1916.03.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΚΣΤʹ.

ΤΗΣ 8 ΜΑΡΤΙΟΥ 1916

Προεδρία Ἀντιπροέδρου κ. Α. Καϊζουράκη.

(Ὥρα 6.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Τὰ πρακτικὰ θὰ ἀναγνωσθῶσιν εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως, διότι δὲν ἔχουσιν ἐκτυπωθῆ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς ἔγγραφα: Οἱ κάτοικοι Χίου διαμαρτύρονται ἐναντίον συμπολιτῶν των τινῶν, οἵτινες ὑποστηρίζουσι τὸν ἐλαττωματικὸν νόμον τῆς Ἐμπορικῆς Σχολῆς Χίου. Αἱ οἰκογένειαι τῶν ἐπιστράτων Λιτοχωρίου, παρακαλοῦσιν, ὅπως διανεμηθῇ αὐταῖς ἡ νόμιμος περίθαλψις. Ὁ ἐξ Αἰκατερίνης ἔμπορος Κωνστ. Καλομοίρης παρακαλεῖ, ὅπως τῷ ἀποδοθῇ τὸ ἀντίτιμον τοῦ ἐπιταχθέντος χόρτου του. Οἱ ἐκ Δράμας Σ. Πεντζίκης, Λ. Τσουρέκης, Λ. Ἀμπατζῆς καὶ Δ. Καραθάνος παρακαλοῦσιν, ὅπως τοῖς ἀποδοθῇ τὸ ἀντίτιμον τοῦ ἐπιταχθέντος χόρτου των. Αἱ οἰκογένειαι τῶν ἐπιστράτων Προυσσοῦ παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀποσταλῇ αὐταῖς ἡ ὁρισθεῖσα περίθαλψις. Ἡ Ἐπιστήμη, χήρα τοῦ ἀποθανόντος ἐκ κακουχιῶν τῶν πολέμων ἀντισυνταγματάρχου Δ. Ἀναγνωστοπούλου, παρακαλεῖ, ὅπως περιληφθῇ καὶ αὕτη εἰς τὸ εὐεργέτημα τοῦ ψηφισθέντος νόμου. Οἱ γονεῖς τῶν ἐπιστράτων οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων παρακαλοῦσιν, ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος περὶ ἐφέδρων δοκίμων διαχειριστῶν. Ὁ ἐκ Σάμου Θεόδωρος Ἀργύρης, δικαστικὸς κλητήρ, παρακαλεῖ, ὅπως ὁ μισθός του αὐξηθῇ ὡς τῶν ἄλλων συναδέλφων του. Οἱ ὑποδιδάσκαλοι Λαρίσης παρακαλοῦσιν, ὅπως βελτιωθῇ ἡ θέσις των. Ἡ Κωνσταντίνα χήρα Ἀνδρέου Ξυδοπούλου, παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ πρόνοια διὰ τὸν ἐπίστρατον υἱόν της. Ὁ ἐκ Τριπόλεως Ρήγας Γεωργακόπουλος ἢ Στούπας διαμαρτύρεται διὰ τὴν πλήρωσιν τῆς θέσεως τοῦ ἐφημερίου ἐν Καλογερίσι, ὡς μὴ δικαιουμένου νὰ καταλάβῃ ταύτην. Τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Χανίων διαμαρτύρεται διὰ τὴν κατάργησιν τῆς Σχολῆς Χωροφυλακῆς Κρήτης. Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Ε. ΧΕΛΜΗΣ, καὶ ΚΥΡ. ΚΥΡΙ-ΤΣΗΣ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ προσθήκης εἰς τὸ σχέδιον νόμου περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τοῦ κωδικοποιηθέντος ὑπ’ ἀριθ. 425 νόμου περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ, Γ. ΜΑΥ-ΡΟΜΙΧΑΛΗΣ καὶ Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ συστάσεως ἡμιγυμνασίου ἐν Μολάοις». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Ι. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, ΓΕΩΡ.

ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ, Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ, Σ. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ, Π.

ΣΙΣΜΑΝΗΣ, Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ, Γ. Δ. ΡΑΛΛΗΣ, Θ. ΜΟΔ-

ΤΣΟΣ, Γ. ΤΖΕΤΖΟΣ, Μ. ΗΣΥΧΑΚΗΣ, ΕΜ. ΜΠΑΛΑΝ-

ΤΙΝΟΣ, Κ. ΠΟΛΕΝΑΣ, Κ. Μ. ΦΟΥΜΗΣ, Γ. ΡΑΛΛΗΣ,

Σ. ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ, Α. ΒΙΤΑΛΗΣ, Π. ΖΑΠΠΑΣ, Δ.

ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ, Κ. ΚΥΡΙΤΣΗΣ καὶ ἄλλοι, ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ ἀμοιβῆς τῶν λαβόντων μέρος εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς Βορ. Ἠπείρου». Ὁ Βουλευτὴς κ. Π. ΣΤΑΪΚΟΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν «περὶ προσθήκης 7 ἄρθρου ἐν τῷ ἀπὸ 12 Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. νομοσχεδίῳ «περὶ καλλιεργείας ἁλυκῶν». Ὁ ἐκ Λέσβου Βουλευτὴς κ. Ι. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ στρατιωτικῶν δωρεῶν». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ καὶ Γ. ΡΑΔΙ-ΝΟΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ Β. Διατάγματος περὶ ἐκτάκτων οὐλαμῶν». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ, Ι. ΒΟΓΙΑ-ΤΖΗΣ καὶ Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παροχῆς ἀδειῶν ὑλοτομίας διὰ τὰς ἐκτάκτους ἀνάγκας τῆς Χώρας». Ὁ Βουλευτὴς κ. Δ. ΚΛΩΝΑΡΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 12 Δεκεμβρίου 1915 περὶ κατασκευῆς οἰνοπνεύματος ἐξ ἀμυλωδῶν οὐσιῶν κλπ.». Ὁ Βουλευτὴς Τρικκάλων κ. ΣΤ. ΚΟΦΦΑΣ ζητεῖ ἄδειαν ἀπουσίας ἑνὸς μηνός, ἀρχομένην ἀπὸ τῆς 10ης τρέχοντος. Ἐπίσης, ὁ Βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. ΓΡ. ΣΑΡΑ-ΦΙΑΝΟΣ ζητεῖ ἄδειαν εἴκοσιν ἡμερῶν. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως, αἱ ἄδειαι παραχωροῦνται.

§2Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Σήμερον, κ. Πρόεδρε, μοὶ ἀπεστάλη μία ἀγόρευσίς μου, γενομένη ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλευτικὴν Περίοδον. Πρὸ διετίας εἶχε γίνει ἡ συζήτησις αὐτή. Εἶναι μία ἔλλειψις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλ’ ἔλλειψις μὴ προερχομένη ἐκ τοῦ προσωπικοῦ, ἀλλ’ ἐκ τοῦ μικροῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων, διότι, ζητηθείσης πληροφορίας παρὰ τοῦ ἁρμοδίου γραφείου, μοὶ ἀνεκοινώθη ὅτι δὲν ὑπάρχουν παραβολεῖς καὶ βοηθοί, οὓς ἔχουν ζητήσει ἀπὸ πολλοῦ. Φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ 89 ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ὅτι μετὰ τὸ τέρμα ἑκάστης συνόδου, πρέπει νὰ τυπῶνται τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ καὶ διανέμονται τοῖς κ. κ. Βουλευταῖς. Ἄλλως, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ θεωρήσωμεν ἀγορεύσεις ἀπὸ δύο καὶ τριῶν ἐτῶν. Φρονῶ, ὅθεν, ὅτι ἡ παράβασις αὐτὴ τοῦ Κανονισμοῦ πρέπει νὰ διορθωθῇ διὰ προσλήψεως ὑπαλλήλων, οἵτινες θεωροῦνται ἀπαραίτητοι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ληφθῇ πρόνοια.

§4Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§6Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, προκειμένης τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν προμήθειαν γαιανθράκων, ἐζήτησα, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ τὴν 5ην ὥραν τῆς σήμερον, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν εἶχε προσκομισθῇ ὁ φάκελλος, κατόπιν τῆς ἐξετάσεως, ἥτις ἐγένετο ὑπὸ τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς. Νομίζω, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ζητηθῇ δικαιότερον τούτου, ἐφ’ ὅσον δὲν ἤμην ἐγὼ ὁ πταίστης τῆς μὴ καταθέσεως τοῦ φακέλλου. Δὲν ἦτο δυνατόν, λοιπόν, νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις, ἐφ’ ὅσον ὁ φάκελλος δὲν εἶχε κατατεθῇ, ἀφοῦ ἡ ἐπιτροπὴ εἶχε προβῇ εἰς πράξεις τοιαύτας, αἵτινες εἶχον διπλασιάσει τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐγγράφων. Ἔχω εἰς χεῖράς μου τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς, καθ’ ἣν ἀπεφασίσθη ἡ σύστασις τῆς ἐπιτροπῆς. Θὰ ἴδητε, ὅτι ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Μιαούλης, ἦτο ὁ περισσότερον κατήγορος ἐμοῦ κατὰ τοῦ κ. Στράτου, προσθέσας εἰς τὰς κατηγορίας μου καὶ ἄλλας πολλάς. Ὑπουργὸς ὢν τότε καὶ ἔχων εἰς χεῖράς του ὅλα τὰ ἔγγραφα. Παραδόξως εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ὁ κ. Μιαούλης ὑπεραμύνεται τοῦ κ. Στράτου. Τώρα σᾶς ἐρωτῶ: τί θέλετε νὰ ἐννοήσω ἐγὼ ἀπὸ ὅλα αὐτά;

§7ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπεκρύπτοντο ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν κατόπιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§8Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἰδού, λοιπόν, ὅτι πρόκειται περὶ ἐγγράφων, ἅτινα προσεκομίσθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπήν...

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπατε ὅτι θὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Ἐὰν ἐννοεῖτε νὰ ἀλλάξητε τὴν ἀπόφασιν, ἥν ἔλαβε χθὲς ἡ Βουλή, ἀπορρίψασα τὴν πρότασιν ὑμῶν περὶ ἀναβολῆς, δὲν θὰ ἐπιτρέψω νὰ ὁμιλήσητε.

§10Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρατηρῶ μετὰ λύπης μου, ὅτι, ὁσάκις ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, δὲν μὲ ἀφήνετε ἐλεύθερον νὰ ὁμιλήσω.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ βεβαιωθῆτε καὶ ὑμεῖς, καὶ πᾶς τις ἄλλος, ὅτι δὲν ἔχω κανένα ἀπολύτως λόγον — καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ βεβαιωθῆτε περὶ τούτου — ὅπως μὴ ἐπιτρέψω δικαίωμα, τὸ ὁποῖον, ἄλλως τε, ἔχει πᾶς τις τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, νὰ ὁμιλῇ ἐλευθέρως, ἀρκεῖ νὰ ὁμιλῇ ἐντὸς τῶν ὅρων τοῦ Κανονισμοῦ. Μὴ θέλετε, λοιπόν, νὰ νομίζητε, ὅτι δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσητε ἐλευθέρως, ἀλλ’ ἐὰν ὁμιλήσητε παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν θὰ τὸ ἐπιτρέψω.

§12Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Γνωρίζετε πολὺ καλά, ποῦ θὰ καταλήξω. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συνεδρίασις καὶ τέλος πάντων διὰ χειροκροτημάτων, καθὼς ἀνέγνωσα, ἀπηλλάγη ὁ τέως ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργός. Ἀλλὰ δὲν περιωρίσθη τὸ ζήτημα μέχρις αὐτοῦ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας, ὁ ὑπὸ ἀνάκρισιν, ἐξεστόμισε μυρίας ὕβρεις κατ’ ἐμοῦ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι δὲν ἐξεστόμισεν οὐδεμίαν.

§14Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Λυποῦμαι, διότι εἰς δύο ἐφημερίδας, εἰς τὴν «Νέαν Ἡμέραν» καὶ εἰς τὸ «Σκρὶπ», ἀναγράφονται τοιαῦτα τινά.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδὲ ὑπαινιγμὸς ἐναντίον ὑμῶν ἐξεφράσθη, οὐδὲ θὰ ἐπέτρεπον τοιοῦτόν τι.

§16Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Χαίρω πολὺ καὶ ἀποσύρω τὸν λόγον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κούνδουρος.

§18Μ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καταθέτω ἀναφορὰν τῶν ποτοποιῶν τῆς πόλεως Χανίων. Εἰς τὸ ἔγγραφον αὐτὸ οἱ ποτοποιοὶ ἀναφέρουσιν, ὅτι ἡ Ἑταιρεία ἡ Προνομιοῦχος τῶν Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων, ὁσάκις ζητήσωσιν οἰνόπνευμα, εἴτε ἀναβάλλει, εἴτε ἀρνεῖται νὰ ἀποστείλῃ αὐτὸ εἰς τοὺς ποτοποιούς. Ἀντιθέτως δέ, ὁσάκις τῆς ζητήσωσι ποτά, ἀποστέλλει αὐτὰ εὐχερῶς καὶ ἀμέσως, ἐξ οὗ συμπεραίνουσιν οἱ ποτοποιοὶ ὅτι ἡ Ἑταιρεία κρατεῖ οἰνόπνευμα, τὸ ὁποῖον χορηγεῖ κατὰ προτίμησιν εἰς ἰδικούς της ποτοποιούς, ἐκμεταλλευομένη, ὄχι μόνον τὸ οἰνόπνευμα, ἀλλὰ καὶ τὴν ποτοποιΐαν τοῦ Κράτους. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐπίσης, οἱ ποτοποιοὶ οὗτοι ἀναφέρουσιν, ὅτι καὶ ὁσάκις στείλει εἰς αὐτοὺς οἰνόπνευμα, δὲν τὸ ἀποστέλλει μὲ τὰς ἰδίας τιμὰς πάντοτε. Καὶ ἐπεθύμουν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ πληροφορηθῶ, ἡ Ἑταιρεία ἔχει τὸ ἀπόλυτον δικαίωμα, ἐνῷ δὲν ἔχει ἀνταγωνιστὰς ἐντὸς τοῦ Κράτους, ἕνεκα τοῦ προνομίου της, νὰ ὁρίζῃ αὐτὴ τὴν τιμὴν τοῦ οἰνοπνεύματος, εἰς ἣν θὰ προσφέρῃ αὐτὸ εἰς τοὺς ποτοποιούς; Ἐπεθύμουν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ καὶ γενικώτερον ἀκόμη ἐπεθύμουν νὰ μάθω, διὰ ποίας συμβάσεως ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἑταιρείαν Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων νὰ ἐκμεταλλεύηται τὰς Νέας Χώρας, καθ’ ὃν τρόπον ἐκμεταλλεύεται τὸ παλαιὸν Κράτος; Ποῖα εἶναι τὰ ἀνταλλάγματα, τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος ἀπέσπασεν ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν, διὰ νὰ τῆς ἐπιτρέπῃ νὰ ἐκμεταλλεύηται τὰς Νέας Χώρας, ἐπὶ ζημίᾳ τῆς παραγωγῆς αὐτῶν; Διότι ἐν Κρήτῃ τοὐλάχιστον, ἐλειτούργουν ἐλευθέρως οἱ ἄμβυκες, ἐνῷ τώρα λειτουργοῦν μόνον δι’ ὡρισμένας ἡμέρας, ἕνεκα τοῦ ὁποίου οἱ παραγωγοὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ρίπτωσιν εἰς τοὺς δρόμους χρήσιμα προϊόντα αὐτῶν, ἢ μᾶλλον, ποῖα εἶναι τὰ ἀνταλλάγματα, τὰ ὁποῖα ἐν ἔργῳ ἀπεκτήσαμεν ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν, ὥστε νὰ εὑρίσκωνται ἠναγκασμένοι οἱ κάτοικοι τῶν Νέων Χωρῶν νὰ θυσιάζωσιν εἰς τὸ συμφέρον αὐτῆς προϊόντα χρήσιμα εἰς αὐτούς. Ἡμεῖς γνωρίζομεν, ὅτι, ὅταν ἐπεβλήθη ἡ φορολογία μὲ τὸν περιωρισμένον χρόνον τῶν ἐργασιῶν τῶν ἀμβύκων, ἐπεβλήθη οὐχὶ διὰ νὰ ἐπαυξήσῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ διὰ τὸ συμφέρον τῆς Ἑταιρείας, ἡ ὁποία ὑπέσχετο νὰ προστατεύσῃ τὴν σταφίδα τοῦ Παλ. Κράτους. Ἀλλ’ ἡ σταφὶς τῶν Νέων Χωρῶν δὲν ἔχει ἀνάγκην προστασίας, ἡ σταφὶς τῶν Νέων Χωρῶν δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς προστασίας τῆς Ἑταιρείας καὶ ἀφοῦ δὲν ἔχει ἀνάγκην αὐτῆς πῶς τῆς ἐπετράπη νὰ ἐξαπλώσῃ καὶ ἐπὶ τῶν Νέων Χωρῶν τὸ δικαίωμά της, τὸ προνόμιόν της καὶ νὰ ἐπιδρᾷ πρὸς ζημίαν τῶν Νέων Χωρῶν ἡ κατάστασις αὐτή;

§19ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Πότε, παρακαλῶ, ἐγένετο τοῦτο:

§20ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸν Ἰούλιον τοῦ 1914.

§21Μ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἐγίνετο, κ. Ὑπουργέ, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ὑμετέρας ὑπουργείας. Ἐπιβεβλημένον, λοιπόν, εἶναι νὰ μεταβληθῇ ἡ φορολογία, ἡ ὁποία εἰσήχθη κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη εἰς τὰς Νέας Χώρας καὶ τὸν μὲν φόρον τῶν ἀμβύκων νὰ τὸν πληρώνωσιν αἱ Νέαι Χῶραι, διότι εἶναι φόρος δημόσιος, φόρος τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ὁ περιωρισμένος χρόνος, καθ’ ὃν λειτουργοῦσιν οἱ ἄμβυκες νὰ ἀρθῇ, διότι αὐτὸς ἀποβλέπει μόνον εἰς τὸ ἀποκλειστικὸν κέρδος τῆς Ἑταιρείας. Ὁ φόρος δὲ τῶν 90 δραχμῶν, ὁ ὁποῖος καταβάλλεται δι’ ἕκαστον ἄμβυκα, νὰ καταβάλληται, ὄχι δι’ ὡρισμένας ἡμέρας καὶ δι’ ὡρισμένον χρόνον, ἀλλὰ νὰ καταβάλληται διὰ τὰς 365 ἡμέρας τοῦ ἔτους, καθ’ ἃς οἱ παραγωγοὶ πρέπει νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ ἀποστάζωσι τὰ στέμφυλα καὶ τὰς ἄλλας ὕλας των καὶ μόνον διὰ τῆς τροποποιήσεως αὐτῆς δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐφαρμοζομένη αὐτὴ ἡ φορολογία, ἄνευ παραπόνων. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐπιστήσῃ καὶ ἐπὶ τοῦ σπουδαίου αὐτοῦ ζητήματος τὴν προσοχήν της, διότι οἱ πληθυσμοὶ τῶν Νέων Χωρῶν, καὶ ἰδιαιτέρως οἱ Κρῆτες, δὲν ἐξομοιώθησαν πρὸς μίαν φορολογίαν τοιαύτην, οὔτε δύνανται νὰ ἐξοικειωθῶσι πρὸς μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία τοὺς ἀναγκάζει νὰ ἀπορρίπτωσιν εἰς τοὺς δρόμους σπουδαιότατα καὶ χρησιμότατα προϊόντα αὐτῶν, διὰ νὰ ἐξυπηρετήσωσιν, οὐχὶ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ τὸ ἰδιαίτερον καὶ ἀποκλειστικὸν συμφέρον μιᾶς βιομηχανικῆς Ἑταιρείας.

§22ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ διαφορὰ τῶν ὅρων ἐν ἑκάστῳ διαμερίσματι, ἀποτελεῖ μία τῶν μεγίστων δυσχερειῶν κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῆς κατασκευῆς τοῦ οἰνοπνεύματος. Αἱ διαφοραὶ περὶ τοὺς ἄμβυκας εἶναι κοιναὶ καὶ ἀπὸ τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου εἰς τὰς Νέας Χώρας, καὶ ἐν ταῖς Νέαις Χώραις πρὸς ἀλλήλας λαμβανομένας. Ἐπειδή, ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν πρέπει νὰ γίνηται, τὸ πιέζον τοὺς ὑπὸ ἄλλας συνθήκας εὑρισκομένους Ἕλληνας, καλὸν θὰ ἦτο, ἵνα πάντες οἱ τῶν νέων ἐπαρχιῶν ἀντιπρόσωποι, οἵτινες, ὁπωσδήποτε, λόγῳ τῆς ἐν τῇ χώρᾳ αὐτῶν καταστάσεως, κινοῦνται ἐπὶ τὸ αὐτό, νὰ συνήρχοντο εἰς ἐπιτροπήν, ἥτις νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τῶν ἀμβύκων.

§23ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§24ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Οὕτω θὰ δώσωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ μέσον νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐν πλήρει γνώσει τὸ ζήτημα τοῦτο τῶν Νέων Χωρῶν καὶ νὰ περιορίσῃ ἴσως καὶ τὰς ἰδίας αὐτῆς διαθέσεις, αἵτινες εἶναι φυσικόν, προκειμένου περὶ ἀφομοιώσεως, νὰ γεννῶσιν εἰς αὐτὴν ῥοπὴν ὁμοίαν πρὸς τὴν ἐν Παλαιᾷ Ἑλλάδι ὑφισταμένην. (Χειροκροτήματα).

§25ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ λάβω ὑπ’ ὄψει μου τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ θὰ προβῶ καὶ εἰς τὸν καταρτισμὸν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§27ΟΘ. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, κ. Πρόεδρε, καὶ παρακαλοῦμεν, κατόπιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ διορίσητε, ὅσον τάχιον, τὴν ἐπιτροπήν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφοράς.

§29Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἐντολῇ τῶν συμπολιτῶν μου, κατοίκων Μολάων τῆς Ἐπαρχίας Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, λαμβάνω τὴν τιμήν, μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Γ. Μαυρομιχάλη, νὰ ὑποβάλλωμεν πρότασιν νόμου «περὶ συστάσεως ἡμιγυμνασίου ἐν Μολάοις», πρωτευούσῃ τῆς ἐπαρχίας Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς. Οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως Μολάων, συναισθανόμενοι τὴν οἰκονομικὴν περίοδον, τὴν κρίσιμον, τὴν ὁποίαν διατρέχει τὸ Κράτος, ὑφιστάμενοι δὲ δυσχερείας μεγάλας ἐπικοινωνίας πρὸς τὰς ὁμόρους Ἐπαρχίας τοῦ Νομοῦ, προῆλθον εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ζητήσωσι δι’ ἡμῶν παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν σύστασιν ἡμιγυμνασίου, τοῦ ὁποίου τοὺς πόρους πρὸς συντήρησιν, θὰ καλύψωσι, θὰ ἀρυσθῶσιν ἐκ τοῦ εὐρώστου λιμενικοῦ ταμείου τῆς Πλήθρας Ἐληᾶς, ἐπινείου τῶν Μολάων καὶ ἐκ τῶν Κοινοτήτων ὁλοκλήρου τῆς ἐπαρχίας, ἰδίως ὅμως τῶν τοῦ τέως Δήμου Ἀσωποῦ, οἱ ὁποῖαι, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, προθυμοποιοῦνται νὰ εἰσφέρωσι πρὸς κάλυψιν τῶν δαπανῶν. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν σχετικὴν πρότασιν νόμου.

§30Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἄν δὲν πρόκειται νὰ πληρώνῃ τὸ Δημόσιον, εὐχαρίστως θὰ λάβω ὑπ’ ὄψει τὴν αἴτησίν σας.

§31Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, γνωρίζων τὴν ὑμετέραν γνώμην, ὅσον ἀφορᾷ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Δημοσίου Ταμείου, καὶ ἀντιλαμβανόμενος καὶ ἐγώ, καίτοι μὴ ὤν ἐγγύς, ὡς ὑμεῖς, εἰς τὴν διαχείρισιν, θὰ ἐθεώρουν περιττὸν, βεβαίως, νὰ ἐπαναλάβω ὅσα ἐλέχθησαν, ὅσον ἀφορᾶ τὴν περίθαλψιν τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων. Ἐπειδὴ ὅμως μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ ἐξ ἐπιστολῶν διαφόρων φρουρῶν τῆς Μακεδονίας καὶ ἐξ ἄλλων μερῶν καὶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ὅτε ἄρτι μετέβην εἰς τὸν Νομόν μου, ὅθεν ἐπανῆλθον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι ἡ μαστίζουσα πενία εἶναι τοσαύτη, ὥστε νὰ ἔχῃ ἀντίκτυπον ἀρκετὰ ἰσχυρὸν, καὶ δὲν εἶναι πλέον τοῦτο ζήτημα οἰκονομικόν, τὸ ζήτημα τῆς περιθάλψεως τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων, ἀλλ’ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν κοινωνικὸν καὶ πολιτικόν. Θὰ ἐπεθύμουν τὰ μέτρα, τὰ ἐξαγγελθέντα ὡς ὑποβληθησόμενα, τὰ οἰκονομικὰ πρὸς ἀντίκρυσιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ Δημοσίου Ταμείου, νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ ὑποβάλητε ὡς τάχιον, καὶ ἕν ἐξ αὐτῶν, ἀναλόγως τῶν προσδοκωμένων εἰσπράξεων, νὰ προορισθῇ διὰ τὴν περίθαλψιν τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων, διότι ὁ ἀντίκτυπος θὰ εἶναι ταχὺς καὶ ἰσχυρός, ὡς εἶπον. Προκειμένου δὲ περὶ τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου καὶ Γυθείου, αἱ ὁποῖαι εἶναι τόσον ἄγονοι καὶ τόσον πτωχαί, ἡ κατάστασις εἶναι ἀπελπιστική.

§32ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τοῦτο, τὸ ὁποῖον λέγετε, εἶναι τὸ αἴσθημα παντὸς βλέποντος καὶ ἀκούοντος, καὶ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ τὸ ἀντιληφθῶμεν καὶ ἀπὸ τοῦ κέντρου καὶ ἀπὸ τῶν ἄκρων. Εἶναι, ἀληθῶς, ἀτύχημα· καὶ ἐννοεῖται, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱαδήποτε ἐνέργεια προκαλοῦσα εἰσφορὰν χρήματος ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου Ταμείου, νὰ μὴ ἀποβλέπῃ, κατὰ πρώτιστον λόγον, εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως δυνηθῇ νὰ πράξῃ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν ἐκ τῶν πόρων, τοὺς ὁποίους ἔχει, ὑπὲρ τῶν ἐχόντων δικαίωμα νὰ ἀποβλέπωσιν εἰς ἐπικουρίαν, καθ’ ὃν χρόνον οἱ ἄνδρες εὑρίσκονται ἐπίστρατοι. Πεισθῆτε, ὅτι τὰ πράγματα δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως νὰ βλέπῃ τις, ἢ ὅπως βλέπετε αὐτὰ ὑμεῖς, καὶ ἀποτελεῖ τοῦτο ἀκριβῶς λόγον ἐπιπρόσθετον, ὅπως προσέχωμεν καὶ προσπαθήσωμεν νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὴν ἀξίωσιν ταύτην τὴν εὔλογον, νὰ ἐπικουρηθῶσιν αἱ οἰκογένειαι τῶν ἀπόντων εἰς ὑπηρεσίαν στρατιωτικήν. Τὸ πρᾶγμα εἶναι δυσκολώτατον σήμερον, εἶναι σχεδὸν ἀδύνατον, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν δίδωσιν ψιχία τινὰ δεξιὰ καὶ ἀριστερά, ἵνα προλάβωμεν δυστυχίας. Ἀλλά, βεβαίως, θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπαρκέσωμεν ἐν μέτρῳ εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτήν, ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ κατασταθῇ δυνατὸν νὰ ψηφισθῶσιν ἐκεῖναι αἱ πρόνοιαι αἱ φορολογικαί, ὅσαι φαίνονται δυναταὶ καὶ αἵτινες θὰ ἐπιτρέψωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἔχουσαν περισσότερα ἐφόδια, νὰ διαθέσῃ τὸ ἀναγκαιοῦν, κατὰ πρώτιστον λόγον, μέρος ὑπὲρ τῶν οἰκογενειῶν τῶν πασχουσῶν τῶν ἐπιστράτων. Πρέπει νὰ ληφθῇ ὅμως τοῦτο ὑπ’ ὄψιν, ἐφ’ οὗ κατ’ ἀνάγκην ἐπεστήθη ἡ προσοχή μου, καὶ περὶ οὗ πολλοὶ τῶν κυρίων συναδέλφων μοὶ ἔδειξαν ὅτι ἔχουσιν ὁμοίαν γνώμην· πρέπει νὰ ἐπιστηθῇ τῶν κατὰ τόπους ἁρμοδίων, τῶν ἐντοπίων ἰδίως ἀρχῶν, ἡ προσοχὴ εἰς τὸ νὰ μὴ ἐπιτραπῇ νὰ παρεισάγωνται εὔποροι μεταξὺ τῶν ἀπόρων. Διότι, δυστυχῶς, ἡ κατάχρησις αὕτη ἀπαντᾷ ἁπανταχοῦ, ἀπὸ τῶν Ἀθηνῶν μέχρι τῶν περάτων τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἔρχονται πολλάκις εὔποροι καὶ παρεμβάλλουσι τὴν χεῖρα αὐτῶν, καὶ ἐπειδὴ συχνὰ συμβαίνει οἱ εὐπορώτεροι νὰ ἔχωσι καὶ περισσοτέρους προστάτας, νὰ ἀφαιρῶσιν οὕτως ἐκεῖνο τὸ ἐπικούρημα, ὅπερ, ἂν δὲν ἀφῃρεῖτο ὑπ’ αὐτῶν, θὰ μετέβαινεν εἰς τῶν ἀληθῶς ἀπορούντων τὰς χεῖρας. Τοῦτο ἕκαστος ἀντιπρόσωπος τῶν ἐπαρχιῶν τῶν διαφόρων Νομῶν, πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει, διότι εἶναι γεγονός, ἕκαστος δὲ βεβαίως, κηδόμενος τοῦ ἀγαθοῦ, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι θέλει φροντίσῃ, ὅπως κατὰ τόπους ἐπιδράσῃ πρὸς βελτίωσιν, ὅσον εἶναι δυνατόν, τῆς τοιαύτης καταστάσεως.

§33Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὐχαριστῶ διὰ τὰς δηλώσεις ταύτας, ἀλλ’ ἡμεῖς ἔχομεν ἓν λιμενικὸν ταμεῖον, τὸ ὁποῖον μὲ ὅλα τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἔχει, παρουσιάζει περιθώριον καὶ πλεόνασμα, εἶδον δὲ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Πατρῶν, νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπικουρίαν τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων διὰ ποσοῦ 45.000 δραχ. Δὲν νομίζω, ὅτι δύναται τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Γυθείου νὰ διαθέσῃ τοσοῦτον ποσόν, ἀλλ’ 20.000 δρχ. δύναται νὰ τὸ διαθέσῃ.

§34ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ τὸ ἐξετάσω αὐτό. Τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Πατρῶν αὐθορμήτως ἔκαμεν ὅ,τι ἔκαμε, δὲν πιστεύω νὰ τὸ ἔκαμεν ἐξ ἐπιβολῆς.

§35Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς γνωρίσω, ὑπευθύνως καὶ νὰ κάνω τὴν δήλωσιν, ὅτι πάντες οἱ ἀποτελοῦντες τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν Γυθείου, ὡς καὶ τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον, προσπαθοῦν νὰ ἐξεύρουν τρόπον, ἵνα ἀνακουφίσουν τὰς οἰκογενείας. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω αἴτησιν τῶν κατοίκων τοῦ τέως Δήμου Λαγυΐας, ζητούντων τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς ἀγόνου γραμμῆς Ἀχιλλείου, ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖτο κατὰ τὸ παρελθόν. Αὐτὸ ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Ἐπίσης, ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Λαγυΐας διὰ τὴν ἵδρυσιν μεταβατικοῦ Εἰρηνοδικείου. Ἡ Λαγυΐα κεῖται εἰς τὸ Ταίναρον καὶ ἀπέχει 12 ὥρας ἀπὸ τὸ Γύθειον, δὲν ὑπάρχει δὲ οὐδὲ κἄν βατὴ ὁδός, καὶ οἱ κάτοικοι ὑφίστανται πολλὰς περιπετείας, ὅταν πρόκειται δι’ ἕν ἁπλοῦν πταῖσμα, νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸ Γύθειον καὶ κατὰ πᾶσαν ὥραν τοῦ ἔτους, ἰδίως δὲ τὸν χειμῶνα, ὅταν ἀποκλείονται ἀπὸ θαλάσσης καὶ ξηρᾶς. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ διαβιβάσῃ τὰς αἰτήσεις ταύτας, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀφορῶντα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἐρωτήματα καὶ ἀναφοράς, τὰς ἀναβάλλω, διότι ἀπουσιάζει.

§36Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ηὐτύχησα νὰ ἀκούσω τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως πρὸς τὴν ὑπὸ τοῦ κ. Συναδέλφου ὑποβληθεῖσαν αἴτησιν περὶ ἡμιγυμνασίου Μολάων.

§37Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Εἶπον, κ. Βουλευτά, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον εἶναι πρόθυμον νὰ συναινέσῃ, ἵνα γίνῃ ἡμιγυμνάσιον, ἀρκεῖ νὰ μὴ πληρώνῃ τὸ Δημόσιον. Τοιοῦτόν τι ἔγινε καὶ εἰς Κρήτην.

§38Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ οἱ Μολάοι εἶνε ἡ πρωτεύουσα τῆς ἐπαρχίας μου καὶ ὁ τόπος εἰς τὸν ὁποῖον ἐγεννήθην καὶ εἰς τὸν ὁποῖον κατοικῶ, διὰ τοῦτο ἔρχομαι νὰ ὑποστηρίξω θερμότερον τὴν πρότασιν ταύτην, ὑποβάλλω δὲ πρὸς τοῦτο καὶ τὸ ψήφισμα τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου μετὰ εἰδικῆς ἐντολῆς πρός με, φερούσης ὑπογραφὰς 26 μελῶν τῆς Κοινότητος. Συγχρόνως ὑποβάλλω καὶ μίαν σημείωσιν ἰδικήν μου πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ τὸν κ. Ὑπουργόν, πρὸς ὃν ἀνακοινῶ, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς κοινοτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὰ μέλη ἐκ τῶν προτέρων ἐκφράζουσιν ἐνθέρμους εὐχαριστίας καὶ βαθεῖαν εὐγνωμοσύνην.

§39Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Αὐτὸ εἶνε καθῆκόν μου.

§40Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντί, λοιπόν, νὰ παραδώσω τοῦτο εἰς τὸν κ. Πρόεδρον, ἵνα σᾶς μεταβιβάσῃ αὐτό, ἐπιτρέψατέ μοι, νὰ δώσω αὐτὸ πρὸς ὑμᾶς.

§41Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Εὐχαρίστως.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λόντος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Ἑταιρείας Ταμβάκων Δ. Δημητριάδης καὶ Σια.

§43Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς, περὶ ἧς πρόκειται, δὲν θὰ θελήσω νὰ συζητήσω, διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον κατέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, «περὶ τροπολογίας τῆς φορολογίας τῶν Νέων Χωρῶν» ὑφίσταται διάταξις, προνοοῦσα διὰ τὸ ζήτημα περὶ οὗ ἡ ἀναφορά. Θὰ παρακαλέσω, ὅθεν, ὑμᾶς ὅπως τὴν διαβιβάσητε εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καζατζῆς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§45Κ. ΚΑΖΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὸ ἀντικείμενον τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς δὲν εἶναι τόσον τὸ φορολογικόν, ὅσον τὸ παράπονον, ὅτι γίνεται λαθρεμπόριον εἰς μεγάλον κύκλον ἀπὸ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα εἰς τὴν Νέαν, οἱ δὲ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἠγόρασαν ἓν προνόμιον, μένουν μὲ τὰς ἐγκαταστάσεις καὶ τὰ ἔξοδα.

§46ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει νομοσχέδιον περὶ ταμβάκου τετυπωμένον, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ ὑποδείξητε ἐκεῖ τὰ ἀναγκαιοῦντα μέτρα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὴν σχετικὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Λεβίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κτηνοτρόφων βουστασιαρχῶν Ἀθηνῶν.

§48Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον ἔχει ἀνάγκην, βεβαίως, τῆς ἐπιτάξεως τῶν κτηνοτροφικῶν εἰδῶν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, χάριν τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατεύματος. Βεβαίως, δὲν σκοπῶ νὰ ἀμφισβητήσω τὰς μεγάλας ἀνάγκας, ἐν αἷς εὑρίσκεται τὸ στράτευμα. Σημειώσατε ὅμως καλῶς, ὅτι καὶ κοινωνικαὶ ἀνάγκαι ὑφίσται τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς ἐπιβάλλουσι νὰ μὴ ἀποθάνωσι καὶ οἱ βόες τῶν βουστασιαρχῶν. Τὸ γάλα τῶν βοῶν τούτων εἶναι χρήσιμον τοῖς κατοίκοις τῶν δύο τούτων πόλεων, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὰ τὰ Νοσοκομεῖα, πολιτικὰ καὶ στρατιωτικὰ τῶν δύο τούτων πόλεων σπουδαιότατα χρησιμεύει. Γνωρίζετε δέ, ὅτι σήμερον ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς αὐτὸς τρέφεται διὰ τοῦ γάλακτος τῶν βοῶν, ἐλάχιστος διὰ γάλακτος αἰγῶν ἢ προβάτων. Ἑπομένως, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, οὐχί, βεβαίως, νὰ ἄρῃ τὸ μέτρον τῆς ἐπιτάξεως τῶν κτηνοτροφιῶν εἰδῶν, ἀλλὰ ὁπωσδήποτε νὰ ἐπέλθῃ ἐπιεικές τι μέτρον ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, καθ’ ὅσον κινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν θνήσκοντα ἐκ πείνης τὰ ζῷα τῶν δύο πόλεων. Μάλιστά τις τῶν κυρίων βουστασιαρχῶν μὲ προσεκάλεσε νὰ ἐπισκεφθῶ τὸ βουστάσιον αὐτοῦ, καὶ μετέβην, εἶδον δὲ τὰ ζῷα ταῦτα εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν. Ἐὰν δὲ ἐζῶμεν εἰς τὴν ἐποχήν, καθ’ ἣν τὰ ζῷα φωνήεντα ἦν, ἴσως ἠθέλομεν ἔχει καμμίαν διαδήλωσιν τῶν ζώων ἔξωθι τοῦ Βουλευτηρίου. Ἐκ τούτου, βεβαίως, δὲν κινδυνεύομεν σήμερον, διότι ἀφῃρέθη ἡ ὁμιλία τῶν ζώων. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε, τὸ πρᾶγμα εἶναι σπουδαῖον, διότι φαντασθῆτε ὁποίαν ἐπιρροὴν θέλει ἐξασκήσει ὁ θάνατος τῶν ζώων αὐτῶν ἐπὶ τῆς ὑγείας τῶν δύο πόλεων. Καὶ βεβαιῶ ὑμᾶς, ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ τοιούτου κινδύνου. Ταῦτα εἶχον νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσελεπίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ συνταξιούχου Γραμματέως τῆς Μητροπόλεως Χίου Ν. Κωνσταντινίδου.

§50Μ. ΤΣΕΛΕΠΙΔΗΣ. Ὁ ὑποβαλὼν τὴν ἀναφορὰν Κωνσταντινίδης εἶναι εἷς ἐκ τῶν πολλῶν ἀφανῶν, ἀλλ’ ἀληθῶν ἐργατῶν τοῦ Ἐθνικοῦ οἰκοδομήματος. Ἐπὶ πεντήκοντα ἔτη ὑπηρέτησε τὴν Χῖον καὶ τὰ Ψαρρά, εἰς δημοσίας καὶ κοινοτικὰς θέσεις, ἐπὶ τριάκοντα δ’ ἔτη διηύθυνε τὸ γραφεῖον τῆς Μητροπόλεως Χίου. Πόσον διάφορος εἶναι ἡ ἀποστολὴ τῶν Μητροπολιτῶν ἐν Τουρκίᾳ ἀπὸ τῆς τῶν ἐν Ἑλλάδι ὁμοίων των, πάντες γνωρίζετε. Ἐκτὸς τῶν ἐκκλησιαστικῶν καθηκόντων, αἱ Μητροπόλεις ἐν Τουρκίᾳ ἔχουσι καὶ πολλὰ ἄλλα σπουδαῖα καθήκοντα. Εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, μικρὰ τμήματα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ τὰ προνομιακὰ ζητήματα καὶ διὰ τὰς σχέσεις τῆς ἐκκλησίας πρὸς τὴν Τουρκικὴν ἀρχήν, καὶ τὰ ξένα Προξενεῖα· εἶναι μικρὰ τμήματα τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, διὰ τὰ κοινοτικὰ ζητήματα καὶ διὰ τὴν διοίκησιν καὶ ἐποπτείαν τῶν φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων τῆς ἐπαρχίας, εἶναι μικρὰ τμήματα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας διὰ τὴν ἐν τῇ περιφερείᾳ των ἐκπαίδευσιν καὶ διὰ τοὺς διορισμοὺς καὶ παύσεις τῶν διδασκάλων, ὡς καὶ διὰ τὸν ἔλεγχον τῶν προσόδων καὶ δαπανῶν τῶν σχολείων. Ἐκτὸς τούτου, ἐν ἑκάστῃ Μητροπόλει ὑπάρχουσι δύο δικαστήρια, ἓν καθαρῶς πνευματικόν, διὰ τὰς πειθαρχικὰς καὶ ἄλλας ποινὰς τῶν κληρικῶν καὶ μοναχῶν, καὶ διὰ τὸ πνευματικὸν μέρος τῆς μνηστείας, τοῦ γάμου, τῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν συζύγων κλπ., καὶ ἕτερον, τὸ λεγόμενον μικτὸν Δικαστήριον, δι’ ὅλας τὰς προνομιακὰς διαφοράς. Ὅλον, λοιπόν, αὐτὸν τὸν ὄγκον τῆς ἐργασίας, ἐπὶ τριάκοντα ἔτη διηύθυνεν ἐν τῇ Μητροπόλει Χίου ὁ Κωνσταντινίδης, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι πολλάκις ἐπιτυχῶς εἰργάσθη καὶ διεχειρίσθη τὰ διάφορα ζητήματα, κυρίως δὲ τὰ προνομιακὰ ἀπέναντι τῆς Τουρκικῆς διοικήσεως. Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἰς ὅλον του τὸν βίον εἶχεν ἕνα μέγαν καὶ ἱερὸν πόθον, ὅπως καὶ ὅλοι ἡμεῖς οἱ ἐκ τῶν Νέων Χωρῶν, νὰ ἴδῃ τὴν Πατρίδα του ἐλευθέραν. Καὶ εὑρισκόμενος εἰς τὸ τέρμα τοῦ βίου, εἶχε τὸ μέγα εὐτύχημα νὰ ἴδῃ τὴν πλήρωσιν τῶν ὀνείρων του καὶ τὴν Πατρίδα του ἐλευθέραν. Ἀλλὰ τὴν ἐλευθερίαν ταύτην ἐπλήρωσε μὲ τὴν στέρησιν τοῦ ἄρτου του, διότι ἀπό τινων ἐτῶν, λόγῳ γήρατος, εἶχεν ἀποσυρθῆ τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐλάμβανε μίαν σύνταξιν 60 δραχμῶν ἐκ τοῦ Ταμείου τοῦ Μικτοῦ Δικαστηρίου τῆς Μητροπόλεως. Αἱ Μητροπόλεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον τόσον ἐκτεταμένην δικαιοδοσίαν, εἶχον καὶ ἀνάλογα εἰσοδήματα καὶ ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τούτων τῆς Μητροπόλεως Χίου ἐπληρώνετο καὶ ἡ σύνταξις τοῦ Κωνσταντινίδου. Ἀλλά, τώρα, μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, αἱ Μητροπόλεις πλέον δὲν ἔχουν κανὲν εἰσόδημα, καὶ κατ’ ἀνάγκην καὶ ἡ σύνταξις αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου ἔπαυσε. Νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι καθῆκον τῆς Πολιτείας νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ δίδῃ αὐτὴν τὴν σύνταξιν. Καὶ νομίζω, ὅτι τὸ Κράτος ἔχει καθῆκον νὰ δίδῃ σύνταξιν, ὄχι μόνον εἰς αὐτόν, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλους, οἱ ὁποῖοι ὡς αὐτός, ἐλάμβανον, ἢ ἔπρεπε νὰ λαμβάνωσι τοιαύτην, ὅπως εἶναι, λ. χ., οἱ ἀγωνισταὶ τῆς Κρήτης κλπ. Εἶναι καθῆκον τῆς Πολιτείας νὰ μεριμνήσῃ περὶ ὅλων αὐτῶν, διὰ τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὴν Βουλὴν ἑνὸς γενικοῦ νομοσχεδίου. Ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ Κράτους θὰ εἶναι ἐλαχίστη, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀρωγήν, ἥν θὰ παράσχῃ εἰς τὰ πρόσωπα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ὑπηρέτησαν τὴν Πατρίδα καὶ τὸ Ἔθνος...

§51ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσων ἐτῶν εἶναι ὁ Κωνσταντινίδης;

§52Μ. ΤΣΕΛΕΠΙΔΗΣ. Εἶναι 75–80 ἐτῶν. Ἡ σύνταξις, τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ, δὲν θὰ διαρκέσῃ, βεβαίως, ἐπὶ πολύ. Μέχρις ὅτου ὅμως εἰσαχθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ εἶπον, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅπως ἐκ τοῦ κονδυλίου, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν δι’ ἔκτακτα ἔξοδα, ἐξακολουθήσῃ νὰ δίδῃ αὐτὴν τὴν γλίσχρον σύνταξιν τῶν 60 δραχμῶν κατὰ μῆνα εἰς τὸν Κωνσταντινίδην. Ταύτην τὴν παράκλησιν ἔχω νὰ ἀπευθύνω, καὶ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ εἶναι σύμφωνος νὰ δεχθῇ τὴν παράκλησίν μου καὶ νὰ κάμῃ σύστασιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, μέχρις οὗ, ὡς εἶπον, ληφθῇ ἕν γενικὸν νομοθετικὸν μέτρον ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται διὰ τὴν αὔριον. Ἐξαντληθείσης τῆς κεκανονισμένης ὥρας, ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐρωτήσεων Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαδερός.

§54Ε. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν αὔριον, διότι ἀπουσιάζει ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Σταματιάδης.

§56Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, θὰ ἐπεθύμουν πολὺ νὰ εὑρίσκετο ἐν τῇ αἰθούσῃ καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, πρὸς ὅν ἐπίσης ἀπηύθυνα ἐρώτησιν, πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος μηνός, καὶ τῆς ὁποίας ἡ ἔννοια ἦτο σαφής, καίτοι τὰ ἀποτελέσματα ἦσαν ἀρκετὰ καθαρά. ἐν τούτοις δὲν κατώρθωσα παρὰ δυνάμει τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως νὰ περιμένω ἑνάμισυ μῆνα, διατί, νομίζετε; Διὰ νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ, διὰ νὰ μάθω ἐγώ, διὰ νὰ μάθῃ σύμπασα ἡ Φυλή, τὶ ἐγένετο πρὸ ἑνὸς καὶ δύο μηνῶν. Ἐνθυμεῖσθε, βεβαίως, ὅλοι, — καὶ ἐθορυβήθητε ὅλοι καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ θορυβηθῆτε, — ὅταν ἐμανθάνετε, ὅτι ἐν Βρυσούλοις, εἰς τὸ καθαρῶς Ἑλληνικὸν τμῆμα, εἰς τὸ ἐπίνειον τῆς Σμύρνης, τὸ καμαρωμένον, τὸ ἱστορικόν, τὸ πρωτοστατοῦν εἰς πᾶσαν Ἑλληνικὴν ἰδέαν, ὁ τὲ μὲν τοῦτο δι’ ἀεροπλάνων ἐβομβαρδίζετο, ὁ τὲ δὲ δι’ ὑπονόμων, ὁ τὲ δὲ διὰ θωρηκτῶν, ὁ τὲ δὲ δι’ ὑποβρυχίων. Ὅλα αὐτὰ διεσταυρώθησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἄνευ ἐπισήμου γνώσεως τῶν ἐνταῦθα προσφύγων, τῶν ὁποίων αἱ οἰκογένειαι παραμένουσιν ἐκεῖ, καὶ ἡμῶν αὐτῶν ἀκόμη, τῶν ὁποίων τὸ ἐνδιαφέρον δὲν ἔλειψε ποτὲ ἀπὸ τοὺς ἀδελφοὺς μας ἐκείνους, νὰ μάθωμεν τὶ ἀκριβῶς συμβαίνει. Ἔσπευσα νὰ ἐγγραφῶ ἀμέσως εἰς ἐρώτημα, διὰ νὰ μάθω ἐγώ, καὶ δι’ ἐμοῦ, νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ τὶ ἐγένετο, τέλος πάντων, ἐν Βρυούλοις, πόσοι ἐφονεύθησαν, ποία ἦτο ἡ ἀφορμή, ποῖος ὁ ὑπαίτιος, ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὶ συνέβη ἀκριβῶς. Δι’ αὐτὸ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ τῆς ἐπισήμου θέσεώς του, μολονότι καὶ ἐκεῖνος δὲν δύναται νὰ κρατῇ ὅλην αὐτὴν τὴν σειρὰν τῶν γεγονότων ἐν τῇ διανοίᾳ του, οὔτε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ ἐπεθύμουν ἀπὸ τῆς ἐπισήμου θέσεώς του, νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὶ συνέβη ἐπακριβῶς, ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν, πόσοι ἄνθρωποι ἐφονεύθησαν, πῶς κατεστράφη αὐτὸς ὁ τόπος, ἐὰν κατεστράφῃ, ἢ ἂν σώζεται, εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται, ἔπαθεν ὑπὸ ἀεροπλάνα, ἀπὸ τηλεβόλα, ἀπὸ Τούρκους, ὡς ἐλέχθη, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ μόνον ἀληθές. Λοιπόν, ὅλα αὐτὰ θὰ παρεκάλουν τὸν Σεβαστότατον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καθὼς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ νὰ εἶναι βέβαιος, ὅτι ἡ ἀνακοίνωσις ἐνταῦθα, τὴν ἑσπέραν αὐτήν, θὰ εὕρῃ ἠχὼ εἰς τὰς συνειδήσεις ὅλων τῶν προσφύγων, οἱ ὁποῖοι συνδέονται μὲ τὸ τμῆμα αὐτό, θὰ εὕρῃ ἠχὼ εἰς ὅλην τὴν Φυλήν.

§57ΣΤ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πιστεύω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας καταλογίζει εἰς ἐμὲ τὴν βραδύτητα τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὴν ἐρώτησιν τὴν ὁποίαν πρὸ καιροῦ ὑπέβαλε. Μόλις ἀπόψε ἐγένετο λόγος περὶ αὐτῆς καὶ σπεύδω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐρώτησίν του. Διὰ τοῦ βομβαρδισμοῦ, ὅστις ἐγένετο πρὸ ἀρκετοῦ καιροῦ, — δὲν δύναμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ὁρίσω ἐπακριβῶς πότε, — βομβαρδισμοῦ ἐξ ἀεροπλάνων Γαλλικῶν καὶ πολεμικῶν Ἀγγλικῶν πλοίων, ἐπροξενήθη βλάβη εἰς τὰ Βρύουλα. Ἐβλάβη τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον, ἐβλάβη ἡ Μητρόπολις, ἐβλάβησαν καὶ οἰκίαι ἰδιωτικαὶ ὁμογενῶν, ἐφονεύθη δὲ μία γυνή, καὶ ἐτραυματίσθησαν δύο, ἅπαντες ὁμογενεῖς. Τῶν ζημιῶν τούτων ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ ζητήσῃ ἐπανόρθωσιν παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως· ἀλλὰ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἀπάντησις δὲν ἐδόθη. Θὰ ἐπαναλάβωμεν τὴν ὑπόμνησιν τῆς πρώτης αἰτήσεως ἐντὸς τινων ἡμερῶν, εὐθὺς δ’ ὡς λάβωμεν ἀπάντησιν, θέλω σπεύσει νὰ τὴν ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν.

§58Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ὡς καὶ τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ πιστεύσῃ, ὅτι οὐδεμίαν πρόθεσιν, οὔτε κατὰ διάνοιαν εἶχον, νὰ ἀποδώσω εἰς αὐτὸν τὴν βραδύτητα, ὀφειλομένην εἰς τὸ κρατοῦν ἐν τῇ Βουλῇ σύστημα.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γκιουλέκας.

§60Ν. ΓΚΙΟΥΛΕΚΑΣ. Μετὰ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς τοὺς κ. κ. Συναδέλφους, παραιτοῦμαι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι θὰ στείλῃ ἀνώτερον ὑπάλληλον, διὰ νὰ ἐπιθεωρήσῃ...

§61ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐστάλη ἐπιθεωρητὴς εἰς τὰς πόλεις, ὅπου ἀπέχουσιν ἓξ ὥρας, ὅπου ὑπάρχουσι δημόσια καταστήματα.

§62Σ. ΠΑΠΑΡΓΥΡΟΥΔΗΣ. Ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ Διοικητηρίου, δὲν εἶναι μεγάλη.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκιουλέκας ἔχει τὸν λόγον, ὅπως ἐρωτήσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν.

§64Ν. ΓΚΙΟΥΛΕΚΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀπήντησε γραπτῶς, ἀλλά, δυστυχῶς, δὲν ἱκανοποίησε τὰς αἰτήσεις μου, διότι εἰς μίαν ἐρώτησιν λέγει: «Κατόπιν διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου, ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς ἀπεκατέστησε τὴν τάξιν». Τὴν τάξιν δὲν τὴν ἀπεκατέστησεν Γενικὸς ἐπιθεωρητής, τὴν τάξιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐγκαταστήσει ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς Γ. Στεφανάκης, γαμβρὸς ἐπὶ ἀνεψιᾷ τοῦ Προέδρου, αὐτὴν τὴν ἀταξίαν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐγκαταστήσει ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητής, τὴν ἀπεκατέστησεν ἡ ἀντίληψις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τῆς καταγγελίας μου, διότι ὁ κύριος αὐτός, ἔχων σκοπὸν μόνον νὰ ἐνεργῇ ὑπὲρ τῶν ἀγοροβωτῶν, οὐδὲν ἄλλο ἔκαμνε, παρὰ νὰ συμπήξῃ τὸ Βενιζελικὸν κόμμα. Ἀπὸ τῆς ἀρχῆς, ἀφ’ ὅτου ἦλθεν εἰς τὸν Νομόν μας, αὐτός, συνέπηξε τοὺς συνδυασμοὺς καὶ κατὰ τὴν πρώτην ἐκλογήν, καὶ κατὰ τὴν δευτέραν. Ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου εἶχεν ὅλους τοὺς ἐπιθεωρητὰς ἰδικούς του, ἐτρομοκράτησε δὲ τοὺς ἀρχιερεῖς, τοὺς ἱερεῖς καὶ τοὺς διδασκάλους εἰς ὅλα τὰ χωριά, διὰ νὰ ψηφίσωσι δὲ οἱ χωρικοὶ ἠρώτων τὸν Παππᾶ καὶ τὸν διδάσκαλον. Αὐτοὺς τοὺς εἶχε κατηχήσῃ καὶ οὕτω εἶχον τὰς ψήφους, ἃς εἶχον. Τηλεγραφικῶς δὲ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κ. Χαρ. Βοζίκης, ἠναγκάσθη νὰ τὸν καλέσῃ εἰς τὰς Ἀθήνας, τῇ αἰτήσει μου. Κατόπιν δὲ τόσων παραπόνων, κρατεῖται αὐτὸς ὡς Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς τοῦ Νομοῦ Κοζάνης. Ἀπορῶ διὰ τοῦτο. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀπήντησεν, ὅτι δὲν ἐπεδόθη καταγγελία εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐναντίον τῶν καθηγητῶν Γκίζα, Δάνα καὶ λοιπῶν.

§65Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἐκ μέρους τοῦ Συμβουλίου, Ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔχει τὴν πρωτοβουλίαν, τὴν πρωτοβουλίαν τὴν ἔχει τὸ Συμβούλιον τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Ἀφοῦ λέγετε ταῦτα ἔχω πεποίθησιν εἰς τὴν γνώμην σας καὶ θὰ ζητήσω ἀκριβεστέρας πληροφορίας καὶ θὰ κάμω ἰδιαιτέραν ἀνάκρισιν διὰ τὴν διαγωγὴν αὐτὴν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ.

§66Ν. ΓΚΙΟΥΛΕΚΑΣ. Διὰ τὰς πράξεις τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ.

§67Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Πολὺ καλά.

§68Ν. ΓΚΙΟΥΛΕΚΑΣ. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς Διευθυντρίας τοῦ Παρθεναγωγείου, αὕτη παρῃτήθη, διότι τὴν ἔπαυσεν ἀπὸ διευθύντριαν.

§69Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Θὰ φροντίσω.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκανίλας.

§71Γ. ΓΚΑΝΙΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ πόνος, ἡ θλῖψις καὶ ἡ ἀπόγνωσις, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθον οἱ δικαιοῦχοι τῶν κτηνῶν, τὰ ὁποῖα ἐπετάχθησαν, δύναται νὰ συγκινήσῃ; καὶ τὸν πλέον ἀδιάφορον, δύνανται νὰ συγκινήσωσι καὶ τὸν πλέον ἀνάλγητον. Τὰ δεινά, Κύριοι, τῆς πείνης, τῆς ταλαιπωρίας, τῆς ἀπονεκρώσεως καὶ ἀπογοητεύσεως, τὰ ὁποῖα ὑπέστη καὶ τὰ ὁποῖα ὑφίσταται ὁ γεωργικός, ὁ κτηνοτροφικός, πληθυσμὸς καὶ ἡ τάξις ἐκείνη τῶν ἀγωγιατῶν εἶναι γνωστὰ εἰς πάντας ἡμᾶς, οἵτινες μετ’ ἄλγους ψυχῆς συνιστῶσι πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα λάβῃ τὴν ἀγαθὴν μέριμναν καὶ ἐπουλώσῃ τὰς χαινούσας ἐκείνας πληγάς. Πλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπήντησεν ὀδυνηρῶς πρὸς ἡμᾶς, ὅτι οἱ πόροι τοῦ Κράτους δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ ἐκπληρώσωσι τὴν ἱερωτέραν ὑποχρέωσιν, λόγῳ τῶν ὑπερτάτων καὶ ὑψίστων ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ Κράτος. Ἀλλ’ αἰσθητὸν κατέστη εἰς πάντας ἡμᾶς ἡ μέχρι σήμερον μὴ ἀπόδοσις τοῦ τιμήματος εἰς τοὺς ἀδικουμένους αὐτοὺς πληθυσμούς, αἰσθητοτέρα δὲ καθίσταται, διότι ἡ γῆ ἔχει ἀνάγκην τῶν ζώων της. Ὁ γεωργικὸς πληθυσμός, Κύριοι, πρέπει νὰ ἀροτριώσῃ τὴν γῆν, διὰ νὰ καταστήσῃ αὐτὴν κατάλληλον πρὸς σπορὰν καρπῶν ὀψίμων καὶ πρωΐμων, διότι ὑπάρχουσιν ἀγροὶ ἐν ἀγραναπαύσει, ἔχουσι δὲ ἀνάγκην χειρῶν. Ἐὰν στραφῇ ἡ ἰδέα, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ τῶν Θεσσαλικῶν μερῶν καὶ τῶν ἄλλων μερῶν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν, πρόκειται καὶ περὶ τῶν σηροτροφικῶν πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀνάγκην τῶν ζώων, διὰ νὰ μεταφέρωσι τὰ ἀπαιτούμενα μωρεόφυλλα. Ἰδού, λοιπόν, εἷς σπουδαιότατος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς Χώρας πρέπει νὰ λάβῃ πρόνοιαν, διότι προηγουμένως εἶπον, ὅτι ἐνδιαφερόμεθα νὰ δώσωμεν τὰ ζῶα εἰς ἐκείνους ἀπὸ τὰς χεῖρας τῶν ὁποίων τὰ ἀφῃρέσαμεν. Θὰ ὑποδείξω καὶ θὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ, ὡς οἷόν τε τάχιον, ἡ ἀπόδοσις τῶν κτηνῶν αὐτῶν, καὶ εὐθὺς ἀμέσως θὰ κάμω τὴν σύστασιν αὐτήν, καὶ παρακαλῶ μετὰ προσοχῆς νὰ ἀκούσητε, κ. Συνάδελφοι. Αἱ ἀποδείξεις, Κύριοι, αἱ κατεχόμεναι παρὰ τῶν κατόχων κτηνῶν, κατὰ τὴν ἀσθενῆ μου γνώμην, ἀποτελοῦν τίτλον· δύνανται, λοιπόν, αἱ ἀποδείξεις αὐταὶ νὰ θεωρηθῶσιν ἀπὸ τοὺς Προέδρους τῶν Πρωτοδικείων, ἢ τοὺς Εἰρηνοδίκας τῆς περιφερείας τῶν κατόχων, καὶ μετὰ τὴν θεώρησιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ γνήσιον τῆς ὑπογραφῆς τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὸ ἀλύμαντον τοῦ περιεχομένου, νὰ προσάγωνται εἰς τὰς Τραπέζας, διὰ νὰ συνομολογῶσιν οἱ κάτοχοι ἓν εἶδος ἐνεχυρογράφου δανείου, ἄνευ τῶν διατυπώσεων, περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει τὸ Καταστατικὸν τῆς Τραπέζης. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο ἀπαιτεῖται καὶ ἡ ἠθικὴ συνδρομὴ τοῦ Κράτους, ἔχουν δὲ, συγχρόνως, καὶ συμφέρον αἱ Τράπεζαι διὰ νὰ ἀποδεχθῶσι τοὺς τίτλους, διότι ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι ἀπαιτήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ καταστῶσιν ἐπισφαλεῖς, ἂν δὲν δώσῃ τὸ χρῆμα εἰς τοὺς κατόχους νὰ καλλιεργήσωσι τὴν γῆν, νὰ πάρουν τὰ εἰσοδήματα καὶ νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις των. Ἔχει, λοιπόν, αὐτὸ τὸ συμφέρον ἡ Τράπεζα καὶ γαργαλιζομένη ἀπὸ αὐτό, δύναται νὰ παράσχῃ τοιαῦτα δάνεια, ἂν ἐπέλθῃ ἡ ἠθικὴ συνδρομὴ τοῦ Κράτους. Δύναται ὅμως νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἄλλος τρόπος. Νὰ ληφθῇ νομοθετικὸν μέτρον, ἀλλὰ συντόμως ἐννοεῖται, διότι λέγουσιν εἰς τὴν πατρίδα μου «ἂν ψοφήσῃς μαύρη μου, χορτάρι μὴ φυτρώσῃ», ὥστε αἱ ἀποδείξεις αὐταὶ νὰ τροποποιηθῶσιν εἰς τρόπον, ὥστε νὰ θεωρηθῶσιν ὡς γραμμάτια ἔντοκα. Ἂν ὅμως καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἀρεστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τότε ὑπάρχει εἷς ἄλλος τρόπος λυσιτελέστερος, ὁ ἑξῆς: ἡ ἔκδοσις δανείου εἰς ὁμολογίας ἴσου ποσοῦ πρὸς τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ὀφείλεται πρὸς τοὺς κατόχους τῶν κτηνῶν αὐτῶν...

§72Γ. ΠΩΠ. Τί ποσὸν ὀφείλεται;

§73Γ. ΓΚΑΝΙΛΑΣ. Εἴκοσι πέντε ἑκατομμύρια. Λοιπόν, φρονῶ, χωρὶς νὰ θίξωμεν τοὺς πόρους τοῦ Κράτους καθ’ ὁλοκληρίαν καὶ χωρὶς τὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους νὰ ὑποστῶσιν ἀβαρίαν, ὅτι δύνανται νὰ ἐκδοθῶσιν ὁμολογίαι ἐπὶ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ. Δὲν πρέπει δὲ τὸ Κράτος νὰ εἶναι ἀναποφάσιστον, διότι αἱ ὁμολογίαι αὐτοῦ τοῦ δανείου θὰ καλυφθῶσιν ἐντὸς πέντε ἢ δέκα ἡμερῶν, ἴσως πρὶν ἢ φύγουν ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ. Σήμερον ἔχουσιν οἱ ἄνθρωποι κεφάλαια, τὰ ὁποῖα ἀποκρύπτουν, δὲν ἠξεύρω διὰ ποῖον λόγον, ἀλλ’ ἠξεύρω ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχει τόσον κεφάλαιον αὐτὴν τὴν ἐποχήν, ὥστε, ἂν διαταχθῇ μία ἐπίταξις τῶν χρημάτων, βεβαιωθῆτε, ὅτι θὰ συναχθῇ πολὺ χρῆμα. Τὸ Κράτος, λοιπόν, δὲν ἔχει νὰ ὑποστῇ καμμίαν ἀβαρίαν, ἀλλ’ αἱ ὁμολογίαι αὐταὶ νὰ εἶναι ἀπὸ 25 δρχ. καὶ ἄνω. Θὰ ἐφοδιάσητε, λοιπόν, μὲ τοιαύτας ὁμολογίας τοὺς κατόχους τῶν ἐπιταχθέντων κτηνῶν, τὰς ὁποίας οὗτοι θὰ παρουσιάσωσιν εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ θὰ συνομολογήσωσιν ἓν δάνειον ἐπὶ ἐνεχύρῳ καὶ τοιουτοτρόπως ὁ κόσμος θὰ ἀνακουφισθῇ. Διότι, Κύριοι Βουλευταί, Κράτος, οἷον ἡ Ἑλλάς, τοῦ ὁποίου ἡ ἱστορία ἡ μεγάλη γράφεται, καὶ ἐγράφη, μέ χρυσᾶ γράμματα. Κράτος, τὸ ὁποῖον ἐκράτησε τὸ γόητρον αὐτοῦ καὶ τὸ κρατεῖ ἀμείωτον μὲ ὅλας τὰς πιέσεις τῶν ἰσχυρῶν τῆς Γῆς. Κράτος, ἔνθα βασιλεύει ὁ Βασιλεὺς Κωνσταντῖνος πρὸς τὸν ὁποῖον προσέφερε, προσφέρει καὶ θὰ προσφέρῃ ὁ λαὸς τὸν τιμαλφέστερον παλμὸν τῆς καρδίας, Κράτος τό ὁποῖον ἀντιπροσωπεύεται ἀπὸ τοιαύτην πατριωτικὴν Κυβέρνησιν, δὲν πρέπει νὰ μὴ δείξῃ στοργὴν εἰς τοὺς ἀδικουμένους πολίτας του. (Χειροκροτήματα).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μεϊμαράκης.

§75Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυθήρων Συνάδελφος κ. Στάης, ἔφερε μερικὰς πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν καὶ κατέστησε γνωστόν, ὅτι διὰ τὴν διοίκησιν τῆς Ἐκπαιδεύσεως δαπανῶνται 1.250.000 δραχμῶν, ἀπέναντι 250 χιλιάδων δραχ., αἱ ὁποῖαι ἐδαπανῶντο κατὰ τὸ παρελθόν. Ἡ προκειμένη ἐρώτησίς μου ἔχει σχέσιν μὲ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον. Ἐκ μερικῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας μοὶ ἔδωκεν ἐγγράφως ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστὸς κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἀποδεικνύεται ὁποία ὑπῆρξεν ἡ οὐσιαστικὴ ἐργασία τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Κατὰ τὸ παρελθόν, δηλονότι, ἔτος, καὶ ἐν μηνὶ Ἰουλίῳ, ὅτε ἐπρόκειτο κατά τινα χρόνον νὰ γίνουν αἱ διδασκαλικαὶ μεταβολαί, ἦτο κάποιος ἐπιθεωρητὴς εἰς τὸ Ἡράκλειον, Πιμπλῆς. Ὁ ἐπιθεωρητὴς αὐτὸς εἶχεν ἀναμιχθῆ εἰς τὰ πολιτικὰ κόμματα μέχρι μυελοῦ ὀστέων. Διεκήρυττε δὲ καὶ πρὶν ἢ προβῇ εἰς τὰς διδασκαλικὰς μεταβολάς, ὅτι ὁ Α ἢ ὁ Β διδάσκαλος θὰ μετατεθῇ, διότι δὲν ἀνῆκεν εἰς τὰς τάξεις τὰς πολιτικάς, εἰς τὰς ὁποίας ἀνῆκεν ὁ κ. Ἐπιθεωρητής...

§76ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος ἦτο Ὑπουργός;

§77Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν προΐστατο ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Βοζίκης. Ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ μὲ δεχθῇ ἡμέραν τινὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον του καὶ τοῦ ἀνέφερον τὰ ἀνωτέρω, μοὶ εἶπε δ’ ὅτι δὲν φαντάζεται ποτέ, ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς ἐκεῖνος θὰ ἐπιτελέσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατήγγειλα εἰς αὐτὸν καὶ ἅπερ μόνον ἐθρυλλοῦντο. Ἀπήντησα εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν τῆς Παιδείας, ὅτι ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων θὰ ἴδῃ ἡ ὑπηρεσία, ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς ἐκεῖνος θὰ πράξῃ πᾶν ὅ,τι ὑπέσχετο. Ἐκτὸς δὲ τῶν ἀνωτέρω καταλλήλως τεθειμένων εἰς κυκλοφορίαν φημῶν, θὰ σᾶς πραιθέτω καὶ τὸ ἑξῆς: Κατὰ τὰς διακοπὰς εἶχεν ἐγκατασταθῆ εἰς Ἡράκλειον εἷς διδάσκαλος ἐκ ξένης περιφερείας, ὅστις περιεφέρετο ἀνὰ τὰς ἀγυιὰς τοῦ Ἡρακλείου καὶ διεκήρυσσεν, ὅτι μετετέθη ὁ ἐξ Ἡρακλείου διδάσκαλος Βερουδάκης καὶ θὰ ἔλθῃ αὐτὸς ὁ ἐκ ξένης περιφερείας, ὡς τοῦ εἶχεν ὑποσχεθῆ ὁ ῥηθεὶς Ἐπιθεωρητής, διὰ τὸν λόγον, ὅτι κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Μαΐου, εἶχε προσχωρήσει εἰς τὸ πολιτικὸν κόμματος Ἐπιθεωρητοῦ. Ἦλθεν ὁ χρόνος τῶν διδασκαλικῶν μεταβολῶν καὶ ὁ κ. Ἐπιθεωρητὴς διὰ καταλλήλου εἰσηγήσεως ἐπέτυχεν ἀπόφασιν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου καὶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἠκούοντο θρυλλούμενα ἀνὰ τὰ καφενεῖα αὐτὰ καὶ ἐπραγματοποιήθησαν. Συνετάχθησαν πολλαὶ ἐφέσεις κατὰ τῶν μεταθέσεων, διότι οἱ μετατιθέμενοι διδάσκαλοι, καθὼς γνωρίζετε, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐφεσιβάλωσι τὴν ἀπόφασιν τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων, εἰς τὰς ἐφέσεις δὲ ἐκείνας ἀναφέρονται λεπτομερῶς διάφορα γεγονότα, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τὸ ἑξῆς: Ὁ διδάσκαλος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μετετέθη ἐξ Ἡρακλείου καὶ ἀντικατεστάθη ὑπὸ τοῦ ἄλλου, ὅστις διεκήρυττε ὅτι θὰ μετετίθετο εἰς Ἡράκλειον διότι προσεχώρησεν εἰς τὰς κομματικὰς τάξεις τοῦ κ. Ἐπιθεωρητοῦ, εἶχε προσκληθῆ ἡμέραν τινὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ἐπιθεωρητοῦ, μεθ’ οὗ συνεπαρέδρευον Βουλευταὶ τῆς ἀνορθώσεως, φίλοι του κομματικοί. Ὁ κ. Ἐπιθεωρητὴς ἐνώπιον τῶν κ. Βουλευτῶν παρεκάλεσε τὸν διδάσκαλον νὰ δεχθῇ νὰ μετατεθῇ ἑκουσίως, οὗτος ὅμως ἀντέστη καὶ τοῦ εἶπεν, ὅτι δὲν δέχεται καὶ ἂν θέλῃ, ἂς τὸν μεταθέσῃ ἀκουσίως, καὶ εἶτα ἀπεχώρησε ἐκ τοῦ γραφείου τοῦ κ. Ἐπιθεωρητοῦ. Κατὰ τὴν ἀποχώρησιν, ὁ διδάσκαλος ἤκουσε νὰ διατάσσουν οἱ συμπαρεδρεύοντες Βουλευταὶ τὸν Ἐπιθεωρητὴν νὰ μεταθέσῃ τὸν διδάσκαλον εἴτε θέλει, εἴτε δὲν θέλει. Συνεπείᾳ τῶν ἀνωτέρω ἐγγράφων, εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ ἐν Ἀθήναις ἑδρεῦον Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, ἠκύρωσε τὰς μεταθέσεις. Ἀλλ’ ἐγὼ ὑπέβαλον τὸ ἐρώτημα πρὸς τὸν σεβαστὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ ἐζήτησα δι’ αὐτοῦ νὰ μάθω, ἀφοῦ εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον ἦλθον τοιαῦτα γεγονότα, διὰ τῶν ὁποίων καταφαίνεται ἡ σκανδαλώδης ἀνάμιξις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ εἰς τὰ κόμματα, τί ἐνήργησε τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον; Ὁ σεβαστός μοι κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὡς προεῖπον, μοὶ ἔδωκεν ἓν σημείωμα, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἀναφέρεται οὐδὲν σχετικὸν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐζήτησα, ἀλλ’ ἀναφέρονται πολλαὶ κατηγορίαι, σχετικαὶ μὲ τὰς διδασκαλικὰς μεταβολὰς Ἡρακλείου, διὰ τὰς ὁποίας καλεῖται εἰς ἀπολογίαν ὁ εἰρημένος ἐπιθεωρητής, διὰ ποίους λόγους, παρὰ τὸν νόμον καὶ τὸ δίκαιον, ἐζήτησε μεταθέσεις πολλῶν δημοδιδασκάλων ἐξ Ἡρακλείου καὶ δημοδιδασκαλισσῶν. Καὶ διὰ ποῖον λόγον ἐντὸς ὀλιγίστου χρονικοῦ διαστήματος βεβαιοῖ περὶ τῶν αὐτῶν προσώπων ἐκ διαμέτρου ἀντίθετα πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δι’ ἐπισήμων ἐκθέσεών του πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐβεβαίου. Ὁ κ. Ἐπιθεωρητής, ἀπαντῶν εἰς ὅλα αὐτά, λέγει, ὅτι αὐτὰ ὅλα τὰ ἔκανε διὰ τὸ καλὸν καὶ διὰ τὸ συμφέρον, κ. Βουλευταί, τῆς Ἐκπαιδεύσεως! Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀπάντησις, ἡ ἀπολογία τοῦ κ. Ἐπιθεωρητοῦ. Τὸ δὲ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, Κύριοι, διὰ τὸ ὁποῖον δαπανῶνται 1.480.000 δρχ...

§78Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ὄχι δά, 120.00 δρχ. μόνον.

§79Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, λέγω, εἰς τὸ ὁποῖον κατηγγέλθησαν ταῦτα, ἀπήντησεν, ὅτι ἐκφράζει τὴν λύπην του πρὸς τὸν ἐπιθεωρητήν. Ἀνεδίφησα σᾶς βεβαιῶ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς νόμους διὰ νὰ ἴδω μὴ τυχὸν τοιοῦτόν τι ἀναγράφεται εἰς αὐτοὺς ὡς ποινή, διότι μόνον τιμωρίαν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ ἀνέμενέ τις κατόπιν τῆς ἐξιστορήσεως τῶν ἀνωτέρω, ἀλλ’ οὐδαμοῦ εἶδον τοῦτο. Αὐτή, Κύριοι, εἶναι ἡ οὐσιαστικὴ ἐργασία, τὴν ὁποίαν κάνει τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον εἰς τὰς ἐπιθεωρήσεις του, καὶ παρακαλῶ νὰ τὸ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν εἰς μελλούσας περὶ αὐτοῦ συζητήσεις.

§80Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Κατωρθώθη ὕστερον ἀπὸ τέσσαρας μῆνας, ποὺ μένει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, νὰ μετατεθῇ ὁ ἐν λόγῳ Ἐπιθεωρητής.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μηλιαρᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§82Ε. ΜΗΛΙΑΡΑΣ. Ἔχω νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅτι ὁ ὑπάλληλος αὐτός, διορισθεὶς ἐνόμισεν ὅτι δὲν ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ θητεύῃ εἰς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ νὰ ἐξυπηρετῇ ὡρισμένην τάξιν προσώπων. Διῄρεσε τοὺς δημοδιδασκάλους εἰς δύο κατηγορίας, καὶ ἡ μὲν μία κατηγορία ἦτο ἡ τῶν εὐνοουμένων, ἡ δ’ ἑτέρα ἡ τῶν καταδιωκομένων. Ὁσάκις ἀντίθετος δημοδιδάσκαλος κατηγγέλλετο, εἰσῆγε τὴν ὑπόθεσιν ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου, κατώρθωνε δέ, ἐξογκώνων τὰ πράγματα, νὰ ἐπιτυγχάνῃ μίαν καταδίκην τοῦ δημοδιδασκάλου. Ὅταν δέ, τοὐναντίον, κατηγγέλλετο εὐνοούμενός τις δημοδιδάσκαλος, διαπράξας λίαν ἀξιοποίνους πράξεις πολλάκις, αὐτός, ὄχι μόνον δὲν εἰσῆγε τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ Συμβούλιον, ἀλλὰ τοὐναντίον, τὴν ἀπέρριπτεν εἰς τὸ χρονοντούλαπον καὶ τὴν ἀπέκρυπτεν ὄχι μόνον ἀπὸ τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὴν προϊσταμένην του ἀρχήν. Ὁσάκις δὲ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι κατήγγελον τὰς παρανομίας ἐκείνας τοῦ διδασκάλου, ἔβλεπον ὅτι ἡ ἐνέργεια τοῦ ἐν λόγῳ ὑπαλλήλου ἦτο μεροληπτική, ἀπηυθύνοντο πρὸς τὸν Γενικὸν ἐπιθεωρητήν, οὗτος δὲ ἐζήτει παρ’ αὐτοῦ νὰ λάβῃ πληροφορίας διὰ τὰς ἐνεργείας, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἐπὶ τῆς καταγγελίας. Αὐτὸς ὅμως ἀπήντα, ὅτι δὲν ἐνήργησέ τι, διότι ἐκ τῆς ἀπολογίας, τὴν ὁποίαν τοῦ ἔστειλεν ὁ καταγγελόμενος δημοδιδάσκαλος, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἄλλως ἀποδείξεως, ἐπείσθη ὅτι ἦτο ἀθῷος τῶν πράξεων. Αὗται ἦσαν αἱ ἐνέργειαι, τὰς ὁποίας ὁ ἐν λόγῳ ὑπάλληλος ἔκαμνε πρὸς προστασίαν τῶν φίλων του. Ἤθελον, λοιπόν, νὰ συστήσω εἰς τὸν ἁρμόδιον κ. Ὑπουργόν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι ὁ σχετικὸς νόμος περὶ ἐπιθεωρητῶν καὶ συμβουλίων ἔχει τὴν ἑξῆς ἀτέλειαν: δίδει τὸ δικαίωμα τουτέστιν εἰς τὸν ἐπιθεωρητὴν νὰ μὴ εἰσάγῃ πᾶσαν ἀναφορὰν καὶ πᾶσαν αἰτίασιν, ἡ ὁποία τοῦ ἀπευθύνεται ἐνώπιον τοῦ συμβουλίου καὶ νὰ κάμνῃ τὴν δέουσαν εἰσήγησιν, ἀλλ’ ἔχει τὸ δικαίωμα αὐτὸς νὰ ὑποβάλῃ ὅσας ἐγκρίνει, ὅσας δὲ δὲν συμφέρουν αὐτόν, νὰ τὰς ἀποκρύψῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὸ μελετήσῃ καὶ νὰ ὑποβάλῃ οἱανδήποτε τροπολογίαν σκόπιμον, ὥστε οἱ ἑκάστοτε ἐπιθεωρηταὶ νὰ μὴ ἔχωσι δικαίωμα, οἱανδήποτε ἀναφορὰν καὶ οἱανδήποτε αἴτησιν, ἀπευθυνομένην αὐτοῖς, νὰ τὴν θέτωσιν εἰς τὸ χρονοντούλαπον κατ’ οἰκείαν κρίσιν, ἀλλά, τοὐναντίον, νὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ τὴν ὑποβάλλωσιν ἐγγράφως εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποφαίνεται περὶ τοῦ βασίμου ἢ μὴ βασίμου αὐτῆς.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ληξάσης τῆς ὥρας τῆς ὁριζομένης διὰ τὰς ἐρωτήσεις, ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας

§84Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, τῶν ὁποίων ἡ ἐκτύπωσις εἶχε καθυστερήσει. (Ἀναγινώσκονται).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§87Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ. Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασίς μου, ὅπως παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἡ πρότασις νόμου «περὶ ἐκλογικῆς περιφερείας» ἐγένετο δεκτή, καὶ τοῦτο ἔχει παραλειφθῆ τῶν Πρακτικῶν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Νὰ σημειωθῇ. Μετὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν καὶ ἡ ἄλλη τῶν κ. Βουλευτῶν, ὥστε ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐπιληφθῇ καὶ τῶν δύο προτάσεων.

§89Σ. ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ. Μία λέξις νὰ προστεθῇ, κ. Πρόεδρε, τὸ περὶ Χειμάρρας.

§90Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον κάμει μίαν διακοπὴν εἰς τὸν κ. Ἀγγελόπουλον, ἡ ὁποία δὲν σημειοῦται εἰς τὰ Πρακτικά.

§91Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μάλιστα, εἶναι σπουδαία.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατυπώσατέ την, παρακαλῶ.

§93Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Διέκοψα τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, τὸν ὁποῖον ἠρώτησα, ἐὰν εἴμεθα σύμφωνοι, ὅσον ἀφορᾷ τὰ κέρδη τῆς Ἑταιρείας καὶ εὑρέθημεν σύμφωνοι. Παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῇ αὐτὸ εἰς τὰ Πρακτικά.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως μετὰ τὴν παρατήρησιν ταύτην. Τὸν λόγον ἔχει ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§95ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Πλησιαζούσης τῆς ἡμέρας τῆς καταθέσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους τούτου, παρακαλῶ, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ δηλωθῇ, ἐὰν ἐπερατώθη τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1915, διότι εἶναι ἀπαραίτητον, πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1916, νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐξετάσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1915.

§96Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, κ. Πρόεδρε, τακτικῶς συνεδριάζουσα, ἐπεράτωσε τὴν μελέτην αὐτῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1915. Ἤδη καταγίνεται εἰς τὴν ἀνάγνωσιν καὶ συζήτησιν τῶν ἐκθέσεων τῶν διαφόρων εἰσηγητῶν, τῶν ὁποίων ἓν μέρος ἐπερατώθη ἤδη, τὸ δὲ ἄλλο, ἐλπίζω, ὅτι εἰς μίαν ἢ δύο συνεδριάσεις θέλει περατωθῇ.

§97ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὥστε, περὶ τὸ τέλος τῆς ἑβδομάδος, ἐλπίζετε νὰ κατατεθῇ ἡ ἔκθεσις;

§98Κ. Α. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀναμφισβητήτως, ἐλπίζω, ὅτι πάντως, μέχρι τέλους τῆς ἑβδομάδος θὰ κατατεθῇ.

§99Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρῆτε, νὰ σᾶς παρακαλέσω κἄτι τι σχετικόν. Ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ὑποβάλητε εἰς τὴν Βουλὴν κατάστασιν τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ ἔτους 1914 καὶ κατὰ τὸ δυνατὸν τοῦ ἔτους 1915, διότι εἴχομεν πλείστας ὅσας εἰσπράξεις, αἱ ὁποῖαι συμπίπτουσι μετὰ τῆς διαχειρίσεως. Ἡ χρῆσις εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν διαχείρισιν, καὶ ἐκείνας, βεβαίως, τὰς ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον.

§100ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ ἐπιτροπὴ νὰ τὰς ζητήσῃ ἀπ’ εὐθείας.

§101Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἐπειδὴ εἶμαι εἰσηγητὴς ἐπὶ τῶν ἐσόδων, δὲν μοὶ ἐδόθη ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1914, ἀλλὰ προσωρινὴ κατάστασις μέχρι τέλους τοῦ Ἰουνίου, ἡ ὁποία εἶναι ἀνεπαρκής.

§102Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἐργασθῶμεν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1914 καὶ 1915, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ ὑπηρεσία.

§103ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐπίσης, θὰ παρακαλέσω, ἐὰν εἶναι δυνατόν, ταχέως νὰ ὑποβληθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καπνοῦ ἐν ταῖς Νέαις Χώραις. Ἡ ἐπιτροπὴ συνεσκέφθη, ἀλλὰ εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἔχωμεν ταχέως τὸ ἀποτέλεσμα, διότι τὸ νομοσχέδιον, τὸ κατατεθὲν ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τοῦ Φεβρουαρίου εἶναι ἐκ τῶν ἐπειγόντων καὶ θέλει συζητηθῇ εὐθὺς μετὰ τὴν κατάθεσιν τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, διότι θέλω ζητήσει τὴν προτίμησιν αὐτοῦ. Ταύτην τὴν ὥραν, παρακαλῶ, νὰ κηρυχθῶσι κατεπείγοντα τὰ ἑξῆς ἐκ τῶν νομοσχεδίων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν: 1) «Περὶ ἐφαρμογῆς τῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1916 καὶ περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν τῆς δηλώσεως τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, μεγάλων ζώων καὶ βοσκησίμων γαιῶν», 2) «Περὶ προσωρινῆς αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ τῶν διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος κυκλοφορούντων πενταδράχμων καὶ δεκαδράχμων τραπεζικῶν γραμματίων». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 12 Δεκεμβρίου 1915 περὶ κατασκευῆς οἰνοπνεύματος ἐξ ἀμυλωδῶν καὶ ζακχαρωδῶν οὐσιῶν», 4) «Περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἔκτακτοι καὶ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων Ἐσωτερικῶν καὶ Ναυτικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1915». 5) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς ἐκδοθέντος ἀπὸ 9 Δεκεμβρίου 1915 Β. Διατάγματος περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 8 Δεκεμβρίου 1915 συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας πρὸς προστασίαν τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος περὶ συνομολογήσεως προσωρινοῦ δανείου δραχμῶν 5.000.000» καὶ 6) «Περὶ τῆς διὰ δημοπρασίας ἐκμισθώσεως τῶν δημοσίων κτημάτων». Εἶναι ἀνάγκη νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῶν κ. κ. Συναδέλφων ἐπὶ τοῦ ἐπείγοντος, ἵνα σύντονος καταβληθῇ ἐργασία καὶ ἐπὶ ἄλλων, ἀλλ’ ἰδίως ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν θεμάτων. Ταῦτα τὰ νομοσχέδια, ἂν κενώσωσι τὴν ἥν κατέχουσι θέσιν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, θέλουσιν ἀναπληρωθῇ διὰ πολλῶν ἄλλων παρασκευαζομένων ἤδη. Εἶναι πιθανὸν, ὅτι, ἀρχομένης τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος θὰ καταθέσω ταῦτα εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ ἀνάγκη τῆς ἐξετάσεως τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν ἀσθενείας, ἡ ὁποία προκαλεῖ εἰσαγωγὴν φαρμάκων, εἶναι ἐπείγουσα. Ἡ στενοχωρία τοῦ δημοσίου θησαυροῦ εἶναι τοιαύτη, ὁποίαν ἀπὸ καταβολῆς τοῦ Βασιλείου δὲν ᾐσθάνθη ἡ Ἑλλάς...

§104Γ. ΠΩΠ. Διορθώσατέ την.

§105ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐὰν δὲν δυνηθῶμεν, ἐλπίζω, ὅτι θὰ ἔλθετε σεῖς νὰ τὴν διορθώσητε.

§106Γ. ΠΩΠ. Βεβαίως.

§107ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἴμεθα ἐν στενοχωρίᾳ, καθ’ ἥν ὥραν τὰ πάντα περὶ τὴν Ἑλλάδα εἶναι τοιαῦτα, ὥστε πολλαπλασίως νὰ ἀποβαίνῃ δυσχερὴς ἡ θέσις οἱασδήποτε Κυβερνήσεως, ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατόν, οὔτε πρὸς τὰ ἔσω, οὔτε πρὸς τὰ ἔξω νὰ ἀτενίσῃ τις πρὸς ἐπαναφορὰν τῶν πραγμάτων εἰς ὁμαλὴν κατάστασιν. Δὲν θέλει βραδύνει ὁ χρόνος, καθ’ ὃν θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν θετικὰ πράγματα καὶ ἀριθμοὺς, μὴ ἔχοντας ἀνάγκην σχολίων. Ἀνάγκη νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή, ὅτι ζῶμεν ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ καὶ ὅτι πᾶν ὅ,τι εἰσάγεται εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, ἀπορροφᾶται ὑπὸ μόνων τῶν ἀναγκῶν τῶν στρατιωτικῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξακολουθοῦσι, δυστυχῶς, νὰ ἐπιβάλλωνται ὑπὸ τῆς καταστάσεως τῆς πλασθείσης ἐν τῇ Χώρᾳ. Ταῦτα δέον νὰ γνωρίσωμεν, ἵνα πεισθῶμεν, ὅτι οὐδὲν ὑπάρχει προυργιαίτερον τῆς φροντίδος νὰ ἀσχοληθῶμεν μετὰ πάσης ἐπιμελείας καὶ πόνου, ὅπως ἐπαναφέρωμεν τὰ πράγματα, οὐχὶ βεβαίως τελείως εἰς κανονικὴν τροχιάν, ἀλλὰ τοὐλάχιστον εἰς ἐκεῖνο τὸ ἀποτέλεσμα, ὅπερ θέλει ἐπιτρέψει νὰ ἀναγνωρισθῇ ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς ὅτι ἔχει δύναμιν ἡ Ἑλλάς νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ τακτικὸν αὐτῆς ἔλλειμμα ἐπαρκῶς, ὅπως ἔπειτα στηριχθῇ εἰς τὴν ἐγγύησιν ταύτην, οἱαδήποτε Κυβέρνησις καὶ ἂν εἶναι, ὅπως ἄλλοθεν ζητήσει νὰ ἐπιτύχῃ τοὺς πόρους, οἵτινες θέλουσιν ἐπιτρέψει νὰ καλυφθῶσιν αἱ κολοσσιαῖαι ἔκτακτοι δαπάναι.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν πρόταξιν τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν;

§109ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἔχει ὁ κ. Γεράκης.

§111Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει εἶναι ἀναγεγραμμέναι δύο προτάσεις νόμων: ἡ «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν νόμων ΑΦΚΖʹ καὶ ΓΨΚΗʹ περὶ διαχειρίσεως τῆς ἐγχωρίου περιουσίας Κεφαλληνίας καὶ ἱδρύσεως δι’ αὐτῆς φιλανθρωπικῶν καταστημάτων» καὶ ἡ «περὶ τοῦ δημοτικοῦ δασμοῦ τοῦ δήμου Ἀργοστολίου» καὶ εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν, ὅπως κηρύξῃ ἡ Βουλὴ κατεπειγούσας τὰς προτάσεις ταύτας. Παρακαλῶ ἰδιαιτέρως τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως, εἰ δυνατόν, υἱοθετήσῃ ἀμφοτέρας τὰς προτάσεις ταύτας, καθότι, ὡς καὶ αὐτὸς ἰδιαιτέρως γνωρίζει, ἀμφότεραι αἱ προτάσεις ἐπιβάλλεται νὰ ψηφισθῶσιν ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ ταχύτερον, καὶ ἰδίως μάλιστα ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 68 πρότασις νόμου, ἥτις ἀφορᾷ τὰ φιλανθρωπικὰ ἱδρύματα τῆς Κεφαλληνίας. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι, μετὰ τὴν κατάργησιν τῶν Δήμων, δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ συγκροτηθῇ διοικητικὸν συμβούλιον, ὅπως διοικήσῃ αὐτὸ τὸ φιλανθρωπικὸν ἵδρυμα τῆς Κεφαλληνίας, ὅπερ, πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ἔχει μεγίστην περιουσίαν καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς σήμερον ὁ ὑπεύθυνος νὰ διαχειρίζηται ταύτην καὶ διατρέχει σπουδαίους κινδύνους, καὶ διακυβεύονται σπουδαῖα συμφέροντα μεγάλης περιουσίας. Παρακαλῶ, λοιπόν, ὅπως προταχθῶσιν αἱ δύο αὗται προτάσεις, οὐδεμιᾶς ἄλλης ἀντιρρήσεως ὑπαρχούσης. Καταθέτω δὲ μάλιστα πρότασιν, ὑπογεγραμμένην παρὰ πολλῶν Βουλευτῶν, περὶ προτάξεως αὐτῶν.

§112Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, διὰ νὰ προταχθῶσιν, ὄχι βεβαίως ἀπόψε, ἀλλὰ κατά τινα προσεχῆ συνεδρίασιν, ἐπιφυλισσόμενος πάντως ὅπως ἐκφράσω τὴν ἐπ’ αὐτῶν γνώμην μου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαλαλᾶς ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§114Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Σήμερον ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπῆς, δι’ ἧς συνιστᾶται ἡ ψήφισις ὑπὸ τῆς Βουλῆς τοῦ Β. Διατάγματος, δι’ οὗ ἐδόθη πρόσθετος μισθὸς εἰς τοὺς ἀξιωματικούς. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔχει κηρυχθῇ κατεπεῖγον πρὸ τῶν ἑορτῶν τῶν Ἀπόκρεω, ἀλλὰ κατέχει ἤδη τὸν ἀριθμὸν 42 ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, οὕτως ὥστε, ἂν τὰ πράγματα βαίνωσι κανονικῶς, δὲν θὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ οὔτε πρὸ τῶν ἑορτῶν τοῦ Πάσχα. Ἐν τούτοις, κ. Πρόεδρε, τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα, ὅπερ τίθεται ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς, συνεπάγεται δαπάνην τοὐλάχιστον δύο ἑκατομμυρίων δραχ. μηνιαίως, νομίζω δέ, ὅτι, καθ’ ὃν χρόνον καθ’ ἑκάστην ἑσπέραν ἀκούομεν παράπονα ἀπὸ τὰς οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων, μὴ δυναμένας νὰ λάβωσι τὴν περίθαλψιν, καθ’ ὃν χρόνον βλέπομεν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους, νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπισπευθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, καὶ εἰ δυνατόν, αὔριον.

§115Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς νὰ προταχθῶσι τὰ νομοσχέδια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, νομίζω δέ, ὅτι ἀφοῦ ἐξαντληθῶσι ταῦτα, δύναται νὰ γίνῃ σκέψις, ὅπως προταχθῶσιν ἄλλα, ἄλλως θὰ προταχθῇ ὅλη ἡ Ἡμερησία Διάταξις.

§116Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Ἐὰν πρὸ ὀλίγων στιγμῶν ἠκούσατε τὴν φωνὴν τῆς Κεφαλληνίας διὰ τὴν ἀνάγκην προτάξεως προτάσεως νόμου πρὸς ἱκανοποίησιν ἐπιτακτικοῦ καὶ ἀπολύτως ἀναγκαίου μέτρου, ἤδη ἀκούσατε καὶ τὴν φωνὴν τῆς Μεσσηνίας διὰ τὴν αὐτὴν ἀνάγκην, πρὸς πρόταξιν προτάσεως νόμου. Διὰ τῆς προτάσεως ταύτης τοῦ νόμου, ἐὰν πρόκειται, περὶ οὐδενὸς ἄλλου, παρὰ περὶ ἱκανοποιήσεως καθαρᾶς τοπικῆς ἀνάγκης. Καθ’ ἣν σειρὰν ἀναγράφεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, οὐδεμία ἐλπὶς παρέχεται πρὸς ψήφισιν τῶν προτάσεων αὐτῶν. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθοῦν, τοὐλάχιστον, αἱ προτάσεις νόμου ἐκεῖναι, αἵτινες δὲν ἔχουν οὐδεμίαν ἀμφισβήτησιν καὶ δὲν θ’ ἀπαιτήσωσι συζήτησιν, οὔτε βραδύτητα καὶ χρόνον τῆς Βουλῆς. Διότι, δεδομένου ὅτι αἱ προτάσεις ἱκανοποιοῦσι τοπικὰς ἀνάγκας, τὸ σύνολον τῶν ἀναγκῶν ἐκείνων δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ τὸ Κράτος αὐτὸ, δὲν εἶναι δέ, νομίζω, ὀρθὸν νὰ παρορῶνται καθ’ ὁλοκληρίαν αἱ κατὰ τόπους ἀνάγκαι, προκειμένου σοβαρώτατα νὰ ἱκανοποιήσωσι τοπικὰ ζητήματα. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὥστε αἱ προτάσεις νόμου, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀπαιτοῦσι συζήτησιν καὶ βραδύτητα, νὰ προταχθῶσιν.

§117Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς δηλώσεως, ἥν ἔκαμεν, ἐν σχέσει μὲ τὰς προτάσεις, τὰς σχετιζομένας μὲ τὴν Κεφαλληνίαν, κατέδειξεν, ὅτι δὲν ἐμπνέεται ἀπὸ τὴν ἰδέαν, ἥν ἤθελε νὰ προτείνῃ ὁ κ. Βουλευτής. Προκειμένου περὶ προτάσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν πρόκειται νὰ προκαλέσωσι μακρὰν συζήτησιν, οὐδὲ νὰ ἀπασχολήσωσι τὴν Βουλὴν ἐπὶ μακρὸν, εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ καὶ συζητηθοῦν κατὰ τὴν Παρασκευήν. Τὴν Παρασκευὴν νὰ ἔχωμεν τὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν πρόκειται νὰ ἀπασχολήσωσιν ἐπὶ μακρὸν τὴν Βουλήν.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου: «Περὶ ἐφαρμογῆς τῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1916 καὶ περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν τῆς δηλώσεως τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν μεγάλων ζώων καὶ βοσκησίμων γαιῶν».

§119ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν)

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ προσωρινῆς αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ τῶν διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος κυκλοφορούντων πενταδράχμων καὶ δεκαδράχμων τραπεζικῶν γραμματίων».

§121Γ. ΠΩΠ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον.

§123Γ. ΠΩΠ. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι φυσικὸν νὰ φαντάζεσθε πάντες, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐκρίθη ὡς ἀπολύτως ἐπεῖγον, συνδέεται μὲ τὰς ἀγαθὰς προθέσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τὰς ὁποίας ὅμως ἀφῆκε νὰ ἐκπληρώσωσιν ἄλλοι εἰς λίαν μεμακρυσμένον χρόνον, ὅταν μετ’ αὐτὸν θὰ θελήσωσι νὰ τὸν διαδεχθῶσιν εἰς τὴν ἐπανόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν τῆς Χώρας. Ἀλλ’ ἀτυχῶς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἐπανόρθωσιν τῶν ἐλλειμμάτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἢ μὲ ἐξεύρεσιν νέων πόρων, ἢ μέσων διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ Κράτους, ἥτις, πρὸ μικροῦ ἀνωμολογεῖτο, ὅτι ἀπὸ καταβολῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου διὰ πρώτην φορὰν παρουσιάζεται εἰς τοιαύτην οἰκτρότητα θέσεως καὶ μορφῆς. Τὸ νομοσχέδιον ἀποτελεῖ ἁπλούστατα μίαν χαριστικὴν πρᾶξιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Εἶναι γνωστόν, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι κατὰ τὴν συνομολόγησιν τῆς τελευταίας συμβάσεως τοῦ Κράτους μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης μακρὰ ἐγένετο συζήτησις, ἔξω ἰδίᾳ τῆς Βουλῆς, περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τραπεζογραμματίων τῶν πέντε καὶ δέκα δραχμῶν, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ κυκλοφορῇ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα. Ἴσως τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀπησχολημένος περὶ ἄλλα καὶ σκεπτόμενος πιθανόν, ὡς ἐβεβαίουν, ἀνάμιξιν ἐκ νέου εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Χώρας, δὲν παρηκολούθησε τὰς μακρὰς καὶ σοβαρὰς συζητήσεις, τὰς γενομένας ἔξω τοῦ περιβόλου τούτου, περὶ τῆς σημασίας καὶ τῆς ἐννοίας μιᾶς τοιαύτης διατάξεως, εὑρισκομένης ἐν τῇ συμβάσει τῇ συνομολογηθείσῃ κατὰ τὴν ἀνανέωσιν τοῦ προνομίου τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐζήτει τότε ἐπιμόνως, ὅπως τὸ ποσὸν τῶν τραπεζογραμματίων τῶν πέντε καὶ δέκα δραχμῶν ἀνέλθῃ μέχρι τοὐλάχιστον πεντήκοντα ἑκατομμυρίων. Ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἀντέταξε, λίαν δικαίως, ζωηρὰν ἄρνησιν, ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐπικρατήσῃ μέχρι τέλους ἡ ἐπιμονὴ αὐτῆς, διότι, ἀτυχῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν πάντοτε ἡ ἐπιμονὴ τῶν Κυβερνήσεων νὰ ἀνθίσταται εἰς τὰς ὀρέξεις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ὑπεχώρησεν, ἀλλ’ ὑπεχώρησε μέχρι τοῦ ἡμίσεος ποσοῦ, τουτέστι μέχρι τῶν 25.000.000. Αἰφνιδίως, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν συμπράξει μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐμφανίζει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν παροχὴν ἑνὸς δικαιώματος, μὴ δοθέντος τότε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ τὸ ὁποῖον ἐζήτει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα καὶ παρέχει καὶ νέα ὑπὲρ τοῦ Κράτους ἀνταλάγματα, ἐμφανίζει νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ δωρεὰ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Εἶναι περιττὸν νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον ὑμῶν διατὶ εἶνε δωρεά. Αὐτὸ τοῦτο τὸ γεγονὸς τῆς ἀρνήσεως, ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ κυκλοφορῇ ποσὸν οἷον τὸ παρεχόμενον αὐτῇ διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου, καταδεικνύει τὴν σημασίαν τοῦ γεγονότος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν, ὅτι πρόκειται περὶ προσωρινότητος, ὑποθέτω, ὅτι οὐδ’ ἡμεῖς εἴμεθα τόσον εὐκολόπιστοι, ἀλλ’ οὐδὲ τόσον ἁπλοϊκοί, ὥστε νὰ φαντασθῶμεν δυνατὴν τὴν ἀνάκλησιν μιᾶς δωρεᾶς, γενομένης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ νομοθετικῆς πράξεως τῆς Βουλῆς, ἰδιαίτατα δὲ δωρεᾶς, ἥτις γίνεται πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἀρκετὰ ἰσχυράν, ὥστε νὰ ἐπιβάλληται νῦν ὑπέρ ποτε, διότι, ὡς ὡμολόγησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ Κράτος ὑπῆρξεν ἀνάγκη νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν δύναμιν καὶ τὴν θέλησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ὄχι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ ὑποτάσσηται εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, παραπέμψῃ αὐτὸ εἰς ἐπιτροπὴν καὶ μὴ θεωρήσῃ αὐτὸ κατεπεῖγον, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι αἱ συναλλακτικαὶ σχέσεις τῆς Χώρας ηὐξήθησαν καὶ εἶναι ἀνάγκη χαρτονομίσματος. Ὅταν δὲ ἡ εἰδικὴ ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν, συνισταμένην, θὰ παρακαλέσω νὰ μετάσχω καὶ ἐγώ, μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον, ὁριζομένης καὶ προθεσμίας, ἔστω καὶ τριῶν ἡμερῶν, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ θελήσῃ νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ θὰ θελήσῃ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι τὸ Κράτος, εὑρισκόμενον εἰς οἵας δυσχερείας σήμερον εὑρίσκεται, δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς κανένα, ἰδιαιτέρως δὲ καὶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὅπως ἀποσπᾷ ἐξ αὐτοῦ διὰ πράξεων, ἃς ἡμεῖς δὲν γνωρίζομεν, νομοσχέδια χαριστικά, ἀποβλέποντα εἰς θεραπείαν τῶν συμφερόντων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ πρὸς ζημίαν τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους.

§124ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὅταν προσέξῃ τις εἰς τὸ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ σαφῶς λεγόμενον, ὅτι ἡ παραχώρησις αὕτη δὲν εἶναι ἐπαύξησις τοῦ ποσοῦ τῆς κυκλοφορίας τῶν τραπεζογραμματίων, ἀλλ’ εἶναι ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν τεταγμένων εἰς τὴν κυκλοφορίαν ταύτην, ἀντιλαμβάνεται ἀμέσως πόσον μικρὰ εἶναι ἡ ἀξία τοῦ παρεχομένου εἰς τὴν Τράπεζαν. Ἡ Τράπεζα, δι’ ἧς ἔχει ἀδείας κυκλοφορίας τραπεζογραμματίων, ἀρκεῖται εἰς ὅσα ἐκ ταύτης τῆς κυκλοφορίας κερδαίνει. Ἡ ἀνάγκη, ἥτις παρετηρήθη, τῆς κυκλοφορίας ἀντὶ 25δράχμων ἀναλόγου ποσοῦ πενταδράχμων καὶ δεκαδράχμων, ἐπέβαλεν εἰς ἡμᾶς τὸ προτεινόμενον. Ἡ Τράπεζα διὰ ταύτης τῆς παραχωρήσεως οὐδὲν ἔχει νὰ κερδίσῃ, εὐκολύνονται μόνον αἱ συναλλαγαὶ καὶ εὐκολύνονται αἱ συναλλαγαί, καθ’ ὃν χρόνον εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐπολλαπλασιάσθησαν, ἐπολλαπλασιάσθησαν μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς τελευταίας μετὰ τῆς Τραπέζης συμβάσεως διὰ λόγους ἐσωτερικούς, ἐπολλαπλασιάσθησαν διὰ λόγους ἐξωτερικούς. Διότι, καθὼς γνωρίζετε, ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος, κατὰ τρόπον δυστυχέστατον, ηὐξήθη κατὰ μέγα μέρος δὲ ἐπὶ προσθήκης παντὸς εἴδους δυστυχῶν προσφύγων καὶ παντὸς εἴδους ξένων, οἵτινες τὸν τόπον ἡμῶν κατέλαβον, ὅπως ἀσφαλίσωσι τὰ ἴδια αὑτῶν συμφέροντα. Ἐκ τῆς τοιαύτης συρροῆς τοῦ τοιούτου πληθυσμοῦ ἐννοεῖται, ὅτι οἱ ὑπολογισμοί, οἱ γινόμενοι κατὰ τὸ ἔτος 1913 ἢ 1914, ὅτε ἐψηφίσθη ἡ σύμβασις, ἀπέβησαν σήμερον ἀνεπαρκεῖς καὶ διὰ τοῦτο ζητεῖται καὶ ἐπειγόντως, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἔκδοσις ἐπὶ πλέον γραμματίων τῶν πέντε καὶ δέκα δραχμῶν ἐντὸς τοῦ ὁρίου τοῦ δικαιώματος, ὅπερ ἔχει εἰς ἔκδοσιν τραπεζογραμματίων ἡ Τράπεζα. Εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη, τοῦτο νὰ ψηφισθῇ, τοῦτο δὲ θὰ ψηφισθῇ, οὐχὶ χαριστικῶς πρὸς τὸ κατάστημα πρὸς ὅ, κατὰ τὰ λεγόμενα, φαίνεται ὅτι αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις ἔχουσι τὴν ἀδυναμίαν πάντοτε νὰ χαρίζωνται, ἀλλὰ θέλει ψηφισθῇ πρὸς πλήρωσιν τῆς ἀνάγκης, ἥτις διὰ τὴν Τράπεζαν εἶναι ἀπαραίτητος. Ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ Τραπέζης, οἱανδήποτε γνώμην καὶ ἂν ἔχωμεν περὶ τοῦ μέτρου μέχρι τοῦ ὁποίου πρέπει πρὸς αὐτὴν νὰ προβαίνωμεν εἰς παραχωρήσεις καὶ ἀντὶ ἀνταλλαγμάτων, πρέπει νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι, κατὰ τοὺς τελευταίους τούτους χρόνους τοὺς μετὰ τὸν πόλεμον, ἀπὸ τοῦ 1914 μέχρι σήμερον, νομίζω, ὑπῆρξε τὸ μόνον στήριγμα τῆς Ἑλλην. Κυβερνήσεως εἰς τὰς κολοσσιαίας δυσχερείας, ἃς διερχόμεθα. Δὲν ἠξεύρω ἂν δύνασθε νὰ ὑποδείξητε κοινὸν ἄλλο στήριγμα ἐν τῇ μικρᾷ ταύτῃ Χώρᾳ...

§125ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὲ τὸ ἀζημίωτον.

§126ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μὲ τὸ ἀζημίωτον, βεβαίως, διότι οὐδεὶς ἀξιοῖ ἀπὸ τὰς Τραπέζας νὰ ἐργάζωνται ζημιούμεναι, ὅτε, βεβαίως, δὲν θὰ ἦσαν στήριγμα, οὔτε τῆς Κοινωνίας, οὔτε τῆς Πολιτείας. Λοιπόν, τοιαύτην ἔχοντες τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, τῆς ὁποίας τὰς ὑπηρεσίας ἀμφισβητουμένας ἐν μέρει κατὰ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο, εἶναι ἀδύνατον, νὰ μὴ ἀναγνωρίσωμεν, διότι αἱ ὑπηρεσίαι αὗται ἀπὸ τεσσαρακονταετίας ἀρξάμεναι καὶ συνεχιζόμεναι, ἔδωκαν εἰς τὴν Ἑλλάδα κατάστημα Ἐθνικὸν Τραπεζικὸν πρώτης τάξεως, δυνάμενον ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ καὶ τῶν συναλλαγῶν νὰ παραβληθῇ πρὸς τὰ πρῶτα καταστήματα τῆς Εὐρώπης καὶ τοῦ κόσμου, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀρνηθῇ τις αἰτήσεις τοιούτου εἴδους εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, καθ’ ἣν ὥραν ἔχομεν ἀνάγκην εὐθὺς ἀμέσως αὔριον ἢ μεθαύριον νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ αὐτὴν καὶ νέας ἐνισχύσεις.

§127Γ. ΠΩΠ. Ἐὰν εἰσήρχετό τις κατὰ τὴν ὥραν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ, θὰ ἐπίστευεν, ὅτι τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ὑφίσταται ἄνευ τῆς ὑπάρξεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἥτις οὐδὲν ἄλλο πράττει ἢ νὰ δωρῇ ὑπὲρ τοῦ Κράτους ἡμῶν, οὐδὲν αὕτη προσποριζομένη κέρδος. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἀτυχῶς, καθ’ ὃν τρόπον δὲν παρηκολούθησε τὴν σύμβασιν ἐκείνην, δὲν ἔδωκε καὶ μεγάλην προσοχὴν εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔφερεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ λόγῳ τῆς μεγάλης αὐτοῦ πρὸς τὸ ἵδρυμα τοῦτο τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εὐλαβείας, μέχρι φανατισμοῦ θρησκευτικοῦ, προσῆλθε καὶ εἶπεν: Ἡ Τράπεζα ἔχει ἀνάγκην ποσοῦ νέων γραμματίων, διότι τὰ «γνωστά» της δὲν δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς χρείας τῶν μικρῶν συναλλακτικῶν μέσων καὶ παρακαλοῦμεν νὰ τῇ ἐπεκταθῇ τὸ δικαίωμα νὰ κυκλοφορῇ μεῖζον ποσὸν πενταδράχμων καὶ δεκαδράχμων. Καὶ εἶπεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα: δὲν πρέπει νὰ ἀνησυχήσητε, διότι δὲν πρόκειται νὰ κυκλοφορήσω 15.000.000 ἐπὶ πλέον, καὶ λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, ἐντὸς τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως τοῦτο γίνεται. Ἀλλ’ εἶπον ἐγὼ τοὐναντίον; Βεβαίως, δὲν θὰ ἐτολμᾶτο νὰ παρασχεθῇ καὶ δικαίωμα ἐκδόσεως προσθέτου ποσοῦ γραμματίων 15.000.000, ἀλλὰ καὶ ὅταν ἡ Τράπεζα ἐζήτησε τὸ δικαίωμα, ὅπως κυκλοφορῇ γραμμάτια τῶν πέντε καὶ δέκα δραχμῶν ἐντὸς τοῦ ποσοῦ τὰ ἐζήτησεν, ἐκεῖνοι δὲ οἵτινες ἠγωνίζοντο ἔξω τῆς Βουλῆς νὰ μὴ παραχωρηθῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἐγνώριζον, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων δεδομένων ἠγωνίζοντο καὶ ὅτι τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους θὰ ἦτο νὰ μὴ παραχωρηθῇ εἰς τὴν Τράπεζαν τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως 15.000.000 τραπεζογραμματίων, τὰ ὁποῖα προσφέρουσι μὲν εἰς τὴν Τράπεζαν πολλὰ κέρδη, ἀλλά, συγχρόνως, ἀφαιροῦσιν ἀπὸ τὸ Κράτος ὁριστικῶς αὐτὴν τὴν φορὰν τὸ δικαίωμα τοῦ διακανονισμοῦ τοῦ κερματικοῦ νομίσματος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὤφειλεν, ἂν δὲν πλανῶμαι, νὰ σκεφθῇ ποία ἔσεται ἡ νομισματικὴ πίστις τῆς Ἑλλάδος καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ παραχωρήσεως εἰς παραχώρησιν δι’ ἐκδόσεως τραπεζογραμματίων νὰ ἀποστερήσῃ τὸ Κράτος τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκδόσεως κερματικοῦ νομίσματος. Ὤφειλε δὲ νὰ σκεφθῇ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ἐξοικονομήσῃ-10.000.000 ἀργυρῶν πενταδράχμων καὶ αὐτὰ θὰ ἠδύνατο νὰ τὰ προσπορισθῇ μὲ ὠφέλειαν τοῦ Κράτους 1.200.000 δραχμῶν...

§128ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόθεν θὰ τὰ προσεπορίζετο;

§129Γ. ΠΩΠ. Διότι, ὡς δὲν ἀγνοεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυκλάδων καὶ δὲν ἀγνοεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι δὲν ἀγνοεῖ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπάρχουσιν ἐν Γαλλίᾳ — καὶ τὸ βλέπομεν καθ’ ἑκάστην ἀναγεγραμμένον εἰς τὰς καταστάσεις τῆς Γαλλικῆς Τραπέζης, — ὑπάρχουσι τὰ Ἑλληνικὰ πεντάδραχμα ἐν οὐδεμιᾷ εὑρισκόμενα κυκλοφορίᾳ. Γνωρίζω ὅτι, κατ’ οὐσίαν, ἔχομεν ἐξέλθει ἐντελῶς τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως, γνωρίζω, ὅτι ἡ ἐπικαταλλαγὴ εὑρίσκεται ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος εἰς 12%, ἴσως καὶ πλέον, γνωρίζω ὅτι, καταγγελλομένης τῆς συμβάσεως σήμερον, θὰ ἠδύνατο ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ παράσχῃ εἰς τὸ Κράτος τὰ μέσα, ἵνα κομίσηται εὐθὺς ἀμέσως 10.000.0000 ἀργυρᾶ πεντάδραχμα, διότι, βεβαίως δὲν θὰ ἠρνεῖτο ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα διὰ τῆς ἀμέσου πληρωμῆς, διὰ συναλλάγματος, καθ’ ὃν τρόπον ἀναγράφεται ἐν τῇ συμβάσει τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως, νὰ δεχθῇ τὴν ἐπιστροφὴν 10.000.000 πενταδράχμων καὶ οὕτω, ἀντὶ 8.800.000 θὰ εἶχεν ἡ Ἑλλὰς ἐν κυκλοφορίᾳ 10.000.000, τὸ ὁποῖον θὰ ἔλυεν ὑπὲρ αὐτῆς κατ’ οὐσίαν καὶ τὸ ζήτημα, τὸ μέγιστον, τῶν κερματικῶν νομισμάτων τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἀναπτυχθῶσιν ἐν πλάτει, ἀλλὰ μόνον ἐν γενικαῖς γραμμαῖς, διότι τοῦ νομοσχεδίου προταχθέντος, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προσκομίσω τὰ σχετικὰ στοιχεῖα, ἀντὶ τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔρχεται νὰ θέσῃ φραγμὸν εἰς τὴν λύσιν τοῦ νομισματικοῦ ζητήματος τῆς Ἑλλάδος, ἔρχεται ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς προσωρινότητος νὰ παράσχῃ παμμεγίστας δυσχερείας διὰ τὸ μέλλον. Εἶναι τόσον πολύπλοκον ἀλλὰ καὶ τόσον ἁπλοῦν τὸ νομισματικὸν ζήτημα, ὥστε ἀληθῶς θὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον μεγάλης συζητήσεως καὶ ἐρεύνης, ὅταν ἐν καιρῷ εἰδικῶς τοῦτο τὸ θέμα θὰ μελετηθῇ, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ σήμερον ἐπεθύμουν καὶ πάλιν, σώζων τὸ Κράτος ἡμῶν ἀπὸ τὴν περιπέτειαν τῆς ἀπωλείας τῆς ὁριστικῆς, τῆς πραγματικῆς, τῆς λύσεως τοῦ νομισματικοῦ ζητήματος, νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ῥητῶς τεθῇ ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅτι, ἅμα τῷ πέρατι τοῦ πολέμου, τοὐλάχιστον, ἅμα τῷ πέρατι τῆς ἐκκρεμότητος τῆς καταστάσεως, ἥτις ἐμφανίζεται δυστυχῶς ἐν πάσῃ στιγμῇ, ἀνατρέπεται, αἴρεται ἀφ’ ἑαυτοῦ τὸ δικαίωμα τῆς κυκλοφορίας τῶν ἐπὶ πλέον 15.000.000 πενταδράχμων καὶ δεκαδράχμων. Δὲν πιστεύω νὰ ἀρνηθῇ καὶ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, ὅτι παρέχομεν εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν ἐπὶ μίαν πενταετίαν μικρὰν ὀφέλειαν, ἴσως καὶ μεγάλην, ἕνεκα τῆς εὐκόλου ἀπωλείας τῶν πενταδράχμων καὶ δεκαδράχμων καὶ οὐδέποτε ἀτυχῶς ἀπετολμήθη νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τὸ κέρδος τοῦτο ἐκ τῆς ἀπωλείας, καὶ ἐνῷ τοῦτο πάντοτε ηὔξησεν, οὐδέποτε δὲ ἐμάθαμεν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Προϋπολογισμὸς ἔγραψεν εἰς τὰ ἔσοδα αὐτοῦ καὶ ποσότητά τινα ἐξ ἀπωλείας τῶν χαρτονομισμάτων τούτων προερχομένην. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου μόνον, ἤθελον δὲ νὰ εἴπω ὅτι ἐν αὐτῇ τῇ Γαλλίᾳ, δὲν γνωρίζω ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἄν, παρακολουθήσας τὸ θέμα καὶ γνωρίζων τοῦτο, θὰ ἐπιστοποίει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ Γαλλικὴ Τράπεζα κρατεῖ ἀκριβῶς τὰ πεντάδραχμα, τὰ ἀργυρᾶ ἡμῶν καὶ πάντων τῶν ἄλλων Κρατῶν εἰς τὰ θησαυροφυλάκια, οὐχὶ δι’ ἄλλον τινὰ λόγον, εἰ μὴ διότι, κατὰ μαθηματικὴν ἀκρίβειαν, ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ὁλόκληρον τὸ τεράστιον ποσὸν τοῦ ἀργύρου τοῦ κοπέντος ἐν Γαλλίᾳ κατὰ χρονικὴν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπετέλει ἐπιχείρησιν λίαν προσοδοφόρον, θὰ ἐξαλειφθῇ διὰ τῆς μεθόδου τῶν ἀπωλυομένων ἀργυρῶν νομισμάτων.

§130Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Τὸ τάλληρον τὸ Ἑλληνικόν, εὑρισκόμενον ἐν Γαλλίᾳ, ἀξίζει πέντε δραχμάς.

§131Γ. ΠΩΠ. Περὶ ἀργυροῦ ὁμιλεῖτε;

§132Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Μάλιστα. Ἄν, λοιπόν, εἶναι εἰς τὴν Γαλλίαν τὰ τάλληρα ἀντὶ πέντε δραχμῶν, νομίζετε, ὅτι ἔχομεν συμφέρον νὰ τὰ πάρωμεν ἡμεῖς;

§133Γ. ΠΩΠ. Λησμονεῖ ὁ κ. Ὑπουργός, διότι εἶναι μακροχρόνιος ἡ σύμβασις, ὅτι δυνάμεθα νὰ τὰ ἐξαγοράσωμεν διὰ συναλλάγματος, διότι σήμερον ἡ ἐπικαταλλαγὴ εἶναι ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος.

§134Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὁ ἄργυρος τῶν ταλλήρων ἠξεύρετε πόσην ἀξίαν ἔχει;

§135Γ. ΠΩΠ. Ἠξεύρω, ἀλλ’ ὀφείλετε νὰ τὰ πάρετε.

§136Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν ὀφείλομεν τίποτε· δὲν εἶναι κέρματα, εἶναι νόμισμα.

§137Γ. ΠΩΠ. Κύριε Ὑπουργέ, ὑπάρχει ἡ Λατινικὴ Ἕνωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν δύναται ἕκαστον τῶν συμβαλλομένων Κρατῶν, ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ ἐπιστρέφῃ, καταγγέλλον τὴν σύμβασιν καθ’ οἱονδήποτε ἔτος ἤθελε, νὰ ἐπιστρέφῃ εἰς τὸ ἕτερον τῶν συμβαλλομένων Κρατῶν τὰ τάλληρά του, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι νόμισμα. Ἡ Ἑλλὰς σήμερον, ἂν θελήσῃ, δύναται νὰ ἀναλάβῃ καταβάλλουσα εἰς συναλλαγματικὰς 8.800.000 δραχμῶν, τὰ τάλληρά της, ἐνῷ μετὰ ἓν ἢ δύο ἔτη, καθ’ οἱανδήποτε στιγμὴν θελήσῃ ἡ Γαλλία νὰ καταγγείλῃ τὴν σύμβασιν, ὑποχρεοῦται ἡ Ἑλλὰς νὰ δεχθῇ τὰ τάλληρα ἐκεῖνα πρὸς πέντε δραχμὰς ἕκαστον, ἂν δὲ ὑποτεθῇ ὅτι τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἀπὸ μέρους τῆς Γαλλίας θὰ γίνῃ ἡ καταγγελία τῆς συμβάσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὰ τάλληρα, διότι προκειμένου περὶ διδράχμων καὶ μονοδράχμων, ἰσχύουσι τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ πληρώσῃ εἰς τὸ ἀκέραιον τὰ πέντε φράγκα καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἡ ἐπικαταλλαγὴ εἶναι ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος, τὸ δὲ συνάλλαγμα πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν ἔχει 1.20 ἐν Ἑλλάδι, ἡ Ἑλλὰς θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ πληρώσῃ οὐχὶ 10.000.000, ἀλλὰ 12.000.000.

§138Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Περιπίπτετε εἰς ἕν σφάλμα. Θὰ ἐξηγηθῇ τὸ πρᾶγμα κατόπιν.

§139Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Γαλλικὴ Τράπεζα νὰ μᾶς δώσῃ τὰ τάλληρα;

§140Γ. ΠΩΠ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀμέσως. Ὑποχρεοῦται ἐκ τῆς συμβάσεως...

§141Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τὴν ἠξεύρω τὴν Λατινικὴν σύμβασιν. Εἴπατε, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχει συμφέρον ἡ Ἑλλὰς νὰ πάρῃ τὰ τάλληρα, τὰ ὁποῖα ἔχει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν σᾶς ἐρωτῶ: εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Γαλλία νὰ μᾶς τὰ δώσῃ, ὅταν τὰ ζητήσωμεν;

§142Γ. ΠΩΠ. Εἶναι ἠθικῶς ὑποχρεωμένη, διότι τὸ σημειώνει ὡς ἀπολλυμένα.

§143Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Νομίζετε, ὅτι θὰ τὰ δώσῃ;

§144Γ. ΠΩΠ. Μὲ ἐρωτᾶτε ὡς Πρόεδρον τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας, ἢ ὡς Βουλευτήν;

§145Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Σᾶς ἐρωτῶ, ὡς πρὸς τὰ δικαιώματα τὰ ἀπορρέοντα ἐκ τῆς συμβάσεως.

§146Γ. ΠΩΠ. Ἐσκέφθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐρωτήσῃ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Γαλλίας, ἢ τὸν κ. Μπριάν, ὁ ὁποῖος εἶναι Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἄν, καθ’ ἣν περίπτωσιν, ἐζήτα τὰ τάλληρα ταῦτα, θὰ τοῦ τὰ ἠρνοῦντο; Ὑποθέτω, ὅτι ὄχι καὶ τοῦτο ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Βουλευτήν. Ἀλλ’ ἀσχέτως, ἐπαναλαμβάνω, πρὸς τὸ νομισματικὸν τοῦτο ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ εἶμαι διατεθειμένος ἐν καιρῷ νὰ συζητήσω καὶ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου πρὸς τὴν Βουλήν, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ θελήσῃ νὰ δεχθῇ τὴν ἑξῆς τροποποίησιν, δι’ ἧς τοὐλάχιστον θὰ κανονίζεται, ὅτι περὶ προσωρινότητος πρόκειται, ὅτι εὐθὺς μετὰ τρία ἔτη, ἂν θέλῃ, παύει καὶ αἴρεται τὸ δικαίωμα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος εἰς ἔκδοσιν τοιούτων πενταδράχμων καὶ δεκαδράχμων. Δὲν ὑποθέτω, ἡ τοιαύτη ἀξίωσίς μου νὰ θελήσῃ νὰ τὸν στενοχωρήσῃ, ἐφ’ ὅσον διὰ τοῦ νομοσχεδίου παρέχεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν δικαίωμα ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, νὰ ἀναστέλλῃ τὸ δικαίωμα τῆς κυκλοφορίας, πλὴν 15.000.000, εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Θὰ ἠρώτων τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τί θὰ ἠμπόδιζεν αὐτὸν νὰ θέσῃ διάταξιν κανονίζουσαν καὶ τὸ χρονικὸν διάστημα; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ ἦτο μία ὑποχώρησις ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀντιθέτους γνώμας, ὡς ἐγώ, περὶ τῆς κατ’ ἀρχὴν καταρτίσεως μιᾶς τοιαύτης συμβάσεως καὶ παροχῆς δωρεᾶς, κατ’ ἐμὴν ἀντίληψιν, θὰ ὑπῆρχε μία ὑποχώρησις, στηριζομένη ἐπ’ αὐτῶν ἀκριβῶς τῶν ἀξιώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ ἀνάγκη τῶν ἐσωτερικῶν ἀνταλλακτικῶν σχέσεων ἐπέβαλε τὴν μικρὰν ταύτην τροπολογίαν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ ὑποθέτω, ὅτι θὰ θελήσῃ νὰ δεχθῇ τὴν μετατροπὴν τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ ἡ οὐσία ὁλοκλήρου τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τότε ὄντως, ἂν κατὰ τὸ μέλλον ὑπάρξῃ ἀνάγκη ἐπεκτάσεως τοῦ νέου τούτου προνομίου πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, τοῦ δωρεὰν παρεχομένου, ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶναι ὁ στύλος τοῦ Κράτους, βεβαίως, θὰ ὑπάρξωσι καὶ τότε Βουλαί, αἱ ὁποῖαι θὰ θελήσωσι νὰ ὑποβοηθήσωσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔλθῃ ἐπίκουρος εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, διὰ τὰς μικρὰς αὐτῆς συναλλαγάς. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω καὶ ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§147ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Λυποῦμαι, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ὑποχωρήσω εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ ἐντίμου Συναδέλφου, διότι ὅσα εἶπε, βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἐπὶ τῶν πενταδράχμων, ὅπως θέλω μετ’ ὀλίγον ἐκτενέστερον ἴσως ἐκθέσει. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐζήτησε μετ’ ἐλπίδος ὅτι θὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ αἴτησίς του, νὰ τεθῇ ῥητὴ διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καθ’ ἣν ἐν ὥρᾳ τακτῇ, τὴν ὁποίαν παραπέμπει καὶ μετὰ τὴν τριετίαν, θὰ αἴρεται αὕτη ἡ σήμερον γινομένη παραχώρησις ὑπὲρ τῆς κυκλοφορίας εἰς τὴν Τράπεζαν. Νομίζω, ὅτι ἐλησμόνησεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν πρώτην ἀγόρευσίν του εἶχε μνημονεύσει, τὴν διάταξιν ἐκείνην, ἥτις ἀκριβῶς προέρχεται ἐκ τῆς ἐμῆς πρωτοβουλίας, διότι ἡ διάταξις δὲν περιελαμβάνετο εἰς τὴν αἴτησιν, τὴν διατυπωθεῖσαν ἐγγράφως ὑπὸ τῆς Τραπέζης, τὴν διάταξιν, καθ’ ἣν ὁποτεδήποτε, αὔριον, εὐθὺς μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου, ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀνακαλέσῃ ἐκεῖνο, ὅπερ διατάσσεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἢ νὰ περιορίσῃ αὐτὸ διὰ Β. Διατάγματος, ἐκδιδομένου ἀποφάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ὅτε δίδεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἑλλάδος τὴν σημερινήν, τὴν τῆς αὔριον, τὴν τῆς μεθαύριον, τὸ δικαίωμα, ὁπότ’ ἂν κρίνῃ, ὅτι τοῦτο εἶναι συμφέρον εἰς τὸ Κράτος, νὰ ἀναιρέσῃ τὴν ὑπόστασιν τοῦ νόμου τούτου, ἢ νὰ περιορίσῃ τὴν ἔκτασιν αὐτοῦ, ποῖος εἶναι ὁ κίνδυνος, ὅστις γεννᾶται ἐκ τῆς τοιαύτης παραχωρήσεως; Ἐνταῦθα ὑπάρχει ἡ ἀσφαλιστικὴ δικλεὶς κατὰ παντὸς ὁρατοῦ καὶ ἀοράτου κινδύνου, ὅστις δύναται νὰ ἐμφανισθῇ. Ἔχει δὲ τὴν πεποίθησιν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι, ἐὰν ἡμεῖς ἀπετεινόμεθα πρὸς τὴν τοσοῦτον εὐμενῆ πάντοτε πρὸς ἡμᾶς Κυβέρνησιν τῆς Γαλλίας καὶ ἐζητοῦμεν παρ’ αὐτῆς νὰ ἀποδώσῃ εἰς ἡμᾶς τὰ πεντάδραχμα τὰ ἀργυρᾶ, ἅτινα ἔχει ἀσφαλῶς κεκλεισμένα εἰς τὰ ὑπόγεια — ὑποθέτω, ὅτι εἶναι ὑπόγεια — τῆς Τραπέζης τῆς Γαλλίας, ὅτι θέλει ἀμέσως ὑποκλιθῇ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις καὶ θέλει πέμψει εἰς ἡμᾶς τὰ πεντάδραχμα ταῦτα; Δὲν γνωρίζω πόσα ἑκατομμύρια εἶναι.

§148Γ. ΠΩΠ. Ἐπικουρικῶς τὸ εἶπον.

§149ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ εἴπατε κυρίως καὶ τὸ ἐπανελάβατε.

§150Γ. ΠΩΠ. Καὶ τὸ ἐπιμένω.

§151ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀλλ’ ἀγνοεῖ ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ταύτην τὴν ὥραν ἡμεῖς ἔχομεν ἐν Γαλλίᾳ προσεχῶς κοπτόμενα κέρματα καὶ ὄχι πεντάδραχμα.

§152Γ. ΠΩΠ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο κακόν.

§153ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Καὶ τοῦτο κατ’ αἴτησιν τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ἥτις οὐ μόνον παρεκάλεσε τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἔχει εἶδος τι ἀξιώσεως ἀπ’ αὐτῆς, ὅπως αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν κερμάτων τῶν ἀργυρῶν, ἵνα ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν ἐν Ἑλλάδι Γάλλων, ἐνῷ δ’ ἔχει ταύτην τὴν ἀξίωσιν, δὲν προσχωρεῖ καὶ εἰς ἐκεῖνα τὰ αἰτήματα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἅτινα καθιστῶσι τὸ ἔργον τοῦτο εἰς αὐτὴν ὀλιγώτερον ἐπιζήμιον.

§154Γ. ΠΩΠ. Ἐπειδὴ ὁ Κανονισμός, ἀτυχῶς, δὲν μοὶ ἐπιτρέπει νὰ ὁμιλήσω καὶ διὰ τρίτην φορὰν καὶ ἐπειδὴ δὲν πρόκειται περὶ συζητήσεως τῶν ἄρθρων, παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε τοῦτο μόνον νὰ εἴπω. Κατ’ ἐμὴν γνώμην καὶ πίστιν, ἡ ἔκδοσις νέων ἀργυρῶν κερμάτων εἶναι ἀπελπιστικὴ διὰ τὴν λύσιν τοῦ ἐν Ἑλλάδι νομισματικοῦ ζητήματος. Ἀλλ’ ἀσχέτως πρὸς τοῦτο, δὲν νομίζω, ὅτι ἀκριβῶς δὲν ἦτο λόγος, ὅπως μᾶς δώσῃ νῦν ἡ Γαλλία καὶ τὰ τάλληρα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐσκεπτόμεθα νὰ ζητήσωμεν, ἀφοῦ ἀπαιτεῖ νὰ ἐκδώσωμεν δίδραχμα ἀργυρᾶ.

§155ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἔχω τοιαύτην πεποίθησιν, ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι δυνατόν, ὥστε δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ παραχωρηθῇ τοῦτο ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία πρὸ καιροῦ ἔχει ἤδη συλλέξει εἰς τὰ ἀποταμιεύματά της ὅλα τὰ πεντάδραχμα.

§156Γ. ΠΩΠ. Ἴσως δὲν ἔγινα καταληπτός. Εἶπον, ὅτι, συγχρόνως, θὰ κατηγγέλλετε τὴν Λατινικὴν Ἕνωσιν. Βεβαίως, δὲν συμφέρει εἰς τὴν Γαλλίαν, ἐὰν δὲν καταγγείλητε τὴν Λατινικὴν Ἕνωσιν. Θὰ καταγγείλητε αὐτὴν καὶ θὰ ἐξέλθητε αὐτῆς καὶ μετὰ ταῦτα θὰ ζητήσητε τὰ χρήματά σας, καὶ τότε δὲν θὰ ἔχῃ κανένα λόγον νὰ σᾶς τὸ ἀρνηθῇ. Βεβαίως, ὑπαρχούσης τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως, δὲν σᾶς δίδει τὰ τάλληρα.

§157ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Καὶ κατὰ τίνα λόγον συμφέρει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ περὶ καταγγελίας τῆς συμβάσεως αὐτῆς;

§158Γ. ΠΩΠ. Ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος εἶναι νομισματολόγος, καλλίτερος ἐμοῦ καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, θὰ σᾶς ἀπαντήσῃ καὶ διὰ τὰ δύο.

§159ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, εἶναι βέβαιον, ὅτι οὐδεμίαν ἐπικουρίαν τὴν ὥραν ταύτην τοιούτου εἴδους εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμένωμεν ἐκ Παρισίων. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ὑπολογίζωμεν εἰς τὰς ἰδίας ἡμῶν αὐτῶν δυνάμεις καὶ νὰ προσπαθῶμεν νὰ διατηρῶμεν αὐτάς, ὅπως μένωμεν ἐν ᾗ θέσει εὑρισκόμεθα, χάρις εἰς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐμνημονεύσατε καὶ ὅστις ἔφερε τὸ ἀποτέλεσμα νὰ ἐμφανίζηται σήμερον ἡ Ἑλλὰς ἐν Εὐρώπῃ τὸ μόνον ἴσως Κράτος, ὅπερ ἔχει ἄρτιον τὸ νόμισμά του, καθ’ ἥν ὥραν τὸ Γερμανικὸν μάρκον ἀπὸ 1.25 κατῆλθεν εἰς 94 ἢ 95 λεπτά, ἔφθασε δὲ καὶ μέχρις 92, καθ’ ἥν ὥραν τὸ φράγκον τιμᾶται 86½ λεπτά.

§160Γ. ΠΩΠ. Εἰς τὴν Ὀλλανδίαν εἶναι 80 μόνον.

§161ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Καὶ εἰς τὴν Ρωσσίαν καὶ ἁπανταχοῦ καὶ μόνη ἡ Ἑλλάς, χάρις εἰς τὸν νόμον ΓΧΜΒʹ ἔχει τὴν θέσιν, τὴν ὑπερέχουσαν καὶ ἔχει τὸ νόμισμα αὐτῆς τὸ χάρτινον ἐν ἀρτιότητι. Καθ’ ἥν δὲ ὥραν ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται εἰς τοιαύτην τὴν θέσιν, ἡ Γαλλία ἔχει τὰ δίδραχμα καὶ τὰ μονόδραχμα τὰ χάρτινα, ἅτινα ἡμεῖς ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἀπεσκορακίσαμεν καὶ τὸ ἔργον τοῦτο ὀφείλεται ἀκριβῶς εἰς συνεργασίαν τῆς τότε Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως μετὰ τοῦ ἀειμνήστου Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης Βαλαωρίτου, ὅστις ἔσχε καὶ τὴν πρωτοβουλίαν τῆς εἰς ἐμὲ τότε εἰσηγήσεως τῆς ὑποθέσεως, ὅτε καὶ ἔσπευσα καὶ εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλὴν τὸν νόμον, ἐξ οὗ καὶ ἡ παροῦσα εὐτυχὴς νομισματικὴ κατάστασις τῆς Ἑλλάδος. Τοὐλάχιστον τοῦτο, κ. Συνάδελφε, πρέπει νὰ πείσῃ ὑμᾶς, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι κηδόμενοι περὶ τῆς ἀρτιότητος τοῦ νομίσματος ἡμῶν.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σοκόλης.

§163Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, Κύριοι, νὰ ἀπαντήσω πρωθυστέρως εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Νέων Ψαρρῶν. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Νέων Ψαρρῶν ἔφερεν ὡς ἐπιχείρημα τοῦτο, ὅτι ἔπρεπεν, ἀντὶ τῶν χαρτίνων δεκαδράχμων καὶ πενταδράχμων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ κόψῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, κακῶς, κατ’ ἐμὴν γνώμην, καὶ εἰς τοῦτο συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Ν. Ψαρρῶν, ἔπρεπε νὰ φέρῃ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ τὰ ἀργυρᾶ ἡμῶν πεντάδραχμα...

§164Γ. ΠΩΠ. Δὲν εἶπον, ὅτι μόνον μὲ τὰ πεντάδραχμα. Ἠδύνατο ἡ Ἑλλάς, μαζεύουσα τὰ πεντάδραχμά της νὰ τὰ φέρῃ ἐδῶ καὶ νὰ τὰ κάμῃ καὶ δίδραχμα καὶ μονόδραχμα.

§165Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ναί, ἀλλ’ ἀντ’ αὐτῶν θὰ ἐδίδομεν ἴσην ἀξίαν χρυσοῦ.

§166Γ. ΠΩΠ. Ὄχι, εἶναι ῥητὸν ἄρθρον τῆς συμβάσεως.

§167Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Εἶναι συμφέρον τῆς Γαλλίας νὰ στείλῃ τὰ πεντάδραχμα τὰ ἀργυρᾶ εἰς τὴν Ἑλλάδα;

§168Γ. ΠΩΠ. Καταγγέλλοντες τὴν σύμβασιν καὶ ἐξερχόμενοι τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Γαλλίαν νὰ μᾶς τὰ δώσῃ. Ἐὰν δὲν καταγγείλωμεν καὶ δὲν ἐξέλθωμεν τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως, ἀσφαλῶς τότε δὲν συμφέρει εἰς τὴν Γαλλίαν νὰ μᾶς τὰ δώσῃ. Δι’ αὐτὸ τὰ ἔχει κλειδωμένα.

§169Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἀπαντῶ, κ. Βουλευταί, εἰς τὸ τελευταῖον ἐπιχείρημα τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Νέων Ψαρρῶν, παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ εἰς τὴν δήλωσίν του, ὅτι νομίζει καὶ ἰσχυρίζεται, ὅτι εἶναι συμφέρον τῆς Ἑλλάδος νὰ ἔλθουν τὰ πεντάδραχμα τὰ ἀργυρᾶ τὰ Ἑλληνικὰ ἐν Ἑλλάδι σήμερον. Δὲν πρέπει, Κύριοι, νὰ λησμονῶμεν τὴν βάσιν τοῦ ἡμετέρου νομισματικοῦ συστήματος. Ἡμεῖς, ἀνήκοντες εἰς τὴν Λατινικὴν Ἕνωσιν, ἔχομεν ὡς βάσιν τὸν διμεταλλισμόν, δηλαδή, τὸν χρυσὸν καὶ τὸν ἄργυρον, δὲν ἔχομεν τὸν μονομεταλλισμόν, ὁ ὁποῖος ἐπικρατεῖ σήμερον εἰς τὰ περισσότερα Κράτη, καὶ ὅστις ὡς βάσιν ἔχει τὸν χρυσὸν καὶ μόνον. Ἐπὶ τοῦ διμεταλλισμοῦ τὴν ἀναλογίαν μεταξὺ χρυσοῦ καὶ ἀργύρου κανονίζει, ἀκόμη καὶ σήμερον, ὁ νόμος τοῦ μηνὸς Ζερμινάλ, ἔτους 11ου τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας, κατὰ τὸν ὁποῖον, 15½ ὄγκοι ἀργύρου ἰσοῦνται πρὸς ἕνα ὄγκον χρυσοῦ, καὶ ἡ τιμὴ αὕτη ἐξηκολούθησεν ὑφισταμένη ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι τοῦ 1870. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 1870, ἕνεκα τῆς ἀφθονίας μὲ τὴν ὁποίαν παρουσιάσθη ὁ ἄργυρος εἰς τὴν παγκόσμιον ἀγοράν, ἀρχίζει καὶ ἐκπίπτει ἡ τιμὴ τοῦ ἀργύρου, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἡ ἀναλογία τοῦ ἀργύρου καὶ τοῦ χρυσοῦ δὲν εἶναι πλέον 1 πρὸς 15½, ἀλλ’ εἰς τὸ 1904 ἔφθασεν 1 πρὸς 40! Πρόκειται δὲ περὶ ἀργύρου ἀμιγοῦς, ἄνευ οὐδενὸς ἀμαλγάματος, οὗτινος ἡ τιμὴ κανονίζεται εἰς τὰς ἀγορὰς τοῦ Λονδίνου κατὰ πέννας καὶ κατ’ οὐγκιάν, εἶχε δὲ 53 πέννας κατ’ οὐγκιάν καὶ ἔφθασε νὰ ἔχῃ 36. Τοῦτο ἠνάγκασε τὴν Γαλλίαν, ἡ ὁποία ἔχει ὡς βάσιν τὸν διμεταλλισμὸν καὶ ἡ ὁποία ἔβλεπε τὴν ἔκπτωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἀργύρου, νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως, καίτοι κυρίως αὕτη δὲν ἔγινε δι’ αὐτό, ἀλλὰ κατόπιν κατήντησε νὰ γίνῃ ἡ προστασία τοῦ ἀργύρου καὶ ἑπομένως τὰ πέντε φράγκα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι κέρμα, ἀλλὰ νόμισμα, ἰσοῦνται πρὸς πέντε φράγκα χρυσᾶ. Τὴν στιγμήν, ἑπομένως, κατὰ τὴν ὁποίαν μεταχειρίζεσθε, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διμεταλλισμοῦ, νόμισμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει τὴν ἐσωτερικὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν τοῦ δίδει ὁ ἐπ’ αὐτοῦ τύπος, ἔχετε ἀμέσως μίαν ἔκπτωσιν, ἡ ὁποία ἔφθασε σήμερον τὰ 50%. Ἑπομένως, τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν βλέπετε ὅτι ἔχομεν τὸν διμεταλλισμὸν καὶ σήμερον τὸ νόμισμα τὸ Ἑλληνικὸν εἶναι ὑπεράνω τοῦ ἀρτίου, ἐνῷ τὸ Γαλλικὸν εἶναι κάτω, ἡ Γαλλία ἔχει συμφέρον νὰ στείλῃ ἐδῶ τὸν ἄργυρον, διότι θὰ εἰσπράξῃ ἀντ’ αὐτοῦ δραχμάς, αἵτινες ἔχουσιν ἀνωτέραν τιμὴν τοῦ Γαλλικοῦ φράγκου. Ἑπομένως, ὄχι μόνον δὲν τὰ ἔχει κεκρυμμένα ἡ Γαλλία τὰ πεντάδραχμα, ἀλλ’ ἔχει ἄμεσον συμφέρον νὰ τὰ φέρῃ ἐν Ἑλλάδι, νὰ τὰ κυκλοφορήσῃ, διότι θὰ λάβουν πολὺ περισσοτέραν τιμὴν ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔχουν ἐν κυκλοφορίᾳ. Τοῦτο συμβαίνει ἐν Κερκύρᾳ σήμερον, ὅπου ὑπεχρεώθησαν οἱ πολῖται νὰ δέχωνται τὰ πεντάφραγκα τὰ Γαλλικὰ ἀντὶ τιμῆς πέντε φράγκων, ἐνῷ δὲν ἐκπροσωποῦν οὔτε ἐσωτερικὴν ἀξίαν πέντε δραχμῶν, οὔτε ἰσοῦνται μὲ πέντε χρυσᾶς. Ἑπομένως, συμβαίνει ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον νομίζει ὁ κ. Βουλευτὴς Ψαρρῶν.

§170Γ. ΠΩΠ. Μὲ τοὺς ἰδικούς σας ὑπολογισμούς, ναί.

§171Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ὑπολογισμοὶ τῆς Ἐπιστήμης. Ἂν ὑποτεθῇ δέ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀντὶ νὰ δώσῃ εἰς τὴν Τράπεζαν τὸ δικαίωμα τῆς κοπῆς νομισμάτων, ἔκοπτεν ἀργυρᾶ πεντάδραχμα, ἀντὶ νὰ κόψῃ χάρτινα, τὶ θὰ ἔπραττε; Θὰ εἰσῆγε νόμισμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει τὴν πραγματικὴν ἐσωτερικὴν ἀξίαν, ἐν Ἑλλάδι καὶ θὰ ἐπήρχετο ἴσως κρίσις νομισματική, ὅπως συνέβη καὶ εἰς ἄλλα Κράτη, τὰ ὁποῖα, μὴ δεσμευόμενα ὑπὸ τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως, ἔκοψαν ὑπεράριθμα ἀργυρᾶ νομίσματα καὶ εἶδον τὴν νομισματικὴν αὐτῶν μονάδα ἐκπίπτουσαν μέχρι τοσούτου, ὥστε θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἔκοπτον χαρτί. Αὐτὸ εἰδικῶς συνέβη εἰς τὴν Ἱσπανίαν, ἡ ὁποία ἔκοψε μέγαν ἀριθμὸν ἀργυρῶν νομισμάτων, ἐπωφεληθεῖσα τῆς ἐκπτώσεως τοῦ ἀργύρου καὶ εἶδε τὸ φράγκον της νὰ ἐκπίπτῃ μέχρι 35%, μόνον καὶ μόνον διότι ὑπῆρχεν ἀφθονία ἀργύρου. Ἑπομένως, πολὺ ὀρθῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐσκέφθη νὰ εἰσαγάγῃ ἐν Ἑλλάδι πεντάδραχμα ἢ νὰ κόψῃ νέα τοιαῦτα, διότι τοῦτο ἴσως θὰ ἐπέφερε νομισματικὴν κρίσιν καὶ θὰ ἐβλέπομεν τὴν χαρτίνην δραχμήν, ἡ ὁποία, χάρις εἰς τὴν ἐργασίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ὥστε νὰ εἶναι ὑπεράνω παντὸς οἱουδήποτε νομίσματος. Θὰ τὴν ἐβλέπομεν ἴσως νὰ κατέλθῃ, ἀκριβῶς, διότι θὰ εἰσήγετο ἓν νόμισμα οὐχὶ πιστωτικόν, ἀλλὰ νόμισμα πραγματικὸν καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἰσοφάριζε μὲ χρυσόν, χωρὶς νὰ εἶναι χρυσός. Σημειώσατε, Κύριοι, ἀκριβῶς, διότι τὸ τάλληρον εἶναι νόμισμα καὶ ὄχι κέρμα, τὸ ἀμάλγαμα, τὸ ὁποῖον ἔχει εἶναι 900‰, ἐνῷ ἀντιθέτως τὸ ἀμάλγαμα, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ μονόδραχμον καὶ δίδραχμον εἶναι 835‰, δι’ αὐτὸ δὲ καὶ ὁ λαός, πολὺ καλῶς γνωρίζων τοῦτο, σᾶς λέγει, ὅτι εἶναι ἀσῆμι τοῦ ταλλήρου, διότι ἠξεύρει ὅτι εἶναι πολὺ ἀνώτερον τὸ μῖγμα αὐτοῦ. Ἀσχέτως ὅμως τούτου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ ἀπάντησις εἰς τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ψαρρῶν, ἐρχόμεθα εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ νομοσχεδίου. Δίδεται καὶ πάλιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὸ δικαίωμα τῆς κοπῆς χαρτονομίσματος 15.000.000, εἶναι δὲ τελείως ἀδιάφορος ὁ τύπος, καθ’ ὃν δίδεται τὸ δικαίωμα τοῦτο, εἴτε θὰ τὰ ἀνταλλάξῃ μὲ μεγαλειτέρας τιμῆς χαρτονομίσματα, εἴτε θὰ κόψῃ νέα. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει, εἶναι ἓν καὶ μόνον. Χωρὶς νὰ θέλω νὰ θίξω τὸ ἔργον τοῦ καταστήματος, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπερεπήνεσε, λησμονήσας ὅμως νὰ τονίσῃ τὴν ἐργασίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐπὶ τῆς ὁποίας κυρίως στηρίζεται ἡ εὐόδωσις τῆς Τραπέζης, διότι, ἂν δὲν ὑπῆρχεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ εὕρισκεν τὰ 25.000,000 τῶν καταθέσεων, ποῦ θὰ εὕρισκε τὴν σωρείαν ἐκείνην τοῦ χρήματος, τὸ ὁποῖον εἰσάγει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, καὶ τὸ φέρει ἐδῶ, ἵνα ἐνισχύσῃ τὸν τόπον, ποῦ θὰ εὕρισκεν ὅλα ἐκεῖνα τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα ἔχει σήμερον εἰς τὴν διάθεσίν της. Βεβαίως, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα προσφέρει ὑπηρεσίας, ἀλλὰ βάσις πάσης ὑπηρεσίας εἶναι καὶ ἡ ἐργασία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ...

§172ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Διὰ παρεμπιπτούσης φράσεως περιέλαβον καὶ αὐτήν.

§173Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Χαίρω πολύ, διότι παρενόησα. Ἀλλά, Κύριοι, ἐρωτῶ: ὅταν εὑρισκόμεθα εἰς μίαν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἔχει ἀνάγκην χρημάτων, ὅταν δεσμευόμεθα ἀπὸ τοὺς νόμους νὰ κόψωμεν τὸ νόμισμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σήμερον ἡ τιμὴ τοῦ ἡμετέρου χαρτονομίσματος δὲν ἐπιτρέπει ἴσως νὰ κόψωμεν, ἐρωτῶ, διατὶ ἐξακολουθοῦμεν ἀνεχόμενοι τὸ σύστημα τῆς ἑνιαίας Ἐθνικῆς Τραπέζης; Ὅταν διερχώμεθα ὅλας τὰς καταιγίδας, τὰς ὁποίας διῆλθον οἱ διάφοροι λαοί, δὲν βλέπω διατὶ νὰ περιοριζώμεθα εἰς ἓν κατάστημα, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι αὐτὸ προσέφερε τὰς ὑπηρεσίας του εἰς τὸν τόπον. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ ἔχομεν καθῆκον νὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἱδρύσωμεν καὶ ἄλλους παραλλήλους θεσμούς, ἵνα δυνηθῶσι καὶ αὐτοὶ νὰ προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας των πρὸς τὸν τόπον. Τὸ παράδειγμα δὲν εἶναι νέον. Δὲν πρόκειται νὰ δημιουργήσωμεν, πρόκειται νὰ ἀντιγράψωμεν. Ὅταν ἐγένετο ὁ ἐμφύλιος πόλεμος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν εἰς τὸ 1860 καὶ εὑρέθησαν αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι πρὸ μιᾶς οἰκονομικῆς καταστροφῆς, ἔλυσαν τὸ ζήτημα διὰ τῆς ἱδρύσεως Ἐθνικῶν Τραπεζῶν, οὐχὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης...

§174Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Αὐτὸ ἐκρίθη παρ’ ἡμῖν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν παρὰ μίαν μόνον Ἐκδοτικὴν Τράπεζαν.

§175Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα συστήματος, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δὲ νὰ σᾶς ἀναφέρω ἱστορικῶς τὶ ἔγινεν ἐν Ἀμερικῇ. Ἐκεῖ ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα ἄμεσον ἀνάγκην χρημάτων καὶ γνωρίζουσα ὅτι εἰς περιστάσεις οἰκονομικῶς δεινάς, τὰς ὁποίας ἐπέφερεν εἷς πόλεμος, δὲν θὰ εὕρῃ εὔκολα τὰ χρήματα, τῶν ὁποίων εἶχεν ἀμεσωτάτην τὴν ἀνάγκην, ἐσκέφθη τὸ σύστημα αὐτὸ τῶν πολλῶν Ἐθνικῶν Τραπεζῶν, ἔδωσε δὲ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως τραπεζογραμματίων εἰς οἱονδήποτε, ὁ ὁποῖος θὰ κατέβαλλεν ὡς ἀντίκρυσμα τῆς ἀξίας τοῦ χαρτονομίσματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξέδιδεν, ἰσότιμον ποσὸν χρεωγράφων Ἀμερικανικῶν. Ἠγοράζατε 10.000.000 χρεώγραφα Ἀμερικανικά, τὰ κατεθέτετε εἰς τὸ Ταμεῖον τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν· ἀμέσως σᾶς ἐδίδετο μία ἀπόδειξις καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς ἐλαμβάνατε χαρτονόμισμα μὲ μίαν ἔκπτωσιν τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον κατεβάλατε, καὶ διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς ἐτοποθέτησε μὲν ἡ Κυβέρνησις τὰ χρεώγραφά της ἐντὸς τοῦ τόπου, διηυκόλυνε δὲ τὰς συναλλαγὰς διὰ τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἐδέχετο μὲν εἰς πληρωμὴν εἰς τὰ Τελωνεῖα διὰ τοὺς φόρους τοὺς εἰσαγωγικούς, ἀλλὰ τὸ ἐδέχετο νὰ κυκλοφορῇ, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲ τυχὸν δὲν ἐπληρώνετο ἐκ μέρους τῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία τὸ εἰσήγαγεν, ἠγγυᾶτο τὴν πληρωμὴν ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις. Σημειώσατε δὲ ὅτι ἀκριβῶς τὸ σύστημα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐπεκράτησε λόγῳ τῆς ἐκπτώσεως τῆς τιμῆς τῶν Ἀμερικανικῶν χρεωγράφων τότε, ἀκριβῶς, ὅπως σήμερον παρ’ ἡμῖν ὑπάρχει ἡ ἔκπτωσις τῶν Ἑλληνικῶν χρεωγράφων, ηὐδοκίμησεν, ἐξηλείφθη δὲ ἀφ’ ἑαυτοῦ καὶ ἐπανέρχεται ἤδη ἡ Ἀμερικὴ αὐτομάτως εἰς τὸ σύστημα τῶν μὴ πολλῶν Ἐθνικῶν Τραπεζῶν, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι τὰ χρεώγραφά της ὑπερτιμήθησαν εἰς τοὺς χρόνους τῆς μακρᾶς εἰρήνης καὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ πλούτου, ὥστε δὲν συνέφερε πλέον εἰς τοὺς ἰδιώτας νὰ ἀγοράζωσι χρεώγραφα καὶ ἐκδίδωσιν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν χαρτονόμισμα, διότι οὐδὲν ὑπελείπετο περιθώριον...

§176Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Παραμένει τὸ αὐτὸ σύστημα, κ. Συνάδελφε, ἐκεῖ. Δὲν μετεβλήθη.

§177Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Παραμένει, ἀλλὰ τείνει νὰ ἐξαλειφθῇ αὐτομάτως.

§178Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Τὸ ἴδιον σύστημα εἶναι. Ὑπάρχουσιν αἱ λεγόμεναι Ἐθνικαὶ Τράπεζαι εἰς ὅλην τὴν Ἀμερικήν.

§179Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐγὼ σᾶς ὁμιλῶ περὶ μιᾶς καταστάσεως ἐξαιρετικῆς, τῆς τοῦ πολέμου. Ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς ἔχει ἐλαττωθῇ κατὰ τὰ ⅘· δὲν ὑπολείπεται παρὰ ⅕ μόνον. Σήμερον δὲ ἵδρυσις νέων δὲν εἶναι δυνατή, ἕνεκα αὐτοῦ τοῦ λόγου, διότι δὲν συμφέρει εἰς τοὺς ἰδιώτας, ὀλίγον δὲ κατ’ ὀλίγον θὰ ἐπανέλθῃ τὸ σύστημα τῆς μιᾶς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον ἡ οἰκονομικὴ ἐπιστήμη παραδέχεται τὸ τελειότερον, ἀλλ’ ἡ οἰκονομικὴ ἐπιστήμη παραδέχεται πολλά, ὡς τέλεια, ἀλλ’ αἱ περιστάσεις τὰ ἀπέδειξαν φροῦδα, διότι ἡ οἰκονομικὴ ἐπιστήμη ἐν Ἑλλάδι οὐδέποτε ἀνέμενε νὰ ὑπερτιμηθῇ ἡ δραχμὴ τοῦ Γαλλικοῦ φράγκου καὶ τῆς Ἀγγλικῆς λίρας, καὶ ἐν τούτοις ἦλθεν ὁ λαὸς καὶ ἀπέδειξεν, ὅτι ἐσφάλλετο ἡ οἰκονομικὴ ἐπιστήμη. Λοιπόν, ἐπρόκειτο περὶ θεωρειῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀποδεικνύονται ἐν τῇ βάσει, ἐνῷ ἐγὼ σᾶς ὁμιλῶ περὶ πραγματικῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἐπέτυχον ἀλλαχοῦ, καὶ ἑπομένως ἐρωτᾶται: διατὶ νὰ δίδωμεν συνεχῆ προνόμια εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἄνευ ἀνταλλαγμάτων; Διατὶ νὰ ἔχωμεν ἓν μόνον κατάστημα καὶ νὰ μὴ φροντίζωμεν νὰ αὐξήσωμεν τὸν ἐθνικὸν πλοῦτον, νὰ κανονίσωμεν τὰ κεφάλαιά μας, νὰ δώσωμεν τόπον εἰς τοὺς κεφαλαιούχους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σήμερον, εἰσφέροντες, δὲν εὑρίσκουσι τοποθέτησιν τῶν κεφαλαίων των, διότι δὲν εὑρίσκουσι τὰς ἐργασίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας θὰ εἶχον, ἐὰν ἔβλεπον τὴν ἵδρυσιν Τραπεζῶν καὶ θὰ ἔβλεπον τὰ χρήματά των ἀθρόως εἰσερχόμενα εἰς τὰ χρηματοκιβώτια ἐκεῖνα, ὅταν γνωρίζωσιν, ὅτι θὰ ἔχωσι τοιοῦτον ἀντίκρυσμα καὶ τοιαύτην ἐργασίαν.

§180ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἴχομεν τὴν Ἰονικὴν Τράπεζαν καὶ τὴν Ἠπειρωτικήν.

§181Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δὲν τὰς ἔχομεν σήμερον.

§182ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπῆρξε δυνατὸν νὰ εὐδοκιμήσωσιν.

§183Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μὴ λησμονῆτε, ὅτι ὁμιλῶ περὶ καταστάσεως ἀνάγκης, ὅπως εἶναι σήμερον. Ἐὰν εὑρισκώμεθα ἐν ὁμαλαῖς περιστάσεσι, δὲν ἦτο ἀνάγκη ὁμιλίας, οὔτε νὰ παρουσιάσητε νομοσχέδιον περὶ κοπῆς χαρτονομίσματος. Τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐζητεῖτε τὰ χρήματα, εἴχατε τὸ μέσον νὰ τὸ κάμητε. Διατὶ δὲν τὸ κάμνετε; Ἀλλ’ ἐξακολουθεῖτε νὰ δίδωμεν πλεῖστα προνόμια εἰς τὴν Τράπεζαν, ὅπως ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἔδωκε πλεῖστα προνόμια εἰς αὐτὴν διὰ τὰς Νέας Χώρας, χωρὶς νὰ λάβῃ κανὲν ἀντάλλαγμα; Δὲν ἐφρόντισεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη νὰ προστατεύσῃ τὴν παραμονὴν τοῦ χρυσοῦ, ὁ ὁποῖος φυγαδεύεται, δὲν ἔλαβε μέριμναν διὰ τίποτε ἀπὸ αὐτὰ τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα καὶ σήμερον εὑρισκόμεθα ἡμεῖς πρὸ μιᾶς σωρείας ἐρειπίων, καὶ ἐξακολουθοῦμεν τὴν πεπατημένην ὁδόν! Δὲν φρονῶ, ὅτι εἶναι δίκαιον, ὅτι εἶναι λογικὸν νὰ ἀφήσωμεν τὴν εὐκαιρίαν, ἡ ὁποία μᾶς παρουσιάζεται νὰ εὐεργετήσωμεν τὸν λαόν, νὰ ὠθήσωμεν εἰς ἐπιχειρήσεις τὸν ἐθνικὸν πλοῦτον, νὰ κρατήσωμεν καὶ τὸν πλοῦτον ἐν Ἑλλάδι, νὰ φροντίσωμεν νὰ τοποθετηθῇ εἰς Ἑλληνικὰ χρεώγραφα, διὰ νὰ εἰσπράξῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ χρῆμα ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην, καὶ ἐπὶ πλέον νὰ δώσωμεν ὤθησιν εἰς τὰς τραπεζιτικὰς ἐργασίας, αἱ ὁποῖαι σήμερον μένουσι τελείως ἀπροστάτευτοι· διότι οἱονδήποτε προνόμιον, οἱονδήποτε μονοπώλιον, οἱονδήποτε προσὸν θὰ τὸ δώσωμεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Εἶναι πολὺ φυσικόν, ὅταν λαμβάνῃ τοιαῦτα προσόντα, θὰ εἶναι ὁ μόνος στύλος τοῦ Κράτους, ἀλλὰ διατὶ νὰ ἔχωμεν ἕνα μόνον στύλον; Ἀκριβῶς διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ ἤθελον παρακαλέσει καὶ ἐγώ, συμπάσχων εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Νέων Ψαρρῶν κ. Βουλευτῶν, ὅπως ἐδίδετο μία ἄλλη τροπὴ εἰς τὸ ζήτημα καὶ κατωρθοῦμεν νὰ εὑρίσκωμεν τὸ χρῆμα ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου ἔχομεν ἀνάγκην, ἀφοῦ πρόκειται νὰ κοπῇ χαρτονόμισμα δι’ ἄλλου σχεδίου καὶ οὐχὶ τῆς ὑποτιμήσεως· θὰ δώσωμεν 15.000.000, καὶ δὲν εἶναι προτιμότερον νὰ εἰσπράξῃ ἡ Κυβέρνησις αὐτὰ καὶ νὰ τὰ δώσῃ εἰς ἰδιώτην καὶ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ τὰ κόψῃ; Ποῖον ἀντάλλαγμα δίδει ἡ Τράπεζα; Τὴν εὐκολίαν. Πολὺ καλά. Ἀλλὰ δὲν πρέπει ἐκ τούτου νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κυττάξωμεν πῶς νὰ τοποθετήσωμεν καὶ ἓν μέγα ποσόν, ἐκ τοῦ δανείου τῶν 500 ἑκατομμυρίων, διότι διετέθησαν ἤδη 250 ἑκατομμύρια, πλέον 74 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν θωρηκτῶν «Λῆμνος» καὶ «Κιλκὶς» καὶ δέκα ἑκατομμύρια τῶν Σιδηροδρόμων Μελιγαλᾶ ἔχομεν 250 ἑκατομμύρια, πλέον 85.000.000, δηλαδή, 335 ἑκατομμύρια· τὸ ὑπόλοιπον σᾶς παρακαλῶ, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ διατεθῇ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην τὸ Κράτος νὰ εἰσπράξῃ τὴν ἀξίαν τῶν χρεωγράφων αὐτῶν; Ἰδοὺ μία εὐκαιρία. Ἂς νομοθετήσωμεν, ἂς δώσωμεν προσόντα εἰς αὐτούς καὶ βλέπετε ὅτι τὸ χρῆμα πάλιν ἐν Ἑλλάδι θὰ σπεύσῃ νὰ ἐνδυθῇ εἰς Ἑλλην. χρεώγραφα, ὅταν θὰ ἔχῃ ὑπέρ αὐτοῦ ὅλα αὐτὰ τὰ πλεονεκτήματα, ἀφοῦ καὶ σήμερον, ἄνευ τῶν πλεονεκτημάτων τὸ πράττει, τὸ πράττει δὲ εἰς σημεῖον ποὺ νὰ σᾶς ἀνησυχῇ· καὶ ἂν φρονῆτε, ὅτι ἔρχεται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀθρόα συγκομιδὴ τοκομεριδίων, δὲν εἶναι ὀρθόν· ἔρχονται ἐκ τῶν ἐδῶ, διότι εὑρίσκουσι μίαν τοποθέτησιν ἐπαρκῆ. Ταῦτα ἐφιστῶ εἰς τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, διότι εἶναι δυνατόν, ἴσως δὲ καὶ ἐφικτόν, νὰ ληφθῶσι τοιαῦτα μέτρα, οὐχὶ διὰ νὰ λύσωμεν ἕν ζήτημα, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ δώσωμεν καὶ μίαν ὤθησιν ἐργασίας εἰς τὸν λαόν.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλογερόπουλος.

§185Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρηκολούθησα, Κύριοι, μετὰ πολλῆς προσοχῆς τὰ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου προταχθέντα ἐπιχειρήματα, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, εἰλικρινῶς, ὅτι ἐξεπλάγην ἀκούσας ἀναπτυχθέντα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τὰ περὶ δωρεᾶς, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος ἐκ Νέων Ψαρρῶν, τοσοῦτον ἰσχυρῶς, ἐτόνισεν. Ἔχομεν ἓν πιστωτικὸν κατάστημα, διὰ νόμου περιβεβλημένον ἐκδοτικὸν δικαίωμα, καὶ ὁ νόμος, διὰ συμβάσεως πρὸ ὀλίγου ψηφισθείσης, καθώρισε τὸ ποσὸν μέχρι τοῦ ὁποίου ἡ ὑπ’ αὐτοῦ ἔκδοσις τραπεζογραμματίων δύναται νὰ φθάσῃ. Τὸ πιστωτικὸν κατάστημα, περὶ οὗ ὁ λόγος, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως, ἐζήτησεν ἕν ποσὸν εἰς πεντάδραχμα καὶ δεκάδραχμα τραπεζογραμμάτια, ὑπέρτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὁ νομοθέτης ἐθεώρησεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ τῷ χορηγήσῃ. Διὰ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ ἐγκριθέντος ποσοῦ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ τραπεζογραμμάτια 25 δραχμῶν, 100, 500 καὶ 1.000 δραχμῶν. Ἔρχεται σήμερον μία ἐναντία περίστασις καὶ τὴν περίστασιν αὐτὴν ἐγέννησε, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, αὐτὴ αὕτη ἡ κυρωθεῖσα διὰ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς σύμβασις, διότι ἠνάγκασε τὸ πιστωτικὸν κατάστημα νὰ ἀποσύρῃ μέρος τῶν μικρῶν αὑτοῦ γραμματίων, ἵνα συμμορφωθῇ πρὸς ὅσα ὁ νομοθέτης τῷ ἐπέβαλλε. Γεννᾶται μία δυσχέρεια, μία δυσφορία εἰς τὰς συναλλαγάς, τὴν ὁποίαν ὅσοι δύνανται ἐν τῇ Κοινωνίᾳ νὰ ἀκούσωσι τὰ παράπονα, βεβαίως, ἀντιλαμβάνονται καὶ γινώσκουσι τὶ συμβαίνει. Ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται πρὸ τῆς ἀνάγκης νὰ προνοήσῃ διὰ τὴν ἔκδοσιν μικρῶν νομισμάτων. Ὁ κ. Συνάδελφος λέγει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ ἐπιζητήσῃ τὰ ἀργυρᾶ πεντάδραχμα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν εἰς τὰ θησαυροφυλάκια τῆς Τραπέζης τῆς Γαλλίας, ἵνα τὰ φέρῃ ἐνταῦθα καὶ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἀνάγκας, τὰς γνωστὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας οὐδεὶς ἤκουσα ὅτι ἠμφισβήτησε καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰς ἀμφισβητήσῃ. Βεβαίως, ἐνώπιον τῆς Κοινωνίας δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ πιστευτόν, κυρίως, παρ’ ἐκείνοις, οἵτινες παρακολουθοῦσι τὴν νομισματικὴν κυκλοφορίαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νῦν νὰ φέρῃ πεντάδραχμα ἀργυρᾶ ἐπαρκῆ διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς Χώρας. Πρῶτον ἐρωτῶ: θὰ δύναται νὰ τὰ ἐξαγάγῃ ἐκ Γαλλίας καὶ νὰ τὰ μεταφέρῃ ἐνταῦθα; Ὑπάρχει σήμερον ἀπαγόρευσις ἐξαγωγῆς ἐκ τῶν ἐμπολέμων Κρατῶν, τῶν μεταλλικῶν νομισμάτων, τῶν ἐχόντων διεθνῆ κυκλοφορίαν, διότι δὲν πρόκειται περὶ τῶν κερμάτων, πρόκειται περὶ τοῦ νομίσματος τοῦ πενταδράχμου, τὸ ὁποῖον κυκλοφορεῖ ὑποχρεωτικῶς ἀνὰ τὴν Λατινικὴν Ἕνωσιν. Ἔχομεν τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Ἰταλίας νὰ ἐξάγωνται νομίσματα ἀργυρᾶ, ἀνεξαρτήτως τῶν χρυσῶν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγή, εἶναι βέβαιος ὁ κ. Συνάδελφος ἐκ Νέων Ψαρρῶν, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατέχουσι σήμερον τὰ νομίσματα, θὰ ἦσαν τόσον ἁπλοϊκοί, ὥστε νὰ μᾶς παράσχωσι τὴν ὠφέλειαν τῶν 12 καὶ 13%, ἵνα λάβωμεν δέκα ἑκατομμύρια νομίσματα μεταλλικά, νὰ ἐμβάσωμεν συνάλλαγμα δέκα ἑκατομμυρίων, ἀγοράζοντες πρὸς 85, 86, καὶ πρὸς 87 δραχμὰς τὰ 100 φράγκα καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ἐξοφλήσωμεν τὴν ἀπαίτησίν των; Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Συνάδελφον, διότι ἔχω πεῖραν τινὰ ἐπὶ τῶν πραγμάτων αὐτῶν, ὅτι, καθ’ ἣν ἡμέραν θὰ ἐξαναγκάσετε τοὺς κατέχοντας ἐν τῇ ξένῃ τὰ ἀργυρᾶ νομίσματα νὰ τὰ στείλωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπως ἀντιμετωπίσωσι τὰς ἀνωμαλίας τῶν συναλλαγῶν καὶ ἄρωσι τὴν δυσφορίαν, τὴν ὁποίαν ὑφίστανται οἱ συναλλασσόμενοι, θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ τοῦ φαινομένου, τοῦ περιέργου, ὅτι ὅλα τὰ νομίσματα ταῦτα θὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὴν Ἑλβετίαν, διότι μόνον ἡ Ἑλβετία θὰ ἐπέτρεπεν εἰς αὐτοὺς νὰ στείλωσι τὰ νομίσματα, χωρὶς νὰ ζημιωθῶσιν, ἀφοῦ ἡ Ἑλβετία ἔχει ἰσοτιμίαν ἐπικαταλλαγῆς μεθ’ ἡμῶν καὶ εὐμενῆ ἐπικαταλλαγὴν ἐπ’ αὐτῶν ἐπὶ τοιούτου θέματος.

§186Γ. ΠΩΠ. Θὰ τοὺς ἐπέτρεπε.

§187Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω νὰ καταλήξω εἰς συμπέρασμα, ἐν ὅσῳ τὰ ἐπιχειρήματά μου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἀπομακρύνονται ἐντελῶς τῶν ὑμετέρων.

§188Γ. ΠΩΠ. Ἐντελῶς ἀπομακρύνονται.

§189Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι ὡς πρὸς τοῦτο εἶμαι ἄξιος ἐλέγχου.

§190Γ. ΠΩΠ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§191Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν ἀποδεδειγμένον, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ, ὅπου τὸ ὅλον σχεδὸν τῶν ἀργυρῶν νομισμάτων ἡμῶν εὑρίσκεται, ὑπάρχει ἀπαγόρευσις ἐξαγωγῆς, ἔχομεν τὴν βεβαιότητα, ὅτι, καθ’ ἣν ἡμέραν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀπαιτήσωμεν παρ’ αὐτῆς τὰ ἡμέτερα ἀργυρᾶ νομίσματα, θὰ ἀπαιτέλοντο αὐτὰ ἐν παρακαταθήκῃ εἰς Ἑλβετίαν, καὶ θὰ τὰ ἐπληρώνομεν μὲ χρυσόν. Βεβαιότατα, μὲ χρυσόν, ὅταν ἡ ἐπικαταλλαγὴ εἶνε ἐν ἰσοτιμίᾳ ἐκεῖ μεθ’ ἡμῶν. Ἀπέναντι τοιαύτης καταστάσεως, ὅταν δωρεὰ δὲν ὑπάρχει, ὅταν νομίσματα ἀργυρᾶ δὲν δύνανται νὰ ἐξαχθῶσιν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, οὔτε συμφέρον ἔχουσι νὰ ἀποστέλλωσιν ἡμῖν ταῦτα οἱ κατέχοντες, τὶ δύναται νὰ πράξῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; Θὰ ἦτο, ἆρά γε, ὀρθὸν νὰ ἀφήσῃ τὴν Κοινωνίαν ἐν ἀσφυξίᾳ νομισματικῇ; Μεταβῆτε εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ θὰ ἴδητε, ὅπου ὑπάρχουσι βιομηχανικαὶ ἐπιχειρήσεις, ἢ μεταλλευτικαὶ ἐπιχειρήσεις, πῶς ἐνεργοῦσι τὰς πληρωμὰς ἐκεῖ οἱ ἄνθρωποι καὶ πῶς ἀναγκάζουν τοὺς ταμίας των, τοὺς ὑπαλλήλους των, νὰ ταξειδεύωσι διαρκῶς, διὰ νὰ προμηθευθῶσι μικρὰ νομίσματα καὶ ἀντιμετωπίσωσι τὰς πληρωμὰς τοῦ Σαββάτου. Ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ προβῇ εἰς τὴν ἔκδοσιν πενταδράχμων, δυνατὸν νὰ εἴπητε, καὶ νὰ μὴ ἀφήσῃ εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν ἔκδοσιν τοιούτων νομισμάτων, ἅτινα ἔρχονται εἰς συναγωνισμὸν πρὸς τὸ δικαίωμα τῆς νομισματοκοπίας τοῦ Κράτους; Περιμένετε, Κύριε Πὼπ, μὴ φωνήσητε εἰσέτι νίκην’ ἔρχεται εἰς συναγωνισμόν, λέγω, ἡ ἔκδοσις αὐτῶν τῶν μικρῶν νομισμάτων πρὸς τὸ δικαίωμα τοῦ Κράτους, καὶ τοιουτοτρόπως ἀποστερεῖται τὸ Κράτος ὠφελείας, ἡ ὁποία εἶναι μεγάλη σήμερον, ἕνεκα τῆς χαμηλῆς ἀξίας τοῦ ἀργύρου ὡς μετάλλου, κατὰ τὴν ἔκδοσιν ἀργυρῶν νομισμάτων, ἐκ τῶν ἐχόντων διεθνῆ κυκλοφορίαν, ἀλλ’ εἴμεθα ἐλεύθεροι νὰ παραγγέλλωμεν τὴν κοπὴν τοιούτων νομισμάτων; Ἐνθυμηθῆτε, ὅτι ἔχομεν σύμβασιν, κεκυρωμένην ἀπὸ τοῦ 1908, σύμβασιν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἐμοῦ τότε κατέχοντος τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Θεσσαλονίκης Βουλευτὴς κατέχει νῦν, διὰ τῆς συμβάσεως δὲ ἐκείνης μᾶς ἀπηγορεύθη ἡ περαιτέρω κοπὴ πενταδράχμων καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ὅπως παύσωμεν ὠφελούμενοι ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς ἀξίας τοῦ ἀργύρου, ὡς μετάλλου, μὲ τὴν ὀνομαστικὴν ἀξίαν τοῦ ἀργύρου, μᾶς ἐπέβαλον ἐν ᾗ περιπτώσει ἔχομεν ἀνάγκην νὰ κόψωμεν κερματικὰ νομίσματα, δραχμῶν μιᾶς ἢ δύο, νὰ χρησιμοποιήσωμεν μέγα μέρος αὐτῶν τούτων τῶν ταλλήρων ἡμῶν, διὰ νὰ μετατρέψωμεν εἰς κερματικὰ νομίσματα. Αὐτὰ εἶναι τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα κεῖνται ἐν νόμοις. Πῶς θέλετε νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν κατάστασιν, τὴν ὑφισταμένην; Ἔρχεσθε καὶ φέρετε ἐπιχειρήματα, ὅτι γίνεται δωρεὰ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, διότι ἐκ τῆς ἀπωλείας αὐτῶν τῶν μικρῶν τραπεζογραμματίων θὰ πραγματοποιήσῃ αὕτη, καθ’ ὑμᾶς, ἡμέραν τινὰ κέρδη; Καὶ ποῦ τὸ εὕρετε τοῦτο ἀποδεδειγμένον; Νομίζετε, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔχει ἀπὸ τοῦδε κανὲν δικαίωμα, ὅταν παύσῃ τὸ ἐκδοτικὸν αὐτῆς προνόμιον, νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐντὸς πενταετίας ἐξαργυρώνει τὰ τραπεζογραμμάτια αὐτῆς καὶ κατόπιν δὲν ἔχει οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν πρὸς τοῦτο, διὰ νὰ ὠφεληθῇ τὰ ἀπωλεσθέντα; Ὅταν, πρὸ πάντων, ἔχωμεν τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, καὶ τὰ τραπεζογραμμάτια αὐτὰ μετατρέψωμεν εἰς νομίσματα τοῦ Κράτους, ἔχοντα ἀπαλλακτικὴν δύναμιν, πιστεύετε, ὅτι θὰ εὑρεθῇ ποτὲ Ὑπουργὸς νὰ εἰσαγάγῃ τοιαύτην λύσιν; Ἔληξε τὸ προνόμιον τῆς Τραπέζης τῆς Ἠπειροθεσσαλίας, ἀλλ’ οὐσιαστικῶς δὲν ἔληξε, διότι τὰ ἐκ τοῦ προνομίου αὐτῆς δικαιώματα τὰ ἠγόρασεν ὁλόκληρα παρὰ τῆς Τραπέζης Ἠπειροθεσσαλίας, ἀναδεχθεῖσα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ὥστε μέχρι σήμερον δὲν ἠγέρθη περίπτωσις λύσεως τοῦ ζητήματος τῆς τύχης τῶν μὴ κυκλοφορούντων πλέον τραπεζογραμματίων, ἐν ὅσῳ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐξαργυρώσῃ τὰ τῆς Ἠπειροθεσσαλικῆς. Μετὰ τέσσαρα ἔτη θὰ γεννηθῇ περίπτωσις σκέψεων διὰ τὴν Ἰονικὴν Τράπεζαν, ἵνα προβῶμεν εἰς τὸν διακανονισμὸν τῆς περιπτώσεως αὐτῆς ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ κοινοῦ, τοῦ κατέχοντος τὰ τραπεζογραμμάτια. Καὶ ἂν εἰς συρτάριόν τι ἔχῃ λησμονηθῇ ἐπὶ μακρὸν τραπεζογραμμάτιον τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, νομίζετε, ὅτι δὲν θὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅταν, ὁποτεδήποτε, ἀνακαλυφθῇ γραμμάτιον τοιοῦτον, ὁ κομιστὴς νὰ λάβῃ, παρουσιάζων αὐτό, τὴν ἀξίαν του; Νομίζω, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα αὐτό, ἐὰν ὄχι ἀβάσιμον, εἶναι, τοὐλάχιστον, πρόωρον, καὶ μόνον ὅταν ἴδητε τὸν νομοθέτην διὰ νέου νομοθετήματος δημιουργοῦντα τοιαύτας δωρεὰς ὑπὲρ τῶν Τραπεζῶν, τότε, τοὐλάχιστον, διὰ τὰ τραπεζογραμμάτια, (θὰ γεννηθῇ ἀφορμὴ διὰ νὰ εἴπητε περὶ δωρεῶν καὶ νὰ διαμαρτυρηθῆτε διὰ τὸ δωρούμενον χρῆμα εἰς τὰς Τραπέζας. Ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον φίλον μου ἐκ τῆς μερίδος, εἰς ἣν ἀνήκω καὶ ἐγώ, ὅτι, ἐνεργοῦντες, ὡς ἐνεργοῦμεν, πράττομεν ἐναντίον τοῦ γενικοῦ συμφέροντος τοῦ Κράτους, διότι ἐν Ἀμερικῇ ὑπάρχουσι πλείονες Τράπεζαι ἐκδοτικαί, ὅτι εἰς τὴν Ἀμερικὴν δύνανται νὰ κατατεθῶσι χρεώγραφα τοῦ Κράτους καὶ μέχρι τῆς ἀξίας αὐτῶν, ἐπειδὴ εἶναι πάντοτε τὸ Κράτος φερέγγυον, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ ἔκδοσις τραπεζογραμματίων, διευκολυνόντων τὰς συναλλαγάς, καὶ τοῦτο θὰ ἦτο εὐκταῖον νὰ γίνῃ καὶ παρ’ ἡμῖν κατὰ τὴν παροῦσαν περίστασιν. Τὸ ζήτημα εἶναι ἄξιον προσοχῆς, καίτοι ἀντίθετον πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ ἑνιαίου τῶν ἐκδοτικῶν καταστημάτων, ἣν ἡ νεωτέρα ἐπιστήμη ὑποστηρίζει, εἶναι ὅμως σύστημα λειτουργοῦν ἀλλαχοῦ καὶ δύναται κάλλιστα νὰ ὑποστηρίζηται, ἐν ὅσῳ ἔχετε τὴν ἐλευθερίαν νὰ νομοθετῆτε κατ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν. Ὁ ἐκ Κερκύρας κ. Βουλευτής, ὑποστηρίξας τὴν τοιαύτην λύσιν, νομίζω, ὅτι δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει του, ὅτι ἔχομεν δεσμόν, καὶ δεσμόν, μὴ ἐπιδεκτικὸν ρήξεως, ἀπέναντι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἀπολύτως ἀποκλείοντα τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν τοσοῦτον εὐγλώττως καὶ μετὰ τοσαύτης ἐπιστημονικῆς σαφηνείας ἀνέπτυξεν. Ἔχομεν, ἀξιότιμοι Κύριοι Συνάδελφοι, τὸν νόμον τοῦ 1903, ὅστις κυρῶν τὰς συμβάσεις μεταξὺ Κράτους ἀφ’ ἑνὸς καὶ Ἰονικῆς Τραπέζης ἀφ’ ἑτέρου, εἶπεν, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1920, μία μόνη ἐκδοτικὴ Τράπεζα θὰ ὑφίσταται, ἡ Ἐθνικὴ, ὅτι ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ἀπαγορεύεται, ἐπὶ ποινῇ, ἡ ὑφ’ οἱουδήποτε ἄλλου ἔκδοσις γραμματίων πληρωτέων εἰς τὸν κομιστήν, καὶ ὅτι συνεπῶς τὸ σύστημα τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, διότι θὰ προσβάλῃ νόμον συμβατικόν. Μόνον, ἐὰν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἤρχετο καὶ ἔλεγεν, ὅτι συναινεῖ εἰς τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν ἐν Ἀμερικῇ τόσον καλῶς ἐφαρμόζουσιν, μόνον, ἐὰν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔστεργεν εἰς τοῦτο, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς διαπραγματεύσεις, εἴτε μετὰ πιστωτικῶν καταστημάτων, εἴτε μετὰ κεφαλαιούχων, ἵνα κατατεθῶσι χρεώγραφα τοῦ Δημοσίου εἰς Ταμεῖόν τι ἀσφαλές, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ἐκδοθῶσι χρηματόγραφα πληρωτέα εἰς τὸν κομιστήν. Ἐν ὅσῳ ὅμως ὁ συμβατικὸς ἐκεῖνος νόμος τὸ ἀπαγορεύει, δὲν εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος, οὔτε τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε τῆς Βουλῆς.

§192Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφορᾷ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα ἡ σύμβασις.

§193Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Παλαιὰ Ἑλλάς, ἦτο Παλαιὰ Ἑλλὰς μέχρι τοῦ 1914. Ἀλλ’ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι ἔχομεν καὶ τὴν σύμβασιν τοῦ 1914, ἡ ὁποία ἐπεξέτεινε τὸ προνόμιον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Δυνάμει τῆς συμβάσεως ἐκείνης, δυστυχῶς, ἐπεκταθέντων τῶν δικαιωμάτων τῆς Τραπέζης μέχρι καὶ τῆς Νέας Ἑλλάδος, δὲν ὑπολείπεται ἔδαφος, ἵνα ἡ λύσις, ἡ προβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου, δοκιμασθῇ. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, νομίζω, ὅτι ὑπὲρ τὸ δέον ἡ συζήτησις αὕτη ἐπεξετάθη καὶ ὅτι ἡ πρόνοια, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβεν, ὅπως διευκολύνῃ τὰς συναλλαγάς, μὴ δυνάμενος ἄλλως νὰ προνοήσῃ, εἶναι καὶ ὠφέλιμος καὶ ἀξία κυρώσεως ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Τοῦτο εἶναι τὸ συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον δι’ ὀλίγων ἐνόμισα, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ προέλθω.

§194Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν ἀνέμενον, κ. Συνάδελφοι, ὅτι, προκειμένου περὶ ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν συναδέλφου καὶ ἐμοῦ εἰς τὴν Βουλήν, θὰ προεκαλεῖτο συζήτησις περὶ τοῦ νομισματικοῦ ζητήματος τῆς Ἑλλάδος. Ἐν τούτοις προεκλήθη καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῶσιν ἐξηγήσεις τινές, νὰ τεθῶσιν ἀρχαί τινες, διὰ νὰ κατανοηθῇ ὑπὸ πάντων τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, περὶ τίνος πρόκειται. Τί ζητεῖ τὸ νομοσχέδιον; Νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν Ἐθνικήν, ἔχουσαν τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως τραπεζικῶν γραμματίων μέχρις ὡρισμένου ποσοῦ, ἵνα μέρος τῶν γραμματίων τούτων ἐκδώσῃ εἰς πεντάδραχμα καὶ δεκάδραχμα χαρτονομίσματα. Ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ ἤδη νὰ ἐκδίδῃ εἰς πεντάδραχμα καὶ δεκάδραχμα χαρτονομίσματα μέρος τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ ἐκδίδῃ, ἀλλὰ τὸ μέρος τοῦτο, τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ ἐκδίδῃ εἰς πεντάδραχμα καὶ δεκάδραχμα, αὐξάνεται διὰ τῆς προτάσεως, τῆς ὁποίας τὴν ψήφισιν εἰσηγούμεθα εἰς ὑμᾶς, καὶ ἀντὶ εἰκοσιπέντε ἑκατομμυρίων, ζητεῖται νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκδοσις τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων. Εἴθισται ἐν ταῖς συμβάσεσι, διὰ τῶν ὁποίων παραχωρεῖται τὸ ἐκδοτικὸν προνόμιον, νὰ περιορίζηται ὁ ἀριθμὸς τῶν γραμματίων τῶν μικρῶν. Διατὶ τοῦτο; Ἐκ τῶν μικρῶν γραμματίων πορίζεται ὠφέλειάν τινα ἡ Τράπεζα, διότι τὰ μικρὰ γραμμάτια διοχετεύουσιν, ὅσον μικρότερα εἶναι, τόσον εὐκολωτέραν ἔχουσιν τὴν πίστωσιν μέχρι τῶν κατωτάτων συναλλακτικῶν στρωμμάτων καὶ, διαχυνόμενα οὕτως ἐπὶ τὴν χώραν, διευκολύνουν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν ἐπέκτασιν τῆς κυκλοφορίας, ἐκ τοῦ ὁποίου πορίζεται ὠφελήματα ἡ Τράπεζα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ συνεπάγονται καὶ ἕτερόν τι ὠφέλημα ἐκ τῆς ἐπερχομένης ἐξαφανίσεως μέρους τῶν νομισμάτων τούτων, ἐκ τῆς συχνῆς χρήσεως ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἐκ τῶν προσώπων, εἰς τὰ ὁποῖα περιῆλθον ἀφ’ ἑτέρου, ὑποκείμενα εἰς μείζονα ἐξαφάνισιν. Τὸ Κράτος ἐπεδίωξε πάντοτε νὰ κρατήσῃ ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὴν κυκλοφορίαν τῶν μικρῶν νομισμάτων, διότι ἡ κυκλοφορία αὐτὴ τῶν μικρῶν νομισμάτων, ἡ ὁποία γίνεται πάντοτε διὰ πιστωτικοῦ νομίσματος καὶ ὅταν εἶναι μεταλλικόν, ἀποδίδει εἰς τὸ Κράτος τὴν ὠφέλειαν πρῶτον μὲν νὰ πραγματοποιῇ ἓν δάνειον, διὰ τῆς θέσεως εἰς κυκλοφορίαν τῶν μικρῶν αὐτῶν νομισμάτων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ παρουσιάζει ὑγιεστέραν τὴν κυκλοφοριακὴν κατάστασιν διὰ τῆς κυκλοφορίας μικρῶν μεταλλικῶν νομισμάτων, ἀντὶ μικρῶν χαρτίνων νομισμάτων. Κρατεῖ, λοιπὸν τὸ Κράτος ὑπέρ ἑαυτοῦ τὴν κυκλοφορίαν τῶν μικρῶν νομισμάτων τῶν μεταλλικῶν, ἅτινα ὅμως καὶ αὐτά, ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐφιστῶ ἐπὶ τούτου τὴν προσοχὴν ὑμῶν, θὰ τὸ ἀναπτύξω μετ’ ὀλίγον, εἶναι πιστωτικὰ νομίσματα· κρατεῖ ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὴν κυκλοφορίαν αὐτῶν· δὲν θέλει νὰ ἔχῃ ἀνταγωνιστὴν τὴν Τράπεζαν, ἀφοῦ μάλιστα τὰ ὑπὸ τῆς Τραπέζης εἰς κυκλοφορίαν τιθέμενα νομίσματα εἶναι χάλκινα καὶ παρουσιάζουσιν ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἐλαττώματα, τῶν μεταλλικῶν κρινομένων ὡς προτιμοτέρων. Διὰ τοῦτο τίθεται πάντοτε περιορισμός. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναπτύξωμεν τὴν ἀρετὴν ταύτην, διότι εἶναι πασίδηλος καὶ ὑπὸ πάντων παραδεδεγμένη· τὴν ἀποδέχεται καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, καὶ τὰ νομίσματα τὰ κάτω τῶν πέντε δραχμῶν κρατεῖ δι’ ἑαυτό· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον καὶ ἐν τῇ εἰσηγήσει· καὶ ταῦτα εἶναι νομίσματα πιστωτικά, διότι καὶ τὰ νομίσματα τὰ μεταλλικά, εἴτε τῶν δύο δραχμῶν, εἴτε τῆς δραχμῆς, εἴτε καὶ τὰ χάλκινα, ἢ καὶ νικέλινα, δὲν ἔχουσιν ἐν ἑαυτοῖς ὁλόκληρον τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ἐμφανίζει ὁ ἐπ’ αὐτῶν τεθειμένος ἀριθμός, ἔχουσιν πολὺ ἐλάσσονα ἀξίαν. Οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα. Ἔρχεται ἡ Τράπεζα καὶ λέγει: Κύριοι, ἡ ἀνάγκη τῆς κυκλοφορῆς ἐπιβάλλει νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ αὐξήσω τὰ πεντάδραχμα καὶ δεκάδραχμα γραμμάτια. Πόθεν προῆλθεν ἡ ἀνάγκη αὐτὴ τῆς κυκλοφορίας; Ἐξ ἀνεπαρκείας νομίσματος, ἐν σχέσει μὲ τὰς ἀναπτυχθείσας συναλλαγάς. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν σᾶς ἐμνημόνευσε πρὸ ὀλίγου ποία εἶναι ἡ ἐπελθοῦσα αὔξησις τῶν συναλλαγῶν καὶ ἰδίως τῶν μικρῶν καὶ ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι αὐτῆς. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τούτων. Πάντες ἀντιλαμβάνεσθε καὶ τὴν αὔξησιν τῶν συναλλαγῶν καὶ τοὺς λόγους τῆς αὐξήσεως. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἐλάττωσις τοῦ νομίσματος, ὑπάρχει μικρὰ ποσότης τοῦ νομίσματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ θέσωμεν εἰς κυκλοφορίαν ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ Κράτους, τοῦ μικροῦ νομίσματος. Καὶ διατὶ ὑπάρχει ἐλάττωσις; Τὸ μικρὸν νόμισμα ἀπὸ τοῦ πενταδράχμου καὶ κάτω εἶναι ὡρισμένου τύπου, εἶναι πέντε δραχμῶν, δύο δραχμῶν, μιᾶς δραχμῆς καὶ ἡμισείας δραχμῆς, ἐκτὸς τῶν χαλκίνων. Αὐτὰ πῶς κόπτονται; Κόπτονται ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος ἐλευθέρως, ἢ συνεπείᾳ συμφωνίας, τὴν ὁποίαν ἔχει μετ’ ἄλλων; Εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας, ὅτι συμβαίνει τὸ δεύτερον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς μετ’ ἄλλων Κρατῶν συνεφώνησε νομισματικὴν ἕνωσιν, δηλαδή, κατέστη ἡ Ἑλλὰς μετ’ ἄλλων Κρατῶν κοινὴ Χώρα κυκλοφορίας τῶν ὑπὸ πάντων αὐτῶν ὁμοιομόρφως κοπτομένων νομισμάτων. Κόπτουσι δὲ αἱ Χῶραι αὗται ὁμοιόμορφα νομίσματα καὶ ὁμοιόμορφα κέρματα, ἡ διαφορὰ δὲ μεταξὺ νομίσματος καὶ κέρματος εἶναι αὕτη: τὸ νόμισμα οὐδὲν ἕτερον εἶναι, παρὰ ποιότης μετάλλου, φέρουσα ἐπ’ αὐτοῦ σημείωσιν τῆς ἐπισήμου ἐξακριβώσεως τοῦ βάρους καὶ τοῦ περιεχομένου τοῦ μετάλλου. Δύνασθε νὰ τὸ ὀνομάσητε ὅπως θέλετε, λίρα, φράγκον, δραχμήν, τὰ 5 γραμ. χρυσοῦ, ἐξηκριβωμένου διὰ τῆς ἐπ’ αὐτοῦ ἐπισημάνσεως, θὰ ἔχουν τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ἔχουν τὰ 5 γραμμάρια χρυσοῦ, δηλαδή, δίδοντες τὰ 5 αὐτὰ γραμμάρια, ἵνα πορισθῆτε ἕτερα ἀντικείμενα, θὰ ἔχητε τόσα ἐκ τῶν ἑτέρων ἀντικειμένων, ὅσα ἡ ἀναλογία τοῦ χρυσοῦ πρὸς τὴν ἀξίαν τῶν ἑτέρων ἀντικειμένων ἐνδεικνύει νὰ ἔχητε. Καὶ ἂν μὲν εἴς τινα Χώραν ἔχωμεν ἓν μέταλλον, οὐδὲν ζήτημα γεννᾶται, ἡ δὲ ἀλλοίωσις, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται τὸ μέταλλον, ἐκδηλοῦται οὐχὶ δι’ ὁρατῆς ὑποτιμήσεως αὐτοῦ, ἀλλὰ δι’ ὑπερτιμήσεως τῶν ἀντικειμένων, αὐτὸ δὲ φαίνεται ὅτι κρατεῖ σταθερὰν ἀξίαν. Ἑπομένως, ἐὰν ἔχητε ἓν νόμισμα, δὲν γεννᾶται οὐδὲν ζήτημα. Ἀλλὰ συμβαίνει εἰς πολλὰ Κράτη, συμβαίνει εἰς τὰ ἀποτελοῦντα τὴν Λατινικὴν Ἕνωσιν, καὶ εἰς ἡμᾶς ἑπομένως, νὰ ἔχωμεν δύο μέταλλα καὶ νὰ εἶναι καὶ τὰ δύο νομίσματα, δηλαδή, μία ποσότης σεσημασμένη χρυσοῦ εἶναι νόμισμα καὶ λέγεται εἰκοσάφραγκον καὶ μία ποσότης σεσημασμένη ἀργύρου εἶναι νόμισμα καὶ λέγεται τάλληρον. Ἐγένετο αὐτό, ἀλλ’ ἔδει νὰ κανονισθῇ καὶ ἡ μεταξὺ τῶν δύο νομισμάτων ἀναλογία καὶ ἐδῶ ἐπενέβη ἡ αὐθαιρεσία τοῦ νομοθέτου, ὁ ὁποῖος δὲν ἀφῆκε τὸ νόμισμα εἰς τὸν φυσικὸν νόμον, ὡς θὰ τὸν ἄφηνεν ἂν εἶχεν ἓν μέταλλον, τὸν νόμον, ὅστις θὰ καθώριζε τὴν σχέσιν αὐτοῦ πρὸς τὰ ἀνταλλασσόμενα ἀντικείμενα, ἀλλ’ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κανονίσῃ τὴν σχέσιν τοῦ ἑνὸς νομίσματος πρὸς τὸ ἄλλο. Ἦτο δὲ τοῦτο ἀπαραίτητον, διότι, ἀφοῦ ὥριζε τὴν ἀξίαν τοῦ ἑνὸς νομίσματος καὶ τοῦ ἄλλου, ἔπρεπε νὰ κανονίσῃ, νόμῳ, καὶ τὴν σχέσιν αὐτῶν πρὸς ἄλληλα. Ἀλλὰ καὶ τὰ μέταλλα ἐν τῇ πρὸς ἄλληλα αὐτῶν ἀξίᾳ, ὅπως πάντα τὰ προϊόντα, ὑφίστανται διακυμάνσεις, ὑπέστη δὲ κατ’ ἐξοχὴν διακύμανσιν ὁ ἄργυρος πρὸς τὸν χρυσόν, διότι, ἐνῷ καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐγένετο ὁ κανονισμὸς τῆς σχέσεως τῆς ἀξίας τοῦ χρυσοῦ πρὸς τὸν ἄργυρον ἡ σχέσις αὕτη ἦτο 16.5 πρὸς 1, ἔφθασε νὰ εἶναι 40: 1, σήμερον δὲ εἶναι κἄτι ὀλιγώτερον ἀπὸ 40. Ποῖον τὸ ἀποτέλεσμα; Εἶχον τὸ δικαίωμα τὰ Κράτη νὰ ἐκδίδουν νομίσματα, δηλαδή, νὰ σημαίνουν ποσότητα χρυσοῦ ἔχουσαν τόσην ἀξίαν καὶ ποσότητα ἀργύρου, ἔχουσαν τόσην ἀξίαν, μὲ ἀναλογίαν 16.5:1. Ὅταν ἤρχισεν ὁ ἄργυρος, ἐν σχέσει πρὸς τὸν χρυσόν, νὰ ἐκπίπτῃ ἐγένετο δῆλον, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀφεθῇ εἰς τὰ Κράτη αὐτὰ νὰ κόπτουν κατ’ ἀρέσκειαν, ὅσον ἄργυρον θέλουν, διότι ἡ ἀξία, τὴν ὁποίαν εἶχε τὸ τάλληρον, συνεπείᾳ αὐτῆς τῆς ἐπισημάνσεως, δὲν ἦτο πλέον ἀξία τοῦ ἀργύρου, ἀλλ’ ἦτο ἀξία νόμιμος, ἦτο ἀξία μὴ πραγματικῶς ἐν τῷ ταλλήρῳ ὑπάρχουσα, ἀλλὰ δημιουργηθεῖσα ὑπὸ τοῦ νόμου. Διότι πρέπει νὰ σημειώσητε, ὅτι, ὅταν ἓν νόμισμα παραμένῃ νόμισμα, πᾶς ἄνθρωπος δύναται νὰ κόψῃ νόμισμα. Μὴ νομίσητε, ὅτι χρυσὸν κόπτει μόνον ἡ Γαλλία, ἢ ἡ Ἑλλάς, ἢ οἱονδήποτε ἄλλο Κράτος· καὶ σεῖς δύνασθε νὰ κόψητε, πληρώνοντες τὰ ἔξοδα. Ὅταν ὅμως ἔπαυσε τὸ τάλληρον νὰ ἔχῃ ἀξίαν, δυνάμει τῆς ἁπλῆς ἐπισημάνσεως, ἀπέκτησε δ’ ἀξίαν δυνάμει νομικῆς διατάξεως, ἐγένετο ἀνάγκη νὰ ἐπέμβουν τὰ Κράτη, καὶ ἐπενέβησαν. Ἡ Ἑλλὰς ἔκοψε καὶ αὐτὴ τάλληρα, εἰσελθοῦσα εἰς τὴν Ἕνωσιν ἀπὸ τοῦ 1878, ὁμιλοῦντες δὲ περὶ τῶν πραγμάτων, καλὸν εἶναι νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ πόσα τάλληρα ἔκοψεν. Ἔκοψε τάλληρα ἀξίας 15.462.865, ἐκόπησαν δὲ κατὰ τὸ ἔτος 1875 5.999.995, κατὰ τὸ ἔτος 1876 9.418.345 καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1877 44.525. Αὐτὰ εἶναι τὰ μόνα Ἑλληνικὰ τάλληρα. Μετὰ ταῦτα, ἐπηκολούθησε μία σύμβασις, ἡ σύμβασις τοῦ 1885, ὅταν πλέον ὁ ἄργυρος εἶχεν ἐκπέσῃ, ἐν σχέσει πρὸς τὸν χρυσόν, καὶ ἐγένετο ἀνάγκη νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον, μέτρον διττόν, διότι δύο εἶναι τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα γεννῶνται ἐκ τῆς ἐκπτώσεως τοῦ ἀργύρου. Ὁ ἄργυρος λογίζεται νόμισμα πιστωτικόν, κατὰ ἕν μέρος τῆς ἀξίας του. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος τὸν δίδει ἀντὶ τετάρτου τοῦ εἰκοσαφράγκου, τὶ κάμνει; Λαμβάνει ὑπὲρ αὐτοῦ τὴν διαφορὰν τῆς ἀξίας τοῦ ἀργύρου, τοῦ περιεχομένου εἰς τὰ τέσσαρα τάλληρα, πρὸς τὸν χρυσόν, τὸν περιεχόμενον εἰς τὸ ἓν εἰκοσάφραγκον, ἢ τὴν λαμβάνει διὰ νὰ τὴν ἀποκερδίσῃ, ἢ τὴν λαμβάνει διὰ νὰ τὴν ἀποδώσῃ μίαν ἡμέραν. Πρῶτον, λοιπόν, ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἰς τοιαύτας περιστάσεις, εἶναι νὰ μὴ γίνεται κοπή, παρὰ μόνον ὑπὸ τῶν Κρατῶν, δεύτερον ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι δυνατὸν ἓν ἐκ τῶν Κρατῶν τῆς Ἑνώσεως νὰ ἐκδώσῃ πολλὰ τάλληρα καὶ νὰ φορτωθῶσι ταῦτα εἰς τὴν ράχην τοῦ ἄλλου Κράτους. Τὸ ἄλλο Κράτος τὶ θὰ κάμῃ αὐτά; Ἕτερον ἀποτέλεσμα, εἶναι ἡ κοπὴ τῶν ταλλήρων νὰ ἀποτραπῇ, διότι ἡ κοπὴ ταλλήρων, τὰ ὁποῖα τίθενται ἐν τῇ συμβάσει ὡς νόμισμα, ἔπαυσε νὰ εἶναι κοπὴ νομίσματος πραγματικοῦ, ἀλλὰ κοπὴ νομίσματος πιστωτικοῦ. Διὰ τῆς συμβάσεως τοῦ 1885 ἀπεφασίσθη: (Ἀναγιγνώσκει). — Ἀλλ’ αὐτὸ προελάμβανε τὴν θέσιν τῶν ζητημάτων εἰς τὸ μέλλον. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι κομμένα τάλληρα εἰς κολοσσιαίας ποσότητας, διότι μόνον ἡ Γαλλία, ἐκ τῶν ἐν τῇ Ἑνώσει, εἶχε κόψει μέγιστον ποσόν. Εἶναι περιττὸν νὰ ἀνεύρω τὸν ἀριθμόν. Ἐλήφθη πρόνοια καὶ περὶ τῆς τύχης, τὴν ὁποίαν θὰ ἐλάμβανον τὰ τάλληρα ταῦτα διαρκούσης τῆς ἑνώσεως. Τὸ τὶ θὰ συνέβαινε, διαρκούσης τῆς Ἑνώσεως καὶ ποῖαι ἐγγυήσεις ἐλήφθησαν διαρκούσης τῆς Ἑνώσεως δὲν ἐνδιαφέρει. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἐκανονίσθη μετὰ τὴν λῆξιν τῆς Ἑνώσεως εἶναι τοῦτο: (ἀναγινώσκει) «Ὅτι ἅμα κηρυχθῇ, ἡ λῆξις τῆς Ἑνώσεως... κλπ.». Καὶ τοιουτοτρόπως τὰ τάλληρα ἐγένοντο κέρματα μὲ μίαν διαφοράν: ὅτι διὰ μὲν τὰ κέρματα ἰσχύει διαρκῶς ἡ ὑποχρέωσις τῶν Κρατῶν, παρὰ τῶν ὁποίων ἐξεδόθησαν, νὰ δεχθῶσι καὶ ἀνταλλάσσωσιν αὐτὰ εἰς τὰ δημόσια ταμεῖά των, διὰ δὲ τὰ τάλληρα μένον μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συμβάσεως νὰ γίνῃ ἡ ἀνταλλαγή...

§195ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς χρυσὸν ἢ εἰς συνάλλαγμα θὰ γίνῃ ἡ ἀνταλλαγή;

§196Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Γεννᾶται ἡ ἑξῆς κατάστασις. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει κομμένα 15.000.000 τάλληρα. Πόσα ἐκ τῶν ταλλήρων τούτων ἀκόμη ὑπάρχουσι καὶ πόσα θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συλλεγῶσι, δὲν δυνάμεθα ἐπακριβῶς νὰ γνωρίζωμεν, διότι εἶναι 40 ἔτη. Ἐν τούτοις μόνον τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει 15.000.000 τάλληρα ἀποδεικνύει, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην σήμερον μικρῶν νομισμάτων. Νὰ κόψῃ ἄλλα τάλληρα πεντάδραχμα δὲν δύναται. Νὰ ἀναλάβῃ αὐτὰ λέγει ὁ κ. Συνάδελφος. Διατὶ νὰ ἀναλάβῃ αὐτά; Διότι, ἐὰν τὰ ἀναλάβῃ σήμερον, θέλει πληρώσει ὀλιγώτερα παρ’ ὅ,τι θὰ ἐπλήρωνεν ἢ παρ’ ὅ,τι θὰ πληρώσῃ, ἂν καὶ ὅταν τὰ ἀναλάβῃ.

§197Γ. ΠΩΠ. Καὶ δι’ αὐτό.

§198Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Ποῖον ἄλλο;

§199Γ. ΠΩΠ. Εἶπον, ὅτι ἡ λύσις τοῦ ζητήματος περιέχει τρόπον. Τὸ ὑποδεικνύει διὰ τῆς καταγγελίας τῆς Λατινικῆς συμβάσεως. Ἤδη γεννᾶται ἀφορμὴ νὰ ἐξυγιανθῇ τὸ νομισματικὸν σύστημα ἐν Ἑλλάδι ὑπὲρ τῶν ὠφελειῶν τοῦ Κράτους, τὰς ὁποίας τόσον ὀρθῶς καὶ τόσον εὐστόχως ἀνεπτύξατε, ἀρχόμενος τοῦ λόγου σας. Τὸ Κράτος ἐκράτησε δι’ ἑαυτὸ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως μικρῶν νομισμάτων. Τοῦτο εἶπον. Τὰ ἄλλα ἦσαν ἐπικουρικὰ τῆς σκέψεως ταύτης.

§200Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὁ κ. Συνάδελφος εἶπεν ἕνα λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἠρνήθημεν καὶ σήμερον νὰ ἀναλάβωμεν αὐτὰ τὰ τάλληρα, τὸν λόγον ὅτι, ἀναλαμβάνοντες αὐτὰ σήμερον, θὰ τὰ πληρώσωμεν εἰς συνάλλαγμα, ἐνῷ, ἐὰν τὰ ἐλαμβάνομεν βραδύτερον, ὁποτεδήποτε, θὰ πληρώσωμεν χρυσόν. Ὅταν ἀνέφερον ὅτι εἶπε τοῦτον τὸν λόγον, μὲ διέκοψεν ὁ κ. Συνάδελφος, διὰ νὰ εἴπῃ, ὅτι αὐτὸ εἶναι εἷς ἐκ τῶν λόγων. Τὸν ἠρώτησα ποῖοι εἶναι οἱ ἄλλοι; Καὶ μοὶ εἶπεν: ἡ ἐξυγίανσις τοῦ νομισματικοῦ ἡμῶν συστήματος, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅσων ἀρχόμενος εἶπον. Τοῦτο δὲν εἶναι εἰδικὸν ἐπιχείρημα ὑπὲρ αὐτῆς τῆς ἐνεργείας. Τοῦτο εἶναι γενικὴ συνηγορία ὑπὲρ τῆς ἐξυγιάνσεως τοῦ νομισματικοῦ συστήματος. Ἀλλ’ ἐγὼ ἐξετάζω τὰ εἰδικὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα προέβαλεν ὁ κ. Συνάδελφος, ἵνα πείσῃ ἡμᾶς, ὅτι ἔπρεπε σήμερον νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀγορὰν αὐτῶν, καὶ εἰδικὸν ἐπιχείρημα, ἵνα σήμερον τοῦτο ἐπιτελέσωμεν δὲν δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ ἄλλο, ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐμνημόνευσε, τῆς διαφορᾶς τοῦ ποσοῦ ἀπὸ τῆς ὁποίας θὰ τὰ ἀγοράσωμεν. Ἀλλά, διὰ νὰ ἀγοράσωμεν αὐτά, πρέπει νὰ εὑρίσκωνται ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκονται. Πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ποῦ εὑρίσκονται καὶ νὰ τὰ ζητήσωμεν. Ποία εἶναι ἡ διαδικασία, κατὰ τὴν ὁποίαν ζητοῦνται; Ἕν ἔτος μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συμβάσεως. Δὲν ἐξετάζομεν, ἐὰν δυνάμεθα, ἐὰν συμφέρει ἐν αὐτῇ τῇ περιστάσει νὰ καταγγείλωμεν σύμβασιν, κατὰ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ μεθ’ ἡμῶν συμβληθέντες εὑρίσκονται εἰς οἵαν κατάστασιν εὑρίσκονται. Εἶναι ὀρθὸν καὶ πρέπει νὰ καταγγείλωμεν τὴν Λατινικὴν σύμβασιν, ἀλλ’ ἐὰν ἠθέλομεν πράξῃ τοῦτο, θὰ χρειασθῇ ἡ ἑξῆς διαδικασία: (Ἀναγινώσκει).

§201Γ. ΠΩΠ. Τὸ ἐβεβαίωσα καὶ ἐγὼ αὐτό.

§202Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Περὶ τίνος προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον; Περὶ τῆς ἐπειγούσης σήμερον καὶ ὑφισταμένης ἀνάγκης, ἵνα οἱ πολῖται Ἕλληνες κατορθῶσι νὰ ἐκτελῶσι τὰς συναλλαγὰς κατὰ τρόπον, μὴ κωλυόμενον ἐκ τῆς ἀνεπαρκείας διττοῦ νομίσματος καὶ προέρχεται αὐτὴ ἡ στενοχωρία ἐκ τῆς σημερινῆς καταστάσεως, τῆς ἐκτάκτου καταστάσεως, τῆς δημιουργηθείσης, συνεπείᾳ τῶν ποικίλων περιστάσεων, τὰς ὁποίας δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μνημονεύσῃ τις. Καὶ ὁ κ. Συνάδελφος παρεπονέθη δι’ ἐνέργειαν, ἥτις δὲν ἐγένετο. Ἕν ἔτος μετὰ τὴν 1ην Ὀκτωβρίου τοῦ ἀμέσως ἑπομένου ἔτους, δηλαδή, τὴν 1ην Ὀκτωβρίου τοῦ 1917, θὰ δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ ἐκείνους, νὰ μᾶς στείλωσι τὰ νομίσματα. Διὰ νὰ ὠφεληθῶμεν δὲ τί; Ἕν 12%, διὰ τὸ ὁποῖον ἔχει ἐξασφαλισθῇ ὁ κ. Συνάδελφος. Τοῦτο δὲ θὰ ὑφίσταται εἰς ἐποχήν, καθ’ ἥν θὰ εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ τὰ πληρώσωμεν, δηλαδή, τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1917...

§203Γ. ΠΩΠ. Ποῦ τὰ ηὕρατε αὐτά; Μόλις καταγγείλετε, δύνασθε νὰ τὰ πληρώσητε. Ἔχετε μίαν προσηρτημένην συμφωνίαν εἰς τὴν σύμβασιν τοῦ 1885. Δὲν ἀναγιγνώσκετε τὸ 4ον ἄρθρον;

§204Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Αὐτὸ ἀναγινώσκω. Περιμείνατε. Θὰ τὸ εὕρωμεν, μὴ μᾶς τὸ φέρετε ὡς ἀνακάλυψιν ἰδικήν σας. (Ἀναγινώσκει τὸ 4ον ἄρθρον). Λέγει ὁ κ. Συνάδελφος, παραβλέπων τὴν ρήτραν αὐτήν, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπῃ, ποῦ εὑρίσκει τὸ χρῆμα, διὰ νὰ τοῦ εἴπω πῶς θὰ πληρωθῇ κατὰ τὴν 1ην Ὀκτωβρίου. Λέγει ὁ κ. Συνάδελφος, ὁ ὁποῖος μὲ παραπέμπει νὰ τῷ εἴπω ποῦ εὑρίσκει ὅτι θὰ πληρωθῇ κατὰ τὴν 1ην Ὀκτωβρίου τοῦ ἑπομένου ἔτους, καθ’ ὅ θὰ γίνῃ ἡ συγκέντρωσις αὐτῶν, μοὶ λέγει: δύνασθε νὰ τὰ πάρετε καὶ νὰ πληρώσητε τώρα. Ἀπὸ ποῖον νὰ τὰ πάρωμεν καὶ εἰς ποῖον νὰ πληρώσωμεν; Καὶ ἂν θέλωμεν παρουσιάσῃ τὸ φαινόμενον νὰ καθορίσωμεν τὸ ποσὸν τῶν χρημάτων, τὸ ἀποτελοῦν τὴν διαφοράν, ὅτι πηγαίνομεν καὶ λέγομεν ὅτι, κατὰ τὸν ὅρον, τὸν ὁποῖον ἔχομεν νὰ πληρώσωμεν μὲ 12%, θέλομεν νὰ πληρώσωμεν σήμερον, ἵνα ὠφεληθῶμεν τὸ 12% καὶ ὅτι κατ’ ἀνάγκην πρέπει νὰ τὰ πάρῃς, καὶ ἂν ἀκόμη δὲν θέλῃς, διότι σὲ ἀναγκάζει ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ νὰ τὰ πάρῃς, καὶ ἄν, λέγω, ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν νὰ κάμωμεν τὴν διαδικασίαν τοῦ ἐξαναγκασμοῦ τοῦ ἔχοντος τὰ νομίσματα, ἤθελον ἐρωτήσει τὸν κ. Συνάδελφον, νὰ μοὶ εἴπῃ ποῖος τὰ ἔχει; Ὁ κ. Συνάδελφος λέγει, ὅτι εὑρίσκονται εἰς τὰ ὑπόγεια τῆς Τραπέζης τῆς Γαλλίας.

§205Γ. ΠΩΠ. Ὁ ἰσολογισμὸς τῆς Τραπέζης τὸ λέγει.

§206Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Καὶ ἑπομένως θὰ ἐμφανισθῶμεν εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Γαλλίας νὰ τῆς εἴπωμεν: φέρε νὰ σὲ πληρώσωμεν καὶ ἡ Τράπεζα εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τὰ πάρῃ, διὰ νὰ ὠφεληθῶμεν ἡμεῖς τὴν διαφοράν. Δὲν λέγουν τοιαῦτα πράγματα αἱ συμβάσεις. Λέγουν ὅτι, ὅταν καταγγελθοῦν, θὰ συλλεγῶσι τὰ νομίσματα ὑπὸ τῶν διαφόρων Κρατῶν, εἰς τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται, θὰ ἀνταλλαγῶσι, θὰ γίνῃ λογαριασμὸς καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ διαφορὰ μεταξὺ τῶν εὑρισκομένων εἰς τὸ Α καὶ διδομένων εἰς τὸ Β, καὶ τανάπαλιν, θὰ καταβληθῇ ἡ διαφορὰ αὕτη, ἡ ὁποία δύναται νὰ καταβληθῇ καὶ διὰ συναλλαγματικῶν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἐπρόκειτο σήμερον νὰ γίνῃ ἡ καταβολὴ διὰ συναλλαγματικῶν, νομίζετε, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ τὸ πράξωμεν; Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη συμφωνία ἐν σελίδι 55 τῆς συμβάσεως τοῦ 1855, λέγουσα τάδε: (Ἀναγινώσκει) «Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀναφέρεται εἰς τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 8, ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται κλπ.».

§207Γ. ΠΩΠ. Αὐτὸ διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀντίθετον γνώμην.

§208Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Περὶ τίνος; Τὶ θὰ ἐπράττομεν, λοιπόν, ἐὰν ὅλα αὐτὰ δὲν ἐγίνοντο; Δὲν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ κόψωμεν εὐκόλως νομίσματα πεντάδραχμα. Ἀλλὰ καὶ τὶ θὰ ὠφελούμεθα, Κύριοι; Αὐτὰ τὰ νομίσματα εὑρίσκονται ἔξω, ὑφίστανται ἐκεῖ μίαν κυκλοφορίαν, μίαν διασποράν, μίαν ἀπώλειαν. Αὐτήν, ἂν ἐπρόκειτο νὰ πληρώσωμεν μὲ χρυσόν, θὰ ζημιωθῶμεν, διότι ὁ ἄργυρος, ὁ περιεχόμενος εἰς τὰ τάλληρα, ἀξίζει τὸ ἥμισυ τῆς ποσότητος, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς αὐτά. Καὶ ἂν ἤθελεν ὑποτεθῇ, ὅτι ἐκ τῶν δεκαπέντε ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερον ὅτι ἔχουσι κοπῆ, ἠθέλομεν ὑποχρεωθῆ νὰ λάβωμεν δέκα ἑκατομμύρια, θὰ ἐχάνομεν πέντε ἑκατομμυρίων ἀξίαν, διότι θὰ ἐδίδομεν χρυσόν. Ἐὰν τὰ πέντε ἑκατομμύρια ἤθελον μείνει, συνεπείᾳ τῆς ὑπαρχούσης διαφορᾶς, ἀντὶ τριῶν ἑκατομμυρίων, κατὰ 1.600.000, θὰ ἐλαμβάνομεν 600 χιλιάδας ὀλιγώτερα. Τὸ πρᾶγμα δὲν θὰ εἶναι πρὸς θάνατον. Ἡμεῖς σήμερον πρόκειται νὰ οἰκονομήσωμεν ἐπειγούσας ἀνάγκας, δὲν κινδυνεύει δὲ διόλου τὸ νομισματικὸν σύστημα καὶ οὐδεμία ἐπέρχεται δυσχέρεια ἐξυγιάνσεως διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ μικροῦ τραπεζογραμματίου. Βεβαίως, τὰ μικρὰ τραπεζογραμμάτια δὲν συντελοῦσιν εἰς ἐξυγίανσιν τοῦ νομισματικοῦ συστήματος, ἀλλ’ ἐὰν ἀναγνώσητε τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἴδητε, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ διαρκοῦς κυκλοφορίας, ἀλλὰ προσωρινῆς, προσωρινοτάτης, οὔτε δὲ ἡ ἔκδοσις πάντων ὁμοῦ θὰ γίνῃ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ζητεῖται ἡ ἄδεια, ἵνα ἑκάστοτε διὰ προτάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διὰ τὰς ὑπαρχούσας ἀνάγκας, γίνεται ἡ ἔκδοσις τινῶν ἐξ αὐτῶν, ἐὰν δὲ αἱ ἀνάγκαι αὗται ἐκλείψωσιν, ὁλόκληρος ἡ ποσότης, ἡ ἐκδοθεῖσα, θέλει ἀρθῇ. Τοῦτο λέγει τὸ νομοσχέδιον.

§209Γ. ΠΩΠ. Ὄχι. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον νὰ ὁρίζηται ἐκ τῶν προτέρων διὰ νόμου καὶ νὰ ὁρίζηται διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§210Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). (Ἀναγινώσκει): «Ἡ κατὰ τὰ ἀνωτέρω διὰ Β. Διατάγματος...κλπ.». Ἑπομένως, δὲν κτᾶται δικαίωμα ἡ Τράπεζα, ἵνα, ἀφοῦ ἅπαξ ἐκδοθοῦν, παραμείνουν καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ ἐκδοτικοῦ προνομίου. Τοῦτο δὲ εἶναι τὸ ἐνδιαφέρον, διότι μοὶ λέγει ὁ κ. Συνάδελφος, ὅτι δὲν λέγει αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐγὼ λέγω. Ἢ λέγω ἐγώ τί, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Συνάδελφος, νομίζει, ὅτι δὲν τὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον; Εἶπον ἐγώ, ὅτι, ἅμα παρέλθῃ ἡ ἀνάγκη, θὰ ἀνακληθῶσι. Μοὶ λέγει, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν λέγει τοῦτο. Ἀλλ’ ὅταν δύναται τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, διὰ Βασιλ. Διατάγματος, νὰ τὰ ἀνακαλέσῃ; Ποία ἡ μεταξὺ τῶν διατυπώσεων τούτων διαφορά; Κατ’ ἐμὴν κρίσιν, οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ διαφορά, μία περίπτωσις δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ἐκείνη, καθ’ ἥν, ἡ Τράπεζα ἤθελε κτήσηται τὸ δικαίωμα, ἵνα ἔχῃ αὐτὴ τὰ νομίσματα ἐφ’ ὡρισμένην χρονικὴν περίοδον, μέχρι τῆς λήξεως τοῦ ἐκδοτικοῦ αὐτῆς προνομίου, καὶ ἡ ἑτέρα διαφορά, καθ’ ἥν τὸ Κράτος ἐδεσμεύετο ἐξ αὐτῆς καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ τὰ ἀποσύρῃ εἰς πᾶσαν στιγμήν. Τοῦτο, τὸ δεύτερον, τὸ ὁποῖον διατάσσεται εἰς τὸ νομοσχέδιον, εἶναι, ὅτι τὸ Κράτος δύναται εἰς πᾶσαν στιγμὴν νὰ τὰ ἀποσύρῃ εἴτε διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, ἢ νόμου, ἢ παντὸς τρόπου, δι’ οὗ μονομερῶς δύναται νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν δήλωσίν του τὸ Κράτος. Τοῦτο ἀρκεῖ. Τὶ ἐπὶ πλέον ζητεῖτε; Θέλετε νὰ εἴπωμεν, ὅτι κατὰ τὴν δεῖνα ἐποχήν, θὰ παύσουν αὐτὰ ἰσχύοντα; Καὶ ἐὰν τὴν ἐποχὴν αὐτήν, μεθ’ ὅλην τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς τὰς προβλέψεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ψαρρῶν, ἤθελεν ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν ἐπῆλθε τὸ τέρμα τῆς καταστάσεως, τὶ ἤθελε συμβῆ;

§211Γ. ΠΩΠ. Νέος νόμος.

§212Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν θέλει νὰ εἴπῃ ὁ κ. Συνάδελφος, ὅτι, ὅταν σταματήσῃ ἡ κατάστασις, παύει ἰσχύων ὁ νόμος; Καὶ ποῖοι θὰ κρίνουν ἐὰν ἐσταμάτησεν ἡ κατάστασις, ἵνα παύσῃ ἰσχύων ὁ νόμος; Ἐὰν δὲν τάσσηται ὡρισμένη ἡμέρα, τοῦτο δὲν θὰ εἴπῃ ὅτι χάνεται τὸ δικαίωμα τῆς ἐξετάσεως τῆς καταστάσεως. Ἀλλὰ ταύτην πρέπει νὰ κρίνῃ μονομερῶς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ τὸ Β. Διάταγμα. Καὶ οὕτω θὰ ὁρισθῇ ὅτι ἔληξεν ἡ κατάστασις. Ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ εὑρεθῇ κατὰ τὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ λήξῃ ἡ κατάστασις, δὲν ἔχει συναίσθησιν τοῦ πράγματος, ἐδῶ θὰ εἶναι ἡ Βουλή, ἡ ὁποία θὰ τῆς ἐπιβάλῃ νὰ σεβασθῇ τὸ τοιοῦτον καὶ τὴν εὐκολίαν αὐτήν, τὴν ὁποίαν, ἕνεκα τῶν ἐξαιρετικῶν λόγων, ἔδωκεν. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος κ. Συνάδελφος ἐκ Ν. Ψαρρῶν ὡμίλησε καὶ περὶ ἄλλου τινός, ὡμίλησε περὶ δωρεᾶς, περὶ χαριστικῆς πράξεως. Ἐὰν ἀπεδείχθη ὅτι τοῦτο εἶναι χρήσιμον διὰ τὰς συναλλαγὰς ἡμῶν καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιζητηθῇ ἡ χαριστικὴ πρᾶξις, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἄλλην ἔννοιαν ἢ ὅτι ἔπρεπε νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν κἄτι τι νὰ τῆς πάρωμεν δι’ αὐτό, τὸ ὁποῖον τῆς δίδομεν· ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατόν, τὸ τοιοῦτον, νὰ εἴπωμεν, ἐπειδὴ πρόκειται νὰ ὠφεληθῇς, δός μας κἄτι. Τὶ θὰ ἦτο αὐτὸ τὸ κἄτι; Πρέπει νὰ ἐξεύρωμεν τὶ θὰ ὠφεληθῇ διὰ νὰ προσδιορίσωμεν τὸ κἄτι, θὰ ὠφεληθῇ βεβαίως ὅ,τι χαθῇ ἐξ αὐτοῦ τοῦ χαρτονομίσματος, ἀλλ’ εἶναι καὶ κἄτι ἄλλο ἀκόμη, ὅτι μέρος ἐξ αὐτοῦ τοῦ χαρτονομίσματος θὰ κυκλοφορήσῃ εὐκολώτερον παρ’ ὅ,τι θὰ ἐκυκλοφόρουν τὰ μεγάλη νομίσματα καὶ ἐπειδή, ἡ Τράπεζα πράττουσα τοῦτο, θέτουσα εἰς κυκλοφορίαν τὸ χαρτονόμισμα αὐτό, διαπράττει δάνειον, θὰ ὠφελεῖτο καὶ τοῦ τόκου.

§213Γ. ΠΩΠ. Αὐτὸ δὲν τὸ εἶπον ἐγώ.

§214Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Τὸ λέγω ἐγώ. Ἐὰν μὲν ἐπρόκειτο νὰ κυκλοφορήσῃ 15.000.000 εἰς μεγαλύτερα χαρτονομίσματα, θὰ ἐκυκλοφόρει 14 ἑκατομμύρια ἢ 13½ ἑκατομμύρια, ἀπὸ τὸ χαρτονόμισμα τοῦτο δύναται νὰ κυκλοφορήσῃ κἄτι περισσότερον καὶ νὰ ὠφεληθῇ τοῦ τόκου. Εἶναι τόσον ἀσήμαντον τοῦτο, ὅσον θὰ ἦτο καὶ τὸ κέρδος τὸ ἄλλο· τὸ ἄλλο μάλιστα εἶναι ἐντελῶς ἀσήμαντον, διότι ἡ διάρκεια καθ’ ἣν θὰ κυκλοφορήσῃ δὲν εἶναι τόσον μακρά, ὥστε δὲν ἦτο καὶ διὰ τὸ Κράτος πρέπον, δὲν ἦτο ὀρθὸν νὰ ζητήσῃ ἀνταλλάγματα, ἀφοῦ διὰ τῆς συμβάσεως ἐπιφυλάσσεται εἰς αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίσῃ τὴν διάρκειαν. Νομίζω, ὅτι, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, δὲν δύναται νὰ κατακριθῇ, οὔτε ὡς χαριστικόν, οὔτε ὡς ἐπαγόμενον ἀρρώστειαν τῆς ἡμετέρας οἰκονομικῆς καταστάσεως, πρόκειται περὶ μέτρου, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων καὶ πέποιθα, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ τὸ ἀποδεχθῇ. (Χειροκροτήματα).

§215Γ. ΠΩΠ. Γνωρίζω, ὅτι δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ λάβω καὶ πάλιν τὸν λόγον, ἀλλὰ δὲν εἶχον νὰ προσθέσω τι, εἰ μὴ ὀλίγας λέξεις.

§216Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἡ Βουλὴ ἐλπίζω, ὅτι θὰ σᾶς δώσῃ τὴν ἄδειαν νὰ προσθέσητε, ὅ,τι ἔχετε ἀκόμη.

§217ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§218Γ. ΠΩΠ. Εὐγνωμονῶ, ὅτι μοὶ παρέχει ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις τὴν εὐκολίαν νὰ τεταρτολογήσω παρὰ τὸν Κανονισμόν, ἐπειδὴ ὅμως βλέπω ὑπάρχουσαν διάθεσιν τῆς Βουλῆς νὰ διακόψῃ τὴν συζήτησιν, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ καταχρασθῶ τῆς ἀδείας αὐτῆς. Τοῦτο μόνον παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ, ἀπευθυνόμενος διὰ βραχυτάτων εἰς τὰς παρατηρήσεις τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων, νὰ δώσω τὴν ἀπάντησιν, ἢ μᾶλλον νὰ κάμω τὰς ἑξῆς δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσι τὴν βάσιν τῆς συζητήσεως, τῆς ὁποίας ἀναμφισβητήτως θὰ κατάρξωμαι, ὅταν πρόκειται νὰ συζητηθῇ κατ’ ἄρθρον τὸ νομοσχέδιον. Μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας συνεπέσαμεν εἰς τὴν ἑξῆς βάσιν, ὅτι, προκειμένου περὶ ἐκδόσεως μικρῶν νομισμάτων, εἴτε χαρτονομισμάτων, εἴτε νομίσματα, εἴτε κερματικὰ κυκλοφοροῦσι, τοῦτο ἀποτελεῖ συμφέρον μέγα τοῦ Κράτους. Ἐπὶ τούτου ἐμείναμεν ἀπολύτως σύμφωνοι.

§219Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Νομίζετε ὅτι οἱ ἀκροαταί μας δὲν ἠνόησαν ἐπὶ τίνος ἐμείναμεν σύμφωνοι;

§220Γ. ΠΩΠ. Ὄχι· διότι οἱ ἀκροαταί σας γνωρίζουν ὅλην τὴν ἱστορίαν τῆς κερματικῆς κυκλοφορίας καὶ τοῦ μεταλλισμοῦ. Ἐμείναμεν σύμφωνοι, ὅτι τὸ Κράτος, καταγγέλλον τὴν σύμβασιν, δύναται διὰ συναλλαγματικῶν καὶ ὄχι διὰ χρυσοῦ νὰ ἀγοράσῃ τὸ ποσὸν τῶν ταλλήρων, τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 9.809.000 καὶ εὑρίσκονται εἰς τὰ ὑπόγεια, εἰς τὰ Ταμεῖα τῆς Τραπέζης τῆς Γαλλίας. Ἐπὶ τούτου θὰ προκληθῇ μεγάλη συζήτησις, κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀπαλλάσσων αὐτὴν τοῦ κόπου νὰ μὲ ἀκούσῃ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον: «Περὶ προσωρινῆς αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ τῶν διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κυκλοφορούντων 5 δραχμῶν καὶ 10 δραχμῶν τραπεζικῶν γραμματίων»).

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 12 Δεκεμβρίου 1915 περὶ κατασκευῆς οἰνοπνεύματος ἐξ ἀμυλωδῶν καὶ ζακχαρωδῶν οὐσιῶν».

§222ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§223Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης καὶ Συγκοινωνίας). Ἄς μείνῃ δι’ αὔριον, κ. Πρόεδρε.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται δι’ αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὔριον τὴν 5 μ. μ. (Ὥρα 9 καὶ 45′ μ. μ.)