1917.07.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 4Η

ΔΕΥΤΕΡΑ 24 ΙΟΥΛΙΟΥ 1917

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 6 μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως τῆς 20 Ἰουλίου).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: —Ἡ Σεβαστὴ χήρα Βασιλείου Λουρμπάκου, ἀνθυπολοχαγοῦ τοῦ πεζικοῦ, παρακαλεῖ ὅπως τῇ ἀποδοθῇ τὸ ἀφαιρεθὲν δικαίωμα ὑπὸ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ γῆν Στρατοῦ. —Ὁ Κτηματικὸς Σύνδεσμος Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως ἀναθεωρηθῇ τὸ Διάταγμα τὸ περιοριστικὸν τῶν δικαιωμάτων του ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς μισθώσεις τῶν ἀκινήτων. —Οἱ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι Θεσσαλονίκης παρακαλοῦσιν ὅπως ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος κατὰ τὸ τρέχον ἔτος. —Οἱ ἀπόστρατοι κελευσταὶ τοῦ Β. Ναυτικοῦ παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ μέριμνα πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. —Οἱ μοναχοὶ τοῦ Ἁγίου Ὄρους παρακαλοῦσιν ὅπως διὰ καταλλήλου ἐνεργείας ἐπιτραπῇ αὐτοῖς νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸν Ἄθω. —Ἡ κοινότης Γκρέκα τοῦ τέως δήμου Σκυλλοῦντος παρακαλεῖ ὅπως τὸ εἰς τοὺς τσιφλικιούχους διδόμενον ποσοστὸν παραμένῃ ἐν τῇ κοινότητι. —Ἡ κοινότης Τενέδου ἐκφράζει τὴν χαράν της ἐπὶ τῇ αἰσίᾳ ἐνάρξει τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. —Ὁ Πολιτικὸς Σύλλογος Πατρῶν ἐκφράζει τὴν φρίκην του διὰ τὴν ὑπὸ τῶν ἐφημερίδων «Ἀθῆναι» καὶ «Ἑστία» γενομένην ἀποκάλυψιν, περὶ συντηρήσεως τῆς ἐπιστρατεύσεως διὰ γερμανικῶν χρημάτων. —Ὁ Ὑπάτιος Σαουνάτσος, ἐνοικιαστὴς τοῦ φόρου τῶν δημοσίων θεαμάτων Ἑρμουπόλεως, παρακαλεῖ ὅπως τῷ ἀποδοθῶσιν ἐκ τῶν καταβληθέντων εἰς τὸ Δημόσιον 3200 δραχμαὶ πρὸς κάλυψιν τῶν ζημιῶν ἃς ὑπέστη. —Οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ Γαργαλιάνων ὑποδεικνύουσι διάφορα μέτρα πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. —Ὁ Σύλλογος Προσφύγων Καβάλλας καὶ Δράμας διαμαρτύρεται κατὰ τῶν ἐν τῇ Βουλῇ παρακαθημένων ἐκ τῆς Ἀν. Μακεδονίας βουλευτῶν. —Ὁ ἐκ Πειραιῶς Πολύβιος Βακαλόπουλος, ἀπαλλαγεὶς τῆς κλάσεως 1913 βʹ, μαθητεύσας εἰς ἐκπαιδευτικὸν οὐλαμὸν, παρακαλεῖ ὅπως ὀνομασθῇ ἔφεδρος ἀνθυπολοχαγός. —Ὁ ἐν Χανίοις Σύλλογος Καπνοπωλῶν παρακαλεῖ ὅπως καταργηθῶσιν αἱ διατιμήσεις τοῦ καπνοῦ καὶ ἀφεθῇ τὸ ἐμπόριον ἐλεύθερον. —Ὁ ἐν Ἀθήναις ἔμπορος Χρῆστος Μεντζελόπουλος παρακαλεῖ ὅπως συζητηθῇ ἐν τῇ Βουλῇ τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου. —Οἱ ἀπότακτοι ὑποπλοίαρχοι καὶ ἀνθυποπλοίαρχοι τοῦ Β. Ναυτικοῦ παρακαλοῦσιν ὅπως ψηφισθῇ νόμος κανονιστικὸς τῆς συντάξεως αὐτῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν των. — Οἱ κατάδικοι τῶν φυλακῶν Ἑπταπυργίου παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ αὐτῶν. — Ὁ Γεώργιος Κριτσοβόπουλος, ὑπολοχαγὸς ἐν ἀποστρατείᾳ, παρακαλεῖ ὅπως ἐπανορθωθῇ ἡ εἰς αὐτὸν προσγενομένη ἀδικία καθ’ ἣν δὲν συμπεριελήφθη εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ΓϠΜΗʹ «περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». — Οἱ ἐργάται καὶ ἐργάτριαι τοῦ καπνοκοπτηρίου Θεσσαλονίκης παρακαλοῦσιν ὅπως τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς λειτουργίας τῶν σιγαρομηχανῶν ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὴν Νέαν Ἑλλάδα. — Ὁ ἐν ἀποστρατείᾳ ἀρχίατρος Γεώργιος Βλυσμᾶς παρακαλεῖ ὅπως ἐπανορθωθῇ ἡ εἰς αὐτὸν προσγενομένη ἀδικία διὰ τῆς μεταγραφῆς του ἐκ τοῦ πίνακος τοῦ ἐνεργοῦ Στρατοῦ εἰς τὸν τοῦ ἐφέδρου. — Οἱ ἐν τῷ στρατοπέδῳ Μυτιλήνης κρατούμενοι Ἕλληνες παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ ἀπελευθερώσεώς των. — Οἱ βουλευταὶ τῆς Βορείας Ἠπείρου ὑποβάλλουσι μακροσκελῆ ἀναφοράν, δι’ ἧς παρακαλοῦσιν ὅπως τοῖς ἐπιτραπῇ νὰ παρακαθήσωσιν ἐν τῇ Βουλῇ.

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἀναφορὰ ὑπὸ τοῦ κ. Γραμματέως).

§4ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὴν περάτωσιν τῆς ἀνακοινώσεως τῶν ἀναφορῶν παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον ἵνα εἴπω δύο λέξεις ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης.

§5Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ παρακαλέσω ὅπως, πρὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μοὶ δοθῇ ὁ λόγος, προκειμένου περὶ ζητήματος ἐσωτερικῆς φύσεως, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἐμὲ προσωπικῶς. Θὰ εἶμαι πολὺ σύντομος....

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· μετὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§7Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἔχουν τὸν λόγον ἐκ τῶν βουλευτῶν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς πολιτικῆς των συνετέλεσαν ὥστε νὰ παραδοθῇ ὁλόκληρος ἡ Ἀνατολικὴ Μακεδονία καὶ ἡ Β. Ἤπειρος. (Χειροκροτήματα).

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς ἰσχυρίσθη ὅτι πρόκειται περὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Διὰ τοῦτο νὰ μᾶς δώσῃ ἐξηγήσεις περὶ τίνος πρόκειται.

§9Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πῶς ἐπιτρέπετε εἰς τὸν κύριον αὐτὸν νὰ ὁμιλῇ;

§10Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Διότι παρεδώσατε τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν;

§11Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὸ τέλος τῶν ἀναφορῶν καὶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῇ ὁ λόγος....

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. — Ὁ Κτηματικὸς Σύλλογος Ἀθηνῶν ὑποδεικνύει διάφορα μέτρα τροποποιοῦντα τὸ ἐνοικιοστάσιον. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀπόστ. Ἀλεξανδρῆς ὑποβάλλει τὴν παραίτησίν του ἀπὸ τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα. — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Βοστάνης ὑποβάλλει ὡσαύτως τὴν παραίτησίν του ἀπὸ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος. — Ὁ βουλευτὴς κ. Χρ. Μεϊντάνης ὑποβάλλει τὴν παραίτησίν του ἀπὸ μέλους τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας. — Ὁ βουλευτὴς κ. Γεώργ. Παπαβασιλείου αἰτεῖ μηνιαίαν ἄδειαν ἀπουσίας. (Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως ἡ ἄδεια χορηγεῖται).

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς κ. Ζήσης Ἰατροῦ αἰτεῖ δεκαπενθήμερον ἄδειαν ἀπουσίας. (Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως ἡ ἄδεια χορηγεῖται).

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπίσης ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς τηλεγραφήματα, ἀνταλλαγέντα μεταξὺ τῆς Βελγικῆς καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ Προέδρου τῆς Βελγικῆς Βουλῆς Σχόλαπρ:

ΚΥΡΙΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟΝ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΑΘΗΝΑΣ

Ἡ Βουλὴ τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Βελγίου λαμβάνει τὴν τιμὴν νὰ ἀναγγείλῃ εἰς τὴν Ὑμετέραν Συνέλευσιν τὸν θάνατον τοῦ πολυφιλοῦς Προέδρου της Σχόλαπρ, ἐπισυμβάντα ἐν Χάβρῃ (Γαλλίας) τὴν 29 Ἰουνίου 1917.

ΜΑΥΡΙΚΙΟΣ ΠΙΡΜΕΖ

Ἔφορος τῆς Βουλῆς

ΚΥΡΙΟΝ ΕΦΟΡΟΝ ΤΗΣ ΒΕΛΓΙΚΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΧΑΒΡΗΝ (ΓΑΛΛΙΑΣ)

Ἐξ ὀνόματος τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων, συμμεριζόμενος εἰλικρινῶς τὴν λύπην, ἣν ἡ Ὑμετέρα Βουλὴ δοκιμάζει ἐκ τῆς θλιβερᾶς ἀπωλείας τοῦ Προέδρου Αὐτῆς, Σᾶς ἀπευθύνω τὰ θερμότερα συλλυπητήρια μὲ τὴν ἔκφρασιν τῶν εὐχῶν μας διὰ τὸ μεγαλεῖον τοῦ Βελγίου, ἐνδόξου ἤδη ἐκ τοῦ θρυλλικοῦ του ἡρωϊσμοῦ.

Ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς

ΠΕΛΟΠΙΔΑΣ ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ

—Παρακαλεῖται ὁ μὴ ὁρκισθεὶς βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Τ. Λαμπρόπουλος ὅπως προσέλθῃ νὰ ὁρκισθῇ.

§15Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι καὶ ἐγὼ ὑπάγομαι εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ κ. Λαμπροπούλου.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προσέλθητε καὶ ὑμεῖς, κ. βουλευτά. (Οἱ προσκληθέντες κ.κ. βουλευταὶ προσέρχονται καὶ ὀμνύουσιν ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος τεταγμένον ὅρκον, ἔχοντα οὕτω: «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ Ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ εἰς τὸν Συνταγματικὸν Βασιλέα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου»).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ συγχωνεύσεως τῆς κεντρικῆς διοικήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Ἰανουαρίου 1917 Νομοθετικοῦ Β. Διατάγματος «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ 3ου ἄρθρου τοῦ νόμου ΡΟΗʹ τῆς 7 Μαρτίου 1851 «περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν». 3) «Περὶ ἀναστολῆς ἐπ’ ἀόριστον τῆς ἰσχύος τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 3 καὶ 4 τοῦ νόμου 328 «περὶ σχολείου λοχαγῶν», τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 4 καὶ 5 τοῦ νόμου 441 «περὶ ἐκπαιδεύσεως ὑπολοχαγῶν καὶ ἀνθυπολοχαγῶν», καὶ τῶν τοῦ ἄρθρου 26 τοῦ νόμου 444, ὡς καὶ τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 27 Ἰανουαρίου 1917 «περὶ σχολείου ἐφαρμογῆς».

§18ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὰ νομοσχέδια αὐτὰ εἶναι τυπωμένα, παρακαλῶ δέ, κ. Πρόεδρε, ὅπως κηρυχθῶσι κατεπείγοντα μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ μὴ παραπεμφθοῦν εἰς Ἐπιτροπήν, ἀλλ’ ἀναγραφῶσιν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἀμέσως αὔριον.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν. (Ἡ Βουλὴ ἀποδέχεται δι’ ἀναστάσεως τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἱσπανίας ἐν Ἀθήναις τῇ 17)30 Μαΐου 1917 ὑπογραφείσης δηλώσεως πρὸς διακανονισμὸν τῆς συμβατικῆς θέσεως τῆς Ἑλλάδος ἐν τῇ Ἱσπανικῇ ζώνῃ τῆς Σεριφικῆς Αὐτοκρατορίας». — Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 19 Ἰουνίου 1917 «περὶ καταργήσεως διατάξεως τοῦ νόμου περὶ πωλήσεως κινίνης». 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16 Μαρτίου 1917 Β. Διατάγματος «περὶ συμψηφισμοῦ τοῦ ποσοῦ τῶν δελτίων ἐπιτάξεως κτηνῶν, ὀχημάτων καὶ σαγῶν εἴς τινα τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον χρεῶν» καὶ 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς χάρτου πρὸς τύπωσιν ἐφημερίδων». Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§21ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, ἡ συγκινητικὴ ἐπίκλησις τῶν βουλευτῶν τῆς Βορείας Ἠπείρου εὑρίσκει βαθυτάτην ἀπήχησιν οὐ μόνον εἰς τὰς καρδίας τῶν ἀποτελούντων τὴν Βουλὴν καὶ τῶν ἀποτελούντων τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ψυχὴν ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. Δυστυχῶς ἡ ἐγκληματικὴ πολιτικὴ τῶν διαδεχθέντων τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων ἔσχεν ὡς ἀποτέλεσμα ὥστε νὰ ἀρθῇ ἀπὸ τῆς Βορείας Ἠπείρου ἡ ἑλληνικὴ κατοχή, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων εἶχε κατορθώσει κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου νὰ ἐπιτύχῃ, τῇ συγκαταθέσει ὄχι μόνον τῆς μιᾶς τῶν ἐμπολέμων ὁμάδων καὶ ἑνὸς μέλους τοῦ ἀντιθέτου προπολεμικοῦ συνδυασμοῦ, ἀλλὰ καὶ τῇ ἀνοχῇ τῶν λοιπῶν Δυνάμεων τοῦ συνδυασμοῦ τούτου. Σήμερον δέ, μὴ ἔχοντες οὔτε τίτλον διεθνῆ δυστυχῶς ἐπὶ τῆς Βορείας Ἠπείρου, οὔτε κἂν τὴν στρατιωτικὴν κατοχήν, δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τοὺς βουλευτὰς τῆς Βορείου Ἠπείρου εἰς τὸν περίβολον τοῦτον, χωρὶς καὶ τὸ ἐσωτερικὸν Διεθνὲς Δίκαιον νὰ ἀνατρέψωμεν καὶ δυσχερείας διεθνεῖς νὰ δημιουργήσωμεν. Ἀλλὰ ἐνῷ ἐπὶ τῆς Βορείας Ἠπείρου δὲν ἔχομεν οὔτε τίτλους διεθνεῖς ἀκόμη, ἐχάσαμεν δὲ καὶ τὴν στρατιωτικὴν κατοχήν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἐπιτύχει κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ πολέμου, ὥστε νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν σήμερον τοὺς βουλευτὰς τῆς Βορείας Ἠπείρου, μὲ τὴν Βορείαν Ἤπειρον ἔχομεν ἄλλους δεσμοὺς ἀγράφους μέν, ἀλλὰ ἰσχυροτέρους ἀπὸ κάθε ἀπόφασιν τῶν ἀνθρώπων καὶ ἀπὸ κάθε Συνθήκην τῶν Ἐθνῶν. (Χειροκροτήματα καὶ ἐπευφημίαι). Πρὸς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τοῦ ἀλυτρώτου Ἑλληνισμοῦ συνδέει τὸ Ἔθνος ὄχι μόνον κοινὴ ἱστορία χιλιάδων ἐτῶν, ἀλλὰ ἀκόμη ἡ ἐθνογραφία, αὐτὴ ἡ σταθερὰ ἀπόφασις τῆς πλειονότητος τῶν κατοίκων τοῦ μέρους ἐκείνου ὅπως μὴ παύσουν νὰ εἶναι Ἕλληνες καὶ μὴ δεχθοῦν νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς ξένην κυριαρχίαν. Ἐὰν οἱ δεσμοὶ οὗτοι ἠδύνατο νὰ ὑπάρχῃ φόβος μήπως δὲν εἶναι ἐπαρκὴς τίτλος διὰ τὴν Ἑλλάδα ὑπὸ τὸ τέως καθεστώς, νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ πιστεύω ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ Ἑλλὰς ἐτράπη τὴν ὁδὸν τὴν ὁποίαν ἐπέβαλλον εἰς αὐτὴν καὶ ἡ ἱστορία της καὶ αἱ παραδόσεις της καὶ αἱ συμμαχικαὶ ὑποχρεώσεις της καὶ τὰ ζωτικὰ αὐτῆς συμφέροντα, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ Ἑλλὰς μετέχει τοῦ μεγάλου Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, ἕτοιμος νὰ ὑποστῇ τὰς ἀναγκαίας θυσίας διὰ τὸν κοινὸν ἀγῶνα, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸ Συνέδριον τῆς Εἰρήνης, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπακολουθήσῃ τὸν πόλεμον, δὲν πρόκειται νὰ δικασθῇ ἐρήμην, ἀλλὰ θὰ ἀντιπροσωπεύηται δεόντως, εἶναι δύσκολον νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι τὰ ἐθνικὰ δίκαια ἐπὶ τῆς Βορείας Ἠπείρου θὰ παραγνωρισθῶσιν, ἀφοῦ ταῦτα ἐναρμονίζονται ἐντελῶς πρὸς τοὺς σκοποὺς δι’ οὓς οἱ Σύμμαχοι διεξάγουν τὸν πόλεμον. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα καὶ ἐπευφημίαι). Ἐνόμισα ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ ἀνακοινώσω τὰς ἐλπίδας ταύτας τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὄχι μόνον διὰ νὰ καθησυχάσω τὴν Βουλὴν διὰ τὴν λυπηρὰν ἀνάγκην εἰς ἣν εὑρίσκεται νὰ μὴ δεχθῇ τοὺς βουλευτὰς τῆς Βορείας Ἠπείρου εἰς τοὺς κόλπους αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ ὡς παρήγορον ἄγγελμα πρὸς τοὺς βουλευτὰς τῆς Βορείας Ἠπείρου καὶ τὸν λαὸν τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύουν. Ἡ Κυβέρνησις θὰ δεχθῇ καὶ συζήτησιν, ἐὰν ἤθελε τοιαύτη προκληθῇ ὑπὸ τῆς ἑτέρας πτέρυγος, ἀξιούσης τυχὸν ὅπως προκληθῇ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἀντίθετος πρὸς τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἐνόμισα ὅμως ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀνεκοινώθη ἡ ἀναφορὰ περὶ ἧς πρόκειται, εἶχον καθῆκον νὰ εἴπω ποῖαι εἶναι αἱ σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ πολιτικὴ αὐτῆς ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ. (Χειροκροτήματα καὶ ἐπευφημίαι).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον.

§23Γ. ΠΩΠ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐν τέρματι τῶν δηλώσεων αὑτοῦ περὶ Βορείας Ἠπείρου, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν πτέρυγα ταύτην, ἀνεκοίνωσεν ὅτι προθύμως θὰ ἐδέχετο καὶ συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἐὰν ὑπῆρχε γνώμη ἀντίθετος εἰς τὴν πτέρυγα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἔχων τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελῶ μέρος ἐλάχιστον τοῦ συνόλου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὄχι μόνον δὲν νομίζω ὅτι νὰ ὑπάρξῃ ἀντίθετος γνώμη ἐν τῇ πτέρυγι ταύτῃ μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦσι τὰς ἐθνικὰς ὑποθέσεις ἀπὸ τῆς καθαρῶς ἐθνικῆς ἀπόψεως, ἀλλὰ τουναντίον αἱ ἐλπίδες αἵτινες ἔχουσι διαμορφωθῆ εἰς πεποίθησιν εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐνέπλησαν καὶ ἡμᾶς πάσης χαρᾶς καὶ πάσης ἐλπίδος διὰ τὸ μέλλον. (Χειροκροτήματα). Ἡ ἀλύτρωτος ἐκείνη Ἑλληνικὴ γῆ, ἥτις βεβαίως ἐχωρίσθη ἀπὸ τὸ σύνολον τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος, λόγῳ ἀκριβῶς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν, τὸ ἐπ’ ἐμοί, Κύριοι, οὐδέποτε ἐνέκρινον, ἔβλεπον ὅτι ἦτο ἑτοίμη ὡς μαγνήτης νὰ σύρῃ πρὸς φθορὰν τὴν ὑπόλοιπον Ἤπειρον. Ἡμεῖς, οἱ εὑρισκόμενοι ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν πολιτικὴν ἐκείνην, δὲν ἦτο δυνατὸν εἰμὴ νὰ θεωρήσωμεν ὅτι μόνον ἐν τῷ τέρματι τοῦ πολέμου θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εὕρῃ τὰ δίκαια αὐτῆς καὶ τὸ ἀναπόσπαστον ἐκεῖνο μέρος τῆς ὑποδούλου γῆς ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὴν μητέρα Ἑλλάδα. Ταῦτα ἀνεκοίνωσε καὶ πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· μεστὸς ἐλπίδων· ὅταν δὲ ἐν τῇ τοιαύτῃ διεθνεῖ καταστάσει, ὅταν ἐν μέσῳ πολυπλόκων ζητημάτων, μέσῳ κινδύνου παρεξηγήσεως καὶ τοῦ ἐλαχίστου, ὁ Πρωθυπουργὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐβεβαίωσεν ὅτι ἐν τῷ Συνεδρίῳ τῆς Εἰρήνης, εἰς ὃ θὰ ἔχῃ θέσιν ἡ Ἑλλάς, διὰ νὰ κατακυρωθῶσι τὰ δίκαια ὧν ἐστερήθημεν καὶ νὰ χαιρετήσωμεν τὴν ἐλευθέραν Ἤπειρον καὶ νὰ δώσωμεν ὅσα νῦν δὲν δυνάμεθα εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς εὐρώστου εἰς πολιτικὸν αἴσθημα ἐπαρχίας τῆς Β. Ἠπείρου, πᾶσαν πρὸς τοῦτο καὶ ἡμεῖς θὰ εἰσφέρωμεν συνδρομήν. Διὰ τοῦτο πολιτικὴ πρὸς τοιοῦτον ἄγουσα τέρμα εἶναι πολιτικὴ ἀξία τῶν ἐπευφημιῶν τὰς ὁποίας ἐδέχθη ἀπὸ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ τῆς συνειδήσεως παντὸς ὁ ὁποῖος ἐπιθυμεῖ νὰ ἴδῃ τὴν Ἑλλάδα ἀκεραίαν, ἔνδοξον καὶ μεγάλην. (Χειροκροτήματα).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς σύνταξιν τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Β. Λόγον.

§25Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπατε ὅτι πρόκειται περὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Παρακαλῶ νὰ προβῶμεν πρότερον εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§27Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Δὲν εἶπον ὅτι πρόκειται περὶ προσωπικοῦ ζητήματος· εἶπον ὅτι πρόκειται περὶ ζητήματος συνταγματικῆς τάξεως.

§28ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ὁ κ. βουλευτὴς νομίζῃ ὅτι πρόκειται περὶ ζητήματος συνταγματικῆς τάξεως, δύναται νὰ λάβῃ τὸν λόγον, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ παρόντος νομίζω ὅτι προέχει τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἐπιτροπῆς.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως, δύναται μετὰ ταῦτα νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§30ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, νομίζω ὅτι δύναται ν’ ἀφεθῇ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ σχηματίσῃ τὴν Ἐπιτροπὴν.

§31Γ. ΠΩΠ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§32ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ εἷς ἂν ὑπάρχῃ ὁ ἀντιλέγων, βεβαίως πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἐκλογή.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πὼπ.

§34Γ. ΠΩΠ. Ἔχω ἀντίθετον γνώμην ἐπὶ τῆς προτάσεως ὅτι δύνασθε, κ. Πρόεδρε, νὰ καταρτίσητε ὑμεῖς τὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς σύνταξιν τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον, ὅταν τῆς Ἐπιτροπῆς πρόκειται νὰ μετάσχῃ καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις. Εἴθισται ὄντως, ἀπὸ κοινοβουλευτικοῦ ἐθίμου, ὅπως εἰς τοὺς Β. Λόγους αἱ ἀπαντήσεις δίδωνται διὰ τοιαύτης Ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ εἰς Β. Λόγους οἵτινες πάντοτε φέρουσιν ἐν ἑαυτοῖς ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐν τῷ Β. Λόγῳ τῆς σήμερον, καθ’ ὃν τρόπον οὗτος διετυπώθη, παρ’ ὅλας τὰς προσπαθείας συγκαλύψεως τοῦ πράγματος, δὲν ὑπάρχει ἁπλῆ εὐθύνη κυβερνητική. Βλέπομεν ἐν τῷ Βασιλικῷ Λόγῳ αὐτὸ τὸ Στέμμα ἀναλαμβάνον τὴν εὐθύνην πράξεων, καὶ πράξεων ὑψίστης σημασίας, πράξεων αἵτινες ἀφορῶσιν αὐτὴν τὴν ὑπόστασιν καὶ τὴν ἀποστολὴν τοῦ Συντάγματος. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ διὰ τῆς τυπικῆς ὁδοῦ ἀπάντησις, καὶ θὰ ἦτο προτιμοτέρα ἡ ἄμεσος ἔναρξις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ τοιούτου Λόγου, ἀφοῦ ἡ συζήτησις αὕτη θὰ ἀποδώσῃ, πιθανόν, καὶ τὴν προσήκουσαν μορφὴν εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Ταῦτα εἶπον, ὄχι διότι ἀξιῶ ὅτι ἡ ἐμὴ γνώμη δύναται νὰ ὑπερισχύσῃ τῆς γνώμης τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς σιγησάσης Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ διότι νομίζω ὅτι, καθ’ ὃν λόγον δὲν μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον ὅπως παρουσιασθῶ ἐδῶ κατὰ τὴν ὁρκοδοσίαν τοῦ Βασιλέως ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεώς του καὶ τῆς πλειονοψηφίας, κατὰ μείζονα λόγον δὲν μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον πρὶν ἢ καθορισθῇ ἡ διὰ τοῦ Β. Λόγου διαμόρφωσις τοῦ τύπου τῆς Βουλῆς, ἐν τῇ ὁποίᾳ εὑρισκόμεθα, νὰ μετάσχω Ἐπιτροπῆς πρὸς ἀπάντησιν εἰς τοιοῦτον Β. Λόγον.

§35Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ὑπέβαλον αἴτησιν ὑπογεγραμμένην ὑπὸ δέκα βουλευτῶν, κύριε Πρόεδρε, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλῶ νὰ διεξαχθῇ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομίμου ἢ μὴ τοῦ καταρτισμοῦ τῆς Βουλῆς.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις, θὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο.

§37Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Πρὸ παντὸς πρέπει νὰ ἀποφανθῇ τὸ Προεδρεῖον.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ τάξις εἶναι αὐτή.

§39Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Εἶναι ζήτημα ἀναγόμενον εἰς τὴν νομιμοποίησιν τῶν συζητήσεων, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν δυνάμεθα νὰ προέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἄλλων ζητημάτων.

§40ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν τὰς ἐργασίας μὲ τάξιν, καὶ ἡ τάξις εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν ζητεῖ νὰ ἀκολουθήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, καλῶν αὐτὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ διατυπώσῃ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν πρόκειται αὐτοτελῶς νὰ ἀπαντήσῃ· πρόκειται νὰ εἰσηγηθῇ καὶ διὰ τῆς πλειονοψηφίας καὶ διὰ τῆς μειονοψηφίας τὴν ἀπάντησιν. Ὅλων τῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐγερθῶσι προέχει τὸ ζήτημα τοῦ νομίμου καταρτισμοῦ τῆς Βουλῆς· ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ θὰ διατυπωθῶσιν ἐν τῇ ἀπαντήσει εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον. Ἐὰν δὲν θέλωμεν νὰ ὑποπέσωμεν εἰς ἀταξίαν, νομίζω ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς περὶ καταρτισμοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἄλλως τε δύναται ταχέως νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ σχέδιον τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς φόβος νὰ παραγραφῇ οὐδὲν δικαίωμα τῆς παρούσης Βουλῆς· ὅλα τὰ ζητήματα θὰ ἔλθωσι πρὸς συζήτησιν κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν ἀπάντησιν τοῦ Βασιλικοῦ Λόγου.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πὼπ.

§42Γ. ΠΩΠ. Εἰς ἀπάντησιν τῶν παρατηρήσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὀφείλω νὰ προτάξω τὴν δήλωσιν ταύτην, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τῆς συζητήσεως τῆς νομιμότητος τῆς συγκροτήσεως τῆς Βουλῆς ταύτης. Τοῦτο θὰ ἦτο ὄντως θέμα τὸ ὁποῖον θὰ συζητηθῇ ἐν τῇ ἀπαντήσει εἰς τὸν Β. Λόγον. Πρόκειται περὶ τῶν ἐν τῷ Βασιλικῷ Λόγῳ διατυπωθησομένων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν εἰς πράξεις θιγούσας τὴν μορφὴν ἀκριβῶς τοῦ Σώματος καὶ τὴν κοινοβουλευτικὴν τάξιν. Καὶ διὰ τοῦτο ἐδήλωσα καὶ τονίζω καὶ πάλιν ὅτι, κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν πρέπει νὰ προταχθῇ ὁ καταρτισμὸς τῆς Ἐπιτροπῆς ἥτις θὰ συντάξῃ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον πρὶν ἢ συζητηθοῦν τὰ ἐν τῇ ἀπαντήσει περιληφθησόμενα ὡς θέματα.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στράτος.

§44Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν σχέσει πρὸς τὸν Βασιλικὸν Λόγον νομίζω ὅτι δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ ἀκολουθήσωμεν τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁ Βασιλικὸς Λόγος εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Βασιλικὸς Λόγος, εἴτε ἀφορᾷ εἰς ἐξωτερικὰ ζητήματα, εἴτε εἰς ἐσωτερικά, εἴτε εἰς μέλλουσαν ἐνάσκησιν τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας, λειτουργούσης συνταγματικῶς, εἶναι πάντοτε Λόγος ὑπ’ εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι Λόγος ὅστις πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐξαγγέλλει τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχομεν λοιπὸν καθῆκον νὰ παρακολουθήσωμεν τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν νὰ συζητήσωμεν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔθιξε τὸ ζήτημα τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν νομιμοποίησιν τῆς Βουλῆς καὶ εἶπεν ὅτι οὐδεὶς ἀρνεῖται τὴν συζήτησιν τοῦ νομίμου ἢ μὴ νομίμου τῆς καταρτίσεως αὐτῆς. Βεβαίως, κύριοι, ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ἐπιφυλάξεις συνταγματικάς, ὡς εἶχεν ἐπιφυλάξεις συνταγματικὰς ἡ νῦν Κυβέρνησις κατὰ τὸν Ὀκτώβριον 1915. Ἐφόσον πρόκειται ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ μετάσχῃ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὀρθὸν εἶναι, πρὸ πάσης ἄλλης συζητήσεως, νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα τῆς νομιμότητος τῆς Βουλῆς, διότι τοῦτο ἀφορᾷ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος. Αὐτὴ εἶναι, κατ’ ἐμέ, ἡ ἀκριβὴς ἐφαρμογὴ τοῦ Κανονισμοῦ. Οὐχ ἧττον τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν Ἀντιπολίτευσιν δὲν εἶναι τὸ ἐὰν θὰ ἀκουσθῇ αὕτη σήμερον ἢ αὔριον· τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς Βουλῆς θὰ ἀναγραφῶσιν οἱ λόγοι καὶ αἱ γνῶμαι, ὑπὸ τὰς ὁποίας προσέρχεται αὕτη ἐνταῦθα ἵνα ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τῆς Χώρας. Κατὰ συνέπειαν, ἔχω τὴν γνώμην, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ μακρόν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ ἀντίρρησιν διὰ τὴν συζήτησιν σήμερον καὶ προτιμᾷ νὰ γίνῃ αὕτη κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον, τοῦτο δὲν θὰ προεκάλει ριζικὴν διαφωνίαν μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τῆς γνώμην μου ταύτης ἐκπροσωπούσης τὴν πλειονότητα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Πάντως ἡμεῖς δηλοῦμεν ὅτι οἱ λόγοι μου εἶναι λόγοι ἐπιφυλάξεως διὰ τὴν σήμερον.

§45ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπιφύλαξιν τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίζαμεν πληρέστατα ἡμεῖς οἱ ἡγούμενοι τῆς πλειονοψηφίας. Παρακαλῶ ὅμως καὶ πάλιν νὰ ἐπιφυλαχθῆτε διὰ τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία θὰ γίνῃ κατὰ τὴν ἀπάντησιν. Τοῦτο εἶναι τὸ κανονικώτερον.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προσέλθουν ψηφολέκται διὰ τὴν ψηφοφορίαν.

§47Γ. ΠΩΠ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ψηφοφορία.

§48Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δυστυχῶς ὁ Κανονισμὸς ἀπαιτεῖ ψηφοφορίαν.

§49ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχει καθιερωθῆ καὶ ὅταν ὁ Κανονισμὸς ἀπαιτῇ ψηφοφορίαν, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἀντιλέγων, νὰ μὴ γίνεται ψηφοφορία.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὑπάρχει τις ἀντιλέγων;

§51ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς ἀπάντησιν εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον ἐκλέγονται ἐκ τῆς πλειονοψηφίας μὲν οἱ κ.κ. Κ. Ρακτιβάν, Γ. Καφαντάρης, Δ. Διαμαντίδης, Γ. Ἀβέρωφ, Α. Κασσαβέτης καὶ Κ. Καλομενόπουλος, ἐκ τῆς μειονοψηφίας δὲ οἱ κ.κ. Γ. Μπούσιος, Κ. Λυκουρέζος καὶ Δ. Λόντος.

Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Ξηρὸς ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφοράς.

§53Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ ὑποβάλω τρεῖς ἀναφοράς. Αἱ δύο ἀφοροῦν εἰς τὴν ἀπονομὴν βοηθημάτων εἰς δύο χήρας, τῶν ὁποίων οἱ μόνοι υἱοὶ ἀπέθανον συνεπείᾳ κακώσεων τὰς ὁποίας ὑπέστησαν ἐξ ὁμάδος ἐν Λαμίᾳ. Ἡ χήρα Χασούρα εἶχεν ἕνα υἱόν, στήριγμα ὁλοκλήρου τῆς οἰκογενείας, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὰς κακώσεις τῆς ὁμάδος ἐκείνης ἀπεβίωσεν. Ἤδη ἡ μητέρα του ζητεῖ ἓν βοήθημα. Ὁμοίως καὶ ὁ Σπ. Γραμματίκης, ὁ ὁποῖος παρεφρόνησεν ἀπὸ τὰς κακώσεις, ἀποθανών, ὡς ἐπληροφορήθην, εἰς ἓν νοσοκομεῖον. Ἡ Πηνελόπη Γαρδίκη παραπονεῖται ὅτι κακῶς δὲν δίδεται εἰς αὐτὴν τὸ μέρισμα τὸ ὁποῖον δικαιοῦται ὡς χήρα ἀξιωματικοῦ καὶ τὸ ὁποῖον ἀπὸ 16ετίας λαμβάνει. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν διὰ τὰ ἀτυχῆ ταῦτα θύματα, ἰδίως δὲ τῆς πρώτης περιπτώσεως.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Μελᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§55Κ. ΜΕΛΑΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν πῶς παραμένει ἐν τῇ θέσει του ἐν τῇ Αὐλῇ ὁ Σταυλάρχης Ὑψηλάντης καὶ πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν διέταξε τὴν ποινικὴν αὐτοῦ δίωξιν, ἀφοῦ ἐπεδόθη μήνυσις κατ’ αὐτοῦ ἐπὶ ἀποπείρᾳ φόνου κατὰ τοῦ δημάρχου Ἀθηνῶν κ. Μπενάκη. Ὁ Σταυλάρχης Ὑψηλάντης μετὰ τοῦ συνεταίρου καὶ συνεργοῦ αὐτοῦ Γ. Πεσματζόγλου ὠργάνωσε δολοφονικὴν ἐπίθεσιν κατὰ τοῦ κ. Μπενάκη· οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ δι’ ὅσους δὲν ἐπεσκέφθησαν εἰσέτι τὴν οἰκίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὀφείλω νὰ ἀποκαλύψω ὅτι φαίνονται καταφανέστατα τὰ ἴχνη τῶν σφαιρῶν, αἵτινες ἐβλήθησαν ἀπὸ τὰ δώματα καὶ τὴν ὀροφὴν τῶν Βασιλικῶν Σταύλων. Δὲν εἶμαι συνταγματολόγος — δηλῶ τοῦτο ἐκ τῶν προτέρων — ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑποχρέωσις νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα ὅτι ἡ παραμονὴ ἐν τῇ Αὐλῇ προσώπων τὰ ὁποῖα ἔδρασαν, ὡς ὁ Ὑψηλάντης, καὶ τὰ ὁποῖα ἐστήριξαν τὴν περίφημον καὶ περιβόητον καμαρίλλαν δὲν συντελεῖ εἰς τὴν στερέωσιν τῆς ἀγάπης μας πρὸς τὸν νεαρὸν Βασιλέα.

§56Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Νὰ τὸν στείλῃ εἰς τὰς φυλακὰς ἡ Κυβέρνησις.

§57Κ. ΜΕΛΑΣ. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν διέφυγεν ἀπὸ τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα ἡ ψυχρὰ ἐντύπωσις, τὴν ὁποίαν ἐνεποίησε κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ὁρκωμοσίας ἡ ἐμφάνισίς Του ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ μετ’ ἐπιτελείου, μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ ὁποίου ἦτο ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἔδρασεν, ὡς ἔδρασεν ὁ Ὑψηλάντης καὶ ἡ σύζυγός του, τῆς ὁποίας ἡ δρᾶσις εἶναι ἐπίσης γνωστή. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀνακοινώσῃ ποῖα μέτρα θὰ λάβῃ κατὰ τοῦ Ὑψηλάντου καὶ ἐν γένει κατὰ τῶν μελῶν τῆς καμαρίλλας. Εἶναι καιρὸς νὰ παύσῃ ἡ ὕπαρξις τῆς καμαρίλλας.

§58Λ. ΝΑΚΟΣ. Νὰ τὸν πιάσῃ ἀπὸ τὸ αὐτὶ ὁ Ὑπουργὸς καὶ νὰ τὸν στείλῃ εἰς τὴν φυλακήν.

§59Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὡς γνωρίζω ἐκ τῆς Εἰσαγγελίας, μήνυσις τοιαύτη δὲν ὑπεβλήθη. Παρακαλῶ ὅμως τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μοῦ στείλῃ ἀντίγραφον τοῦ λόγου τοῦ κ. βουλευτοῦ διὰ νὰ ἐντείλω τὸν Εἰσαγγελέα ἵνα προβῇ εἰς τὴν αὐτεπάγγελτον δίωξιν τοῦ ἐν λόγῳ κυρίου. (Χειροκροτήματα).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σοκόλης.

§61Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὑποβαλὼν τὰς τρεῖς ἐπερωτήσεις, κ. Πρόεδρε, εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου ὅτι θὰ ἐξῃντλεῖτο ἡ συζήτησις ἡ γενική. Ἤδη, ἀναβληθείσης ταύτης, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον ὅπως εὐαρεστούμενος ἀναβάλῃ ταύτας ἵνα συζητηθῶσι μετὰ τὴν συζήτησιν ἥτις θὰ γίνῃ ἐπὶ τῆς γενικῆς καταστάσεως.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§63Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, δὲν πρόκειται ἀσφαλῶς νὰ ἐλέγξω τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ πρόκειται ἁπλῶς νὰ συστήσω εἰς ταύτην νὰ λάβῃ μέτρα προστασίας ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων, οἱ ὁποῖοι ἀπεμακρύνθησαν τοῦ τόπου τῆς διαμονῆς των διὰ λόγους οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἐγένοντο γνωστοὶ ἐν Κερκύρᾳ καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν φαίνονται ἐκ τῶν πραγμάτων νὰ εἶναι ἀληθεῖς. Τὰ συμμαχικὰ δηλαδὴ στρατεύματα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐν Κερκύρᾳ, συνέλαβον Ἕλληνας ὑπηκόους καὶ τοὺς ἀπεμάκρυναν τοῦ τόπου τῆς διαμονῆς των, ἐκ τοῦ λόγου ὅτι διὰ τῆς παρουσίας αὐτῶν ἐνέβαλλον εἰς κίνδυνον τὰ συμφέροντά των. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀπόκειται νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ ἀναλάβῃ τὴν προστασίαν τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων, οἱ ὁποῖοι ἀδίκως ἀπηλάθησαν. Δὲν πρόκειται, κύριοι, μόνον περὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐστάλησαν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ἀλλὰ πρόκειται καὶ περὶ Ἑλλήνων ὑπηκόων οἵτινες εὑρίσκονται εἰς Ἀθήνας· πρόκειται περὶ περιστάσεων ἀληθῶς τραγικῶν, αἱ ὁποῖαι εἰς Κέρκυραν ὑπὸ τῆς κοινῆς γνώμης ἀπεδόθησαν εἰς ἐλατήρια ἄλλα, ξένα πρὸς τὴν δικαιολογίαν τὴν ὁποίαν φέρουσιν. Ἐνηργήθη ἀπέλασις κατὰ πρώην βουλευτοῦ Κερκύρας, ἐντιμοτάτου γέροντος, ἀρχηγοῦ πολυμελοῦς οἰκογενείας, πατρὸς μικρῶν τέκνων, στερουμένων μητρός, ὅστις ἀφῆκε τὴν οἰκογένειάν του εἰς ἀπόγνωσιν πλήρη καὶ εὑρίσκεται εἰς Ἀθήνας ὑπὸ ὑγιεινὰς συνθήκας ἀληθῶς τραγικάς. Οὐδεὶς ἐν Κερκύρᾳ ἀπέδωκε τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ προσώπου τούτου εἰς κινδύνους τοὺς ὁποίους ἔτρεχον τὰ συμφέροντα τῶν ξένων στρατευμάτων, ἀλλὰ πολλοὶ ἀπέδωσαν αὐτὴν εἰς κίνδυνον τὸν ὁποῖον ἔτρεχον τὰ κομματικὰ συμφέροντα μικρῶν πολιτικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνόμιζον ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰ ἠσφάλιζον, ἐνῷ πράγματι πολὺ κακῶς τὰ ἐξυπηρέτουν. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐν τῇ ὑποχρεώσει τὴν ὁποίαν ἔχει νὰ προστατεύσῃ τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους, ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ τὰ ζητήματα ταῦτα καὶ ἂν πεισθῇ — ὅπως ἀσφαλῶς θὰ πεισθῇ — ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ οὐδὲ πόρρωθεν ἐπεβουλεύθησαν τὰ συμμαχικὰ στρατεύματα, θὰ θεωρήσῃ ὡς ὑποχρέωσιν τιμῆς νὰ ζητήσῃ ὅπως ἐπανέλθωσιν οὗτοι εἰς τὰς ἑστίας των. Εὐτυχῶς ἡ Κυβέρνησις χαίρει τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης τῶν Συμμάχων, ἔχει ὅλα τὰ μέσα νὰ ἐπιβάλῃ τὴν τάξιν καὶ τὸν νόμον, ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὸν Στρατιωτικὸν Νόμον νὰ κηρύξῃ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα καὶ πάντα τὰ δικαιώματα αὐτῆς νὰ ἀσκήσῃ. Ἓν μόνον δικαίωμα δὲν ἔχει: νὰ ἀρνηθῇ τὴν προστασίαν αὐτῆς εἰς τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους, ἂς εἶναι δὲ βεβαία ὅτι οὕτω πράττουσα θὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ τὰ ἄτομα, θὰ ἱκανοποιήσῃ δὲ καὶ τὴν κοινὴν γνώμην, ἡ ὁποία προσεβλήθη ἐκ τῶν μέτρων, τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον περὶ τὰ αἴτια τὰ προκαλέσαντα τὴν ἀπέλασιν, περὶ ἧς εἰδικῶς ἐμνήσθην, ἐκυκλοφόρησαν διαδόσεις ἥκιστα κολακευτικαὶ διὰ τοὺς προκαλέσαντας αὐτήν. Ἀπεδόθη δηλ. ἡ ἐνέργεια αὕτη εἰς ἐλατήρια ὄχι κἂν κομματικά, ἀλλὰ χρηματικὰ καὶ ἐπεδιώχθη νὰ ἱκανοποιηθῶσι συμφέροντα, τὰ ὁποῖα διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθῶσιν. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους νομίζω ὅτι εἶναι στοιχειώδης ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐξετάσῃ τὰ ζητήματα ταῦτα καὶ νὰ ἀναλάβῃ τὴν προστασίαν τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων, τῶν ὁποίων ἡ θέσις εἶναι ὀδυνηρά.

§64ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δύο λέξεις θὰ ἐπεθύμουν νὰ εἴπω ἐπὶ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Κερκύρας. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐπεκαλέσθη τὴν παρέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως ὅπως κατωρθωθῇ νὰ παύσῃ ἡ ἀπέλασις τῶν προσώπων αὐτῶν. Εἶμαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν ὅτι ἓν τῶν προσώπων αὐτῶν, ὁ κ. Ζυμάρης, περὶ τοῦ ὁποίου ὁ κ. βουλευτὴς μακρότερον ὡμίλησεν, ἐπανέρχεται εἰς τὸν τόπον του. Παρακαλῶ νὰ μοὶ γνωσθῶσι τὰ ὀνόματα καὶ τῶν ἄλλων, περὶ τῶν ὁποίων παρέχεται ὑπευθύνως ἡ βεβαίωσις ὅτι εἶναι ἀκίνδυνοι διὰ τὸν ἀγῶνα ὄχι μόνον τῶν Συμμάχων ἀλλὰ τὸν κοινὸν καὶ παρέχω τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι, ὁσάκις κατορθώσωμεν νὰ πεισθῶμεν ὅτι οὐδεὶς κίνδυνος κατὰ τοῦ κοινοῦ ἀγῶνος δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἐκ τῶν προσώπων αὐτῶν, οἱ Σύμμαχοι δὲν θὰ ἔχωσι καμμίαν δυσκολίαν νὰ ἐπιτρέψωσι τὴν ἐπάνοδόν των.

§65Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Πρόεδρον.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χρυσοστάλης ἔχει τὸν λόγον.

§67Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, πρόκειται περὶ τῆς ἀδίκου ἀπολύσεως ἑνὸς ἁπλοῦ τελωνοφύλακος συμπολίτου μου. Ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἐπὶ εἰκοσιπενταετίαν ὁλόκληρον ὑπηρέτησεν ἐντιμότατα τὸ Κράτος καὶ δὲν ἐτιμωρήθη παντάπασιν οὐδὲ διὰ τῆς ἐλαφροτέρας τῶν ποινῶν. Ἐπὶ μακρὰν συνέχειαν ἐτῶν ὑπηρέτησεν εἰς τὴν Εὔβοιαν καὶ ἀφῆκε τὰς ἀρίστας ἀναμνήσεις καὶ ὡς ὑπάλληλος καὶ ὡς ἄνθρωπος. Ὅταν ἐσχάτως ἀπελύθη, ἠπόρησα διὰ τοῦτο καὶ μετέβην εἰς τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην, ὅστις μοὶ εἶπεν ὅτι ἀπελύθη ὡς ὀργιάσας. Τὸν ἠρώτησα: Τίνες ἔδωσαν τὴν πληροφορίαν αὐτήν; Καὶ μοὶ ἀπήντησεν: Οἱ βουλευταὶ Εὐβοίας. Ἐξέστην διὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. τμηματάρχου καὶ τῷ εἶπον ὅτι καὶ ἐγὼ εἶμαι βουλευτὴς Εὐβοίας καὶ ὅτι γνωρίζω τὸν ὑπάλληλον αὐτὸν ὡς ἠρεμώτατον καὶ ἡσυχώτατον. Οὐδέποτε ὄχι μόνον δὲν ὠργίασεν ἀλλ’ οὐδὲ ἀπρεπῶς νὰ ἐξεφράσθη εἶναι δυνατόν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἄρῃ τὴν ἀδικίαν αὐτήν.

§68Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς ὀνομάζεται;

§69Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Μιχαὴλ Ζαγοράκης.

§70Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱ συλλεγεῖσαι πληροφορίαι εἶναι ὅτι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ὠργίασεν ἀληθῶς καὶ ὡς ἐκ τούτου προέβην εἰς τὴν ἀπόλυσιν. Μετὰ τὰς ἰδικάς σας πληροφορίας θὰ προβῶ καὶ εἰς νέας ἀνακρίσεις διὰ νὰ βεβαιωθῇ ἡ ἀλήθεια.

§71Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἡ ἑπομένη ἐπερώτησίς μου παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀναβληθῇ, ἵνα ἐν τῷ μεταξὺ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Κτημάτων καταθέσῃ τὸν σχετικὸν φάκελλον διὰ νὰ εἴμεθα εἰς θέσιν κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ φωτίσωμεν τὴν Βουλήν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Γοῦσκος....

§73Θ. ΓΟΥΣΚΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ἡμερησία Διάταξις νομοθετικῆς ἐργασίας δὲν ὑπάρχει. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον 5.30′ μ.μ. (Ὥρα 7 μ.μ.)