1917.07.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 1Η

ΤΕΤΑΡΤΗ 19 ΙΟΥΛΙΟΥ 1917

Προεδρία κ. Κ. ΑΛΙΒΑΝΟΥ

(Ὥρα 10.55′ π.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλῶ οἱ κ.κ. βουλευταὶ οἱ μὴ ὁρκισθέντες νὰ προσέλθωσιν ἵνα ὁρκισθῶσι πρὸ τῆς ψηφοφορίας.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχουσι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ ὅτι θέμα τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως εἶναι ἡ ἐκλογὴ τοῦ ὁριστικοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Παρακαλῶ νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ.κ. Ν. Ξηρὸς καὶ Δ. Μέλφος. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία.

§4Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Πρὸ τῆς ψηφοφορίας ζητῶ τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σοκόλης ἔχει τὸν λόγον.

§6Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Προκειμένου, Κύριοι, νὰ καταρτισθῇ τὸ Σῶμα, νομίζω ὅτι πρὸ παντὸς πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν πραγματικά τινα γεγονότα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδυνήθησαν νὰ προβλέψωσιν οἱ νόμοι καὶ αἱ διατάξεις αἵτινες ὑφίστανται κατὰ τὸ ἡμέτερον Πολίτευμα. Διότι, πράγματι, οἱ ἡμέτεροι νόμοι προβλέπουσι περὶ τῆς γενέσεως τῆς Βουλῆς, προβλέπουσι περὶ τοῦ βίου αὐτῆς, προβλέπουσι περὶ τοῦ θανάτου αὐτῆς. Οὐδεμία ὅμως διάταξις προβλέπει περὶ ἀναστάσεως αὐτῆς.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ ἀρχαιρεσιῶν.

§8ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ συζήτησις, κ. Πρόεδρε, εἶναι ἀπαράδεκτος. Ὁ κ. βουλευτὴς γνωρίζει τὸν Κανονισμόν. Ἀφοῦ καταρτισθῇ ἡ Βουλὴ εἰς Σῶμα, ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀμφισβητήσῃ τὴν νόμιμον σύστασιν τῆς Βουλῆς καὶ νὰ εἴπῃ ὅσα θέλει νὰ εἴπῃ.

§9ΦΩΝΑΙ. Ἔπρεπε νὰ ἐντρέπεσθε τὴν πλειονοψηφίαν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. βουλευτά· σᾶς ἀφαιρεῖται ὁ λόγος. Εἶσθε ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ. Προβαίνετε εἰς δηλώσεις αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§11Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὄχι, δὲν κάμνω δηλώσεις.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ ψηφοφορίας αὐτὴν τὴν στιγμήν. Δὲν κατηρτίσθη τὸ Σῶμα. Ἑπομένως δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὁμιλήσητε.

§13Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς ψηφοφορίας, κ. Πρόεδρε.

§14Γ. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Δὲν γίνεται συζήτησις πρὸ τῆς ψηφοφορίας.

§15Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπιτρέψατε εἰς τὸν κ. βουλευτὴν νὰ συνεχίσῃ διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν πραγματικῶς πρόκειται νὰ εἴπῃ σχετικὰ μὲ τὴν ἐπικειμένην ψηφοφορίαν ἢ ἐὰν θέλῃ καὶ πάλιν νὰ θίξῃ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθιξε.

§16Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Τὴν εἰσαγωγὴν αὐτὴν τὴν μικράν, ἥτις παρεξηγήθη παρὰ τῶν κ.κ. συναδέλφων καὶ ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω ἀκριβῶς διότι, προκειμένου νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ κύριον ζήτημα τὸ ὁποῖον θέλει μὲ ἀπασχολήσει, ἤθελον πρὸ παντὸς νὰ ἐξηγηθῶ, ἐπειδὴ ἐλλείπουσιν ὅλα ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατό τις νὰ στηριχθῇ. Ἐννοῶ τὸ ἑξῆς: Ἡ Βουλὴ αὐτή, ἡ ὁποία καλεῖται νὰ καταρτισθῇ εἰς Σῶμα διὰ τῆς ψηφοφορίας, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς ἐκάλεσεν, ἐρωτᾶται ἀπὸ ποίους βουλευτὰς θ’ ἀποτελεσθῇ.

§17ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι τὸ ἴδιον ζήτημα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιφυλαχθῆτε νὰ κάμητε τὴν δήλωσιν μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος.

§19Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν φρονῶ....

§20ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε βουλευτά, ἡ καλουμένη ὅπως συγκροτηθῇ εἰς Σῶμα Βουλὴ εἶναι τῆς 31ης Μαΐου. Ἐὰν ἀμφισβητεῖτε ὅτι θὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνήκουν εἰς αὐτήν, ἔχετε τὸ δικαίωμα, καθ’ ἣν στιγμὴν γίνῃ τοῦτο, νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου ὅτι δέχεται εἰς τὴν ψηφοφορίαν βουλευτὰς οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνῆκον εἰς τὴν Βουλὴν ἐκείνην. Ἐὰν ὅμως ἀμφισβητεῖτε τὴν ἐμφάνισιν τῆς Βουλῆς τῆς 31ης Μαΐου, ἔχετε καθῆκον νὰ ἀναμείνητε τὴν σύνθεσιν τῆς Βουλῆς, διότι ἄλλως δίδετε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον νὰ σᾶς ἀφαιρέσῃ τὸν λόγον, διότι εἶναι ζήτημα κύρους.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, σᾶς ἀφῃρέθη ὁ λόγος.

§22ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κάτω! Κάτω!

§23Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου;

§24Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα, αὐτὴ εἶναι.

§25ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, κ. βουλευτά· θὰ δύνασθε νὰ ἐπικαλεῖσθε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου ἐφ’ ὅσον δεικνύετε τὸν ἀπαιτούμενον σεβασμὸν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Κανονισμόν. Ἐὰν ὅμως ἔρχεσθε νὰ ἀρχίσητε τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς διὰ παραβάσεως τοῦ Κανονισμοῦ, διὰ νὰ ἐξυβρίσητε τὴν Βουλὴν ἡ ὁποία εὑρίσκεται ἐνώπιόν σας, καταγγέλλοντες αὐτὴν ὡς ἀντισυνταγματικήν, χωρὶς νὰ περιμένητε νὰ καταρτισθῇ αὕτη εἰς Σῶμα...

§26Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. βουλευτά, κατέλθετε.

§28ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κάτω! Κάτω!

§29Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ (Κατερχόμενος τοῦ βήματος). Δὲν εἶναι ἐλευθερία τοῦ λόγου αὐτή. (Τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἀξιωματικός, σπεύδων, θέτει χεῖρα ἐπὶ τοῦ κ. βουλευτοῦ).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔξω ὁ ἀξιωματικός. (Θόρυβος).

§31ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, ἔχω καθῆκον νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην, τὴν βαθεῖαν λύπην, καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὸν κ. βουλευτὴν τὸν κατελθόντα τοῦ βήματος δι’ ἀνάμιξιν τοῦ προσώπου τὸ ὁποῖον δὲν εἶχεν οὐδὲν δικαίωμα νὰ ἔλθῃ ἐντὸς τῆς αἰθούσης. Ἀξιωματικὸς ἐζήτησε νὰ θέσῃ χεῖρα ἐπὶ τοῦ κ. βουλευτοῦ. Ἔχω καθῆκον νὰ ἐκφράσω καὶ πάλιν τὴν λύπην μου πρὸς ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὸν κ. βουλευτήν. (Χειροκροτήματα).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Ἐνεργεῖται ἡ διὰ ψηφοδελτίων μυστικὴ ψηφοφορία πρὸς ἐκλογὴν τοῦ ὁριστικοῦ Προέδρου. Ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ν. Ξηροῦ καὶ Δ. Μέλφου, ἐκφωνοῦνται ὑπὸ τοῦ προσωρινοῦ Γραμματέως τὰ ὀνόματα τῶν κ.κ. βουλευτῶν μέχρι τοῦ ὀνόματος τοῦ βουλευτοῦ Κερκύρας κ. Θ. Βελλιανίτου).

§33Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Πρόκειται νὰ ψηφίσῃ βουλευτὴς μὴ ἐκλεγεὶς κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31ης Μαΐου 1915.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξελέγη ὅμως εἰς ἀντικατάστασιν βουλευτοῦ τῆς Βουλῆς τῆς 31ης Μαΐου ἀποθανόντος. Ἔχει λυθῆ τὸ ζήτημα....

§35Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δὲν ἔχει λυθῆ. Διότι ποῖος θὰ κάμῃ τὴν ἑρμηνείαν καὶ πότε;

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος θὰ γίνῃ καὶ αὐτή.

§37ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι θὰ ἠδύνατο ὁ κ. βουλευτὴς νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ὅπως κάμῃ ἀπὸ τώρα τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἀφοῦ διὰ τῆς συμμετοχῆς τῶν δύο βουλευτῶν Κερκύρας εἰς τὴν ψηφοφορίαν δὲν ὑπάρχει φόβος νὰ ἀλλοιωθῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς. Θὰ ἠδύνατο ν’ ἀναμείνῃ τὴν συγκρότησιν τοῦ Σώματος, διότι βεβαίως οὔτε ἡ μετοχὴ εἰς τὴν ψηφοφορίαν βουλευτοῦ τινος δίδει εἰς αὐτὸν δικαίωμα ὡς πρὸς τὴν ἰδιότητά του ὡς βουλευτοῦ. Ἐὰν ἐπιμείνῃ ὁ κ. βουλευτὴς Κερκύρας, βεβαίως τὸ ζήτημα θὰ ἐξετασθῇ κατὰ τὴν συνεδρίασιν ταύτην. Ἐγὼ ὅμως θὰ τὸν παρεκάλουν νὰ ἀναμείνῃ τὴν συγκρότησιν τοῦ Σώματος, ἀφοῦ δὲν πρόκειται νὰ μεταβληθῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας.

§38Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δὲν ἔχω δισταγμὸν νὰ συμμορφωθῶ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· εἶναι ὅμως λίαν περίεργον τὸ γεγονὸς τὸ λαβὸν χώραν πρὸ ὀλίγου κατ’ ἐμοῦ, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε ἐκωλυσιέργησα καὶ ὁ ὁποῖος, ἂν ἀνήκω εἰς τὸ παρελθόν, οὐδέποτε ὅμως ἐσυνήθισα νὰ ὑβρίζω τινὰ καὶ νὰ κωλυσιεργῶ, παρίσταμαι δὲ ἐν τῇ συνεδριάσει σχεδὸν μόνος ἐκ τῶν ἀντιπολιτευομένων τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων βουλευτῶν, χωρὶς νὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω εἰς αὐτό.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φεύγετε ἀπὸ τὸ ζήτημα.

§40Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Μάλιστα, οὐδέποτε ἐκωλυσιέργησα, οὔτε ὕβρισα, οὔτε ἐπείραξα τινά. Δὲν ἔπρεπε λοιπὸν νὰ γίνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγένετο, διὰ τῆς βαναύσου πράξεως τοῦ ἀξιωματικοῦ.

§41Δ. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Ἡ Βουλὴ διὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως σᾶς ἱκανοποίησε προφανέστατα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδόθησαν αἱ δέουσαι ἐξηγήσεις, ἱκανοποιοῦσαι τὸν κ. βουλευτὴν διὰ τὴν στάσιν τοῦ ἀξιωματικοῦ. Δὲν πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ τὸ ζήτημα εἰς συζήτησιν.

§43Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐν καιρῷ.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ ψηφοφορία.

§45Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ἐκ μέρους τῶν σοσιαλιστῶν βουλευτῶν ὅτι, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι ὁ ὑποψήφιος τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἀντιπροσωπεύει ἰδεολογίαν πολιτειακήν, βασιζομένην εἰς ἐνίσχυσιν τοῦ ἐν Ἑλλάδι νόθου καθεστῶτος τῆς βασιλευομένης Δημοκρατίας καὶ ἀποκλείουσαν πᾶσαν ριζικὴν ἐκδημοκράτησιν τῶν πολιτικῶν θεσμῶν, θέλομεν ἀναδείξει ἴδιον δημοκράτην ὑποψήφιον.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἡ τελευταία διακοπὴ τῆς ψηφοφορίας τὴν ὁποίαν ἐπέτρεψα. Νὰ συνεχισθῇ παρακαλῶ ἡ ψηφοφορία. (Συνεχίζεται ἡ ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν κ.κ. ψηφολεκτῶν καὶ περατοῦται).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Ἐνεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογή. (Ἀναγινώσκει) Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 194. Ἔλαβον ψήφους:

Ἑπομένως ὁριστικὸς Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐξελέγη ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Σάμου κ. Θεμιστοκλῆς Σοφούλης, ὁ ὁποῖος καὶ παρακαλεῖται νὰ καταλάβῃ τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου. (Ὁ κ. Κ. Ἀλαβάνος ἐγκαταλείπει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου εἰς τὸν νέον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς κ. Θ. Σοφούλη, ὅστις καταλαμβάνει αὐτὴν ὑπὸ τὰς ζωηρὰς ἐπιδοκιμασίας τῆς αἰθούσης).

§49ΘΕΜ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Μὲ πλήρη συναίσθησιν τῶν μεγάλων ὑποχρεώσεων ἃς μοὶ ἐπιβάλλει ἡ τιμητικὴ αὕτη ἐντολὴ τῆς Βουλῆς, ἀναλαμβάνω τὴν διεύθυνσιν τῶν συνεδριῶν τῆς βουλευτικῆς ταύτης Συνόδου, Συνόδου ἐκτάκτου ἱστορικῆς σημασίας. Ἡ σύγκλησις τῆς Βουλῆς τῆς 31 Μαΐου, καθιερώνουσα ἐκ νέου τὴν σύμπνοιαν τῆς Βασιλικῆς Ἐξουσίας πρὸς τὸ δημοκρατικὸν πνεῦμα τοῦ Πολιτεύματος, τερματίζει τὴν ἔκρυθμον καὶ ἔκθεσμον πολιτειακὴν κατάστασιν καὶ ἐπαναφέρει τὴν ἰσχὺν καὶ τὸ κῦρος τῶν συνταγματικῶν θεσμῶν, ἀποκαθιστῶσα καὶ τὴν ἑνότητα τοῦ Κράτους. Ἡ σύγκλησις τῆς Βουλῆς ταύτης θέτει ἐπίσης τέρμα εἰς μίαν ὀδυνηρὰν περίοδον ὑψίστων συμφορῶν καὶ κινδύνων ἐθνικῶν, τοὺς ὁποίους ἐδημιούργησεν ὁ πολιτειακὸς ἐκτροχιασμὸς καὶ τοῦ ὁποίου συνέπεια ἐπίσης ἀπαραίτητος ὑπῆρξεν ἡ ἀντεθνικὴ πολιτικὴ ἣν ἠκολούθησε τὸ Κράτος ἐν τῇ ἐξωτερικῇ κατευθύνσει, πολιτικὴ ἀληθῶς ξένη πρὸς τὴν σκέψιν καὶ τὸ αἴσθημα, ἀντίθετος πρὸς τὰς ἐθνικὰς παραδόσεις καὶ ὑποχρεώσεις, πολιτικὴ ἔχουσα ὡς μόνον αὐτῆς ἰδανικὸν τὴν διατήρησιν μιᾶς ἐφημέρου ἡσυχίας ἀντὶ πάσης θυσίας, τῆς θυσίας καὶ αὐτῆς τῆς ἐθνικῆς τιμῆς, τῆς θυσίας αὐτῆς τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος, τῆς θυσίας καὶ αὐτῆς ταύτης τῆς ἀκεραιότητος τοῦ Κράτους (Χειροκροτήματα). Καὶ πρὸς ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς ταύτης, οὐ μόνον κατεπατήθη ἀσεβῶς τὸ Σύνταγμα, οὐ μόνον ἠσκήθη πᾶσα βία καὶ τρόμος, ἀλλὰ καὶ ἐθυσιάσθησαν καὶ αὐταὶ αἱ εὐγενέστεραι τῆς ἑλληνικῆς ψυχῆς ροπαὶ καὶ ἀρεταί, ἀφ’ ὧν ἤντλει πάντοτε τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος τὴν ἀκατάβλητον αὐτοῦ ψυχικὴν δύναμιν. (Χειροκροτήματα). Διότι μόνον διὰ τοιούτων μέσων, μόνον διὰ τοῦ ἠθικοῦ μαρασμοῦ τοῦ Ἔθνους, μόνον διὰ τῆς ψυχικῆς φθορᾶς, διὰ τῆς ψυχικῆς νεκρώσεως τοῦ Στρατοῦ, ἠδυνήθησαν οἱ πρώην Κυβερνῆται νὰ ἐπιβάλουν εἰς τὸ Ἔθνος τὴν ἐπονείδιστον εἰρήνην, ἐκ τῆς ὁποίας ἐξήρχοντο οἱ πάντες καὶ τὰ πάντα, τὸ Κράτος καὶ τὸ Ἔθνος, κατηδαφισμένα καὶ μὲ τὸ στίγμα τῆς καταπατήσεως τῶν ἱερωτέρων διεθνῶν θεσμῶν εἰρήνην, τῆς ὁποίας ἡ τελευταία τραγικὴ συνέπεια ὑπῆρξεν ὅτι ἐξηναγκάσθη ὁ Ἀνεύθυνος νὰ καταθέσῃ τὸ Στέμμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο πλέον νὰ φέρῃ, πρὸς ἀσφάλειαν τοῦ λαοῦ του. Ὑπὸ τὸ κράτος τῆς τοιαύτης πολιτικῆς, ἀντισυνταγματικῆς καὶ τρομοκρατικῆς ἐσωτερικῶς, ἀντεθνικῆς ἐξωτερικῶς, οἱοσδήποτε ἄλλος λαὸς θὰ συνετρίβετο ἢ θὰ ἐπνίγετο εἰς τὸ αἷμα ἐμφυλίων σπαραγμῶν· ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἐπὶ τοῦ ἀκροτάτου χείλους τοῦ κρημνοῦ, εἰς ὃ δέσμιος ἐσύρθη, ἀνεῦρεν ἐν ἑαυτῷ τὴν δύναμιν οὐ μόνον πρὸς σωτηρίαν του ἀλλὰ καὶ πρὸς νέαν μεγαλουργίαν. (Χειροκροτήματα). Καὶ συνετελέσθη ἡ Ἐπανάστασις μὲ τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην ἑνὸς φυσικοῦ φαινομένου, Ἐπανάστασις ἡ ὁποία ἐχώρισε προσωρινῶς τὸ Κράτος διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν διαρκῆ ἑνότητα τοῦ Κράτους, Ἐπανάστασις ἡ ὁποία θὰ μνημονεύεται πάντοτε μετὰ θαυμασμοῦ καὶ εὐγνωμοσύνης, ὡς ἱστορικὸν θαῦμα, μοναδικὸν θαῦμα, καταυγαζόμενον ἀπὸ τὴν λάμψιν ἀληθινοῦ μεγαλείου, τοῦ ψυχικοῦ καὶ πνευματικοῦ μεγαλείου ἐκείνου ὁ ὁποῖος διευθύνει καὶ ὅστις ἐνσαρκώνει τὰ εὐγενέστερα (χειροκροτήματα) ἰδανικὰ τοῦ Ἔθνους καὶ τὰς ἰσχυροτέρας αὐτοῦ ἀρετάς. Καὶ ἐφανερώθη καὶ πάλιν διὰ τῆς Ἐπαναστάσεως ταύτης ἡ ἀθανασία τῆς Ἑλληνικῆς ψυχῆς. Ὅταν τὸ πνευματικὸν καὶ πολιτικὸν κέντρον τοῦ Ἔθνους, πιστεῦσαν εἰς νέα εἴδωλα, εἰς κίβδηλα εἴδωλα, μὲ τὰ ὁποῖα ἀντικατέστησε τὰ αἰώνια Ἑλληνικὰ ἰδανικά, ἐλησμόνησε τὴν ἱστορικήν του ἀποστολήν, ἐλησμόνησε τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ πρὸς τὸ Ἔθνος, ἀνεφάνησαν τότε παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς ἀείποτε δοξασμένης Κρήτης νέαι ἐθνικαὶ δυνάμεις, νέοι παράγοντες, μὲ τὴν ἀπόφασιν ν’ ἀναλάβωσιν οὗτοι τὴν ἡγεσίαν τῆς Φυλῆς, ν’ ἀνασύρωσιν ἐκ τοῦ βαράθρου τὸ Ἔθνος καὶ νὰ καθοδηγήσωσιν αὐτὸ πάλιν εἰς τὴν ὁδὸν τοῦ καθήκοντος.

§50ΦΩΝΑΙ. Εὖγε! Εὖγε! Ζήτω ὁ μέγας ἡγέτης τοῦ Ἑλληνισμοῦ.

§51Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κρήτης ἀνεφάνησαν ὡς πρωταγωνισταὶ καὶ πρωτοστάται εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐθνικῆς σωτηρίας αὐτοὶ οἱ ὑπόδουλοι τῆς χθές, οἱ νησιῶται τοῦ Αἰγαίου καὶ οἱ Μακεδόνες.

§52Κ. ΜΕΛΑΣ. Ζήτω ἡ Σάμος.

§53ΘΕΜ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Ἀνεφάνησαν ὡς πρωταγωνισταὶ οἱ ὑπόδουλοι τῆς σήμερον, οἱ περιθαλπόμενοι τοῦ Κράτους, αὐτοὶ οἱ πρόσφυγες, οἱ πρόσφυγες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ τῆς Θράκης. Καὶ ἡ Μικρὰ Ἀσία, ἐκ τῶν τέκνων τῆς ὁποίας ἀπετελέσθη μέγα μέρος τοῦ Ἐθνικοῦ Στρατοῦ, ἐβροντοφώνησε πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὤφειλον νὰ μάθωσι τοῦτο ὅτι δὲν εἶναι ἀποικία, ἀλλ’ ὅτι καὶ ὑπὸ τὴν σκληροτέραν δουλείαν τόσων αἰώνων παραμένει πάντοτε πηγὴ ἀστείρευτος καὶ ἀθάνατος τῆς πλέον ἁγνῆς καὶ τῆς δυνατῆς Ἑλληνικῆς ζωῆς. Ἡ θυσία δὲ τοῦ αἵματος, τὴν ὁποίαν προσέφερε καὶ προσφέρει μετὰ τόσης προθυμίας καὶ μετὰ τόσης ἡρωϊκῆς αὐταπαρνήσεως εἰς τὸν Ἐθνικὸν ἀγῶνα ὁ Μικρασιατικὸς Ἑλληνισμὸς καὶ ὁ Θρακικὸς Ἑλληνισμός, θυσία ἐγκαινιάζουσα ἓν νέον συμβόλαιον ἀδιαρρήκτου ἀλληλεγγύης καὶ ἑνότητος ἐθνικῆς, ἡ θυσία αὕτη θὰ χρησιμεύσῃ καὶ ὡς ἡ μᾶλλον πειστική, ἢ μᾶλλον εὔγλωττος συνηγορία πρὸς ἀναγνώρισιν, πρὸς ὁριστικὴν κατακύρωσιν τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν δικαιωμάτων. Τὸ ἔργον τῆς Ἐπαναστάσεως ἐστέφθη μὲ τὸν θρίαμβον μιᾶς μεγάλης ἠθικῆς νίκης, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἡ ἀσφαλεστέρα ἐγγύησις τῆς τελικῆς νίκης, τῆς ἠθικῆς νίκης ἡ ὁποία περιέσωσε τὴν τιμὴν τοῦ Ἔθνους, τῆς νίκης ἡ ὁποία ἀπέδωκε τὴν Ἑλλάδα εἰς ἑαυτήν, τῆς νίκης κατὰ τοῦ ἠθικοῦ ἐχθροῦ τοῦ μαραίνοντος τὴν ψυχὴν τοῦ Ἔθνους. Πρὸς τὴν ἀληθῶς ἐθνοσωτηρίαν αὐτὴν Ἐπανάστασιν αἰσθάνομαι τὴν ἱερὰν ὑποχρέωσιν νὰ διερμηνεύσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὸν θαυμασμὸν καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην, πρὸς τὴν Ἐπανάστασιν καὶ τὸν ἔνδοξον Στρατὸν αὐτῆς, τὸν σωτῆρα Στρατόν, τὸν συνδυάζοντα τὴν ψυχικὴν ῥώμην ἥρωος καὶ τὸ θερμουργὸν αἴσθημα ἐμπνευσμένου ἀποστόλου.

§54Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ζήτω ὁ Ἑλληνικὸς Στρατός. (Χειροκροτήματα).

§55ΘΕΜ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταθέσω τὸν φόρον εὐλαβοῦς λατρείας πρὸς τὴν μνήμην τῶν ἐνδόξων νεκρῶν, οἱ ὁποῖοι ἡρωϊκῶς ἔπεσαν ἐν τῇ μαρτυρικῇ ἐκείνῃ γῇ τῆς Ἑλληνικῆς Μακεδονίας, ἔχοντες ἐν τῇ ψυχῇ των ὡς μόνον ὅραμα τὴν τιμὴν καὶ τὸ μεγαλεῖον τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα). Ἐκ τῶν ἐνδόξων τάφων αὐτῶν θὰ ἐνωτίζεται τὸ Ἔθνος ἐσαεὶ τὴν φωνὴν τῆς ἁγνοτέρας φιλοπατρίας, τῆς εὐγενεστέρας ἐθελοθυσίας καὶ τοῦ ἡρωϊσμοῦ. Ἀγήρως ἔστω ἡ μνήμη αὐτῶν καὶ αἰωνία ἡ εὐγνωμοσύνη τοῦ Ἔθνους πρὸς αὐτούς! Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει πλέον εὐτυχῶς χωριστὴ δόξα. Οἱ στρατιῶται τοῦ Ἐθνικοῦ ἀγῶνος, μὲ τὸ μέτωπον στεφανωμένον, μὲ τὰς δάφνας τῆς νίκης καὶ μὲ τὸ στῆθος σκεπασμένον ἀπὸ νωπὰς ἔτι πληγάς, ἐναγκαλίζονται τοὺς καθυστερήσαντας εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦτον, ἀλλὰ παλαιμάχους καὶ τούτους στρατιώτας τοῦ Κράτους, διὰ νὰ μεταγγίσωσιν εἰς αὐτοὺς τὴν ρώμην τῆς ψυχῆς των καὶ τὴν ἀληθῆ στρατιωτικὴν πίστιν. Καὶ ὁ Στρατός μας, ἐθνικὸς πάλιν Στρατός, ἡνωμένος εἰς ἕνα παλμόν, εἰς μίαν θέλησιν, τὴν θέλησιν νὰ πολεμήσῃ ὑπὲρ τῆς Πατρίδος καὶ νὰ νικήσῃ, ἀποτινάξας πλέον τὸν μαγικὸν λήθαργον, μὲ τὸν ὁποῖον ἀπεκοίμισαν τὴν ψυχήν του τὸ ψεῦδος καὶ ἡ πλάνη, ἐγείρεται καὶ πάλιν μὲ τὴν ἰσχὺν ἀνανεουμένου γίγαντος, ἵνα συνεχίσῃ τὰ ἔνδοξα αὐτοῦ κατορθώματα, ἐλευθερώσῃ καὶ πάλιν μὲ τὸ ξίφος τοὺς καταπροδοθέντας Ἑλληνικοὺς λαούς, ταπεινώσῃ ἐκ νέου τὴν ἐπηρμένην ὀφρῦν τῶν ἐπιβούλων ἐχθρῶν τοῦ Ἔθνους, καὶ διεκδικήσῃ πλήρη τὴν Ἐθνικὴν κληρονομίαν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ἡνωμένον δὲ τὸ Κράτος καὶ συνησπισμένον καὶ μὲ πλήρη ἀποκατάστασιν τῶν πολιτικῶν ἐλευθεριῶν του, ἀνέλαβε πλέον ἀπὸ τὰς χεῖρας τῆς Ἐπαναστάσεως τὴν σημαίαν τῆς Ἐθνικῆς πολιτικῆς, τῆς ὁποίας ἡγέτης καὶ ἐμπνευσμένος προφήτης ὑπῆρξε πάντοτε ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος... (παρατεταμένα χειροκροτήματα)... τῆς ἐθνικῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν αἰωνίαν καὶ ἀμετάβλητον προδιαγράφουσιν ὑπέρτεροι νόμοι, οἱ νόμοι οἱ διέποντες τὰ ἱστορικὰ πεπρωμένα μιᾶς ἐνδόξου Φυλῆς, οἵα καὶ ἡ Ἑλληνική, τῆς ἐθνικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄλλη παρὰ ἡ φέρουσα ἡμᾶς ἀντιμετώπους πρὸς τοὺς προαιωνίους ἐχθροὺς τῆς Φυλῆς μας. Καὶ τὴν πολιτικὴν ταύτην τὴν ἐθνικὴν εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις ἐξευγενίζει καὶ ἐξιδανικεύει ἔτι μᾶλλον ἡ ὡραία καὶ εὐτυχὴς σύμπτωσις ὅτι αὐτὸ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον τάσσει ἡμᾶς ὡς συμμάχους παρὰ τὸ πλευρὸν ἐκείνων μετὰ τῶν ὁποίων ἄπειροι ἱστορικαὶ ἀναμνήσεις μᾶς συνδέουσι καὶ πρὸς τοὺς ὁποίους αἰωνίαν εὐγνωμοσύνην ὀφείλομεν...

§56ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ζήτωσαν αἱ Προστάτιδες.

§57ΘΕΜ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. .... ὅτι αὐτὸ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον ὁρίζει τὴν θέσιν ἡμῶν πρὸς τὸ μέρος τῶν λαῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι μάχονται σήμερον ὑπὲρ τῶν εὐγενεστέρων ἰδεωδῶν τῆς ἀνθρωπότητος, τὰ ὁποῖα εἶναι καὶ τὰ κατ’ ἐξοχὴν ἰδανικὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, πρὸς τὸ μέρος ἐκείνων οἱ ὁποῖοι μάχονται νὰ χειραφετήσωσι τοὺς δουλεύοντας λαούς, νὰ δώσωσι τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ἐλευθερίαν εἰς τοὺς λαοὺς νὰ διαθέτωσιν αὐτοὶ ἑαυτοὺς καὶ νὰ κανονίζωσι τὰς ἰδίας αὐτῶν τύχας. (Χειροκροτήματα). Εἰσερχόμεθα ἤδη εἰς μίαν μεγάλην περίοδον Ἐθνικῆς ἐξελίξεως καὶ ἀναλαμβάνομεν ἕνα νέον ἀγῶνα, τὸν σημαντικώτερον ἴσως ἐξ ὅσων ἠθέλησέ ποτε ἡ Ἑλληνικὴ Ἰδέα καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Φυλή. Ἔχομεν βεβαίως νὰ ἀντιμετωπίσωμεν πολλὰς δυσχερείας, κληροδοτηθείσας παρὰ τοῦ πρώην καθεστῶτος, οὗτινος ἡ ἀκατονόμαστος πολιτικὴ ὄχι μόνον ἀπεξένωσε τὴν Ἑλλάδα τῶν συμπαθειῶν τῶν φυσικῶν αὐτῆς φίλων καὶ προστατῶν, ἀλλ’ ἔσπειρε καὶ τὴν ἐχθρότητα, τὴν καταφρόνησιν, τὴν δυσπιστίαν πρὸς αὐτήν. Ὁ θαυμασμὸς ὅμως, ἡ ἐκτίμησις καὶ ἡ ἐμπιστοσύνη τὴν ὁποίαν ἐμπνέουν αἱ προσωπικαὶ ἀρεταὶ τοῦ ἰθύνοντος σήμερον τὰς τύχας τῆς Ἑλλάδος, θὰ παγιώσῃ καὶ πάλιν τὴν δημοσίαν καλὴν πίστιν αὐτῆς, ἡ δὲ σύντονος ἐνέργεια πρὸς ἀνοργάνωσιν τῶν ὑλικῶν καὶ ἠθικῶν δυνάμεων τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία θὰ καταστήσῃ αἰσθητὴν καὶ τὴν συμβολὴν τῶν ἑλληνικῶν ὅπλων εἰς τὸν τεράστιον αὐτὸν ἀγῶνα, θὰ στρέψῃ καὶ πάλιν εὔνουν τὴν προσοχὴν τῶν Συμμάχων πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ὥστε μετὰ χρηστῶν ἐλπίδων νὰ ἀτενίζωμεν τὸ Ἐθνικὸν ἡμῶν μέλλον. Ἡ συναίσθησις δὲ τοῦ μεγαλειώδους σκοποῦ καὶ τοῦ μεγαλειώδους ἔργου πρὸς τὸ ὁποῖον τείνει σήμερον τὸ Κράτος θὰ δώσῃ καὶ εἰς ἡμᾶς, τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους, τὴν δύναμιν καὶ τὴν θέλησιν νὰ ἀνυψωθῶμεν ὑπεράνω τοῦ ταπεινοῦ ἐδάφους τῶν μικρῶν κομματικῶν ὑπολογισμῶν καὶ προσωπικῶν παθῶν καὶ νὰ στρέψωμεν ὅλην τὴν διάνοιαν ἡμῶν πρὸς τὸ σημεῖον μόνον ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον συναντῶνται τὰ μεγάλα τοῦ Ἔθνους συμφέροντα. Ἡ μεγαλυτέρα δὲ ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ προσφέρωμεν εἰς τὴν Πατρίδα, εἶναι νὰ ἐνισχύσωμεν ἐν ὁμοφροσύνῃ, χωρὶς νὰ ταρασσώμεθα ἀπὸ ἀμφιβολίας, χωρὶς νὰ πτοώμεθα ἀπὸ τὴν ἰδέαν τοῦ κινδύνου, καὶ χωρὶς νὰ παραφερώμεθα ὑπὸ ἀλόγων ἀνυπομονησιῶν, νὰ ἐνισχύσωμεν εἰς τὸ μέγα ἔργον τὸν μεγάλον Κυβερνήτην τῆς Χώρας, ὅστις, στερρῷ καὶ ἀσφαλεῖ τῷ βήματι, γαλήνιος τὸν νοῦν, ἀλλὰ μὲ καρδίαν φλογεράν, ποδηγετεῖ τὸ Ἔθνος πρὸς τὴν ἔνδοξον αὐτοῦ ἀποστολήν, πρὸς τὴν δημιουργίαν μιᾶς Ἑλλάδος ἰσχυρᾶς, ἡνωμένης, ἐλευθέρας καὶ δοξασμένης, ἀξίας τοῦ ἱστορικοῦ προορισμοῦ τῆς Φυλῆς. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐκ τῆς αἰθούσης). Ἤδη ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν δέχεται ἵνα ἡ ἐκλογὴ τῶν λοιπῶν μελῶν τοῦ Προεδρείου διεξαχθῇ αὔριον ὥρᾳ 5.30′ μ.μ. (Ἡ Βουλὴ ἀποδέχεται δι’ ἀναστάσεως τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 11.15′ π.μ.)