστον ὅπλον καὶ 5 δραχμαὶ δι’ ἑκάστην ξιφολόγχην. Οἱ καταθέται ἔλαβον σχετικὰς ἀποδείξεις καταθέσεως τῶν ὅπλων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἂν ἐπληρώθησαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, ἢ ἐὰν καὶ πότε θὰ πληρωθῶσιν.

§43Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἂν ἐπληρώθησαν, δὲν γνωρίζω. Ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν μου σχετικῶς. Ἂν ἐδόθη ὑπόσχεσις, ὅπως καὶ ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι, βεβαίως τὸ Κράτος πρέπει νὰ σεβασθῇ τὴν ὑπόσχεσίν του, καὶ ἂν μέχρι τοῦδε, κατὰ τὸ διάστημα τῶν δύο ἐτῶν, δὲν ἔγινε τίποτε, θὰ μεριμνήσω ὥστε νὰ ἀπονενεμηθῇ δικαιοσύνη.

§44Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Δὲν ἐπληρώθησαν, κύριε Ὑπουργέ.

§45Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρέπει τὸ Κράτος νὰ ὑπόσχεται καὶ νὰ ἀπατᾷ. Αὐτὴ εἶναι ἡ θεωρία τῶν κουρελοχάρτων!

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἂν κατόπιν τῆς ἐπελθούσης ἑνότητος τοῦ Κράτους θεωρεῖ ἐπιβεβλημένον νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν ἰσχὺν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2235 τῆς 22)30 Ἀπριλίου Διατάγματος τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως, τοῦ κανονίζοντος τοὺς μισθοὺς τῶν δικαστῶν καὶ εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα, ἵνα ἐπέλθῃ οὕτω ἡ ἀναμενομένη ἐκ τῆς ἀφομοιώσεως ἰσότης εἰς τοὺς μισθοὺς τῶν δικαστῶν ὅλου τοῦ Κράτους καὶ παύσῃ ἡ ἀνισότης καὶ ὑπηρεσιακὴ σύγχυσις εἰς τὴν λογιστικὴν Ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου.

§47Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐψηφίσθη νόμος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ Διάταγμα τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς ἄλλας δικαστικὰς περιφερείας μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Τὸ ζήτημα εἶναι ὑπὸ μελέτην καὶ θὰ ἀποφασίσῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐν καιρῷ, ὅτε θὰ εἶναι σύμφωνον καὶ πρὸς τὰς οἰκονομικὰς ἀνάγκας τῆς Χώρας καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κριάρης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ γνωρίσῃ αὐτῷ πότε σκοπεύει ἡ Κυβέρνησις νὰ πληρώσῃ τὰς ἐπιτάξεις τῶν κτηνῶν κλπ. κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν τοῦ 1915.

§49Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἂν ἐπληρώθησαν αἱ ἐπιτάξεις τῶν κτηνῶν, ἤ, ἂν δὲν ἐπληρώθησαν, πότε σκοπεύει νὰ τὰς πληρώσῃ. Προχθὲς ἐδήλωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὅσοι ὀφείλουν πρὸς τὸ Δημόσιον, ἔχουσι δὲ λαβεῖν ἐξ ἑτέρου ἀπὸ ἐπιτάξεις κτηνῶν, δύνανται, παρουσιάζοντες καὶ καταθέτοντες τὰς ἀποδείξεις ταύτας, νὰ ἐπιτύχωσι συμψηφισμὸν τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον χρεῶν αὐτῶν πρὸς τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἔχουσι λαβεῖν ἐξ ἐπιτάξεως κτηνῶν. Καὶ τοῦτο μὲν εἶναι ἓν εὐεργέτημα ὡς πρὸς τοὺς ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους, οἵτινες δὲν εἶναι ὀφειλέται, ἀλλ’ ἔχουσι λαβεῖν ἐξ ἐπιτάξεως κτηνῶν, θὰ περιμένουν, κύριε Ὑπουργέ, μίαν ἄλλην πενταετίαν ἀκόμη διὰ νὰ πληρωθοῦν; Τὰ κτήνη αὐτῶν ἐχρησιμοποιήθησαν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, εἶναι δὲ πτωχοὶ ἄνθρωποι βιοπαλαισταί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι χρήματα διὰ νὰ ἀγοράσωσι νέα κτήνη. Νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ εὐκολία νὰ ἐκχωρῶσιν οἱ ἔχοντες λαμβάνειν ἐξ ἐπιτάξεως κτηνῶν τὰς ἀποδείξεις αὐτῶν πρὸς ἄλλους ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου, διὰ νὰ γίνεται συμψηφισμὸς τῶν χρεῶν ἐκείνων.

§50Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Ὄχι, προτιμώτερον νὰ πληρωθοῦν ἀπ’ εὐθείας, διὰ νὰ μὴ κερδοσκοπήσουν ἄλλοι.

§51Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἀπάντησις θὰ δοθῇ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, διότι σκέπτομαι νὰ ὑποβάλω τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, ὅπως καὶ ἄλλοτε ἐδήλωσα, εἰς τὴν Βουλήν.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐπισιτισμοῦ, διατί νὰ μὴ ἐξάγεται ἐκ τῶν ἀλεύρων χονδρὸν πίτυρον, τὸ τοσοῦτον χρησιμώτατον σήμερον εἰς τὴν κτηνοτροφίαν, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου καὶ ὁ ἄρτος θὰ καταστῇ τοῖς ἀνθρώποις εὔγευστος καὶ εὔπεπτος.

§53Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Εἰς τὴν ἐρώτησίν μου ταύτην ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ, ὅτι τὸ πίτυρον θὰ ἐξάγεται μετ’ ὀλίγας ἡμέρας. Ἄς σημειωθῇ τοῦτο, ἵνα χαρῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διότι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ φροντίσωμεν, ὄχι μόνον διὰ τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ κτήνη. Ἡ ἐπιστράτευσις ἔχει ἀνάγκην καὶ κτηνῶν.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κριάρης παρακαλεῖ τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὸν πληροφορήσουν, εἰς τί νόμισμα δέον νὰ καταβάλωσι πρὸς τοὺς δανειστὰς αὐτῶν τὰ χρέη των οἱ διάφοροι ὀφειλέται, ὅταν ἐξοφλῶσι συμβόλαια δανειστικά, ἐν οἷς ἀναφέρεται ὅτι ὁ δανειζόμενος δανείζεται εἰς δραχμὰς χρυσᾶς;

§55Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Παρακαλῶ τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὸ ἑξῆς ζήτημα: Πολλοὶ δανεισταὶ ζητοῦσι τὴν ἐξόφλησιν τῶν πρὸς αὐτοὺς χρεῶν εἰς χρυσόν. Ἤρχισεν ἤδη τοῦτο ἐφαρμοζόμενον εἰς τὴν πατρίδα μου τὴν Κρήτην. Μοῦ ἔγραψαν ὅτι τώρα μᾶς ζητοῦν νὰ τοὺς δώσωμεν τὰ χρήματα εἰς χρυσόν. Πρέπει νὰ ἐξηγηθῇ εἰς αὐτοὺς ὅτι τὸ χαρτονόμισμα εἶναι χρυσὸς καὶ πρέπει νὰ γίνῃ κἄποια ἑρμηνεία εἰς τοὺς συμβολαιογράφους. Τὰ συμβόλαια ἀναφέρουν εἰς δραχμὰς χρυσᾶς. Σήμερον πηγαίνουν λοιπὸν καὶ δίδουν χρυσόν, αὐτοὶ δὲ ζητοῦν χρυσᾶς δραχμάς. Ἡ διαφορὰ εἶναι σπουδαία· εἶναι εἴκοσι τοῖς ἑκατόν.

§56Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὰ τὰ συμβόλαια ἔχουσι καταρτισθῆ πρὸ τῆς ἑνώσεως τῆς Κρήτης;

§57Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Ἄλλα πρὶν καὶ ἄλλα μετά.

§58Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅτε ἐψηφίσθη ὁ νόμος ΓΧΜΒʹ «περὶ νομισματικῆς κυκλοφορίας», ἐν τῷ ἄρθρῳ ὀγδόῳ, ἐδαφίῳ αʹ, ἐπετράπη νὰ γίνωνται συμβάσεις πληρωτέαι εἰς αὐτούσιον χρυσόν, ἐνῷ πρὶν δὲν ἐπετρέπετο. Πρέπει ὅμως ὁ ὅρος νὰ εἶναι ῥητὸς τῆς πληρωμῆς εἰς αὐτούσιον χρυσόν. Ἀλλὰ καὶ δι’ αὐτὰς τὰς συμβάσεις διὰ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς Κυβερνήσεως Ζαΐμη, τῆς 11ης Μαΐου 1917, ἀνεστάλη ἡ ἐφαρμογή των καὶ ἐπετράπη ἡ πληρωμή των εἰς χαρτίνας δραχμάς. Διὰ τὸ Νομοθετικὸν τοῦτο Διάταγμα ἡ Κυβέρνησις ἀκόμη δὲν ἔλαβεν ἀποφάσεις ἐὰν θὰ τὸ κυρώσῃ, ὥστε νὰ ἰσχύῃ τοῦτο καὶ διὰ τὸ μέλλον.

§59Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Νὰ δοθῇ διαταγὴ πρὸς τοῦτο.

§60Ι. ΛΕΚΑΝΙΔΗΣ. Νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ καὶ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν. Τὸ χαρτονόμισμα τῆς Κρητικῆς Τραπέζης, κατὰ τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν εἴχομεν καταρτίσει τότε, ἐξισοῦτο μὲ χρυσόν. Συνεπῶς καὶ μετὰ τὴν ἕνωσιν, εἰς τὴν Κρήτην διὰ τὰς συμβάσεις αἱ ὁποῖαι ἐγίνοντο, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ σύμβασις αὕτη τῆς Κρητικῆς Τραπέζης μετὰ τῆς Κρητικῆς Πολιτείας, τὴν ὁποίαν διεδέχθη τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, νομίζω ὅτι ὑπονοεῖται ὅτι πάλιν εἰς χρυσὸν πρέπει νὰ πληρώνωνται. Παρακαλῶ νὰ τὸ μελετήσητε, κύριε Ὑπουργέ, τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης.

§61Α. ΚΡΙΑΡΗΣ. Αὐτὸ τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα πρέπει νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν, διὰ νὰ ἐξηγήσωμεν καὶ τὸ ζήτημα αὐτό.

§62Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ εἰσαχθῇ προσεχῶς.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Παπαστρατῆς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ἂν εἰς τὰ περὶ ἀπαλλοτριώσεως τσιφλικίων μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ, θὰ συμπεριλάβῃ καὶ τὰ κτήματα τῶν διαλελυμένων μονῶν, ἢ ἂν θὰ προκαλέσῃ ἔκδοσιν Β. Διατάγματος πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ ΓΨΛΔʹ τοῦ 1910 νόμου «περὶ διαθέσεως τῶν τοιούτων κτημάτων εἰς τοὺς καλλιεργητάς».

§64Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν θὰ διανέμωνται μόνον τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀγοράσῃ τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ κατὰ μείζονα λόγον καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς Μονάς, αἵτινες εὑρίσκονται ἐν διαλύσει.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Χριστόπουλος ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν ἐλήφθη πρόνοιά τις καὶ ποία ὑπὲρ τῶν παθόντων ἐκ τῆς χολέρας καὶ τῶν συνεπείᾳ ταύτης ἐφαρμοσθέντων μέτρων, διαφόρων καταστηματαρχῶν Πειραιῶς, οἱ ὁποῖοι δι’ ἀναφορᾶς των ἐζήτησαν τὴν βοήθειαν τῆς Κυβερνήσεως.

§66Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λόγῳ τῶν μέτρων τῶν ἐπιβληθέντων ὑπὸ τῶν Ἀρχῶν κατὰ τὴν ἐμφάνισιν τῆς πανώλους ἐν Πειραιεῖ, ὑπέστησαν σοβαρὰς ζημίας πολλοὶ τῶν ἐκεῖ καταστηματαρχῶν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει τὴν στιγμὴν ταύτην συμπολίτην μου, τὸν κ. Ἀνδρέαν Σίγκαν, οὗτινος ὁ ὑπηρέτης προσεβλήθη ἐκ πανώλους, μεταδοθείσης ἐκ τοῦ παρακειμένου ἀλευρομύλου, ὅτε τὸ πρῶτον ἐνεφανίσθη ἡ πανώλης. Οὗτος διετήρει οἰνοπωλεῖον, τὸ ὁποῖον ἐκλείσθη ὑπὸ τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς ἐπὶ δύο– τρεῖς μῆνας, ὅτε δὲ μετὰ τοῦτο ἐπετράπη τὸ ἄνοιγμα, οἱ ἐν τῷ οἰνοπωλείῳ εὑρισκόμενοι οἶνοι τοῦ καταστηματάρχου εὑρέθησαν κατεστραμμένοι, ἴσως συνεπείᾳ τῶν ἐφαρμοσθέντων ἀπολυμαντικῶν μέτρων, οὕτω δὲ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἔχασε τὰ κεφάλαιά του καὶ ἔκτοτε παραμένει ἄνευ ἐργασίας. Φρονῶ ὅτι θὰ ἦτο ἔργον φιλανθρωπίας, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἤρχετο ἐπίκουρος δι’ ἑνὸς μέτρου προστατευτικοῦ.

§67Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀτυχῶς ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐκλήθη νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, ἀπεφάνθη ὅτι δὲν προέκυψε καμμία ζημία εἰς τὸν ἐν λόγῳ Σίγκαν. Τοῦ εἴπομεν νὰ ὑποβάλῃ ἀναφοράν, ὅπως ἐξετασθῇ ἐκ νέου τὸ ζήτημα, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ὑποσχεθῶ ἐὰν παρουσιάζωνται αἱ περιπτώσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι παρουσιάσθησαν δι’ ἄλλον, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐδικαιολογήθη νομοθετικὸν μέτρον. Ὁπωσδήποτε θὰ ἐξετάσω καὶ πάλιν τὸ ζήτημα.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν προτίθεται ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων συγκοινωνίας ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι, ἢ πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν «περὶ ἀποξηράνσεως ἑλῶν καὶ τελμάτων» νόμον.

§69Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πρὸ εἴκοσιν ἡμερῶν εἶχεν ὑποβληθῆ νομοσχέδιον «περὶ ἐκτελέσεως ἔργων συγκοινωνίας», ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δεῖται μεγάλης προσοχῆς εἶναι ἡ συντήρησις τῶν δημοσίων ὁδῶν, διότι, λόγῳ τῆς σημερινῆς καταστάσεως, ἰδίως λόγῳ τῶν ὑπερόγκων ἐξόδων καὶ τῆς ὑπερτιμήσεως τῆς ἀξίας τῶν διαφόρων ὑλικῶν, κατέστη μέχρι τοῦδε ἀδύνατος ἡ ἐργολαβία πρὸς συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Ἕνεκα τούτου λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπεται κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου νὰ γίνωνται ἐργολαβίαι πρὸς συντήρησιν ὁδῶν, ὅταν ὑπάρχει ἐπείγουσα ἀνάγκη, ὑπὸ ἐξαιρετικοὺς ὅρους.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Λ. Λόντος καὶ Α. Παπαζαχαρίου παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἔλαβε γνῶσιν τηλεγραφήματος τῶν βουλευτῶν Θεσσαλονίκης κ.κ. Καλιδοπούλου, Χατζηγεωργίου καὶ Κοτσάνου, ἀπευθυνθέντος πρὸς τοὺς κ.κ. Προέδρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, δι’ οὗ διεμαρτύροντο διὰ τὴν παραβίασιν τοῦ οἰκογενειακοῦ ἀσύλου τοῦ συναδέλφου των κ. Κοτσάνου καὶ τὴν κακοποίησιν αὐτοῦ τε καὶ τῆς οἰκογενείας του ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς Ἀστυνομίας, ν’ ἀνακοινώσῃ δὲ ἐὰν ἔλαβε γνῶσιν τούτου, τίνα μέτρα ἔλαβε πρὸς ἀποκατάστασιν τοῦ δικαίου κατὰ τῶν παρεκτραπέντων ἀστυνομικῶν.

§71Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔνεκα τῆς ἀπουσίας μου ἐπί τινας ἡμέρας, δὲν ἔλαβον γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Ἠρώτησα τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν μου, ὁ ὁποῖος μὲ ἀνεπλήρωνε, ἀλλ’ οὔτε αὐτὸς ἠδυνήθη νὰ μὲ πληροφορήσῃ. Θὰ ζητήσω νὰ εὑρεθῇ τὸ τηλεγράφημα καὶ θέλω αὔριον, ἀφοῦ λάβω γνῶσιν αὐτοῦ, νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§72Α. ΛΟΝΤΟΣ. Ἐπειδὴ ἐνδέχεται νὰ μὴ εὑρεθῇ τὸ τηλεγράφημα, σᾶς παραδίδω τὸ ἀντίγραφον, τὸ ὁποῖον ἔχω εἰς χεῖράς μου.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1770 Διατάγματος τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως Θεσσαλονίκης «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπὸ διμελῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ Διατάγματος 301 ληφθεισῶν ἀποφάσεων». 2) «Περὶ προσθηκῶν εἰς τὸν νόμον 793 «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ἰουλίου 1917 ἀναγκαστικοῦ Β. Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως τοῦ καταστατικοῦ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος κλπ.». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1347 Διατάγματος τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως Θεσσαλονίκης «περὶ ἀπαλλαγῆς καταβολῆς ἐκπαιδευτικῶν τελῶν ὑπὸ τῶν πενήτων μαθητῶν τοῦ ἡμιγυμνασίου Καστορίας». 4) «Περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἰσχύος διατάξεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 213 Διατάγματος τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως Θεσσαλονίκης «περὶ ἀπαλλαγῆς καταβολῆς ἐκπαιδευτικῶν τελῶν καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος». 5) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 494 καὶ καταργήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1891 Διατάγματος τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως Θεσσαλονίκης» καὶ 6) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ ͵ΒΧΚΑʹ νόμου τῆς 10 Ἰουλίου 1899 «περὶ γυμναστικῆς καὶ γυμναστικῶν καὶ ἀθλητικῶν ἀγώνων». Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ κηρυχθῶσι κατεπείγοντα.

§74ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§76Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς αʹ § τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου 115 «περὶ ἀναστολῆς ἰσχύος τῆς § γʹ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου 404». Κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον συγκροτεῖται τὸ Συμβούλιον ἐξ ἀντιστρατήγων, ἐπειδὴ ὅμως δὲν ὑπάρχουν ἤδη ἀντιστράτηγοι ἐπαρκεῖς, ζητεῖται ὅπως ἐπιτραπῇ νὰ συγκροτηθῇ καὶ δι’ ὑποστρατήγων. Παρακαλῶ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§77ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

§79Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ διατάξητε ὅπως τὰ νομοσχέδια διανέμωνται ἐγκαίρως.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διανέμονται πάντοτε ἐγκαίρως. — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης χρόνου ὑπηρεσίας εἰς τὸν Στρατὸν Ἀμύνης καὶ κυρώσεως προβιβασμοῦ».

§81Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ. Θὰ διανεμηθῇ τροποποιημένον.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ ἀπαιτουμένου χρόνου ὑπηρεσίας διὰ τὴν ἐγγραφὴν εἰς τὸ στέλεχος τῆς ἐφεδρείας τῶν παραιτουμένων στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων». Ὁ κ. Καραϊσκάκης ἔχει τὸν λόγον.

§83Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κύριε Πρόεδρε, ἐπιδιώκεται ἡ κύρωσις Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 16ης Σεπτεμβρίου 1916 «περὶ ἀπαιτουμένου χρόνου ὑπηρεσίας διὰ τὴν ἐγγραφὴν εἰς τὸ στέλεχος τῆς Ἐφεδρείας τῶν παραιτουμένων στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων». Ὁ νόμος ὁ παλαιός, ὁ ὑπ’ ἀριθ. 257 τῆς 6ης Νοεμβρίου, ὁ πραγματευόμενος περὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων τῶν παραιτουμένων, αἴρεται ἐξ ὁλοκλήρου διὰ τὸν λόγον ὅτι κατὰ τὸν παλαιὸν τοῦτον νόμον οἱ ἀναλαμβάνοντες ὑπηρεσίαν στρατιωτικοὶ ὑπάλληλοι εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ παραιτηθῶσιν, ὁσονδήποτε χρόνον καὶ ἂν ὑπηρέτουν εἰς τὸν Στρατόν, κατόπιν δὲ ἐπανερχόμενοι ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατεύσεως ἠδύναντο νὰ ἐπανέλθωσιν ἐν τῇ θέσει τοῦ στρατιωτικοῦ ὑπαλλήλου. Τὸ Διάταγμα αὐτὸ τῆς 16ης Σεπτεμβρίου ἐπεδίωξε νὰ ἄρῃ τὸ κεκτημένον τοῦτο δικαίωμα ἀπὸ τῶν ὑπαλλήλων τούτων ἐκ διαφόρων ἀφορμῶν, ἐκ τῶν ὁποίων μία τῶν κυριωτέρων εἶναι ἡ περιστολὴ τῆς ἀθρόας μεταβάσεως στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων εἰς τὸ Ἐθνικὸν Κίνημα τῆς 11ης Σεπτεμβρίου παρελθόντος ἔτους, διότι διὰ τοῦ Διατάγματος τούτου καθορίζεται ἀναδρομικὴ ἀπαγόρευσις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐν τῇ ἐπιστήμῃ τοῦ Δικαίου ἔχει ἀνέκαθεν καταδικασθῆ, καθόσον ἐν τῇ παρούσῃ περιστάσει ὁ εἷς τῶν συμβαλλομένων εἶναι πολίτης ἁπλοῦς, ὁ δ’ ἕτερος εἶναι ἡ Πολιτεία. Ὡς ἐν τοῖς συμβολαίοις μεταξὺ ἀτόμων ἡ ἀκύρωσις τοῦ συμβολαίου δι’ ἀναδρομικῆς ἰσχύος καταδικάζεται, οὕτως ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δέον νὰ καταδικασθῇ καὶ ὅταν τοῦτο ἐπιτελεῖται μεταξὺ τῆς Πολιτείας καὶ ἀτόμου, διότι ἡ Πολιτεία, ὡς ἰσχυροτέρα τοῦ ἀτόμου, ποιεῖται κατάχρησιν τῆς δυνάμεώς της. Εἶναι αὐτόχρημα αὐθαιρεσία, ἡ ὁποία ἐπιτελεῖται ὑπὸ τοῦ ἰσχυροτέρου ἀπέναντι τοῦ ἀδυνατοτέρου. Διὰ τοῦ Διατάγματος λοιπὸν τούτου, τὸ ὁποῖον θεσπίζει τὴν ἀναδρομικότητα, βλέπομεν ὅτι στρατιωτικοὶ ὑπάλληλοι, ἀποκτήσαντες τὸ δικαίωμά των δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ πρὸ διετίας ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἀποβάλλουν τὸ δικαίωμά των τοῦτο. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως εἰ δυνατὸν δεχθῇ μίαν τροποποίησιν ἐν 4ῃ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου διὰ τῆς ὁποίας ἡ ἰσχὺς τοῦ Διατάγματος τούτου ἄρχεται οὐχὶ ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου τοῦ τότε ψηφισθέντος, ἀλλὰ ἀπὸ τῆς κυρώσεως τοῦ παρόντος Διατάγματος. Θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μὲ ἠξίου ἀπαντήσεως.

§84Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ Διάταγμα κατηρτίσθη πρὸς ἀποφυγὴν τῆς καταστρατηγήσεως τοῦ νόμου, συνεπῶς δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν. Τοιαύτην ἀνισότητα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ· ὅ,τι ἰσχύει διὰ τὰς ἀτομικὰς συμβάσεις, δὲν δύναται νὰ ἰσχύσῃ ὡς πρὸς τὴν Πολιτείαν, διὰ τὴν ὁποίαν ὑπέρτατον εἶναι τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἀμύνεται ὑπὲρ ἑαυτῆς. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως κλπ. τοῦ νόμου 564, περὶ συντάξεως τῶν ἐν κοινοῖς δημοτικοῖς σχολείοις ὑπηρετούντων διδασκάλων, διορισμοῦ διδασκαλισσῶν ἐν σχολείοις ἀρρένων κλπ. καὶ τοῦ Διατάγματος 250 τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως Θεσσαλονίκης «περὶ τῶν λειτουργῶν τῆς Δημοτικῆς καὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως». Ὁ κ. Παπαζαχαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§86Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Εἰς πάντας εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι παρὰ πάσας τὰς προσπαθείας κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἡ ἐκπαίδευσίς μας νοσεῖ· μάλιστα ἡ Δημοτικὴ Ἐκπαίδευσις νοσεῖ βαρυτάτην νόσον, πρὸ παντὸς ἀπὸ ἔλλειψιν διδασκάλων. Καὶ ἡ κρίσις αὕτη ἐξακολουθεῖ, εἴτε διότι οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τῆς Παιδείας δὲν διέγνωσαν τὸ κύριον αἴτιον τοῦ κακοῦ, εἴτε διότι δὲν ἠθέλησαν νὰ ἄρωσι τὸ κακόν. Περὶ τοῦ συστήματος τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ καὶ τῆς μεθόδου τῆς διδασκαλίας ἀρκετὰ μέτρα ἐλήφθησαν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ ὅπως δήποτε δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι βελτίωσίς τις ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει ἐπῆλθεν. Ἀτυχῶς ὅμως περὶ τοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ ψυχὴ τοῦ σχολείου, μάλιστα δὲ τοῦ δημοτικοῦ σχολείου, ἐν τῷ ὁποίῳ πλάττονται οἱ χαρακτῆρες τῶν ἀγαθῶν πολιτῶν, δηλαδὴ περὶ τῶν διδασκάλων, οὐδεμία φροντὶς ἐλήφθη ἀκόμη ἀπὸ τοῦ 1836 μέχρι σήμερον. Ὄχι μόνον δὲ οὐδεμία φροντὶς ἐλήφθη διὰ τὴν οἰκονομικὴν βελτίωσιν τῶν δρώντων προσώπων ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει, ὥστε πρῶτον ν’ ἀνακουφισθοῦν οἱ ἐν ἐνεργείᾳ διδάσκαλοι καὶ δεύτερον νὰ ἑλκυσθοῦν καὶ ἄλλοι νέοι, ἄξιοι τοῦ ἱεροῦ ἐπαγγέλματος, ἀλλὰ καὶ ἡ Πολιτεία τόσα ἄστοχα μέτρα μετῆλθεν, ὥστε συνετέλεσεν εἰς τὴν ἀπογοήτευσιν καὶ τῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ εὑρισκομένων καὶ ἐκείνων, οἵτινες θὰ ἤθελον νὰ γίνωσι διδάσκαλοι τῶν Ἑλληνοπαίδων. Ὅτι δὲν λέγω ὑπερβολὰς δεικνύουσι τὰ ἀκόλουθα: Κατὰ τὸ 1878 διὰ τοῦ νόμου 609 ἱδρύθη τὸ πρῶτον Διδασκαλεῖον ἐν Ἀθήναις. Τότε ἡ Πολιτεία ὥρισε διὰ τοὺς ἐξερχομένους ἐκ τοῦ Διδασκαλείου μὲ τὸν βαθμὸν ἄριστα νὰ διορίζωνται εἰς μίαν ἐκ τῶν μεγαλειτέρων πόλεων τῆς Ἑλλάδος, Ἀθήνας, Πάτρας, Κέρκυραν καὶ Σῦρον καὶ ὥρισε μισθὸν εἰς αὐτοὺς 180 δραχμάς. Πρὸς τούτοις ὥρισε δι’ ἐνοίκιον 60 δραχμάς, ἐπίσης δὲ εἶχον καὶ ἐκ διδάκτρων εἰς τὰς πόλεις ταύτας ἄλλας 60 δραχμάς. Τοιουτοτρόπως ὁ μισθὸς τῶν πρώτων διδασκάλων ἐν Ἑλλάδι κατὰ τὸ 1878 ἀνήρχετο εἰς δραχμὰς 300 μηνιαίως. Τότε συνέβη τὸ ἐκπληκτικὸν φαινόμενον ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐνεγράφησαν εἰς τὴν πρώτην τάξιν τοῦ Διδασκαλείου Ἀθηνῶν 125 μαθηταί. Ἀτυχῶς ἡ Πολιτεία ἐφθόνησε τὸ ἴδιον αὐτῆς ἔργον καὶ μετ’ ὀλίγον ἤρχισε νὰ καταλύῃ αὐτό. Διὰ τοῦτο κατὰ τὸ 1885 κατήργησεν τὰ δίδακτρα διὰ τοῦ νόμου ΑΣΞΓʹ, θεσπίσασα 10 δραχμῶν αὔξησιν μισθοῦ ἀντ’ αὐτῶν, μέχρι συμπληρώσεως τοῦ ἡμίσεως τοῦ ἀρχικοῦ μισθοῦ. Κατὰ τὸ 1892 διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΠΕʹ 2085 κατήργησε καὶ τὸ ἐνοίκιον τῶν διδασκάλων, ὁρίσασα τοὺς μισθοὺς τῶν μὲν πρωτοβαθμίων εἰς 150 δραχμάς, τῶν δὲ δευτεροβαθμίων εἰς 120 καὶ τῶν τριτοβαθμίων εἰς 100. Δὲν παρῆλθε πολὺς χρόνος καὶ κατὰ τὸ 1905 διὰ τοῦ νόμου 3098 περιώρισε τὰς πενταετίας εἰς τρεῖς μόνον καὶ τέταρτον διὰ τῶν νόμων 3692 τοῦ 1910 καὶ 381 τοῦ 1914 κατήργησεν ἐντελῶς τὴν διαβάθμισιν τῶν διδασκάλων, θεσπίσασα ν’ ἀπολύωνται ἐκ τοῦ Διδασκαλείου τριτοβάθμιοι μὲ μηνιαῖον μισθὸν 100 δραχμῶν μόνον! Οὕτω λοιπόν, ἐνῷ κατὰ τὸ 1878 ὁ μισθὸς τῶν δημοδιδασκάλων ἦτο 300 δραχ., κατὰ τὸ 1885 ἐγένετο 240 δραχ., τῷ 1892 150 δραχ. καὶ τῷ 1910 ἠλαττώθη εἰς τὰς 100 δραχμάς. Ἀλλὰ δὲν περιορίζονται τὰ κατὰ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως πλήγματα εἰς αὐτὰ μόνον, ἀλλὰ προσετέθησαν καὶ ἄλλα δύο· ἤτοι κατὰ τὸ 1892 διὰ τοῦ νόμου 2085 ἓν καὶ ἕτερον κατὰ τὸ 1905 διὰ τοῦ νόμου 3098, ὅτε διαβαθμισθέντων τῶν σχολείων καὶ ἐλαττωθεισῶν τῶν θέσεων, ἄλλοι μὲν διδάσκαλοι πρωτοβάθμιοι καὶ δευτεροβάθμιοι ἠναγκάσθησαν νὰ ὑπηρετοῦν μὲ τὸν μισθὸν τριτοβαθμίου, ἄλλοι δ’ ὑπερπεντακόσιοι, ἐπειδὴ ἔλειπον θέσεις, ἠναγκάσθησαν νὰ ὑπηρετοῦν ὡς γραμματισταὶ μόνον μὲ 75 δρχ. κατὰ μῆνα. Αὐτὴ ἦτο ἡ διαγωγὴ τῆς ἀστόργου μητρός, τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, πρὸς τοὺς διδασκάλους τῆς Ἑλλάδος, καθ’ ὃν χρόνον εἰς ἄλλα Κράτη ὑπεστηρίζετο καὶ προήγετο ὁ κλάδος οὗτος καὶ ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς. Εἰς τὴν Βέρνην τῆς Ἑλβετίας λ.χ. μετὰ δεκαετίαν ὁ μισθὸς ἀνέρχεται εἰς 350 δρχ. Εἰς τὴν Ζυρίχην μετὰ δεκαετίαν ἀνέρχεται εἰς 425 δρχ. καὶ ἀλλαχοῦ ὁμοίως. Ἐν Ἑλλάδι δὲ ὁ διδάσκων, ὅστις ἀγωνίζεται νὰ μορφώσῃ τοὺς παῖδας μας καὶ νὰ θέσῃ τὰς βάσεις προηγμένης Πολιτείας, μετὰ τριακονταετῆ ὑπηρεσίαν λαμβάνει 180 δραχμὰς ὁ πρωτοβάθμιος καὶ 130 ὁ τριτοβάθμιος. Ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ μὲ τοὺς σημερινοὺς μισθοὺς ὑπὸ τὰς σημερινὰς μάλιστα περιστάσεις! Ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης διαγωγῆς τῆς Πολιτείας πρὸς τοὺς μορφωτὰς τῶν τέκνων της; Σᾶς ἀναφέρω ὅτι κατὰ τὸ 1915, ὅτε ὁ ἀριθμὸς τῶν σχολείων ἦτο 6.436, ἔλειπον διδάσκαλοι ἐκ τῶν σχολείων 713, ἀλλ’ ὁ κατάλογος, τὸν ὁποῖον ἔχω, εἶναι ἀτελέστατος καὶ ὑποθέτω ὅτι θὰ εἶναι διπλάσιος ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐλλιπόντων. Εἰς τὴν Μακεδονίαν ἀναφέρω διὰ τὸν συμπολίτην μου κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἐδέσσης, μεταξὺ 55 θέσεων ὑπάρχουν 36 κεναί, εἰς τὰ Γιαννιτσὰ ὑπάρχουσιν 24 κεναὶ θέσεις, εἰς τὴν Ἐλασσῶνα 30 κ.ο.κ. Ἀκούετε ὁποία ἦτο ἡ κατάστασις κατὰ τὸ 1915. Εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι σήμερον αὕτη εἶναι πολλαπλασίως χειροτέρα, διότι δυστυχῶς τὰ Διδασκαλεῖα ἐλαχίστους μαθητὰς ἀπολύουν, ἐπειδὴ συμβαίνει καὶ ἐν αὐτοῖς τὸ ἀντίστροφον φαινόμενον· ἐνῷ κατ’ ἀρχὰς ἓν Διδασκαλεῖον εἶχεν εἰς τὴν πρώτην τάξιν 125 μαθητάς, κατὰ τὸ 1915, ζητήσας πληροφορίας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ἔμαθον ὅτι εἰς τὰ ἑπτὰ Διδασκαλεῖα καὶ εἰς 19 τάξεις ὑπῆρχον 150 μαθηταί, ἤτοι 9 περίπου μαθηταὶ δι’ ἑκάστην τάξιν ἀντὶ τῶν 125. Ἐρωτῶ λοιπὸν ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν εἶναι δυνατὸν ἡ κατάστασις αὐτὴ νὰ ἐξακολουθήσῃ, καὶ ἂν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὁποιαδήποτε καὶ ἂν εἶναι αὕτη — δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν ποία θὰ εἶναι — ἂν ἐπιτρέπεται εἰς αὐτὴν νὰ ἀφήσῃ τὴν κατάστασιν, ὡς ἔχει. Ἐρωτῶ: μετά τινα ἔτη, εἰς ποῖον σημεῖον θὰ καταντήσῃ ἡ ἐκπαίδευσις; Διὰ τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐθεώρησεν ὀρθὸν νὰ εἰσηγηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, νὰ ἀναζωογονήσῃ ὁπωσδήποτε τὴν φθισιῶσαν δημοτικήν μας ἐκπαίδευσιν, ὅπως καὶ πρὸ ἡμερῶν ὑπέβαλεν ἄλλο πάλιν, ἐν εἴδει ἐνέσεως, νομοσχέδιον «περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποτρόφων τῶν ἐν τοῖς Διδασκαλείοις μαθητῶν τῶν Ν. Χωρῶν», τὸ ὁποῖον ἀτυχῶς ἀπέσυρεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§87Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ποῖον; Ἐγένετο νόμος.

§88Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἔστω· δὲν τὸ ἐπρόσεξα. Ἀλλὰ δυστυχῶς, κύριε Ὑπουργέ, εἶναι ἀδύνατον δι’ αὐτῶν τῶν μέσων νὰ θεραπεύσωμεν τὸ κακόν· δι’ αὐτὸ ἐξορκίζω καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων νὰ λάβῃ μέτρα σοβαρὰ διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Ἀτυχῶς δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα τὸν παρακαλέσω, ὄχι πλέον ὡς βουλευτής, ἀλλ’ ἁπλῶς ὡς Ἕλλην, περὶ τούτου, ἐπειδὴ τοιουτοτρόπως, ὡς βαδίζομεν, ἀδύνατον εἶναι νὰ μὴ καταντήσωμεν ἄνευ σχολείων. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς φέρῃ στατιστικὴν τοῦ ὑπάρχοντος καὶ τοῦ ἐλλείποντος προσωπικοῦ, εἶμαι βέβαιος ἐγὼ ἐκ τῶν ὑπαρχουσῶν ἐνδείξεων, ὅτι θὰ ἐλλείπουν ἄνω τῶν 2,000 διδάσκαλοι. Ἐὰν δὲ λάβητε τὸ μέτρον νὰ παύσητε τοὺς στασιαστάς, καὶ ὀρθῶς θὰ πράξητε, θὰ κενωθῶσι καὶ ἄλλαι θέσεις. Τότε τί θὰ γίνουν τὰ σχολεῖα; Ἐὰν προσέτι γίνῃ γενικὴ ἐπιστράτευσις καὶ προσκληθῶσι καὶ οἱ διδάσκαλοι εἰς τὸν Στρατόν, τότε πλέον θὰ μείνουν τὰ σχολεῖα μας ἄνευ διδασκάλων. Σᾶς ἀναφέρω τί συνέβη κατὰ τὸ 1915. Πλὴν τῶν 713 κενῶν θέσεων τότε δι’ ἔλλειψιν προσωπικοῦ, ἄλλοι 2,728 ὑπηρέτουν ἐν τῷ Στρατῷ. Ἐὰν λοιπὸν καὶ πάλιν γίνῃ ἐπιστράτευσις καὶ κληθῶσιν ὅλοι οἱ διδάσκαλοι διὰ νὰ ἐκπληρώσωσι τὸ πρὸς τὴν Πατρίδα καθῆκον, φαντάζεσθε πόσοι διδάσκαλοι θὰ μείνουν εἰς τὰ σχολεῖα. Τότε τὰ τέκνα μας θὰ περιφέρωνται εἰς τοὺς δρόμους καὶ θὰ ἀποκτηνωθῶσι. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι τὸ μόνον ἀποτελεσματικὸν φάρμακον εἶναι νὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων νὰ εἰσηγηθῇ νόμον τινά, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ αὐξήσῃ, ἔστω ἐπὶ τοῦ παρόντος καὶ κατὰ μικρὸν τὸν μισθὸν πρῶτον τῶν δημοδιδασκάλων, εἶτα δὲ καὶ τῶν ἄλλων λειτουργῶν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ πρὸ παντὸς τῶν δημοδιδασκάλων! Νομίζω ὅτι πρῶτον πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν· διότι ἄνευ αὐτῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἀνωτέραν ἐκπαίδευσιν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ τοῦτο. Ἠξεύρω ὅτι αἱ περιστάσεις εἶναι δύσκολοι, ἀλλ’ ὅταν βλέπω ὅτι τὰ διάφορα Συμβούλια τῶν ἄλλων Ὑπουργείων προτείνουν νὰ αὐξηθῇ ὁ μισθὸς τῶν ὑπαλλήλων των, διότι οὗτοι δὲν ζοῦν καλῶς, ὡς λ.χ. εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁμοίως τῆς Δικαιοσύνης καὶ εἰς ἄλλα Ὑπουργεῖα, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ βελτιωθῇ καὶ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῶν διδασκάλων.

§89ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μόνον τοὺς δημοδιδασκάλους ἀφῆκαν.

§90Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἀτυχῶς μόνον οἱ δημοδιδάσκαλοι ἐγκατελείφθησαν εἰς τὴν δεινὴν ταύτην θέσιν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσουν οἱ ἄνθρωποι, ἔχοντες μάλιστα καὶ οἰκογενείας μὲ 100 δραχμὰς ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας τοῦ βίου; Ἔρχομαι τώρα νὰ εἴπω ποῖα ἄλλα μέτρα προχείρως δυνάμεθα νὰ λάβωμεν πρὸς βελτίωσιν κατὰ τὸ ἐνὸν αὐτῆς τῆς καταστάσεως. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, ἵνα θεσπισθῇ ἡ συνδιδασκαλία καὶ πάλιν, τοὐλάχιστον εἰς τὰς Ν. Χώρας. Πρὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Μακεδονίας ὑπηρέτησα ὡς Ἐπιθεωρητὴς ἐν Μακεδονίᾳ καὶ γνωρίζω καλῶς τὴν κατάστασιν. Εἴχομεν συνδιδασκαλίαν τότε ὄχι μόνον εἰς τὰς ἀστικὰς τάξεις, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὰ τὰ ἡμιγυμνάσια, εἰς τὰ Βοδενά, εἰς τὴν Γευγελήν, εἰς τὴν Στρώμνιτσαν καὶ εἰς πολλὰ ἄλλα κέντρα. Ἐὰν θεσπίσητε τοῦτο, πρῶτον θὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν δαπανῶν, διότι ἀντὶ νὰ ἔχωμεν δύο σχολεῖα θὰ ἔχωμεν ἕν, καὶ δεύτερον οἰκονομίαν προσωπικοῦ, οὗ ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην. Ἔπειτα διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπεκτείνονται διατάξεις τοῦ Β. Διατάγματος καὶ εἰς τὴν Π. Ἑλλάδα. Κατὰ τὸν νόμον 402 ἐπετρέπετο εἰς μονοτάξια καὶ διτάξια σχολεῖα νὰ διορίζωνται διδασκάλισσαι. Τοῦτο ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τὰ πλήρη δημοτικὰ σχολεῖα, ὅπερ γίνεται καὶ ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι πολὺ ὀρθῶς· ἀλλὰ ἔχω νὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον καὶ θὰ προσθέσω καὶ ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον, ἂν γίνῃ δεκτόν, θὰ ἔχωμεν περίσσειαν διδασκάλων. Πρῶτον δίδετε δικαίωμα εἰς ὑποδιδασκάλους καὶ νηπιαγωγοὺς νὰ διδάσκουν εἰς πλήρη δημοτικὰ σχολεῖα. Εἰς τοῦτο δὲν συμφωνῶ. Αἱ ὑποδιδασκάλισσαι αὐταὶ τοῦ ὑποδιδασκαλείου Θεσσαλονίκης ἔχουν μόρφωσιν μόλις ἀστικῆς σχολῆς ἢ καὶ Ἑλληνικοῦ σχολείου, ἐκάθησαν δύο ἔτη ἐν τῷ ὑποδιδασκαλείῳ καὶ ἔλαβον τὸ παιδαγωγικὸν ψυμμίθιον. Αἱ ὑποδιδασκάλισσαι αὐταί, ὡς παρετήρησα, καὶ οἱ ὑποδιδάσκαλοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὐδοκιμήσουν, δὲν ἔχουν τὴν ἀπαιτουμένην ἱκανότητα, ἵνα διδάξουν εἰς πλήρη δημοτικὰ σχολεῖα· διὰ τοῦτο γίνονται παίγνιον τῶν μαθητῶν ἀμφότεροι. Προσθέσατε τὰς διδασκαλίσσας, ἀλλ’ ὄχι τοὺς νηπιαγωγούς. Θὰ προτείνω ὅμως κἄτι τι ἄλλο. Εἰς τὸ 5ον ἄρθρον τοῦ νόμου 402 γράφεται (ἀναγινώσκει): «Εἰς πλήρωσιν ... κλπ.».

§91Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἔχω τοιοῦτον νόμον ἐδῶ.

§92Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Προσθέτω κἄτι τι. Ἐκεῖ λοιπὸν ζητεῖται, πλὴν τῶν προσόντων τὰ ὁποῖα δέον νὰ ἔχωσιν κατὰ τὸν νόμον 402, νὰ ἔχωσι καὶ διετῆ ὑπηρεσίαν διὰ νὰ διορισθῶσιν, ἐὰν εἶναι πρόσφυγες, ἢ καὶ ἄλλοι διδάσκαλοι. Ἐὰν ἐπιτρέψητε νὰ διορίζωνται οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα τοῦ νόμου 402, χωρὶς νὰ ἔχωσι τὴν διετῆ ὑπηρεσίαν, εἶμαι βέβαιος ὅτι πολλοὺς θὰ εὕρητε ὅπως εἰσέλθωσιν εἰς τὸ διδασκαλικὸν ἐπάγγελμα, τῶν ὁποίων ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην. Ἔπειτα ἔχω ἄλλην τροπολογίαν νὰ προσθέσω. Ἐκεῖ λέγεται ἀκριβῶς καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ὑμῶν ἔκθεσιν, διὰ νὰ προλάβητε ὅπως μὴ πληρωθῶσιν ἅπασαι αἱ θέσεις τῶν πλήρων δημοτικῶν σχολείων διὰ διδασκάλων, ὥστε νὰ εἶναι ἀναλογία μεταξὺ διδασκαλισσῶν καὶ διδασκάλων. Ὀρθῶς πράττετε, καὶ αἱ διδασκάλισσαι δύνανται νὰ διδάξωσιν εἰς τὴν αʹ καὶ βʹ τάξιν θαυμασίως. Τοῦτο εἶδον ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ καὶ ἰδίως ἐν Γενεύῃ καὶ ἐν ἄλλοις καντονίοις τῆς Ἑλβετίας, ὅπου διὰ νόμου εἶναι ὡρισμένον νὰ διδάσκωσιν αἱ διδασκάλισσαι ἐν τῇ αʹ καὶ βʹ τάξει. Ἐγὼ αὐτός, ἐπισκεφθεὶς τὰ σχολεῖα ἐν Ἑλβετίᾳ, παρετήρησα μετ’ εὐχαριστήσεως, παρακολουθήσας τὴν διδασκαλίαν τῶν διδασκαλισσῶν, ὅτι εἶναι καρποφορωτέρα εἰς τὰς κατωτέρας τάξεις, παρὰ τῶν ἀνδρῶν· διότι ἡ γυνὴ ἔχει μεγάλην ὑπομονὴν καὶ φίλτρον μητρικὸν καὶ διὰ τοῦτο μετὰ μεγαλειτέρας ὑπομονῆς δύναται νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν διδασκαλίαν μικρῶν παιδίων, παρὰ ὁ διδάσκαλος. Οὕτω, θὰ δύνασθε νὰ ἀποσπάσητε τοὺς δημοδιδασκάλους καὶ νὰ πληρώσητε τὴν αʹ καὶ βʹ τάξιν διὰ δημοδιδασκαλισσῶν. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω τροπολογίαν, ἔχουσαν οὕτω (ἀναγινώσκει): Οἱ διδάσκαλοι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι θὰ περισσεύουν, νὰ ἀποσπῶνται εἰς κενὰς θέσεις εἰς τὰς Νέας Χώρας καὶ αἱ θέσεις αὐτῶν νὰ πληρῶνται διὰ διδασκαλισσῶν. Λ. χ. εἰς τὰς Νέας Χώρας ἔχομεν δημοτικὰ σχολεῖα πλήρη, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι δημοδιδασκάλους, ὅπως εἰς τὴν Μακεδονίαν. Γνωρίζω πολὺ καλὰ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ὅτι τὸ προσωπικὸν εἰς τὴν Μακεδονίαν δὲν συνεπληρώθη, δὲν ὑπάρχει δὲ καὶ ὁ ζῆλος ἐκ μέρους τῶν διδασκάλων, ὁ ὁποῖος ὑπῆρχεν, ἕνεκα τῶν μεγάλων τύπων, τοὺς ὁποίους ἐφηρμόσαμεν καὶ περιωρίσαμεν τὴν ἐλευθερίαν τῶν διδασκάλων. Ὑποβάλλω λοιπὸν τὴν τροπολογίαν αὐτήν, διὰ τῆς ὁποίας λέγω (ἀναγινώσκει): «Δύνανται νὰ ἀποσπῶνται εἰς τὰς κενὰς θέσεις...» Αἱ θέσεις αὐταὶ νὰ ἀναπληρῶνται διὰ δημοδιδασκαλισσῶν, δημοδιδασκάλισσαι δὲ εὐτυχῶς ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι ὑπάρχουσι πάμπολλαι, αἱ ὁποῖαι ἐλλείψει θέσεως ἠναγκάσθησαν νὰ ἀλλάξωσιν ἐπάγγελμα, ἂν καὶ ἐμορφώθησαν διὰ τὸ Διδασκαλεῖον εἰς τὸ Ἀρσάκειον, διότι δὲν θέλουν νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς Νέας Χώρας.

§93Δ. ΔΙΓΚΑΣ. Κατ’ ἀπόφασιν τίνος Συμβουλίου;

§94Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Τοῦ Ἐπαρχιακοῦ· ἀλλὰ τοὺς ἀποσπαστέους προτείνει τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον. Ὥστε αὐτὸ εἶναι ἓν προσωρινὸν μέτρον ἕως ὅτου ληφθῇ φροντὶς διὰ βελτιώσεως τῆς καταστάσεως τῶν διδασκαλείων νὰ αὐξηθῇ τὸ προσωπικὸν τῶν διδασκάλων. Αὐτὰς τὰς δύο, κύριε Ὑπουργέ, συστάσεις κάμνω· ἐὰν νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῶσι, δύνασθε νὰ τὰς λάβητε ὑπ’ ὄψιν. Ἐγὼ ἐκ πείρας γνωρίζω πολὺ καλὰ τὴν ἐκπαίδευσιν ἐν Μακεδονίᾳ, διότι ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὑπηρέτησα ἐκεῖ καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐμελέτησα καλῶς τὰ πράγματα. Ἐὰν αὐτὰ τὰ δύο γίνωσι, θὰ ἐπέλθῃ, ἂν ὄχι πλήρης, πάντως ἱκανὴ βελτίωσις τῶν σχολείων ἐν Μακεδονίᾳ. Ἔχω πρὸς τούτοις νὰ παρακαλέσω ὅπως σπεύσητε νὰ ὑποβάλητε νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ὡρισμένως νὰ ἱδρυθῶσι πρῶτον τὰ προκαταρκτικὰ λεγόμενα σχολεῖα, τὰ νηπιαγωγεῖα, τὰ ὁποῖα νῦν δὲν εἶναι ἐπαρκῆ, καὶ δεύτερον νὰ ἱδρυθῶσι Κυριακὰ καὶ νυκτερινὰ σχολεῖα. Γνωρίζω ὅτι πρὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Μακεδονίας μόνον τὰ παιδία, τὰ ὁποῖα μετέβαινον εἰς τὰ σχολεῖα ἔμαθον μερικὰ γράμματα. Ἐὰν λοιπὸν εἰς τὰς διαφόρους Κοινότητας ἱδρύσωμεν Κυριακὰ καὶ νυκτερινὰ σχολεῖα, ἀναθέτοντες εἰς αὐτοὺς τοὺς διδασκάλους τῶν δημοτικῶν σχολείων τὴν διδασκαλίαν μὲ μικρὸν ἐπιμίσθιον, δυνάμεθα νὰ μεταβάλωμεν τὴν κατάστασιν διὰ τοὺς ἐν ἡλικίᾳ, ὑποχρεοῦντες αὐτοὺς νὰ φοιτῶσιν εἰς τὰ ἐν λόγῳ σχολεῖα. Διὰ τὰ νήπια ὅμως εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ πολλαπλασιάσωμεν τὰ νηπιαγωγεῖα ἐν Μακεδονίᾳ. Δὲν ἀρκεῖ δὲ τοῦτο μόνον, ἀλλ’ εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ παράσχωμεν καὶ τὰ διδακτικὰ ὄργανα εἰς τὰ σχολεῖα ταῦτα, διὰ τῶν ὁποίων εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσωσι κανονικῶς, ἤτοι τὰ Φραιβελιανὰ δῶρα. Τὸ ἐν Θεσσαλονίκῃ Φραιβελιανὸν Διδασκαλεῖον, ὅπερ ἐπὶ σχεδίου ἰδικοῦ μου ἱδρύθη, δὲν ἐφήρμοσε πάσας τὰς διατάξεις ὀρθῶς, ἐμόρφωσαν ἀτελέστατα Φραιβελιανὰς ὑποδιδασκαλίσσας, αἵτινες, στερούμεναι τῶν διδακτικῶν ὀργάνων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ τὸ σύστημα, περιορίζονται εἰς τὴν διδασκαλίαν τῆς λεγομένης πραγματογνωσίας. Πῶς δὲ διδάσκεται αὕτη; Συντάσσουν αὗται συνταγὴν ἐκ διαφόρων ἐρωτήσεων καὶ ἐπιβαρύνουσι τὰ μικρὰ παιδιὰ ν’ ἀπαντοῦν στερεοτύπως, ὡς σκέπτονται αὗται, αἱ διδασκάλισσαι. Ἀλλοίμονον δὲ ἂν ἡ ἀπάντησις δὲν συμφωνεῖ μὲ τὸν τύπον, ὃν ἀπαιτεῖ αὕτη· ἐπακολουθοῦν ὕβρεις καὶ ξύλον. Ἐγὼ αὐτὸς εἶδον ἐν Μακεδονίᾳ, ὅταν δὲν ἀπήντων τὰ παιδιὰ ὅπως ἤθελεν ἡ διδασκάλισσα, νὰ πίπτῃ ξύλον διὰ νὰ μαντεύσῃ τὸ παιδὶ τί εἶχεν εἰς τὸν νοῦν της ἡ διδασκάλισσα. Εἶναι ἀνάγκη αὐτὰ νὰ λείψουν· ὅταν δὲ διὰ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν Φραιβολιανῶν νηπιαγωγείων καὶ διὰ τῶν ὄντως μορφωμένων διδασκάλων ἐπεκτείνωμεν τὴν ἐκπαίδευσιν εἰς τὴν ξενόφωνον Μακεδονίαν, σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου θὰ ἐξελληνισθῇ αὕτη καὶ ἐκεῖ ὅπου σήμερον ἀκούεται ἡ Ἀλβανική, ἡ Κουτσοβλαχικὴ καὶ αἱ ἄλλαι γλῶσσαι, θὰ ὁμιλῆται ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις καὶ τὰς συστάσεις, κύριε Ὑπουργέ, εἶχον νὰ κάμω εἰς ὑμᾶς, ἐὰν δὲ νομίζετε ὅτι δύναμαι νὰ συντελέσω διὰ τῆς πείρας μου καὶ ἐγώ, ἐὰν θέλετε νὰ λάβητε ταύτας ὑπ’ ὄψιν, εὐχαρίστως δύναμαι νὰ ἔλθω καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως συνεργασθῶ μετὰ τῆς ἁρμοδίας Ὑπηρεσίας, διὰ νὰ γίνῃ κἄτι τι, διότι ἄλλως ἡ ἐκπαίδευσίς μας θὰ νοσῇ.

§95Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ ζήτημα τῆς βελτιώσεως τῆς θέσεως τῶν διδασκάλων καὶ τῆς αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔχει ὡριμάσει εἰς τὴν ἀντίληψιν εὐτυχῶς ὅλων, ἐπίσης δὲ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τὸ μελετᾷ σοβαρῶς, ὅπως ἔσχον τὴν ἀφορμὴν ἐπανειλημμένως νὰ δηλώσω ἐπὶ διαφόρων ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων ἐν τῇ Βουλῇ. Τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν δημοδιδασκάλων δὲν εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ κατ’ ἀρχήν, ἀλλ’ εἶναι ζήτημα Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, διότι ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν διδασκάλων συνεπάγεται ἓν μέγα βάρος εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Ἔχω ὑπὸ μελέτην ὡρισμένον σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον θὰ προλάβωμεν ἴσως νὰ τὸ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν παροῦσαν περίοδον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ὅλη συζήτησις αὕτη δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου τὸ κατ’ ἀρχὴν λυσιτελὲς ἀνεγνώρισε καὶ ὁ κ. συνάδελφος. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ μέτρα, ἅτινα προτείνει πρὸς διευκόλυσιν τῆς αὐξήσεως τῶν διδασκάλων, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι αὐτὰ τὰ λυσιτελῆ, διότι δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς τὰς Νέας Χώρας ὑπάρχει τοιοῦτος ἀριθμὸς μαθητῶν, ὥστε νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν συγχώνευσιν σχολείων ἀρρένων καὶ θηλέων, διότι τότε θὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη χωρισμοῦ εἰς τμήματα περισσότερα, ὅτε θὰ χρειασθοῦν περισσότεροι διδάσκαλοι. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν, θὰ παρακαλέσω νὰ ἐπιφυλαχθῆτε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται «περὶ τροποποιήσεως τοῦ 402 νόμου», τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰς Νέας Χώρας, καὶ τότε θὰ συζητήσωμεν τὴν τροπολογίαν.

§96Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Εἶναι πολὺ σχετικὸν τὸ ζήτημα, διότι τὸ κακὸν ἔγκειται εἰς τὴν μισθοδοσίαν. Ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι φάρμακα, δι’ ὧν δὲν δύναται νὰ θεραπευθῇ ἡ νόσος. Δι’ αὐτὸ ἠθέλησα νὰ τονίσω αὐτὸ ἀκριβῶς, ὅτι πρέπει νὰ θέσητε τὴν χεῖρα εἰς τὴν πληγὴν καὶ νὰ κάμητε μίαν γενναίαν ἐγχείρησιν, ἵνα θεραπεύσητε τὸ κακόν. Ἄλλως, ὅλα τὰ μέτρα εἶναι ἐνέσεις τονωτικαί, αἱ ὁποῖαι προσωρινῶς μόνον θεραπεύουν τὸ κακόν.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν δέχεται ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§98ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατασκευῆς τῶν λιμένων Ἡρακλείου, Χανίων καὶ Ρεθύμνης».

§100Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Νὰ κατατεθοῦν αἱ τροπολογίαι, νὰ διανεμηθοῦν, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ ἀνάγνωσιν ὅπως ἔχει, καὶ εἰς τὴν δευτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν θὰ τὰς ἀποδεχθῶ ἢ θὰ τὰς ἀποκρούσω.

§101ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀνομασίας ἐφέδρων δοκίμων διαχειριστῶν Οἰκονομικῆς Ὑπηρεσίας Στρατοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 572 «περὶ ἱδρύσεως Διδασκαλείου τῆς τεχνικῆς ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξαναγκαστικῆς χρησιμοποιήσεως τῶν ἰδιωτικῶν ἐγκαταστάσεων ἠλεκτρισμοῦ πρὸς φωτισμὸν τῶν ὁδῶν τῶν πόλεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 8 Ἰουλίου 1917 Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως τοῦ αʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 276 νόμου «περὶ ἱδρύσεως Ὑπουργείου Συγκοινωνίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως πρὸς ἀνέγερσιν Κεντρικοῦ Σταθμοῦ Αὐτοκινήτων τῶν δημοσίων Ὑπηρεσιῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Μαρτίου 1917 Β. Διατάγματος». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη αὔριον τὴν 6ην μ.μ. (Ὥρᾳ 8 μ.μ.).