1916.06.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΞΑʹ.

ΤΗΣ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 1916

Προεδρία κ. Μ. ΘΕΟΤΟΚΗ.

(Ὥρα 7 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικά. Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ τὰ ἑξῆς ἔγγραφα. Οἱ ἐν Ἁγίῳ Σάββᾳ καὶ Κολοκυνθοῦ κηπουροὶ αἰτοῦνται ὅπως ἀφεθῇ αὐτοῖς τὸ ἠλεκτρικὸν ρεῦμα ἐπὶ τῇ προτέρᾳ τιμῇ. Οἱ ἔμποροι τοῦ Νομοῦ Χανίων αἰτοῦνται, νὰ γίνηται ἡ διανομὴ τοῦ σίτου δικαία καὶ ἐξ ἴσου πρὸς ὅλους τοὺς ἐμπόρους, ἄνευ τινὸς προτιμήσεως καὶ νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τῶν κωμοπόλεων Κολυμβαρίου, Καστελλίου, Κισσάμου, Παλαιοῦ καὶ Καλυβῶν. Οἱ παρὰ τῇ Ταχυδρομικῇ καὶ Τηλεγραφικῇ Διευθύνσει Ναυπλίου ταχυδρομικοὶ διανομεῖς, αἰτοῦνται ἀφομοίωσιν τῶν ἐν ταῖς πρωτευούσαις ταχυδρομικῶν διανομέων πρὸς τοὺς συναδέλφους τοῦ Κεντρικοῦ Ταχυδρ. Ἀθηνῶν καὶ ἀνταλλακτηρίων γραφείων. Ὁ Ἰωάν. Δημητριάδης, κάτοικος Ἀθηνῶν, αἰτεῖται, ὅπως ἐπιτραπῇ νὰ μείνῃ ἀνοικτὸν κατὰ τὰς Κυριακὰς τὸ παρὰ τὸ Ζάππειον καπνοπωλεῖόν του. Ὁ Σύνδεσμος τῶν ὑπαλλήλων Σιδηροδρόμων τῆς Ἑλλάδος αἰτεῖται, ὅπως ἐπιβληθῇ δεκάλεπτος ἢ πεντάλεπτος αὔξησις ἐπὶ τῆς τιμῆς τῶν σιδηροδρομικῶν εἰσιτηρίων ὑπὲρ τοῦ Ταμείου Συντάξεων τοῦ προσωπικοῦ τῶν διαφόρων Ἑταιρειῶν. Ὁ Σύνδεσμος Ἐργατῶν Θαλάσσης παραπονεῖται κατὰ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Πειραιῶς, ὡς μὴ ἐνεργοῦντος πρὸς ἐξεύρεσιν ἐργασίας τῶν μελῶν τούτου. Ὁ Πρόεδρος Κοινότητος Βαθέος ἐπαρχίας Λευκάδος ὑποβάλλει πρᾶξιν δι’ ἧς ζητεῖ τὴν ταχεῖαν ψήφισιν τῆς προτάσεως νόμου δι’ ἧς τροποποιοῦνται αἱ διατάξεις τοῦ νόμου

ΓΦΑΓʹ.

Ἡ ἐκ Σερρῶν Βασιλικὴ χήρα Ἀθαν. Λαζάρου, ἧς ὁ σύζυγος ἐκρεουργήθη ὑπὸ τῶν Βουλγάρων ζητεῖ, ὅπως τῇ χορηγηθῇ σύνταξις. ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ζητοῦσι τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ συντάξεως λόγῳ σωματικῆς ἀνικανότητος διὰ τὰς μαχίμους τοῦ στρατοῦ ὑπηρεσίας ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν. ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 8 ἄρθρ. τοῦ σχεδίου νόμου περὶ ἐγγραφῶν καὶ τμηματικῶν ἐξετάσεων τῶν φοιτητῶν. ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ὑποβάλλουν ἑτέραν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ σχεδίου νόμου καὶ ἐπὶ τοῦ ἰδίου 8ου ἄρθρου. ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπὸ στοιχεῖον δʹ ἐδαφίου τοῦ 3ου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συντάξεων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ὑπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπαγομένους ἐμμίσθους ὑπαλλήλους». Ὁ Βουλευτὴς κ. Μ. ΚΟΡΙΝΑΣ ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἀνεγέρσεως σχολικῶν κτιρίων στοιχειώδους & μέσης ἐκπαιδεύσεως». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ καὶ Α. ΜΑΤΕΣΗΣ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγγραφῶν καὶ ἐξετάσεων φοιτητῶν. Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ καὶ Θ. ΒΕΛ-ΛΙΑΝΙΤΗΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως Ν. Β. Διατάγματος τῆς 8 Δεκεμβρίου 1915 περὶ ὀνομασίας ἐφέδρων δοκίμων διαχειριστῶν τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ, Θ. ΒΕΛΛΙΑ-

ΝΙΤΗΣ, Α. ΒΙΤΑΛΗΣ, Ν. ΤΣΙΡΙΓΩΤΗΣ, Π. ΣΠΥΡΑ-

ΚΗΣ, Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ, Δ. ΔΟΥΛΗΣ, κλπ. ὑποβάλλουσι ἔγγραφον πρότασιν περὶ προτάξεως ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συντάξεως λόγῳ σωματικῆς ἀνικανότητος διὰ τὰς μαχίμους τοῦ στρατοῦ ὑπηρεσίας ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν τοῦ στρατεύματος κλπ.». Τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς ἐκτάκτου εἰσφορᾶς ἐκ τῶν κατὰ τὰ ἔτη 1915–1916 κερδῶν τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας Ἐπιτροπήν, παρακαλουμένην ἵνα ὑποβάλῃ ὅσον ἔνεστι τάχιον τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατ’ ἀπόφασιν εἰλημμένην κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν ἡ Ἡμερησία Διάταξις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐπερωτήσεων παραλείπεται.

§4Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Σήμερον εἶναι ἡμέρα προωρισμένη διὸ κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον καὶ δὲν δύνασθε νὰ μεταβάλητε τὸν Κανονισμὸν δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει καὶ εἷς Βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἀναπτύξῃ ἔλεγχον κοινοβουλευτικόν, εἴτε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε κατὰ ὀργάνων τῆς ἐξουσίας, εἴτε κατὰ Ἑταιρειῶν, βεβαίως, ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν ἡ Βουλὴ νὰ ἀκούσῃ τὸν κ. Βουλευτὴν διαμαρτυρόμενον. Αὕτη εἶναι ἡ ἀντίληψίς μου, αὐτὸ δὲ ἐπιτάσσει καὶ ὁ Κανονισμός.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς εἶναι τοιοῦτον.

§6Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Νὰ παραιτηθοῦν ὅσοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ ὀνόματα.

§8Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὀρθῶς ἀνεπτύχθη παρὰ τοῦ ἐντίμου Συναδέλφου καὶ ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τούτου χθές, ὅτι, προκειμένου περὶ τῆς ἡμέρας τῶν ἐπερωτήσεων, ἡ Βουλὴ οὐδεμίαν ἐξουσίαν ἔχει νὰ ἀναβάλῃ αὐτήν. Δὲν ὑπάρχει ὅμως καὶ ἀμφιβολία, ὅτι εὐθὺς ὡς ὁ ἐπερωτῶν ὑποχωρεῖ καὶ παραιτεῖται τοῦ δικαιώματος τούτου, ἡ Βουλὴ δύναται νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ἄλλην ἐργασίαν αὐτῆς.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, ἄν εἶναί τις διατεθειμένος νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἐκ τῶν θελόντων νὰ λάβωσι τὸν λόγον. Φρονῶ δέ, ὅτι περιττεύει τὸ νὰ κληθῇ εἷς ἕκαστος τῶν Βουλευτῶν ἐκ τοῦ καταλόγου τῶν ἐπερωτήσεων διὰ νὰ δηλώσῃ τὴν γνώμην του ταύτην. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος καλέσῃ κατὰ σειρὰν ἐν γένει, διὰ γενικῆς προσκλήσεως, τοὺς ἔχοντας νὰ ἐπερωτήσωσιν, ἐὰν εἶναι διατεθειμένοι νὰ προδῶσιν εἰς τήν ἐργασίαν ταύτην καὶ οὗτοι δὲν ἀπαντήσωσιν, εἴτε διότι δὲν θέλουσι νὰ ἐπερωτήσωσιν, εἴτε διότι εἶναι ἀπόντες, τὸ ζήτημα λύεται. Ἑπομένως, εἶναι περιττὸν νὰ προηγηθῇ ὀνομαστικὴ πρόσκλησις.

§10Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κράλης ἔχει τὸν λόγον.

§12Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Διὰ σήμερον παραιτούμεθα.

§13Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Διὰ σήμερον μόνον, μάλιστα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Κράλη.

§15Π. ΚΡΑΛΛΗΣ. Ἐπειδὴ λείπει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς, ἐπιφυλάσσομαι τὴν Δευτέραν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τις ἄλλος νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἐκ τῶν ὑποβαλόντων ἐπερωτήσεις;

§17ΦΩΝΑΙ ΠΑΝΤΑΧΟΘΕΝ. Ὄχι, ὄχι.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας

§19Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριε Πρόεδρε, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, παρακαλῶ, τὸν λόγον. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ τῆς διοικήσεως τῆς δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ὑπάρχει ἔκθεσις, ἡ ὁποία δικαιολογεῖ καὶ διαφωτίζει τὴν ἐργασίαν αὐτήν, ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ἐν ὀλίγοις νὰ εἴπω εἰς τὶ συνίσταται ἡ ἐργασία αὕτη. Τὸ συμβούλιον, τὸ λεγόμενον Ἐκπαιδευτικόν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λέγηται μᾶλλον τῆς Μέσης καὶ Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ, ἀλλ’ ἡ ἁπλῆ σύστασίς του ἐκ δώδεκα μελῶν εἶναι δυσανάλογος πρὸς τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν κάμνει, πρὸς τὴν κατάστασιν τῶν ἐκπαιδευτηρίων μας, πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν λειτουργῶν τῆς Παιδείας καὶ ἐν γένει πρὸς τὴν ὅλην κατάστασιν τῆς Παιδείας. Τί ἐργασίαν κάμνει αὐτό;

§20ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί ἐργασίαν κάμνει αὐτό;

§21Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Κάμνει πολλὴν ἐργασίαν. Θὰ μὲ ἀφήσητε νὰ ὁμιλήσω ἐγὼ καὶ ὑμεῖς θὰ ἀποφανθῆτε. Ἐγὼ θὰ σᾶς εἴπω τὴν γνώμην μου περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων.

§22Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Διαλογικὴν συζήτησιν θὰ κάμωμεν; Ἀφήσατε τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὁμιλήσῃ.

§23Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἕξ μέλη ἀρκοῦσι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Συμβουλίου. Ἀφοῦ εἰς τὴν Πρωσσίαν, ἡ ὁποία ἔχει περὶ τὰ τριάκοντα ἑκατομμύρια κατοίκων, τὸ ἀνώτατον συμβούλιον ἀποτελεῖται ἀπὸ πέντε μέλη, ἡμεῖς ποὺ ἔχομεν ἓξ ἑκατομμύρια, ἐὰν ἔχωμεν ἕξ, εἶναι ἀρκετά.

§24Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Τρία.

§25Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἀφήσατέ με. Ἔχετε καιρὸν, ὅταν γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, νὰ εἴπητε τήν γνώμην σας. Ἐκ τῶν ἕξ αὐτῶν μελῶν, τέσσαρες θὰ εἶναι φιλόλογοι, εἷς μαθηματικὸς καὶ εἷς φυσικός· προσθέτομεν δὲ καὶ ἕνα καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Νομικῆς Σχολῆς, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀναγκαῖος διὰ νὰ δίδῃ τὴν γνώμην του ἐπὶ τῶν πειθαρχικῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα διαφεύγουσι τὴν δικαιοδοσίαν τῶν μελῶν αὐτῶν. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐπιθεωρητῶν αὐτῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως κατὰ τὸν νόμον εἶναι 19. Νομίζω, ὅτι ἀρκοῦσι μόνον ἐννέα, ἕξ φιλόλογοι, εἷς μαθηματικὸς καὶ εἷς φυσικὸς καὶ εἷς γυμναστής. Οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως εἶναι 70. Νομίζω, ὅτι ἀρκοῦσι 50 μόνον. Γίνεται δὲ μεγάλη οἰκονομία, διότι νὰ σημειώσητε, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως εἶναι μᾶλλον ἀστυνομικὴ παρὰ διδακτική. Ἀρκοῦσι 50 ἐπιθεωρηταὶ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως. Μὴ λησμονῆτε, Κύριοι, ὅτι ἔχομεν 6.000 σχολεῖα δημοτικὰ καὶ μὲ τὴν Βόρειον Ἤπειρον θὰ γίνωσιν 7.000. Λοιπόν, εἰς ἕνα ἐπιθεωρητὴν δὲν δυνάμεθα νὰ ἀναθέσωμεν περισσότερα ἀπὸ 150 ἕως 160 σχολεῖα...

§26Χ. ΧΑΤΖΗΛΑΖΑΡΟΣ. Ἑπτὰ ἕως δέκα ἀρκοῦσιν.

§27Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ὅλων τῶν σχολείων, τῶν 3.500; Πρέπει νὰ εἶναι ὑπεράνθρωποι αὐτοὶ διὰ νὰ ἐπιχειρήσωσιν αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν. Διὰ τοὺς ἰατρούς. Διὰ τοὺς ἰατρούς, Κύριοι, φρονῶ, ὅτι ὁ θεσμὸς αὐτὸς τῶν σχολικῶν ἰατρῶν καὶ τῶν βοηθῶν αὐτῶν, εἶναι ἀναγκαῖος, εἶναι θεσμὸς πολύτιμος, ἴσως τινὲς ἐξ ὑμῶν νὰ τὸν θεωρῶσιν ἄκαιρον...

§28Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἶναι ὅλως περιττός. (Θόρυβος).

§29Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Νὰ γίνῃ ἡσυχία, κ. Πρόεδρε.

§30Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Θὰ μὲ ἀναγκάσητε νὰ κατέλθω.

§31Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ διεξαγάγηται διαλογικὴ συζήτησις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁμιλεῖ.

§32Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Εἰς τὴν Κρήτην ἔλαβον τὴν ἑξῆς πικρὰν πεῖραν. Πρὸ δύο ἐτῶν, ὅτε ἦτο διοικητὴς Κρήτης ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος Βουλευτής, ἦτο ἐπιδημία δεινή, ἰδίως εἰς τὴν ἀνατολικὴν Κρήτην, εἰς τοὺς Νομοὺς Ἡρακλείου καὶ Λασηθίου, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι τὸ ἥμισυ τῆς Κρήτης, μηνιγγίτιδος, ἰλαρᾶς, ὀστρακιᾶς, καὶ διφθερίτιδος, τεσσάρων νοσημάτων! Πόσα νομίζετε παιδιά, ὅτι ἀπέθανον καὶ μαθηταὶ καὶ μὴ μαθηταί; Περὶ τὰ πεντακόσια! Εἰς ἕν χωρίον τοῦ Μονοφατσίου, τὸ ὁποῖον λέγεται Τάδιαις, τὸ ὁποῖον ἀπετελεῖτο, —ἀποτελεῖται καὶ ἤδη —ἀπὸ 45 οἰκογενείας, ἀπέθανον 16 παιδιά! Ἐὰν ὑπῆρχον, Κύριοι, σχολικοὶ ἰατροὶ, ἡ θραῦσις αὕτη δὲν θὰ ἐγίνετο. Εἰς τὴν Κρήτην ἡμεῖς ἐπληρώσαμεν διὰ δύο στρατιώτας τῶν ἀγημάτων τῶν Εὐρωπαϊκῶν, οἱ ὁποῖοι ἐφονεύθησαν, ἀνὰ 18.000 δραχμῶν. Λοιπόν, ἐὰν διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ἀπετιμήθη ἡ ζωὴ των 18.000, διὰ τοὺς παῖδας, βεβαίως, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποτιμήσωμεν ὀλιγώτερον ἀπὸ 5.000 τήν ζωήν των. Τὸ Κράτος τὸ ἡμέτερον ἔχει 5.000.000 ἴσως καὶ περισσότερα, θὰ ἔχῃ βέβαια 500 χιλιάδας μαθητάς· ἐὰν ἐξ αὐτῶν σώσωμεν εἰς ὅλον τὸ Κράτος μόνον διακοσίους — καὶ θὰ σώσωμεν καὶ περισσοτέρους, ἴσως καὶ χιλίους — ἡ ἀποτίμησις τῆς ζωῆς αὐτῶν ἡ ὑλική— διότι ἡ ἠθικὴ ἀποτίμησις τῆς ζωῆς τῶν Ἑλλήνων εἶναι ἀνεκτίμητος — καὶ διὰ τὸν ὑλικὸν πλοῦτον, τὸν ὁποῖον θὰ προσπορίζωσιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ διὰ τήν μεγάλην ὑπηρεσίαν τὴν στρατιωτικήν, τήν ὁποίαν θὰ κάμωσιν εἰς αὐτήν,— ἡ δαπάνη δὲ τῶν ἓξ σχολικῶν αὐτῶν ἰατρῶν, ὅπως εἶναι καὶ οἱ ἓξ ἐπιθεωρηταί, καὶ 25 βοηθῶν αὐτῶν, δὲν θὰ ὑπερβῇ τὰς 60.000 δραχμῶν. Ἀντὶ, λοιπόν, 60.000 δρχ. σώζομεν τὴν πολύτιμον ζωὴν τόσων Ἑλληνοπαίδων. Ἐδῶ, εἰς τὰς Ἀθήνας, Κύριοι, ὁ σχολικὸς ἰατρὸς Ἀθηνῶν κατώρθωσε νὰ ἀνακαλύψῃ 7 φθισικοὺς διδασκάλους καὶ μαθητάς. Δὲν εἶναι, λοιπόν, ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν ἰατρὸν καὶ δι’ αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν;

§33Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§34Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἡ οἰκονομία, ἡ ὁποία θὰ προσγίνῃ ἐκ τοῦ περιορισμοῦ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὰς θέσεις αὐτὰς τοῦ Συμβουλίου, τῶν Ἐπιθεωρητῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν ἰατρῶν, θὰ ἀνέλθῃ εἰς 450 χιλιάδας δρχ. Δὲν πρέπει, Κύριοι, θεσμούς, οἱ ὁποῖοι ἀναγνωρίζονται ὡς παρέχοντες ὠφελείας, δὲν πρέπει, ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ, νὰ τοὺς καταργῶμεν. Ἀντὶ μεταρρυθμίσεως καὶ βελτιώσεως, νὰ μὴ προβῶμεν εἰς ἀποσύνθεσιν, νὰ μὴ πάθωμεν, δηλαδή, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπάθαμεν εἰς τὴν Κρήτην, διότι ἡμεῖς πρῶτοι ἐφηρμόσαμεν τὸν νόμον περὶ Κοινοτήτων, ἀντὶ δὲ διορθώσεως, ἀποσυνετέθησαν αἱ Κοινότητες, διότι ἔχομεν ἤδη ἐν Κρήτῃ κοινότητας, ἀποτελουμένας ἀπὸ 30, 50 ἢ 60 οἰκογενείας. Εἶναι δυνατὸν μία Κοινότης, ἀποτελουμένη ἀπὸ 60 οἰκογενείας, νὰ κάμῃ ἔργον; Κατὰ τὸν μῦθον τοῦ Αἰσώπου, πατὴρ ἐσχημάτισε μίαν ράβδον καὶ ἐκάλεσε τὰ παιδιά του καὶ τοὺς εἶπε, «συντρίψατε τὴν δέσμην αὐτήν» καὶ αὐτὰ δὲν ἠδύναντο νὰ τὴν συντρίψωσιν. Δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὸ ἀντίθετον καὶ ἀντὶ νὰ βελτιώσωμεν νὰ ἀποσυνθέσωμεν...

§35Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Ὑπάρχει κοινότης ἀπὸ τρεῖς κατοίκους...

§36Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Τὸ νομοσχέδιον ἔχει τὰ ἑξῆς. Τὰ Διδασκαλεῖα μας εὑρίσκονται εἰς κατάστασιν ἀποσυνθέσεως. Εἰς τὸ Διδασκαλεῖον τῆς Σάμου, εἰς τὴν αʹ τάξιν ὑπάρχουσι 12 μαθηταί, εἰς τὴν βʹ τάξιν ὑπάρχουσιν 23 μαθηταί. Εἰς τὸ Διδασκαλεῖον Λαμίας ὑπάρχουσι 12 μαθηταὶ τῆς αʹ τάξεως, καὶ 17 τῆς βʹ. Εἰς τὸ Διδασκαλεῖον Κοζάνης ὑπάρχουσι 14 μαθηταὶ τῆς Αʹ τάξεως, εἰς τὸ Διδασκαλεῖον Ἰωαννίνων ὑπάρχουσιν 11 μαθηταὶ τῆς Αʹ τάξεως καὶ 12 τῆς βʹ τάξεως. Εἶναι φόβος, ὅτι θὰ κατορθώσωμεν, ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν Διδασκαλεῖον καὶ νομίζω, ὅτι ἡ ἀφορμὴ εἶναι, ὅτι ἀπὸ τὰ Διδασκαλεῖα ἐξέρχονται πρωτοβάθμιοι διδάσκαλοι, λαμβάνοντες μισθὸν δέκα δρχ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἰσχύῃ ὁ παλαιὸς νόμος· νὰ λαμβάνῃ ὁ διδάσκαλος 140 δρχ., 150, 130 καὶ ὄχι 100. Τοιουτοτρόπως μόνον θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἔχωμεν λειτουργοὺς τοῦ προορισμοῦ διὰ τὸν ὁποῖον τοὺς καλεῖ ἡ Πολιτεία.

§37Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Τότε πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν σχολείων.

§38Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Σᾶς παρακαλῶ, κ. Βουλευτά. Διατί, ὅταν περὶ σχολείων γίνεται αὐτὸς ὁ λόγος, πάντοτε προστρέχομεν εἰς οἰκονομίας; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ σπουδαιότερον τῶν ζητημάτων, εἶναι τὸ ζήτημα τῶν σχολείων.

§39ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τῶν Δημοτικῶν.

§40Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Πρὸ πάντων τῶν Δημοτικῶν. Εἷς χημικὸς ἔλεγεν, ὅτι ἀναλόγως τῆς καταναλώσεως τοῦ σάπωνος, ἡ πρόοδος ἑκάστου λαοῦ διαφαίνεται, ἐγὼ λέγω— καὶ θὰ τὸ παραδεχθῆτε καὶ ὑμεῖς — ὅτι, ἀναλόγως τῆς προόδου καὶ τῆς βελτιώσεως τῆς Παιδείας, φαίνεται ἡ πρόοδος ἑνὸς λαοῦ. Δὲν πρέπει ὅλας τὰς οἰκονομίας νὰ τὰς κάμωμεν εἰς τήν ράχιν ὅλων τῶν διδασκάλων, τοῦ διδασκάλου, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ 1833 εἶναι στάσιμος.

§41Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν συζητεῖτε νομοσχέδιον τώρα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται.

§43Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπιτρέπει ὁ ρήτωρ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ δὲν ἐψήφισεν οὐδεμίαν δαπάνην.

§44Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Δὲν πρόκειται περὶ σπατάλης· πρόκειται περὶ ἄρτου.

§45Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Καὶ ἡ σπατάλη εἶναι δεδικαιολογημένη.

§46Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἐννοήσατε, κ. Γεράκη, καὶ ἀδίκως θυμώνετε.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις δὲν γίνεται· εἰσήγησις γίνεται.

§48Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅταν πρόκειται περὶ Παιδείας, δὲν εἴμεθα φειδωλοί, αὐτὸ εἶπον. Ἡ παροῦσα Βουλὴ δὲν ἐψήφισεν οὐδεμίαν σπατάλην, παρὰ ἐδήλωσεν ἐπανειλημμένως, ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ πατάξῃ πᾶσαν σπατάλην ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν νομοσχέδιον παρουσίασε περὶ σπατάλης. Σήμερον, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ποιεῖται αὐτὴν τὴν ἀρχήν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγετε.

§50Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι, ὅταν πρὸ διημέρου εἰσήγαγον νομ)διον περὶ διδασκαλείων, εἶπον ὅτι τὰ οἰκονομικά μας δὲν ἐπιτρέπουν τήν αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν διδασκάλων. Ἤδη τὰ οἰκονομικὰ γίνονται καλλίτερα μὲ τὴν μερικὴν ἀποστράτευσιν, ἡ ὁποία γίνεται. Σᾶς παρακαλῶ μὴ διακόπτετε, δὲν προσέχετε δὲ εἰς ὅσα λέγω.

§51Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Δι’ αὐτὸ δὲν ἠνόησεν ὁ κ. Συνάδελφος.

§52Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Εἰς τὴν Μ. Ἐκπαίδευσιν τοῦ μέσου κλάδου ἐννοῶ τῶν Ἑλληνικῶν Σχολείων, μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ τριετὴς φοίτησις δὲν ἀρκεῖ. Ἐπείσθην ἐκ πείρας καὶ τῆς μικρᾶς ἐπιθεωρήσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμον ἐδῶ εἰς τὰ σχολεῖα, ἐπείσθην ὅτι δὲν ἀρκοῦν τὰ τρία ἔτη, ἀλλ’ ὡς εἶναι ἡ φοίτησις τετραετὴς τῶν Γυμνασίων, πρέπει καὶ τῶν Ἑλληνικῶν Σχολείων νὰ γίνῃ τετραετής. Διὰ τῆς αὐξήσεως αὐτῆς τῆς τριετοῦς παιδεύσεως τῶν Ἑλληνικῶν Σχολείων εἰς τετραετῆ, θὰ μορφώνωνται καλλίτερον οἱ νέοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξέρχωνται ἀπὸ τὰ Ἑλληνικὰ Σχολεῖα καὶ ὅσοι μὲν ἐπιδίδονται εἰς τὸν ἐπαγγελματικὸν βίον, θὰ εἶναι περισσότερον ὁπλισμένοι διὰ νὰ παλαίουν πρὸς τὰς διαφόρους περιπετείας τοῦ βίου, ὅσοι δὲ θὰ μεταβῶσιν εἰς τὰ Γυμνάσια, θὰ εἶναι καλλίτερον παρεσκευασμένοι, διότι μὴ λησμονῶμεν, ὅτι ἡ ἀρχαία Ἑλληνικὴ γλῶσσα εἶναι πολὺ δύσκολος γλῶσσα καὶ θέλει ἀρκετὴν προπαρασκευήν. Ἡμεῖς εἰς τὴν Κρήτην ἔχομεν ἑξαετῆ δημοτικὴν φοίτησιν καὶ ἑξαετῆ εἰς τὸ Γυμνάσιον τὸ ὅλον δώδεκα ἐτῶν. Φρονῶ, ὅτι καὶ τὰ Διδασκαλεῖα διὰ νὰ ἐκπληρώσωσι καλλίτερον τὸν προορισμόν των, ἡ φοίτησις πρέπει νὰ γίνῃ ἀπὸ τριετίαν εἰς τετραετίαν, διότι καθ’ ἡμέραν προοδεύουν αἱ γνώσεις καὶ οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τῶν σχολείων πρέπει νὰ εἶναι προπαρασκευασμένοι διὰ νὰ δύνανται νὰ ἀντιπαλαίσωσιν εἰς τὰς διαφόρους περιπετείας τοῦ βίου. Μὴ λησμονῶμεν, ὅτι ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες εἴμεθα λαὸς μεταναστευτικὸς καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μεταναστεύουν, πρέπει νὰ εἶναι προπαρασκευασμένοι.

§53Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Νὰ καταργήσωμεν τινὰ τῶν μαθημάτων.

§54Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Πρῶτον γεωγραφίαν δὲν ἔχομεν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ Σχολεῖα. Αὐτὸ εἶναι ἓν τῶν ἀναγκαιοτέρων μαθημάτων. Ὁ περισσότερος λαὸς εἶναι ἀγεωγράφητος ἀπὸ ἡμᾶς, ἡμεῖς δὲ πρέπει νὰ εἴμεθα τὸ πρότυπον τῆς Παιδείας.

§55ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὴ λησμονῶμεν,...

§56Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ὡς πρὸς τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ Συμβούλιον τῆς Μέσης καὶ Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, κάμνω ἕνα νεωτερισμόν, ὥστε νὰ μείνῃ πλήρης ἡ ἀποκέντρωσις διότι, ὅπως ὁ νόμος διαρρυθμίζεται, ὁ Ὑπουργὸς δὲν κάμνει τίποτε, παρὰ βάζει τὴν ὑπογραφήν του· τινὰ τῶν δικαιωμάτων τοῦ Συμβουλίου, τὰ ἀναθέτῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν καὶ τὰ ἄλλα τὰ διαρρυθμίζει κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἐκτελῆται ἡ ἐργασία τοῦ Συμβουλίου ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας. Ὁ Ὑπουργὸς ὑποχρεοῦται ἐντὸς δεκαπέντε ἡμερῶν νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου περὶ μεταθέσεως, προαγωγῆς καὶ περὶ ἄλλων. Ὁ διορισμὸς τὸ πρῶτον διοριζομένων καθηγητῶν καὶ διδασκάλων, ἀφίνεται εἰς τὸν Ὑπουργόν...

§57ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀποκέντρωσις ἢ συγκέντρωσις γίνεται;

§58ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἰσήγησιν κάμνει.

§59Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Μὴ ἀπαντᾶτε, παρακαλῶ.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§61Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἡ πλήρης ἀποκέντρωσις γίνεται μετριωτέρα, διότι πᾶν μέτρον ἄριστον.

§62Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Μὴ ἀπαντᾶτε καὶ μὴ ἐπιτρέπετε διακοπάς.

§63Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Τὰ ἐποπτικὰ συμβούλια, τὰ λεγόμενα ἐπαρχιακά, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς τὰ λέγομεν περιφερειακά, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦνται ἀπὸ πέντε μέλη ἀπὸ τρία ὁριζόμενα ὑπὸ τοῦ νόμου, ὑπὸ τοῦ Γυμνασιάρχου, ὑπὸ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ καὶ ὑπὸ τοῦ Προέδρου ἢ τοῦ ἀρχαιοτέρου τῶν δικαστῶν καὶ ὑπὸ δύο ἑτέρων μελῶν τὰ δύο αὐτὰ μέλη, τὰ προστιθέμενα, ἀπεδείχθη ἐκ τῆς πείρας, ὅτι δὲν προάγουν, ἀλλὰ παρακωλύουσι τὸ ἔργον. Λοιπόν, καταργοῦμεν αὐτὰ τὰ δύο μέλη. Εἰς τὴν Μέσην ἐκπαίδευσιν κάμνομεν τὴν ἑξῆς βελτίωσιν. Καὶ ἤδη εὑρίσκομαι εἰς τήν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Βουλευτὴν Ἀττικοβοιωτίας, ὁ ὁποῖος ὅταν εἰσήγαγον τὸ νομοσχέδιον περὶ Νηπιαγωγείων μοὶ εἶπεν ὅτι δὲν ἀνέφερον τίποτε διὰ τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν. Τὸ ἑξῆς κάμνω διὰ τήν Μέσην ἐκπαίδευσιν. Γνωρίζετε, ὅτι πρὸ ὀλίγων ἀκόμη ἐτῶν δὲν ἦσαν διωρισμένοι ἴδιοι καθηγηταὶ διὰ τὴν φυσικὴν καὶ διὰ τὰς φυσιογνωστικὰς ἐπιστήμας. Πρὸ 4 ἐτῶν διωρίσθησαν τοιοῦτοι καθηγηταί. Ἀλλὰ τὶ νομίζετε ὅτι γίνεται; Διδάσκουν χωρὶς ἐποπτικὴν διδασκαλίαν, δηλαδή, χωρὶς πειράματα. Ἐπιστῆμαι δὲ φυσιογνωστικαὶ χωρὶς πειράματα, εἶναι ἔπεα πτερόεντα. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἐξ ἑνὸς καταλόγου, διὰ νὰ ἴδητε πόσα Γυμνάσια ἔχουν ὄργανα καὶ πόσα δὲν ἔχουν. Ἐκ τῶν ἑξήκοντα Γυμνασίων, τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ Κράτος, τριάκοντα δὲν ἔχουν διόλου ὄργανα, τὰ δὲ ἄλλα τριάκοντα τὰ ὁποῖα ἔχουν, τὰ μὲν ἔχουν περισσότερα, τὰ δὲ ὀλιγώτερα, τὰ δὲ ἔχουσιν ὄργανα τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς ἀχρηστίαν, διότι ἐβλάβησαν.

§64Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Διότι ἐβλάβησαν ἢ διότι δὲν ἠξεύρουν νὰ τὰ μεταχειρισθοῦν οἱ καθηγηταί;

§65Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Λοιπόν, ἐὰν θέλωμεν νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ εὑρισκώμεθα καὶ ἂν θέλωμεν τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα δαπανῶμεν διὰ τὴν διδασκαλίαν τῆς φυσικῆς καὶ τῶν φυσιογνωστικῶν ἐπιστημῶν, νὰ μὴ δαπανῶνται ἐπὶ ματαίῳ, πρέπει νὰ καταστήσωμεν ὑποχρεωτικὴν τὴν ἐποπτικὴν διδασκαλίαν. Καὶ διὰ νὰ τὴν καταστήσωμεν ὑποχρεωτικήν, ὥρισα 100.00 δραχ. διὰ νὰ ἀγοράσωμεν ὄργανα καὶ ἐφοδιασθῶσι τὰ Γυμνάσια, τὰ ὁποῖα στεροῦνται τοιούτων ὀργάνων καὶ κατόπιν ἐπὶ τρία ἔτη ἀνὰ 25.000 δρχ. ἐτησίως. Καὶ ἐπειδὴ εἶναι πολλοὶ καθηγηταὶ ὑπηρετοῦντες ἐπὶ 15 καὶ 16 ἔτη, οἵτινες δὲν γνωρίζουσιν, εἴτε ἀπέμαθον τὴν χρῆσιν τῶν ὀργάνων, ὥρισα, ἵνα κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐπὶ ἕνα μῆνα συνέλθωσιν ἐνταῦθα καὶ διδαχθῶσιν ἀπὸ ἕνα καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου, διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ἐκτελέσωσι τὸν προορισμόν των. Καὶ ὁρίζω καὶ 15 ἕως 20 δρχ. κατὰ μῆνα ἐν ὅσῳ διαρκεῖ τὸ σχολικὸν ἔτος διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν ἀναγκαίων ὀργάνων, τῶν σωλήνων καὶ τῶν διαφόρων ὑλῶν, αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουσι. Διότι τώρα πρέπει νὰ γνωρίζητε, Κύριοι, ὅτι, ὅπως λέγει ὁ Πλάτων καὶ ὁ Ἀριστοτέλης, ὁ ποιητὴς καὶ ὁ συγγραφεὺς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παράγει, τὸ θεωρεῖ παιδί του καὶ τὸ ἀγαπᾷ, εἶναι δημιούργημά του. Λοιπόν καὶ ὁ μαθητής, ὅταν κάμῃ ἕν πείραμα εἰς τὸ μάθημα, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θεωρητικῶς μανθάνει, τότε λαμβάνει στοργήν, ἀναγνωρίζει καὶ τὴν δύναμιν τῆς ἐπιστήμης καὶ αἰσθάνεται καὶ ἀγάπην εἰς τὸν περαιτέρω του βίον διὰ νὰ προαγάγῃ τὴν ἐπιστήμην αὐτήν, ἡ ὁποία μετὰ λύπης μου λέγω, ὅτι ἐδῶ εἰς τήν Ἑλλάδα δὲν εὑρίσκεται οὐδὲ εἰς τὰ σπάργανά της. Πρὸς τούτοις, ὡς ἐνθυμοῦνται ὅσοι ἐξ ὑμῶν παρέτυχον εἰς τὴν εἰσήγησίν μου περὶ τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν, εἶπον ὅτι ἡ Σχολή μας ἡ Φυσικομαθηματική εἶναι ἀνάπειρος κατὰ γράμμα. Ὁ καθηγητὴς τῆς Μαθηματικῆς, ὁ συμπολίτης μου κ. Χατζηδάκης, μία τῶν κορυφῶν τῆς Ἐπιστήμης, ἀπεστρατεύθη, διὰ τὴν Χημείαν εἶναι ἀνάγκη νὰ διορισθῶσι πέντε καθηγηταί, τῆς Χημείας, τῆς ἐφηρμοσμένης, τῆς βιομηχανικῆς κλπ. διὰ νὰ παρασκευάζωσι ὃ δασκαλικὸν ὑλικὸν διὰ νὰ διδάσκῃ εἰς τὰ Γυμνάσια, διὰ νὰ δυνηθῶμεν καὶ ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες νὰ τεθῶμεν εἰς τὸ ἐπίπεδον τοῦ αἰῶνος. Διότι τὸ ἐπίπεδον τοῦ αἰῶνος εἶνε τῆς χημείας ἢ ἐπιστήμη. Ὅσοι ἐξ ὑμῶν ἀμφισβητοῦν τὸ τοιοῦτον, ἄς ἴδουν τὰ συμβαίνοντα νῦν εἰς τοὺς πολέμους. Ἡ ἐπιστήμη, Κύριοι, πρὸ πάντων ἡ Χημεία, εἶναι σήμερον τὸ πᾶν. Εὐτυχεῖς δὲ οἱ λαοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν ἐπιστήμην αὐτὴν πρωτεύουν. Ἐκ τῶν ἑκατὸν πεντήκοντα Ἑλληνικῶν Σχολείων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἶναι μερικὰ τὰ ὁποῖα ἔχουν ὀλιγωτέρους ἀπὸ τριάκοντα μαθητάς. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν ἠμπορεῖ τὸ Κράτος νὰ δαπανᾷ 6.000 καὶ 7.000 δρχ. διὰ 30 μαθητάς. Τὰ σχολεῖα αὐτὰ, ἀφοῦ συνεσκέφθην μὲ τὸ Συμβούλιον, ἀπεφάσισα νὰ τὰ καταργήσω. Θὰ ἐπέλθῃ καὶ ἐκ τούτου μία οἰκονομία. Ὑποθέτω ὅτι ἡ φθάσῃ εἰς τὰς 600 χιλιάδας δρχ. Ἐπειδὴ δὲ, ὡς εἶπον καὶ πρότερον, ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου μόνον ὁ διδασκαλικὸς κλάδος ἔμεινε στάσιμος, ἐνῷ αἱ λειτουργίαι τῆς Δικαιοσύνης ἐτέθησαν εἰς τὴν θέσιν των· οἱ οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι καὶ οἱ διοικητικοὶ ἔλαβον ἐπαύξησιν τοῦ μισθοῦ, μόνον οἱ διδάσκαλοι εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ ταλαιπωροῦνται, διὰ τοῦτο ἐκ τῶν οἰκονομιῶν τούτων, αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψουν ἀπὸ τὴν νομοθεσίαν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, λέγω, νὰ προστεθῇ μία πενταετία ἀκόμη δι’ ὅλους τοὺς διδασκάλους κατὰ 20% ἄνω τοῦ μισθοῦ τὸν ὁποῖον λαμβάνουν. Μὴ νομίζετε δὲ ὅτι θὰ ἐπιβαρυνθῇ πολὺ ὁ Προϋπολογισμὸς, διότι δὲν θὰ ἔχωσι συγχρόνως ὅλοι οἱ διδάσκαλοι τὰ προσόντα διὰ νὰ λάβωσι τὴν πενταετίαν αὐτήν. Ὀλίγον κατ’ ὀλίγον θὰ λαμβάνωσιν. Οἱ Γυμνασιάρχαι π. χ. δὲν λαμβάνουσι καμμίαν πενταετίαν. Οἱ καθηγηταὶ λαμβάνουσι δύο πενταετίας, οἱ διδάσκαλοι λαμβάνουσι τρεῖς πενταετίας. Καὶ τοιουτοτρόπως παρέχομεν εἰς τὸν κλάδον αὐτὸν τὴν βα☐ ☐ ☐τος καὶ θὰ δώσωμεν εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι τόσον μοχθοῦν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ ἀχαρότερον τῶν ἐπαγγελμάτων, οἱ ὁποῖοι ἀμείβονται τόσον γλίσχρως ὑπὸ τῆς Πολιτείας. Θὰ δώσωμεν τὴν παρηγορίαν ὅτι, ὅταν δὲν θὰ εἶναι πλέον ἱκανοὶ νὰ ἐργάζωνται, θὰ λάβουν ἕν ποσοστὸν τοῦ μισθοῦ των διὰ νὰ διαβιώσουν. Αὐτὰ εἶχον, Κύριοι, νὰ εἴπω.

§66Γ. ΓΑΓΑΡΗΣ. Περὶ ὑποδιδασκάλων λαμβάνετε πρόνοιαν;

§67Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Βεβαίως, οἱ ὑποδιδάσκαλοι εἶναι οἱ μᾶλλον ἀδικούμενοι. Τὸ εἶπον καὶ ἄλλοτε. Ἠκούσθη ποτὲ Κράτος νὰ ἔχῃ ὑπαλλήλους τῆς Παιδείας μὲ 55 δραχμάς;

§68Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Μόνον εἰς τὴν κατάργησιν τῶν σχολείων δὲν συμφωνήσαμεν, ἰδίως ἐν Κρήτῃ, ὅπου τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας εἶναι μικρά, ἢ μᾶλλον ἐλλείπουσι καθ’ ὁλοκληρίαν.

§69Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ. Εἶσθε ἐλεύθερος, ὅταν θὰ γίνῃ ἡ συζήτησις, νὰ ἀποφασίσητε ὅ,τι θέλετε. Καταθέτω τὸ νομοσχέδιον καὶ τὰς ἐκθέσεις. Ἔχομεν καὶ τὸ Διδασκαλεῖον τῶν τεχνικῶν μαθημάτων. Ἀπὸ ἐφέτος εἶχον τὴν εὐχαρίστησιν νὰ τὸ ἐγκαινιάσω. Παρευρέθην ἐκεῖ καὶ εἶπον καὶ ὀλίγας λέξεις. Αὐτὸ τὸ σχολεῖον τῶν τεχνικῶν μαθημάτων, τὸ θεωρῶ πολὺ ἀναγκαῖον. Εἰς τὸ Σχολεῖον αὐτὸ κατατάσσονται μαθηταὶ, ἔχοντες τριετῆ φοίτησιν παρὰ τοὺς δημοδιδασκάλους, οἱ ὁποῖοι φοιτῶσιν ἐν τῷ Διδασκαλείῳ. Λοιπόν, πρέπει νὰ λάβωμεν πρόνοιαν δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, ὥστε νὰ ἀφοσιωθῶσι. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἦλθεν ὁ διευθυντὴς τοῦ Σχολείου, ὁ Γιοβάσης, ὁ ὁποῖος ἐσπούδασεν ἰδιαιτέρως εἰς τὴν Νορβηγίαν τὰ τεχνικὰ μαθήματα καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι οἱ μαθηταὶ εἶναι ἕτοιμοι νὰ ἐγκαταλείψωσι τὸ σχολεῖον, διότι μὲ 100 δραχμῶν μηνιαῖον μισθὸν εἶναι ἀδύνατον εἰς αὐτοὺς νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς στοιχειώδεις βιωτικὰς των ἀνάγκας Λοιπόν, ἐγὼ τοῦ ὑπεσχέθην ὅτι θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον καὶ διὰ τοῦτο τὸ ὑποβάλλω, διότι πρέπει ὁ μισθὸς τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν νὰ εἶναι ἀνώτερος ἀπὸ τὸν μισθὸν τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων. Διὰ τὴν καλλιτέραν μόρφωσιν τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, διότι πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι μὲ ὅλον τὸν ζῆλον, τὸν ὁποῖον ἔχουν αὐτοὶ οἱ ἐπιθεωρηταί, δὲν εἶναι εἰς τὸ ἐπίπεδον ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἵστανται. Ἱδρύεται κύκλος ἰδιαίτερος δύο ἐτῶν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον διὰ νὰ ἀκούσωσι μαθήματα ἀνώτερα, ὥστε νὰ ἐκτελῶσι τὴν σπουδαίαν αὐτὴν ὑπηρεσίαν ἐν γνώσει. Ἤδη σᾶς ὑποβάλλω ἕτερον. Ὄτε ἡ Ἑπτάνησος παρεδόθη εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὑπεχρεώθη τὸ Κράτος νὰ πληρώσῃ τὸν Καθολικὸν Κλῆρον Κερκύρας. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀναγράφεται ἡ δαπάνη αὐτὴ εἰς τὸν Πρ) σμὸν 6.000 δρχ. Ὁ ἀοίδιμος προκάτοχός μου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, διὰ τοὺς ἐπιστρατευθέντας ὑπαλλήλους διώρισεν ἄλλους ὑπαλλήλους. Ἐπειδὴ κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου αὐτοὶ πρέπει νὰ πληρωθοῦν, ὑποβάλλω νομοσχέδιον, ἵνα πληρωθοῦν αὐτοὶ οἱ 14 ὑπάλληλοι. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι ἀπὸ τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη πληρώνονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κάμνουν διορθώσεις εἰς τὰ Σχολεῖα, οἱ ἐργολάβοι· αὐτὰ τὰ χρήματα κατατίθενται εἰς τὴν Ἐθν. Τράπεζαν καὶ γεννῶνται δυσκολίαι καὶ ἀναβολαὶ περὶ τὴν πληρωμήν. Ἐπειδὴ αὐτοί, οἵτινες ἀναλαμβάνουν τὰ ἔργα αὐτὰ εἶναι πτωχοί, διὰ τοῦ νομοσχεδίου πρόκειται νὰ κατατίθενται εἰς τὸ Ταμεῖον καὶ τὰ περισσεύματα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Γνωρίζετε, ὅτι μία ἐκ τῶν ἀναγκῶν τῶν σπουδαιοτέρων καὶ ἐπειγουσῶν εἶναι ἡ κατασκευὴ διδακτηρίων. Γνωρίζετε ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας τὰς ἰδικάς σας. Ἕνα μικρὸν περίπατον, τὸν ὁποῖον θὰ κάμετε εἰς τὴν πόλιν, θὰ ἴδητε, ὅτι τὰ ἐκπαιδευτήρια τὰ ὑπάρχοντα εἶναι ἀνάξια διὰ νὰ στεγάζουν νέους. Ἐγὼ ὁ ἴδιος μετέβην εἰς μερικὰ Γυμνάσια, διὰ νὰ παρακολουθήσω ἐξετάσεις, καὶ εἶδον δωμάτιον οὗτινος, ἐνῷ ἡ χωρητικότης θὰ ἤρκει διὰ δέκα ἄτομα, περιλαμβάνει 30 καὶ 40. Λοιπόν, τὸ Κράτος πρέπει νὰ λάβῃ ἓν μέτρον. Πρόκειται περὶ δαπάνης 50.000.0000. Ὁ ἐκ Θεσσαλονίκης Βουλευτὴς κ. Κοφίνας ἀνέλαβε λίαν φιλοτίμως τὴν ἐργασίαν αὐτήν, τὴν διεξήγαγε δὲ μὲ τόσην ἐπιμονὴν καὶ μὲ τόσον ἐνθουσιαστικὸν καὶ ἀλτρουϊστικὸν πνεῦμα, ὥστε θὰ εὐαρεστηθῆτε, ὅταν θὰ ἀκούσητε, ὅτι θὰ δαπανηθοῦν 50.000.000, διὰ νὰ ἱδρυθοῦν ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν 3000 ἐκπαιδευτήρια χωρὶς τὸ Κράτος νὰ δαπανήσῃ τίποτε. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ τὸ θεωρήσῃ ὡς τὸν κολοφῶνα τῆς ἐργασίας της.

§70Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, κ. Συνάδελφοι, ὅπως ἐκφράσω τὴν εὐχὴν μεγάλου μέρους Συναδέλφων καὶ πρὸς τὸ σύνολον τοῦ Σώματος καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπεθύμουν δὲ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ τὸ παράπαν, ὅτι ἐπὶ τὸ βῆμα μὲ ἤγαγε μόνον ἡ ὑποβολὴ τῶν νομοσχεδίων παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχω εἰ μὴ μόνον λόγους συγχαρητηρίων νὰ ἐκφράσω. Ἀλλ’ ἀρκετὸς ἀριθμὸς Συναδέλφων μου, καὶ ἐγὼ ἐπίσης, δι’ ἐμαυτὸν καὶ μόνον ὁμιλῶν, παρατηροῦμεν τὸ ἑξῆς. Ὅτι ἡ ὥρα τοῦ ἔτους εἶνε λίαν προκεχωρημένη, ὅτι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶναι ὑποβεβλημένη ἐργασία ὀγκωδεστάτη, ἡ ὁποία εἶναι ἀδύνατον νὰ τύχῃ ἐπεξεργασίας τῆς Βουλῆς κἄν, τὸ ὑπολειπόμενον χρονικὸν διάστημα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καθημερινῶς δὲ ὑποβάλλεται καὶ ἑτέρα ἐργασία. Ἡ εὐχή, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι, ἵνα καθορίσῃ ποῖα νομοθετήματα χρειάζονται διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἀντιμετωπίσεως μέχρι τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ ζητήσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τούτων καὶ ἀπαλλάξῃ καὶ τὴν Βουλὴν περαιτέρω παραμονῆς δι’ ἐργασίαν μὴ ἄμεσον καὶ ἀναγκαίαν, ἀλλὰ καὶ ἑαυτὴν τοῦ φόρτου τῆς ἐργασίας, τοῦ προσθέτου, εἰς τὸν ὁποῖον ὑποβάλλεται ἡ Κυβέρνησις, οὖσα ἠναγκασμένη νὰ παρακολουθῇ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, μεθ’ ὅσας ἀνάγκας τῆς Χώρας ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ. Καὶ ταῦτα μὲν σχετικῶς πρὸς τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, σχετικῶς πρὸς τὰ νομοθετήματα, ἀναμιμνησκόμεθα ἄλλην τινὰ ἐποχήν, τὴν ὁποίαν ἤλθομεν νὰ καταλύσωμεν, ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ νομοθετήματα ὑπεβάλλοντο ἀθρόα καὶ ἡ Κυβέρνησις, δικτατορεύουσα, τῇ δημαγωγίᾳ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐπὶ τῆς Βουλῆς, κατώρθου νὰ ψηφίζῃ ὅ,τι ἤθελε, χωρὶς νὰ τυγχάνωσι τῆς δεούσης ἐπεξεργασίας τοῦ Νομοθετικοῦ Σώματος. Ἀποτέλεσμα τῆς τοιαύτης καταστάσεως ἦτο, ὅτι ἡ ἡμετέρα νομοθεσία ἔφθασεν ἀπὸ τῆς νέας βασιλείας εἰς 750 νομίζω νόμους, οἱ πλεῖστοι τῶν ὁποίων, νομίζω, ἐγένοντο, ὅπως καταργήσωσιν ἄλλους ἀμελετήτους. Ἡ τοιούτου εἴδους νομοθετικὴ ἐργασία προδίδει ὑποδούλωσιν καὶ ὑποταγὴν τῆς Βουλῆς εἰς τὰς ὑπηρεσίας τῶν διαφόρων Ὑπουργείων, ἐνῷ ἡμεῖς ταύτην τήν δικτατορίαν ἤλθομεν νὰ καταλύσωμεν. Ἵνα δὲ ἡ Βουλὴ δυνηθῇ ν’ ἀνακτήσῃ τὰ ἐλεύθερα δικαιώματά της περὶ τήν νομοθεσίαν, τὰ ὁποῖα πρώτη ἡ Κυβέρνησις γνωρίζετε πόσον σέβεται, πρέπει νὰ ἀποδοθῇ εἰς αὐτήν ἐλευθερία περὶ τήν ἐργασίαν. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ δοθῇ τοιαύτη ἐλευθερία, ὅταν αἱ ἐξωτερικαὶ περιστάσεις εἶναι οἷαι πάντες ὑμεῖς ἀναγνωρίζετε, ἡ δὲ περίοδος τοῦ ἔτους εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ συστηματικὴν ἐργασίαν, χρήσιμον καὶ μεθοδικήν. Ἐργασία ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν εἶναι πρὸς ἀνόρθωσιν τοῦ Κράτους, ἀλλ’ εἶναι μία ἐπικύρωσις ὑπὸ τῆς Βουλῆς τῶν νομοσχεδίων, ἅτινα κατασκευάζωσιν αἱ ὑπηρεσίαι καὶ τὰ ὁποῖα εἰσάγουσιν ἐνταῦθα καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καταλύεται τὸ κύριον ἔργον τῆς Βουλῆς, τὸ νομοθετικόν. Θὰ παρεκάλουν νὰ καθορισθῇ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ δείξῃ, ὅτι ἀναγνωρίζῃ ταύτην τὴν ἀρχήν, φθάνουσαν εἰς τοιαύτην τινὰ κατάστασιν πραγμάτων καὶ προβαίνουσα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν ἀπαραιτήτων νομοθετημάτων. Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καὶ χρόνον καὶ ἡσυχίαν πνεύματος καὶ ρώμην σώματος ἀπαιτῶσι, τὰ νομοθετήματα ταῦτα, ἐφ’ ὅσον μὲν δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἀνασταλῶσι καὶ ἔχουσιν ὑποβληθῇ νὰ παραπεμφθῶσι διὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ Ὀκτωβρίου, ὁπότε, ἀπηλλαγμένης ἴσως τῆς Χώρας τῶν ἐξωτερικῶν περισπασμῶν, δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ἐπεξεργασθῇ ἐν ἠρεμίᾳ τὰ νομοσχέδια. Συγχρόνως δὲ ἔχω νὰ ὑποβάλω καὶ τὴν παρατήρησιν, ὅτι, προκειμένου περὶ νομοθετικοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον τείνει πρὸς ἀνακαίνισιν τῶν ὀργανισμῶν τοῦ Κράτους, ἔχομεν δὲ ἀνάγκην τοιούτων νομοθετημάτων, εἶναι ὀρθὸν ἴσως, τὸ σπουδαῖον τοῦτο ἔργον νὰ ἔχῃ περὶ τὴν ἐκτέλεσιν ὁμοιογένειαν περὶ τήν σκέψιν καὶ τήν ἑνότητα τήν Κυβερνητικήν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἡ Κυβέρνησις, ἡ σημερινή, εἶναι κεκλημένη νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἐξωτερικὰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις, νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο οὐχὶ ὀρθὸν νὰ ὑποβάλλωνται νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τοὺς ὅρους τῆς πολιτικῆς ὁμοιογενείας. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει.

§71Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 16 νομοσχέδιον περὶ τμηματικῶν ἐξετάσεων τῶν φοιτητῶν, διὰ νὰ χορηγηθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς εἰρημένους φοιτητὰς νὰ ὑποστῶσιν ἐξετάσεις μέχρι τοῦ πρώτου δεκαπενθημέρου τοῦ Ἰουνίου. Τὸ νομοσχέδιον εὑρίσκεται ὑπ’ ἀρ. 16, θὰ παρακαλέσω δὲ τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ νὰ προταχθῇ κατὰ τὴν ἐπιψήφισίν του.

§72ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§73Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον τὴν Βουλευτικήν, ἡ ἀνάπτυξις τῶν ὑπερβασιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶχον λάβει χώραν, ὅσον ἀφορᾷ τὰς στρατιωτικὰς καταχρήσεις, εἶχον προκαλέσει ἀπόφασιν τῆς τότε Βουλῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ἐγένετο καὶ εἶχε σκοπὸν νὰ παρουσιάσῃ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον θὰ ἔτεινεν εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῶν γενομένων ἀδικημάτων. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ἐγένετο. Παρουσίασε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἐπῆλθεν ἡ διάλυσις καὶ ἡ ψήφισις ἐματαιώθη. Ἐγένοντο νέαι ἐκλογαί, παρῆλθε πολὺς καιρός, ἐγένοντο πλεῖστα ὅσα παράπονα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι, ἐὰν γίνῃ πρότασις νόμου, περιορίζουσα τὰς ὑπερβασίας καὶ τὰ ἀδικήματα αὐτά, θὰ ἦτο πρόθυμος νὰ τὴν υἱοθετήσῃ. Ἐπειδὴ παρήρχετο ὁ καιρός, ἀνέλαβον ἐγὼ τὴν πρωτοβουλίαν καὶ συνέταξα πρότασιν νόμου, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἀπὸ καιροῦ εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν σύμφωνος πρὸς τὴν ὑπόσχεσιν καὶ τὴν δήλωσιν, τήν ὁποίαν ἔκαμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὀφείλει, ὄχι μόνον νὰ υἱοθετήσῃ, ἐὰν δὲν εἶχεν ἄλλο νομοσχέδιον νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ ὀφείλει νὰ ζητήσῃ τὴν πρόταξιν. Λοιπόν, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δηλώσῃ κατηγορηματικῶς, ἐὰν θέλῃ ἢ δὲν θέλει τὴν ἀνόρθωσιν τῶν ἀδικημάτων, τῶν γενομένων εἰς τοὺς πολίτας.

§74Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἔχω ἤδη ἕτοιμον νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἀπαιτεῖ πολλὴν μελέτην εἰς τὰς λεπτομερείας. Ταύτην τὴν στιγμὴν ἐξῆλθον μετὰ τοῦ Συναδέλφου μου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἠσχολήθημεν, ἵνα φέρωμεν τροπολογίας τινάς. Ἐλπίζω νὰ κατορθώσω νὰ κατατεθῇ αὔριον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὥστε βλέπετε, ὅτι δὲν ἐλησμόνησα.

§75Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δέν ἐγνώριζον, ὅτι ἔχετε ἕτοιμον νομοσχέδιον.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς ἔγγραφα. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῶν δωδεκατημορίων. Ἐπίσης ὑποβάλλεται τροπολογία ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τμηματικῶν ἐξετάσεων τῶν φοιτητῶν». Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, δέχεται νὰ προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 16;

§77ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τμηματικῶν ἐξετάσεων». Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκεται).

§79Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Νὰ τεθῇ καὶ τῶν Παξῶν, διότι οἱ Παξοὶ εὑρίσκονται ὑπὸ τὰς αὐτὰς περιστάσεις, ὑφ’ ἃς καὶ ἡ Κέρκυρα.

§80Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἂς τεθῇ καὶ τῶν Παξῶν.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου ὑπάρχει ἡ ἑξῆς τροπολογία, ἀντὶ τῆς φράσεως «τῶν καταγομένων...κλπ.», νὰ τεθῇ «τῶν καταγομένων ἐκ τῶν Νομῶν Φλωρίνης καὶ Κοζάνης».

§82Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω, περιλαμβάνει δύο κατηγορίας. Πρῶτον, τοὺς ἀπόρους ἀδελφοὺς τῶν ἀποθανόντων καὶ φονευθέντων ἐν πολέμῳ καὶ τῶν ἀποδεδειγμένως ἀπόρων τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, πολὺ ὀρθῶς ποιοῦσα, ἀπήλλαξεν ἕν μέγα μέρος τῆς Νέας Ἑλλάδος. Ἐπίσης καὶ ἡ ἤδη Κυβέρνησις, συμπληρώνει τὸ ἔργον τῆς προκατόχου. Δὲν ἀπομένουσι, παρὰ οἱ ἄποροι ἀδελφοὶ τῶν φονευθέντων καὶ οἱ πτωχοὶ φοιτηταὶ τῆς ἡρωϊκῆς νήσου Κρήτης, ὡς καὶ τῶν Κυκλάδων.

§83Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Καὶ τῶν Δωδεκανήσων.

§84Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Τότε, νὰ βάλωμεν ὅλης τῆς Ἑλλάδος.

§85Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τουλάχιστον διὰ τοὺς ἀδελφοὺς τῶν φονευθέντων.

§86Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Αὐτὸ δύναμαι νὰ τὸ δεχθῶ μὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι, ὅσοι κατέβαλλον τὰ τέλη νὰ μὴ ἀποδοθῶσιν.

§87Κ. ΚΥΡΙΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποβάλλω τήν τροπολογίαν, ὅπως προστεθῇ καὶ ἡ Ἤπειρος, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς Βορείου Ἠπείρου. Φρονῶ, ὅτι εἶναι δικαιοτάτη.

§88Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὸ ἑξῆς γεγονός, ὅτι, δυνάμει τοῦ νόμου 624, οἱ ἄποροι Κεφαλλῆνες φοιτηταὶ ἀπηλλάγησαν τῶν τελῶν τῶν Πανεπιστημιακῶν διὰ τὰ ἔτη 1915–1916. Οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἀπηλλάγησαν δὲν ἐξέλιπον, καθ’ ὅτι οἱ ἄποροι φοιτηταὶ εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὰς μεγαλειτέρας ζημίας, διότι κατεστράφησαν καθ’ ὁλοκληρίαν αἱ οἰκίαι των κατὰ τοὺς τελευταίους σεισμούς, διότι αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες ὑπέστησαν κυρίως μεγίστας ζημίας, εἰδικῶς ἐκ τοῦ περονοσπόρου. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ ἐπεκτείνῃ τόν νόμον διὰ τὸ ἐρχόμενον ἔτος 1916–1917.

§89Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Μὴ ἐπιμένετε, θὰ τὸ ἀποσύρω.

§90ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸν λόγον, τὸν λόγον.

§91ΣΤ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἡ Κυβέρνησις ἀποσύρει... (Διαμαρτυρίαι).

§92Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ἔχω νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν γνώμην αὐτήν, τοῦ νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι ἐδοκιμάσθησαν οἱ Ἑλληνικοὶ πληθυσμοὶ ἐκ τῆς καταστάσεως αὐτῆς, διότι ἡ ἐπιστράτευσις ἔφερεν ἀναστάτωσιν εἰς τὴν οἰκονομικὴν ὑπόστασιν τοῦ Κράτους, διότι αἱ οἰκογένειαι, αἱ δοκιμάσασαι κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης καταστάσεως, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσωσι τὰ τέλη αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται ἐκ τοῦ νόμου διὰ τὰ τέκνα των, τὰ ὁποῖα σπουδάζουν. Ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ἐπικληθείσης ἀνορθωτικῆς, ὄχι μόνον τὰ τέλη ἐχαρίσθησαν, ἀλλὰ καὶ ἐπεστράφησαν τὰ πληρωθέντα. Ἔχω νὰ συστήσω διὰ τὴν ἐπαρχίαν Θηβῶν, ἡ ὁποία κατεστράφη καὶ ἐκ τῶν σεισμῶν καὶ ἐκ τῆς ἐπιστρατεύσεως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῇ ἡ πληρωμὴ τῶν τελῶν, διότι εἶμαι εἰς τοιαύτην οἰκονομικὴν δυσπραγίαν, ὥστε θὰ ἀναγκασθῶσι νὰ ἀποσύρωσι τὰ τέκνα των ἐκ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ εἶναι δεινὸν ἀτύχημα, τὸ ὁποῖον προσγίγνεται.

§93Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ ἀπέσυρεν, ἀλλὰ τὸ ἀνέβαλεν, ἵνα τὸ συσκευάσῃ συμφώνως πρὸς τὰς τροπολογίας τῶν κ. κ. Βουλευτῶν.

§94Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ ἡ ἀπόστασις εἶναι ἱκανὴ ἐκ τῆς θέσεώς μου, δὲν ἀντελήφθην, ἐὰν πρόκειται περὶ ἀναβολῆς ἢ ἄν τὸ ἀπέσυρε. Καὶ ἄν μὲν τό ἀπέσυρε, βεβαίως, εἶναι κυριαρχικὸν δικαίωμά της, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι θὰ τὸ ἀναβάλῃ μόνον, διότι δὲν εἶναι ζήτημα τοσοῦτον μικρὸν ὡς ἐθεωρήθη. Πρόκειται, Κύριοι, καὶ ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, περὶ τῶν νέων, οἵτινες ὑπέστησαν τὰς συνεπείας τῆς ἐπιστρατεύσεως, καὶ πρέπει νὰ τοὺς ἐνισχύσωμεν αὐτοὺς τούς ἀνθρώπους.

§95ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅλοι οἱ φοιτηταί, ὅλων τῶν μερῶν, ὑπέστησαν τὰς συνεπείας τῆς ἐπιστρατεύσεως.

§96Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὄχι ὅλοι. Ἐγὼ δέχομαι τὸ νομ)διον ὡς ἔχει καὶ τὴν πλειοδοσίαν τὴν θεωρῶ ὡς γενομένην πρὸς δημοκοπίαν...

§97Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ ἐπιμένετε, κ. Πρόεδρε.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Τὸ νομοσχέδιον ἀπεσύρθη). (Ἀναβάλλεται ἡ πρότασις περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεύτερον ἀντικείμενον. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν Εἰδικῶν Ταμείων καὶ ὑπηρεσιῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1916 καὶ περὶ χορηγίας ἓξ δωδεκατημορίων διὰ τὴν πληρωμήν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν εἰδικῶν Ταμείων καὶ ὑπηρεσιῶν τῶν ἕξ πρώτων μηνῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1916».

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παρατάσεως ἐν μέρει τῆς ἰσχύος καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ΔΞΗʹ περὶ ἀναστολῆς παραγραφῶν». (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1, 2, 3 καὶ 4 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 5).

§101Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐπὶ τοῦ 5ου ἄρθρου, κ. Βουλευταί, εἶχον προτείνει, ὡς τροπολογίαν, τὴν ἑξῆς τροποποίησιν, ἡ ὁποία εἶναι ἤδη ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς. (Ἀναγινώσκει). «Ἐφ’ ὅσον διὰ τῶν ἤδη ἐκδοθέντων ἢ ἐκδοθησομένων, ὡς ἐκ τῆς ἐνεστώσης ἐπιστρατεύσεως, ἢ δυνάμει τοῦ παρόντος νόμου, Β. Διαταγμάτων ἀπηγορεύθη ἢ ἀπαγορευθήσεται ἡ ἐρημοδικία καὶ ἡ ἀναγκαστικὴ ἐκτέλεσις ἐπὶ τῶν δικῶν περὶ ἐξώσεως δυστροπούντων μισθωτῶν, ἕνεκα λήξεως τοῦ χρόνου τῆς μισθώσεως, ἡ μετὰ τὴν λῆξιν ταύτην παραμονὴ τοῦ μισθωτοῦ ἐν τῷ μισθίῳ θεωρεῖται ὡς παράτασις τῆς μισθώσεως καὶ διέπεται ὑπὸ τῶν ὅρων αὐτῆς». Ἡ διάταξις αὕτη ἦτο ἀναγκαία, διότι διὰ τῶν Β. Διαταγμάτων περὶ Δικαιοστασίου, ὡρίσθη, ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ ἐρημοδικία καὶ ἀναγκαστικὴ ἐκτέλεσις ἐπὶ τῶν δικῶν περὶ ἐξώσεως, ἕνεκα λήξεως τοῦ χρόνου τῆς μισθώσεως εἰς τὰς πόλεις Σερρῶν, Θεσσαλονίκης, Δράμας καὶ Καβάλλας. Εἰς τὰς ἄλλας δὲ πόλεις, ἐφ’ ὅσον οἱ μισθωταὶ εἶναι ἐκ τῶν ὑπηρετούντων ἐν τῷ στρατῷ. Δέν ἐλαμβάνετο ὅμως πρόνοια νὰ γίνεται διὰ τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἤθελε παραμείνῃ ἐν τῷ μισθίῳ ὁ μισθωτὴς καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς μισθώσεως. Κυρίως μίσθωσις δὲν ὑπάρχει, οὔτε μισθωτὴς καὶ ἐκμισθωτής, οὔτε σχέσις μισθώσεως. Ἑπομένως ἦτο ἀνάγκη νὰ καθορισθῇ, ὅτι ἡ παραμονὴ τοῦ μισθωτοῦ ἐν τῷ μισθίῳ καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς μισθώσεως, θεωρεῖται, ὡς παράτασις τῆς μισθώσεως. Ὅπως ἐξασφαλισθῶσι καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ ἐκμισθωτοῦ, τὸ δικαίωμα, δηλαδή, νὰ ἐπιζητῇ τὴν ἔξωσιν διὰ καθυστέρησιν τοῦ μισθώματος, ἡ τοιαύτη ἐνδείκνυται πρόνοια. Συγχρόνως ἐγεννήθη, Κύριοι, ἕν ζήτημα, τὸ ὁποῖον πολλὰς προεκάλεσε συγκινήσεις. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι τὸ τῆς προϊούσης αὐξήσεως τῶν ἐνοικίων. Τὰ ἐνοίκια καὶ πέρυσιν ηὐξήθησαν καὶ προπέρυσιν ηὐξήθησαν καὶ ἐφέτος δὲ ἀπειλεῖται οὐσιώδης αὐτῶν αὔξησις. Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, ὅτι, ὅπως εἰς ὅλα τὰ πράγματα, τοιουτοτρόπως καὶ ἐπὶ τῆς μισθώσεως τῶν κτημάτων, τὴν τιμὴν προσδιορίζει ὁ νόμος τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως. Ἀλλ’ ὁ νόμος οὗτος διεταράχθη, ἕνεκα τῶν περιστάσεων, ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελοῦμεν. Ἡ συγκέντρωσις, δηλ., πολλοῦ κόσμου ἐν Ἀθήναις, ἐπέφερεν ἀθρόαν τὴν ζήτησιν οἰκημάτων καὶ ἑπομένως δυσχέρειαν πρὸς ἐξεύρεσιν τοιούτων, ὡς ἐκ τούτου δὲ ἐδημιουργήθη μία ἀνώμαλος κατάστασις. Εἶναι ἑπομένως ἀνάγκη νὰ προνοηθῇ καὶ περὶ τούτου, ὅπως μὴ τὴν 1ην Σεπτεμβρίου εὑρεθῶσι καὶ οἱ μισθωταὶ καὶ ἐκμισθωταὶ εἰς δύσκολον θέσιν καὶ τὰ Δικαστήρια ἀπέναντι ἐρίδων καὶ ἀντεγκλήσεων, μὴ δυναμένων εὐχερῶς νὰ λυθῶσιν. Ὡς ἐκ τούτου ἡ διάταξις, ἡ ὁποία προσετέθη εἰς τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἔχῃ τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον θέλει προκαλέσει περὶ παρατάσεως τοῦ Δικαιοστασίου, δυνάμει τοῦ νόμου, νὰ προσθέσῃ διάταξιν, ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ ἐρημοδικία ἐπὶ τῶν δικῶν περὶ ἐξώσεως τῶν μισθωτῶν, λόγῳ λήξεως τοῦ χρόνου τῆς μισθώσεως, ὅταν πρόκειται περὶ μισθώσεως ἀστικῶν κτημάτων, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ συμπεφωνημένον μίσθωμα δὲν ὑπερβαίνει ὡρισμένον ποσόν. Περὶ τοῦ ποσοῦ θέλει σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἀποβλέπουσα εἰς τὴν προστασίαν τῶν λαϊκῶν ἰδίως τάξεων. Ἀλλά, συγχρόνως, εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ καί τι πλέον, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου 5ου προστεθῇ τὸ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει). «Ἀπὸ τῆς 1ης ὅμως Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. καὶ ἐφεξῆς ἡ διάταξις περὶ τῆς ἀπαγορεύσεως ταύτης δὲν ἰσχύει, ἄν ὁ ἐκμισθωτὴς προσάγῃ ἔγγραφον δήλωσιν τοῦ μισθωτοῦ, μέχρι τῆς 15ης Ἰουλίου ἐ. ἔ., καὶ ἐφ’ ἁπλοῦ ἔτι χάρτου γενομένην, ὅτι δὲν θὰ παραμείνῃ ἐν τῷ μισθίῳ. Ἡ δὲ ἔλλειψις τοιαύτης ἐμπροθέσμου δηλώσεως θεωρεῖται ὡς συναίνεσις τοῦ μισθωτοῦ εἰς τήν παράτασιν τῆς μισθώσεως. Πράγματι ὁ μισθωτὴς μέχρι τῆς 15 Ἰουλίου δύναται νὰ δηλώσῃ, ὅτι θέλει νὰ καταλείπῃ τὸ μίσθιον. Οὕτω, ὁ μὲν μισθωτὴς μέχρι τοῦ χρόνου τούτου θέλει σκεφθῆ ἄν θέλῃ νὰ παραμείνῃ ἢ νὰ φύγῃ καὶ ἐν τῇ δευτέρᾳ περιπτώσει θὰ ὑπόκειται εἰς τὰς συνεπείας τοῦ νόμου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὁ ἰδιοκτήτης θὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἐκανονίσθη ἡ σχέσις του πρὸς τὸν μισθωτήν, ὁ ὁποῖος, μετὰ τὴν λῆξιν τῆς μισθώσεως, θὰ παραμείνῃ εἰς τὸ μίσθιον ἢ θὰ καταλείπῃ τοῦτο. Καὶ διὰ τοῦτο προσετέθη ἡ ἑξῆς διάταξις. (Ἀναγινώσκει): Ὥστε, ἐὰν μέχρι τῆς 15ης Ἰουλίου ὁ μισθωτὴς δηλώσῃ, ὅτι θέλει νὰ φύγῃ ἐκ τοῦ μισθίου, κατὰ τὴν λῆξιν τῆς μισθώσεως, 31 Αὐγούστου, αὕτη θεωρεῖται λήξασα, ἐὰν δὲν δηλώσῃ, ἡ σιωπή του θὰ θεωρηθῇ ὡς σιωπηρὰ συναίνεσις διὰ τὴν παράτασιν τῆς μισθώσεως καὶ ἑπομένως ὁ ἐκμισθωτὴς δὲν θὰ δύναται νὰ ἐξώσῃ τὸν ἐκμισθωτήν.

§102Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὰς Ἀθήνας γίνονται αἱ μισθώσεις μέχρι τῆς 31ης Αὐγούστου, ἐνῷ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας δὲν εἶναι τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα. Φρονῶ, ὅτι, ἀντὶ νὰ θέσωμεν ὡρισμένην ἐποχὴν πρὸς δήλωσιν, αὕτη νὰ γίνηται γενικῶς εἰς χρόνον πρὸ τῆς λήξεως τῆς μισθώσεως, ἕνα ἢ δύο μῆνας.

§103Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Βεβαίως, γίνεται αὐτό, ἀλλὰ τί βλάπτει, ἐὰν τεθῇ καὶ διὰ τὰ ἄλλα μέρη τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα;

§104Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ἐὰν ἠνόησα καλῶς, διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς δίδεται προθεσμία μέχρι τῆς 15ης Ἰουλίου, ἐντὸς τῆς ὁποίας πρέπει νὰ δηλώσῃ ὁ μισθωτὴς, ἐὰν θὰ μείνῃ ἐν τῷ μισθίῳ ἢ ὄχι.

§105Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Μέχρι τῆς 15ης Ἰουλίου θὰ δύναται νὰ δηλώσῃ, ἐὰν θὰ φύγῃ. Ἐὰν δὲν δηλώσῃ, ἡ σιωπή του θὰ θεωρῆται ὡς συναίνεσις πρὸς παράτασιν τῆς μισθώσεως. Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι εἶναι δυσχερὲς νὰ διατυπωθῇ ἄλλως.

§106Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Εἶχον ὑποβάλει πρότασιν εἰς τὴν Βουλήν, δι’ ἧς προτείνω τὸ ἀντίθετον σύστημα, ἀλλ’ ὅμως τὴν αὐτὴν βάσιν, ὅτι, δηλαδή, μέχρι 15ης Ἰουλίου ὀφείλει ὁ μισθωτὴς νὰ δηλώσῃ, ἐὰν θέλῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ παραμένων ἐν τῷ μισθίῳ. Εἶναι τὸ αὐτὸ πρᾶγμα ὑπὸ ἄλλην μορφήν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀποδέχομαι τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως.

§107Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὅσον ἀφορᾷ τὸν χρόνον τῆς δηλώσεως, νομίζω καταλληλότερον τὴν 15ην Ἰουλίου.

§108Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Εἴπατε μέχρις ὡρισμένου ἐνοικίου θὰ ληφθῇ πρόνοια, δηλαδή, λαμβάνετε πρόνοιαν διὰ τὰς μικρὰς τάξεις, τὰς ἐργατικάς;

§109Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὄχι, τὰς ἐργατικὰς μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰς μεσαίας τάξεις.

§110Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Μοὶ ἐγεννήθη μία ἀπορία· ὑπάρχουν ἄνθρωποι εἰς τὰς μεσαίας τάξεις, οἱ ὁποῖοι μετέρχονται ἕν ἐπάγγελμα καὶ δύνανται νὰ ἔχωσιν ἐνοικιάσει ἓν γραφεῖον ἢ ἓν μαγαζεῖον πρὸς τοῦτο, καὶ διὰ τὸ γραφεῖον αὐτὸ ἢ διὰ τὸ μαγαζεῖον πληρώνουσι μέγα ἐνοίκιον καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξωσθοῦν.

§111Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Θὰ κανονίσῃ τὸ Διάταγμα αὐτό. Ἡ Κυβέρνησις θὰ σκεφθῇ ποῖον εἶναι τὸ κατάλληλον ὅριον, ὥστε νὰ προστατευθοῦν αἱ κατώτεραι καὶ αἱ μεσαῖαι τάξεις, ὄχι δὲ καὶ ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ διαθέτωσι περισσότερα χρήματα.

§112Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Νὰ γίνῃ διάκρισις μεταξὺ καταστημάτων καὶ οἰκιῶν.

§113Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Εἶναι διάφορον τὸ ἐνοίκιον τῶν καταστημάτων ἀπὸ τὸ τῶν οἰκιῶν, καὶ νὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις.

§114Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Θὰ τὸ κανονίσῃ ὅλα τὸ Διάταγμα.

§115Γ. ΠΩΠ. Ἡ τροπολογία, ἡ ὑπὸ συζήτησιν, ἡ γενομένη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, παρ’ ὅλην τὴν μορφὴν τῆς ἁπλότητος, τὴν ὁποίαν ἐμφανίζει, ἐνέχει παραδοξοτάτην παρέμβασιν. Ἐὰν μάλιστα δι’ ἐξουσιοδοτήσεως νομοθετικῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν δοθῇ τοιοῦτον δικαίωμα, ἐπ’ αὐτῆς ταύτης τῆς ἰδιοκτησίας. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθῶσι μέτρα, ἵνα παύσῃ ἡ αἰσχροκέρδεια τῶν ἐκμισθωτῶν, ἀλλ’ ἐξ ἄλλου ἔπρεπε νὰ χαλιναγωγηθῇ κατὰ τὸ δυνατὸν καὶ τῶν μισθωτῶν ἡ ἀξίωσις. Θέμα δὲ τοιαύτης φύσεως δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ καὶ νὰ ἐπιλυθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς διὰ μιᾶς τροπολογίας ἐμφανιζομένης κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐπὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἄσχετον πρὸς τὸ τοῦ θέματος, ὅπερ ἔθιξεν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἀποσύρῃ τὴν τροπολογίαν καὶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, νὰ κομίσῃ δὲ εἰς τὴν Βουλὴν ἴδιον νομοσχέδιον, ἵνα ἡ Βουλὴ μετὰ μελέτην καὶ ἐν γνώσει προβῇ εἰς ἀποφάσεις τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι, ἐπαναλαμβάνω, θίγουσι καιριώτατα τὸ ζήτημα τῆς ἰδιοκτησίας, καταλύουσιν ἔν τινι μέτρῳ τὰ δικαιώματα αὐτῆς ταύτης τῆς ἰδιοκτησίας. Τοῦτο δὲ λέγω ἐγώ, ὅστις δὲν δύναμαι νὰ κατηγορηθῶ ἐπὶ ἐλλείψει συμπαθείας πρὸς ἐκείνους, οἵτινες δὲν ἔχουσιν ἴδια κεφάλαια, πρὸς ἐκείνους, οἵτινες δὲν ἔχουσιν ἰδιοκτήτους οἰκίας. Τὸ λέγω ἐγώ, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξα καὶ ἐξακολουθῶ νὰ εἶμαι ἐνοικιαστὴς οἰκήματος, δὲν ὑπῆρξα δὲ οὐδέποτε, ἴσως δὲ δὲν θὰ ὑπάρξω καὶ ποτὲ εἰς τὸ μέλλον ἐκμισθωτής. Ἀλλὰ φρονῶ, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ πρότασίς μας, καθ’ ὃν τρόπον διατυποῦται καὶ τὸ θέμα σώζει, ἀλλὰ καὶ δὲν ἐκθέτει καὶ τὴν Βουλὴν εἰς ἀπόφασιν τοιαύτην, ὥστε νὰ παρέχῃ διὰ νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κράτους νὰ κανονίσῃ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ γίνωσιν αἱ διάφοροι μισθώσεις εἰς τὸ μέλλον καὶ νὰ ἀνατρέψῃ καὶ συγχρόνους συμβάσεις, ἤδη συγκεκροτημένας, κατὰ τὰς ὁποίας, ὑπάρχει ὡρισμένος χρόνος λήξεως τῆς περιόδου ταύτης, ἀλλὰ καὶ ρῆτραι, κατὰ τὰς ὁποίας ὁρίζεται πότε ὀφείλει ὁ μισθωτὴς ἢ ὁ ἐκμισθωτὴς νὰ δηλώσῃ, ἐὰν πρόκειται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἢ ἐὰν πρόκειται νὰ μὴ δεχθῇ τὴν μίσθωσιν καὶ ἐπέλθῃ λύσις τῆς μισθώσεως. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἁπλᾶ, πρακτικὰ ταῦτα· δὲν ἀνατρέπουσιν ὁπωσδήποτε τὸ θέμα, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης θὰ εὐαρεστηθῇ, ἀποσύρων τὴν τροπολογίαν, νὰ προσκομίσῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλή, μετὰ μελέτην, ἀναμφισβητήτως, θὰ θελήσῃ νὰ ψηφίσῃ, περισώζουσα ἐν τῷ δυνατῷ μέτρῳ ὅλα τὰ δικαιώματα τῆς ἰδιοκτησίας, περισώζουσα καὶ τὰ δικαιώματα τὰ ὑπάρχοντα ἐκ τῶν ἰδιωτικῶν συμβάσεων, ἀλλὰ συγχρόνως, περισώζουσα καὶ τοὺς πτωχοὺς ἐκείνους ἀκτήμονας, οἵτινες τυχὸν θέλουσι νὰ παραμείνωσιν ἐν τῇ οἰκίᾳ τῆς ὁποίας ὁ ἐκμισθωτὴς εἶναι τυχὸν αἰσχροκερδής τις πολίτης. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω καὶ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ θελήσῃ νὰ συνηγορήσῃ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας ταύτης.

§116Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐφ’ ὅσον, κ. Πρόεδρε, ὑπῆρχε συνάντησις τῶν ἀξιώσεων τῶν μισθωτῶν πρὸς τὰ βαλάντια τῶν ἐκμισθωτῶν, βεβαίως, οὔτε σκέψις θὰ ἐγεννᾶτο περὶ τῆς ὑποβολῆς τῆς τροπολογίας ταύτης κατὰ τῆς περιστολῆς τῶν ἐκβιάσεων. Εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἀπὸ τριετίας, ἢ μᾶλλον ἀπὸ τετραετίας καὶ ἐντεῦθεν οἱ ἰδιοκτῆται ἤγειραν, δύναταί τις εἰπεῖν, θρασεῖαν τὴν κεφαλήν, ζητοῦντες ὁλόκληρον τὸ εἰσόδημα τῶν ἐνοικιαστῶν, τῶν μεσαίων πρὸ πάντων τάξεων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐργατικῶν τάξεων. Οἰκία διὰ τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ὁ ἰδιοκτήτης ἐζήτει 100 δραχμὰς μηνιαίως, σήμερον ζητεῖ διακοσίας. Ἡ τάσις αὕτη ἡ κερδοσκοπική, βεβαίως, ἐξήγειρε τὴν ἀγανάκτησιν τῶν μὴ ἐχόντων ἰδιοκτήτους οἰκίας καὶ ἠναγκασμένων ὅμως νὰ ἔχωσι κατοικίαν. Ἐγὼ ἔλαβον ἀφορμὴν ἐκ τούτου καὶ ὑπέβαλον πρότασιν νόμου κανονίζουσαν σχετικῶς τὸ ζήτημα τοῦτο, τουτέστι, νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἡ ἔξωσις τῶν μισθωτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπλήρωσαν τὰς ἐκ τοῦ συμβολαίου ὑποχρεώσεις των. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης πολὺ ὀρθῶς, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, διέγνωσεν, ὅτι ὁ λαός, ὁ ὁποῖος τόσας ὑπέστη ταλαιπωρίας καὶ οἰκονομικοὺς κλονισμοὺς ἐκ τῆς ἐπιστρατεύσεως, δὲν δύναται πλέον νὰ ἐξακολουθῇ νὰ ὑποφέρῃ τὴν κερδοσκοπικὴν τάσιν τῶν ἰδιοκτητῶν, ἥτις δὲν εἶναι δυνατὸν παρά, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ, νὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν διασάλευσιν τῆς ἐννόμου τάξεως. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Νέων Ψαρρῶν. Νομίζω, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει νομοσχέδιον, εἰς τὸ ὁποῖον δύναται νὰ συμβιβασθῇ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην. Ἀλλ’ ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης μίαν παρατήρησιν. Ὑπάρχουσιν ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι ἐκμισθώνουσι τὰ οἰκήματα αὑτῶν εἰς ἕνα καὶ μόνον ἰδιώτην, καὶ ὁ ἰδιώτης οὗτος ὑπεκμισθοῖ εἰς διαφόρους ἔχοντας ἀνάγκην οἰκημάτων. Τοῦτο, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διότι μοὶ κατήγγειλαν, ὅτι τοῦτο γίνεται καὶ ἐξακολουθεῖ γινόμενον. Ἔχω τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἡ Βουλὴ αὕτη θὰ θελήσῃ νὰ περιβάλῃ διὰ νομοθετικοῦ κύρους νομοσχέδιον, οἱονδήποτε, εἴτε τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, εἴτε τὴν πρότασιν νόμου τὴν ἰδικήν μου, εἴτε τὴν πολλῷ ἀρτιωτέραν πρότασιν τοῦ Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς κ. Μάτεση καὶ θὰ θελήσῃ, πρὶν λήξωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, νὰ θέσῃ τὴν σφραγῖδα τοῦ νομοθετικοῦ κύρους ἐπὶ τοιούτου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ζήτημα κοινωνικῆς ἀνάγκης.

§117ΟΘ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κ. Συνάδελφοι, συμφωνῶ τελείως πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Νέων Ψαρρῶν. Ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ θίξῃ τοιαῦτα ζητήματα, πρέπει νὰ τὰ φέρῃ χωριστά, ὥστε νὰ ἀποφασίσωμεν, ἐὰν κατ’ ἀρχὴν εἴμεθα σύμφωνοι. Δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν τόσον σπουδαῖα ζητήματα διὰ μιᾶς τροπολογίας ἐν παρόδῳ, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀποσύρῃ τὴν τροπολογίαν του ταύτην.

§118ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§119Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, δικαιοτάτη, ἔρχεται νὰ προστατεύσῃ τούς μισθωτὰς ἀπὸ τὴν ἀπληστίαν τῶν ἐκμισθωτῶν καὶ ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν ὅλης τῆς Βουλῆς, ἥτις ἀπὸ μακροῦ ἤδη ἐθεώρησε τοῦτο, ὡς μίαν ἄμεσον κοινωνικὴν ἀνάγκην. Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι εἶναι σύμφωνος ἡ Βουλὴ νὰ ψηφισθῇ τὸ ταχύτερον ἡ τροπολογία αὕτη. Διαφωνῶ κατὰ τοῦτο πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν Ψαρρῶν, διατυπώσαντα τήν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ καὶ ἔλθῃ νέον νομοσχέδιον, διότι τοῦτο θὰ ἐσήμαινε παραίτησιν. Θὰ ἠδυνάμην νὰ διατυπώσω τήν γνώμην—ἐπειδὴ ποικίλαι γνῶμαι ἐρρίφθησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἴσως νὰ μὴ ἱκανοποιήσῃ τελείως τὸ ζήτημα ἡ διατυπουμένη τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ—ν’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον διὰ τὴν αὔριον ἑσπέραν, μὲ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς νὰ ψηφισθῇ πρῶτον. Τοῦτο θὰ ἦτο μία μέση λύσις, φρονῶ δὲ ὅτι, ἐὰν ἀναβληθῇ δι’ αὔριον δὲν θὰ ματαιωθῇ. Διότι αἴφνης ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ διατυπώσῃ τροπολογίαν, ὅτι μέχρι τῆς 15ης Ἰουλίου οἱ μισθωταὶ θὰ δηλώσουν, ἐὰν δέχωνται ἢ ὄχι νὰ μείνωσι, τοῦτο δὲ δὲν ἐκπληροῖ τὰς ἀξιώσεις τῶν μισθωτῶν ὅλου τοῦ Κράτους, διότι αἱ μισθώσεις ὑπὸ ἄλλο χρονικὸν διάστημα συνάπτονται ἐν Ἀθήναις καὶ ὑπὸ ἄλλο ἀλλαχοῦ. Πρέπει ἑπομένως νὰ διατυπωθῇ ἄλλως ἡ τροπολογία. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιμένῃ νὰ ψηφισθῇ τὴν ἑσπέραν ταύτην, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ δεχθῇ, ὅπως ὁ μισθωτὴς κάμῃ τὴν δήλωσιν πρὸ δύο τοὐλάχιστον μηνῶν πρὸ τῆς λήξεως τῆς μισθώσεως.

§120Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριοι Βουλευταί, τὸ νὰ εἰσαχθῇ καὶ ψηφισθῇ νόμος, διακανονίζων κατὰ τρόπον ἀνώμαλον τὰς σχέσεις τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν μισθωτῶν, εἶναι πρᾶγμα, ὁπωσδήποτε, δυσχερές, διότι, ὅπως εἶπον ἀρχόμενος τοῦ λόγου, ἡ ἀρχὴ τῆς πολιτικῆς οἰκονομίας εἶναι, ὅτι ὁ νόμος τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως κανονίζει τὴν τιμήν. Ἑπομένως, εἷς νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ ἤρχετο καὶ θὰ ἐπέβαλλεν ἀναγκαστικὴν παράτασιν τῆς μισθώσεως, ὑπὸ θεωρητικὴν τοὐλάχιστον, ἔποψιν, θὰ ἦτο νόμος ἄδικος. Διὰ τοῦτο μὲ ὅλην τὴν ἐμβρίθειαν, δι’ ἧς πραγματικῶς εἶναι διατετυπωμένη ἡ πρότασις νόμου ἐκ μέρους τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἀττικῆς, μοὶ φαίνεται, ὅτι πρέπει νὰ διστάσῃ τις νὰ εἰσαγάγῃ ὅμοιον νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν. Καθ’ ὃν τρόπον εἰσάγεται ἡ τροπολογία, εἶναι πρᾶγμά τι ὁμαλὸν καὶ ἑπόμενον πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε παρ’ ἡμῖν κρατοῦσι, δυνάμει τοῦ Δικαιοστασίου. Δυνάμει τοῦ Δικαιοστασίου, ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία νὰ ἐκδίδῃ Β. Διατάγματα, διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἀπαγορεύῃ, ὅπως καὶ ἀπηγόρευσε, τὴν ἐρημοδικίαν ἐπὶ δικῶν περὶ ἐξώσεως δυστροπούντων μισθωτῶν, ἕνεκα λήξεως τοῦ χρόνου τῆς μισθώσεως, διότι θὰ ἦτο, βεβαίως, σκληρὸν διὰ τὸν ἰδιοκτήτην νὰ μὴ πληρώνηται καὶ νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ κρατῇ ἐν τῷ μισθίῳ του μισθωτήν. Λοιπόν, τῆς διατάξεως ταύτης, τῆς ὑπαρχούσης ὡς ἐκ τοῦ νόμου περὶ Δικαιοστασίου, δύναται νὰ κάμῃ χρῆσιν ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀπαγορεύει τὰς ἐρημοδικίας καὶ ἀναγκαστικὰς ἐκτελέσεις ἕνεκα λήξεως τοῦ χρόνου τῆς μισθώσεως, καὶ προκειμένου περὶ μισθώσεως οἱουδήποτε ἀστικοῦ κτήματος. Ἐπειδὴ εἴχομεν τοιοῦτον δικαίωμα καὶ τὸ δικαίωμα τοῦτο ἦτο περιωρισμένον, ὡς ἐκ τῆς διαρκείας τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου περὶ Δικαιοστασίου, διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἄν ψηφισθῇ, δι’ οὗ παρατείνεται ἡ ἰσχὺς τοῦ Δικαιοστασίου, δικαιολογούμεθα τελείως καὶ δὲν δύναται νὰ ἀποδοθῇ εἰς ἡμᾶς, ὅτι ἀνατρέπομεν τὰς ἀρχὰς τῆς πολιτικῆς οἰκονομίας. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι σκόπιμον καὶ πρακτικὸν καὶ ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἤθελε προτιμήσει νὰ ἀποσυρθῇ ἡ τροπολογία καὶ νὰ ὑποβληθῇ ἴδιον νομοσχέδιον, παρόμοιον τοῦ ἐν Ρουμανίᾳ, ὅπου ὑπεβλήθη τοιοῦτον, ἀλλ’ ἀγνοῶ ἄν ἐψηφίσθη, θὰ ἠκούομεν μεγάλας ἀντιρρήσεις ἐκ μέρους τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἐσκέπτετο πολὺ νὰ ψηφίσῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον, ἐνῷ διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς, τῆς παρακολουθούσης τὸν νόμον περὶ Δικαιοστασίου καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, κανονίζεται τὸ πρᾶγμα ὅλως προσωρινῶς, καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι πρακτικὸν καὶ σκόπιμον ἡ τροπολογία αὕτη νὰ γένηται δεκτὴ ὅπως ἔχει, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον οὐδεμία δύναται νὰ γεννηθῇ ταραχή. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ περὶ τῆς 15ης Ἰουλίου, τοῦτο δύναται νὰ μεταβληθῇ.

§121Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς διατυποῦται, παρακαλῶ, ἡ τροπολογία;

§122Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). (Ἀναγινώσκει). «Ἐφ’ ὅσον διὰ τῶν ἤδη ἐκδοθέντων...κλπ.».

§123Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διὰ πόσον χρόνον ἰσχύει ἡ παράτασις;

§124Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐφ’ ὅσον χρόνον θὰ ἐκδίδωνται καὶ τὰ Διατάγματα τοῦ Δικαιοστασίου, τὰ ἀπαγορεύοντα τὴν ἐρημοδικίαν. Ἡ προθεσμία τῆς ζωῆς τοῦ νόμου εἶναι μέχρι τῆς 30ῆς Ἰουνίου 1917. Ἐὰν ἡ Βουλὴ, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ συνέλθῃ πάλιν τὸν Ὀκτώβριον, κρίνῃ, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ δώσῃ μείζονα ζωὴν εἰς τὸν νόμον αὐτόν, δύναται νὰ τὸ πράξῃ.

§125Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ περίπτωσις τῆς ὑπενοικιάσεως;

§126Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὁ ὑπενοικιαστής, ὅσον ἀφορᾷ τὰς σχέσεις αὐτοῦ μετὰ τοῦ ἐνοικιαστοῦ, θὰ δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, διότι μίσθωσις εἶναι καὶ μεταξὺ ὑπενοικιαστοῦ καὶ ἐνοικιαστοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀρχικὸν ἐκμισθωτήν, ὁ ὑπενοικιαστής γνωρίζει, ὅτι θὰ παρακολουθήσῃ τὴν τύχην τοῦ ἐνοικιαστοῦ.

§127Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ εἶναι πλῆρες τὸ μέτρον, θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ ἐλαμβάνετο εἰδικὴ μέριμνα καὶ δι’ αὐτὴν τήν περίπτωσιν.

§128Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Καὶ εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ μέτρον ὑπὲρ τῶν λαϊκῶν μεσαίων τάξεων, αἱ ὁποῖαι ἕνεκα τῆς αἰσχροκερδείας, — εὐτυχῶς ὄχι ὅλων, ἀλλ’ ἐνίων ἐκ τῶν ἐκμισθωτῶν — διατρέχουσι τὸν κίνδυνον νὰ εὑρεθῶσι κατὰ τὸν προσεχῆ Σεπτέμβριον ἄνευ στέγης. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ὑπέβαλε πρότασιν νόμου, ἡ ὁποία θεραπεύει τὴν ἀνάγκην, ἡ ὁποία παρουσιάζεται ἐκ τῆς περιπτώσεως ταύτης. Βεβαίως, ἡ τροπολογία, τήν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργός, θεραπεύει τὸ ζήτημα, ἀλλὰ καλὸν θὰ ἦτο νὰ συνδυασθῇ μὲ ἕτερον ζήτημα τὸ ζήτημα αὐτὸ τῶν ἐκμισθωτῶν. Δὲν πρόκειται περὶ ἐκμισθωτῶν συνήθων· πρόκειται περὶ τῶν ὑπεκμισθωτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκ συμπαιγνίας μετὰ τοῦ κατόχου ἰδιοκτήτου ὑπενοικιάζουσι τὰ οἰκήματα. Πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ κἄποια ποινικὴ τιμωρία διὰ τὴν τοιαύτην περίπτωσιν, διότι οἱ περισσότεροι ἰδιοκτῆται αὐτοὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐκ προθέσεως θέλουσι νὰ αἰσχροκερδήσωσι, θέλουσι νὰ ἐκβιάσωσι τοὺς μισθωτὰς τῶν οἰκιῶν, αὐτοὶ ἐπενόησαν τὸ μέτρον αὐτό· ὑπεκμισθοῦσι τὴν οἰκίαν αὐτὴν εἰς κἄποια πρόσωπα καὶ αὐτὰ κατόπιν παραμένουσιν ἐκτὸς τοῦ νόμου καὶ τῶν συνεπειῶν αὐτοῦ. Λοιπόν, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ μέριμναν καὶ περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ματαιοῦται ὅλος ὁ σκοπὸς αὐτοῦ.

§129Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἐγώ συνηγορῶ εἰς τήν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Πλήν ὅμως ἔχω καὶ ἐγὼ νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς, ὅτι πρέπει νὰ προστατεύσωμεν τοὺς μισθωτάς. Καὶ πρέπει νὰ τοὺς προστατεύσωμεν αὐτούς τοὺς ἀνθρώπους, διότι πρὸ πέντε ἐτῶν ἤρχισε κατ’ ἔτος ἡ αὔξησις τῶν ἐνοικίων καὶ μόλα ταῦτα σήμερον προειδοποιοῦνται, ὅτι πρόκειται νὰ ἐνοικιασθῶσιν ὁλόκληρα τὰ οἰκήματα.

§130Κ. ΦΟΥΜΗΣ. Ἡ μεγαλειτέρα προστασία εἶναι νὰ ἀφήσητε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§131Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Οἱ ἐνοικιασταί, οἱ ὁποῖοι πληρώνουσι σήμερον τὸ τριπλάσιον τῶν ἐνοικίων, διὰ τῆς καταστρατηγήσεως σήμερον τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος εἰδοποιοῦνται, ὅτι ἐνοικιάζονται τὰ οἰκήματα εἰς τὰ ὁποῖα σήμερον εὑρίσκονται αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ εἰσὶν ὑπόχρεοι νὰ τὰ ἐγκαταλείψωσιν, ἐὰν δὲν συναινέσωσιν εἰς νέαν αὔξησιν τῶν ἐνοικίων, καὶ περὶ αὐτῶν πρέπει νὰ φροντίσωμεν καὶ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὰ δικαιώματά των.

§132Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Αὐτὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§133Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, καθ’ ἥν στιγμὴν ἔλαβον τὸ θάρρος νὰ διακόψω τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ νὰ ζητήσω παρ’ αὐτοῦ διασάφησίν τινα, προσέθηκα, ὅτι καλὸν ἦτο νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία. Καὶ νῦν ἐπαναλαμβάνω τοῦτο, διότι νομίζω, ὅτι ὡς ἔχει ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ προάγει τὸ ζήτημα, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐνδιαφερόμεθα, χωρὶς οὐδαμῶς νὰ βλάπτῃ αὐτὸ καὶ χωρὶς οὐδαμῶς νὰ κλείῃ τὴν θύραν τῆς καθ’ οἱανδήποτε στιγμήν, καὶ σήμερον ἀκόμη, ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ἐρεύνης καὶ μελέτης ἐπὶ τῆς βελτιώσεως καὶ τῆς συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑποβάλλει. Λέγω δέ, ὅτι προάγει τὸ ζήτημα, διότι κατ’ οὐσίαν καὶ ἡ παράτασις αὕτη τῆς μισθώσεως, ἡ ἀναγκαστική, ἡ ὁποία γίνεται διὰ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξώσεως — διότι ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐρημοδικίας εἶναι μία προσωρινὴ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξώσεως — ἡ παράτασις αὕτη δὲν ἔχει καμμίαν οὐσιαστικὴν διαφορὰν ἀπὸ τὴν ἀναμίσθωσιν, ἡ ὁποία γίνεται τῇ μονομερῆ βουλήσει, διότι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μένει καὶ δὲν θέλει νὰ φύγῃ καὶ δὲν δύναται νὰ ἐξωσθῇ, οὐδὲν ἄλλο πράττει, εἰ μὴ νὰ ἀνανεοῖ ὑποχρεωτικῶς τὴν μίσθωσιν. Ἐπὶ τούτου, λοιπόν, ἡ γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι τελείως σύμφωνος πρὸς τὰς ἐπικρατησάσας, ἰδίως κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας περιόδους, ἰδέας, ὅτι ἡ Πολιτεία ὀφείλει νὰ ἐπέμβῃ καὶ ρυθμίσῃ τὰ ἀποτελέσματα τῶν συμβάσεων καὶ τὰς λεπτομερείας αὐτῶν ἐκεῖ ὅπου πρόκειται περὶ ζητημάτων πρώτης ἀνάγκης, περὶ ζητημάτων σοβαρῶν, ἀφορώντων τὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ καὶ ζητημάτων δημοσίας ὠφελείας, διότι ἡ αὐτὴ βάσις εἶναι ἐκείνη ἐπὶ τῆς ὁποίας, στηριζομένη ἡ Πολιτεία, καθώρισε, φερ’ εἰπεῖν, τὸν συμβατικὸν τόκον· δὲν διαφέρει τίποτε, Κύριοι, παρὰ μόνον κατὰ τοῦτο, ὅτι ἐπὶ τοῦ συμβατικοῦ τόκου ἔχει ἡ Πολιτεία καὶ τελείαν τὴν ἀξίαν τοῦ κεφαλαίου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὑπολογίζει τὸν τόκον καὶ λέγει· δὲν ἐπιτρέπω εἰς τὸν κεφαλαιοῦχον νὰ λαμβάνῃ τόκον περισσότερον τοῦ τάδε ποσοστοῦ ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου, προκειμένου ὅμως περὶ τῶν ἀκινήτων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὴν αὐτὴν βάσιν, διότι ἡ τιμὴ τοῦ ἀκινήτου δὲν εἶναι καθωρισμένη, ὅπως εἶναι ἡ τιμὴ ἑνὸς κεφαλαίου τοῖς μετρητοῖς καὶ δὲν δύναται ἑπομένως ἡ Πολιτεία ἐκ τῶν προτέρων νὰ εἴπῃ, εἰς τὸ τάδε ἀκίνητον θὰ πάρῃς τόσον μίσθωμα. Τοῦτο θὰ συνέβαινεν, ἐὰν ἡ Πολιτεία εἶχεν ἐκ τῶν προτέρων καθωρισμένην τὴν τιμὴν ἑκάστου ἀκινήτου, ὥστε νὰ ὑπολογίζῃ ἐπ’ αὐτοῦ τὸ εἰσόδημα, ὅπως ὑπολογίζει τὸ εἰσόδημα τοῦ κεφαλαίου. Ἀλλὰ, τοὐναντίον, ἐνῷ ὁ κεφάλαιον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸν τόκον τοῦ ἀκινήτου, ἡ ἀξία ὁρίζεται πόθεν; Ἀκριβῶς, ἐκ τῆς τιμῆς τοῦ μισθώματος καὶ διὰ τοῦτο γεννᾶται ἡ δυσκολία τοῦ νὰ ὁρίσῃ ἡ Πολιτεία τὴν τιμὴν τοῦ μισθώματος. Ἐνταῦθα ὅμως, λόγῳ τῶν εἰδικῶν αὐτῶν περιστάσεων, εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, ζητοῦντες νὰ φέρωμεν τεχνικήν τινα ἀξίαν τοῦ ἀκινήτου καὶ νὰ ὁρίσωμεν τὸ μίσθωμα, λαμβάνομεν ὡς βάσιν ὁρίζουσαν τὴν ἀξίαν τοῦ ἀκινήτου τὸ μίσθωμα τὸ ἤδη ὑπάρχον, τὸ ἤδη ὑφιστάμενον καὶ λέγομεν. Λαμβάνοντες τοῦτο ὡς οἰκονομικὸν δεδομένον, θεωροῦμεν, ὅτι καὶ διὰ τὸ προσεχὲς ἔτος ἡ ἀξία τοῦ εἰσοδήματος τοῦ ἀκινήτου πρέπει νὰ εἶναι τόση ἀκριβῶς, ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ὁρίζει ἡ σύμβασις τοῦ τρέχοντος ἔτους. Ἀλλ’ εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς δυσκολίας εἰδικῶς, καθόσον ἀφορᾷ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν καὶ τὴν δυσκολίαν αὐτὴν δὲν τὴν θεραπεύει ὁ νόμος περὶ δικαιοστασίου, ὁ ὁποῖος θὰ ἐφαρμοσθῇ εὐθὺς ὡς ἐκδοθῇ τὸ εἰδικὸν περὶ τούτου Διάταγμα, διότι ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὁ νόμος εὐθὺς ὡς ψηφισθῇ, δὲν ἕπεται, ὅτι καὶ ἐφαρμόσθη ἐπὶ τῶν μισθώσεων. Ὁ νόμος προβλέπει καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς παρεκάλεσε τὴν Βουλὴν νὰ προβλέψῃ, οὕτως ὥστε εὐθὺς ὡς ἤθελε νομίσῃ ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία, ὅτι δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς διατάξεις αὐτὰς καὶ ἐπὶ τῶν μισθώσεων, πρέπει νὰ ἐπέλθωσιν αὐτὰ καὶ αὐτά τὰ ἀποτελέσματα περὶ ὧν προνοεῖ. Μέχρις ὅτου δὲ ἡ Πολιτεία καὶ ἡ Ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἐφαρμόσῃ αὐτὸν τὸν νόμον, ἐκδίδουσα τὸ σχετικὸν Β. Διάταγμα, ὑπάρχει καιρὸς ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Βουλή, ὅπως συμπληρώσῃ τυχὸν καὶ τὰ δεόμενα περαιτέρω ἐρεύνης. Εἰδικῶς δέ, κ. Βουλευταὶ, ἀπαιτεῖται, κατ’ ἀνάγκην, συμπλήρωσις τῶν διατάξεων τούτων, προκειμένου περὶ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ τοῦτο θὰ σᾶς τὸ εἴπω ἀμέσως, διότι, κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς περιλαμβάνει ἐν τῷ προκειμένῳ νόμῳ, ἐάν ὁ μισθωτὴς ἐπιμένῃ εἰς τὸ νὰ διατηρήσῃ τὸ μίσθιον καὶ νὰ μείνῃ ἐν τῷ μισθίῳ, δὲν δύναται νὰ ἀσκήσῃ αὐτήν; Ἀλλὰ τελευταῖον ὅριον τῆς μισθώσεως, ἡ λῆξις τῆς μισθώσεως τῆς νέας, μένει ἠρτημένη καὶ μετέωρος, μένει ἠρτημένη...

§134Γ. ΠΩΠ. Λαμβάνει ἰσοβίως...

§135Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Μένει ἠρτημένη μέχρι τίνος χρόνου; Μέχρι τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία πάλιν θελήσῃ νὰ ἄρῃ τὴν ἀπαγόρευσιν τῶν ἐρημοδικιῶν, διότι εὐθὺς ὡς ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἄρει τὴν ἀπαγόρευσιν τῶν ἐρημοδικιῶν, τότε ἐπέρχεται πλέον τὸ δικαίωμα τοῦ ἀρχικοῦ ἐκμισθωτοῦ νὰ εἴπῃ, ὅτι, ἤδη ἡ παράτασις ἔληξεν, ἤδη ἐγὼ δύναμαι ἀπὸ σὲ νὰ ζητήσω τὴν λῆξιν τῆς μισθώσεως, ἀλλὰ διὰ τοῦ συστήματος τούτου, ἐνῷ θέλομεν νὰ προστατεύσωμεν τὸν μισθωτήν, καθιστῶμεν εἰς πολὺ χείρονα θέσιν τὸν ἐκμισθωτήν, εἰς οἱονδήποτε δὲ ἄλλο μέρος, εὐθὺς ὡς ὁ μισθωτὴς δηλώσῃ ὅτι θέλει νὰ ἀποχωρήσῃ, ὁ μισθωτὴς δὲν δύναται νὰ ἀντείπῃ, ἐφ’ ὅσον αἱ μισθώσεις γίνονται κατὰ μῆνα καὶ λήγουσιν εἰς διαφόρους προθεσμίας, ἐφ’ ὅσον ἡ προσφορὰ πρὸς μίσθωσιν δύναται νὰ γίνῃ καθ’ οἱονδήποτε χρόνον τοῦ ἔτους. Ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ εἶναι διαφορετικά. Ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ ὁ μισθωτής, ὁ ὁποῖος δὲν κατώρθωσε μέχρι τοῦ Αὐγούστου νὰ ἐκμισθώσῃ τὸ ἀκίνητον, αὐτὸς ἔχει ὑποστῆ ζημίαν, τουλάχιστον, 50%, διότι δὲν εὑρίσκει τοὺς προσφερομένους, εὑρίσκει αὐτοὺς ἐν πολλῇ ἥσσονι μοίρᾳ, καὶ διὰ τοῦτο ὁ νόμος αὐτὸς δέεται βελτιώσεως ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, εἰδικῶς διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ, οὕτως ὥστε ἀμφότερα τὰ συμφέροντα καὶ τὰ δικαιώματα νὰ προστατεύσωμεν, ὁ μισθωτὴς, ὁ ὁποῖος θέλει ὑποχρεωτικῶς νὰ ἀνανεώσῃ τὴν μίσθωσιν, νὰ εὑρίσκεται ὑποχρεωμένος, ὥστε νὰ γίνῃ ἀναμίσθωσις δι’ ἕν καὶ πάλιν ἔτος. Διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐνῷ ὑποχρεοῦμεν τὸν ἐκμισθωτὴν νὰ δεχθῇ τὸν αὐτὸν μισθωτήν, δὲν ὑποχρεοῦμεν ἐν μέσῳ τοῦ ἔτους νὰ ἴδῃ τὸ ἀκίνητον ἐστερημένον μισθωτοῦ, εὐθὺς ὡς ἤθελον τὰ συμφέροντα ἢ αἱ ἀνάγκαι τοῦ μισθωτοῦ ἐπιζητήσωσι. Διὰ τοῦτο, καταλήγων...

§136Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Δόξα σοι ὁ Θεὸς!

§137Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Εὐχαριστῶ, κ. Πολογεώργη. Διὰ τοῦτο καταλήγων, ἐὰν τὴν στιγμὴν ταύτην πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι τὸ προάγει τὸ ζήτημα, χωρὶς νὰ τὸ βλάπτῃ καὶ χωρὶς ἐκ τούτου ἡ Βουλὴ νὰ παραιτηθῇ τῆς ἰδέας νὰ συμπληρώσῃ αὐτὸ ἐντὸς τῆς παρούσης Συνόδου...

§138Γ. ΠΩΠ. Ὅσοι δὲν ἔχουν σπίτια, δὲν εἶναι λαός.

§139Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ὁ νόμος αὐτὸς ἐφαρμόζεται σήμερον, δὲν βλάπτει, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει τὸ Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐφαρμόσῃ αὐτό. Ἄς ψηφισθῇ σήμερον καὶ ἐν τῷ μεταξὺ δύναται ἡ Βουλὴ νὰ συμπληρώσῃ τὸν νόμον.

§140Θ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μερικὰς ἐξηγήσεις ἤθελον ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν.

§141Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον προτείνῃ τὴν αὐτὴν σύστασιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν δὲν ἐγενόμην πρότερον καταληπτός, θέλω προσπαθήσῃ τώρα νὰ γίνω καταληπτός. Ὑποθέσατε, ὁ ἰδιοκτήτης ὁ ὁποῖος δίδει εἰς ἐνοικίασιν τὸν οἶκόν του, ἀπὸ αὔριον, ὁπότε γεννᾶται δι’ αὐτὸ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον ἐδημιουργήσατε πραγματικῶς δι’ αὐτό καὶ ὑπὲρ τοῦ μισθωτοῦ, προβαίνει εἰς ἐνοικίασιν εἰς συγγενικὰ πρόσωπα, ἀδελφόν, ἐξάδελφον, τοῦ χορηγεῖ τὴν οἰκίαν του καὶ ὁ ἐξάδελφος τὴν ὑπενοικιάζει εἰς τρίτον πρόσωπον καὶ τὸν Ἰούλιον μῆνα εἰδοποιεῖ ὁ ἀδελφὸς ἢ ἐξάδελφος τὸν ἰδιοκτήτην, ὅτι λύει τὴν μίσθωσιν. Καὶ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ πραγματικὸς μισθωτὴς θὰ ριφθῇ εἰς τὸν δρόμον. Ποῖον μέτρον θὰ ληφθῇ ὑπὸ τοῦ νομοθέτου; Ἤθελον συστήσει αὐτὴν τὴν περίπτωσιν καὶ νομίζω, ὅτι θὰ θεραπευθῇ τὸ κακόν, ἐὰν ἐλέγετο, τρόπον τινά, ὅτι ὁ μισθωτὴς ὑπεισέρχεται ἀκωλύτως εἰς τήν θέσιν μεσάζοντος τοῦ πρώτου ἐνοικιαστοῦ. Ἔχει τοιουτοτρόπως τὸ δικαίωμα νὰ εἰδοποιῇ αὐτὸς τὸν ἰδιοκτήτην, ἂν σκέπτηται νὰ ἀναχωρήσῃ ἢ ὄχι καὶ εἶναι αὐτὸ μία περίπτωσις, κατὰ τήν ὁποίαν ἐφιστῶ τήν ὑμετέραν προσοχήν. Ὑπάρχει καὶ ἡ ἑτέρα, οὐχὶ ὀλιγώτερον σπουδαιοτέρα τῆς πρώτης, ἡ ἑπομένη. Εἶναι πολλοὶ ἐπίστρατοι, οἱ ὁποῖοι ὑφιστάμενοι τὰ πάνδεινα, περιττὸν εἶναι νὰ σᾶς τά παραστήσω, διότι ἔχετε πληροφορίας περὶ αὐτῶν, ὑφιστάμενοι τὰ δεινά τῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ πρὸ τῆς ἐπιστρατεύσεως, λόγῳ τῆς δημιουργηθείσης καταστάσεως ἕνεκα τοῦ πολέμου, οἱ ἐπίστρατοι μὴ ἔχοντες νά πληρώσωσι, θὰ εὑρεθῶσιν εἰς τοὺς δρόμους. Διὰ τοὺς ἐπιστράτους αὐτούς, διὰ τὰς πτωχοτέρας αὐτάς τάξεις, αἵτινες προσήνεγκον τόσας ὑπηρεσίας πρὸς τήν Πατρίδα, λαμβάνεται, ἆρά γε, μέτρον τι ὑπὸ τοῦ νομοθέτου;

§142Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Μάλιστα.

§143Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον παραπέμψῃ ὑμᾶς εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τήν Γαλλίαν. Ἡ Γαλλία εἰς τὰς περιστάσεις αὐτάς, ἕνεκα ἀπολύτου ἀνάγκης καὶ ἀπολύτου εὐσπλαχνίας, προσῆλθεν ἀρωγὸς καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν δύναται ὁ ἰδιοκτήτης νὰ ζητήσῃ περισσότερον τοῦ ἑνὸς τρίτου τοῦ μισθώματος, τὰ ⅔ ὀφείλει νὰ πληρώσῃ τὸ Κράτος, καὶ τὸ ⅓ τὸ πληρώνει ὁ μισθωτής. Δὲν γνωρίζω, ἐάν προΐδατε αὐτὴν τὴν περίπτωσιν.

§144Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὅσον ἀφορᾷ δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, ὑπάρχει πρόνοια. Εἶναι δυνατὸν ὁ Πρόεδρος καὶ τὸ Δικαστήριον, νὰ ἀναστέλλωσιν ἐπαγειλημμένως τὰς ἐκτελέσεις καὶ νὰ παρέχωσι προθεσμίας διὰ τὴν ἔξωσιν. Καθ’ ἡμέραν προσέρχονται παραπονούμενοι εἰς τὸν Πρόεδρον, οἵτινες ἀπὸ τῆς ἰδίας ἀπόψεως ἔχουσι δίκαιον, ἐπίστρατοι ἐξωθούμενοι, ἰδιοκτῆται, λέγοντες, ὅτι ἡμεῖς περιμένομεν νὰ ζήσωμεν ἀπὸ τὸ ἐνοίκιον, ἀμφότεροι εἶναι ἄξιοι προστασίας. Ὑπάρχουσιν ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν οἰκίας ἀξίας ἑκατομμυρίων, ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν οἰκίας μικρᾶς ἀξίας, καὶ ἀπὸ αὐτὰς περιμένουσι νὰ ζήσωσι. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ θέσωμεν ἕνα φραγμὸν. Ὁ ἰδιοκτήτης δὲν ἔχει νὰ χάσῃ τίποτε, μόνον δὲν θὰ λάβῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, ἐπωφελούμενος τῶν περιστάσεων, ζητεῖ νὰ λάβῃ. Ἀφ’ ἑτέρου ὁ μισθωτὴς τῆς μεσαίας τάξεως, ὅστις πληρώνει ἤδη ὡρισμένον ἐνοίκιον, κατὰ μῆνα, θὰ προστατευθῇ, μὴ ἐξαναγκαζόμενος νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὰς ὑπερβολικὰς ἀξιώσεις τοῦ ἰδιοκτήτου. Αὐτὴ εἶναι ἡ μέση ὁδὸς, ἥν πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν.

§145Γ. ΠΩΠ. Διὰ τὰ καταστήματα;

§146Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Διὰ τὰ ἀστικὰ καταστήματα. Τώρα ἐνδεχόμενον, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, νὰ ὑπάρξῃ συμπαιγνία, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ὑπενοικιάσεις. Ἐὰν, Κύριοι, ἦτο δυνατὸν νὰ προλάβωμεν ὅλας τὰς δυνατάς συμπαιγνίας. Θὰ ἦτο εὐκταῖον τοῦτο, ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον εἷς νόμος νά προΐδῃ ὅλας τὰς περιστάσεις. Καὶ ἐπὶ τέλους, λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ἐπιζητοῦντες τὸ ἀπολύτως τέλειον, δὲν ἐπιτυγχάνετε τὸ ἐφικτόν.

§147Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Προκειμένου περὶ ἐκμισθώσεων, νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νά υἱοθετήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡς τροπολογίαν τήν τελευταίαν παράγραφον τοῦ 8ου ἄρθρου, τῆς προτάσεως τοῦ Συναδέλφου κ. Μάτεση. Τὴν ἀναγινώσκω, κ. Ὑπουργέ. (Ἀναγινώσκει). «Πᾶσα...κλπ.».

§148Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Αὐτὸ εἶναι ἀντικείμενον ἄλλου νόμου. Ἀκολουθεῖ ἄλλο σύστημα.

§149Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφιβολίας, κ. Βουλευταί, ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον εἶναι μέτρον προσωρινόν, ἀφορῶν εἰς τήν παροῦσαν κατάστασιν τῶν πραγμάτων καὶ ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως, βεβαίως, δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι ὀρθῶς εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἤθελον ἐπιστήσῃ τήν προσοχήν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ μιᾶς μικρᾶς λεπτομερείας. Ἡ παράτασις αὕτη τῆς μισθώσεως ἰσχύει, ἐφ’ ὅσον ἰσχύει καὶ ὁ νόμος περὶ ἀναστολῆς παραγραφῶν, δηλαδή, κατ’ ἀνώτατον ὅριον, μέχρι τῆς 31ης Ἰουλίου 1917;

§150Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐν ὅσῳ ἔχει ζωήν ὁ νόμος αὐτὸς, θὰ δύναται νὰ λάβῃ ζωήν καὶ ἡ διάταξις αὕτη.

§151Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἀκριβῶς, ἀλλ’ αἱ μισθώσεις καὶ ἐκμισθώσεις ἐκτελοῦνται τὴν 1ην Σεπτεμβρίου ἑκάστου ἔτους. Λοιπόν, διὰ τὸ παρὸν ἔτος ἰσχύει ὁ νόμος καὶ ἑπομένως δὲν θὰ ὑπάρχῃ καμμία ἀνωμαλία. Ἀλλὰ διὰ τὸ προσεχὲς ἔτος 1917, θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, οὐχὶ μέχρι τῆς 1ης Σεπτεμβρίου, ἀλλὰ προγενεστέρως, δηλαδή, μέχρι τῆς 31ης Ἰουλίου.

§152Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργός Δικαιοσύνης). Μοὶ ἐπιτρέπετε κ. Βουλευτά; Εἶπον, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς θὰ ἔχῃ ζωήν μέχρι τῆς 30ῆς Ἰουνίου 1917. Τώρα, ἐὰν πρότερον ἡ Βουλὴ νομίσῃ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δώσῃ περαιτέρω ζωήν εἰς τὸν νόμον αὐτόν, δὲν ἔχει παρὰ νὰ κάμῃ ἕνα ἄλλον νόμον, ὁ ὁποῖος νὰ δώσῃ παράτασιν. Τοῦτο συνέβη καὶ μὲ τὸν νόμον 122. Ἔγινεν ὁ νόμος 122, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι θὰ δύναται ἡ Κυβέρνησις διὰ Διατάγματος νὰ παρατείνῃ τήν ἰσχὺν τοῦ Δικαιοστασίου μέχρις ὡρισμένης προθεσμίας. Κατόπιν ἐπῆλθεν ἄλλος νόμος, ὁ ὁποῖος παρέτεινε τήν προθεσμίαν αὐτήν. Ἑπομένως, ἡμεῖς προνοοῦμεν ἐπὶ τοῦ παρόντος μέχρι τῆς 30ῆς Ἰουνίου 1917. Κατόπιν ἡ Βουλή, πρὶν ἢ λήξῃ ἡ προθεσμία αὕτη, δύναται νὰ προνοήσῃ περὶ ἄλλης παρατάσεως.

§153Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἀλλὰ βλέπετε, ὅτι τώρα ἡ αἵρεσις ὅτι ἰσχύει ὁ νόμος μέχρι τῆς 31ης Ἰουλίου, ἀλλὰ μένει ὁ Αὔγουστος. Πρόκειται περὶ ἑνὸς μηνός. Ἀκριβῶς αὐτὸ ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω. Νὰ μὴ ὑπόκειται ὁ μισθωτής ὑπὸ τήν αἵρεσιν νέου νόμου, ὁ ὁποῖος πιθανὸν νὰ μὴ ψηφισθῇ. Νομίζω, ὅτι, ἐὰν προστεθῇ εἷς μήν, δὲν μεταβάλλεται τὸ πρᾶγμα.

§154Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριοι Βουλευταί, ἂς ἐξετάσωμεν καὶ πρακτικῶς τὸ πρᾶγμα. Ὑποθέσατε, ὅτι ἔρχεται ἡ 31η Ἰουλίου καὶ λήγει ἡ ζωὴ τῆς διατάξεως. Ὁ ἐκμισθωτής θὰ θελήσῃ νὰ ἐξώσῃ τὸν μισθωτήν τὸν Ἰούλιον;

§155Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Θὰ τὸν ἐκβιάσῃ, κ. Ὑπουργέ. Δίδετε ἀφορμὴν εἰς ἐκβιασμούς.

§156Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν συμφέρει εἰς τὸν ἰδιοκτήτην νὰ ἐξώσῃ τὸν μισθωτήν, διότι δὲν θὰ εὑρίσκῃ ἄλλον μισθωτήν.

§157Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Θὰ προτιμήσῃ νὰ χάσῃ ἕν μίσθωμα, διὰ νὰ τὸν ἐκβιάσῃ.

§158Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ δώσῃ ὁ Πρόεδρος ἀναστολὴν ἑνὸς μηνός.

§159Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ καταφεύγουν εἰς τοιαῦτα μέσα. Ἐφ’ ὅσον ὑποβάλλετε μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἐξασφαλίζει τὸν μισθωτήν μέχρι τῆς 31ης Ἰουλίου, δώσατε ἀκόμη ἕνα μῆνα διὰ νὰ ἀποφύγητε ὅλα αὐτὰ μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς λήξεως τῆς μισθώσεως.

§160Π. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ κάμῃ ἔξωσι, θὰ περάσουν ἡμέραι.

§161Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μὲ παραπέμπετε ἐμὲ εἰς τὰ Δικαστήρια. Θὰ ἔλθῃ ὁ ἰδιοκτήτης νὰ μοὶ εἴπῃ. «Κύριε, ἐγώ θέλω νά μὴ δώσητε 1.000 δραχμάς». Τίνα λόγον ἔχει, ἐὰν τὸ χρονικόν διάστημα, τὸ μέχρι τῆς 31ης Ἰουλίου, παραταθῇ ἕνα μῆνα ἀκόμη; Δὲν δύναμαι νά τό ἐννοήσω.

§162Π. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, νομίζω, ὅτι ἔχει μίαν ἀτέλειαν, διότι δὲν προβλέπει περὶ περιπτώσεως, κατὰ τήν ὁποίαν, λύεται ἡ μίσθωσις, λόγῳ πωλήσεως.

§163Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν δυνάμεθα νά προνοήσωμεν περὶ ὅλων τῶν περιπτώσεων.

§164Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἶναι πολλαὶ περιπτώσεις.

§165Π. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ συνήθης περίπτωσις.

§166Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι σήμερον δὲν ἔχομεν τίποτε. Ἄς κανονίσωμεν τά 95% καὶ ἄς μείνουν τά 5.

§167Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἤθελον νά μοὶ λύσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς μίαν ἀπορίαν, ἡ ὁποία σχετίζεται μὲ τὸν Ἰόνιον Ἀστικόν Κώδικα. Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, ἐν περιπτώσει κατά τήν ὁποίαν ὁ μισθωτής πράγματι πληρώνει μηνιαίως τὸ ἐνοίκιον του καὶ εἶναι ἐν τάξει, λήγει ἡ μίσθωσις, ὁ δὲ ἐκμισθωτής ἔχει ἀνάγκην νά κάμῃ ἰδίαν χρῆσιν τοῦ μισθίου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δικαιοῦται νά τὸν ἐξώσῃ;

§168Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ὄχι.

§169Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν τὸν Ἰόνιον Ἀστικόν Κώδικα. Κατά τάς διατάξεις τοῦ Ἰονίου Ἀστικοῦ Κώδικος, δύναται νά τὸν ἐξώσῃ. Δευτέρα περίπτωσις. Ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ ἰδιοκτήτης αὐτὸς θέλει νὰ κατεδαφίσῃ τὸ μίσθιον καὶ νὰ τὸ ἀνοικοδομήσῃ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὶ θά γίνῃ;

§170ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀναβάλλεται.

§171Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Πρόκειται νὰ ἀντιμετωπίσωμεν μίαν ἀνάγκην ἐπείγουσαν... (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη τὸ ἄρθρον 5 καὶ 6. Ἀναβάλλεται τὸ σύνολον.) Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἑξῆς νομοσχέδια. «Περὶ παρατάσεως ἐν μέρει τῆς ἰσχύος καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ ΔΞΗʹ (4068) νόμου περὶ ἀναστολῆς παραγραφῶν». «Περὶ ἀποδοχῶν διατιθεμένων πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν ἀνδρῶν Χωροφυλακῆς». «Περὶ ἀποδοχῶν ἀνδρῶν ἐφεδρείας διατιθεμένων πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς Χωροφυλακῆς». «Περὶ αὐξήσεως τῆς παγίας προκαταβολῆς τῆς Χωροφυλακῆς καὶ προσωρινῆς αὐξήσεως ταύτης ἐν περιπτώσει ἐπιστρατεύσεως».

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑπογραφῆς καὶ θεωρήσεως τῶν ὑπὸ τοῦ ἀποβιώσαντος ταμίου Θήρας Γ. Νικολαΐδου ἐκδοθέντων καὶ μὴ ὑπογραφέντων ὑπ’ αὐτοῦ τριπλοτύπων ἀποδεικτικῶν παραλαβῆς εἰσπρακτέων καὶ τριπλοτύπων γραμματίων παραλαβῆς».

§173Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Προκειμένου περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ θέμα τοῦτο, ἐφ’ ὅσον τοὐλάχιστον ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι, ἐγεννήθη πολλάκις ἐν τῇ Βουλῇ ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων, δηλαδή, πολλοὶ ταμίαι ἀπέθανον καὶ εὑρέθη τὸ Κράτος εἰς τήν δυσχερῆ θέσιν, ὥστε νὰ προνοήσῃ διὰ νόμου εἰδικοῦ ἐπὶ τῆς προκειμένης περιστάσεως, διότι ὁ λογιστικὸς νόμος, ὡς γνωρίζετε, δὲν προβλέπει περὶ τούτου, καθ’ ἃ καὶ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου ἀναφέρει. Ἀλλ’ ἤθελον παρακαλέσει οὐχὶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, διότι δὲν εἶναι ἐνταῦθα, ἀλλὰ τὸν παραρμόδιον, ἀντὶ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ τοσάκις ἐπαναληφθέντος, τοὐλάχιστον ἐγὼ γνωρίζω 20 περιστάσεις τοιαύτας, κατὰ τὸν μακρόν μου βίον ἐν τῇ Βουλῇ, νὰ ληφθῇ μία γενικὴ διάταξις, δηλαδή, νὰ τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιον κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι γενικὸν διά πάντα ταμίαν. Ὅ,τι συνέβη εἰς τὸν μακαρίτην Νικολαΐδην, θὰ συμβῇ καὶ εἰς ἄλλον. Ὑποβάλω ἁπλῶς σύστασιν.

§174Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ σύστασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, θὰ τήν διαβιβάσω δὲ καὶ πρὸς τὸν Συνάδελφόν μου κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος θὰ μελετήσῃ τό ζήτημα μετὰ τῶν ἁρμοδίων, ἐὰν δὲ δὲν ὑπάρχει κίνδυνος τῆς γενικεύσεως τοῦ νόμου, θά γίνῃ, διότι δὲν δύναται νὰ ἀποκρουσθῇ ἡ γνώμη σας παρ’ ὅ,τι θὰ γίνεται χρῆσις καὶ ἐκεῖ ὅπου δὲν θά ὑπάρχει ἐξηκριβωμένη ἡ καλὴ πίστις τῆς τοιαύτης ἐνεργείας. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ νομοσχέδιον.)

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 617 περὶ ἀσκήσεως τῶν ἰατρικῶν ἐπαγγελμάτων ἐν ταῖς νέαις Ἑλληνικαῖς Χώραις».

§176Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ νά ἀναβληθῇ δι’ αὔριον, ἵνα λάβω ὑπ’ ὄψει μου τὰς τροπολογίας, τὰς ὑποβληθείσας, νὰ τὸ ἐπεξεργασθῶ καὶ τὸ τυπώσω μὲ ἐκείνας τὰς τροπολογίας, ἅς θεωρῶ δεκτάς, ἵνα μή γίνεται μακρά συζήτησις.

§177Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἔχω ἐπιφέρει παρατηρήσεις εἰς τὴν αʹ ἀνάγνωσιν καὶ δὲν διετύπωσα αὐτὰς εἰς τροπολογίαν.

§178Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Νὰ τὰς διατυπώσητε, ἵνα τάς λάβω ὑπ’ ὄψιν.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Ταμείου τῆς Ἐλαίας». Ἀναβάλλεται.

§180Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις θὰ παρακαλέσῃ ὅπως δεχθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιψηφισθῇ ἡ σύνταξις εἰς τὴν χήραν Θεοτόκη.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προσαχθοῦν αἱ κάλπαι. Αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5ης Δεκεμβρίου 1915 Νομ. Β. Δ)τος «περὶ ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας εἰδικῶν Ἐκπαιδευτικῶν Οὐλαμῶν Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν». (Γίνεται δεκτὸν εἰς Αʹ ἀνάγνωσιν).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 11. Αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας πρὸς ἐγγραφὴν εἰς τὰ μητρῷα ἀρρένων τῶν εἰς τὸ ἐξωτερικῶν διαμενόντων καὶ τῶν ἐκ τῶν Νέων Χωρῶν καταγομένων».

§183Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ κάμῃ μίαν σχετικὴν δήλωσιν. Διότι ἡ μὴ ἐγγραφὴ εἰς τὰ μητρῷα τῶν ἀρρένων, συνεπάγεται πολλὰ ἀποτελέσματα, αἴφνης τήν διαγραφήν ἐκ τοῦ καταλόγου τοῦ ἐκλογικοῦ. Εἰς τήν Κρήτην, αἴφνης, συμβαίνει τὸ ἑξῆς ἄτοπον καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργόν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ κάμῃ τήν σχετικὴν δήλωσιν. Εἰς τήν Κρήτην δὲν ὑπάρχουν μητρῷα ἀρρένων, καὶ ἔχουσι συνταχθῆ μέχρις ὡρισμένης ἡλικίας. Διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δηλώσῃ, ἐάν καὶ οἱ ἄνω τοῦ 51ου ἔτους τῆς ἡλικίας, ὑποχρεοῦνται νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὰ μητρῷα τῶν ἀρρένων.

§184Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Θέλω μελετήσει τοῦτο.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 13. Αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 7ου τοῦ νόμου 446 περὶ ἡμερησίου μισθοῦ ὁπλιτῶν». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον εἰς Αʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον.)

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 14 ἀναβάλλεται, ἕως ὅτου ἔλθωσιν αἱ κάλπαι. Ὡσαύτως, ἀναβάλλεται τὸ ὑπ’ ἀριθ. 15, διότι δὲν διενεμήθη. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 16. Αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Δεκεμβρίου 1915 Β. Ν. Διατάγματος «περὶ παρατάσεως προθεσμιῶν προσελεύσεως τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμενόντων ἐπιστράτων καὶ περὶ ἄρσεως τῆς ποινικῆς καταδιώξεως τῶν μέχρι τοῦδε ἀνυποτάκτων πολέμου». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον εἰς Αʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§187Γ. ΠΩΠ. Κύριοι Βουλευταί, παρακαλῶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 27 τὸ ὁποῖον ἔχει κηρυχθῆ κατεπεῖγον. Πρόκειται περὶ τριῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀπώλεσαν τοὺς πόδας των ἐν πολέμῳ.

§188Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν κλπ.). Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 27. Αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῶν κατὰ τὴν ἐκστρατείαν 1912–1913 καὶ τὰς ἐπιχειρήσεις τῆς Β. Ἠπείρου προσενεγκόντων ὑπηρεσίας μὴ ἀμειφθείσας Ὑπαξιωματικῶν». Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκεται). (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1ον, 2ον, 3ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 4ον).

§190Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν υἱοθετεῖ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς τήν ὁποίαν παρεπέμφθη, ἢ ὄχι;

§191Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Βεβαίως, ἀφοῦ εἶναι ὑπογεγραμμένον ὑπ’ ἐμοῦ.

§192Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἐπεξειργάσθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς τήν ὁποίαν παρεπέμφθη. Ἀποδέχεσθε, λοιπόν, τήν τροποποίησιν ἢ ὄχι;

§193Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Εἰς τὴν Βʹ συζήτησιν θὰ δηλώσω ποίαν τροπολογίαν δέχομαι καὶ ποίαν δὲν δέχομαι.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4ον, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα καὶ τὸ ἄρθρον 5ον τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ σύνολον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν). Ἄρχεται ἤδη ἡ μυστικὴ ψηφοφορία «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τήν χήραν τοῦ ἀοιδήμου Γεωργίου Θεοτόκη, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν ὡς ψηφολεκτῶν τῶν κ. κ. Τσίμα κλπ.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 184. 182 εἰς τὸ ναί, καὶ 2 εἰς τὸ ὄχι. Ἑπομένως ἐγένετο τὸ νομοσχέδιον δεκτόν. Δέχεται ἡ Βουλή, ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀνεγέρσεως σχολικῶν κτιρίων»;

§197Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κανὲν νομοσχέδιον πλέον. Λύσατε τὴν συνεδρίασιν.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 10 μ. μ.)