1916.05.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΝΒʹ.

ΤΗΣ 7 ΜΑΪΟΥ 1916

Προεδρία κ. Μ. ΘΕΟΤΟΚΗ.

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινοῦνται πρὸς τὴν Βουλὴν διάφορα ἔγγραφα.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τήν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἔχει ὁ κ. Ἀργυρός.

§3Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Εἰς τήν ὑπ’ ἀριθ. 49 ἀναφοράν, τήν ἀναφερομένην εἰς τήν ἀνακοίνωσιν τῆς Ὑψηλῆς Πύλης διὰ τὴν τορπίλλησιν τῆς «Πορτογαλλίας», εἶχον δηλώσει νὰ ἐγγραφῶ καὶ ἐγὼ καὶ δέν εἶμαι ἐγγεγραμμένος· παρακαλῶ νὰ μὲ ἐγγράψητε.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάτεσης.

§5Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ὡς ἠκούσατε, κ. Βουλευταί, ἡ ἀξία τῶν κώνων αὐτῶν προῆλθε, λόγῳ τῆς παρούσης περιστάσεως καὶ τῆς ἐλλείψεως τῶν ἀνθράκων. Ἄλλοτε οὐδεμίαν εἶχον οὗτοι ἀξίαν. Φαίνεται δέ, ὅτι κατὰ τὴν διατίμησιν, κατά τήν ὁποίαν ἐγένετο, ἐνεφιλοχώρησε λάθος καὶ ἐκ τούτου τὰ παράπονα. Φρονῶ, ὅτι, ἐὰν ληφθῇ πρόνοια, ὅπως τὸ λάθος τοῦτο ἐπανορθωθῇ, οὐδεμία βλάβη θὰ προέλθῃ εἰς τὰ δάση, τοὐναντίον μάλιστα καὶ ὠφέλεια θὰ ἐπέλθῃ εἰς αὐτά, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου καὶ ἡ κοινωνία εὐεργετεῖται.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μητσόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§7Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, συμφωνῶ κατὰ τὸ πνεῦμα τῶν γενομένων συστάσεων ὑπὸ τῶν κ. Συναδέλφων.

§8Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα, ὅπερ ἔθιξεν ὁ κ. Συνάδελφος, εἶναι σπουδαιότατον, ὑπὸ δύο ἀπόψεις. Ἡ πρώτη ἄποψις, εἶναι ἡ ἑξῆς, ὅτι διὰ τοῦ μέσου τούτου δύνανται νὰ συντηρῶνται μεγάλοι πληθυσμοὶ τῆς Χώρας. Καὶ νομίζω, ὅτι συμφέρον εἶναι νὰ ἐνισχυθῇ ἡ ἐργασία αὕτη διὰ παντὸς τρόπου, μάλιστα κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην, ὅτε οἱ ἐργατικοὶ πληθυσμοὶ στεροῦνται ἐργασίας, αἱ δὲ οἰκογένειαι τῶν ἐργατῶν δεινῶς πάσχουσι. Λυποῦμαι, ὅτι δὲν εἶναι παρὼν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλὰ θέλω παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅπως, ἐὰν εὐαρεστῆται, ἀνακοινώσῃ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν ὅσα θέλω εἴπει καὶ μελετηθῇ τὸ θέμα. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τῶν κώνων, οἵτινες κεῖνται ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τῶν δασῶν, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ συλλογὴ αὐτῶν, μακρὰν τοῦ νὰ βλάπτῃ, ἀπεναντίας ὠφελεῖ τὸ δάσος, διότι, ἐν περιπτώσει πυρκαϊᾶς, τὸ ἔδαφος, τὸ ὑπὸ τὰς πεύκας, εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, καθαρισμένον, καὶ τὸ πῦρ δὲν εὑρίσκει εὐχερέστατα τροφήν. Ἀλλὰ σημειώσατε, ὅτι ἡ νεαρὰ αὕτη, οὕτως εἰπεῖν, βιομηχανία τῶν κώνων, δὲν περιορίζεται μόνον εἰς τοὺς ἐπὶ τοῦ ἐδάφους, ἀλλ’ οἱ ἐργάται ἀναρριχῶνται εἰς τὰ δένδρα, καὶ ἀποκόπτουσι τοὺς κώνους τοὺς χλωροὺς ἐκ τῶν κλάδων. Ἐπιθυμῶ νὰ συστήσω εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, διὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐρωτήσῃ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν, ἐὰν ἡ ἐργασία αὕτη εἶναι ὠφέλιμος τῷ ὄντι εἰς τὸ δάσος, ἢ ἐπιβλαβής. Διότι, ἐὰν μέν εἶναι ὠφέλιμος, βεβαίως, δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ οὐδὲν μέτρον ἀπαγορευτικὸν εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ, ἐὰν ὅμως εἶναι ἐπιβλαβής, ἴσως ἐπιεικῶς, κατὰ τὰς παρούσας περιστάσεις, ἐπιτρέπεται νὰ ἐκτελῆται ἡ ἐργασία αὕτη, ἕνεκα τῆς ἐνδείας τῶν πληθυσμῶν, ἀλλ’ εὐθὺς ὡς ἡ περίστασις αὕτη παρέλθῃ, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ ἡ συγκομιδὴ τῶν χλωρῶν κώνων, ἐὰν ἕνεκα ταύτης τὰ δάση κινδυνεύουσι νὰ πάθωσι.

§9Ν. ΚΑΝΑΡΗΣ. Βεβαιῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Συνάδελφον, ὅτι οὐχὶ οἱ ξηροὶ κῶνοι ὑποδαυλίζουσι τὴν πυρκαϊὰν, ἀλλ’ οἱ χλωροί, οἱ ὁποῖοι, φλεγόμενοι, ἐξακοντίζονται εἰς μεγάλας ἀποστάσεις, μεταδίδοντες τὸ πῦρ.

§10Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Αἰγίνης καὶ Ἀγκιστρίου, παρακαλῶ δὲ νὰ παραπεμφθῇ αὕτη εἰς τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα, μὲ τὴν παράκλησιν, ὅπως εἰσαχθῇ νομοσχέδιον, περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῶν νόμων περὶ προϊόντων.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σχλῆμαν ἔχει τὸν λόγον. Ὁ κ. Σκιαδαρέσης. Ἀπών. Ὁ κ. Γάγαρης.

§12Γ. ΓΑΓΑΡΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀναβληθῇ μέχρις οὗ ἔλθῃ ὁ ἁρμόδιος κ. Ὑπουργός.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λυωνάκης.

§14Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Ἡ χήρα Ἄννα Κερδεράκη, ὑπέβαλεν αἴτησιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλεῖ αὐτήν, ὅπως αὕτη συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα εὐαρεστηθῇ καὶ παρασχεθῇ κἄποια εὐκολία εἰς τὸν υἱόν της. Ἡ ὑπόθεσις ἔχει ὡς ἑξῆς. Ἡ χήρα αὕτη ἔχει τέσσαρας θυγατέρας ἀνηλίκους καὶ ἕνα υἱόν, τὸν μόνον προστάτην τῆς οἰκογενείας της, ὁ ὁποῖος υἱός της ὑπηρετεῖ εἰς τὸν στρατόν, καὶ δή, ἐνῷ οἱ πλεῖστοι στρατιῶται Κρῆτες παραμένουσιν ὑπηρετοῦντες ἐν Κρήτῃ, εἰς τὸ αὐτόθι Σύνταγμα, ὁ κλῆρος ἔλαχεν εἰς τὸν υἱόν τῆς χήρας αὐτῆς νὰ ὑπηρετῇ εἰς Μακεδονίαν. Παρακαλῶ, ὅθεν, καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως παράσχῃ κἄποιαν εὐκολίαν εἰς τὸν υἱόν της, ὥστε νὰ μεταβῇ καὶ οὗτος εἰς Κρήτην, ἵνα ἐκ τοῦ πλησίον δύναται νὰ ἐπιβλέπῃ τήν οἰκογένειάν του. Καίτοι γνωρίζω, ὅτι ἡ φωνή μου εἶναι φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἀφοῦ ἐν τῷ στρατῷ κρατοῦνται γέροντες καὶ ὑπηρετοῦσιν, ἐνῷ πολλάκις ὑπεδείχθη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀπολύσῃ αὐτούς, ἀφοῦ οὐδεμίαν πολεμικὴν ἐνίσχυσιν παρέχουσιν, ἐν τούτοις ἐθεώρησα καθῆκόν μου, ὅπως ὑποστηρίξω τὴν ἀναφορὰν τῆς ἐν λόγῳ χήρας καὶ νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ὅπως συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ταύτην, ἵνα λάβῃ αὐτήν ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργός.

§15Θ. ΚΟΥΤΡΟΥΚΗΣ. Ἡ αἴτησις, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Συνάδελφός μου, εἶναι ὄχι μόνον δικαία, ἀλλὰ καί τι πλέον. Ὑποθέτω, ὅτι εἶναι ἔργον φιλανθρωπίας, ἵνα λάβῃ τήν αἴτησιν ταύτην ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐνεργήσῃ τὰ καθ’ ἑαυτόν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι θὰ πράξῃ ἔργον δικαιοσύνης καὶ φιλανθρωπίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Συνάδελφος, ὅτι οἱ οἰκογενειάρχαι καὶ οἱ προστάται οἰκογενειῶν ἐπίστρατοι ἠδύναντο νὰ μεταβῶσι πλησίον τῶν οἰκογενειῶν των, γὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὰ ἐγγὺς Σώματα, ὅταν δὲ ἤθελε παραστῇ ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ὑπηρεσίας των οὗτοι, δύνανται νὰ διαταχθῶσι νὰ ἐπανέλθωσι, καθ’ ὅσον, ἐπαναλαμβάνω, ὅταν μένωσι πλησίον τῶν οἰκογενειῶν των, δύνανται νὰ μεριμνῶσι καὶ περὶ τῶν ἐργασιῶν των, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἀπόλυτον ἀνάγκην χειρῶν πρὸς προστασίαν αὐτῶν. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα λάβῃ ὑπ’ ὄψει του τήν σύστασίν μου ταύτην.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάτεσης ἔχει τὸν λόγον.

§17Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἀναφορὰ μου, διότι ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος κ. Ὑπουργός.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Φλιάμος ἔχει τὸν λόγον.

§19Ν. ΒΛΙΑΜΟΣ. Ἡ αἴτησις, τήν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμήν νὰ ὑποβάλω εἰς τήν Βουλὴν καὶ ἀναπτύξω ταύτην ἐνώπιον αὐτῆς, εἶναι ἡ αἴτησις τοῦ Κωνστ. Στυλιανίδου, κατοίκου Σάμου. Ὁ συμπολίτης μου οὗτος, ἀπελπισθεὶς νὰ τύχῃ ἱκανοποιήσεως παρὰ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, καίτοι ἐπανειλημμένως ὑπέβαλε πρὸς τοῦτο αἴτησιν, ἀναγκάζεται σήμερον νὰ καταφύγῃ εἰς τήν Βουλήν, ὅπως δι’ αὐτῆς ζητήσῃ τὴν ἀνόρθωσιν τῆς διαπραχθείσης εἰς βάρος του ἀδικίας. Κατὰ Νοέμβριον 1914, ὁ Διευθυντὴς τοῦ Καπνοκοπτηρίου Σάμου διέταξε μειοδοτικὴν δημοπρασίαν, ὅπως ἐπισκευασθῇ οἴκημά τι διὰ καπνοκοπτήριον Σάμου. Ἀπετελέσθη ἐπιτροπὴ ἀπὸ τὸν Γενικὸν Διοικητὴν Σάμου, ἀπὸ τόν Πρόεδρον τοῦ Πρωτοδικείου καὶ τὸν Διευθυντὴν τοῦ Καπνοκοπτηρίου, ἵνα ἐνώπιον αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς διενεργηθῇ ἡ δημοπρασία. Ἡ δημοπρασία ἐνεργήθη καὶ τελευταῖος μειοδότης ὑπῆρξεν ὁ αἰτιώμενος σήμερον Κωνστ. Στυλιανίδης, ἀντὶ ἐνοικίου 1.800 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Ὁ Διευθυντὴς τοῦ Καπνοκοπτηρίου ἐπεσκέφθη τὸ οἴκημα μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ εὗρε τοῦτο καταλληλότατον, ὑπέδειξε δὲ διαφόρους ἐπιδιορθώσεις. Ὁ ἰδιοκτήτης καὶ παραπονούμενος σήμερον ἐδέξατο νὰ ἐπενεχθῶσιν αἱ ἐπιδιορθώσεις, ἐπὶ τῷ ὅρῳ ἡ ἐνοικίασις νὰ παραταθῇ ἐπὶ μίαν τριετίαν. Ὁ διευθυντὴς τοῦ Καπνοκοπτηρίου Σάμου ὑπέβαλε τότε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀναφοράν, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. πρωτοκόλλου 134.367 ἐγγράφου του ἀπήντησεν εἰς τὸν Διευθυντὴν Καπνοκοπτηρίου Σάμου, ὡς ἑξῆς·. (Ἀναγινώσκει) «Ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὴν ἀναφοράν...κλπ». Μετὰ ταῦτα, ὁ ἰδιοκτήτης προέβη εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν ὑλικῶν, τῶν ἀναγκαίων διὰ τὰς ἐπισκευὰς ταύτας. Ἀλλ’ ὁ Διευθυντὴς τοῦ Καπνοκοπτηρίου, ἐπηρεασθεὶς ὑπὸ ἄλλου ἰδιοκτήτου, ἔχοντος συμφέρον, ὅπως ἐνοικιάσῃ τὸ ἰδικόν του οἴκημα, ἔταξε βραχυτάτην προθεσμίαν εἰς τὸν Κ. Στυλιανίδην, 15 ἡμέρας, ὅπως ἐνεργήσῃ οὗτος τὰς ἀναγκαίας ἐπισκευάς. Ἀλλ’ ἐνῷ ὁ ἰδιοκτήτης ἐντὸς 12 ἡμερῶν εἶχεν ἐκτελέσει τὰ ¾ τῆς ἐργασίας, μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ¾ τῆς ἐργασίας, ὁ διευθυντής τοῦ Καπνοκοπτηρίου τηλεγραφεῖ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ τὸ Ὑπουργεῖον στέλλει ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀκυροῖ τὴν μίσθωσιν ταύτην μετὰ τοῦ Κ. Στυλιανίδου. Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς προέβη εἰς θυσίας μεγάλας, ἐδαπάνησε 4.000 περίπου δρχ., ἐπὶ πλέον δὲ τὸ οἴκημά του ἔμεινεν ἀμίσθωτον ἐπὶ πολὺν χρόνον, ἐν ὅλῳ δὲ ἐζημιώθη δρχ. 4.681 δι’ ἃς ἠτήσατο ἀποζημίωσιν. Τὸ Ὑπουργεῖον ἀπέρριψε τὴν αἴτησίν του περὶ ἀποζημιώσεως. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, τὴν Βουλήν, ὅπως συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν δικαιοτάτην ταύτην αἴτησιν, τὴν στηριζομένην, οὐ μόνον ἐπὶ τῶν νομικῶν κανόνων, ἀλλὰ καὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐν γένει. Ἤδη, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω καὶ ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλὴν ἑτέραν ἀναφοράν, ἡ ὁποία τυγχάνει ὑπογεγραμμένη ὑπὸ πολλῶν παλαιῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἡγεμονίας Σάμου. Οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ἀνέρχονται εἰς τὸν ἀριθμὸν τριάκοντα περίπου, εἶναι προβεβηκότες τήν ἡλικίαν καὶ τὸ εὐτυχὲς γεγονὸς τῆς ἑνώσεως τῆς Πατρίδος αὐτῶν, στερῆσαν αὐτοὺς τῆς δημοσίας θέσεως αὐτῶν, ἠνάγκασεν αὐτοὺς, νὰ σκεφθῶσι περὶ βοηθήματός τινος. Διότι ἐν Σάμῳ δὲν εἴχομεν Ταμεῖον Συντάξεων, λόγῳ τῆς ἐλλείψεως μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλ’ εἴθιστο, ὅπως, μετὰ τήν ἀφυπηρέτησιν τῶν ὑπαλλήλων τούτων, χορηγῆται ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως μικρόν τι βοήθημα εἰς τοὺς παλαιοὺς ὑπαλλήλους. Οἱ ὑπογεγραμμένοι εἰς τὴν ἀναφορὰν ταύτην, αἰτοῦνται δι’ ἐμοῦ, παρὰ τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀπονεμηθῇ εἰς αὐτοὺς μέτριόν τι βοήθημα χρηματικόν, διότι ἄν, ὃ εὐτυχῶς δὲν ἔγινε, δὲν ἐπήρχετο τὸ εὐτυχὲς γεγονὸς τῆς ἑνώσεως, θὰ ἐλάμβανον τὸ βοήθημα αὐτὸ παρὰ τῆς Σάμου. Οἱ ἄνδρες οὗτοι πάντες ὑπῆρξαν ὑπάλληλοι τιμιώτατοι, πολλοὶ δὲ αὐτῶν λίαν διακεκριμένοι, ὑπῆρξαν οἱ σκαπανεῖς τῆς ἐθνικῆς προόδου τῆς νήσου, ὑπῆρξαν οἱ πρόμαχοι τῶν ἐλευθεριῶν τῆς νήσου, ἐλευθεριῶν, αἱ ὁποῖαι παρέσχον τὰς ὑψίστας ὑπηρεσίας εἰς τὸν Ἑλληνισμὸν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Εἶναι δικαιώτατον, καίτοι τὸ Κράτος τελεῖ ἐν δεινοτάτῃ οἰκονομικῇ κρίσει, νὰ ἀπονεμηθῇ τὸ ἐλάχιστον αὐτὸ βοήθημα, τὸ ὁποῖον ἐν ὅλῳ δὲν θὰ ὑπερβῇ τὰς 20.000 δρχ. ἐτησίως, πρέπει δὲ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλή, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν ἀνδρῶν τούτων ὑπερέβησαν τὸ 75ον ἔτος τῆς ἡλικίας των καὶ μετά τινα ἔτη δὲν θὰ ὑπάρχωσιν ἐν τῇ ζωῇ, δὲν ζητοῦσι δὲ ἢ προσωπικὸν μόνον βοήθημα. Συνιστῶ θερμῶς τὴν αἴτησιν ταύτην εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλῶ αὐτήν νὰ συστήσῃ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα εἰσαγάγῃ τὸ προσῆκον νομοσχέδιον καὶ χορηγηθῇ ἡ ἐλαχίστη αὕτη ἀμοιβὴ εἰς τοὺς ἄνδρας, οἵτινες τόσας ὑπηρεσίας παρέσχον εἰς τὸ Ἔθνος.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοντογιάννης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κτηματιῶν Φθιώτιδος.

§21Ε. ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ ἀμπελοκτήμονες τῆς Λαμίας, κ. Πρόεδρε, ἀπευθύνουσι παράκλησιν πρὸς τὴν Βουλήν, ἵνα συστήσῃ αὕτη εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ στείλῃ θεῖον καὶ θειϊκὸν χαλκὸν εἰς τὴν Φθιώτιδα. Δὲν γνωρίζω ποία ἰδέα ἐπικρατεῖ παρὰ τῷ κ. Ὑπουργῷ περὶ τῆς Φθιώτιδος, ὡς οἰνοπαραγωγοῦ ἐπαρχίας, διότι ἡ μόνη πρόνοια, ἡ ὁποία ἐλήφθη μέχρι τοῦδε, ἦτο νὰ σταλῶσι δι’ ὁλόκληρον τὴν ἐπαρχίαν τέσσαρα βαρέλια θειϊκοῦ χαλκοῦ, τοὐτέστιν 800 ὀκάδες, ποσόν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον ἴσως μόνον διὰ μερικοὺς μεγάλους ἀμπελοκτήμονας τῆς Λαμίας. Καίτοι μέχρι τοῦδε αἱ παρακλήσεις ἡμῶν, εἴτε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἴτε κατ’ ἰδίαν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν δὲν ἔσχον οὐδὲν ἀποτέλεσμα, ἐκ καθήκοντος πρὸς τοὺς συμπολίτας ἡμῶν, ἐρχόμεθα ἐνταῦθα καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν πλέον νὰ συστήσῃ ἐπὶ τέλους πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς παρακλήσεις ταύτας καὶ νὰ κήδηται τῶν συμφερόντων τῶν πολιτῶν, τὰ ὁποῖα ἐκ κακῆς τύχης ἀφέθησαν εἰς τὴν πρόνοιαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἡ ὁποία ὅμως κάθε ἄλλο εἶναι παρὰ πρόνοια.

§22Ι. ΓΚΡΙΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ φωνὴ διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι γενική, ἡ ἀναφορὰ εἶναι δικαιοτάτη καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ μίαν πρόνοιαν, διότι ἡ πρόνοια, ἡ ὁποία ἐλήφθη δὲν εἶναι καθόλου ἐπαρκής, διότι ἐστάλησαν ὀλίγα μόνον κιβώτια.

§23Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐλήφθη πρόνοια.

§24Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν ἐλήφθη πρόνοια· ἐπεσκέφθην σήμερον τὸν κ. Γιασεμίδην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος μοὶ εἶπεν, ὅτι δὲν ἐστάλη οὔτε μία ὀκᾶ θείου εἰς τὴν Φθιώτιδα.

§25Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν ἐστάλη, διότι δὲν ὑπῆρχεν, ὅταν σᾶς λέγω, ὅτι ἐλήφθη πρόνοια, δὲν σημαίνει, ὅτι ἐστάλη, ἀλλ’ ὅτι ἐλήφθη πρόνοια νὰ σταλῇ, ὅταν θὰ ἔχωμεν.

§26Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐστάλη ἕν ποσόν ἀνεπαρκέστατον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ οὔτε διὰ μίαν ἐπαρχίαν, τὰ δὲ δέκα βαρέλια τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ, τὰ ὁποῖα ἀπεστάλησαν, παρεκαλέσαμεν νὰ μὴ διανεμηθοῦν κἄν, διότι ἡ διανομὴ αὐτῶν θὰ ἐγίνετο κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ προκαλέσῃ σκοτωμόν.

§27Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Θὰ στείλωμεν καὶ ἄλλα ἐκ τῆς νέας ἀποστολῆς.

§28Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ὁ χαλκὸς καὶ θὰ σταλῇ, εἰς τὴν Φθιώτιδα, θὰ εἶναι πλέον περιττός.

§29Θ. ΚΟΥΤΡΟΥΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ λάβῃ συντόμως πᾶσαν πρόνοιαν, διότι τὸ ἀποσταλὲν ποσὸν εἶναι ἐντελῶς ἀνεπαρκές.

§30Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐκ παραδρομῆς, κ. Πρόεδρε, δὲν ἐνεγράφην εἰς τὴν ἀναφορὰν αὐτήν. Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ ἐγείρω καὶ ἐγὼ τὴν φωνὴν καὶ νὰ εἴπω δύο λέξεις, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, λαβὼν ὑπ’ ὄψει τὰς συστάσεις τῶν κ. κ. Βουλευτῶν Φθιώτιδος, οἱ ὁποῖοι τρὶς καὶ τετράκις μετέβησαν παρ’ αὐτῷ, διέταξε τὰ δέοντα, καὶ ὄχι μόνον τὸ ποσὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου, ἀπεστάλη, ἀλλὰ γνωρίζω καλῶς, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παρέστησεν, ὅτι δὲν ἐπαρκεῖ αὐτὸ καὶ διέταξε νὰ σταλῶσι περὶ τὰ 30 ἢ 40 βαρέλια. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν πολλάκις ἐπεβαρύναμεν, ὑπείκοντες εἰς τὰς δικαίας ἀπαιτήσεις τῶν συμπολιτῶν μας, ἀλλ’ ἐπὶ τέλους ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παρέστησε τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν δύναται πολλάκις νὰ γίνῃ ἡ παροχὴ καὶ ἡ μεταφορὰ τῶν τοιούτων εἰδῶν εἰς τοὺς πάσχοντας συμπολίτας ἡμῶν. Δι’ αὐτὸ ἤθελον σήμερον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐπιτακτικῶς διατάξῃ τὴν Ἑταιρείαν τῶν Μονοπωλίων διὰ τοῦ ἐπιτετραμμένου ὑπαλλήλου, ὅπως τὰ ποσὰ αὐτὰ τῶν ὁποίων διετάχθη ἡ μεταφορά, φορτωθῶσι ταχέως.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαλλιόπουλος.

§32Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Παρακαλῶ, θέλω ν’ ἀπαντήσω.

§33ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἔληξεν ἡ ἐρώτησις.

§34Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βουλευτὴν καὶ πάντας τοὺς κ. Βουλευτάς, νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι διὰ τῶν λόγων ἐν τῇ Βουλῇ οὔτε θειϊκὸς χαλκός, οὔτε θεῖον, οὔτε ἄλευρα κατασκευάζονται. Δυνάμεθα ἐφ’ ἅπαξ νὰ εἴπωμεν εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας, ὅτι οἱ κ. Βουλευταὶ πάντες ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας πράττουν ὅ,τι εἶναι δυνατόν, ἵνα ἐπικουρήσουν εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν ἐπαρχιῶν των. Τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ λεχθῇ εἰς τοὺς συμπολίτας ἡμῶν, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ ἀσχολῆται ἡ Βουλὴ εἰς συζήτησιν, ἡ ὁποία δὲν ἐκπληροῖ κανένα πρακτικὸν σκοπόν. Πάντες οἱ Βουλευταί, ἀπὸ πάσας τὰς ἐπαρχίας, πάσας τὰς ἡμέρας, ἀσχολοῦνται περὶ τὰ ζητήματα ταῦτα, πράττουσι πᾶν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν εἰς αὐτοὺς καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἀκούουσα τὰς ἀξιώσεις πάντων τῶν Βουλευτῶν πασῶν τῶν ἐπαρχιῶν, πάσας τὰς ἡμέρας, πράττει ὅ,τι εἶναι δυνατόν, ἵνα ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἐπιτακτικὰς αὐτὰς ἀνάγκας, καὶ πρέπει νὰ συστήσωμεν ὑπομονήν, ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι παρὰ πάντων καὶ τῶν κ. Βουλευτῶν, καὶ τῆς Κυβερνήσεως πράττεται ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ πραχθῇ καὶ πᾶν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ.

§35Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ καταθέσητε σημείωμα εἰς τὴν Βουλήν, πόσον θεῖον καὶ πόσος θειϊκὸς χαλκὸς ἐστάλη εἰς τὴν Φθιώτιδα.

§36Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὶς τῆς ἡμέρας ἔρχεται ἕκαστος τῶν κ. κ. Βουλευτῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ὑποβάλλει τὰς τοιαύτας αἰτήσεις καὶ ἐνεργεῖται, ὅπως γνωρίζετε, πᾶν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνεργηθῇ.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαλλιόπουλος, ὅπως ἀναπτύξῃ ἀναφοράν.

§38Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ ἀπεστάλη, Κύριοι, ἀναφορὰ ὑπογεγραμμένη ὑπὸ πάντων σχεδὸν τῶν κατοίκων τοῦ τέως Δήμου Ἀργιθέας, τοῦ Νομοῦ Τρικκάλων. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς διεκτραγῳδεῖται ἡ ἀθλία κατάστασις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας τοῦ δήμου αὐτοῦ καὶ τῶν γειτονικῶν δήμων.

§39Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἀναφορὰ ἀπὸ πότε εἶναι;

§40Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τῆς 5ης Μαρτίου.

§41Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀπὸ τῆς 5ης Ἀπριλίου μέχρι σήμερον εἶναι 2½ μῆνες καὶ μετεβλήθησαν τὰ πράγματα μέχρι σήμερον οὐσιωδῶς.

§42Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤμην ἐγγεγραμμένος ἀπὸ δύο μηνῶν νὰ ὁμιλήσω, καὶ μόλις σήμερον ἦλθεν ἡ σειρά μου, ἀλλ’ ἔχω μεταγενέστερα γεγονότα, ἐκ τῶν ὁποίων φαίνεται, ὅτι δὲν μετεβλήθη ἡ κατάστασις.

§43Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ἐλήφθησαν τὰ κατάλληλα μέτρα.

§44Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοὶ ἀπαντήσητε, κ. Ὑπουργέ, κατόπιν, διότι ἔχω καὶ νεωτέρας πληροφορίας κατὰ τὰς ὁποίας, δὲν ἐλήφθησαν ἴσως τὰ κατάλληλα μέτρα. Μοὶ ἀναφέρουσιν, ὅτι ἐν πλήρει ἡμέρᾳ συμμορίαι ληστοφυγοδίκων καὶ φυγοστράτων τῶν ὁμόρων ἐπαρχιῶν Βάλτου καὶ Εὐρυτανίας περιφέρονται καὶ περιτρέχουν ἀνὰ τὰ χωρία καὶ ληστεύουσι τοὺς κατοίκους, ἀφαιροῦσι τὰ ποίμνια αὐτῶν ἀφόβως, διότι δὲν ὑπάρχει ἐκεῖ ἀστυνομικὴ ἀρχὴ ἐπαρκής, διότι ὑπάρχει μόνον εἷς ἐνωμοτάρχης μετὰ τριῶν χωροφυλάκων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀνταπεξέλθωσιν ἐναντίον τῶν συμμοριῶν τούτων. Εἰσέρχονται ἐν πλήρει μεσημβρίᾳ εἰς τὰ χωρία καὶ μεταβαίνουσιν εἰς τὰς οἰκίας τῶν χωρικῶν, τρώγουσι, πίνουσι, κατὰ τὸ λέγειν των, καὶ ἁρπάζουσι καὶ τὰς περιουσίας αὐτῶν, οἱ δὲ υἱοὶ τῶν χωρικῶν, αὐτοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦσαν εἰς θέσιν νὰ ἀμυνθῶσι κατὰ τῶν ληστῶν αὐτῶν, ὑπηρετοῦσιν ἐν τῷ στρατῷ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμυνθῶσι καὶ καταδιώξωσι τοὺς ληστὰς τρεῖς χωροφύλακες καὶ οὕτως οἱ ὀρεινοὶ ἐκεῖνοι δῆμοι ὑφίστανται τὰ πάνδεινα. Ἀλλὰ μήπως, δυστυχῶς, μόνον εἰς τοὺς ὀρεινοὺς ἐκείνους δήμους ὑπάρχει αὐτὴ ἡ κατάστασις; Μοὶ ἀναφέρουσι διὰ διαφόρων ἐπιστολῶν, ὅτι καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν, καὶ ἰδίως εἰς τὴν πεδινὴν Θεσσαλίαν, τοῦ Νομοῦ Τρικκάλων, καθ’ ἑκάστην συμβαίνουν ζωοκλοπαί.

§45Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κακῶς σᾶς ἀναφέρουν, κ. Συνάδελφε.

§46Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω σαφῆ καὶ ὡρισμένα γεγονότα.

§47Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Σᾶς ἀπατοῦν.

§48Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐταὶ εἶναι πληροφορίαι ἀπὸ δύο μηνῶν καὶ ἐντεῦθεν. Εἰς τὸ χωρίον Γοργοβίτες ἐκλάπησαν τὴν αὐτὴν νύκτα ἓξ ἵπποι.

§49Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ποίαν νύκτα;

§50Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω τὴν χρονολογίαν. Εἶναι γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου καὶ ἐντεῦθεν, κ. Ὑπουργέ.

§51Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Διότι διὰ τὸν Δῆμον Ἀργιθέας καὶ ὅλην τήν παρακειμένην περιφέρειαν τοῦ Βάλτου ἐλήφθησαν μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔφεραν ἀποτελέσματα πλήρη καὶ τέλεια, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν.

§52Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω τὶ ἐκάματε διὰ τὸν Βάλτον. Ἔμαθον, ὅτι ἀπεστείλατε μερικοὺς πεζοναύτας! πρὸς καταδίωξιν τῶν ληστοσυμμοριῶν, οἵτινες εἶναι ὅλως ἀκατάλληλοι.

§53Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν γνωρίζω τὶ ἐμάθατε. Παρακαλῶ νὰ μάθητε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σᾶς λέγω ἐγώ. Ἐζητήσατε πληροφορίας καὶ ἄν θέλετε ἀκούσατέ τας, ἄλλως πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ἐπαρχία Βάλτου, ἡ ἐπαρχία Εὐρυτανίας καὶ οἱ Δῆμοι, περὶ τῶν ὁποίων ὑμεῖς ἐκάματε μνείαν, εὑρίσκονται ἀπὸ πολλῶν ἤδη ἑβδομάδων ἐν πλήρει ἀσφαλείᾳ, χάρις εἰς τὰ μέτρα, τὰ ἐντελῶς ἐξαιρετικά, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν. Μάλιστα παρὰ τοῦ Δήμου Ἀργιθέας θὰ ἠδύνασθε νὰ πληροφορηθῆτε ἀπὸ τὸν κ. Συνάδελφόν σας, ἐὰν αὐτήν τήν στιγμήν δὲν εἶναι ἐκεῖ 50 χωροφύλακες, οἱ ὁποῖοι κατέχουσιν ὁλόκληρον τὸν Δῆμον Ἀργιθέας μέχρι τῆς τελευταίας γωνίας, καὶ φυσικὰ σᾶς ἠρώτησα προηγουμένως, ἐὰν ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἦτο πρὸ δύο μηνῶν. Καὶ τότε τὸ περιεχόμενον της ἦτο ὑπερβολή, σήμερον ὅμως, μετ’ ἐνέργειαν σύντονον καὶ ἐξαιρετικὴν τῶν διαφόρων ἁρμοδίων ἀρχῶν, ἔχομεν ἀποτελέσματα, περὶ τῶν ὁποίων αἱ ἐκθέσεις πασῶν τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν λέγουσιν, ὅτι δὲν εἶναι τὰ πράγματα, ὅπως τὰ παριστᾷ ἡ ἐν λόγῳ ἀναφορά.

§54Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἀπὸ τριῶν μηνῶν καὶ ἐντεῦθεν ἔλαβον χώραν εἰς τήν πεδιάδα τῆς Καρδίτσης τὰ ἑξῆς γεγονότα. Ἐκλάπησαν εἰς τὸ χωρίον Γοργοβίτες τὴν αὐτήν νύκτα ἕξ ἵπποι. Εἰς τὸ χωρίον Πιτσαρί, πρὸ μηνός περίπου, πέντε ἵπποι, εἰς τὸ χωρίον Γκέλμπεσι δύο βόες, εἰς τὸ χωρίον Μάρκο τρεῖς ἵπποι, εἰς τὸ χωρίον Ἴσαρι εἷς ἵππος. Ἐπίσης, καθ’ ἑσπέραν γίνονται ζωοκλοπαὶ ποιμνίων καὶ ἄλλων μικρῶν ζώων. Ταῦτα δὲν διαψεύδονται, κ. Ὑπουργέ, διότι εἶναι ἀληθέστατα, ἀτυχῶς.

§55Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Νὰ μοὶ δώσητε αὐτὴν τὴν σημείωσιν, παρακαλῶ, καὶ νὰ ἀπαντήσητε, ὅτι δὲν δύναται πλέον νὰ μείνῃ ἐκεῖ κανεὶς φυγόδικος. Δι’ αὐτὸ θέλω νὰ μάθω ποῖος εἶναι ὁ καταγγέλλων, διότι, ὑποθέτω, ὅτι δὲν λέγει τήν ἀλήθειαν, καὶ ἐπειδὴ δὲν λέγει τήν ἀλήθειαν, πρέπει νὰ καταγγελθῇ, ἵνα τιμωρηθῇ.

§56Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι αἱ πληροφορίαι αὗται ὑπάρχουν ἤδη εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν σας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἄν δὲν ὑπάρχουν, ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν, διότι ἔλαβον χώραν ταῦτα.

§57Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Θὰ ὑπάρχουν, ἐὰν εἶναι ἀληθεῖς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν, ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς οἱουδήποτε σημειώματος, τὸ ὁποῖον σᾶς στέλλει εἷς οἱοσδήποτε, νὰ δεχθῆτε, ὅτι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σᾶς λέγει, εἶναι ἀληθῆ.

§58Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι θετικαὶ πληροφορίαι καὶ πραγματικαὶ, κ. Ὑπουργέ.

§59Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι θετικαὶ πληροφορίαι, εἶναι σημείωμα, τὸ ὁποῖον σᾶς ἔστειλε κἄποιος ἀπ’ ἐκεῖ.

§60Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν τούτων, ἔλαβον χώραν αἱ ἑξῆς λῃστεῖαι. Ἐν Σοφάδες ἐλήστευσαν τὸν γεωργοκτηματίαν Κριαρᾶν καὶ τοῦ ἀφῄρεσαν 7.000 δραχμῶν. Εἰς τὸ χωρίον Ὀρφανὰ συμμορία λῃστῶν συνέλαβε τὸν υἱὸν τοῦ ἐκ Καρδίτσης ἐμπόρου Ν. Ἀναγνώστου, ἐπὶ σκοπῷ αἰχμαλωσίας, διότι εἶναι εὔπορος, ἀλλ’ ἠρκέσθησαν οἱ λῃσταὶ νὰ τοῦ ἀφαιρέσωσι περὶ τὰς πεντακοσίας δραχ., ὅσας ἔφερε μεθ’ ἑαυτοῦ καὶ ἔπειτα τὸν ἀπέλυσαν. Ἐν Λαζαρίνῃ, ἄλλη συμμορία εἰσῆλθεν ἐντὸς τῆς οἰκίας χωρικοῦ τινος πρὸς λεηλασίαν. Ἐπίσης εἰς Σιμικλῆ καὶ Δερελῆ καὶ εἰς Ὀρμὰν Μαγούλα, παρὰ τὴν Καλαμπάκαν, διεπράχθησαν λῃστεῖαι ὑπὸ διαφόρους συνθήκας. Κύριε Ὑπουργέ, ἡ κατάστασις εἶναι ἀφόρητος, καὶ σᾶς συνιστῶ νὰ λάβητε σύντονα μέτρα καὶ ἐξαιρετικά. Νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς δώσω τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ συστήσητε σώματα εἰδικὰ ἐξ εὐζώνων πρὸς καταδίωξιν τῶν κακοποιῶν, στοιχείων ἐν Θεσσαλίᾳ, διότι καὶ ἄλλοτε ὑπῆρχον τὰ ἄγρια κακοποιὰ στοιχεῖα καὶ μόνον δι’ ἐκείνων τῶν σωμάτων ἐξοντώθησαν. Εἶναι ἀδύνατον μὲ δύο, τρεῖς χωροφύλακας, νὰ ἐξοντωθῶσιν αἱ συμμορίαι, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσι σήμερον ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ παρακαλῶ καὶ πάλιν, ὅπως λάβητε σύντονα μέτρα, διότι ὁ λαὸς ἐκεῖ ὑποφέρει πολύ.

§61Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔδει νὰ ληφθῶσι καὶ ἐλήφθησαν, ἐπὶ πολὺ ἀπησχόλησαν τὴν ὑπηρεσίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν τῶν μερῶν ἐκείνων, περὶ τῶν ὁποίων ἔκαμε λόγον ὁ κ. Βουλευτής, διότι, ὄχι μόνον ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλὰ πάντες οἱ Βουλευταὶ τῆς περιφερείας ἐκείνης, καὶ δή, οὐ μόνον τοῦ Νομοῦ, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐκλέγεται ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλὰ καὶ οἱ Βουλευταὶ τῶν παρακειμένων Νομῶν μοὶ παρέστησαν ἀπὸ τῆς στιγμῆς, ἀφ’ ἧς παρέλαβα τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ δημοσία ἀσφάλεια εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην, καθ’ ἣν γειτνιάζουσιν αἱ ἐπαρχίαι Εὐρυτανίας, Βάλτου καὶ Καρδίτσης, ἕνεκα τῆς μεταβάσεως φυγοδίκων τινων ἀπὸ τοῦ ἑνὸς μέρους εἰς τὸ ἄλλο, ἡ δημοσία ἀσφάλεια, λέγω, δὲν ἦτο εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἦτο ἐπιθυμητὸν νὰ εἶναι. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἐλήφθη σειρὰ ὁλόκληρος μέτρων, πρὸς ἀπηνῆ καταδίωξιν τῶν κακοποιῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἀπὸ μακροτάτων χρόνων ἐλυμαίνοντο τὰ μέρη ἐκεῖνα. Οὐχ ἧττον ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι διὰ τῶν μέτρων τούτων ἐπῆλθον ἀποτελέσματα, κατὰ τὸ δυνατόν, σχεδὸν πλήρη.

§62Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Οὐδέποτε, κ. Ὑπουργέ, ὑπῆρχεν ἡσυχία τοιαύτη, ὁποία ὑπάρχει σήμερον, ἀφ’ ἧς ἐνεφανίσθη τὸ ἀπόσπασμα.

§63Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές, διότι καθ’ ἡμέραν γίνονται ζωοκλοπαὶ μικρῶν ζώων. Ἴσως δὲν κατεγίνατε εἰς τοῦτο, ἀλλὰ κατεγίνατε εἰς τὴν μετάθεσιν τῆς στρατιωτικῆς ἀρχῆς. (Θόρυβος).

§64Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεδόθητε εἰς τὸ νὰ μεταθέτητε τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα μᾶλλον.

§65Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Νὰ ἀποδείξητε, ὅτι αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε, εἶναι ἀληθῆ.

§66Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Διαψεύδετε, ὅτι συνελήφθη ὁ Κριαρᾶς καὶ ἐλῃστεύθη;

§67Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω, ὅτι, χάρις εἰς τὰ ληφθέντα μέτρα, ἐπῆλθε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ἐπῆλθε δέ, ὄχι διότι μόνον δὲν συμβαίνουσιν ἀδικήματα μετὰ τὰς ἐνεργείας αὐτάς, ἀλλὰ διότι κατεστράφησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διετάρασσον τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Συνελήφθησαν πλεῖστοι, ἐφονεύθησαν οὐκ ὀλίγοι καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο ἡ δημοσία ἀσφάλεια νὰ ἐπέλθῃ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, οἵα τὴν περιέγραψεν ὁ κ. Τερτίπης. Βεβαίως, δὲν ἐκπλήττομαι, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν ὅσα εἶπε, διότι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει του μίαν ἀναφοράν, ἡ ὁποία ἐγένετο πρὸ 2½ μηνῶν καὶ ἡ ὁποία ἀναφορὰ θὰ εἶχε συνταχθῆ ἕνα μῆνα προτήτερα...

§68Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἀνέφερα γεγονότα μετὰ τὴν κατάθεσιν τῆς ἀναφορᾶς λαβόντα χώραν.

§69Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Σᾶς παρακαλῶ, ἐὰν ἡ ἀναφορὰ ἐκείνη ἀφίετο νὰ σταλῇ ἀμέσως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, θὰ ἠδύναντο νὰ πιστεύουν αὐτοὶ οἱ ἀτυχεῖς, οἱ ὁποῖοι συνέταξαν τὴν ἀναφοράν, ὅτι ἡ ἀναφορά των συνετέλεσεν εἰς κἄτι. Ἀλλ’ ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἔμεινεν εἰς τὴν Βουλὴν 2½ μῆνας, διατί; Διότι ἐνομίσθη, ὅτι ἦτο ἀνάγκη ἡ ἀναφορὰ αὕτη νὰ τύχῃ καὶ ἐν τῇ Βουλῇ ὑπογραμμίσεως καὶ δὲν ἐστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Εὐτυχῶς, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ζητήματος, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπληροφορούμην κατὰ πρῶτον ἐκ τῆς ἀναφορᾶς καὶ διὰ τοῦτο ἐπῆλθε τὸ ἀποτέλεσμα, χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορά. Δὲν ὑπῆρχε, λοιπόν, ἄλλος σκοπός τῆς ἀναφορᾶς, παρὰ νὰ γίνῃ λόγος ἐν τῇ Βουλῇ. Καὶ ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος, ὁ ὁποῖος εἶχε γίνει ἀφορμὴ νὰ μείνῃ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον, ἐχρησιμοποίησε τὴν ἀναφορὰν διὰ μόνον τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἠδύνατο πλέον νὰ ἔχῃ αὕτη, νὰ δώσῃ, δηλαδή, ἀφορμὴν εἰς τὸν κ. Συνάδελφον νὰ ὁμιλήσῃ, ὁ ὁποῖος δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπε, λησμονῶν, ὅτι μεταξὺ τῆς ἀναφορᾶς καὶ τῆς σήμερον παρεμπίπτουν 2½ μῆνες, κατὰ τὸ διάστημα τῶν ὁποίων τὰ πράγματα μετεβλήθησαν.

§70Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον.

§72Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐγὼ ἀνέφερον γεγονότα, λαβόντα χώραν μετὰ τὴν λῆψιν τῶν μέτρων.

§73ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Βουλευτής.

§74ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε. Νὰ ἐφαρμόσητε τὸν Κανονισμόν, κ. Πρόεδρε.

§75Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτά, δὲν ἔχετε τὸν λόγον.

§77Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀνέφερα γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν μετὰ τὴν ἀποστολὴν τῆς ἀναφορᾶς, ὁ δὲ κ. Συνάδελφος ἐκ Τρικκάλων ἠθέλησε νὰ μὲ διαψεύσῃ, διότι δὲν ἐπεδόθη εἰς ἄλλο τι, εἰ μὴ εἰς τὸ νὰ ἐπαναφέρῃ τὰς παλαιὰς ἀστυνομικὰς ἀρχάς, τὰς ὁποίας εἶχε κατὰ τὴν πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως ἐποχήν.

§78Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. (Διαμαρτύρεται, μὴ ἀκουόμενος ἐκ τῶν κωδωνοκρουσιῶν)

§79Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνωστὸν τὸ παρελθόν σας, ὡς καὶ τὸ ἰδικόν μου.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὑπάρχει ἀντίρρησις;

§81Μ. ΤΣΕΛΕΠΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον χθές, ὅτι γίνεται ἐκμετάλλευσις τοῦ θείου ἐναντίον τῆς δημοσίας τάξεως, ἀλλὰ γίνεται ἐκμετάλλευσις διὰ κομματικοὺς σκοπούς.

§82ΟΘ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ τὰ πρακτικὰ λέγουν πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶπον. Ἐγὼ συνέστησα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἱδρύσῃ ἀποθήκην εἰς τὸ Σόροβιτς, προσθέτως δὲ ὡμίλησα μετὰ τὸν κ. Λόντον.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διορθωθοῦν. (Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικά, μετὰ τὰς γενομένας διορθώσεις).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βογιατζίδης, ὅπως καταθέσῃ τηλεγράφημα.

§85Ι. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Καὶ μετὰ τὰς γενομένας ληλώσεις ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, ἃς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ αἰσθάνωμαι τὴν ἀνάγκην, ὅπως λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω παράπονα τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Καρυστίας, διαβιβασθέντων μοι τηλεγραφικῶς. Οἱ κάτοικοι τῆς Κοινότητος Καρυστίας παραπονοῦνται, ὅτι ἐνῷ ἀπὸ τῆς 1ης Ἀπριλίου κατέβαλον τὸ τίμημα τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ, ἐν τούτοις μέχρι σήμερον δὲν ἐστάλη οὗτος. Τὸ τηλεγράφημα ἀπηυθύνετο καὶ πρὸς ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ, θὰ σᾶς παρακαλέσω δὲ νὰ λάβητε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ παράσχητε τὴν πληροφορίαν, ἂν ἐλάβατε γνῶσιν τῶν παραπόνων τούτων καὶ ἐδώσατε τὰς δεούσας διαταγάς.

§86Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Μάλιστα, ἔδωκα αὐτὰς ἤδη καὶ ὡρίσθη τὸ ποσόν.

§87Ι. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ παρακολουθήσητε τὰς διαταγάς σας, διότι αἱ διαταγαὶ, ἐκδιδόμεναι ἐκ μέρους ὑμῶν, μένουν ἀνεκτέλεστοι, διότι οὕτω πως ἐνεργεῖ ἡ Ἑταιρεία τῶν Μονοπωλίων. Ἠναγκάσθην ἐγὼ ὁ ἴδιος νὰ μεταβῶ εἰς Πειραιᾶ ἐπὶ 5 –6 ἡμέρας, ὥστε νὰ κατορθωθῇ ἡ ἀποστολὴ θεϊκοῦ χαλκοῦ.

§88Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἔχω ἄνθρωπον ἐπὶ τούτῳ ἐκεῖ, ὁ ὁποῖος μεριμνᾷ περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν διαταγῶν. Ἐπιβλέπει τὴν φόρτωσιν καὶ καθ’ ἑκάστην ἑσπέραν δίδει σημείωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ποῖαι διαταγαὶ ἐξετελέσθησαν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐρωτήσεων Αἱ δύο πρῶται ἀναβάλλονται, ἀπουσιάζοντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὁ κ. Παπαδερὸς παρακαλεῖ τὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. Ὑπουργόν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἄν εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ Διευθυντὴς τῶν φυλακῶν Συγγροῦ, ὅτε πρό τινος μετηνέχθη εἰς τὰς ὑπὸ τὴν διεύθυνσίν του φυλακὰς ὁ συλληφθεὶς Παῦλος Γύπαρης, ὅστις εἶχε μετακληθῇ ἐκ Θεσσαλονίκης, ὅπως δολοφονήσῃ τὸν ὁπλαρχηγὸν Κωνστ. Παπαδάκην, ὑπεδέχθη αὐτὸν μετὰ ζωηροτάτων ἐκδηλώσεων συμπαθείας καὶ ζητωκραυγῶν καὶ τῷ ἐπεδαψίλευσεν ἐπιδεικτικῶς ὑπερβολικὰς τιμὰς καὶ περιποιήσεις, ὡσεὶ ἐπρόκειτο περὶ ἀνωτάτου ὑπαλλήλου τοῦ Κράτους, μεταβάντος πρὸς ἐπιθεώρησιν τῶν φυλακῶν, καὶ οὐχὶ ἐγκληματίου, ἀποσταλλέντος, ὅπως ἐγκλεισθῇ εἰς τὰς φυλακάς, ἐφ’ ὃ καὶ ἐγεννήθη σκάνδαλον, ἐκινήθη δὲ ἡ περιέργεια τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς κρατουμένων καταδίκων καὶ πολλῶν ἄλλων παρευρεθέντων ἐκεῖ. Καὶ, ἂν τοῦτο εἶναι ἀληθές, ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργόν, ποῖα μέτρα εἶναι διατεθειμένος νὰ λάβῃ κατὰ τοῦ εἰρημένου διευθυντοῦ τῶν φυλακῶν.

§90ΕΜ. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν ὑπέβαλον τὴν παράκλησιν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ Διευθυντὴς τῶν φυλακῶν Συγγροῦ, ὅταν μετηνέχθη εἰς τὰς ὑπὸ τὴν διεύθυνσίν του φυλακάς, κἄποιος Παῦλος Γύπαρης, ὅστις εἶχε μετακληθῇ ἐκ Θεσσαλονίκης, ἵνα δολοφονήσῃ τὸν ὁπλαρχηγὸν Παπαδάκην, ἅμα μετεφέρθη εἰς τὰς φυλακὰς τὸν ὑπεδέχθη μετὰ ζωηρῶν ἐκδηλώσεων συμπαθείας καὶ μετὰ ζητωκραυγῶν, τῷ ἐπεδαψήλευσε δὲ τιμὰς καὶ περιποιήσεις, ὡσεὶ ἐπρόκειτο περὶ ἀνωτάτου ὑπαλλήλου τοῦ Κράτους, μεταβάντος πρὸς ἐπιθεώρησιν τῶν φυλακῶν καὶ οὐχὶ περὶ ἐγκληματίου, ἀποσταλέντος, ὅπως ἐγκλεισθῇ εἰς τὰς φυλακάς. Ὅτι ἡ διαγωγὴ αὕτη τοῦ Διευθυντοῦ τῶν φυλακῶν ἐκίνησε τὴν κοινήν περιέργειαν τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς κρατουμένων καὶ τῶν ἐκεῖ παρευρεθέντων καὶ ἐγέννησε σκάνδαλον καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἂν ἔλαβε μέτρον τι ἐναντίον τοῦ Διευθυντοῦ τῶν φυλακῶν καὶ ἄν δὲν ἔλαβεν, ἄν εἶναι διατεθειμένος νὰ λάβῃ τὰ ἀπαιτούμενα μέτρα κατὰ τοῦ ὑπαλλήλου ἐκείνου, ὅστις, καταχρώμενος τῆς ἐξουσίας, ἧς εἶναι περιβεβλημένος, προέβη εἰς πρᾶξιν, διὰ τῆς ὁποίας προσέβαλεν αὐτὴν τὴν Πολιτείαν, ἥτις τὸν ἔχει διορίσει.

§91Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἐξῃκριβωμένον τὸ γεγονὸς τοῦτο;

§92ΕΜ. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Δυστυχῶς, ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ἐγὼ δὲν γνωρίζω, διότι κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς διαπράξεως τοῦ δράματος, ἐγὼ ἀπουσίαζον εἰς Χανιὰ καὶ ἐκεῖ τηλεγραφικῶς ἔμαθα τὸ γεγονὸς. Ἐπανῆλθον ὅμως μετά τινας ἡμέρας ἐν Ἀθήναις καὶ ἤκουσα καὶ ἐν καφενείοις καὶ ἐν ὁδοῖς καὶ παρὰ προσώπων λίαν ἀξιοπίστων, τινὰ τῶν ὁποίων κατέχουν τὸ Βουλευτικὸν ἀξίωμα, ὅτι συνέβησαν αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγω. Ἀλλ’ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀνέγνωσα καὶ τὴν ἐφημερίδα «Ἀθῆναι», αἱ ὁποῖαι λέγουν ὡς ἑξῆς· (Ἀναγινώσκει) «Ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας....ἐνδεχομένης ἀποδράσεως». Ἀφοῦ, λοιπόν, ἔχομεν τὸ ἐπίσημον περιστατικόν, ὅτι ἡ Ἀστυνομία ἐπισήμως κατήγγειλε τὴν πρᾶξιν ταύτην εἰς τὸν Εἰσαγγελέα καὶ ζητεῖ νὰ ληφθῶσι τὰ κατάλληλα μέτρα, διότι ὑπάρχει κίνδυνος ἀποδράσεως....

§93Γ. ΤΣΙΜΑΣ. Μήπως ἠξεύρετε τώρα ποῦ κρατεῖται ὁ Γύπαρης; Διότι ὑπάρχουν πληροφορίαι, ὅτι δι’ αὐτὸν εἶχον διατεθῆ διαμερίσματα ἐκτὸς τοῦ κρατητηρίου.

§94ΕΜ. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Ἀγνοῶ.

§95Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Αὐτὴ ἡ ἐρώτησις, ἄς χρησιμεύσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διότι ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν ἰδίαν πληροφορίαν, τήν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Συνάδελφος.

§96Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Καὶ ἄλλοτε εἶχον καὶ ἐγὼ πληροφορίας περὶ τοῦ Διευθυντοῦ τῶν φυλακῶν, ὅτι δὲν φέρεται καλῶς.

§97Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀπόδειξις, ὅτι ἔφεραν τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν ἀποκλειστικῶς, ἵνα δολοφονήσῃ τὸν Παπαδάκην.

§98Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Δίδει καὶ γεύματα ὁ Γύπαρης ἐκεῖ κάτω.

§99ΕΜ. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω, κ. Συνάδελφοι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ ἐπιδείξῃ ἐν προκειμένῳ ὅλην τὴν αὐστηρότητά του καὶ ἀμεροληψίαν του, διότι πρόκειται περὶ ἐγκλήματος στυγεροῦ καὶ ἀποτροπαίου, τὸ ὁποῖον εἶναι πασίγνωστον, ὅτι διεπράχθη ὑπὸ τοῦ Γύπαρη, ὑποκινήσει ἑτέρων προσώπων. Τὰ γεγονότα πάντες τὰ γνωρίζετε καὶ ἑπομένως, διὰ νὰ μὴ κουράζω ὑμᾶς, κ. Βουλευταί, δὲν θὰ τὰ ἐκθέσω ὅλα. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὅμως νά εἴπω δύο λέξεις διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι ὁ Γύπαρης αὐτὸς ἦτο ὄργανον ἄλλων, οἵτινες τὸν προσεκάλεσαν ἐκ Θεσσαλονίκης ἐπίτηδες, διὰ νὰ δολοφονήσῃ τὸν ὁπλαρχηγὸν Παπαδάκην. Γνωρίζετε, Κύριοι Συνάδελφοι, ὅτι τὸ λεγόμενον κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δι’ ἰδιοτελεῖς σκοποὺς ἠθέλησε νὰ προκαλῇ καθ’ ἑκάστην Κυριακὴν συναθροίσεις δι’ ὡρισμένου ἀριθμοῦ πολιτῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἔδωκαν τὸ ὄνομα διαλέξεις. Τὸ πρῶτον ἐγένετο ἡ διάλεξις εἰς τὸ Δημοτικὸν Θέατρον, τὸ ὁποῖον ὁ Δήμαρχος Ἀθηνῶν κ. Μπενάκης, ὑποθέτων ὡς κτῆμα ἰδικόν του καὶ ἀδιαφορῶν διὰ πᾶσαν ἐνδεχομένην ζημίαν, ἥτις θὰ ἐπήρχετο εἰς τὸ κτίριον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὸν Δῆμον, τὸ παρεχώρησεν. Ὁ κόσμος, ἀγνοῶν περὶ τίνος ἐπρόκειτο, συνῆλθεν εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο καὶ τὸ κοινὸν ἀντελήφθη, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ διαλέξεων. Σκοπὸς τῆς διαλέξεως αὐτῆς δὲν ἦτο νὰ διαφωτίσωσι τοὺς προσελθόντας, ἀλλ’ ἦτο ἄλλος· ἦτο νὰ διαταράξωσι τὴν δημοσίαν τάξιν. Τοῦτο ἠρέθισε τὴν κοινὴν γνώμην τῶν Ἀθηνῶν καὶ διὰ τοῦτο, ὅταν ἐκ δευτέρου ἠθέλησαν νὰ ἐπαναλάβωσι τὸ αὐτὸ παιγνίδιον ἐν τῷ θεάτρῳ «Ἀθήναιον», πολλοὶ πολῖται, παρευρεθέντες ἐκεῖ, ἀπεφάσισαν νὰ διαλύσωσι τὴν συνάθροισιν, ὡς καὶ τὸ ἔπραξαν. Μεταξὺ τῶν πολιτῶν ἦτο καὶ ὁ ὁπλαρχηγὸς Κωνστ. Παπαδάκης, αὐτὸς ἐθεωρήθη ὡς ἡ κεφαλὴ τοῦ κινήματος τοῦ νὰ διαλύσῃ τὴν συνάθροισιν αὐτήν. Δὲν γνωρίζω ἂν ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν αὐτοῦ ἐγένετο, ἀλλ’ ἐγώ, πρὸς τιμὴν τοῦ Παπαδάκη, θέλω νὰ παραδεχθῶ, ὅτι αὐτὸς ἦτο, διότι δὲν ὑπῆρχε πατριωτικοτέρα, ἐντιμοτέρα πρᾶξις, ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Παπαδάκης, —ἄν τὴν ἔκαμε,— νὰ διαλύσῃ ἀνθρώπους, οἵτινες ἐσκόπουν τὴν διασάλευσιν τῆς δημοσίας τάξεως.

§100Θ. ΚΟΥΤΡΟΥΚΗΣ. Τυχαίως εὑρέθησαν ἐκεῖ, δύναμαι νὰ σᾶς τὸ διαβεβαιώσω.

§101ΕΜ. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Αὐτὸ εἶπον καὶ ἐγώ. Ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι καὶ ἂν ἐπίτηδες ἐπῆγεν, ἔπραξε καλῶς, διότι τὸ καθῆκον παντὸς πατριώτου εἶναι, ὁσάκις βλέπῃ ἀνθρώπους ἐπιδιώκοντας τὴν διασάλευσιν τῆς δημοσίας τάξεως, καὶ μάλιστα εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, δι’ ἰδιοτελεῖς σκοπούς, νὰ ἀνταπεξέρχηται κατ’ αὐτῶν πάσῃ θυσίᾳ.

§102Θ. ΚΟΥΤΡΟΥΚΗΣ. Σᾶς λέγω δὲ τυχαίως, διότι παρευρέθην καὶ ἐγὼ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην.

§103ΕΜ. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ διῆλθον τότε ἀπ’ ἔξω.

§104Θ. ΚΟΥΤΡΟΥΚΗΣ. Τυχαίως παρευρέθην καὶ εἶδον ὁλόκληρον τὸ πλῆθος νὰ ἀγανακτήσῃ διὰ τὴν στάσιν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι, ὄχι μόνον ἀπηυθύνοντο κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ κατὰ τοῦ Στέμματος καὶ ἐγίνετο ἀντίδρασις ἐκ πεποιθήσεως, ὅτι αὐτοὶ ἦσαν ἐπαναστάται.

§105ΕΜ. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Τέλος, τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἀφοῦ διελύθη ἡ συνάθροισις, ἐσκέφθη, ὅτι πρέπει «νὰ ἔβγῃ ἀπὸ τὴν μέσην» τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐθεώρουν ὡς ἱκανὸν νὰ τοὺς φέρῃ προσκόμματα εἰς τὰς ἐνεργείας των, καὶ διὰ τοῦτο μετεκάλεσαν ἐκ Θεσσαλονίκης τὸν Γύπαρην αὐτόν, ὅπως δολοφονήσῃ αὐτό. Τώρα, ἐπειδὴ θέλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ φαίνωμαι πάντοτε εἰλικρινής, δὲν ἔχω, βεβαίως, ἁπτὰς ἀποδείξεις, ὅτι τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τὸν προσεκάλεσεν, ἀλλὰ διάφορα περιστατικὰ, τὰ ὁποῖα συνέβησαν ἐκείνας τὰς ἡμέρας, πείθουσι πάντα ἀδιστάκτως, περὶ τῆς προσκλήσεως αὐτοῦ. Τὰ γεγονότα δὲ ταῦτα εἶναι τὰ ἑξῆς. Δὲν εἶναι μόνον ὁ Γύπαρης, ὅστις, προσκληθείς, κατὰ τήν γνώμην μου ἦλθε. Τότε προσεκλήθησαν καὶ ἄλλοι εἰς Ἀθήνας ἐκ διαφόρων μερῶν τῆς Ἑλλάδος, καί τινες ἐκ τοῦ Νομοῦ Χανίων Κρήτης, οἱ ὁποῖοι μάλιστα νομίζουσιν, ὅτι διαφεύγουσι τήν ἀντίληψιν ἡμῶν, καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, διὰ νὰ διαφύγωσι τήν ἀντίληψίν μας, μετεμφιέσθησαν, ἀλλάξαντες ἐνδυμασίαν καὶ οὕτω παρετήρησα, ὅτι τινὲς ἐκ τούτων ἀντήλλαξαν τὴν «βράκαν» μὲ κομψὴν εὐρωπαϊκὴν ἐνδυμασίαν...

§106Λ. ΛΥΩΝΑΚΗΣ. Ἔκαμαν πολὺ καλά, διότι ἔβγαλαν τὴν βράκαν, πρὸς τιμὴν τῆς βράκας, διὰ νὰ μὴ τὴν ἀτιμάσουν. (Χειροκροτήματα).

§107ΕΜ. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Τὰ πρόσωπα αὐτά, Κύριοι Συνάδελφοι, εἶναι γνωστὰ εἰς ὅλους.

§108Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Αὐτὰ πρέπει νὰ τὰ ἀναφέρητε εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἀρχήν.

§109Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Τὰ ἠξεύρει.

§110ΕΜ. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Βεβαιωθῆτε, Κύριε Συνάδελφε, ὅτι ἐδόθη σημείωσις τῶν ὀνομάτων αὐτῶν εἰς τὸν κ. Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας, ὅστις δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἔχει θέσει αὐτοὺς ὑπὸ ἐπιτήρησιν.

§111ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Εἶναι ἐξηκριβωμένον, κ. Βουλευτά, ὅτι ἐτηλεγραφήθη ἐντεῦθεν νὰ ἔλθωσιν ἐκ Χανίων οἱ Χανιῶτες;

§112ΕΜ. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Ἔμαθον, ὅτι ἐστάλη εἴς τινα ἐξ αὐτῶν τηλεγράφημα, μὲ τὴν ἑξῆς λέξιν «ἐλθέ» καὶ ὅτι τὸ πρόσωπον αὐτὸ, πρὸς τὸ ὁποῖον ἀπηυθύνθη τὸ ἐν λόγῳ τηλεγράφημα, ὄντως ἦλθεν ἀπὸ τὰ Χανιά, μετά τινας ὅμως ἡμέρας ἐπανέκαμψε πάλιν εἰς Χανιά. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ βεβαιώσω, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἡ πληροφορία μου αὕτη εἶναι ἀκριβής. Ἄλλοι ὅμως παραμένουσιν ἀκόμη ἐδῶ.

§113Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν πληροφορίαν;

§114ΕΜ. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Εὐχαρίστως, κ. Συνάδελφε.

§115Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρὸ καιροῦ, Κύριοι, προσεκλήθη εἷς ὁπλαρχηγός,— τὸ ὄνομά του δὲν τὸ ἐνθυμοῦμαι, ὀνομάζεται, μοῦ φαίνεται, Μανώλης, — ἦλθεν, ὁ κ. Βενιζέλος ἤρχισε νὰ τὸν περιποιῆται καὶ νὰ τοῦ λέγῃ, ὅτι «γνωρίζεις, καπετὰν Μανώλη, ὅτι λυποῦμαι, ὅτι σὲ διέβαλαν καὶ αὐτοὶ οἱ ἀνόητοι ἐτιμωρήθησαν καὶ τὰ λοιπά, καὶ σὲ παρακαλῶ ἤδη νὰ γίνῃς πάλιν φίλος καὶ σοῦ ὑπόσχομαι ὅ,τι θέλεις». Ὁ ὁπλαρχηγὸς αὐτὸς τοῦ ἀπήντησε· — «Κύριε ’Λευθεράκη, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ διώξῃς τὸν Γεώργιον ἀπὸ τὴν Κρήτην, ἤμην καπετὰν Μανώλης, κατόπιν ἔγινα Χατζῆς, τώρα ἔγινα πάλι καπετὰν Μανώλης;».

§116Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Μήπως εἶναι ὁ Μανωλικός;

§117Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν γνωρίζω, πρέπει νὰ λάβῃ μέτρα ἡ Κυβέρνησις, ἂν θέλῃ νὰ διατηρηθῇ ἡ τάξις.

§118ΕΜ. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Αὐτὰ εἶχον, Κύριοι, νὰ εἴπω.

§119Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι μετεκλήθησαν ἐδῶ καὶ οἱ ὁποῖοι παραμένουσιν ἐδῶ, μήπως γνωρίζετε, πῶς ζῶσι, πῶς συντηροῦνται καὶ ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τοὺς χορηγοῦσιν ἐν ἀφθονίᾳ τὰ μέσα;

§120ΕΜ. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Μετὰ θετικότητος δὲν γνωρίζω, ἀκούω μόνον, ὅτι συντηροῦνται ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῶν Φιλελευθέρων.

§121Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Τί ἀκούετε, κ. Συνάδελφε;

§122ΕΜ. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Εἶπον, ὅτι ἐκ τοῦ ταμείου τῶν Φιλελευθέρων. Ἀκούω.

§123Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι ἦλθον δύο τσὲκ 2.100.000 ἀπό τινα Τράπεζαν. Ὁ κ. Βενιζέλος δὲν τὰ ἐδέχθη καὶ κατόπιν αὐτὰ μετετράπησαν ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Νεγρεπόντη, αὐτοῦ τοῦ σωτῆρος, ὁ ὁποῖος ὑπηρετεῖ τὴν πατρίδα του, ὡς σωφέρ! Ἀπὸ ἐκεῖ σιτίζονται αὐτοὶ οἱ κύριοι.

§124Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ παρακαλοῦμεν τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ ἐξελέγξῃ.

§125ΕΜ. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Αὐτὰ εἶχον, Κύριοι Βουλευταί, νὰ εἴπω καὶ καταγγείλω εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὄχι μόνον νὰ λάβῃ τὰ ἀπαιτούμενα μέτρα κατὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῶν φυλακῶν, ἐὰν δὲν τὰ ἔλαβε μέχρι σήμερον καὶ νὰ ἐνεργήσῃ τὰ νόμιμα πρὸς τιμωρίαν αὐτοῦ, ἀλλὰ νὰ λάβῃ καὶ τὰ ἀπαιτούμενα μέτρα, διὰ νὰ μὴ ἀποδράσῃ ἐκ τῶν φυλακῶν ὁ δράστης τοῦ ἐγκλήματος, διότι, ἐὰν ἀποδράσῃ, θὰ ἔχωσι τὴν εὐθύνην ἀκεραίαν αἱ προϊστάμεναι δικαστικαὶ ἀρχαί. Δὲν θὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην ὁ Διευθυντὴς τῶν φυλακῶν, θὰ τὴν ἔχωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον γνῶσιν, ὅτι ὁ Διευθυντὴς τῶν φυλακῶν διάκειται τόσον εὐμενῶς πρὸς αὐτόν, ὥστε εἶναι ἐνδεχόμενον ὁ κίνδυνος τῆς ἀποδράσεώς του καὶ ἐν τούτοις δὲν προέλαβον. Ἐγὼ συνιστῶ, ὅτι οἱ ἁρμόδιοι πρέπει νὰ φροντίσωσι νὰ τὸν μεταφέρωσιν εἰς τὸ Παλαμῆδι, ἢ ὅπου ἀλλοῦ, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ὁ κίνδυνος τῆς ἀποδράσεως, διότι σημειώσατε, ὅτι, ἐὰν ἀποδράσῃ οὗτος τῶν φυλακῶν, δὲν προσγίγνεται τὸ ἀδίκημα κατὰ τοῦ ἀδικηθέντος Κωνστ. Παπαδάκη, προσγίγνεται κατὰ τῆς Πολιτείας, θὰ ἀποθρασυνθῶσι δὲ καὶ ἐκεῖνα τὰ κακοποιὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐνδεχόμενον ἐν τῷ νῷ των νὰ ἔχωσι κανὲν κακὸν καὶ θὰ εἴπωσιν· «ἂς τὸ κάμωμεν, δὲν ἔχομεν νὰ φοβηθῶμεν τίποτε, διότι καὶ ἐὰν συλληφθῶμεν, θὰ ἔχωμεν τὰ μέσα νὰ φύγωμεν». Λοιπόν, πρὸς παραδειγματισμόν, φρονῶ, ὅτι ὁ δράστης πρέπει νὰ μετατεθῇ ἀπὸ τὰς φυλακὰς Συγγροῦ εἰς ἄλλας φυλακάς, ὥστε νὰ μὴ ἀποδράσῃ, διότι, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἀποδράσῃ, ἀκεραίαν θὰ ἔχωσι τὴν εὐθύνην αἱ προϊστάμεναι ἀρχαὶ καὶ οὐχὶ ὁ Διευθυντὴς τῶν φυλακῶν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§126Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐξεφράσθη ἡ ὑπόνοια, ὅτι ὁ περὶ οὗ πρόκειται ὑπόδικος ἦτο δυνατόν, ὑπὸ ἄλλων ὑποβοηθούμενος, νὰ ἀποδράσῃ. Μόλις ἐπληροφορήθην τοῦτο, ἐκάλεσα τὸν Διευθυντή τῶν φυλακῶν καὶ ἔδωκα εἰς αὐτὸν αὐστηρὰς διαταγάς, ὅπως προληφθῇ τοιοῦτον ἐνδεχόμενον. Ὑπενθύμισα εἰς αὐτὸν τὰς συνεπείας τοῦ νόμου, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε συμβῇ τοῦτο, ὅτι θὰ ὑπεῖχε τὴν εὐθύνην τῆς ἀποδράσεως καὶ θὰ ἐξετίθετο εἰς τὰς συνεπείας τοῦ νόμου. Ἐπίσης, συνεννοήθην καὶ μετὰ τοῦ Συναδέλφου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, ὥστε νὰ ἀποσοβηθῇ πᾶς κίνδυνος ἀποδράσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν αἰτίασιν, τὴν ἐναντίον τοῦ Διευθυντοῦ τῶν φυλακῶν, ὅτι προσηνέχθη ἀτόπως κατὰ τὴν μεταγωγὴν εἰς τὰς φυλακὰς τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ὑποδίκου, παρήγγειλα ἐξέτασιν, ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς γενομένης ἐξετάσεως ὑπῆρξεν ἀρνητικόν, δὲν ἐβεβαιώθη, δηλαδή, ἡ τοιαύτη συμπεριφορά.

§127Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πῶς ἔλαβεν ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλῃ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τοιαύτην αἰτίασιν κατὰ τοῦ ἐπιστάτου;

§128Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν.

§129ΕΜ. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἀφοῦ τὸ ἀσφαλέστερον μέσον πρὸς μὴ ἀπόδρασιν τοῦ ἐγκληματίου, εἶναι ἡ μεταφορά του εἰς ἄλλας φυλακάς, διατὶ νὰ μὴ μεταφερθῇ εἰς αὐτάς;

§130Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἔπρεπε νὰ φυλακισθῇ εἰς τὰς φυλακὰς τοῦ Παλαιοῦ Στρατῶνος, ἀλλ’ αὗται εἶναι μᾶλλον ὕποπτοι καὶ ἐντεῦθεν ἠδύνατο εὐκολώτερον νὰ ἀποδράσῃ. Μετεφέρθη εἰς τὰς φυλακὰς Συγγροῦ, διότι αὗται εἶναι ἀσφαλέστεραι. Εἶναι ὑπόδικος καὶ δι’ αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ μεταφερθῇ εἰς τὰς φυλακὰς Παλαμηδίου.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀδαμίδης ἔχει τὸν λόγον.

§132Ι. ΑΔΑΜΙΔΗΣ. Ἐὰν ἐγνώριζον, ὅτι θὰ συνέπιπτεν ἡ συζήτησις περὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἐν τοιαύταις ἡμέραις καὶ ὑπὸ τοιαύτας πονηρὰς περιστάσεις, προκειμένου περὶ κληροδοτημάτων τῶν Νέων Χωρῶν, καὶ ἰδίως τῆς Μακεδονίας, βεβαίως, μοὶ φαίνεται, ὅτι σήμερον δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ τοῦτο. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον, καθόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, πρὶν ἔλθῃ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἶχε τὸ φιλογενὲς ἐνδιαφέρον νὰ μὲ προσκαλέσῃ καὶ νὰ μοὶ εἴπῃ, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ἴδῃ αὐτὴν τὴν διαθήκην, διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς ἰδιαιτέρου κληροδοτήματος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τρεῖς Κοινότητας τῆς Θεσσαλονίκης, τῆς Σιατίστης καὶ τοῦ Μοναστηρίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν εἶχε τὸ εὐγενὲς καὶ φιλογενὲς ἐνδιαφέρον νὰ μάθῃ, πῶς ἐγένετο ἡ διαθήκη αὐτή. Εἶπον εἰς αὐτόν, ὅτι δὲν ἔχω μαζί μου τὴν διαθήκην, μετέβην δὲ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ἐκεῖ ἐζήτησα ἀντίγραφον ἐπανειλημμένως παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Συμβολαιογράφου, ὁ ὁποῖος κρατεῖ τὰ ἀρχεῖα τῆς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι, ἐνῷ παρέλαβε, δυστυχῶς, τὰ ἀρχεῖα ἀπὸ τῆς ἱερᾶς Μητροπόλεως, περὶ τῆς διαθήκης αὐτῆς καὶ περὶ ἄλλων δὲν ἔχει γνῶσιν, θὰ ἀποταθῶ, μοὶ εἶπε, πρὸς τὸν διευθύνοντα τὰ τῆς Μητροπόλεως Ἐπίσκοπον, διότι ὁ Σεβ. Μητροπολίτης ἀπουσιάζει διὰ λόγους ὑγείας ἐν Ἁγίῳ Ὄρει, ἐζήτησε, πράγματι, νὰ τοῦ δοθῇ ἀντίγραφον, ἀφοῦ συγκαλέσῃ τὴν Δημογεροντίαν καὶ ἐγκρίνῃ αὕτη τοῦτο δι’ ἀποφάσεως. Ἐννοεῖται, ὅτι ὁ Ἐπίσκοπος Θεσσαλονίκης δὲν εὑρίσκεται ἐν τῷ δικαίῳ, διότι ὀφείλει νὰ παραδώσῃ τὰ ἀρχεῖα εἰς τὸν ἁρμόδιον Συμβολαιογράφον. Ἐν τούτοις, ἀποδίδω τοῦτο εἰς καλὴν πίστιν καὶ ὄχι εἰς ἄλλους λόγους. Θεωρῶ, ὅθεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀναμείνωμεν, ἀφοῦ ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ δώσῃ ἀντίγραφον διαθήκης. Ἐφ’ ὅσον δὲν προσάγεται ἡ διαθήκη φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ προσεχῶς νὰ συζητήσωμεν.

§133Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος ἤγειρε μίαν πτυχὴν τοῦ ἐθνικοῦ σαβάνου, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι καιρὸς νὰ τεθῇ τέρμα καὶ πρέπει ἡ Βουλὴ σύσσωμος νὰ ἀπαιτήσῃ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως δραστηριοτέραν ἐνέργειαν, διότι ἡ εὐθύνη δὲν πίπτει ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ἀντιπροσώπων, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὴν ἐντολὴν πῶς πρέπει νὰ πολιτευθῶσιν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντωνιάδης. Ὁ κ. Χαρισιάδης. Ὁ κ. Παπαζαχαρίου.

§135Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Συμφωνῶ καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, μετὰ τοῦ προλαλήσαντος κ. Ἀδαμίδου, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου μέχρι τῆς προσαγωγῆς ἀντιγράφου τῆς διαθήκης.

§136Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Νὰ τήν διαγράψωμεν, νὰ τεθῇ εἰς τὸ ἀριστερόν.

§137Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Εἰς τὸ ἀριστερόν.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας, ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 116 καὶ περὶ παροχῆς προθεσμιῶν πρὸς ὑποβολὴν αἰτήσεων κανονισμοῦ συντάξεως τραυματιῶν καὶ χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν πολέμων 1912–1913». Ἡ Βουλὴ δέχεται τὸ σύνολον;

§139Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν ὡρισμένης τάξεως φοιτητῶν». Ἐπίσης τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ προβλέπει καὶ περὶ τοῦ χρόνου τῆς ἐξετάσεως τῶν κληρωτῶν καὶ τῶν ἐπιστράτων. Τὸ καταθέτω καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ ψηφίσῃ, διότι εἶναι ὑπηρεσιακόν.

§140ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Ἡ Βουλὴ ἐδέχθη.

§141Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἐδέχθη ἡ Βουλὴ κατ’ ἀρχήν;

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ θεωρεῖ κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον;

§143ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖον νομοσχέδιον;

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον κατέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§145Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Ὁ κ. Πρόεδρος, ἐρωτᾷ τὴν Βουλήν, ἐὰν δέχετε. Δὲν πρόκειται περὶ νομοσχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος ἐρωτᾷ τὴν Βουλήν, ἐὰν δέχεται, ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας περὶ τμηματικῶν ἐξετάσεων.

§146ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη κατ’ ἀρχήν.

§148Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν πρῶτον.

§149ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§150Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Νὰ ψηφισθῇ.

§151ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 116 καὶ περὶ παροχῆς προθεσμίας πρὸς ὑποβολὴν αἰτήσεων κανονισμοῦ συντάξεως τραυματιῶν καὶ χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν πολέμων 1912–1913».

§153Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§154Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ἐφόσον δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις, τὸ νομοσχέδιον αὐτό, δύναται νὰ ψηφισθῇ ἐν συνόλῳ. Ἐπειδὴ ὅμως ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ.

§155Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ, ἀπόντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ἀναβάλλεται ἐπίσης ἡ συζήτησις, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, τῶν ὑπ’ ἀριθ. 2–5 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως νομοσχεδίων.

§157Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Νὰ ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε, καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 6.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ἕβδομον ἀντικείμενον. Δευτέρα συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καλλιεργείας ἁλυκῶν».

§159Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἐτροποποιήθη, καὶ τὸ ὁποῖον διενεμήθη κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτήν. Εἶναι αἱ τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας εἶχον δηλώσει κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν, ὅτι ἤθελον κάμει.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Μητσόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§161Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἡ ἀβλεψία, τὴν ὁποίαν συχνάκις ἐμέμφθησαν Συνάδελφοι, τοῦ Προεδρικοῦ Γραφείου, ὅτι πρὸ καιροῦ ἐγγραφέντες εἰς τὸν πίνακα τῶν ἀγορευσάντων, δὲν ἐπανεῦρον πλέον κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως τὸ ὄνομα αὐτῶν εἰς τὸν πίνακα, ἡ ἀβλεψία αὕτη, εἶναι ἡ ἀφορμὴ, διὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ἐγγραφεὶς εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς καταθέσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἁλυκῶν, δὲν ἐπανεῦρον πλέον τὸ ὄνομά μου ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ καταλόγῳ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐδικαιοῦντο νὰ ὁμιλήσωσι κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν. Ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει σημασίαν, διότι ἀπὸ τῆς πρώτης μετεπήδησεν εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν. Ἐὰν δὲ πρόκειται ὑμεῖς νὰ ἔχητε τὴν ὑπομονὴν νὰ ἀκούσητε, εἶναι καιρὸς καὶ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. Αἱ ἁλυκαὶ ἀποτελοῦσι βιομηχανικὴν παραγωγὴν τοῦ Κράτους, καὶ μάλιστα ἀποτελοῦσιν ἴσως μοναδικὴν παραγωγήν, διότι, ἐὰν εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ Κράτος ἔγινεν ἔμπορος τῶν πυρείων, τῶν παιγνιοχάρτων καὶ τοῦ πετρελαίου, ἐὰν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἀπεπειράθη νὰ γίνῃ ἔμπορος διὰ τῆς ἐξαγορᾶς μέρους τῶν Σιδηροδρόμων τοῦ Κράτους, δὲν παρουσιάζεται ὡς παραγωγός, ἢ μόνον εἰς τὰ εἴδη τῆς Ναξίας σμύριδος, τῶν ἁλυκῶν καὶ τῶν ὀρυχείων τῆς Μήλου. Καὶ ἔρχεται ἀκριβῶς τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα περιβάλλῃ δι’ ἐπισήμου πλέον μορφῆς τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν καὶ ἱκανότητα τοῦ Κράτους νὰ ἀναδέχηται καὶ διεξάγῃ οἱανδήποτε μονοπωλιακὴν βιομηχανίαν γενικῆς ὠφελείας, ἀκόμη καὶ ἐκείνην, ὅπως ἡ τῶν ἁλυκῶν, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται ὑπὸ τῆς λογικῆς καὶ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων. Δὲν παρῆλθον, ὡς γνωρίζετε, ἢ ὀλίγαι μόνον ἑβδομάδες, ἀφ’ ἧς ἡ Βουλή, ὀρθῶς ποιοῦσα ἄλλοτε, ἐψήφισε τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιτάξεως τροφίμων καὶ ἄλλων προμηθειῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καθιέρωσεν ὑπὲρ τοῦ Κράτους τὴν μονοπωλιακὴν ἄσκησιν κλάδου τοῦ ἐμπορίου καὶ κλάδων τῆς βιομηχανίας, καὶ πολὺ περισσότερον, τὴν ἀπόλυτον αὐτοῦ ἐξουσίαν πρὸς τὸ διοργανῶσαι τὰ μέσα τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς διανομῆς. Δηλαδή, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν συλλαμβάνεται τὸ Κράτος, ὡς καταστροφεὺς αὐτὸ τοῦτο, τῶν βιομηχανιῶν, ὁποία εἶναι ἡ τῆς παραγωγῆς, ἢ μᾶλλον τῆς περισυλλογῆς τοῦ ἅλατος τοῦ φυσικῶς παραγομένου ἐν Ἑλλάδι, ἡ τύχη ἠθέλησε νὰ παρουσιάσῃ τὸ Κράτος, ὡς σοσιαλίζον περισσότερον ἀκόμη τῆς σοσιαλιζούσης Αὐστραλίας, διότι τὶ κάμνει; Ἵσταται εἰς τὸ μέσον τῆς ἐμπορίας, ἀποτρέπει ἀποτόμως τὴν κανονικὴν ἐξέλιξιν τῆς ἐλευθέρας ἀνταλλαγῆς, ὑποκαθιστᾷ ἑαυτὸ ἐν τῷ σύμπαντι τῆς ἐργασίας, καὶ πρᾶγμα θαυμαστὸν διὰ τὴν πραγμάτωσιν μιᾶς προβλέψεως μεγαλοφυοῦς προσώπου τοῦ 19ου αἰῶνος τοῦ Καρόλου Φαγιέ. Λέγων ταῦτα ὁ Γκαρώφ, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ μέγας τοῦ σοσιαλισμοῦ ἐπικριτὴς δὲν εὑρίσκει λύσιν, ἔχω νὰ ἀποθαυμάσω τὸ μέγεθος τῶν διανοημάτων τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται εἰς αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι ἀνέλαβε νὰ διοργανώσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ ἔργον μακρᾶς ἐμπορικῆς πείρας καὶ εἰδικῶν γνώσεων, δὲν δυνάμεθα δὲ παρὰ νὰ ἔχωμεν παράπονα κατὰ τῆς ἐπεκτάσεως, διότι δὲν δυνάμεθα ἀκόμη νὰ διοργανώσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν τῆς διανομῆς τῶν τροφίμων, τοῦ σίτου καὶ τῶν ἄλλων προϊόντων. Τὸ θέμα εἶναι λυπηρὸν, δι’ ἐκείνους μάλιστα, ὅπως ἐγώ, οἱ ὁποῖοι ἐξ ἐπιστημονικῆς πεποιθήσεως ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ ἤρχετο ἡμέρα, καθ’ ἣν τὸ Κράτος θὰ ἐπεχείρει τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν διὰ τῆς ἀναλήψεως βιομηχανιῶν γενικῆς ὠφελείας καὶ μονοπωλίων μεγαλειτέρων. Σήμερον, λοιπόν, ἀποδεικνύεται ἡ ἀπόλυτος αὐτοῦ ἀδυναμία καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ θέματος δύναται κανεὶς νὰ εἰκάσῃ καὶ δύναται νὰ δικαιολογήσῃ καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν σημερινήν, ὅτι δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ὀργανώσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γενικῶς ὁ κόσμος ἐλπίζει. Ἐν τούτοις τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παρουσιάζει τήν Ἑλλάδα, τὴν ὁποίαν περιβρέχει περισσότερον ἀπὸ πᾶν ἄλλο Κράτος ἡ θάλασσα, παρουσιάζει μίαν δυσαναλογίαν πρὸς τὸ ἐμβαδὸν αὐτῆς τὸ χερσαῖον, ἀπέναντι τῆς ἐκτάσεως αὐτῆς τῆς περιβρεχομένης ὑπὸ θαλάσσης, ὡς πρὸς τοῦτο δὲ ὑπερβαίνει καὶ αὐτήν τήν Ἀγγλίαν, ἔχει ἀναλογίαν πολὺ μεγαλειτέραν ἀπὸ ἐκείνην τήν ὁποίαν παρουσιάζει ἡ Ἱσπανία καὶ ἀπὸ τὴν Ἰρλανδίαν ἀκόμη, καὶ ὅμως παρουσιάζεται ἡ Ἑλλὰς, ὅτι στερεῖται ἅλατος, καὶ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ φέρῃ διὰ τὰς ἀνάγκας αὐτῆς ἅλας ἐκ τῆς Αἰγύπτου καὶ Τίνυδος. Καὶ εἶναι ἀληθές, ὅτι, ἄν δὲν ἐπετυγχάνετο ἐφέτος νὰ εἰσαχθῇ ἅλας ἐκ τῆς Αἰγύπτου καὶ Τίνυδος, 20.000 τόννοι μὲν μέχρι τοῦ Φεβρουαρίου καὶ ἄλλαι 20.000 τόννων, οἱ ὁποῖοι θὰ φθάσουν μέχρι τοῦ Αὐγούστου, ὁ τόπος αὐτὸς θὰ εὑρίσκετο εἰς κρίσιν ἐσωτερικήν. Τὸ νομοσχέδιον θεωρεῖ, ὅτι ἡ ἐτησία κατανάλωσις ἀνέρχεται εἰς 40.000.000 καὶ ὅτι ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ τὸ ποσὸν θὰ ἀναβιβασθῇ εἰς 50 ἑκατομμύρια ὀκάδων. Ἐν τῷ ποιηματίῳ, τὸ ὁποῖον ἐδημοσίευσεν ἐν ἔτει 1895 ὁ ἀείμνηστος Λίβας, ὁ τότε Τμηματάρχης ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι τότε ἡ ὑπηρεσία αὕτη ὑπήγετο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν τῷ ποιηματίῳ ἐκείνῳ τὸ τόσον διδακτικὸν, δίδει στατιστικὰς πληροφορίας παντὸς εἴδους καὶ χρησίμους καὶ πολυτίμους. Λέγει, λοιπόν, ὅτι κατ’ ἄτομον πρέπει νὰ ὑπολογίζηται ἀπὸ 7–14 ὀκ. ἐτησίως ἅλατος. Ἔχομεν σήμερον πέντε ἑκατομμύρια πληθυσμόν, ἄρα, ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν 75 ἑκατομμύρια ὀκ., τὰς ὁποίας ὤφειλε νὰ παραγάγῃ ἡ Ἑλλάς, διὰ νὰ κριθῇ, ὅτι ὁ τόπος εἶναι ἱκανὸς νὰ παραγάγῃ ἅλας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ κατανάλωσις τῆς τροφῆς, εἶναι κατὰ σημαντικώτερον ἀριθμὸν ἡ χρησιμοποίησις τοῦ ἅλατος εἰς τὴν βιομηχανίαν καὶ τὴν κτηνοτροφίαν. Ἀλλ’ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία ἀποφαίνεται, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται νὰ παραγάγῃ πλέον τῶν 35.000 ὀκάδων ἅλατος, ἐκ τούτου ἕπεται, ὅτι ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία περιβρέχεται ἀπὸ τοσαῦτα παράλια, ἡ Ἑλλάς, εἶναι τόπος ἀθάλασσος, τοῦτο, ἄλλως τε, κηρύσσεται, ἄν ὄχι ρητῶς, πάντως κατὰ συμπέρασμα. Καὶ ἐρωτῶ, ἄν ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται νὰ παραγάγῃ ἅλας σήμερον, ποῖαι, ἆρά γε, συνθῆκαι ἐπῆλθον ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτέρων χρόνων, ὥστε νὰ μεταβληθῇ ἡ Ἑλλὰς καὶ νὰ παρατηρῆται τὸ φαινόμενον αὐτό; Διότι ἤθελον ἐρωτήσει, ποῦ ποτὲ ἀναφέρεται, ὅτι ἡ ἀρχαία Ἑλλὰς ἐστερήθη ἅλατος, ἢ ἐστερήθησαν οἱ ἀρχαῖοι Ἀθηναῖοι, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ Περικλέους ἀνήρχοντο εἰς 600 χιλιάδας κατοίκους; Ἐν τούτοις τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μᾶς πληροφορεῖ, ὅτι τὸ προϊόν τοῦτο σπανίζει, διότι ἄλλως τε δὲν ὑπάρχει καὶ τίποτε σχετικὸν βοήθημα, εἰς ὃ ν’ ἀνεύρωμεν σχετικὰς πληροφορίας περὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος.

§162Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δημοσιεύεται εἰς τὸ δελτίον.

§163Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζω, ὅτι ἔχει δημοσιευθῇ ὁ πίναξ κατὰ τὸ 1914, ὅστις νομίζω, ὅτι εἶνε ὁ τελευταῖος δημοσιευθεὶς ἐν τῷ δελτίῳ, καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸν πίνακα τοῦτον, θὰ σᾶς παράσχω μετὰ ταῦτα ἀποδείξεις τινὰς καὶ σημειώσεις. Ἐν τούτοις ἡ ἀφθονία τοῦ ἅλατος ἐν Ἑλλάδι εἶναι τόσον μεγάλη καὶ σήμερον, ὥστε κατὰ τὴν μελέτην τοῦ Λίβα, τῆς ὁποίας τὴν ἀναδημοσίευσιν ἤθελον εὐχηθῆ, προβλέπεται, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ πλήρης αὐτάρκεια ἅλατος, ἂν ἐβελτιοῦτο ἡ δημοσία ὑπηρεσία, ἤθελε φθάσει ἡμέραν τινὰ εἰς τὸ ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα καὶ αὐτάρκειαν νὰ ἔχῃ καὶ παρουσιασθῇ εἰς τὸν διεθνῆ ἀνταγωνισμόν, τοὐλάχιστον, κατὰ τὴν παραγωγὴν τῆς Τουρκίας, διότι δύναται νὰ παραχθῇ ἅλας πρὸς ½ λεπτὸν κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ εἰς τὴν Τουρκίαν παράγεται πρὸς 2½ λεπτὰ καὶ περίπου αὐτὰ τὰ 2½ λεπτὰ παραμένουσιν ὡς μέσος ὅρος τῆς τιμῆς τῆς παραγωγῆς τοῦ ἅλατος ὁπουδήποτε. Ἡ ἀποτυχία ἐν Ἑλλάδι μελετᾶται ἐν τῇ εἰσηγήσει τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ ὡς συμπέρασμα τῆς μελέτης ταύτης ὑποδεικνύονται οἱ λόγοι τῆς ἀποτυχίας, οἱ ὁποῖοι φθάνουσι μέχρι το βαθμοῦ νὰ μᾶς πείσωσιν, ὅτι, οὐχὶ μόνον ἐφέτος, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ προσεχὲς ἔτος, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐλπίσῃ μεγαλειτέραν παραγωγὴν ἅλατος. Ἡ εἰσήγησις αὕτη, ἥτις γίνεται, μᾶς δίδει τὸ γεγονός, ὅτι ἡ ἁλυκὴ τῆς Κιτροῦς δὲν ἀπέδωκε τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς, τὸ ὁποῖον ἠλπίσθη, καὶ τοῦτο προέρχεται ἐκ δύο λόγων, ὅτι, δηλαδή, δὲν ἐξετελέσθησαν ἔργα τινα ἀναγκαῖα, καὶ ἰδίως, διότι δὲν κατωρθώθη νὰ ἔλθουν ἐκ Δοϊράνης οἱ Σέρβοι ἐργάται. Ἡ δικαιολογία αὐτὴ δὲν μοῦ φαίνεται ἐπαρκῶς πειστική. Πόσοι ἦσαν οἱ Σέρβοι ἐργάται, τῶν ὁποίων ἡ ἁλυκὴ τῆς Κιτροῦς εἶχεν ἀνάγκην; Δὲν θὰ ἦσαν περισσότεροι τῶν τριάκοντα καὶ δὲν δικαιολογεῖται ἡ ἔλλειψις ἅλατος ἐν Ἑλλάδι διὰ τὰ ἔτη 1915–1916, 1917 ἐκ τοῦ λόγου τούτου. Ἀφοῦ πρόκειται οἱ ἐργάται νὰ ἔρχωνται ἐκ βορρᾶ, θὰ ἦτο πολὺ φυσικὸν νὰ ἐζητοῦντο οἱ 30 ἐργάται μεταξὺ τῶν τόσων καὶ τόσων προσφύγων, οἱ ὁποῖοι, ἄεργοι, σήπονται ἐν Θ) νίκῃ καὶ οἵτινες ἐχρειάζοντο διὰ τὰς ἁλυκὰς αὐτάς. Δὲν δύναται δὲ οὐδεὶς νὰ ἀντείπῃ, ὅτι οἱ ἐργάται αὐτοὶ θὰ ἐστεροῦντο τῆς ἐπιτηδειότητος, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ ἐκ Σερβίας ἐργάται ἁλυκῶν.

§164Ι. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μοὶ ἔδωσαν τὴν πληροφορίαν, ὅτι εἰς τὴν Αἰκατερίνην ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἐχρειάζοντο περὶ τοὺς 360 ἐργάτας.

§165Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί, ἀλλ’ ἡ παραγωγὴ ἔφθανεν εἰς τὰ 20.000.000 καὶ πλέον, ἐνῷ ἐδῶ πρόκειται περὶ παραγωγῆς 18.000.000. Λοιπὸν διὰ τὰ 18 ἑκατομύρια ἀπαιτοῦνται 120, τὸ πολὺ 150 ἐργάται, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ εὑρεθῶσιν ἐν Θεσσαλονίκῃ. Ἐὰν δὲ ὑπάρχῃ τι ἁπλοῦν, εἶναι ἡ ἁρμοδιότης διὰ τὴν κατασκευὴν ἅλατος, ὡς καὶ ἡ προετοιμασία τῶν ἔργων, διὰ τὰ ὁποῖα ἔρχεται σήμερον νὰ λάβῃ φροντίδα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Δὲν εἶναι δὲ μόνον ἡ μικρὰ ποσότης τοῦ ἅλατος, τήν ὁποίαν ἀνομολογεῖ ὡς παραχθεῖσαν τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ εἶναι τι χεῖρον· εἶναι ἡ ἐλεεινὴ ποιότης, ἡ ὁποία ἐπετεύχθη νὰ παραχθῇ ἀπὸ τὰς ἁλυπηγὰς τοῦ Κράτους, ἁλυπηγαί, αἱ ὁποῖαι μετὰ τὴν προσθήκην τῶν ἁλυπηγῶν τῶν Νέων Χωρῶν, ἔφθασαν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 18. Ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῆς ποιότητος, ἡ ὁποία ὀφείλεται ἀναμφισβητήτως εἰς τὸ ἀνοργάνωτον τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας; Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἀφειδῶς παρέχει τὸ σοφὸν πονημάτιον τοῦ Λίβα, διότι, δυστυχῶς, ἄλλο ἐκτὸς αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ 1895 δὲν ὑπάρχει. «Τὰ Μεσογειακὰ Εὐρωπαϊκὰ ἅλατα, τὰ ὁποῖα εἶναι δύο εἰδῶν, τὰ βρώσιμα καὶ τὰ χρήσιμα διά τάς ἀνάγκας τῆς κτηνοτροφίας καὶ βιομηχανίας, παρουσιάζουσι τάς ἑπομένας ἀναλογίας. Τὰ βρώσιμα διὰ νὰ εἶναι καλά..... (Ἀναγινώσκει) δηλαδή, 91% ἕως 93%». Ποία θὰ ἦτο ἡ ἀπαίτησις τῆς Ἑλλάδος, ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τοῦ ἅλατος; Ἔχομεν τὴν ἑξῆς ποιότητα παρεχομένην ὑπὸ τῶν ἐν Ἑλλάδι ἁλοπηγῶν. Ἔχομεν ἅλας, τὸ ὁποῖον ἔχει 88% ἀντὶ 958 χλωριούχου νατρίου. Τὸ δὲ ἅλας τοῦτο εἶναι βλαβερώτατον διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον κατήντησεν ἡ παραγωγὴ τοῦ ἅλατος ἐν Ἑλλάδι. Ποία εἶναι ἡ ἀφορμὴ τοῦ κακοῦ, διὰ τῆς ὁποίας τὸ νομοσχέδιον εἰσηγεῖται λύσεις, τὰς ὁποίας θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ ἀποδεχθῶ ὡς λυσιτελεῖς;

§166Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἰσηγεῖται μελέτην πρὸς ἐξεύρεσιν τῆς λύσεως, δὲν εἰσηγεῖται λύσιν.

§167Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑπηρεσία τῶν ἁλυκῶν ἄλλοτε ὑπήγετο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἐφαίνετο δὲ αὐτάρκης, διότι εἴχομεν τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέφερα, ἀλλὰ ἀπὸ πενταετίας ἡ ὑπηρεσία αὕτη ἀπεσπάσθη ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὑπήχθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἡ σκέψις ἦτο ὀρθή, διότι πράγματι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας θὰ ἠδύνατο νὰ συστηματοποιήσῃ καλλίτερον τὴν ἐργασίαν αὐτήν, ἐπὶ ἐπιστημονικωτέρων βάσεων, καὶ θὰ ἦτο εὐκτέον, ἐὰν τὸ εἶχεν ἐπιτύχῃ. Δυστυχῶς, δὲν τὸ ἐπέτυχε καὶ ἐνῷ δὲν ἐπέτυχε τι τὸ περισσότερον, τὸ ὁποῖον ἀναμέναμεν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς, κατελήξαμεν εἰς τὸ πεισθῶμεν — τοὐλάχιστον ἐγώ, ἐπείσθην — ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔλλειψεν ἀπὸ τὴν καλὴν βιομηχανίαν τοῦ ἅλατος, εἶναι ἡ σταθερότης, ἣν συνῆγέ τις κατ’ ἀνάγκην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ὅταν ἀπεσπάσθη ἡ ὑπηρεσία αὐτή, ἐκρίθη, ὅτι θὰ καθίστατο δυνατὸν νὰ γίνωσι νέαι μελέται, νὰ γίνῃ ἐπιστημονικωτέρα τις προετοιμασία τοῦ πράγματος, ὅτι θὰ ἐγίνοντο χωροσταθμήσεις, ὅτι θὰ ἐγίνοντο διαφράγματά τινα ἐπιστημονικά, τῶν ὁποίων ὁμολογεῖ τὸ νομοσχέδιον σήμερον, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη, ὅτι θὰ ἐγίνοντο πίνακες στατιστικοὶ, ὅτι θὰ ἐξετελοῦντο ἔργα, ὅτι θὰ διοργανοῦτο, ἐπὶ τέλους, τὸ προσωπικόν. Οὐδέν, δυστυχῶς, μέχρι τοῦδε ἐγένετο καὶ δυστυχῶς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ἀντὶ νὰ ἐπιρρίψῃ ὀλίγον τὴν εὐθύνην εἰς τὸ ἀναδιοργάνωτον τῆς ὑπηρεσίας, ζητεῖ νὰ ἐπιρρίψῃ τὴν εὐθύνην τῆς μικρᾶς παραγωγῆς τοῦ ἅλατος εἰς τὰς καιρικὰς συνθήκας, αἱ ὁποῖαι ἐπικρατοῦσιν ἐν Ἑλλάδι. Καὶ γνωρίζομεν, Κύριοι, πάντες, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὸ θέρος τοὐλάχιστον, εἶναι ἀρκετὴ ἡ θερμότης, ὅση τοὐλάχιστον ἀναγκαιοῖ διὰ τὴν ἐξάτμισιν τῆς θαλάσσης καὶ τὴν πῆξιν τοῦ ἅλατος. Ἡ ὑπηρεσία τῶν ἁλυκῶν δὲν παρέσχε μέχρι σήμερον τὰ δείγματα, ὅσα θὰ εἴχομεν δικαίωμα νὰ ἐλπίσωμεν παρ’ αὐτῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, πρὸ μικροῦ, ὑπέμνησε τὴν στατιστικὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τμήματά τινα τῷ 1914, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ πίναξ τοῦ 1914 τοῦτο ἔχει τὸ ἀξιοπαρατήρητον, ὅτι τὸ ζωτικότατον αὐτὸ ζήτημα συντομώτατα πραγματεύεται εἰς μίαν μόνην σελίδα ἐν τῷ δελτίῳ τοῦ 1914 καὶ περιλαμβάνει πίνακάς τινας, οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ εἶναι πλήρεις λαθῶν. Οὕτω, λ. χ., ἔχει τὸ 1912 διαδηλοῦν ποσὸν παραγωγῆς 23.857.000, πάρα κάτω δὲ δίδει 26.500.000. Ὡσαύτως ἔχει εἰς τὴν Ἀνάβυσσον 3.000.000, εἰς τὴν πρώτην σελίδα, καὶ 3.940.000 εἰς τὴν δευτέραν! Ἰδοὺ τί ἀπαντᾷ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς, εἰς τὶ εἴδους πίνακας συνίστανται. Ἀλλ’ ἐν ταὐτῷ συνίστανται καὶ ἀπὸ ἓν εἶδος ἐργασίας, ἀπὸ μίαν ἀνάλυσιν, ἡ ὁποία ὅμως εἶναι ἀκριβῶς ἡ χημικὴ ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο καὶ πάλιν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ ἴσως εἶναι αὐτὴ ἡ εὐθύνη τοῦ ἀναδιοργανώτου, τοῦ ἀνεπαρκοῦς, τὴν ὁποίαν διαισθάνεται ἡ ὑπηρεσία, καὶ ἡ ὁποία τὴν παροτρύνει εἰς τὸ νὰ ὑποβάλλῃ εἰς τήν ἀποδοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι λίαν ἐσπευσμένως συνετάχθη. Δύναταί τις νὰ προΐδῃ ἐκ τῆς ὅλης ἀναγνώσεως, ὅτι εἰς τὸ τέρμα εἰς τὸ ὁποῖον χωροῦμεν, θὰ εἶναι λίαν πιθανὸν τὸ ὅτι καταλήγωμεν νὰ ἐκχωρήσωμεν τὴν παραγωγὴν τοῦ ἅλατος εἰς τὰ μονοπώλια ἢ ἑταιρείαν τινά, ἡ ὁποία, καθὼς ὑπάρχει πληροφορία, ἐζήτησεν ἤδη τὴν ἐκχώρησιν τῶν ἁλυκῶν. Δὲν νομίζω, ὅτι εἰς τοῦτο ὀφείλει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερος. Καὶ καταλήγων, λέγω, ὅτι θὰ συνίστων εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, νὰ μὴ θεωρήσῃ, ὅτι εἶναι τοσοῦτον ἀπολύτως ἀναγκαῖον τὸ ἔξοδον, τὸ ὁποῖον ἀναγράφει, τῶν 1.000.000 δρχ., διὰ τὴν προετοιμασίαν τῶν ἔργων. Νὰ ἐξετάσῃ, ἂν αἱ μελέται αὐταί, αἱ ὁποῖαι ὁρίζονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσιν ἐν Ἑλλάδι, νὰ ἐξετάσῃ, ἂν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσιν ἐν αὐτῇ τῇ ὑπηρεσίᾳ. Ὑπάρχει ὑπάλληλος τῆς ὑπηρεσίας, — ἐγὼ προσωπικῶς, δὲν τὸ γνωρίζω, εἰ μὴ ἐκ τοῦ ὀνόματος καὶ τῆς φήμης, τὴν ὁποίαν ἔχει, — ὀνομάζεται, νομίζω, Μεϊμάρης, εἰσῆλθε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν διὰ διαγωνισμοῦ, εἶναι μηχανικός. Ἡ προετοιμασία τοῦ πίνακος, τοῦ σχεδιαγράμματος τῶν ἁλυκῶν, εἶναι πρᾶγμα ἁπλούστατον καὶ ὑπάρχει ἐλπίς, ὅτι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς, ἄνευ περαιτέρω ἐξόδων, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ τ’ ἀπαιτούμενα διαγράμματα.

§168Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὡμιλήσατε περὶ δαπάνης ἑκατομμυρίου.

§169Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον λέγει ἐδῶ, ὅτι διὰ τὴν ὅλην ἀπαιτουμένην ἐργασίαν, πρὸς παραγωγὴν ποσοῦ ἅλατος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπαρκῇ διὰ τὴν αὔριον, διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου, χρειάζονται ἔργα, τῶν ὁποίων ἡ δαπάνη θὰ ὑπερβαίνῃ βεβαίως τὸ ἑκατομμύριον.

§170Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν ζητεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἄδεια περὶ δαπάνης τοῦ ἑκατομμυρίου, οὔτε περὶ κατασκευῆς τῶν ἔργων αὐτῶν· διὰ τοῦ νομοσχεδίου πρόκειται μόνον νὰ γίνῃ ἡ μελέτη.

§171Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλά, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῆτε, ὅτι ἡ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία σύγκειται ἐξ ἐπιστημόνων μηχανικῶν, ἡ ὁποία καλεῖται νὰ σχεδιαγραφήσῃ πράγματα ἁπλούστατα, ἡ ὁποία καλεῖται νὰ δώσῃ ὑπόδειγμα, πῶς πρέπει νὰ κατασκευάζωνται αἱ ἁλυκαί, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκ τῶν ἁπλουστάτων πραγμάτων, καὶ φαντάζομαι, ὅτι καὶ μαθηταὶ ἀκόμη τοῦ Πολυτεχνείου δύνανται νὰ κατασκευάσωσιν αὐτό, καὶ σᾶς παραπέμπω εἰς τὸ βιβλίον τοῦ κ. Λίβα, διὰ νὰ ἴδητε πόσον ἁπλοῦν εἶναι τὸ πρᾶγμα, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῆτε, ὅτι ἡ ὑπηρεσία αὐτή, τῆς ὁποίας οἱ ὑπάλληλοι ἔχουν ὅλα τὰ πρὸς τοῦτο στοιχεῖα, δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ ἐκτελέσωσι τὴν ἐργασίαν αὐτήν· διότι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, τῷ παρελθόντι, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη, βλέπω, ὅτι ὑπάρχει κονδύλιον 5.000 φράγκων ἐτησίως πρὸς ἀγορὰν βιβλίων ἁλυκολογίας. Δὲν πιστεύω τὰ βιβλία αὐτὰ νὰ εἶναι τόσον πολυδάπανα.

§172Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑποθέτω, ὅτι πρόκειται μόνον περὶ βιβλίων.

§173Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγει ἐργαλεῖα, συγγράμματα, ὕλη γραφικὴ δρχ. 5.000.

§174Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγει, βλέπετε, ἐργαλεῖα.

§175Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοεῖ βιβλία διὰ χωροσταθμίσεις.

§176Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Διὰ μετεωρολογικὰς παρατηρήσεις, ἐξατμήσεις κλπ.

§177Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπόν, βλέπετε, ὅτι ὑπάρχουν ὅλα τὰ στοιχεῖα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξαντλήσῃ ἡ ὑπηρεσία ὅλα τὰ δυνατά μέσα, ὥστε νὰ ἐπιτύχῃ ἄνευ περαιτέρω ἐξόδων τήν παροχὴν αὐτοῦ τοῦ σχεδιογράμματος, διὰ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῆς. Καὶ ὑποθέτω, ὅτι καὶ ὁ κατώτατος ὑπάλληλος, τὸν ὁποῖον ἔχετε, θὰ ἦτο πρὸς τοῦτο ἱκανός. Τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νά συστήσω πρὸς ὑμᾶς. Θεωρῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἐπείγουσα ἡ ἀνάγκη, θεωρῶ, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπείγει, θὰ ἦτο ἡ σύστασις μιᾶς ἐπιτροπῆς ἐξ ὑπαλλήλων τῆς ὑπηρεσίας, καθὼς καὶ ἐξ ἄλλων μηχανικῶν ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία συστηματικῶς νὰ μελετήσῃ τὸ πρᾶγμα καὶ ὑποδείξῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτελεσθῶσιν, ἄνευ ἄλλων πολυδαπανωτέρων πραγμάτων.

§178ΕΠ. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν προηγηθεῖσαν συζήτησιν τοῦ ὑπὸ τήν ψῆφον ἡμῶν νομοσχεδίου περὶ καλλιεργείας ἁλυκῶν, διὰ μακρῶν ὁμιλήσας, Κύριοι Συνάδελφοι, ἐξέθηκα ὑμῖν τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων τὸ κρατοῦν σύστημα, ἐσφαλμένως καὶ ἀμελετήτως ἐθεσπίσθη, κακῶς δὲ καὶ ἐπὶ ἀνυπολογίστῳ βλάβῃ τῶν δημοσίων συμφερόντων. Ὑπέδειξα δέ, καὶ φρονῶ, ὅτι ἀπέδειξα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων τὸ σύστημα τοῦτο, κατὰ τὸ ὁποῖον περιορίζεται ἡ παραγωγὴ τοῦ ἅλατος εἰς τὰς ἁλυκὰς τοῦ δημοσίου, κατὰ τὶ δέον νά μεταβληθῇ καὶ ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου ἔθηκα διάταξιν περὶ τοῦ πῶς εἶναι δυνατόν, οὐ μόνον ἀμέσως ἡ Χώρα νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τήν παραγωγήν ἅλατος, ἄνευ δαπάνης τινός, ἀλλὰ καὶ λίαν προσεχῶς νὰ ἔχῃ περίσσειαν τοιαύτην, ἱκανήν πλοῦτον ἀληθῆ νὰ παράσχῃ καὶ εἰς τὸ Δημόσιον καί εἰς τήν Κοινωνίαν τῶν ἁλυκῶν μερῶν. Τὰς προτάσεις μου ἐκείνας, εἰδικῶς ἀφορώσας τήν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, τὸ Μεσολόγγιον, ἔσχε τήν καλωσύνην εὐμενῶς νὰ ἀποδεχθῇ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος διεβεβαίωσε τήν Βουλήν, ὅτι θὰ προέβαινεν εἰς ἐνεργείας πρὸς ἐπαλήθευσιν τῶν στοιχείων, τῶν γεγονότων, τῶν ὁποίων τὴν ἄμεσον ἀπόδειξιν δὲν ἔχω, οὐδ’ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχω, νὰ προσαγάγω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Προκειμένου σήμερον νὰ συζητηθῇ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, λαμβάνω τήν τιμήν νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ πληροφορήσῃ τήν Βουλήν εἰς τίνας προέβη ἐνεργείας καὶ ποῖον τὸ μέχρι τοῦδε πόρισμα αὐτοῦ. Ἐάν δὲ τὸ πόρισμα τοῦτο ἐπιβεβαιώσῃ τὰ γεγονότα καὶ τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἰς τήν προηγουμένην ἀγόρευσίν μου ἐπεκαλέσθην, νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου, τήν λύουσαν τὸ ζήτημα τῆς ἐπαρκείας τοῦ ἅλατος, ὥστε καὶ τὸ Δημόσιον νὰ ἀποφύγῃ τήν δαπάνην τῶν ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ζητεῖ διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§179ΟΘ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὴν μορφήν, ἥν ἔλαβεν, ἀφῆνον νὰ κανονισθῶσι τὰ πλεῖστα διὰ Β. Διαταγμάτων ἐν προσεχεῖ μέλλοντι, ἔστω καὶ μέ τινας φραγμούς, καθόσον ἔχει μεγαλειτέραν σπουδαιότητα παρ’ ὅ,τι ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται· διότι ἦτο πλέον καιρὸς νὰ φροντίσωμεν καὶ διὰ τὸ ἅλας, ὄχι τὸ Ἀττικόν, τὸ ὁποῖον ἐννοεῖτε ὅτι πλεονάζει παρ’ ἡμῖν, καὶ μάλιστα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, (Ἱλαρότης, διακοπαί), ἀλλὰ διὰ τὸ ἅλας τὸ ἐπιτραπέζιον, τὸ μαγειρικόν, τὸ βιομηχανικόν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου γίνεται, τοὐλάχιστον, μία ἀρχὴ ἀρχῆς φροντίδος· εἶναι τοῦτο ὁ πρόλογος, τὸ «πρελούντιουμ». Ἡ ἐν γένει μεγάλη σπουδαιότης τοῦ ἅλατος, τήν ὁποίαν ἐτόνισαν καὶ ἄλλοι Συνάδελφοι, ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι τοῦτο εἶναι ἡ βάσις τῆς μεγαλειτέρας τῶν χημικῶν βιομηχανιῶν, τῆς βιομηχανίας τῆς σόδας, ἡ ὁποία εἶναι τὸ κύριον συστατικὸν διὰ τήν κατασκευήν τοῦ σάπωνος. Ἡ βιομηχανία τῆς σόδας βασίζεται ἐπὶ τοῦ ἅλατος. Ἐάν δὲ δὲν ἀνεπτύχθη ἐδῶ ἡ βιομηχανία αὕτη, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν δυσκολίαν τῆς παραγωγῆς καὶ προσκτήσεως τοῦ ἅλατος. Εἰς τήν Ἀγγλίαν παρασκευάζονται, σὺν τοῖς ἄλλοις, καὶ 600.000 τόννοι ἅλατος καὶ πλέον τὸ ἔτος, διὰ νὰ τὸ μεταβάλλωσι τὸ ποσὸν τοῦτο ἀποκλειστικῶς εἰς σόδαν. Ὡσαύτως εἰς τὸ Βέλγιον, εἰς τήν Γερμανίαν καὶ ἀλλαχοῦ. Ἐκεῖ ἁμιλλῶνται ποῖος νὰ ἔχῃ τὴν καλλιτέραν καὶ τελειοτέραν μέθοδον τῆς κατασκευῆς τῆς σόδας. Τελευταίως, ἡ Ἀμερικὴ ἔχει ἴσως τὴν τελειοτέραν μέθοδον. Λοιπόν, ἦτο ἀνάγκη νὰ ληφθῶσι μέτρα καὶ διὰ τήν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας τῆς σόδας καὶ διὰ τὰς τόσας ἄλλας ἀνάγκας, εἰς τὰς ὁποίας εἶναι χρήσιμον τὸ ἅλας, εἰς τὴν γεωργίαν, εἰς τὰς ζωοτεχνίας, εἰς τήν κτηνοτροφίαν, εἰς τὰ ἁλίπαστα, εἰς τὴν φαρμακευτικήν, εἰς τὴν χημείαν, διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ χλωρίου καὶ τῶν ἄλλων ἐξ αὐτοῦ λευκαντικῶν, ἀπολυμαντικῶν καὶ ἀσφυξιογόνων οὐσιῶν, πρὸς δὲ τοῦ ὑδροχλωρικοῦ ὀξέος, οὐχὶ ὅμως καὶ τοῦ νιτρικοῦ καὶ θειϊκοῦ ὀξέος, ὅπως ἕνεκα ἐσφαλμένων πληροφοριῶν, εἶπεν ὁ κ. Συνάδελφος ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας, τοῦ ὁποίου ὅμως αἱ λοιπαὶ παρατηρήσεις ἦσαν, ὡς ἀνεγνώρισε καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, ἄξιαι ἰδιαιτέρας προσοχῆς καὶ οὐσιώδεις· καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς, πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Συναδέλφου, ἡ ὁποία τροποποιουμένη κἄπως, θὰ δώσῃ ἀφορμὴν νὰ ἔχωμεν πολὺ καλλίτερον καὶ πρὸ πάντων, πολὺ εὐθηνότερον ἅλας. Νομίζω, ὅτι εἰς τὸ 2ον ἄρθρον δύναται νὰ προστεθῇ καὶ ὅπως ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς συμφωνίαν μὲ ἰδιώτας ἢ μὲ Ἑταιρείας, αἱ ὁποῖαι νὰ παρασκευάζωσι τὸ ἅλας καὶ νὰ τὸ παρέχωσιν εὐκόλως, καὶ τῶν αὐτοπήκτων ἁλάτων ἀκόμη χρησιμοποιουμένων, ἡ διὰ τήν καταστροφήν τῶν ὁποίων σήμερον γινομένη δαπάνη, εἶναι λίαν σόλοικος οἰκονομικῶς. Ἐὰν μέχρι τοῦ νῦν στερούμεθα ἐπαρκοῦς ἅλατος, τοῦτο συμβαίνει, ὄχι τόσον, διότι δὲν παράγεται ἀρκετὸν ἅλας, ἀλλὰ διότι τὴν παραγωγήν τοῦ ἅλατος τήν καταστρέφουσιν αἱ βροχαί. Ἐὰν ἀναθέσωμεν τὴν παραγωγὴν εἰς μίαν Ἑταιρείαν, ἢ εἰς τοὺς πληθυσμούς, τοὺς ὁποίους ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Συνάδελφος ἐκ Μεσολογγίου, οὗτοι θὰ τὸ παράγωσι καὶ θὰ τὸ φυλάττωσιν ὑπ’ εὐθύνην των καὶ θὰ μᾶς τὸ παραδίδωσιν ἑκάστοτε, ὅταν τὸ χρειαζόμεθα, οὕτω δὲ θὰ τὸ ἔχωμεν ἀσφαλῶς καὶ εἰς μεγάλας ποσότητας καὶ θὰ δυνάμεθα νὰ διαθέτωμεν τοῦτο καταλληλότερον καὶ ἀφθονώτερον εἰς τὴν βιομηχανίαν...

§180Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Συνάδελφε, αἱ βροχαὶ δὲν καταστρέφουσι τὸ ἅλας. Ἐν τῷ ὑπομνήματι, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἐμνημόνευσα, ἀναφέρονται τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων ἀποσοβεῖται ἡ ζημία. Γίνεται μικρὰ τάφρος...

§181ΟΘ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Οἱ ἰδιῶται καὶ αἱ Ἑταιρεῖαι δύνανται νὰ λάβωσι μέτρα, τὰ ὁποῖα δὲν λαμβάνει τὸ Δημόσιον, ὄχι μόνον διὰ τήν παραγωγήν, ἀλλὰ καὶ διὰ τήν διατήρησιν τοῦ παραγομένου ἅλατος. Ἐκτὸς τούτου, ἡ ἀνάγκη θὰ κάμῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς νὰ παράγωσιν πολλὰς ποιότητας ἅλατος. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον μεταχειριζόμεθα σήμερον, εἶναι ἀτελές, διότι ἐνέχει ἅλατα Μαγνησίου, ὑγροσκοπικά, καὶ διὰ τοῦτο καθίσταται λασπῶδες καὶ δύσχρηστον, ὅταν ὁ καιρὸς εἶναι ὑγρός. Ἐνῷ οἱ ἰδιῶται ἢ αἱ Ἑταιρεῖαι θὰ φροντίζωσι δι’ ἀνακρυσταλλώσεως καὶ τῶν καταλλήλων ἐν γένει μεθόδων νὰ τὸ καθαρίζωσι καὶ οὕτω θὰ ἔχωμεν καὶ τὰς τρεῖς ποιότητας τοῦ ἅλατος· τὸ βιομηχανικόν, τὸ μαγειρικὸν καὶ τὸ ἐπιτραπέζιον. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ μὲ τήν τροποποίησιν, τήν ὁποίαν ὑπέδειξα καὶ τήν ὁποίαν ἐν μέρει ὑπέδειξαν καὶ ἄλλοι Συνάδελφοι, διότι οὕτως, ὄχι μόνον θὰ ἔχωμεν ἐπαρκὲς καὶ ἄφθονον ἅλας, δι’ ὅλας τὰς χρήσεις, ἀλλὰ θὰ γίνῃ καὶ ἀφορμὴ ἀναπτύξεως μεγάλων χημικῶν βιομηχανιῶν πρὸς ταύτοις δὲ θὰ δώσῃ ἐργασίαν εἰς τοὺς πληθυσμοὺς αὐτούς, τοὺς ὁποίους ἀνέφερον καὶ οἱ κ. κ. Συνάδελφοι καὶ εἰς ἄλλους. πιθανῶς δὲ θὰ γίνεται καὶ ἐξαγωγὴ ἅλατος. Θὰ ἔχωμεν, λοιπόν, καὶ φθηνὸν ἅλας, ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας, παροχὴν ἐργασίας εἰς τοὺς ἐπιζητοῦντας τοιαύτην φιλέργους πληθυσμούς, καὶ ἐξαγωγήν· ἤτοι, ἀνάπτυξιν τοῦ πλούτου καθ’ ὅλας τὰς κατευθύνσεις.

§182Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν καὶ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Στάϊκος, διετύπωσε διὰ μακρῶν τὰς παρατηρήσεις αὐτοῦ, ἐν σχέσει πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς πόλεως τοῦ Μεσολογγίου καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Δυστυχῶς, κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην ἀπουσίαζον τῆς Βουλῆς καὶ δὲν ἠδυνήθην ἐπικαίρως νὰ προσθέσω καὶ τὴν ἐμὴν συνηγορίαν, φρονῶ δέ, ὅτι ὅσα ἀνέπτυξεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ κ. Βουλευτὴς Αἰτωλοκαρνανίας, ἀποτελοῦν τὴν ἀληθῆ ἀναπαράστασιν τοῦ ὅλου ζητήματος, καὶ δὴ ἀπὸ ἀπόψεως λεπτομερειῶν καὶ τεχνικῆς ἐξετάσεως, οὐδὲν δύναταί τις νὰ προσθέσῃ ἐπὶ πλέον εἰς ὅσα κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἀνέπτυξε. Τὸ ζήτημα τῶν ἁλυκῶν τοῦ Μεσολογγίου, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν ἁρμόδιον κ. Ὑπουργὸν ἀπὸ δύο ἀπόψεων· ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ Κράτους, τοῦ ἔχοντος συμφέρον, παμμέγιστον, ἵνα ἐνισχύσῃ τὴν ἐπιτόπιον παραγωγὴν τοῦ ἅλατος καὶ παύσῃ ἐν ὥραις χαλεπαῖς προμηθευόμενον ἅλας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἀπόψεως, πρὸ πάντων, τῆς ὀφειλομένης ἐνισχύσεως εἰς τὴν πόλιν τοῦ Μεσολογγίου, ἐνισχύσεως, ἥτις, κατ’ ἐμέ, ἐπιβάλλεται, ὡς πρώτιστον καθῆκον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Πόλεις ἱστορικαί, τῶν ὁποίων τὰ ὀνόματα ἔχουσιν ἀναγραφῆ καὶ συνδεθῆ μὲ τὴν ἱστορίαν τοῦ Τόπου, εἶναι πόλεις, αἵτινες χρήζουσι πάντοτε ὑποστηρίξεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ἡ πόλις τοῦ Μεσολογγίου, τῆς ὁποίας οἱ ἔνδοξοι ἀγῶνες ἔχουσιν ἀποτελέσει σημεῖον ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Ἱστορίᾳ, δύναται νὰ μεταβληθῇ εἰς νεκρούπολιν βαθμηδόν, ἐγκαταλειπομένη ὑπὸ τοῦ Κράτους. Ποῖοι εἶναι οἱ τρόποι, τοὺς ὁποίους μέχρι τοῦδε τὸ Κράτος μετῆλθε πρὸς ὑποστήριξιν τῆς πόλεως ταύτης; Οὐδέποτε τὸ Κράτος ἀπέβλεψεν εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῶν φυσικῶν πόρων, τοὺς ὁποίους ἡ πόλις τοῦ Μεσολογγίου καὶ ἡ περιοχὴ αὐτῆς δύναται νὰ ἐμφανίσῃ καὶ διὰ τῆς ἐμφανίσεως τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατο νὰ ἐνισχυθῇ εἰς πλοῦτον καὶ εὐημερίαν. Τὸ Κράτος τοὐναντίον ἐπελέξατο τὴν ἄλλην ὁδόν, τῆς ἐνισχύσεως διὰ τῆς ἐγκαταστάσεως διοικητικῶν ἀρχῶν καὶ στρατιωτικῶν, ὥστε νὰ παρουσιάζηται ἡ τεχνητὴ ζωή, τὴν ὁποίαν προσδίδει εἰς μίαν πόλιν τὸ σμῆνος τὸ ὑπαλληλικὸν ἢ αἱ ἐγκαταστάσεις αἱ στρατιωτικαί. Δυστυχῶς, ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὰ εὐτυχῆ γεγονότα ἐπέτρεψαν τὴν αὔξησιν τὴν μεγάλην τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ἐπετελέσθη ἡ ὁριστικὴ καταδίκη τῆς πόλεως τοῦ Μεσολογγίου, διότι ἔπαυσε τὸ Μεσολόγγιον νὰ ἀποτελῇ τὸ στρατιωτικὸν σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἀπετέλει διὰ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, καὶ ἔχασε τὴν ζωήν, τὴν ὁποίαν τῷ παρεῖχον αἱ στρατιωτικαὶ ἐγκαταστάσεις, διότι ἡ Πολιτεία διὰ λόγους στρατιωτικῆς ἀνάγκης, τοὺς ὁποίους ἐξετίμησε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀφῄρεσε τὴν ἕδραν τὴν στρατιωτικὴν ἀπὸ τὸ Μεσολόγγιον καὶ μετήνεγκεν αὐτὴν εἰς Πάτρας. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ὁ μαρασμὸς τῆς πόλεως ηὐξήθη. Σήμερον ἡ πόλις τοῦ Μεσολογγίου ἀπευθύνεται πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ παρακαλεῖ αὐτήν, ἀφοῦ πλέον δὲν δύναται οὐδεμίαν τεχνητὴν ζωὴν νὰ παράσχῃ εἰς τὴν πόλιν, ὅπως ἐνισχύσῃ φυσιολογικῶς τοὺς πόρους ἐκείνους, διὰ τῶν ὁποίων ἐπροίκισε τήν πόλιν τοῦ Μεσολογγίου ἡ φύσις αὐτή. Οἱ πόροι δὲ εἶναι δύο. Διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς τοῦ ἅλατος καὶ διὰ τῆς ρυθμίσεως τῶν ζητημάτων, τῶν συνδεομένων μὲ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἰχθυοτροφείων καὶ τῶν ἀλυκῶν, θέλουσιν ἀναπτυχθῆ οἱ πόροι οὗτοι. Καὶ ἔχω νὰ παρακαλέσω τόν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, ἵνα ὑπὸ σοβαρωτάτην ἔποψιν λάβῃ τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος κ. Στάϊκος καὶ προβῇ εἰς μίαν λύσιν, ἢ διὰ τῆς ἐπιτρέψεως τῆς ἐλευθέρας ἁλατοπηγίας, ἢ τῆς ἐγκαταστάσεως δύο ἀλυκῶν, ἐκμεταλλευομένων, οὐχὶ δι’ ἐργολαβίας, ἀλλὰ δι’ ὁμάδων τῶν ἐλευθέρων ἁλιέων ἐκ τοῦ ἐργατικοῦ πληθυσμοῦ τοῦ Μεσολογγίου. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὑπομνήσω, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, διὰ νὰ μὴ ἐπανέρχωμαι δι’ ἄλλης ἐπερωτήσεως, εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, ὅτι ὑπάρχει ἐργασία ἐκκρεμής, ἀρξαμένη ἐπ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας τὴν ἀρχηγίαν εἶχε τότε ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργός, πρὸς ρύθμισιν τῶν ζητημάτων, τῶν σχετιζομένων πρὸς τὰ ἰχθυοτροφεῖα τῆς πόλεως τοῦ Μεσολογγίου, ρύθμισιν τῶν σχέσεων τῆς ἐλευθέρας ἁλιείας καὶ τῆς δι’ ἐργολαβίας γινομένης ἐνοικιάσεως, ἄνευ τῆς ρυθμίσεως τῶν ὁποίων, οὔτε ἡ ἐργολαβία δύναται νὰ ἀποδώσῃ καρποὺς ὑπὲρ τοῦ Κράτους, οὔτε ὀργάνωσις ἐπιστημονικὴ τῶν ἰχθυοτροφείων νὰ λάβῃ χώραν, οὔτε ὁ πληθυσμὸς, ὁ ἐργατικὸς, ὁ λεγόμενος τῶν ἐλευθέρων ἁλιέων, εἶναι δυνατὸν νὰ εὐημερήσῃ καὶ νὰ ζήσῃ. Τότε, ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Εὐταξία, ἀπεφασίσθη νὰ γίνῃ τὸ πρῶτον τεχνικὸν βῆμα καὶ διετάχθη ἡ τοπογράφησις καὶ ὑδρογράφησις τοῦ μέρους, ὅπως κανονισθῶσι τὰ ὅρια τῶν διϊσταμένων μερῶν. Εἶναι ζήτημα παροχῆς ἀδείας ἑνὸς μηνὸς εἰς τὸν τεταγμένον μηχανικόν, ἵνα συντελεσθῇ τὸ τοπογραφικὸν ἔργον. Ἅμα συντελεσθῇ τοῦτο καὶ ἡ κατάρτισις τοῦ ὑδρογραφικοῦ χάρτου θὰ εἶναι δυνατὸς καὶ ὁ καθορισμὸς τῶν ἐνοχικῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἀσκοῦσιν οἱ ἐλεύθεροι ἁλιεῖς. Τούτου τοῦ ἔργου, τῆς ἐνισχύσεως τῶν ἁλατοπηγείων καὶ τῆς ρυθμίσεως τῶν ἰχθυοτροφείων συνιστῶ τὴν συντέλεσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας καὶ ἂν τοῦτο συντελεσθῇ, ἄς εἶναι βέβαιος, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅτι θὰ παράσχῃ τὴν πρέπουσαν ἐνίσχυσιν εἰς τὴν πόλιν καὶ θὰ συνδέσῃ τὸ ὄνομα αὐτοῦ μὲ ἓν ἔργον, τὸ ὁποῖον εἶναι ζωτικώτατον διὰ τὴν πόλιν τοῦ Μεσολογγίου.

§183Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, δὲν ἐλήφθη πρόνοια καὶ διὰ τὰ ἁλατοπηγεῖα, τὰ παράγοντα μικρὰν ποσότητα ἅλατος, ἐπὶ τῶν βράχων τῆς Μάνης. Ἡ μικρὰ αὕτη ποιότης χρησιμοποιεῖται, ἀπὸ αἰώνων, ὑπὸ τῶν κατοίκων ἀποκλειστικῶς. Οἱ βράχοι ἀνήκουν κατὰ πλήρη κυριότητα καὶ κατοχὴν εἰς τοὺς κατοίκους, μεταβιβαζόμενοι, εἴτε διὰ πωλήσεως, εἴτε ὡς προῖξ, εἴτε ὡς μερὶς κληρονομική, διότι μεταξὺ τῶν κληρονόμων μοιράζεται ὡς ἰδιωτικὴ περιουσία καὶ ὁ μὲν κληρονόμος λαμβάνει, π. χ., ἐλαίας ἢ ἀγρόν, ὁ δὲ ἄλλος τὸν βράχον. Εἰς τὸν νόμον περὶ ἐλέγχου, οὐδὲν ἀναγράφεται περὶ τούτου, ἀλλὰ σιωπηρῶς ἐπετράπη καὶ συλλέγουν τὸ ἅλας, τὸ ὁποῖον, ἀμφιβάλλω ἄν θὰ ἀνέρχηται εἰς 3, 4 ἢ 5 χιλιάδας, κατ’ ἀνώτατον ὅριον, κιλὰ ἐτησίως, εἶναι δὲ περιουσία τῶν πτωχῶν ἐκείνων κατοίκων καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ μία πρόνοια νὰ μὴ ἐνοχλῶνται, διότι κατήντησε νὰ ἐξαρτᾶται ἡ συλλογὴ αὐτοῦ τοῦ ἅλατος ἐκ μέσους τῶν κατοίκων, ἐκ τῆς ἰδιοτροπίας τοῦ ἑκάστοτε ἀστυνόμου ἢ τοῦ διαχειριστοῦ τῆς ἀποθήκης τοῦ μονοπωλίου Ἀρεοπόλεως. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσέξῃ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι ἄλλοτε ἤχθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ τότε Κυβέρνησις, διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, ἀνεγνώρισε τὸ δίκαιον τῶν κατοίκων. Περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω, Κύριε Ὑπουργέ, περὶ τῆς πενίας τῶν κατοίκων, περὶ τῆς συνειδήσεως τὴν ὁποίαν ἔχουν, ὅτι εἶναι ἰδιοκτησία των, διότι ἀπὸ αἰώνων νέμονται τοὺς βράχους. Δὲν προσκρούωμεν εἰς τήν σύμβασιν περὶ Διεθνοῦς Ἐλέγχου, διότι αὕτη σιωπᾷ· διότι πρόκειται περὶ ἅλατος μὴ ἐξαγομένου, ἀλλὰ καταναλισκομένου ἐν τῷ τόπῳ· διότι πρόκειται περὶ Δήμων τινων τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου καὶ τῆς ἐπαρχίας Γυθείου, οἵτινες πληρώνουν μόνον κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τὸν ἔγγειον φόρον.

§184Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ καταστάσεως, ἡ ὁποία ὑφίσταται καὶ δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς δικαίωμα τῶν κατοίκων, δὲν δύναται τὸ Κράτος νὰ προσβάλῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο. Δὲν δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι θὰ ἐπιτρέψω καὶ παρὰ τήν νόμιμον κατάστασιν τήν ἐκμετάλλευσιν, ἀλλ’ ἂν ὑπάρχῃ τοιαύτη κατάστασις, δὲν δύναται νὰ προσβληθῇ.

§185Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Νὰ τηρηθοῦν τὰ ἔθιμα, τὰ ὁποῖα κρατοῦν ἐκεῖ, ἀλλὰ νὰ μὴ ὑπόκεινται εἰς τήν ἰδιοτροπίαν τοῦ ἑκάστοτε ἀστυνόμου, ἢ ἑνὸς ὑπαλλήλου ἔχοντος ἀντίληψιν.

§186Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας Συνάδελφός μου κ. Στάϊκος, ζωηρότατα καὶ σαφέστατα εἰς τήν Βουλὴν ἐξήγησε τὰ τῆς καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν Μεσολογγίου, ἡ ὁποία καλλιέργεια μεγίστην ζημίαν ἐπιφέρει εἰς τὸ Δημόσιον, ἀφήνει δὲ εἰς μαρασμὸν τὴν πόλιν τοῦ Μεσολογγίου. Κατὰ συνέπειαν, θεωρῶ περιττὸν νὰ ἀπασχολήσω τήν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἔχω ὅμως τήν ὑποχρέωσιν, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐνδόξου πόλεως τοῦ Μεσολογγίου, νὰ ὑψώσω φωνήν καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅπως κάμῃ ἀποδεκτὴν τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου Συναδέλφου ταύτης καὶ τὸ Δημόσιον κατὰ πολὺ θέλει ὠφελήσῃ, καὶ τὸν ἄρτον εἰς τοὺς ἐργάτας τῆς ἐνδόξου πόλεως τοῦ Μεσολογγίμου, βέβαιος ὤν, ὅτι διὰ τῆς παραδοχῆς τῆς τροπολογίας του θέλει δώσει, ὅν ἡ Πολιτεία ἀδικώτατα ἀφῄρεσε.

§187Σ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οἱ προαγορεύσαντες Βουλευταὶ Αἰτωλοακαρνανίας ἀνέπτυξαν ἀρκούντως τὸ θέμα, ὥστε θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐπεκταθῶ καὶ ἐγώ. Θεωρῶ ὅμως καθῆκόν μου νὰ ὑψώσω τήν φωνήν μου, ὅπως συνηγορήσω καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας ταύτην, τήν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Στάϊκος.

§188Κ. ΦΟΥΜΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον περιλαμβάνει ἐν τῇ γενικότητι αὐτοῦ τὰς ἁλυκὰς ὅλου τοῦ Κράτους. Ἐν τούτοις θεωρῶ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅπως ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του, ὅτι καὶ ἐν Κρήτῃ ὑπάρχουσιν ἁλυκαί, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ παραγάγωσι μεγάλας ποσότητας ἅλατος· τὰς ἁλυκὰς ταύτας, δυστυχῶς, ἡ Διεύθυνσις τοῦ Δημοσίου Ὀθωμανικοῦ Χρέους τὰς κατέστρεψεν, οὐχ ἧττον ὅμως ὑπάρχουσιν ἀκόμη ἁλυκαί τινες, εἰς τὰς ὁποίας πήγνυται ἀρκετὴ ποσότης ἅλατος, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν καταστραφεισῶν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῶσιν, αἱ σπουδαιότεραι, ἐπιδιορθούμεναι. Ἑπομένως συμφέρει, ὅπως ἀντὶ νὰ φροντίζῃ τὸ Δημόσιον νὰ φέρῃ ἅλας ἀπὸ τὴν Ἀφρικήν, νὰ φροντίσῃ περὶ ἐπιδιορθώσεως τῶν σπουδαιοτέρων ἁλυκῶν τῆς Κρήτης, διότι ἐντὸς δύο ἐτῶν ἐξοφλεῖται τὸ μικρὸν ποσὸν τῶν 210.000 δραχμῶν περίπου, τὸ ὁποῖον ὀφείλει ἀκόμη ἡ Κρήτη εἰς τὴν ἐνδιαφερομένην Διεύθυνσιν διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου Ὀθωμανικοῦ χρέους καὶ περιέρχεται τὸ ἔσοδον τοῦ μονοπωλίου τοῦ ἅλατος εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον.

§189Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, μεταξὺ τοῦ ποσοῦ, εἰς ὃ πωλεῖται τὸ ἅλας καὶ τῆς τιμῆς, ἥν στοιχίζει, εἶναι τόση διαφορά, ὥστε δὲν δύναται ἢ νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ σκέψις ἐν ὑμῖν, πόση εἶναι ἡ δαπάνη τῆς κατασκευῆς τοῦ ἅλατος, ποία ἡ δαπάνη μεταφορᾶς εἰς τὸν τόπον τῆς καταναλώσεως, ἵνα κρίνωμεν τὸ οἰκονομικὸν μέρος τῆς διαχειρίσεως τοῦ ἅλατος. Τὸ ἅλας, ὅπως γνωρίζει καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν, δὲν στοιχίζει πλέον τῶν ¾ τοῦ λεπτοῦ μέχρις 1 καὶ ¼. Ἀλλὰ διὰ τὸ ἅλας ἡ δαπάνη τῆς μεταφορᾶς εἶναι σοβαρά, δύναται δὲ νὰ ἀνέλθῃ εἰς σεβαστὸν ποσόν. Καὶ ὅπου μὲν ἡ μεταφορὰ διὰ θαλάσσης εἶναι δυνατὴ διὰ πλοιαρίων, ἡ μεταφορὰ δὲν στοιχίζει πολύ, ὅπου ὅμως ἡ μεταφορὰ ἐκτελεῖται διὰ ξηρᾶς, αὕτη καθίσταται δυσχερεστέρα, λ. χ., εἰς τὸν Βάλτον, εἰς τὴν Εὐρυτανίαν καὶ ἐν γένει εἰς τὰς μεσογείους χώρας, ἐκεῖ στοιχίζει ἀκριβώτερον. Διὰ τοῦτο τὸ συμπέρασμα τῆς παρατηρήσεως ταύτης, ἐλπίζω, ὅτι θέλει ἀποδειχθῆ ἀπολύτως, ὅτι εἶναι ἡ ὑποχρέωσις, ὅπως, ὅσον δυνάμεθα, πολλαπλασιάσωμεν τὰ μέρη τῆς παραγωγῆς τοῦ ἅλατος, οὕτως ὥστε ἡ ἐσωτερικὴ χώρα νὰ προμηθεύηται ἅλας ἐκ μερῶν ἐγγὺς κειμένων. Τὸ τοιοῦτον λυποῦμαι, διότι ἀντίκειται εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Συνάδελφος ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας καὶ πρὸ πάντων εἰς τὴν αἰτιολογίαν, τήν ὁποίαν ἔφερεν. Ἔζησα ἐπὶ πολλὰ ἔτη εἰς τὸ Μεσολλόγγιον καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἰς μαρασμὸν περιέπεσεν ἡ πόλις αὕτη. Ἄς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος κ. Στράτος νὰ τῷ εἴπω, ὅτι δέον νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται τὸ Δημόσιον διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ ἅλατος. Προκειμένου, π. χ., περὶ παραγωγῆς 5.000.000 ὀκάδων ἅλατος, εἶναι ἡ δαπάνη παραγωγῆς 50.000 δρχ.

§190Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Διὰ τῆς τροπολογίας, τήν ὁποίαν ἐγὼ κατέθηκα, ὑποχρεοῦνται οἱ παραγωγεῖς τοῦ ἅλατος νὰ μεταφέρωσιν αὐτὸ, ἰδίαις δαπάναις, εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου.

§191Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Εἰς τὰς 50.000 δρχ. περιλαμβάνεται καὶ ἡ μέχρι τῆς ἀποθήκης μεταφορά. Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι ἐπὶ τῆς παρατηρήσεως, τήν ὁποίαν ἔκαμα, ὅτι ἡ μεταφορὰ θέλει στοιχίσῃ πολὺ καὶ ὅτι τοῦτο εἶναι ἀντιοικονομικὸν διὰ τὸ Δημόσιον. Ἐὰν παραδεχθῶμεν ἓν ποσὸν ἅλατος 5.000.000, ἢ 10.000.000, εἶναι ποσὸν 50 ἢ 100 χιλιάδων δραχμῶν, ὅπερ δαπανόμενον, θέλει μένει ἐν τῇ ἀγορᾷ Μεσολογγίου, ἐνῷ ἡ ζημία τῆς μεταφορᾶς εἰς ἀπέχοντα μέρη διὰ τὸ Δημόσιον εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη. Διὰ τὸ Μεσολόγγιον ὑπάρχει ἄλλο μέσον ὠφελείας. Εἶναι τὰ ἰχθυοτροφεῖα, τὰ ὁποῖα κατέχουσι τὰ τενάγη, τὰ ἐκτεινόμενα ἀπὸ τῶν ἐκβολῶν τοῦ Φειδαρίου μέχρι τῶν ἐκβολῶν τοῦ Ἀχελώου. Εἶναι τοιαύτη δὲ ἔκτασις, ὥστε δυνάμεθα νὰ ἀναπτύξωμεν βιομηχανίαν παραλλήλως πρὸς τὴν πῆξιν τῶν ἁλάτων, τὴν τῶν ἁλιπάστων ἰχθύων. Διὰ τοὺς θαυμασίους ἰχθεῖς τοῦ Μεσολογγίου, τοὺς εὐγεστωτάτους, τοὺς φημιζομένους εἰς ὅλην τὴν τὴν Ἑλλάδα, λέγουσιν οἱ εἰδότες, ὅτι τὸ τοιοῦτον εἶναι ἀποτέλεσμα τοῦ ἰδιάζοντος χόρτου, τὸ ὁποῖον φύεται εἰς τὸν πυθμένα τοῦ τενάγους τούτου. Τὸ χόρτον τοῦτο τὸ ἐκλεκτὸν, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δίδει τοιαύτην γεῦσιν καὶ θρέψιν εἰς τοὺς παχυτάτους τούτους ἰχθεῖς. Ἐπίσης καὶ ἡ Πρέβεζα ἔχει ὅμοια τενάγη, ἐν τούτοις τὸ αὐγοτάραχον, τὸ ὁποῖον ἐκεῖ παράγεται, δὲν ἔχει τήν ἀξίαν τὴν τοῦ Μεσολογγίου. Ὑπάρχει διαφορὰ εἰς τὴν τιμήν, εἶναι ἀληθές, διότι εἶναι λίαν εὐμέγεθες. Ὅλοι, ὅσοι γνωρίζουσι νὰ διακρίνωσι τὴν ποιότητα, δὲν προτιμῶσι τὸ ἐκ Πρεβέζης τῆς Λογγαρᾶς. Οἱ ἰχθεῖς τοῦ Μεσολογγίου παρασκευαζόμενοι ἐν τῷ ἐλαίῳ, ἢ παστούμενοι ἢ ξηραινόμενοι, δύνανται νὰ ἀποτελέσωσιν εἶδος μεγάλης παραγωγῆς καὶ ἐμπορίας. Ἀναμφισβητήτως, αἱ γυναῖκες, εἰς ἃς μᾶλλον ἀνήκει τὸ τῆς παρασκευῆς τῶν ἰχθύων ἔργον, ἀσχολούμεναι, θέλουσι προσδώσει εἰς τὸ Μεσολόγγιον πολὺ περισσότερα κέρδη.

§192Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Τὰ ἰχθυοτροφεῖα Μεσολογγίου ἔγιναν δημόσια νομήματα. Τὸ Δημόσιον, θέλον νὰ αὐξήσῃ αὐτὸν τὸν πλοῦτον, μέχρι τοῦδε ἐσφετερίσθη δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχεν ἀρνηθῇ οὐδ’ αὐτὴ ἡ Τουρκία. Διὰ τοῦτο, ὁ κ. Συνάδελφος ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας ὡμίλησε, παρακαλέσας τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συμπληρώσῃ τὸ διάγραμμα τοῦ ὁποίου διετάχθη ἡ ἐκπόνησις.

§193Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Ἑπομένως, ἡ ἀξία τῶν ἰχθύων τοῦ Μεσολογγίου εἶναι ἀναμφισβήτητος, γνωρίζω δὲ ὅλα τὰ παράπονα τῶν κατοίκων Μεσολογγίου, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐπανέλθῃ ἐπὶ τῶν ἀποφάσεών της, δὲν θέλει δὲ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον, ἐὰν διαρρυθμισθοῦν τὰ πράγματα, οὕτως ὥστε νὰ δοθῇ ἐν τῇ ἁλιείᾳ εὐρυτέρα ἐνέργεια εἰς τοὺς Μεσολογγίτας, ἐνῷ τὸ Δημόσιον ἐκ τοῦ προϊόντος τῆς ἐργασίας των ἤθελεν ἔχει εἰσόδημα κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν ἁλιπάστων ἰχθύων, πολὺ μεγαλείτερον. Ἀλλ’ ἐπιμένω εἰς τήν ἰδέαν, ὅτι τὸ ἅλας τοῦ Μεσολογγίου, τὸ ὁποῖον παράγεται εἰς μεγάλην ποσότητα, λόγῳ τῶν εὐνοϊκῶν περιστάσεων, εἶναι ἀνώτερον παρ’ ὅ,τι εἰς ἄλλας ἁλυκάς. Διὰ τοῦτο δὲ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένωμεν εἰς τὴν μοναδικὴν παραγωγὴν ἅλατος ἐν Μεσολογγίῳ, διότι καὶ τὸ παραγόμενον ἅλας εἶναι καταλληλότατον μὲν διὰ τὴν κτηνοτροφίαν, ἀλλ’ ὀλιγώτερον χρήσιμον διὰ τὴν τροφὴν τῶν ἀνθρώπων.

§194Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Τὸ ἅλας τοῦ Μεσολογγίου κατὰ ποιότητα ὑπερέχει ὅλων τῶν ἄλλων.

§195Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Θέλει κάθαρσιν.

§196Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ποσῶς.

§197Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ τῆς ἀφρίνας, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ ταύτης. Ἡ ἀφρίνα συλλέγεται ἰδιωτικῶς, οὐχὶ ὑπὸ τῶν κατοίκων. Τὸ δὲ Δημόσιον, ἄν θέλῃ, δύναται νὰ παραλαμβάνῃ κεχωρισμένως τὸ αὐτόπηκτον τοῦτο ἅλας, τὸ συλλεγόμενον ὑπὸ τῶν κατοίκων, ἀντὶ δικαίας ἀποζημιώσεως. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω εἰς τὴν γνώμην αὐτήν, ὅτι πρέπει νὰ πολλαπλασιάσητε τὰς ἁλυκάς. Ἐπειδὴ δὲ προηγουμένως ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Χανίων διὰ τὰς ἁλυκὰς Κρήτης, ἔχω νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι ἡ Σπιναλλόγγα δύναται νὰ παράγῃ 10.000.000 ὀκάδας ἅλατος, τὸ δὲ ἅλας τῆς Σπιναλλόγγας εἶναι λευκότατον. Εἰς τὰ 1866, κατὰ Ὀκτώβριον, μετέβημεν οἱ ἐπαναστάται ἐκεῖ καὶ ἐκάμαμε πόλεμον, ὅπως λέγομεν εἰς τὴν Κρήτην, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ προμηθευθῶμεν ἅλας ἐκ τῶν μεγίστων σορῶν, οὓς μετεχειρίσθημεν ὡς προχώματα, διὰ δὲ τῶν πυροβολισμῶν τῶν Τούρκων τὸ ἅλας ἐτρίβετο, ἤρχοντο δὲ οἱ γυναῖκες ὄπισθεν καὶ παρελάμβανον αὐτό. Ὑπῆρχε τότε μεγίστη ἔλλειψις ἅλατος καὶ ἐπωλεῖτο δύο δρχ. τὴν ὀκᾶν. Διατί, ὅθεν, ἡ Κρήτη νὰ προμηθεύηται ἅλας ἔξωθεν; Διὰ τοῦτο θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπιμένω μὲν καὶ ἐγὼ εἰς πᾶν ὅ,τι δύναται νὰ βελτιώσῃ τὴν τύχην τῶν Μεσολογγιτῶν ἐν τῷ συμφέροντι τοῦ Κράτους καὶ νὰ κανονισθῶσι τὰ τῆς καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν, οὕτως ὥστε νὰ ἀποφύγωμεν τὰς μεγάλας δαπάνας τῆς μεταφορᾶς.

§198Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὅσοι ἐπεσκέφθησαν, Κύριοι, τὸ Μεσολόγγιον, θὰ ἐπείσθησαν, ὅτι οὐδεὶς λόγος συνοικισμοῦ τοῦ Μεσολογγίου καὶ τοῦ Αἰτωλικοῦ ὑπῆρχεν, ἐκτὸς τῆς ἁλιείας καὶ ἁλοπηξίας. Καὶ ὅπως τὸ Κράτος ἔδωκε δικαιώματά τινα εἰς τοὺς κατοίκους τῶν πόλεων καὶ τῶν χωρίων, τῶν ὁποίων ὁ συνοικισμὸς εἶναι παρὰ τὰ δάση ἢ λειμῶνας, καὶ ὅπως οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων αὐτῶν ἐκμεταλλεύωνται τὰ δάση, οἱ δὲ λειμῶνες ἀπεδόθησαν εἰς τοὺς κοινότητας καθ’ ὁλοκληρίαν, ἀφοῦ αὐτοὶ εἶναι ἡ ἀφορμὴ τοῦ συνοικισμοῦ, διατὶ νὰ μὴ δοθῇ εἰς τὸ Μεσολόγγιον, ἂν ὄχι καθ’ ὁλοκληρίαν ἡ νομή, ἀλλ’ ἐκ φιλανθρωπίας νὰ δοθῇ ἕν μέσον ζωῆς τῆς πόλεως αὐτῆς. Δὲν ἀμφιβάλλω, Κύριοι, ὅτι οὐδεὶς θὰ μετέβαινεν εἰς Μεσολόγγιον καὶ τὸ Αἰτωλικόν, ἄν δὲν ὑπῆρχεν ἡ πρόθεσις αὕτη πρὸς τὸ ζῆν ἐκ τῆς ἁλιείας καὶ ἁλιοπηξίας. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τήν τροπολογίαν τοῦ Συναδέλφου μου κ. Στάϊκου, ὄχι μόνον ἐκ πρακτικοῦ σκοποῦ, ἀλλ’ ἐκ φιλανθρωπίας πρὸς τοὺς κατοίκους τῶν πόλεων ἐκείνων.

§199Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Τὸ ζήτημα τῶν ἁλυκῶν ἔχει πολὺ σπουδαίαν καὶ μεγάλην σημασίαν, κυρίως, διότι ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τοὺς κυριωτέρους πλούτους, τοὺς ὁποίους ἔχει ἡ Ἑλλάς. Ὁ πλοῦτος αὐτὸς εἶναι ἡ θάλασσα, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τὸ ἕν μέρος ἐκμεταλλεύονται οἱ ναυτιλόμενοι, καὶ εἴδομεν ἐσχάτως τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκμεταλλεύσεως αὐτῆς, ἀπὸ τὸ ἕτερον δὲ μέρος αἱ ἁλυκαί, πλοῦτος, ὁ ὁποῖος μένει τελείως ἀνεκμετάλλευτος. Διὰ νὰ λάβῃ τις ἰδέαν τοῦ κολοσσιαίου πλούτου, τὸν ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ ζήτημα αὐτὸ τῶν ἁλυκῶν, δὲν ἔχει παρὰ νὰ ρίψῃ ἓν βλέμμα εἰς τὴν στατιστικὴν καὶ νὰ προσέξῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἰχθύων, οἱ ὁποῖοι εἰσάγονται ἐν Ἑλλάδι, δηλαδή, εἰς τὸ Παλαιὸν Βασίλειον, διότι περὶ τοῦ Νέου δὲν περιλαμβάνουν αἱ στατιστικαί. Φθάνομεν εἰς ἕνα ἀριθμὸν 8.900.000 δρχ. κατ’ ἔτος φόρου, τὸν ὁποῖον πληρώνομεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἰχθύων ἁλιπάστων.

§200Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Τὸ πλεῖστον εἶναι γάδος.

§201Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὁ γάδος ἐκπροσωπεῖ τὸ τρίτον, ἤτοι 3.344.000, τὸ ὑπόλοιπον εἶναι ψάρια ἁλίπαστα. Σημειώσατε, ὅτι ἡ λακέρδα μόνη, ἡ ὁποία εἶναι χωριστὴ κατηγορία, φθάνει εἰς 532.000 κατ’ ἔτος μὲ τὸν μέσον ὅρον τῆς τιμῆς τοῦ δασμολογίου, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἐπίσημος τιμὴ τῆς ἀγορᾶς καὶ ἑπομένως εἶναι πολὺ πιθανὸν τὰ ποσὰ αὐτὰ νὰ εἶναι μικρότερα ἀπὸ τὴν πραγματικότητα. Σημειώσατε ὅμως, ὅτι ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι βιομηχανίαν κατασκευῆς ἁλιπάστρων ἰχθύων, ἡ ὁποία εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ πληρώνῃ τὸ ἅλας εἰς αὐτὴν τὴν ἀκριβωτάτην τιμὴν τοῦ Μονοπωλίου, τοῦτο δέ, διότι, ὅταν εἰσήχθη ὁ νόμος περὶ Διεθνοῦς Οἰκον. Ἐπιτροπῆς, δὲν ἐλήφθη φροντὶς περὶ ἅλατος χρησιμοποιουμένου διὰ τὴν βιομηχανίαν, οὔτε διὰ τὴν κτηνοτροφίαν, οὔτε διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἁλιπάστων ἰχθύων, ἑπομένως σήμερον εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς καταστάσεως, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπει κἄν τὸν συναγωνισμὸν τῶν Εὐρωπαϊκῶν ἰχθύων, διότι ἐκεῖ μὲν, κατὰ τὰς ἐγχωρίους νομοθεσίας, τὸ ἅλας πληρώνει 2 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ ἐν Ἑλλάδι ἐξακολουθεῖ νὰ πληρώνῃ τὴν τιμὴν τοῦ Μονοπωλίου. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς λαμβάνεται μία πρόνοια σοβαρὰ περὶ καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν καὶ ἡ Ἑλλὰς εἶναι πλήρης ἁλυκῶν, ἔπρεπεν ἐκ παραλλήλου νὰ ληφθῇ καὶ κάποια πρόνοια περὶ τῶν ἰχθυοτροφείων, διότι ἁλυκαὶ καὶ ἰχθυοτροφία εἶναι κἄτι τι σχετικόν, ὡς ἐκ τῆς φύσεως τῆς Ἑλληνικῆς θαλάσσης. Ἑπομένως, μία μονομερὴς ἐνέργεια μόνον περὶ ἁλυκῶν, δὲν φρονῶ, ὅτι θὰ ἀποδώσῃ τὰ ἀποτελέσματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀναμένει τὸ Κράτος. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον ἄρθρον, ἐκεῖ ὅπου λέγει, ὅτι αἱ ἁλυκαὶ καλλιεργοῦνται δι’ ἐπιστασίας, ἢ καλλιεργείας, ἔπρεπε νὰ τεθῇ μία διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν, δύναται ἡ δι’ ἐργολαβίας κατασκευή τοῦ ἅλατος νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ βιομηχανικὴν χρῆσιν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τὸ ἅλας ἐκεῖνο, νὰ μὴ πληρώνῃ τὸ τέλος.

§202ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ὁ ἔλεγχος;

§203Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὁ Ἔλεγχος, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐτέθη ἐν Ἑλλάδι, δὲν ἔθηκε διάταξιν πότε θὰ φύγῃ. Ὁ ἔλεγχος ἀφορᾷ τὴν κατανάλωσιν τοῦ ἅλατος. Ἐφ’ ὅσον ἡ κατανάλωσις ἐκείνη ἀντιπροσωπεύει τὰ ὑλικὰ καὶ ποσά, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐν χρήσει κατὰ τὴν ἐποχὴν καθ’ ἥν ἐφηρμόσθη, δὲν ἔχει τίποτε ἄλλα. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον, ἐπῆλθεν αὔξησις, νὰ τοῦ δώσωμεν καὶ τὴν αὔξησιν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως πρόκειται νὰ ἱδρύσωμεν κἄτι περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει σήμερον, δὲν βλέπω διατὶ ὁ ἔλεγχος θὰ ἀρνηθῇ, τὴν στιγμὴν ποὺ δὲν πρόκειται νὰ ζημιωθῇ. Τοὐναντίον, πρόκειται νὰ τὸν ὀφελήσωμεν διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ἔργων καὶ τοῦ πλούτου. Νομίζω, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ κἄποια ἐνέργεια καὶ θὰ ἠδυνάμεθα νὰ τὸ ἐπιτύχωμεν.

§204Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Ἔχετε πληροφορίας, ὅτι ἠμπόδισεν ὁ ἔλεγχος; Δὲν τὸ πιστεύω, διότι τὸ δίδομεν εἰς τὴν βιομηχανίαν.

§205Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Σᾶς πληροφορῶ, τὸ ἑξῆς, ὅτι εἰδικῶς ὑπάρχει εἷς νόμος, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ ἅλας καταστρέφεται καὶ γίνεται ἄχρηστον πρὸς βρῶσιν, διὰ νὰ δοθῇ εἰς τὴν βιομηχανίαν. Ἐκτὸς τούτου, ἔχομεν καὶ τὸ ζήτημα τῆς κτηνοτροφίας, ἡ ὁποία λόγῳ τοῦ ἀπομεμακρυσμένου τῶν μερῶν, εἰς τὰ ὁποῖα διενεργεῖται, πληρώνει κόμιστρα ὑπέρογκα. Ἑπομένως, τὸ ἅλας, ἐφ’ ὅσον πληρώνεται εἰς οἵαν τιμήν ζητεῖ τὸ δημόσιον, καταντᾷ ἀπρόσιτον εἰς τὰ ἀπομεμακρυσμένα ἐκεῖνα μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα μόνον δι’ ἡμιόνων ἶναι δυνατὸν νὰ μετακομισθῇ καὶ ἕνεκα τούτου ὑποφέρει πολὺ ἡ κτηνοτροφία, εἰς τὴν ὁποίαν παρατηρεῖται ἡ συνεχὴς ὑπερτίμησις τῶν προϊόντων αὐτῆς, ἀκριβῶς, διότι τὰ πρῶτα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται, ὄχι μόνον διὰ τὴν συντήρησιν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ὕπαρξιν αὐτῆς, ὑπόκεινται εἰς τεράστια ἔξοδα. Ἑπομένως καὶ διὰ τὴν κτηνοτροφίαν πρέπει νὰ ληφθῇ κἄποιο μέτρον, νὰ ξεπέσῃ ἡ τιμὴ τοῦ ἅλατος.

§206Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἀνάγκαι τῆς κτηνοτροφίας, διὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν, ὀφείλουν νὰ πληρώσουν πρὸς 15 λ. τὴν ὀκᾶν τὸ ἅλας, διὰ τὸν λόγον, ὅτι δὲν προσεπαθήσαμεν νὰ εὕρωμεν τρόπον, ὥστε νὰ ἀλλοιοῦται ἐλαφρῶς ἡ οὐσία τοῦ ἅλατος τοῦ χρησίμου διὰ τὴν κτηνοτροφίαν. Καὶ αὐτὸ σὺν τοῖς ἄλλοις, εἶναι μία ἀμέλεια, ἡ ὁποία τόσον περισσότερον δὲν δικαιολογεῖται, ὅσον ἐν τῷ βιβλίῳ, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσα πρὸ μικροῦ, ὑποδεικνύεται πῶς δύναται νὰ θεραπευθῇ τὸ κακὸν τοῦτο.

§207Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς ἀπαντήσω εἰς τοῦτο τὰ ἑξῆς, ὅτι ἡ ἀλλοίωσις τοῦ ἅλατος, ἡ ὁποία ἐπιφέρει τοιαύτην μετουσίωσιν, ὥστε νὰ δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς τὴν κτηνοτροφίαν, ἐπετεύχθη ἐν Γερμανίᾳ, ὅπου τὸ ἅλας εἶναι ὀρυκτὸν καὶ ὄχι θαλάσσιον. Κατὰ τὰς πληροφορίας, ἅς ἔχω, προκειμένου περὶ θαλασσίου ἅλατος, δὲν εἶναι δυνατὴ τοιαύτη μετουσίωσις, διότι λείπουσιν ἀπὸ τὸ ἅλας αὐτὸ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀκριβῶς θὰ χρησιμεύσουν διὰ τὴν κτηνοτροφίαν. Ἐδοκιμάσθη δὲ εἰς τὴν κτηνοτροφίαν τῶν ἁλυκῶν καὶ πάντοτε ἀπέτυχε, διὰ τὸν λόγον, ὅτι εἶναι ἅλας κατεσκευασμένον ἐκ θαλάσσης καὶ οὐχὶ ὀρυκτὸν, ὅπως τὸ ἐν Ρουμανίᾳ, ὅπου πωλεῖται πρὸς ἕν λεπτὸν τὴν ὀκᾶν, δὲν εἶναι δὲ δυνατὴ ἡ πώλησις εἰς οἱονδήποτε ἄλλον, ὄχι διότι τὸ Δημόσιον δὲν παρέχει ἀπὸ τὰς ἀποθήκας του, ἀλλὰ διότι τὸ ἅλας αὐτὸ δὲν δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ παρὰ μόνον εἰς τὴν κτηνοτροφίαν. Αὐτὸ ἐν Ἑλλάδι μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν κατωρθώθη. Πολὺ πιθανὸν μία ἐπιστημονικὴ μελέτη νὰ κατορθώσῃ, ὥστε νὰ ἐπιφέρῃ μετουσίωσιν, ὅτε θὰ εἶναι δυνατὴ ἄνευ τῆς μεσολαβήσεως τοῦ Διεθνοῦς Οἰκονομ. Ἐλέγχου, ἡ χρῆσις του, ἀλλὰ μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο.

§208Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τούτοις ἡ ὑπόδειξις ἡ ἐπιστημονική, τήν ὁποίαν ἔχω πρὸ ὀφθαλμῶν, δὲν παρουσιάζει τοιαύτην ἀπελπισίαν, οὔτε παρατηρεῖ χημικὴν διαφοράν μεταξὺ θαλασσίου καὶ ὀρυκτοῦ ἅλατος.

§209Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἡ διαφορὰ εἶναι, ὅτι τὸ μὲν ὀρυκτὸν ἅλας εἶναι ξηρόν, ἐνῷ τὸ θαλάσσιον εἶναι ὑγρόν, καὶ δι’ αὐτὸ ἡ μετουσίωσις δὲν εἶναι δυνατή. Ἑπομένως, ἔχομεν τρία στοιχεῖα· ἔχομεν πρῶτον βιομηχανικὸν λόγον, παράγοντα ἕνα σωρὸν προϊόντα χημικά, ἔχομεν δεύτερον λόγον τὴν κατασκευὴν τῶν ἁλιπάστων ἰχθύων, ἔχομεν καὶ κατὰ τρίτον λόγον τὴν κτηνοτροφίαν, ἡ ὁποία θέλει κολοσσιαίας ποσότητας ἅλατος, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι αἱ ποσότητες αὗται θὰ δίδωνται εὐθηνά. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν βιομηχανίαν, νομίζω, ὅτι δύναται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ νὰ τεθῇ μία διάταξις, ὅτι ἡ τιμὴ δι’ αὐτὴν θὰ εἶναι ἐλαχίστη, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Διεθνὴς Οἰκονομ. Ἐπιτροπὴ νὰ φέρῃ ἀντίρρησιν, προκειμένου περὶ ἅλατος, χρησιμοποιηθησομένου διὰ σκοπούς, μὴ βρωσίμους. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἰχθύων καὶ τὸ τῆς κτηνοτροφίας, εἰς αὐτὸ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ μία ὁπωσδήποτε συνεννόησις, διότι ἀφήνομεν ἕνα πλοῦτον τελείως ἀνεκμετάλλευτον, ἐνῷ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν πλεῖστα ὅσα ἑκατομμύρια καὶ πλείστας ὅσας ἐργασίας παραλλήλως δὲ μὲ αὐτά, ὅταν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὸ ἅλας τόσον πολὺ εὐθηνόν, θὰ ηὔξανε καὶ ἡ παραγωγὴ τῶν ἰχθύων, αἱ δὲ τιμαί, τὰς ὁποίας ἐπέτυχεν ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως ἐφέτος τὸ Κράτος, θὰ ἦσαν ὑπερδιπλάσιαι, διότι θὰ ἐδίδομεν εἰς τοὺς βιομηχάνους ἐκείνους τὰς εὐκολίας τοῦ νὰ δύνανται νὰ παρασκευάζωσι τὰ προϊόντα αὐτά, παρὰ νὰ τά παρασκευάζωσι δι’ ὑπερόγκων δαπανῶν, ἵνα τὰ στέλλωσιν εἰς τὰ διάφορα μέρη τῆς καταναλώσεως διὰ ποικίλων μέσων. Νομίζω, ὅτι ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν σύντονον πρόνοιαν περὶ τούτου ἅπαξ, ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς καταθέτει ἕν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πραγματικῶς εἶναι μία εὐσυνείδητος ἐργασία καὶ ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας τὸ νομοσχέδιον ἔχει. Νομίζω, ὅτι τοῦτο ἐδῶ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν βιομηχανίαν, κ. Ὑπουργέ, τοὐλάχιστον, δύνασθε νὰ τὸ προσθέσητε, καὶ τὰ ἄλλα, ἂς εἶναι ζήτημα μελέτης, τήν ὁποίαν προσεχῶς ἴσως θὰ εἶσθε εἰς θέσιν νὰ μᾶς φέρητε, διὰ νὰ σᾶς πείσωμεν, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξηθῶσι τὰ ἔσοδα καὶ τῆς παραγωγῆς καὶ τοῦ Κράτους.

§210ΕΜ. ΜΗΛΙΑΡΑΣ. Πολὺ ὀρθῶς παρετήρησαν οἱ προλαλήσαντες, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ σκοπεῖται οὐ μόνον νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν παραγωγὴν τοῦ ἅλατος διὰ μικρᾶς δαπάνης, ἀλλ’ ἡ παραγωγὴ νὰ συντελῆται εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, οὕτως ὥστε διὰ τὴν μεταφορὰν νὰ ἀπαιτῆται ἑκάστοτε μικρὰ δαπάνη. Δὲν εἶναι ἤδη δυνατὸν νὰ ἐξετάσω τὰς διαφόρους ἁλυκὰς τοῦ Κράτους, ποῦ ὑπάρχουσι, ποῖαι εἶναι κατάλληλοι, ποῖαι εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ δώσωσι ποσότητα ἱκανὴν καὶ ποῖα εἶναι τὰ μέρη ἐκεῖνα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ὁ ἐφοδιασμὸς τῆς Χώρας, χωρὶς τὸ Κράτος νὰ ὑποβάλληται εἰς μεγάλας δαπάνας· διότι, ἐὰν δὲν ληφθῶσι τὰ πράγματα ταῦτα ὑπ’ ὄψει, κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τότε, βεβαίως, θὰ συμβαίνῃ πολλάκις ἡ παραγωγὴ μὲν νὰ εἶναι μικρά, νὰ στοιχίζῃ τοὐτέστι μικρὰ ποσά, ἡ παραγωγὴ αὐτοῦ, ἐν τούτοις ὅμως ἡ μεταφορὰ τοῦ ἅλατος νά εἶναι πολλάκις διπλασία καὶ τριπλασία τῆς ποσότητος τοῦ χρήματος, τὸ ὁποῖον θὰ διατίθεται διά τὴν παραγωγὴν αὐτοῦ. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον θέλω νὰ κάμω μίαν σύστασιν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅταν θὰ πρόκειται νὰ ἐκδώσῃ τὸ σχετικὸν Β. Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐν ἄρθρῳ 1ῳ τοῦ νομοσχεδίου καθορίζεται, ὅτι θὰ ὁρίζωνται ἑκάστοτε αἱ ἁλυκαὶ τοῦ Κράτους, αἱ ὁποῖαι θὰ καλλιεργῶνται, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἰς τὴν Κρήτην, εἰς τὴν Ἐλοῦντα, κ. Ὑπουργέ, παρακαλῶ νὰ λάβητε σημείωσιν, ἢ μᾶλλον Σπιναλλόγγαν, ὑπῆρχε καὶ ὑπάρχει ἁλυκή, λειτουργοῦσα ἐπὶ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ ὁποία μετὰ ταῦτα κατηργήθη, ἀφοῦ ἐν Κρήτῃ ἡ πώλησις τοῦ ἅλατος ἀνετέθη εἰς τὴν Συνενδιαφερομένην Ἑταιρείαν, ἡ ὁποία εἶχεν ὅλην τὴν πώλησιν τοῦ ἅλατος ἐν Τουρκίᾳ. Ἡ ἁλυκὴ αὕτη ἦτο καὶ εἶναι τοιαύτης παραγωγικότητος, ὥστε ἠδύνατο νὰ παράγῃ περὶ τὰ δέκα, ἴσως καὶ εἴκοσιν, ἑκατομμύρια ὀκάδας ἅλατος, ἐὰν ἐκαλλιεργεῖτο καταλλήλως. Ἡ ἁλυκὴ αὐτὴ κατεστράφη, ἢ μᾶλλον δὲν κατεστράφη, ἀλλ’ ἐτέθη εἰς ἀχρηστίαν καὶ συνεπῶς ὑπάρχουσι προσχώσεις εἰς τὰ διάφορα μέρη, αἱ ὁποῖαι εἶναι εὔκολον, διὰ μικρᾶς σχετικῶς δαπάνης, νὰ καθαρισθῶσι καὶ οὕτω ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν προτέραν κατάστασιν αὐτῶν τὰ πράγματα, νὰ δύναται δὲ νὰ λειτουργῇ ἡ ἁλυκὴ, οὕτως ὥστε διὰ μικρᾶς δαπάνης νὰ παραγάγῃ τοιαύτην ποσότητα, ὥστε ἡ ποσότης ἐκείνη, ὄχι μόνον νὰ ἐξαρκῇ διὰ τὴν συντήρησιν ὁλοκλήρου τῆς Κρήτης, ἀλλὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφοδιάζωνται ἐξ αὐτῆς καὶ ἄλλα μέρη, προσεγγίζοντα τῇ Κρήτῃ καὶ νὰ μὴ εἶναι ἀνάγκη ἀπὸ ἁλυκάς, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς τὰ μακρυνότερα μέρη τοῦ Κράτους, νὰ στέλληται ἅλας ἐκεῖ. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω διὰ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, καὶ παρακαλῶ αὐτόν, κατὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ σχετικοῦ Β. Δ., νὰ ἐξετάσῃ τὴν ἁλυκὴν αὐτήν τῆς Ἐλοῦντος, καὶ νὰ ἴδῃ, ἄν καὶ κατὰ πόσον εἶναι ἐκμεταλλεύσιμος ἡ ἁλυκὴ αὐτή, διότι καὶ μεγάλην ποσότητα θὰ παραγάγῃ, ὡς εἶπον, καὶ ἡ ποιότης τοῦ παραγομένου ἐξ αὐτῆς ἅλατος εἶναι ἀρίστη.

§211ΕΠ. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ὄχι διὰ νὰ φανῶ εὐχάριστος εἰς τοὺς συμπολίτας μου, ἀλλ’ ἁπλῶς διὰ νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπε κατά τὴν πρώτην συζήτησιν, μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Στάϊκου, ὅτι θὰ διατάξῃ μελέτην, ἡ ὁποία ἀκόμη δὲν διετάχθη, διότι εὑρίσκω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς εἰσάγεται, προβλέπον περὶ τῆς μελέτης πρὸς καλλιέργειαν τῶν ἁλυκῶν, θέτει τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Στάϊκου ἐκποδών, ἐνῷ, κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, ἠδύνατο νὰ εἶναι πραγματοποιήσιμος ἡ τροπολογία τοῦ κ. Στάικου, οὐχὶ πλήρως, βεβαίως, ἀλλ’ ἐν μέρει. Νομίζω, ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἐὰν ἐδίδετο ἡ ἄδεια εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας νὰ καλλιεργήσῃ διὰ τῶν ἐλευθέρων ἁλιέων, δοκιμαστικῶς ἔστω, καὶ ἐφέτος μάλιστα, καὶ πρὶν γίνωσιν αἱ μελέται αὐταί, νὰ ἴδωμεν τί δυνάμεθα νὰ παραγάγωμεν, διότι κατὰ τὸ παρελθὸν παρῆγον μεγάλας ποσότητας, μὲ ποιότητα πρώτης τάξεως, νομίζω, ὅτι, ἐὰν τοῦτο ἐτίθετο εἰς τὸ νομοσχέδιον, δὲν θὰ ἔβλαπτε παντάπασι, καίτοι σᾶς εἶπον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀποβλέπει ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν μελέτην πρὸς καλλιέργειαν τῶν ἁλυκῶν. Ἁπλῶς νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ κάμῃ τὴν καλλιέργειαν, τὴν δοκιμαστικὴν αὐτήν, ὡς προσωρινὴν ἔστω, καὶ αὐτὸ τὸ ἔτος ἀκόμη, νὰ ἴδωμεν τί δύνανται οἱ ἐλεύθεροι κατασκευασταὶ τοῦ ἅλατος νὰ παραγάγωσι καὶ πόση εἶναι ποσότης, τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ παραγάγωσιν. Ἐὰν τὸ Κράτος τὴν εὕρῃ συμφέρουσαν εἰς τὴν τιμὴν τῶν 3 λεπτῶν, ἀντὶ τῶν 4 ἢ 5 ποὺ κοστίζει τὸ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀγοραζόμενον καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον τοῦτο, τότε δὲν βλέπω, διατὶ διὰ τὴν καταλληλοτέραν αὐτὴν πρόβλεψιν, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ἄλλοτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας νὰ μὴ σκεφθῇ σοβαρώτερον. Πρέπει δὲ νὰ σημειωθῇ καὶ τοῦτο....

§212Ε. ΔΟΥΒΕΛΕΤΕΛΗΣ. Τὸ χρωμοῦχον νάτριον καὶ ἡ χρωμοῦχος μαγνησία δὲν κατακρημνίζονται εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν πυκνώσεως. Ὡς ἐκ τούτου, ἐὰν γίνῃ δοκιμαστικῶς, τότε τὸ ἅλας, τὸ ὁποῖον θὰ παραχθῇ, θὰ περιέχῃ μεγαλειτέραν ποσότητα μαγνησίας, ἡ ὁποία εἶναι ἐπιβλαβής. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἐπιστημονικῶς μελέτη, ὅπως τὸ χρωμοῦχον νάτριον περιέχηται εἰς ὡρισμένον ποσόν.

§213Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Γίνεται, ἀλλὰ πρέπει νὰ σημειώσητε, ὅτι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι θὰ κάμουν τὴν καλλιέργειαν αὐτήν, εἶναι ἐργάται τῶν ἁλυκῶν, ἠξεύρουσι τὸν τρόπον τῆς κατασκευῆς. Ἑπομένως, αὐτὰ τὰ ἐλαττώματα διὰ τὴν ποιότητα, τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζετε ὑμεῖς, δὲν εἶναι εὔκολον νὰ παρουσιασθῶσι.

§214Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἡ ἰδία ποιότης παράγεται ἀπὸ τοὺς ἐλευθέρους ἁλιεῖς, καὶ καλλιτέρα μάλιστα.

§215ΕΠ. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Πρέπει δὲ νὰ σημειώσητε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι αὐτὸ θὰ εἶναι μέτρον, ἄνευ ζημίας τοῦ Κράτους, θὰ εἶναι μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα ἑνὸς ἀτυχοῦς τόπου.

§216Ε. ΔΟΥΒΕΛΕΤΕΛΗΣ. Τὸ χλωριοῦχον νάτριον κατακρημνίζεται εἰς 32%, ἅμα ἐπέλθῃ αὐτὸς, βαθμός, τότε περισυλλέγει τὸ κατακρημνισθὲν ἅλας. Ὅταν συμπυκνωθῇ περισσότερον τὸ ὑγρόν, τότε κατακρημνίζεται καὶ ἡ περιεχομένη χλωριοῦχος μαγνησία, διότι εἶνε ἐπιβλαβὴς καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιστημονικῶς, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ.

§217Ε. ΛΑΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ αὐτοπήκτων ἁλάτων. Μὴ συγχίζετε τὰ κατασκευαζόμενα ἅλατα μὲ τὰ αὐτόπηκτα. Περὶ ἐκείνων, περὶ ὧν ὁμιλεῖτε, τὰ γνωρίζω καὶ ἐγώ, παρουσιάζονται εἰς τὰ αὐτόπηκτα ἅλατα, τὰ ὁποῖα θεωρῶ ὡς ἅλατα κατεστραμμένα. Ἄνευ ζημίας τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου, ἀλλ’ ἀπεναντίας, μεριμνῶντες καὶ ὑπὲρ αὐτῶν, πρέπει νὰ σημειωθῇ, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι θὰ ἐνισχύσωμεν ἕνα τόπον ἀτυχῆ, ὁ ὁποῖος, ἐνῷ διὰ τῶν μεγάλων του κατορθωμάτων ἐκλέϊσε τὸν ἀγῶνα τῆς ἀνεξαρτησίας, καὶ μετὰ τὸν ἀγῶνα ἀνέδειξε τοὺς μεγαλειτέρους πολιτικοὺς ἄνδρας, εὑρέθη ἤδη ἐν δυστυχίᾳ, διότι ἀφῃρέθη ἀπὸ τὸν τόπον αὐτὸν τὸ ἅλας, ἀφῃρέθησαν τὰ ἰχθυοτροφεῖα ἅπαντα, ἔχοντες ἐλευθέραν τὴν πῆξιν τοῦ ἅλατος, ἐκέρδιζον τὰ πρὸς τὸ ζῆν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας ἡγεῖτο ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ τόπου, εὑρεθεὶς πρὸ οἰκονομικῶν ἀναγκῶν, κατέστησε τοῦτο ὑπέγγυον. Πῶς, λοιπόν, θέλετε ὁ τόπος νὰ μὴ διαμαρτυρηθῇ, νὰ μὴ ζητήσῃ ἐνίσχυσιν ἀπὸ τὴν Πολιτείαν; Εἶχον τὸ ἅλας, λέγει ὁ τόπος, οὐχὶ μοῦ τὸ ἐπῆρεν ἡ Πολιτεία, δὲν μοῦ δίδει, τοὐλάχιστον, τὸ δικαίωμα νὰ ἐργασθῶ καὶ νὰ παρέχω ὠφέλειαν εἰς τὸ Κράτος; Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ ὡς μέτρον δοκιμαστικόν, δὲν ἔχει δὲ νὰ χάσῃ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ παρουσιασθῶσιν ἀποτελέσματα λίαν ἱκανοποιητικὰ διὰ τὸ Κράτος καὶ διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν κατοίκων μιᾶς τόσον ἐνδόξου πόλεως.

§218Ε. ΔΟΥΒΕΛΕΤΕΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, δεδομένου ὅτι διὰ τὴν παραγωγὴν ἅλατος, τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ γίνωσι, δὲν εἶναι τόσον πολὺ σπουδαῖα, ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὴν ποιότητα, ἡ διαφορὰ δύναται νὰ εἶναι μεγίστη, τῆς παραγομένης ἐπιστημονικῶς καὶ μή, πρέπει νὰ ληφθῇ μεγάλη πρόνοια, οὕτως ὥστε τὸ ἅλας νὰ παράγηται ἐπιστημονικῶς. Διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ ἡ θάλασσα τοῦ Αἰγαίου, ἡ ὁποία μᾶς περιβρέχει, ἔχει περὶ τὰ 3.60) 00 περίπου χλωριοῦχον νάτριον, καὶ ἐπειδὴ τὸ Αἰγαῖον περιβρέχει πανταχόθεν τὰς νήσους αὗται εἶναι πλουσιώταται εἰς ἅλας. Θὰ συστήσω μάλιστα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας μίαν ἁλυκὴν ἐν Λέσβῳ, τὴν τῆς «Καλλονῆς», ἡ ὁποία παρήγαγεν ἐφέτος περὶ τὸ 1.000.000 ὀκάδας, ἐνῷ μὲ μίαν ἀντλίαν καλὴν θὰ παρήγαγεν ἄνω τῶν ἑπτὰ ἑκατομμυρίων, δὲν θὰ ἐκόστιζε δὲ ἡ ἀντλία αὕτη πλέον τῶν δέκα ἢ δεκαπέντε χιλιάδων δραχμῶν. Τὸ θαλάσσιον ὕδωρ, πυκνούμενον μέχρις ὡρισμένου βαθμοῦ, (Μπομὲ) ἀφήνει νὰ καταπέσωσι τὰ ἐν αὐτῷ ἅλατα. Καὶ τὸ μὲν χλωριοῦχον νάτριον κρυσταλλούμενον, καταπίπτει εἰς ὡρισμένους βαθμούς, 32ο Μπομὲ περίπου, ἡ δὲ χλωριοῦχος μαγνησία εἰς 36–37ο βαθμοὺς πυκνότητος. Ἐὰν παραχθῇ τὸ ἅλας ἐπιστημονικῶς καὶ ἡ ὑγρασία αὐτοῦ θὰ εἶναι περιωρισμένη, φθάνουσα καὶ μέχρι τοῦ ½%. Ἔχομεν ἐν Μυτιλήνῃ ἅλας, τὸ ὁποῖον εἶναι κἄτι τὸ ἐξαιρετικόν, ὡς μοὶ εἶπεν ὁ Διευθυντὴς τοῦ Μονοπωλίου, τὸ ὁποῖον καὶ εἰς ὑγρὸν τόπον τιθέμενον δὲν ἀπορροφᾷ καθόλου ὑγρασίαν. Γεννᾶται, ὅθεν, τὸ ἑξῆς ζήτημα. Πιθανὸν μὲ τὰς αὐτοπήκτους ἁλυκὰς νὰ ἔχωμεν ἅλας περισσότερον καὶ νὰ κοστίσῃ καὶ εὐθηνότερον, ἡ ποιότης ὅμως δὲν θὰ εἶναι ἡ αὐτή. Τὸ ἅλας αὐτὸ θὰ εἶναι ἴσως ἐπιβλαβές. Πρέπει νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα λεπτομερῶς, ὅταν παραχθῇ ἐπιστημονικῶς καὶ μὲ μεγάλα μέσα κοστίζει τὸ ἅλας πολὺ ὀλιγώτερον, διότι ἐν Ἀγγλίᾳ, ὅπου ἡ θάλασσα περιέχει χλωριοῦχον νάτριον κάτω τῶν 30%, παράγει μεγάλας ποσότητας κυρίως διὰ τὴν διαμηχανίαν της, ἐνῷ ἡμεῖς ἔχομεν 3.60% περιεκτικότητα, διότι ἀφοῦ δὲν ἔχομεν μεγάλους ποταμοὺς πίπτοντας ἐντὸς τοῦ Αἰγαίου, ὡς ἐκ τούτου πρέπει νὰ κάμωμεν μεγάλας καὶ εὐθηνὰς ποσότητας, καὶ ἐξαγωγὴν ἀκόμη εἰς τὴν Εὐρώπην, καὶ πρέπει ἡ ποιότης νὰ εἶναι καλή, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ τὴν πωλήσωμεν.

§219Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Εἰς ποίαν ἁλυκὴν τοῦ Κράτους γίνεται ἐπιστημονικῶς ἡ πῆξις τοῦ ἅλατος;

§220Ε. ΔΟΥΒΕΛΕΤΕΛΗΣ. Ἴσως εἰς οὐδεμίαν.

§221Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἁλατοπαραγωγὴν Μεσολογγίου, σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι ἡ πῆξις τοῦ ἅλατος, καθ’ ὃν τρόπον γίνεται ἐν ταῖς ἁλυκαῖς τοῦ Δημοσίου, κατὰ τοιοῦτον τρόπον γίνεται καὶ εἰς τ’ ἄλλα ἁλατοπηγεῖα καὶ τὰ ἐκλεκτότερα εἶναι τὰ αὐτόπηκτα ἅλατα τοῦ Μεσολογγίου. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα καταστρέφει τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, εἶναι ἀρίστης ποιότητος.

§222Ε. ΔΟΥΒΕΛΕΤΕΛΗΣ. Γεννᾶται ὅμως ἕν ἄλλο ζήτημα· ἀφοῦ κατακρημνισθῇ τὸ χλωριοῦχον νάτριον, δὲν εἶναι δυνατόν, βεβαίως, νὰ κατακρημνίζηται ὅλον, κατακρημνίζεται μέρος τοῦ ἅλατος καὶ μέρος τῆς χλωριούχου μαγνησίας· τὸ ἐπάνω τότε στρῶμα τὸ ἀφαιροῦν, ἐπειδὴ ἡ μαγνησία πικρίζει καὶ ἐν τούτῳ τῷ στρώματι περιέχεται μεγάλη ποσότης ἅλατος. Γίνεται, ὅθεν, ζημία καὶ ὄχι ὠφέλεια, ὡς ὑποδεικνύω διότι, συγχρόνως μὲ τὴν κατακρήμνισιν τῆς χλωριούχου μαγνησίας κατακρημνίζεται καὶ ἅλας καὶ ἡ ἀφαιρεῖται ἢ δίδει πικρίαν εἰς τὸ ἅλας. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους θὰ εἶναι καὶ εὐθηνότερον καὶ καλλίτερον νὰ γίνῃ ἡ ἐπιστημονικὴ ἐκμετάλλευσις. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα μου ἡ ἀτομική, ἀπαύγασμα τῶν χημικῶν γνώσεων, τὰς ὁποίας ἔχω.

§223Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Βεβαίως, ἡ παρατήρησις, ἡ ὁποία ἐγένετο ὑπὸ τοῦ κ. Συναδέλφου, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἐπιστημονικὴ ἐπεξεργασία τοῦ ἅλατος, δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, εἰς τοῦτο ἐπιδιώκει τὸ δημόσιον, ἵνα γίνῃ ἐπιστημονικὴ ἐπεξεργασία καὶ ἕνα ὀργανωθῶσιν αἱ ἁλυκαί. Θὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ κανονισθοῦν τὰ περὶ τούτου. Ἡ χρησιμότης τοῦ ἅλατος διὰ τὴν βιομηχανίαν τὴν εἰδικὴν τῶν λιπασμάτων, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξεν ὁ κ. Σοκόλης, δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ καὶ αὐτή, ἀλλ’ ὁ κανονισμὸς ἀλλοίας τιμῆς διὰ ἅλας, δι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸν χρησιμοποιούμενον, δὲν δύναται νὰ γίνῃ διὰ τοῦ παρόντος νόμου, διότι τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἀποβλέπει εἰς μελέτην εἰδικήν.

§224Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ὑποβάλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νομοσχέδιον.

§225Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λαρίσης, ὡς καὶ ὁ κ. Φούμης, καὶ ὡς καὶ ὁ κ. Μηλιαρᾶς ὑπεστήριξεν, ὅτι πρέπει αἱ ἁλυκαὶ νὰ εἶναι περισσότεραι, θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἐν τῇ μελέτῃ, διότι θὰ γίνῃ ἡ μελέτη διὰ πάντα τὰ μέρη, εἰς ἅ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσιν ἁλυκαί, θὰ μελετηθῶσι δὲ τὰ μέρη, εἰς ἅ πρότερον ὑπῆρχον ἁλυκαί, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῶσιν.

§226Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἁλυκαὶ ἴσως εἶναι ἐπαρκεῖς, τὰ καταστήματα εἶναι ἀνεπαρκῆ. Διὰ νὰ προσελκύσῃ ἡ παραγωγὴ κατανάλωσιν, χρειάζονται περισσότεραι ἀποθῆκαι.

§227Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Ἀποθῆκαι τοῦ ἅλατος εἶναι ἁλυκαί.

§228Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ αὐτῶν.

§229Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Περὶ τοῦ Μονοπωλίου ὁμιλῶ. Εἶναι ἀνεπαρκεῖς αἱ ἀποθῆκαι καὶ τῆς Παλ. Ἑλλάδος καὶ τῆς Νέας Ἑλλάδος, διότι ἡ Χώρα αὐξάνει καὶ αἱ ἀνάγκαι αὐξάνουσι καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωσιν. Ἐν τούτοις, μολονότι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἵνα ἐγκατασταθῶσιν ἁλυκαὶ πανταχοῦ, ὅπου ἡ παραγωγὴ ἅλατος δύναται νὰ συντελεσθῇ διὰ τὴν ἀποφυγὴν τῶν δαπανῶν τῆς μεταφορᾶς, δὲν εἶναι ἀμφιβολία, ὅτι διὰ τὸ Μεσολόγγιον πρέπει νὰ ληφθῇ εἰδικὴ πρόνοια, διότι εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, φύσεως ἰδιαιτέρας ἁλατοπαραγωγὴ ἡ θέσις ἐκείνη.

§230Θ. ΛΥΜΠΡΙΤΗΣ. Εἶναι καὶ μέγα κέρδος.

§231Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Βεβαίως. Κατὰ συνέπειαν, ἡ μελέτη, τήν ὁποίαν ὑπεσχέθην κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, ὅτι θὰ γίνῃ, ἔδωκα ἐντολὴν νὰ γίνῃ καὶ θέλει λίαν προσεχῶς ἐπιχειρηθῆ· διότι ἔδωκα ἤδη ἐντολὴν εἰς τὸν κ. Παπαμάρκου, ὁ ὁποῖος εἰδικῶς καταγίνεται, ἵνα μεταβῇ εἰς Μεσολόγγιον καὶ μελετήσῃ τὰ πράγματα. Ἐλπίζω, ὅτι ἐντὸς τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος θὰ γίνῃ δυνατὸν νὰ μεταβῇ ὁ κ. Παπαμάρκου, ἵνα ποιήσηται ἐκεῖ τὴν μελέτην αὑτοῦ. Ἐὰν δὲ καταλήξῃ εἰς ἀποτέλεσμα, ὅτι δέον νὰ ληφθῇ μέτρον σχετικῶς πρὸς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Συναδέλφου, θὰ γίνῃ καὶ ἡ δέουσα διαπραγμάτευσις, ἵνα τὴν καταστήσωμεν δυνατήν, αἰρομένου τοῦ ἄλλοθεν δυναμένου νὰ παρεμβληθῇ κωλύματος.

§232ΟΘ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπεται διὰ Β. Διατάγματος.

§233Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν εἶναι δυνατόν. Πρέπει δι’ εἰδικοῦ νόμου νὰ ληφθῇ μέτρον. Ἐγένετο λόγος πολὺς καὶ περὶ τῶν ἰχθύων, ὄχι μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐξήτασε τὸ ζήτημα ὁ Βουλευτὴς κ. Σοκόλης, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς ἄλλης ἀπόψεως τῆς ἀφορώσης τὸ Μεσολόγγιον. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπάρχει μελέτη μήπω συμπληρωθεῖσα περὶ τοπογραφίας τῆς λιμνοθαλάσσης Μεσολογγίου, δυναμένη νὰ κανονίσῃ τὰ ἄλυτα ζητήματα τῶν ἐλευθέρως ἁλιευόντων. Ἡ ἐργασία ἡ περὶ ἁλιείας, ἡ ὀργάνωσις δηλαδὴ τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἁλιείας, ἔχει ἐκτελέσει ἀρκετὰς προόδους. Ἤδη ἐλπίζω, ὅτι καὶ ἡ ἐργασία αὐτὴ θὰ συντελεσθῇ ταχέως καὶ ἑπομένως δυνάμεθα νὰ θέσωμεν αὐτὴν ὡς βάσιν τῶν περαιτέρω ἀποφάσεων περὶ τοῦ διακανονισμοῦ τοῦ ζητήματος τῆς ἁλιείας. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Μητσόπουλος, ὁ κατὰ πρῶτον ὁμιλήσας ἀνέπτυξε παρατηρήσεις μεγάλης σοβαρότητος σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς παρασκευῆς τοῦ ἅλατος. Βεβαίως, αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ πρέπῃ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν. Ἀλλ’ ἤδη ἀκριβῶς διότι δὲν ἔχομεν πάντα τὰ στοιχεῖα, ἵνα περὶ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἔταξεν ὁ κ. Συνάδελφος δυνηθῶμεν νὰ προβῶμεν εἰς θετικὰς ἀποφάσεις, ζητεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ γίνῃ μία μελέτη, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτον καὶ μόνον τὸν σκοπὸν ἔχει, νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀναθέσῃ εἰς εἰδικοὺς ἄνδρας τὴν ἐπιχείρησιν μελέτης περὶ τῶν δεόντων γενέσθαι. Μετὰ τὴν συντέλεσιν τῆς μελέτης αὐτῆς, ἐν τῷ μεταξὺ τῆς ὑπηρεσίας διδούσης καὶ πᾶσαν ἄλλην πληροφορίαν, ὁλόκληρον τὸ ζήτημα τῆς παραγωγῆς τοῦ ἅλατος ἐν Ἑλλάδι, θὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ θὰ κανονισθῇ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἤθελε κριθῇ ὀλίγον προσφορότερος. Νομίζω, ὅτι, τούτου ὄντος τοῦ σκοποῦ τοῦ νομοσχεδίου, ὀρθὸν εἶναι νὰ προβῶμεν σήμερον εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, ἵνα ἐπισπευθῇ κατὰ τὸ δυνατὸν ἡ ἐπιχείρησις τῶν μελετῶν, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ συντελέσωσιν, ὅπως ληφθῇ ὁριστικὴ ἀπόφασις περὶ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ὑπὸ τῶν προαγορευσάντων Συναδέλφων ἐθίχθησαν.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου ὑπάρχει ἡ ἑξῆς τροπολογία. (Ἀναγινώσκεται «Εἰς τὸ τέλος τοῦ 1ου ἄρθρου προστίθενται τὰ ἑξῆς. Ἡ δημοπρασία γενήσεται διὰ μειοδοσίας....κλπ.»

§235Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὄχι, κ. Πρόεδρε.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι)

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπερρίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1ον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι!)

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον. (Ἀναγινώσκεται).

§239Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐπὶ τοῦ 3ου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 2ου αἱ τελευταῖαι λέξεις «ὡς καὶ τὴν ἐπίβλεψιν τῶν ἐκτελεσθησομένων ἔργων», παρακαλῶ νὰ διαγραφῶσιν.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, κ. Ὑπουργέ, σχετικὸν νομοσχέδιον;

§241Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Τὸ διανεμηθὲν ἀπόψε.

§242Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον διὰ τοῦ 2ου ἄρθρου ἐλάμβανε μίαν πρόνοιαν, ἡ ὁποία καὶ φαίνεται, ὅτι ἦτο ἀναγκαιοτάτη, διότι ἀφεώρα εἰς τὰ προσόντα τοῦ προσωπικοῦ, τοῦ κατωτέρου μάλιστα προσωπικοῦ, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη. Καὶ ἡ ἐπιτυχία ἀκριβῶς τῆς βιομηχανίας αὐτῆς ἔγκειται εἰς τὴν ἐνημερότητα καὶ τὰ φῶτα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ προσκομίσωσιν οἱ ὑπάλληλοι, οἱ κατώτεροι, τοὐλάχιστον, ὑπάλληλοι. Διὰ τοῦτο ἤθελον εὐχηθῇ, ἐὰν ἐπιτρέπηται, νὰ ἐκφράσω, τοὐλάχιστον τὴν αὐχὴν αὐτήν, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς μὴ διαγράψῃ τὴν διάταξιν αὐτὴν παντελῶς, ἀλλ’ ὅπως λάβῃ πρόνοιαν τινὰ διὰ νὰ ἱκανοποιηθῇ καὶ ἡ ἄποψις αὐτὴ τῶν πραγμάτων.

§243Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἡ διάταξις, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε, ἔχει τὸν σκοπόν, νὰ κανονίσῃ τὰ προσόντα τῆς προσλήψεως τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν εἰς τὸ μέλλον, κατ’ ἀνάγκην ὅμως καθίστα τοὺς ὑπάρχοντας σήμερον ὑπαλλήλους, καίτοι μὴ κεκτημένους τὰ προσόντα ταῦτα, ὡς ὑπαλλήλους ἔχοντας τὰ προσόντα. Μοὶ ἐφάνη, ὅτι τὸ τοιοῦτον εἶναι ὀλίγον ἐπικίνδυνον. Καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι προτοῦ γίνῃ ἡ δέουσα ἔρευνα περὶ τοῦ πράγματος καὶ μελετηθῶσι καλλίτερον τὰ προσόντα, ἔπρεπε νὰ διαγραφῇ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία μοὶ ἐφάνη, ὅτι δὲν εἶχεν ἐντελῶς τὴν θέσιν της εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον.

§244Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε ἡ ἀπάντησις ὑμῶν μοὶ ἐπιτρέπει νὰ ἐλπίζω, ὅτι θὰ ληφθῇ τάχιον ἢ βράδιον μία πρόνοια.

§245Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Περὶ τοῦ μέλλοντος προσωπικοῦ, φυσικά.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου ὑπάρχει ἡ ἑξῆς τροπολογία τοῦ Βουλευτοῦ Αἰτωλοακαρνανίας κ. Ἀλεξανδροπούλου. (Ἀναγινώσκει).

§247ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὴν ἀπέσυρε. (Γίνεται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2, 3, 4, 5, ἀποσυρομένων τῶν τροπολογιῶν τῶν κ. κ. Ἀγγελοπούλου καὶ Στάικου. Ἀναβάλλεται τὸ σύνολον).

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παρατάσεως ἐν μέρει τῆς ἰσχύος καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ ΔΞΗʹ (4068) νόμου περὶ ἀναστολῆς παραγραφῶν». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή)

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται τὸ ὑπ’ ἀρ. 9. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Ταμείου τῆς ἐλαίας». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν)

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγγραφῆς εἰς τὰ μητρῷα ἢ δημοτολόγια τοῦ Κράτους τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ὁμογενῶν). (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν)

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσελεύσεως εἰς τακτικὰς ἐπ’ ἀδείᾳ ἐξετάσεις τῶν κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν τοῦ 1915 κληθέντων πτυχιούχων». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον)

§252Μ. ΧΑΤΖΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Τὸ μόνον ἄρθρον γίνεται 1ον, ἀναγράφεται δὲ ὡς 2ον «Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται ἀπὸ τῆς εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως δημοσιεύσεώς του». (Γίνεται δεκτὸν εἶτα καὶ τὸ 2ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§253Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ συναινέσῃ, ὅπως διακοπῶσιν αἱ συνεδριάσεις αὐτῆς ἐπὶ δεκαήμερον, δηλαδή, νὰ συνέλθωμεν τὴν μεθεπομένην Δευτέραν, διότι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐργασθῶμεν, ἵνα φέρωμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅλην τὴν πληθώραν τῶν οἰκονομικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως.

§254Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δὲν εὑρίσκω ἀποχρῶντας τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν προέβαλε πρὸς διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Μόλις εἶναι πέντε ἡμέραι ἀφ’ ὅτου συνῆλθεν ἡ Βουλὴ καὶ ἤρξατο τῶν ἐργασιῶν της. Θὰ παρουσιάσωμεν θέαμα, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἶναι ἐποικοδομητικὸν διὰ τὴν Βουλήν. Νομίζω, ὅτι, ὅταν ἔχωμεν Ἡμερησίαν Διάταξιν ὀγδοήκοντα νομοσχεδίων καὶ 74 προτάσεων νόμων, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ παρασκευασθοῦν καὶ νέα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι βεβαίως ἀναγκαῖα. Ἐάν οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ εἶναι πολυάσχολοι — τὸ ζήτημα τοῦτο ἐπραγματεύθη χθὲς καὶ δὲν θέλω νὰ ἐπανέλθω — νομίζω, ὅτι δύναται νὰ ληφθῇ ἕν μέτρον συμφωνότερον πρὸς τὰς περιστάσεις καὶ νὰ μὴ ἀναβάλωμεν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς καὶ καταστρέψωμεν οὕτω τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον εἶναι προωρισμένη ἡ Βουλὴ αὕτη νὰ ἐπιτελέσῃ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ παραιτηθῇ τῆς προτάσεώς του, ἀκριβῶς, χάριν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει καὶ αὐτὸς ὡς Ὑπουργός, καὶ ἡμεῖς ὡς Βουλευταί, θὰ μᾶς παραστήσῃ δὲ ἡ διακοπή, ὡς κωλυσιεργοῦντας εἰς περίστασιν, καθ’ ἥν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιτελέσωμεν τὸ καθῆκόν μας, διότι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σκεφθῇ, ὅτι οὔτε Προϋπολογισμὸν τοῦ 1915 ἐψήφισεν, οὔτε δωδεκατημόρια διὰ τὸ 1916, οὔτε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1916 ὑπέβαλεν, οὔτε τὰ περιβόητα νέα φορολογικὰ νομοσχέδια οὔτε τὴν ὑπάρχουσαν Ἡμερησίαν Διάταξιν κατώρθωσεν, ὄχι νὰ ἐξαντλήσῃ, ἀλλ’ ἔστω καὶ νὰ τὴν τακτοποιήσῃ εἰς τρόπον ὥστε νὰ ὁρίσῃ καθ’ ἡμέραν ὡρισμένα νομοσχέδια καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ· ψηφίσατε ἀπόψε αὐτὰ τὰ νομοσχέδια». Ἀντὶ τούτου ἕως προχθὲς ἀκόμη ἐκάμνομεν, τρόπον τινά, κλήρωσιν λαχείου καὶ ὡρίζαμεν κατὰ προτίμησιν τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 42, 58 κλπ. Δὲν εἶναι σοβαρὰ πράγματα αὐτά, δὲν εἶναι τάξις πραγμάτων, ἡ ὁποία νὰ μᾶς παραστήσῃ σοβαροὺς ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τοῦ μετ’ ἀγωνίας ἀποβλέποντος εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γίνωμεν σοβαρώτεροι καὶ νὰ ἐπιληφθῶμεν σοβαρώτερον τῆς ἐργασίας μας.

§255Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Καίτοι, Κύριοι Βουλευταί, δὲν εἶμαι ὀπαδὸς τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τούτοις εὑρίσκω δεδικαιολογημένην τὴν πρότασιν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος ἐπὶ δέκα ἡμέρας. Πῶς θέλετε, καθ’ ἥν στιγμὴν μόλις ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ παρατάξῃ ὁλόκληρον σύστημα νομοθετικῆς ἐργασίας; Καὶ νομίζετε, κ. Βουλευταί ὅτι εἰς διάστημα ἐλαχίστων ἡμερῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ ὁλόκληρον σύστημα νομοσχεδίων, οἰκονομικῶν καὶ φορολογικῶν, ὑπὸ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα;

§256Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Πόσας ἡμέρας ἔχει γίνει Ὑπουργός;

§257Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἕνα μῆνα. Νομίζετε, ὅτι, ἄν σεῖς ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος ἀναλάβῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι εὔκολον νὰ κάμητε τόσην ἐργασίαν ἐντὸς μηνός; Οὔτε οἱ οἰκονομικοὶ συνδυασμοί, οὔτε ἡ κίνησις τῶν Τελωνείων μας εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἔχῃ μίαν βάσιν, ὅπως καταρτίσῃ τὸν Προϋπολογισμόν. Ἐγώ, Κύριοι, καίτοι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶμαι φίλος τῆς Κυβερνήσεως, διότι καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἴδιον συνδυασμὸν εἶχον καταρτίσει, ἐν τούτοις καὶ ἐπικροτῶ τὴν γνώμην καὶ θὰ ψηφίσω τὸ σύστημα τὸ οἰκονομικόν, ἐὰν ὑποβάλῃ τοιοῦτον ἡ Κυβέρνησις.

§258Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν εἶμαι καθόλου σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως περὶ δεκαημέρου ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς τοῦτο γίνεται. Συνεκλήθη ἡ Βουλὴ διὰ τὴν 11ην Ἰανουαρίου καὶ συνῆλθε μετὰ εἴκοσιν ἡμέρας. Κατὰ τὰς παραμονὰς τοῦ Πάσχα διεκόπησαν αἱ ἐργασίαι διὰ τὴν 21ην Ἀπριλίου, καίτοι δὲ ἐδόθη 20ήμερος προθεσμία εἰς τοὺς Βουλευτὰς νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας των, ἐν τούτοις ἡ Βουλὴ συνῆλθε μετὰ τριάκοντα ἡμέρας. Ἤδη ζητεῖται δεκαήμερος ἀναβολή. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν συμφωνῶ πρὸς τὴν πρότασιν ταύτην, ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρχωσιν ἄλλοι λόγοι, τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ εἴπῃ.

§259Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ ἐργασία ἡ νομοθετική, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὸν καταρτισμὸν τῶν νομοσχεδίων, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ περαιωθῇ παρὰ νέου Ὑπουργοῦ, ἀναλαμβάνοντος τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Δραγούμη, νὰ περαιωθῇ, λέγω, ἐντὸς μηνός. Πρόκειται περὶ νομοθεσίας φορολογικῆς, τὴν ὁποίαν ἔχω ἀνάγκην νὰ σταθμίσω εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας, καθ’ ὅσον εἶναι φορολογία, ἡ ὁποία θὰ εἶναι καὶ γενικὴ καὶ ἀπὸ τὰς γενικὰς περιστάσεις, ὑφ’ ἃς εὑρισκόμεθα, θὰ εἶναι ἐπαχθής. Ἔχω ἀνάγκην αὐτῶν τῶν δέκα ἡμερῶν, ὅπως ἀσχοληθῶ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν διατάξεων τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων. Ἐὰν ἤργισεν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1916 νὰ κατατεθῇ, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἀργοπορίαν ἀκριβῶς ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀργοπορίαν νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1915.

§260Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Πρὸ τοῦ Πάσχα κατετέθη.

§261Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὄχι πρὸ 6 ἡμερῶν.

§262Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἡ ἔκθεσις κατετέθη τὴν 15ην Μαρτίου.

§263Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὴν 15ην Ἀπριλίου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀληθές, εἶναι, ὅτι ἡ ἔκθεσις παρέμεινεν ἀτύπωτος, μόνον δὲ πρὸ δέκα ἡμερῶν ἀπεδόθησαν τὰ δοκίμια εἰς τὸ Τυπογραφεῖον τὸ Ἐθνικὸν καὶ ἐξετυπώθησαν. Ἴσως καταθέσατε τὴν ἔκθεσιν, ἀλλά, παρακαλῶ, νὰ δηλώσητε πότε ἐτελείωσεν ἡ διόρθωσις τῶν δοκιμίων.

§264Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Τὰς παραμονὰς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§265Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Λοιπόν, ἡ ἀργοπορία περὶ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1916 ὀφείλεται εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Τὸ δεκαήμερον αὐτὸ τῆς διακοπῆς, τὸ ὁποῖον ζητεῖται, θὰ χρησιμεύσῃ ἀκριβῶς, ἵνα δώσῃ διαφορετικὴν τροπὴν εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Βουλευτὴς Κοζάνης εἶπεν, ὅτι μέχρι τοῦδε δὲν ἐπράξαμεν τίποτε σοβαρόν. Κύριοι Βουλευταί, δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ἡ Βουλὴ εἰργάσθη μετὰ πάσης ἐπιμελείας καὶ ἀληθῶς τὸ ἔργον αὐτῆς εἶναι ἀξιέπαινον. Ἀλλ’ ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἠθέλομεν ἐξακολουθήσει τὴν τακτικήν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, χωρὶς νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ ἐπιστήσωσι τὴν προσοχήν σας, ἀναμφισβητήτως θέλομεν καταναλώσει χρόνον εἰς μάτην.

§266Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Πρόκειται περὶ τῶν ὑποβεβλημένων.

§267Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς διακοπῆς τῶν δέκα ἡμερῶν, θὰ εἶναι τὸ ἑξῆς: Θὰ ἔχῃ ἡ Βουλὴ πλῆρες τὸ σύστημα τὸ οἰκονομικὸν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιληφθῶμεν ἀμέσως τῆς ἐπεξεργασίας τῶν νομοσχεδίων τῶν φορολογικῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουν τόσην σπουδαιότητα. Θὰ λάβῃ δὲ τροπὴν σοβαρὰν ἡ ἐργασία, ἡ ὁποία θὰ ἔλθῃ κατόπιν τῆς διακοπῆς, εἰς τὰς συζητήσεις καὶ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς.

§268Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἔχομεν ἑξήκοντα στρατιωτικὰ νομοσχέδια. Τὶ σχέσιν ἔχουσιν αὐτὰ μὲ τὰ οἰκονομικά;

§269Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχουσι πολλὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι τὴν σπουδαιότητα τῶν φορολογικῶν. Ἀναμφισβητήτως, σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ὑπάρξῃ μία οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἀποβλέπουσα εἰς τὰς ἀμέσους ἀνάγκας τῆς χώρας. Ἀφ’ ἑνὸς ἔχομεν ἀνάγκην τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἔχομεν ἀνάγκην ὀλίγων ἡμερῶν, ἵνα συντελεσθῶσιν ἐν ἀνέσει αἱ συζητήσεις ἐπὶ προτάσεως, ἀφορώσης περὶ ἐκτάκτου πόρου ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους. Οἱ κ. Συνάδελφοι, ἐὰν νομίζουν ὅτι πρέπει νὰ καταναλίσκωμεν τὸν χρόνον εἰς ἐρωτήματα καὶ εἰς συστάσεις, ἀναμφισβητήτως, δύνανται νὰ ἀπόσχωσιν εἰς τὴν αἴτησιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἐννοεῖ, ὅτι ἔχει ἀνάγκην ἀνέσεως, ὅπως παρουσιάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἓν πλῆρες σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐλπίζω, ὅτι θὰ φανῇ ἱκανοποιητικὸν καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὴν κοινὴν γνώμην ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν ἀναγκῶν τοῦ δημοσίου συμφέροντος.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλή, ὅπως διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι αὐτῆς ἐπὶ δεκαήμερον;

§271ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 10 καὶ 10′ μ. μ.)