1916.02.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΣΤʹ.

ΤΗΣ 1 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1916

Προεδρία Ἀντιπροέδρου κ. Α. ΚΑΤΖΟΥΡΑΚΗ.

(Ὥρα 5 καὶ 30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ μετὰ τινας παρατηρήσεις τοῦ βουλευτοῦ κ. Φ. Μοσχούλα, διὰ τὰς οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: —Οἱ Δημ. Πιπέρης, Κωνστ. Μπαλαφόντας, Γεώργ. Καριώτης καὶ Ἰωάν. Μπιτζέλος, πατέρες στρατιωτικῶν, παρακαλοῦσιν, ὅπως οἱ υἱοί των ἀποσπασθῶσι καὶ ὑπηρετήσωσιν εἰς μέρη, ἔνθα ἑδρεύει Διδασκαλεῖον. —Ὁ ἐν Οἰχαλίᾳ συνεταιρισμὸς πωλήσεως σύκων «Ἡ Κυψέλη» διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς παροχῆς σίτου τοῖς συνεταιρισμοῖς. —Οἱ κάτοικοι Εὐάνας Μεσσήνης παρακαλοῦσιν, ὅπως καταβληθῇ τὸ καθυστερούμενον ἐπίδομα εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἀπόρων ἐπιστράτων. —Οἱ Σύλλογοι καὶ αἱ Συντεχνίαι Κερκύρας παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῶσι σύντονα μέτρα πρὸς ἀποσόβησιν τοῦ ἀπειλοῦντος τὴν νῆσον λιμοῦ. —Ὁ ἐκ Καρδίτσης Σταῦρος Μακρινίκας ἢ Ζαφείρης, ἐνοικιαστὴς τῶν ὠνίων Νευροπόλεως, παρακαλεῖ, ὅπως τῷ ἐπιστραφῇ τὸ ἥμισυ τῶν καταθέσεών του, ὡς ζημιώσας πολλά. —Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Ἁγίου Δημητρίου παρακαλεῖ, ὅπως τροποποιηθῇ καὶ αὖθις τὸ ἐδάφιον 1 καὶ ἄρθρον 59 τοῦ ΔΝΖʹ νόμου. — Οἱ σύζυγοι τῶν εἰς Νάξον ἐξορισθέντων κατοίκων Ἐδέσσης παρακαλοῦσιν, ὅπως τοῖς ἐπιτραπῇ νὰ ἐπιστρέψωσιν εἰς Ἔδεσσαν. —Οἱ πωληταὶ πυρείων καὶ παιγνιοχάρτων παρακαλοῦσιν, ὅπως τοῖς πληρωθῇ τὸ ἀντίτιμον τῶν εἰς τὸ μονοπώλιον παραδοθέντων εἰδῶν. —Ὁ Ἐκπαιδευτικὸς Σύνδεσμος τῶν λειτουργῶν τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως παρακαλεῖ, ὅπως τροποποιηθῇ τὸ Νομοθετικὸν Βασιλικὸν Διάταγμα «περὶ μηνιαίου ἐπιδόματος εἰς ἀξιωματικούς». —Οἱ περιθαλψιοῦχοι κάτοικοι Δρυστενῶν καὶ Βιστρινίτσης τῆς Δωρίδος παρακαλοῦσιν, ὅπως τοῖς δοθῇ ἡ χορηγουμένη περίθαλψις. —Δέκα πέντε ἀδικηθέντες ἀπόστρατοι ἀνθυπολοχαγοί, προαχθέντες μὲ τὸν νόμον ΑΣΛΣΤʹ τῆς 24 Ἰουλίου 1885 ζητοῦσι νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν νόμον τῆς 3ης Ἰουνίου 1911, ἄρθρον 4, δυνάμει τοῦ ὁποίου λαμβάνουν σύνταξιν οἱ ἤδη ἀποστρατευόμενοι ἀνθυπολοχαγοί. —Οἱ κάτοικοι Θηβῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως γίνῃ ἀναστολὴ τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου οἰκοδομῶν δι’ ὁλόκληρον τὸ ἔτος 1915 καὶ τὸ ἥμισυ τοῦ 1916. —Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ ὑποβάλλει πρότασιν νόμου: «Περὶ διαθέσεως τοῦ φόρου 1% ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῶν Δημοσίων Ἔργων». —Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Ι. ΓΚΙΩΝ ὑποβάλλει πρότασιν νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 519 περὶ τοῦ ἐν Τήνῳ Ἱεροῦ Ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας». —Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Κ. ΔΟΣΙΟΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 12 Δεκεμβρίου 1915 περὶ κατασκευῆς οἰνοπνεύματος ἐξ ἀμυλωδῶν καὶ ζακχαρωδῶν οὐσιῶν». —Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος κ. Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ αὐξήσεως ἀριθμοῦ εἰσακτέων εἰς τὸ Στρατιωτικὸν Σχολεῖον Εὐελπίδων κλπ.» —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Χ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ καὶ Ι. ΓΚΡΙΤΖΑΣ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ χορηγίας προνομίου εὑρεσιτεχνίας εἰς τὸν εὑρ. Πρόδρομον Καρατζᾶν». Ἐπίσης ἀνακοινῶ αἰτήσεις τῶν κ. κ. Κ. ΓΕΡΑΚΗ, βουλευτοῦ Κεφαλληνίας, αἰτουμένου εἰκοσαήμερον ἀπουσίας ἄδειαν, Π. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΥ, βουλευτοῦ Μεσσηνίας αἰτουμένου δεκαήμερον ἀπουσίας ἄδειαν, ΑΛΗ ΔΕΜΗΡ βουλευτοῦ Κοζάνης, αἰτουμένου δεκαπενθήμερον ἀπουσίας ἄδειαν, Δ. ΖΗΚΟΥ, βουλευτοῦ Κορυτσᾶς, αἰτουμένου μηνιαίαν ἀπουσίας ἄδειαν, καὶ Χ. ΙΣΜΑΗΛ, βουλευτοῦ Δράμας, αἰτουμένου εἰκοσαήμερον ἀπουσίας ἄδειαν. (Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως, αἱ ἄδειαι χορηγοῦνται).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, ἐὰν θέλῃ, ὅπως ἐνισχυθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας, Ἐργασίας, Ἀσφαλείας καὶ Κοινωνικῆς Προνοίας, εἰς ἥν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον «περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς διὰ τὴν προμήθειαν τροφίμων», ὑπὸ τῶν κ. κ. Μαυρομιχάλη, Λόντου, Πετροπουλάκη, Σοκόλη, Νικολαΐδου, Σχλῆμαν, Παπαμαστεράκη καὶ Κουνδούρου.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§5ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως Βασιλικῶν Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἔκτακτοι καὶ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων Ὑπουργείων Ἐσωτερικῶν καὶ Ναυτικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1915». 2) «Περὶ ἐξαργυρώσεως τοκομεριδίων τῶν ἐθνικῶν δανείων». 3) «Περὶ ὑπογραφῆς καὶ θεωρήσεως τῶν ὑπὸ τοῦ ἀποβιώσαντος ταμίου Θήρας Γ. Νικολαΐδου, ἐκδοθέντων καὶ μὴ ὑπογραφέντων ὑπ’ αὐτοῦ τριπλοτύπων γραμματίων παραλαβῆς».

§6Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Βουλευτά.

§8Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἤθελον ζητήσει, Κύριοι, τὴν ἐπιείκειαν τῆς Βουλῆς, διότι πρόκειται περὶ ζητήματος τοπικοῦ τῆς δυστυχοῦς Κερκύρας, ἡ ὁποία σήμερον εὑρίσκεται μὲ πληθυσμὸν ὑπερτριπλάσιον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον πράγματι εἶχε, καὶ ὁ ὁποῖος σήμερον ὑποφέρει τὰ πάνδεινα, ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως, οὐ μόνον τροφίμων, οὐ μόνον συγκοινωνίας, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν στοιχειωδεστέρων στοιχείων τῆς κοινωνικῆς ζωῆς. Ὁ Γαλλικὸς στρατὸς τῆς κατοχῆς, καθὼς καὶ ὁλόκληρος ὁ Σερβικὸς στρατός, δὲν εἶναι δυστυχῶς δυνατὸν νὰ τραφῇ μὲ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα οἱ Σύμμαχοι ἀποστέλλουν, καὶ ἑπομένως ἐπῆλθεν ἡ ἐξάντλησις ὅλων τῶν τροφίμων, ὅλων ἐν γένει τῶν εἰς τοιαῦτα ἀντιταμιευμάτων, οὐ μόνον τῆς Κερκύρας, ἀλλὰ καὶ αὐτῆς τῆς Ἠπείρου, διὰ νὰ τραφῶσιν οἱ ξένοι στρατοί, οἱ ὁποῖοι καταπατῶσι τῆς Κερκύρας τὸ ἔδαφος. Οἱ κάτοικοι, ἀπηλπισμένοι, οὐ μόνον διὰ τὴν παντελῆ ἔλλειψιν τῶν τροφίμων, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ὑπερβολικὴν τιμήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔφθασαν τὰ ἐλάχιστα ἐναπομείναντα τοιαῦτα, ἐν ἀπογνώσει διατελοῦντες, ἀπηυθύνθησαν τηλεγραφικῶς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀπηυθύνθησαν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ἐξαιτοῦνται νὰ ληφθῇ ἐπὶ τέλους κάποια πρόνοια καὶ διὰ τὸ μέρος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, ἐκτὸς τῶν δυστυχημάτων αὐτῶν, στερεῖται καὶ συγκοινωνίας ἀκόμη, διότι, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως γαιανθράκων, δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ ἱστιόπλοια, τὰ ὁποῖα πρὶν τακτικώτατα ἐξετέλουν τὴν συγκοινωνίαν, νὰ τὴν ἐκτελῶσι καὶ σήμερον. Εὑρισκόμεθα λοιπὸν πρὸ μιᾶς καταστάσεως πραγματικῆς, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς δύναται νὰ περιγράψῃ καὶ ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τοὐλάχιστον συνεννοηθῇ μὲ τοὺς Πρέσβεις τῶν Δυνάμεων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατὰ δόσεις ἐπιτρέπουσι τὴν τροφοδοσίαν τοῦ Κράτους, νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν των, ὅτι διὰ τὴν Κέρκυραν δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ ἀρχικὸς πληθυσμός, ὁ ἀναφερόμενος εἰς τὴν ἐπίσημον ἀπογραφὴν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν των, ὅτι, κατὰ πληροφορίας, τὰς ὁποίας αὐτοὶ οἱ ἴδιοι δίδουσιν, ἑκατὸν πεντήκοντα χιλιάδες Σερβικοῦ στρατοῦ εὑρίσκονται ἐν Κερκύρᾳ, ἐκτὸς τῶν Γάλλων. Λοιπόν, πῶς θὰ τραφῇ αὐτὸς ὁ πληθυσμός, Κύριοι; Ζητοῦνται καθημερινῶς ζῷα πρὸς σφαγὴν καὶ ἀπευθύνονται πρὸς τὴν ἀπέναντι Ἤπειρον. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται: Εἶναι δυνατὸν καὶ ἡ Ἤπειρος νὰ παρέχῃ ζῷα εἰς τὴν Κέρκυραν, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξαντληθῇ καὶ αὐτή; Καὶ οὐ μόνον αὐτό, ἀλλ’ εὑρισκόμεθα καὶ πρὸ ἀπαγορεύσεως τῆς Κυβερνήσεως νὰ μεταφέρωνται ζῷα εἰς τὴν Κέρκυραν. Καὶ ἐρωτᾶται: Πῶς θὰ τραφῇ ἐπὶ τέλους αὐτὸς ὁ πληθυσμός; Εἶναι δὲ γνωστόν, Κύριοι, ὅτι ὁσονδήποτε καὶ ἂν φροντίζωσιν αἱ ἐπιμελητεῖαι τῶν ξένων στρατῶν διὰ τὴν προμήθειαν τῶν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα οἱ στρατοί των καταναλίσκουσι, πάντοτε ὑπολείπεται ὁ ἐμπορικὸς πληθυσμὸς τῆς πόλεως, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῇ εἰς τοὺς προσερχομένους ξένους τὴν προσφορὰν τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα αὐτοὶ ζητοῦσιν. Εὑρισκόμεθα λοιπὸν πρὸ μιᾶς τελείας ἐλλείψεως τροφίμων, πρὸ μιᾶς καταπληκτικῆς ὑπερτιμήσεως τῶν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἀκόμη εἰς ἐλαχίστας ποσότητας, καὶ ἐκτὸς τούτου εὑρισκόμεθα εἰς παντελῆ ἔλλειψιν συγκοινωνίας, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν ὁπωσδήποτε νὰ ἐπέρχηται μία ἀναπλήρωσις τῶν κενῶν, ἐπὶ πλέον δὲ καὶ πρὸ ἀπαγορεύσεως ἀπὸ τῆς Κυβ)σεως, διὰ νὰ εἶναι δυνατὴ τοὐλάχιστον ἡ τροφοδοσία ἀπὸ τὸ μέρος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀδελφικώτατα μᾶς παρέχει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τοῦ ζητοῦμεν, ἀδιάφορον ἂν θὰ τὸ φάγουν καὶ αὐτὸ οἱ ξένοι! Τί νὰ συστήσω, Κύριοι, παρακαλῶ, εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις τὸ ἔλαβε, τὸ γνωρίζει. Τὸ ὅτι θὰ ἐνεργήσῃ καὶ θὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν της, βεβαίως δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία. Ἀλλὰ καὶ νὰ διαμαρτυρηθῶ ἀκόμη τὸ θεωρῶ περιττόν, διότι ὁ ἰσχυρὸς δὲν γνωρίζει διαμαρτυρίας, οὔτε προσέχει εἰς αὐτάς· φρονῶ δέ, ὅτι καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῶν διαμαρτυριῶν ἐφθάσαμεν ἴσως εἰς τὸ ἔσχατον ὅριον. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ μιᾶς καταστάσεως πρωτοφανοῦς, ἡ Βουλὴ καὶ ὁ ἑλληνικὸς λαὸς πρέπει νὰ γνωρίζουν τί γίνεται εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, τὰ κατεχόμενα παρὰ τῶν προστατῶν τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἂς πράξῃ πᾶν ὅ,τι νομίζει ὀρθόν, ἀλλά, πρὸ παντός, ἂς τὸ πράξῃ ἐπειγόντως, ἂς ἀποκαταστήσῃ τὴν συγκοινωνίαν, ἂς ζητήσῃ νὰ ἐπιτραπῶσι τρόφιμα διὰ τὰ μέρη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ καταναλωθῶσιν, οὐ μόνον ἀπὸ τὸν ἐγχώριον πληθυσμόν τῆς Κερκύρας, ἀλλ’ ἀπὸ τοὺς ξένους, οἱ ὁποῖοι πατῶσι τὸ ἔδαφός της, καὶ ἂς ἄρῃ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐξαγωγῆς ζώων ἐξ Ἠπείρου, μέχρις ὅτου τουλάχιστον κατασταθῇ δυνατόν, αἱ ἁρμόδιαι ἐπιμελητεῖαι νὰ τροφοδοτῶσι τοὺς στρατούς των μὲ κτήνη, τὰ ὁποῖα θὰ φέρωσιν ἀπὸ τὰς χώρας των. Δὲν δύναμαι δυστυχῶς, Κύριοι, νὰ προβῶ περαιτέρω. Σᾶς τὰ εἶπον ὅλα καὶ τὰ ἠκούσατε ὅλα. Τὰ γνωρίζετε ὅλα, σχηματίσατε μόνοι τὴν γνώμην σας περὶ τῶν προστατῶν τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Κυβέρνησις δὲ ἂς κάμῃ τὸ καθῆκόν της, διὰ νὰ προστατεύσῃ τὸν Κερκυραϊκὸν λαόν, ὁ ὁποῖος προσφέρεται θῦμα εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον ἡ Πατρίς.

§9Δ. ΚΟΛΛΑΣ. Θέλω νὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ δύο λέξεις εἰς ὅσα εἶπεν ὁ συνάδελφός μου πρὸ ὀλίγου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ γνωρίζῃ, ὅτι αἱ ἀσθένειαι δυστυχῶς ἐπιπολάζουσιν ἐν Κερκύρᾳ, ἰδίως εἰς τοὺς ἐξοχικοὺς πληθυσμούς, ὄχι μόνον δὲ αἱ ἀσθένειαι, ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ αἱ ἐπιδημία, καὶ δὴ ὁ τύφος. Δυστυχῶς ὅμως ὁ ἐξοχικὸς πληθυσμός, δὲν διαμαρτύρεται, διότι εἶναι πολὺ καλός καὶ ὑπομονητικός, ἴσως πλέον τοῦ δέοντος, εἶναι δὲ καὶ πολὺ πτωχὸς καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν ἔχει τὰ μέσα διὰ νὰ ἔρχηται εἰς τὴν πόλιν νὰ ζητῇ τὴν βοήθειαν τῶν ἰατρῶν. Βεβαιωθῆτε ὅτι ὑποφέρει τὰ πάντα. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως παρακαλέσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ μᾶς στείλουν τουλάχιστον τοὺς ἰατρούς μας τοὺς στρατιωτικούς, διότι δὲν ὑπάρχουν ἰατροὶ ἐν Κερκύρᾳ, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς στείλητε ἄλλους, διότι δυστυχῶς ἐν Κερκύρᾳ οἱ ἰατροὶ πληρώνονται 1 καὶ 2 φράγκα τὴν ἐπίσκεψιν καὶ δὲν νομίζω, ὅτι μὲ τὰς τιμὰς αὐτὰς θὰ εὑρεθοῦν ἰατροὶ ἀπὸ τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα. Ὑπὸ τύπον λοιπὸν προσωρινὸν νὰ μᾶς ἀποσταλοῦν οἱ ἰατροί μας, οἱ ὁποῖοι σχεδὸν ὅλοι, πλὴν ἑνὸς ἢ δύο, εἶναι ἐπίστρατοι. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ὅσα εἶπον εἶναι ἡ ἀλήθεια καὶ ἐὰν δύνασθε νὰ βοηθήσητε τοὺς πληθυσμοὺς αὐτούς, νὰ τὸ πράξητε.

§10Κ. ΖΕΡΒΟΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα τοῦ Κερκυραϊκοῦ λαοῦ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Παπαζαχαρίου ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ διδασκαλικοῦ προσωπικοῦ τῶν Νέων Χωρῶν.

§12Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, εἰς πάντας εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ ἐκπαίδευσίς μας, παρ’ ὅλας τὰς προσπαθείας, αἵτινες ἐγένοντο κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη πρὸς βελτίωσιν αὐτῆς, πάσχει, νοσεῖ μάλιστα δὲ ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις πάσχει περισσότερον, λόγῳ ἐλλείψεως διδασκάλων. Ἡ κρίσις τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι δεινή, διότι μέχρι τοῦδε οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Παιδείας ἐπεχείρησαν πολλάκις νὰ βελτιώσωσι τὴν κατάστασιν ταύτην, ἀλλὰ, δυστυχῶς, δὲν ἐπέτυχον τὸ ποθούμενον, εἴτε διότι δὲν διέγνωσαν τὸ κύριον αἴτιον τῆς νόσου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, εἴτε καὶ διότι διέγνωσαν μὲν αὐτὸ ἀλλὰ δὲν ἐπεχείρησαν νὰ τὸ θεραπεύσωσι. Φιλότιμοι καὶ φιλόδοξοι Ὑπουργοὶ τῆς Παιδείας, θέλοντες νὰ συνδέσωσι τὸ ὄνομα αὑτῶν μετὰ τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως, ἐπεχείρησαν πολλάκις νὰ βελτιώσουν αὐτήν, ἀλλ’ αἱ προσπάθειαί των ἔτειναν, εἴτε εἰς τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος, εἴτε καὶ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς μεθόδου τῆς διδασκαλίας. Περὶ τοῦ προσώπου, περὶ τῆς ψυχῆς τοῦ δημοτικοῦ σχολείου, ἐν τῷ ὁποίῳ σφυρηλατοῦνται οἱ ἀγαθοὶ χαρακτῆρες τοῦ λαοῦ, ἐκ τῆς ἀγαθῆς μορφώσεως τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται ἡ τύχη τοῦ ἔθνους, οὐδέποτε οὐδεὶς ἐφρόντισεν, ὡς ἔπρεπε· διότι ἀληθῶς ἐφρόντισαν πολλοὶ περὶ τῆς ἀρτιωτέρας μορφώσεως τῶν δημοδιδασκάλων, εἴτε διὰ βελτιώσεως τῶν Διδασκαλείων, εἴτε καὶ δι’ ἄλλων μέσων, ἀλλὰ περὶ τῆς βελτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῶν διδασκάλων οὐδεὶς οὐδεμίαν ἔλαβε πρόνοιαν. Διὰ τῆς βελτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῶν διδασκάλων πρῶτον θὰ ἐνεθάρρυνε τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ, δεύτερον θὰ προσείλκυε νέους εἰς τὰ Διδασκαλεῖα. Ὁ λόγος δὲ διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐλήφθη σπουδαία μέριμνα περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν δημοτικῶν σχολείων εἶναι, ὅτι οἱ εἰσηγηταὶ παρὰ τοῖς Ὑπουργοῖς ἐφρόντιζον μὲν νὰ βελτιώνωσι τοὺς ἑαυτῶν μισθοὺς, οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν καὶ μέχρις τῆς ἡμισείας χιλιάδος μηνιαίως, ἀλλὰ περὶ βελτιώσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δημοδιδασκάλων οὐδεὶς ἐγένετο εἰσηγητὴς παρὰ τοῖς Ὑπουργοῖς. Ὁ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῶν Νέων Χωρῶν Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἄνευ τινὸς ἀνάγκης καὶ πρὶν μελετήσῃ τὸ ἐκπαιδευτικὸν καθεστὼς αὑτῶν ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, δηλαδὴ ἀπὸ ποιοτικῆς ἀπόψεως τῶν σχολείων, ἀπὸ ποσοτικῆς καὶ ποιοτικῆς ἀπόψεως τοῦ προσωπικοῦ, ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως, ἥτις εἶναι καὶ σπουδαιοτάτη, προέβη δι’ ἁπλοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος κατ’ Αὔγουστον τοῦ 1914 εἰς τὴν ἀφομοίωσιν τῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν Νέων Χωρῶν πρὸς τὴν τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος. Καὶ ἐγένετο μὲν διαμαρτυρία τότε ἐκ μέρους τοῦ διδασκαλικοῦ κόσμου ἐναντίον τῆς ἐσπευσμένης ταύτης ἀφομοιώσεως, ἠκούσθησαν δὲ παρατηρήσεις δικαιόταται καὶ ἐκ τοῦ περιβόλου τούτου ἐναντίον τῆς ἐσπευσμένης αὐτῆς καὶ ἀμελετήτου ἀφομοιώσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν Νέων Χωρῶν, ἀλλὰ τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο, παρὰ τὰς διαμαρτυρίας, ἐγένετο νόμος.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτά, πληροφορῶ ὑμᾶς, ὅτι παρῆλθον τὰ πέντε λεπτὰ καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ σταματήσητε.

§14ΑΓ. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐτελείωσα. Εἶναι τὸ σπουδαιότερον ζήτημα, κ. Πρόεδρε, καὶ ἐλπίζω, ὅτι οἱ κ. Βουλευταὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψωσι νὰ ἀναπτύξω ὀλίγον αὐτό, διότι ἐξ αὐτοῦ ἐξαρτᾶται αὐτὴ ἡ εὐτυχία τῆς Πολιτείας. Ὁ μέγας ποιητὴς ὁ Γερμανὸς Schiller, λέγει ὅτι ἡ βελτίωσις πάσης Πολιτείας ἀρχίζει διὰ τοῦ ἐξευγενισμοῦ τοῦ λαοῦ, ὁ δὲ ἐξευγενισμὸς τοῦ λαοῦ γίνεται μόνον διὰ τῶν σχολείων. Ἑπομένως πρέπει πρωτίστως περὶ τῶν σχολείων νὰ φροντίσωμεν.

§15Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ἡ Βουλή, κ. Πρόεδρε, δὲν δέχεται.

§16Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Δὲν θὰ θίξω οὔτε τὸ οἰκονομικὸν μέρος, τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη ἐκ τῆς ἀναλήψεως ὑπὸ τοῦ Κράτους τοῦ βάρους ὅλου τῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν Νέων Χωρῶν...

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πέρα τοῦ ἑνὸς λεπτοῦ, δὲν θὰ σᾶς ἀφήσω.

§18Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Μὴ διακόπτετε, διὰ νὰ τελειώσωμεν. Τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον θίγετε, κ. Βουλευτά, εἶναι σπουδαιότατον.

§19ΑΓ. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἀκριβῶς. Δὲν θὰ θίξω τὴν ἐκπαιδευτικὴν καχεξίαν, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ἐν ταῖς Νέαις Χώραις, ἕνεκα τῆς ἐσπευσμένης ἐφαρμογῆς τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ προγράμματος, τοῦ ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι ἰσχύοντος, δὲν θὰ θίξω τὴν κολοσσιαίαν ἀνωμαλίαν, ἥτις ἐπῆλθεν εἰς τὰς Νέας Χώρας ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἀμελετήτου ἐκείνου νόμου περὶ διδακτικῶν βιβλίων, ἀλλὰ μόνον θὰ ὑποδείξω τὰ κακά, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἐκ τῆς ἐσπευσμένης ἀφομοιώσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὸ προσωπικὸν τῶν σχολείων ἐκείνων.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρῆλθεν ἡ ὥρα.

§21ΑΓ. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Δύο λέξεις. Ἀποτείνομαι πρὸς τὸν σεβαστὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Διδάσκαλοι, οἱ ὁποῖοι διήνυσαν ὁλόκληρον βίον, ἐκπαιδεύοντες τοὺς Ἑλληνόπαιδας, καὶ μάλιστα τοὺς ἐν τῇ Μακεδονίᾳ, ἐρρίφθησαν εἰς τοὺς δρόμους, διότι δὲν εἶχον τοὺς τύπους, δὲν εἶχον διπλώματα, ἐνῷ ἡ ἀξία αὐτῶν, κατὰ τὴν μακράν των ἐργασίαν ἐν τῇ Μακεδονίᾳ, ἦτο ἀνεγνωρισμένη ὑπὸ πάντων· διδάσκαλοι ἀπόφοιτοι τοῦ Γυμνασίου, ἔχοντες ἀπολυτήρια, τὰ αὐτὰ μὲ ἄλλους διδασκάλους, ἐκρίθησαν ὡς τριτοβάθμιοι, ἐνῷ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτουν εἰς ἐπαρχίας, διότι διηύθυναν κατὰ τύχην, ἢ διότι κοτσαμπάσηδές τινες τοὺς διώρισαν, διότι, λέγω, διηύθυναν τριτάξια ἢ τετρατάξια σχολεῖα, ἐκρίθησαν δευτεροβάθμιοι, ἐνῷ οἱ ἐν ταῖς μεγάλαις πόλεσιν, οἱ ὁποῖοι ἀνεπτύσσοντο διαρκῶς καὶ ἔπρεπεν αὐτοὶ νὰ κριθῶσι δευτεροβάθμιοι, ἐκρίθησαν ὡς τριτοβάθμιοι.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν λυπηρὰν ἀνάγκην νὰ σᾶς ἀφαιρέσω τὸν λόγον.

§23ΑΓ. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Μίαν λέξιν μόνον. Διδάσκαλοι ἐπίσης, ἀπόφοιτοι δευτέρας καὶ τρίτης Γυμνασίου, οἱ ὁποῖοι ἀφιέρωσαν τὴν ζωήν των εἰς τὸ ἔργον καὶ κατόπιν δι’ ἐξετάσεων ἀνεγνωρίσθησαν ὡς δημοδιδάσκαλοι καὶ διὰ τῆς διαβαθμίσεως, ἐκρίθησαν, ὡς ὑποδιδάσκαλοι.

§24Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τί προτείνετε;

§25Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ὑποβάλλω αἴτησιν δημοδιδασκάλων Μακεδονίας. Ἐκ τῆς αἰτήσεως ταύτης, λαμβάνοντες ἀφορμήν, ἐλπίζω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι θὰ ὑποβάλητε νομοσχέδιον, διὰ νὰ μεταβληθῇ αὐτὴ ἡ ἀτυχὴς διαβάθμισις.

§26Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Διατὶ δὲν τὸ ὑποβάλλετε σεῖς τὸ νομοσχέδιον;

§27Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ ἐπιτρέψῃ, θὰ τὸ ὑποβάλω.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαγουδάκης ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν ἐμπόρων Μυλοποτάμου Κρήτης.

§29Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ὅπως ὑποβάλω ἀναφορὰν τῶν ἐμπόρων τῆς Παραλίας Πανόρμου Μυλοποτάμου, αἰτούντων, ὅπως ἱδρυθῇ εἰς τὴν κωμόπολιν ἐκείνην μία ἁλαταποθήκη. Τὸ ἐμπορικὸν κέντρον, Κύριοι, τοῦτο ἐξυπηρετεῖ τὰς ἀνάγκας ὁλοκλήρου τῆς ἐπαρχίας Μυλοποτάμου, μιᾶς τῶν μεγαλυτέρων καὶ εὐφορωτέρων ἐπαρχιῶν τῆς νήσου, ἀποτελεῖ δὲ καὶ τὸ μεγαλύτερον ἐμπορικὸν κέντρον μετὰ τῆς πόλεως, ἀπὸ ἀπόψεως ἐμπορικῆς κινήσεως. Ὡς μὴ ὤφειλε δὲ, παρ’ ὅλην τὴν μεγάλην κατανάλωσιν, ἥτις παρατηρεῖται εἰς τὸ ἅλας, τόσον ἐν τῇ κοινῇ χρήσει, ὅσον καὶ εἰς τὴν συσκευασίαν ὑπερχιλίων βαρελίων ἐτησίως κίτρου, στερεῖται τὸ κέντρον αὐτὸ τοῦ πλεονεκτήματος, ὅπερ ἔχουσιν ἄλλα παραλιακὰ κέντρα τῆς Κρήτης, μικροτέρας σημασίας παρὰ τοῖς ὑποτελωνείοις τῶν ὁποίων ἔχουσιν ἱδρυθῇ ἀποθῆκαι ἅλατος. Πρὸς βελτίωσιν τῆς ἀδικίας αὐτῆς καὶ ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τόσον τοῦ ἐμπορίου, ὅσον καὶ τοῦ λαοῦ ὁλοκλήρου τῆς ἐπαρχίας Μυλοποτάμου, ὅστις πολλάκις ἀναγκάζεται νὰ μεταβαίνῃ εἰς Ρέθυμνον μόνον καὶ μόνον διὰ τὴν προμήθειαν ἅλατος, ὑποβαλλόμενος οὕτως εἰς πολλοὺς κόπους καὶ ἀσκόπους δαπάνας, ὑποβάλλουσι λοιπὸν δι’ ἐμοῦ, κ. Πρόεδρε, οἱ ἔμποροι Πανόρμου τὴν θερμὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως, εὐαρεστούμενος, ἐν τῇ μερίμνῃ αὐτοῦ ὑπὲρ θεραπείας τῶν τοπικῶν ἀναγκῶν καὶ πρὸς προστασίαν ἰδίᾳ τοῦ ἐμπορίου, ἐνεργήσῃ καταλλήλως παρὰ τῇ συνενδιαφερομένῃ Ἑταιρείᾳ τοῦ Μονοπωλίου τοῦ Ἅλατος, νὰ ἱδρύσῃ καὶ παρὰ τῷ ὑποτελωνείῳ Πανόρμου ἁλαταποθήκην, διότι ἄλλως καταστρέφονται τὰ συμφέροντα αὐτῶν. Θὰ παρακαλέσω ὅθεν τὸν κ. Πρόεδρον, νὰ ἀποστείλῃ τὴν αἴτησιν αὐτὴν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, μὲ τὴν θερμὴν σύστασιν, ὅπως ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποστέλλεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον διὰ τὰ περαιτέρω ἡ ἀναφορὰ τοῦ κ. Λαγουδάκη. Ὁ κ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύργου κρατουμένων καταδίκων.

§31ΛΥΚ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύργου κρατούμενοι κατάδικοι ὑποβάλλουσιν αἴτησιν, ὅπως ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου ΓΩΜʹ τῆς 25 Ἰουλίου 1911 περὶ ἀναστολῆς τῶν ποινῶν ἐφαρμοσθῇ μέχρι σήμερον. Διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ἐπὶ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἀρκαδίας κ. Δημητρακοπούλου, μέχρι τῆς ἐποχῆς τοῦ ἀναθεωρηθέντος Συντάγματος, αἱ ὑπὸ τῶν ποινικῶν δικαστηρίων περιοριστικαὶ τῆς ἐλευθερίας ποιναί, δύνανται νὰ ἀνασταλοῦν, καὶ ἐγκληματικαί, καὶ ἐπανορθωτικαί, νομίζω, κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου τῶν Πρωτοδικῶν, ἐπὶ τῇ βάσει ἐκθέσεως εἴτε τοῦ Εἰσαγγελέως, εἴτε τοῦ Δικαστηρίου, ἐκθέσεως τῶν λόγων, δι’ οὓς κατεδικάσθη. Ὁ νόμος αὐτὸς ἐφηρμόσθη μονομερῶς διὰ τοὺς καταδίκους μέχρι τοῦ 1911. Νομίζω, ὅτι δύναμαι νὰ φρονῶ, ὅτι δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου μέχρι σήμερον, διότι καὶ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν εἶναι οἰκογενειάρχαι, τὰ τέκνα των εὑρίσκονται ἐν τοῖς συνόροις, αἱ δὲ οἰκογένειαι αὐτῶν ἔχουσι παραμείνει ἄνευ προστασίας καὶ ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ ἀπεστέλλοντο, οὗτοι τοὐλάχιστον διὰ νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὰς ἀνάγκας τῶν οἰκογενειῶν. Ἀλλὰ δὲν διστάζω ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις καὶ ἀπὸ γενικωτάτης ἀπόψεως ἐν σχέσει πάντοτε πρὸς τὸ θέμα. Αἱ ἑλληνικαὶ φυλακαὶ εἶναι μία πληγή, μία συμφορά, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καταστροφὴ καὶ τῆς δημοσίου ὑγείας, καὶ ὡρισμένων ἀνθρώπων. Βεβαίως τὸ Κράτος ὀρθῶς ἀξιοῖ καὶ ἐπιβάλλει ποινὰς εἰς τοὺς παραβαίνοντας τοὺς νόμους, ἀλλὰ ἕκαστος βεβαίως δικαιοῦται νὰ εἴπῃ, ὅτι αἱ ποιναὶ αὗται πρέπει νὰ ὦσιν ἐντὸς τῶν ὁρίων, τῶν ἐπιβαλλομένων ὑπὸ τῶν νόμων. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου, ἔχομεν ποινὰς βαρυτάτας, πολὺ ἀνωτέρας ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλουσιν οἱ νόμοι. Καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω. Αἱ συνθῆκαι, ὑπὸ τὰς ὁποίας διαβιοῦσιν οἱ κατάδικοι, εἶναι τρομεραί. Ἔχω μίαν ἔκθεσιν τοῦ κ. Σάββα, δημοσιευθεῖσαν εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Μπαρκές, τοῦ Γάλλου διοργανωτοῦ τῶν Φυλακῶν. Ὁ κ. Σάββα, ἀπὸ ὑγιεινῆς ἀπόψεως ἐξετάζων τὸ πρᾶγμα ἐν αὐτῇ, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὴν πολιτικὴν ἐπιθεώρησιν, ἡ ὁποία ἐκδίδεται ὑπὸ τριῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων καὶ ἡ ὁποία πραγματικῶς εἶναι κἄτι τι λίαν σπουδαῖον διὰ τὴν σύγχρονον πολιτικήν, ἀποδίδει τὴν αἰτίαν τῆς τραγικῆς καταστάσεως τῶν φυλακῶν εἰς τὴν φυματίωσιν. Εὑρισκόμεθα, Κύριοι, πρὸ μιᾶς καταπληκτικῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων. Καταδικάζονται ἄνθρωποι διὰ παράβασιν νόμου εἰς πέντε, ἕξ ἐτῶν φυλάκισιν καὶ ἀποθνήσκουσιν. Ἡ Πολιτεία ἐπιβάλλει οὕτω τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου. Ἐὰν θέλετε νὰ ἴδητε πόσοι εἶναι οἱ καταδικαζόμενοι εἰς θάνατον, ἔχομεν ἔκθεσιν τοῦ κ. Μαντᾶ, ὁ ὁποῖος, λέγει, τὴν πρώτην Ὀκτωβρίου 1905 ἐκ τοῦ συνόλου τῶν εἰς τὰς φυλακὰς 5.000 καταδίκων, μόλις 23 εἶναι καταδεδικασμένοι εἰς θάνατον, οἱ λοιποὶ εἶναι εἰς ποινάς μετριωτέρας, ἐκ τούτων δὲ ἀποθνήσκουσι 3.000. Ἑπομένως ἀποστέλλομεν εἰς τὸν Ἅδην 3.000 ἀνθρώπων, ἕνεκεν τῆς κακῆς ἐνδιαιτήσεως, ἕνεκεν τῆς ἀθλίας καταστάσεως τῶν φυλακῶν. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν στατιστικήν, τὴν ὁποίαν ἀναφέρει ὁ καθηγητὴς κ. Σάββας, ὅτι ἀποθνήσκουν 60%, ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς δὲν δύναται νὰ εἶναι ἀκριβής. Ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ἔχει τὸ πρᾶγμα, ἐπιβάλλομεν ποινάς. Δι’ αὐτό, ἐκτὸς τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἀπαραιτήτως πρέπει νὰ ληφθῶσι διὰ τὰς φυλακὰς Παλαμηδίου καὶ ἄλλας φυλακάς, ὀρθὸν νομίζω ἤθελεν εἶσθαι, ἐὰν ἡ Πολιτεία ἤθελεν ἐφαρμόσει τὴν ἀναστολὴν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τῶν ποινῶν καὶ μέχρι σήμερον, ἐφόσον αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἔχουν οἰκογενείας καὶ αἱ οἰκογένειαι στεροῦνται τῶν πάντων.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καζαντζῆς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Προσγολίου Ἰωαννίνων.

§33Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Ἄνευ προοιμίου καὶ τηλεγραφημάτων, ἡ ἀναφορά, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ ὁμιλήσω, εἶναι τυπική, τοῦτο δὲ ἔχει τὸ ἐξαιρετικόν, ὅτι προέρχεται ἀπὸ χωρίον ὀρεινόν, τὸ ὁποῖον ἐδοκιμάσθη κατὰ τὸν πόλεμον καὶ τὸ ὁποῖον ἀποζῇ ἀπὸ ὑποζύγια, ἡ ἐπίταξις δὲ τοὺς ἐστέρησε τῶν κτηνῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ νὰ πληρωθῶσιν αἱ ἀποδείξεις τῶν κτηνῶν τῆς ἐπιτάξεως, διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ ἀντικαταστήσωσι τὰ ὑποζύγια καὶ νὰ εὕρωσιν ἕνα τρόπον πόρου ζωῆς. Ἡ συγκοινωνία εἶναι διακεκομμένη ἕνεκεν ἐλλείψεως γεφυρῶν καὶ δὲν δύνανται νὰ διέλθωσι δύο ποταμούς, δὲν ἔχουσι δὲ οὔτε ζῶα, οὔτε τρόφιμα. Κατέφυγον εἰς τοκογλύφους πρὸς ἐξόφλησιν τῶν ἀποδείξεων τῆς ἐπιτάξεως. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ νὰ ἐξεύρῃ ἕνα οἱονδήποτε τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον αἱ ἀποδείξεις τῆς ἐπιτάξεως νὰ προεξοφληθῶσιν εἴτε ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, εἴτε ἀπὸ τὸ Ταμεῖον.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Φλῶρος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Σελίτσης Ἰωαννίνων.

§35Π. ΦΛΩΡΟΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, εἰς μικρὰν ἀπόστασιν ἀπὸ τῶν Ἰωαννίνων ἤκμαζεν ἓν μικρὸν χωρίον ἡ Σελίτσα. Πρὸ ἑνὸς ἔτους, λόγῳ τῶν πολλῶν βροχῶν, κατεστράφησαν ἐκ καθιζήσεως, αἱ οἰκίαι κατέπεσαν, ζῷα κατεπλακώθησαν καὶ οἱ ἄνθρωποι φέρονται τῇδε κακεῖσε εἰς τὰ περίχωρα. Φυσικῷ τῷ λόγῳ ἔπρεπε νὰ καταφύγωσιν εἰς τὴν μητέρα, κατέφυγον δὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ τότε κ. Ὑπουργὸς ἔκαμεν ὅ,τι ἠδύνατο εἰς λόγια καλὰ καὶ οὐδὲν περισσότερον. Ἠρκέσθη νὰ ἀποστείλῃ γεωλόγον καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ἐνῷ πρὸ ἔτους τὸν παρεκάλουν νὰ τείνῃ εὐήκοον οὖς, οὐδὲν ἔκαμε, καὶ ἐπειδὴ ἐγκατελείφθησαν, ἀναγκάζονται καὶ ζητοῦν δι’ ἡμῶν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου νὰ στρέψῃ τὸ ὄμμα του καὶ πρὸς αὐτούς. Βεβαίως, οἱ μικροὶ αὐτοὶ Ἠπειρῶται, διδασκόμενοι ἀπὸ τὴν ζωντανὴν ἱστορίαν τῶν μεγάλων τῆς Ἠπείρου τέκνων, δὲν θὰ ἐτόλμων νὰ ἀνησυχήσουν τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τὰς σημερινὰς περιστάσεις. Ἐφόσον δὲν δύνανται νὰ καταφύγωσι ἀλλαχοῦ, ἐκλιπαροῦν διὰ τῆς ἀναφορᾶς των καὶ δι’ ἐμοῦ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀποστείλῃ, εἰ δυνατόν, μετὰ τὸν γεωλόγον, καὶ ἕνα μηχανικόν, νὰ διαγράψῃ ἓν σχέδιον καὶ συνάμα νὰ ἀποστείλῃ ἓν μικρὸν βοήθημα, διότι μένουσιν ἄσιτοι εἰς τὰς σκηνάς. Βεβαίως ἡ ἔνστασις τῆς ἀναργυρίας ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν δύναται νὰ ἔχῃ θέσιν, διότι, ὡς ὁ πονῶν τὴν χεῖρα δὲν ἀφήνει γυμνὸν τὸν πόδα, οὐδὲ τὸν στόμαχον κενὸν, οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δέον νὰ καταβληθῇ φροντίς. Ἐξ οὗ καὶ ὁ καταμερισμὸς τῶν ἔργων καὶ αἱ διακεκριμέναι ὑπηρεσίαι τῶν διαφόρων Ὑπουργείων. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ δοθῇ κἄτι τι ἐκ τοῦ κονδυλίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς αὐτούς, ὅπως ἐδόθη εἰς τοὺς Λευκαδίους καὶ εἰς ἄλλους παθόντας ἀπὸ σεισμόν, διότι ἡ κατάστασις αὐτῶν εἶναι ἡ χειροτέρα.

§36Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ μοὶ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορά.

§37Γ. ΓΑΓΑΡΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀποφασίσει νὰ ἀποστείλῃ 3.000 δρχ. καὶ ἀπαλλαγὴν ἀπὸ ἀπότισιν τοῦ φόρου. Δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ ἐπαναλάβωμεν τὴν παράκλησιν, ὅπως δώσῃ τὰς 3.000, ἀπαλλάξῃ δέ, εἰ δυνατόν, τοὺς κατοίκους καὶ ἀπὸ τοὺς φόρους, διότι δὲν ἔχουσι τίποτε ἄλλο. Τὰς 3.000 δρχ. τὰς ὑπεσχέθη ἡ Κυβ)σις, ὡς καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τὴν ἀπότισιν τοῦ φόρου.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ λαοῦ Γυθείου.

§39Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Προηγοῦνται ἄλλοι κατὰ σειράν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ ἔντυπον εἶναι ὁ κ. Βαρβιτσιώτης. βλέπω δὲ ὅτι ἔχει σημειωθῆ ὁ κ. Πετροπουλάκης. Εἶναι ζήτημα πέντε λεπτῶν.

§41Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Εἶναι ζήτημα τάξεως, ἐὰν εἶναι ζήτημα πέντε λεπτῶν, εἶναι ἄλλος λόγος. Εἶναι ζήτημα τάξεως.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαρβιτσιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§43Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐγὼ παραχωρῶ τὴν θέσιν μου εἰς τὸν κ. Πετροπουλάκην.

§44Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Καὶ ἐγώ.

§45Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Νὰ ἔλθητε εἰς τὸ βῆμα.

§46Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Αὐτή εἶναι ἡ τάξις.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαρβιτσιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§48Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Ὁ κ. Βαρβιτσιώτης ἀπουσιάζει.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ, Καρελλᾶς.

§50Ι. ΚΑΡΕΛΛΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Γυθείου.

§51Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Εἶναι ἄλλοι;

§52Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Εἶμαι ἐγώ.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βελέντζας ἔχει τὸν λόγον.

§54Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὁ κ. Βελέντζας μοὶ παραχωρεῖ τὴν θέσιν του. Αὐτό (ἀποτεινόμενος πρὸς τὸν κ. Στελλάκην) τὸ κρατῶ ὑπὸ σημείωσιν.

§55Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Νὰ τὸ σημειώσητε.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βελέντζας παρεχώρησε τὴν θέσιν του εἰς τὸν κ. Πετροπουλάκην.

§57Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. (Ἀποτεινόμενος πρὸς τὸν κ. Στελλάκην). Αὐτὸ εἶναι εὐτέλεια....

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀνακαλέσητε τὴν φράσιν. Δὲν ἐπιτρέπεται.

§59Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Χάριν τοῦ κ. Προέδρου.

§60Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Δὲν τὸ δέχομαι.

§61Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς, ἀνακαλῶ, ἀλλ’ ἡ ἀνάκλησις δὲν σᾶς ἤξιζεν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀνακαλέσητε τὴν φράσιν.

§63Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀνακαλῶ χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ἐσέ δὲν σοῦ ἀξίζει. (Θόρυβος). Κύριοι Βουλευταί, λυποῦμαι διὰ τὸ ἐπεισόδιον, ἀλλ’ εἶνον ζητήσει εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὸν λόγον, μόλις ὡς ἦλθεν ἡ ἀναφορά, διότι ἡ ἀναφορὰ ἦτο ἐκ μέρους τῆς πόλεως Γυθείου, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω καὶ εἰς ἤν κατοικῶ καὶ ἐξ ἧς κατάγομαι, καὶ ἤλπιζον ὅτι, χάριν ἁβρότητος, ὁ κ. Συνάδελφος. Θὰ μοὶ παρεχώρει τὴν σειράν του, ἀλλ’ ἀτυχῶς ἡ συμπεριφορά του μὲ διέψευσε καὶ εἶναι εἰς βάρος του......

§64Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Ὁμιλεῖ ὁ κ. Πετροπουλάκης περὶ ἁδρότητος, θὰ μᾶς δώσῃ διδάγματα ἁβρότητος;

§65Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κάθησε. Κάθησε κάτω. Πρόκειται, κ. Πρόεδρε, περὶ τοῦ ζητήματος, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς παρεκάλεσα καὶ ἄλλοτε, νὰ γίνῃ κέντρον ἀποταμιεύσεως σίτου τὸ Γύθειον, διότι δύναται νὰ σιτίσῃ ὁλόκληρα τὰ μεσόγεια τῆς Λακεδαίμονος, νὰ σιτίσῃ δὲ καὶ τὴν ἐπαρχίαν τοῦ κ. Συναδέλφου, πλὴν τῆς Οἰτύλου, ἡ ὁποία περιβρέχεται ὑπὸ τῆς θαλάσσης καὶ ἔχει λιμένας καὶ ὅρμους, εἰς τοὺς ὁποίους προσεγγίζουν τὰ ἀτμόπλοια. Περὶ Οἰτύλου ἂς ληφθῇ πρόνοια νὰ γίνεται, ὡς εἶπον, διὰ τῶν λιμένων αὐτοῦ, διότι διὰ Γυθείου θὰ ἐπέρχηται ἐπιβράδυνσις. Ἡ ἐπαρχία ὅμως τῆς Λακεδαίμονος, Γυθείου καὶ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς σιτίζονται διὰ τοῦ λιμένος τοῦ Γυθείου. Ἄλλοτε, κατ’ ἐντολὴν τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου, προσεφέρθησαν δωρεὰν αἱ ἀποθῆκαι τῆς ἀποταμιεύσεως αὐτοῦ. Καὶ ἤδη δηλῶ τοῦτο, ἐντολῇ τῶν συμπολιτῶν μου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐπειδὴ ἔχω τηλεγραφήματα καὶ παρακαλοῦν νὰ μὴ ἀποστέλλωνται ἄλευρα, ἀλλὰ σῖτος, διότι ἐκεῖ λειτουργοῦν ἀτμόμυλοι καὶ ὑδρόμυλοι, ἔφθασαν δὲ μέχρι τοῦ σημείου νὰ ζητοῦν κριθήν, καίτοι τιμᾶται 53 λεπτά, διότι εἶναι δύσκολον νὰ φάγουν ἄλευρα ἀντὶ 97 λεπτῶν. Ἐπίσης ζητοῦν καὶ ἀπὸ τὴν Καρδαμύλην σῖτον, διότι διὰ τῆς μεταφορᾶς καὶ λοιπῶν ἐξόδων αὐξάνεται ἡ τιμὴ τῶν ἀλεύρων εἰς δραχμὴν περίπου.

§66Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Σᾶς εἶπον, μόλις ὡς ἔλθουν τὰ σιτοφορτία, θὰ στείλωμεν εἰς τὸ Γύθειον, διὰ νὰ γίνῃ ταμιευτήριον τῆς Τραπέζης.

§67Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Συμφωνῶ, Κύριε Πρόεδρε, μὲ τὸν προλαλήσαντα.

§68Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἴχομεν τὴν τιμὴν ἐπανειλημμένως νὰ σᾶς ἴδωμεν σχετικῶς μὲ τὰς ἀνάγκας τῆς Λακωνίας, ὡς ἐνθυμεῖσθε, καὶ νὰ σᾶς συστήσωμεν τὴν ἀποστολὴν σίτου καὶ ἀλεύρων. Δὲν ἐστηρίχθημεν δὲ μόνον εἰς λόγους τοπικοὺς καὶ βιομηχανικούς, ἀλλὰ κατεδείξαμεν, ὅτι εἶναι συμφέρον αὐτοῦ τοῦ Κράτους, ἀντὶ νὰ δίδῃ ἄλευρα ἀμφίβολα, νὰ παρέχῃ σῖτον. Ὁ σῖτος ἔχει ὑπὲρ αὑτοῦ λόγους ποσότητος, ποιότητος, λόγους τροφῆς, λόγους συνηθείας τοῦ στομάχου, διὰ τοὺς συμπολίτας μας. Ἔχομεν ὑδρομύλους καὶ θὰ ἔχετε τὴν οἰκονομίαν τῆς καυσίμου ὕλης, ἤδη ὅτε κινδυνεύουν αἱ Ἀθῆναι νὰ μείνουν χωρὶς φῶς. Δὲν εἴχομεν οὔτε λόγους προσωπικούς, οὔτε βιομηχανικούς. Εἴχετε τὴν καλωσύνην νὰ ὑποσχεθῆτε, ἐάν τι ἀπρόοπτον δὲν παρεμπέσῃ καὶ καταφθάσωσι τὰ φορτία τοῦ σίτου, θὰ ἐφοδιάσητε τὴν Μάνην μὲ σῖτον, διότι τοῦτο εἶναι καὶ συμφέρον τοῦ Κράτους, καὶ ὄχι τῶν πολιτῶν μόνον.

§69ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας.

§70Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Ἀνῆλθον τὸ βῆμα, διὰ σχετικὸν ζήτημα. Βεβαίως, καὶ ἐγὼ συνηγορῶ περὶ ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν, διότι δὲν εἶμαι ἀντιπρόσωπος τῆς γειτονιᾶς, ἀλλ’ ὅλης τῆς Ἑλλάδος καὶ δὲν περιορίζω τὰ γενικὰ ταῦτα συμφέροντα μόνον εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, εἰς τὴν γειτονιάν μου. Καὶ διὰ τοῦτο ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ ὑποδείξω τὰ πλεονεκτήματα, ἅτινα ἔχει ἡ ἀποστολὴ σίτου καὶ ὄχι ἀλεύρων. Δὲν θὰ ἐπεμβῶ δὲ σήμερον, διότι ἐλλείπει καὶ ὁ χρόνος, καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῶν λωποδυτικῶν καταχρήσεων τοῦ Πειραιῶς.

§71Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Διαμαρτύρομαι, κ. Πρόεδρε, διὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βιτάλης.

§73ΑΝΤ. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τὴν αὐτὴν ἐντολὴν ἐκ μέρους τῶν χωρικῶν Κυκλαδιτῶν ἔχω καὶ ἐγώ, διότι ἔχουσιν ἀπόλυτον ἀνάγκην τοῦ πιτύρου. Ἑπομένως ἀπόλυτος ἀνάγκη ὑπάρχει ἀποστολῆς ἐκεῖ σίτου. Ὄντως, εἶχε τὸ ἐνδιαφέρον ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διαθέσῃ χιλίους τόννους ὡς παρακαταθήκην διὰ τοῦ ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, πλὴν αἱ περιστάσεις δὲν ἐπέτρεψαν τοῦτο καὶ ἔχω πληρεστάτην πεποίθησιν εἰς πρώτην εὐκαιρίαν ὅτι θὰ πραγματοποιήσῃ αὐτό. Ἐπειδή, κ. Βουλευταί, τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι γενικῆς φύσεως, ἐξαρτᾶται δὲ ἐκ τοῦ ὑπό τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς σχετικοῦ νομοσχεδίου, νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἀπασχολῆται ἡ Βουλὴ περισσότερον.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βελέντζας.

§75Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Παραιτοῦμαι.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαζαχαρίου ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐνοικιαστῶν τοῦ φόρου τῆς δεκάτης.

§77Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶν τὴν ἀναφορὰν τῶν συμπολιτῶν μου ἐνοικιαστῶν, κατοίκων τῆς Χαλκιδικῆς, καθῆκον νομίζω νὰ δηλώσω ἐνταῦθα, ὅτι ὁ σεβαστὸς κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε τὴν καλωσύνην πάντοτε, ὁσάκις προσετρέξαμεν ὅλοι οἱ βουλευταὶ Μακεδονίας, διὰ νὰ ἀνακουφίσῃ τὸν λαόν, παρατείνων τὰς διορίας τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τῆς δεκάτης εἰς τὸ Δημόσιον, εἶχε τὴν καλωσύνην πάντοτε νὰ φαίνεται πρόθυμος καὶ νὰ διατάσσῃ τὴν ἀναστολὴν τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου. Δυστυχῶς εἴτε ἕνεκα τῆς δυσκόλου συγκοινωνίας τοῦ κέντρου μετὰ τῶν μερῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα κατέχονται ὑπὸ τῶν προστατῶν μας, τῶν Ἀγγλογάλλων, εἴτε καὶ ἕνεκα ἀμελείας ἐν μέρει, δύναμαι νὰ εἴπω, τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων, πάντοτε ἡ διαταγὴ τοῦ σεβαστοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἔφθανεν εἰς τὸν Ἔφορον ἐκεῖ κατόπιν ἑορτῆς. Διὰ τοῦτο μέχρι τοῦδε οὐδεμία τοιαύτη ἀναστολὴ τῆς πληρωμῆς τῶν δόσεων ἐδόθη. Σήμερον πρόκειται περὶ τῆς τελευταίας δόσεως, οἱ ἄνθρωποι δέ, μολονότι ἐξεπλήρωσαν ὅλας τὰς προηγουμένας ὑποχρεώσεις, εὑρίσκονται ἐν δεινοτάτῃ θέσει, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ ἐπίταξις ἀφῄρεσεν ἀπὸ αὐτῶν ὅλα τὰ ζῷα, διὰ τῶν ὁποίων ἠδύναντο νὰ μεταφέρωσι τὰ γεννήματα εἰς ἄλλα μέρη πρὸς πώλησιν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ κατάληψις τῶν μερῶν αὐτῶν ὑπὸ τῶν Ἀγγλογάλλων καὶ ὁ περιορισμὸς αὐτῶν εἰς τὸ νὰ μὴ δύνανται νὰ ἔλθωσιν εἰς Θεσσαλονίκην, τοὺς φέρει εἰς δυσκολωτάτην θέσιν. Διὰ τοῦτο καὶ πάλιν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ παράτασιν διὰ τὴν πληρωμὴν τῆς τελευταίας δόσεως τοῦ φόρου τῆς δεκάτης, ὄχι μόνον τοῦ Πολυγύρου, ἀλλὰ καὶ τῆς ἐπαρχίας Λαγκαδᾶ.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τραγανός ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§79Ι. ΤΡΑΓΑΝΟΣ. Κατόπιν τῶν λεχθέντων, συνηγορῶ καὶ ἐγώ, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἡ παράτασις τῆς πληρωμῆς τοῦ ἐν λόγῳ φόρου.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηγεωργίου ἐπὶ τῆς ἰδίας ἀναφορᾶς.

§81Γ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, μετὰ τὰς ἀγορεύσεις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἐὰν τὰ ἄκρως αὐστηρὰ καὶ σχεδὸν σκληρά μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνονται ἐκ μέρους τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφόρων, δὲν ἔφερον εἰς δυσχέρειαν τὸν δυστυχῆ λαὸν ἐκεῖνον, παρὰ τὰς συνθήκας, αἵτινες ἐδημιουργήθησαν λόγῳ τῶν περιστάσεων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι πολλαὶ ἐπαρχίαι, ἰδίᾳ ἡ ἐπαρχία Λαγκαδᾶ καὶ ἡ ἐπαρχία Κιλκὶς καὶ Γενιτσῶν, ὑπῆρξαν τὸ θέατρον ἐνδόξων καὶ πολυνέκρων μαχῶν, ὡς ἐκ τῶν ὁποίων ἐπέπρωτο νὰ γίνουν ζημίαι, καὶ ὄχι μικραί. Πρὶν συνέλθωσιν οἱ κάτοικοι ἀπὸ τὰς ζημίας ταύτας, ἦλθεν ὁ τὰ πάντα συνταράξας εὐρωπαϊκὸς πόλεμος, τὸν ὁποῖον ἠκολούθησε καὶ ἡ ἐπιστράτευσις, ἥτις ὅλην τὴν Ἑλλάδα συνταράσσει καὶ ἰδίᾳ τὸν Νομὸν Θεσσαλονίκης, ἕνεκα τῆς γεωγραφικῆς αὐτοῦ θέσεως. Ἐν τῷ Νομῷ Θεσσαλονίκης ἐγένετο ἐπίταξις ὅλων τῶν ζώων καὶ τῶν γεννημάτων, εἰς σημεῖον, ὥστε νὰ μὴ εὑρίσκεται ζῶον πρὸς μεταφορὰν τῶν ὀλίγων προϊόντων μέχρι Θεσσαλονίκης. Ὡς νὰ μὴ ἐπήρκουν πάντα ταῦτα, ἐπῆλθον οἱ Ἀγγλογάλλοι, οἱ ὁποῖοι ἀνετίναξαν γεφύρας καὶ δὲν ἀφῆκαν κανὲν μέσον συγκοινωνίας. Καὶ ἐνῷ εὑρίσκονται οἱ κάτοικοι ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας καὶ δὲν τυγχάνουσιν οὐδεμιᾶς συνδρομῆς, ἐκ μέρους τῶν Οἰκονομ. Ἐφόρων, διὰ νὰ συλλέξωσι τὰ γεννήματά των, οἱ ἄνθρωποι ἀναγκάζονται νὰ κρύπτωνται καὶ δὲν δύνανται νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰ χωρία των διὰ νὰ λάβωσι τὰ γεννήματα. Πρέπει τοῦτο νὰ τοῖς ἐπιτραπῇ, ἀλλ’ ἀφοῦ τὸ Κράτος δὲν ἔχει τὰ μέσα νὰ ἐπιβάλῃ τὸν σεβασμὸν εἰς τοὺς ξένους ἐπὶ τῶν κυριαρχικῶν δικαιωμάτων του, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μεταπείσῃ τοὺς Ἀγγλογάλλους διὰ νὰ δώσουν οὗτοι εἰς τοὺς χωρικοὺς ἄδειαν νὰ πωλήσωσι τὰ γεννήματά των καὶ ἐάν τοὺς διευκολύνουν οἱ Ἔφοροι; Ὁπωσδήποτε θὰ παρακαλέσω νὰ δοθῶσιν ἐντονώτεραι διαταγαί, ἵνα εὐσπλαχνισθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι τὸν κόσμον.

§82ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδόθησαν διαταγαὶ γενικῶς δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἀναστολῆς τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων διὰ τοὺς φορολογουμένους, διότι δὲν ἔχουσι νὰ πληρώσωσι καὶ διά τοὺς ἐνοικιαστάς, διότι δὲν δύνανται νὰ καταβάλωσι, μὴ λαμβάνοντες.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ παραπέμπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Ἀναγνωστόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Τετραπόλεως Δωρίδος.

§84Α. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παράπονα ἐκ μέρους τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων, ὡς ἐξ ὅλης τῆς Ἑλλάδος, ἔρχονται καὶ ἐκ μέρους τῆς ἐπαρχίας Δωρίδος. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα λάβῃ πρόνοιαν καὶ περὶ τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδος μου, συγχρόνως δὲ διατάξῃ τὴν ἀποστολὴν σίτου εἰς τὸ Τελωνεῖον Ἐρατεινῆς, καθόσον ἡ τιμὴ τοῦ ἀραβοσίτου ἔφθασεν ἐκεῖ εἰς δυσθεώρητα ὕψη.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βελέντζας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων.

§86Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν ἔχω τίποτε νὰ προσθέσω ματὰ τὰς προχθεσινὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἔχει οὐδ’ ὀβολόν νὰ δώσῃ εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων. Ὅταν ἐψηφίζετο ὁ νόμος παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐγνώριζε τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Χώρας, γενομένης δὲ τότε συζητήσεως, ἠκούσθησαν καὶ τὰ ἑκατομμύρια, ἅτινα ἔδει νὰ διατεθῶσι διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν, δὲν διεμαρτυρήθη ὅμως τότε καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο ἐπειγόντως νόμος τοῦ Κράτους καὶ αἱ ἄποροι οἰκογένειαι τῶν ἐπιστράτων ἀναμένουν ἔκτοτε παρὰ τοῦ Κράτους τεμάχιον ἄρτου. Οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἠμπόδισεν ὁ νόμος τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν διάθεσιν ἐκ φιλανθρωπίας νὰ δώσωσιν εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν στρατευομένων. Ἀφοῦ ἐψηφίσθη ὁ νόμος, ἀπέκτησαν δικαίωμα περιθάλψεως ἡ σύζυγος καὶ τὰ τέκνα τῶν ἐπιστράτων. Ἐὰν ἡ ἐπιστράτευσις διατηρηθῇ ἕνεκα λόγων ἐθνικῶν, τοὺς ὁποίους δὲν ἐξετάζω, εἶναι ἀνάγκη ἐθνική, νὰ χορηγηθῇ ἄρτος εἰς τὰς οἰκογενείας τὰς ἀπόρους, διότι, ἂν ὑπάρχῃ κίνδυνος ἐκ τῆς διατηρήσεως τῆς ἐπιστρατεύσεως, ὁ μεγαλύτερος κίνδυνος εἶναι, ὅταν ὁ στρατιώτης γνωρίζει, ὅτι ἡ οἰκογένειά του πεινᾷ. Πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀνεύρῃ, ὡς ἀνευρίσκει διὰ τὴν συντήρησιν τῆς ἐπιστρατεύσεως, καὶ διὰ τὸν ἄρτον τῶν οἰκογενειῶν. Εἶναι ἀνάγκη ἐπείγουσα καὶ ἐπιβλητική. Βεβαίως πέντε ἑκατομύρια εἶναι δύσκολον νὰ εὑρεθῶσιν, ἀλλά, ἐὰν τὸ Δημόσιον περικόψῃ ὅπου δεῖ, ἐὰν ψηφίσῃ νόμους, ἵνα αἱ Μοναὶ καὶ αἱ Ἐκκλησίαι συνεισφέρουν ὑπὲρ τῶν ἐπιστράτων, θὰ ἐξοικονομηθῇ ἓν ἑκατομμύριον, διὰ τὸν ξηρὸν ἄρτον τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων. Εἶναι ἀνάγκη μεγαλυτέρα, εἶναι ἀνάγκη ἐθνική, εἶναι κίνδυνος, διότι αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, γνωσθεῖσαι εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὸν νομόν, τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύω, ἐπροξένησαν ἀντίκτυπον τοιοῦτον, τοῦ ὁποίου τὰ ἀποτελέσματα δὲν δύναμαι νὰ ἐκφράσω. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται ἐκ τῶν περιστάσεων καὶ νὰ δώσῃ ἕνα ξηρὸν ἄρτον εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων καὶ νὰ ἀνακαλέσῃ τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμε καὶ αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσι κίνδυνον διὰ τὴν τάξιν.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοντογιάννης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§88Ε. ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗΣ. Συνενώνω καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησίν μου καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ σύντονα μέτρα. Ἔχω νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὡς βουλευτής, ἐκλεγεὶς ὑπὸ τὸ πρόγραμμα αὐτῆς, νὰ μετέλθῃ πᾶν μέσον, ὅπως μὴ ἐξαντλήσῃ τὴν καρτερίαν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Θὰ εἶναι τὸ μεγαλύτερον τῶν δεινῶν. Θὰ εἶναι πολὺ μεγαλύτερος ὁ κίνδυνος, ὁ ὁποῖος θὰ προέλθῃ, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ σύζυγος, ὁ ἐν τῇ γραμμῇ, θὰ ἀκούσῃ ὅτι ἡ σύζυγος αὐτοῦ ἢ μήτηρ αὐτοῦ δὲν ἔχουσιν ἄρτον. Τὴν στιγμὴν ἐκείνην δὲν θὰ ὑπάρχῃ Κράτος.

§89Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, ἵνα παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν του καὶ εἰς τὴν Κεφαλληνίαν, διότι δὲν ἐστάλη καθόλου περίθαλψις ἐκεῖ.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσακόπουλος. Ἀπών. Ὁ κ. Τσουκαλᾶς.

§91ΛΥΚ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τοὺς προλαλήσαντας.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Βιτάλης.

§93Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐξηντλήθη, κατόπιν τῆς κατηγορηματικῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ οἰκονομική μας μηχανὴ δὲν ἐπιτρέπει νὰ χορηγηθῶσιν ἐπιδόματα εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων, πλήν, ἐπειδὴ παρετηρήθη, ὅτι εἴς τινας νομοὺς ἐδόθη ὁ δεύτερος καὶ ὁ τρίτος μήν, ἐπειδὴ ἐπανειλημμένως τηλεγραφήματα πικρὰ ἐστάλησαν πρὸς ἐμέ, ὅτι ἄλλοι μὲν τῶν Δήμων τῶν Κυκλάδων ἔλαβον ἑνὸς μηνὸς μόνον ἐπιχορήγησιν, ἄλλοι δὲ Δῆμοι οὐδενός, θὰ συστήσω εἰς τὸν σεβαστὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ τοῦ λοιποῦ τὸ ἑξῆς δικαιότατον μέτρον, νὰ διανέμωνται ἐξ ἴσου. Ἔχει τὸ Ταμεῖον τοῦ Κράτους Α ποσὸν, ἐξ ἴσου νὰ διανέμηται εἰς ὅλους τοὺς νομούς. Σήμερον, οἱ Β, Γ, Δ νομοὶ ἔλαβον δύο μισθούς. Τοῦ λοιποῦ νὰ λάβωσιν οἱ ἄλλοι. Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις εἶναι δικαιοτάτη καὶ θὰ τὴν ἀσπασθῇ ὁλόκληρος ἡ Βουλή.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτρούπης. Ἀπών. Ὁ κ. Λαγουδάκης.

§95Κ. ΛΑΓΟΥΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὰς ὡραίας ἀγορεύσεις τῶν προλαλησάντων συναδέλφων μου, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο, παρὰ μόνον ὅτι πρέπει τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διανέμεται εἰς τὰς ἀπόρους οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων, νὰ διανέμηται ἐξ ἴσου εἰς ὅλας τὰς οἰκογενείας, διότι παρατηρῶ, ὅτι εἰς μίαν περιοχὴν λαμβάνουσιν ἐπίδομα καὶ εἰς ἄλλην ὄχι. Λόγου χάριν, εἰς τὸν νομὸν Ρεθύμνης οἰκογένειαί τινες τῶν ἐπιστράτων ἔλαβον ἕνα καὶ δύο μῆνας, ἐνῷ ἄλλοι καθόλου. Δὲν ἐδόθη οὔτε ὀβολός· καὶ ἐὰν ἔλειπαν καὶ αἱ εἰσφοραὶ τῶν κατοίκων τῆς ἐπαρχίας Μυλοποτάμου, αἱ ὁποῖαι ἐκόπησαν καὶ αὐταὶ κατόπιν τῆς ὑποσχέσεως τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἔδιδε τὰ ἐπιδόματα ἐὰν ἔλειπον καὶ αὐταὶ αἱ μικραὶ εἰσφοραὶ, θὰ ἦτο δυσχερὴς ἡ θέσις τῶν κατοίκων. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐντείνητε τὰς ἐνεργείας σας, ὅπως δοθῇ ἐπίδομα καὶ εἰς ἐκείνας τὰς οἰκογενείας, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἐδόθη ἀκόμη.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§97Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον, παρακαλῶ, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§99Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, λόγῳ ἐπιεικείας, καλῶς ἐπράξατε νὰ ἐπιτρέψητε, ἵνα ἐκταθῇ ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Τετραπόλεως, ἐφ’ ὅλου τοῦ ζητήματος τῆς χορηγίας βοηθημάτων εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ὁ Κανονισμὸς, ὁ ὁποῖος διέπει ἡμᾶς σήμερον, ἐπλάσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἵνα ἀπαγορεύσῃ τὴν ἐπέκτασιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὑπενθυμίζω δὲ εἰς τὴν Βουλὴν τοὐλάχιστον εἰς τοὺς παλαιοτέρους συναδέλφους, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνέβαινεν ἄλλοτε. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι εἰς μίαν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, ἐξ ἀφορμῆς ἀναφορᾶς τῶν γαλακτοπωλῶν Ἀθηνῶν, ἐγένετο συζήτησις περὶ ὑδρεύσεως τῆς πόλεως, διότι τὸ ὕδωρ ἦτο σχετικὸν μὲ τὸ γάλα. (Γέλωτες). Ὁ κ. Συνάδελφος, ὁ ὁποῖος εἰσῆλθεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ὑδρεύσεως, ἐξήγησεν, ὅτι ἦτο σχετικὸν τὸ ὕδωρ μὲ τὸ ἐν Ἀθήναις πωλούμενον γάλα. Ἔχομεν Κανονισμόν, ὁ ὁποῖος, ἕνεκα τούτων τῶν ἄλλοτε ἀτοπιῶν, ἀπαγορεύει τὴν ἐπέκτασιν. Φρονῶ, ὅτι θὰ εἶναι εἰς τὸ μέλλον ἀναγκαῖον νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐστηρῶς ὁ Κανονισμός, καὶ χάριν τοῦ συμφέροντος τῶν ἀναφερομένων. Διότι, κ. Συνάδελφοι, διὰ τοὺς μὴ ἔχοντας τὴν πεῖραν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ἐγώ, ὁ ἔχων πεῖραν δέκα τριῶν ἐτῶν καὶ πεῖραν Προεδρικήν, σᾶς λέγω τὰ ἑξῆς: ὅτι ὅσον βραδύτερον ἀναπτύσσονται αἱ ἀναφοραί, τόσον βραδύτερον ἀποστέλλονται εἰς τὸ σχετικὸν Ὑπουργεῖον, διότι παραμένουσιν εἰς τὸ Ἀρχεῖον τῆς Βουλῆς, ὅπως ἔλθῃ πλέον ἡ σειρὰ τῶν βουλευτῶν καὶ ἀναπτύξωσιν αὐτάς. Ἐὰν λοιπὸν ἐπιθυμῆτε τὸ ταχύτερον νὰ φθάνωσιν εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν αἱ ἀναφοραί, πρέπει νὰ φροντίζητε, ὅπως ταχέως ἐξαντλῆται ἡ ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησις περὶ τούτων.

§100Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς ὅμως τώρα, ὁμιλήσαντες, παρεβιάσατε τὸν Κανονισμόν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μητσόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς Ν. Μπόνη καὶ Γ. Ὀθωναίου.

§102Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπευθύνομαι εἰδικώτερον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, παρὰ τῷ ὁποίῳ ἠθέλησα νὰ εἰσηγηθῶ ἀναφορὰν τῶν κ. κ. Μπόνη καὶ Ὀθωναίου, σχετικὴν πρὸς ἀδίκημα, τοῦ ὁποίου πίπτουσι θύματα πολλοὶ συμπολῖται ἡμῶν, ζητήσαντες νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν διαχειριστῶν τοῦ Στρατοῦ. Ὁ νόμος 357 ἐν ἄρθρῳ 40 προσδιορίζει τρεῖς τάξεις διαχειριστῶν, τὴν Α, Β καὶ Γ καὶ ὡς προσόντα τάσσει ἀριθμόν τινα, τὸν ὁποῖον δὲν θέλω ἀπαριθμήσει. Ἀλλὰ μεταξὺ τῶν διαφόρων προσόντων ὁμιλεῖ τόσον διὰ τὴν πρώτην, ὅσον διὰ τὴν δευτέραν καὶ τρίτην κατηγορίαν, ὁμιλεῖ εἰδικώτερον περὶ διπλώματος ἐμπορικῆς σχολῆς, ἀνεγνωρισμένης ὑπὸ τοῦ Κράτους. Ὁ ὅρος τῆς σχολῆς τῆς ἀνεγνωρισμένης ὑπὸ τοῦ Κράτους ἐγένετο καὶ εἰς ἄλλας περιστάσεις ἀφορμὴ παρεξηγήσεων καὶ βλάβης. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι, ὡς ἀντιπρόσωπος ἄλλοτε τῆς Ἑλλάδος ἐν Ἰταλίᾳ, τὰ ζωηρὰ παράπονα καὶ τὰς βλάβας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τοὺς προσερχομένους τότε εἰς τὰς ἐμπορικὰς σχολὰς ἢ εἰς τὰς σχολὰς τὰς κτηνιατρικὰς ἐκ τῶν ἐμπορικῶν σχολῶν τῆς Ἑλλάδος μετὰ τῆς δηλώσεως ὅτι ἐξέρχονται σχολῆς ἀνεγνωρισμένης, ἐνῷ ἀνεγνωρισμένη δὲν ἦτο, ἀλλ’ ἐγκεκριμένη. Ἡ διαφορὰ αὐτὴ μεταξὺ τῶν διαφόρων κατηγοριῶν τῶν διαχειριστῶν, ὡς πρὸς τὰ προσόντα, ἐγέννησε βλάβην εἰδικῶς εἰς τοὺς διαχειριστὰς τῆς τρίτης τάξεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐνθυμεῖται τὸ ζήτημα, διότι καὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας του πολλάκις τὸν εἶχον ἐνοχλήσει ὑπὲρ τῶν αὐτῶν προσώπων. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ μεταβληθῇ ἀκριβῶς καὶ τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ τότε Ὑπουργὸς κ. Δαγκλῆς, ἐπεκτείνας τὴν ἔννοιαν τῆς δηλώσεως αὐτῆς, οὕτως ὥστε νὰ μὴ πρόκειται μόνον περὶ ἐγκεκριμένης, ἀλλὰ περὶ ἀνεγνωρισμένης σχολῆς. Διὰ τοῦτο ἤθελον σᾶς παρακαλέσει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφοράν των, διότι εἶναι τόσον δικαία, καθόσον ὑπάρχουν κεναὶ θέσεις, περὶ τὰς τριάκοντα, ἀλλὰ δὲν ἐγένοντο δεκτοί, μὴ ἔχοντες τὸ προσὸν τῆς ἐξόδου ἐξ ἀνεγνωρισμένης σχολῆς. Τὸ πρᾶγμα ὀφείλεται εἰς τοῦτο, ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἶχον συσταθῆ δύο ἐπιτροπαί, μία διὰ τοὺς διαχειριστὰς τῆς αʹ κατηγορίας καὶ μία διὰ τοὺς τῆς γʹ. Ἡ πρώτη ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται νὰ εἶναι ἀνεγνωρισμένη ἡ σχολή, ἐνῷ ἡ ἄλλη ἀπεφάνθη, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι καὶ ἐγκεκριμένη, εἰς τρόπον ὥστε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ἀπεφάνθη ναὶ καὶ καὶ ὄχι. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἀποδώσητε δικαιοσύνην εἰς νέους, οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν τὰς θέσεις των, ἐλπίζοντες ὅτι εἶχον τὰ προσόντα καὶ κατόπιν εὑρέθησαν ἐγκαταλελειμμένοι καὶ παρῃτημένοι ἀπὸ τὰς θέσεις των, ἅς κατεῖχον εἰς τὰς Τραπέζας.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιολδάσης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§104Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι οἱ ἀποκλεισθέντες στρατιωτικοὶ διαχειρισταί, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἐξ ἀβλεψίας τοῦ νομοθέτου δὲν διωρίσθησαν, ἀλλὰ καὶ ὅτι οὗτοι εἶναι ἐκ τῶν μετασχόντων τῶν δύο πολέμων, ἐνῷ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν δὲν μετέσχον αὐτῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ πλεονέκτημα τοῦτο καὶ νὰ τοῖς ἀποδώσῃ δικαιοσύνην.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Παρελθούσης τῆς ὥρας, ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις τῶν λοιπῶν ἐρωτήσεων. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων.

§106Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Θὰ ὑποβάλω μίαν παράκλησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα καὶ εἰς προγενεστέραν συζήτησιν. Ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῶν Ἐπερωτήσεων δὲν συντάσσεται συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμόν, διότι ἐν αὐτῇ ἀναγράφονται φύρδην μίγδην ἐπερωτήσεις καὶ συστάσεις, ἐνῷ ὁ Κανονισμὸς ρητῶς ἀναγράφει, ὅτι αἱ συστάσεις ἀκολουθοῦν τὰς ἐπερωτήσεις. Καὶ διὰ νὰ εἶμαι εὐκρινέστερος, ἀπὸ τὰ 62 ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγεγραμμένα, τὰ 32 εἶναι συστάσεις, αὗται δὲ εἶναι ἀναμεμιγμέναι μετὰ τῶν ἐπερωτήσεων.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε ἀπόλυτον δίκαιον. Καὶ ἐγὼ ἔκαμα πολλάκις παρατηρήσεις εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ, καὶ μάλιστα ἐζήτησα, ἡ Ἡμερησία Διάταξις, πρὶν σταλῇ εἰς τὸ τυπογραφεῖον, νὰ δίδεται εἰς ἐμὲ νὰ τὴν ἐξελέγξω, καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον. Ἐπανέλαβα τὰς συστάσεις, ὅτι πρέπει νὰ καταβάλληται πᾶσα προσοχή, νὰ γίνεται διάκρισις, καὶ ἐλπίζω, ὅτι εἰς τὸ μέλλον δὲν θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν θέσιν νὰ κάμητε τὰς συστάσεις αὐτάς. Ὁ κ. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. ἐπερωτᾷ τὴν Κ)σιν: 1) Διὰ τίνα αἰτίαν ἢ ἐκ τίνος σκοποῦ ἀναγκάζεται αὕτη νὰ διατηρῇ εἰσέτι τὴν καθολικὴν ἐπιστράτευσιν τῆς Ἑλλάδος, συνεπαγομένην ἀνυπολογίστους καὶ ἀνεπανόρθωτους οἰκονομικὰς καταστροφάς, καὶ τοῦ Κράτους, καὶ τῆς Χώρας, καίτοι ἡ πανστρατιὰ αὕτη δὲν ἀνταπεκρίθη, οὐδὲ δύναται πλέον νὰ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὸν ἀρχικὸν καὶ τελικὸν σκοπόν, δι’ ὃν διετάχθη ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως τοῦ Βενιζέλου, ἤτοι τῆς ἀμύνης κατὰ τῆς Βουλγαρίας, ἐν περιπτώσει ἐπιθέσεως ταύτης κατὰ τῆς Σερβίας, ὡς ῥητῶς ἐδήλωσεν ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου, καίτοι ὁ Βασιλεὺς ἡμῶν ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν προτίθεται νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸν στρατὸν κατὰ τῶν Βουλγάρων, οὐδ’ ἐν περιπτώσει εἰσβολῆς τούτων μετὰ τῶν Γερμανῶν εἰς τὸ Μακεδονικὸν ἑλληνικὸν ἔδαφος, καίτοι ἡ Τετραπλῆ δι’ ἀνακοινωθέντος ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἐλευθέρα νὰ διατηρήσῃ ἢ διαλύσῃ τὴν ἐπιστράτευσιν, καίτοι ἡ Ἑλλὰς ἐτήρησε καὶ θὰ τηρήσῃ αὐστηρὰν οὐδετερότητα; 2) Διὰ τίνα αἰτίαν ἡ Κυβέρνησις δὲν διέταξε τοὐλάχιστον τὴν μερικὴν ἀποστράτευσιν διὰ τῆς ἀπολύσεως τῶν πρεσβυτέρων δέκα τοὐλάχιστον ἡλικιῶν, ὅπως ἐπιδοθῶσιν εἰς τὰ ἔργα καὶ τὰ ἐπαγγέλματά των, ἐπ’ ὠφελείᾳ προφανῶς καὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, καὶ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους; 3) Διὰ τίνα αἰτίαν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐχορήγησε τοὐλάχιστον ἀόριστον ἄδειαν εἰς τοὺς ἐπιστράτους λειτουργοὺς τῆς Δημοσίας καὶ Δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἵνα ἐπαναλάβωσι τὰ καθήκοντα αὐτῶν πρὸς τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τῶν σχολείων, ἀφοῦ ἄλλως οὗτοι λαμβάνουσιν ἀκέραιον τὸν μισθόν; 4) Διὰ τίνα αἰτίαν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀντικατέστησε τὸ ἐπὶ πέντε ὅλους μῆνας, καὶ δὴ χειμερινούς, ὑπερταλαιπωρηθέν 5ον Σῶμα Στρατοῦ ἀνὰ τὰ Μακεδονικὰ ὄρη, ἐνῷ τὰ ἄλλα Σώματα Στρατοῦ ἐφησύχασαν ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον εἰς τὰς ἕδρας αὐτῶν; 5) Διὰ τίνα αἰτίαν ἡ Κυβέρνησις ἐνέκρινε μόνον μηνιαίας ἀδείας εἰς τοὺς ἄνδρας τοῦ Εʹ Σώματος Στρατοῦ, καὶ δὴ δαπάναις αὐτῶν, ἐνῷ λόγῳ τῆς ἀτελοῦς συγκοινωνίας καὶ τῆς μακρᾶς ἀποστάσεως ἀπὸ τῆς Μακεδονίας μέχρι τῆς Ἠπείρου, τὸ ἥμισυ τῆς μηνιαίας ἀδείας ἐξαντλεῖται εἰς τὰ ταξείδια ἀνόδου καὶ ἐπανόδου;».

§108Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὅτε κατέθηκα παρὰ τῷ Γραφείῳ τὴν ἐπερώτησίν μου, δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψει τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμε προχθὲς ἡ Κυβέρνησις. Ἑπομένως αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἠναγκάσθην νὰ ὑποβάλω τοιαύτην ἐπερώτησιν, ἀλλὰ καὶ τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν ἐπιμένω πλέον ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως. Ἀπὸ τῆς ἐκρήξεως τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, ἡ Ἑλλὰς ἐκαλεῖτο ὑπὸ τῶν πραγμάτων νὰ χαράξῃ τὴν γραμμὴν τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς αὑτῆς, ἢ νὰ στραφῇ παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Τετραπλῆς, ἢ νὰ ἀκολουθήσῃ καιροσκοπικὴν πολιτικὴν ὑπὸ τὸν τύπον τῆς οὐδετερότητος. Κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐτύγχανεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ ἐφαίνετο μὲν κατ’ ἀρχήν, ὅτι συνεμερίζετο τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶχε συμφέρον νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν καιροσκοπικὴν πολιτικήν, πράγματι ὅμως καὶ κατὰ βάθος ἐπεδίωκε νὰ ἐξεύρῃ εὐκαιρίαν διὰ νὰ παρασύρῃ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν ἀναμίξῃ εἰς τὸν πόλεμον. Τοιαύτην δὲ εὐκαιρίαν ἐξέλαβε τὴν ἐπιχείρησιν τῶν Δαρδανελλίων. Καὶ παρὰ τὴν γνώμην τοῦ ἁρμοδίου Ἐπιτελείου, καὶ παρὰ τὴν γνώμην τοῦ ἁρμοδιωτέρου ἀκόμη Σεπτοῦ ἡμῶν Βασιλέως, ὁ τότε κυβερνήτης ἐπέμεινεν, ὅπως ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικὴν τῆς δράσεως. Εὐτυχῶς, συνεπείᾳ διαφωνίας τοῦ Στέμματος, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικὴν ἐκείνην, τῆς ὁποίας τὰ ἀποτελέσματα βεβαίως σήμερον ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐθρήνει, ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐπανῆλθεν ἐπὶ τὰ πράγματα καὶ παρὰ τὰ τρομακτικὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐπιχειρήσεως τῶν Δαρδανελλίων, τὰ ὁποῖα, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀμφιβολίας, θὰ ἐβάρυνον σήμερον τὴν Ἑλλάδα, καὶ πάλιν ἐφάνη μὲν κατ’ ἀρχὰς προσχωρῶν πρὸς τὴν γνώμην τῆς οὐδετερότητος ἀλλὰ καὶ πάλιν κατὰ διάθεσιν καὶ κατ’ οὐσίαν, ἐπιμένων καὶ ἐπιδιώκων νὰ ἐξεύρῃ ἄλλην εὐκαιρίαν διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ καὶ πάλιν τὴν πολιτικὴν τῆς δράσεως, τοιαύτην δὲ εὐκαιρίαν ἐνόμιζεν ὅτι εὗρεν, ὅταν ἡ Βουλγαρία συνεκάλεσε γενικὴν ἐπιστράτευσιν, καὶ τότε ὁ κυβερνήτης τῆς Ἑλλάδος εἰς ἀντίκτυπον τῆς γενικῆς Βουλγαρικῆς ἐπιστρατεύσεως διέταξε καὶ αὐτὸς γενικὴν πανστρατιάν. Καὶ κατὰ τὰ φαινόμενα μὲν ἰσχυρίζετο, ὅτι ἡ γενικὴ ἐπιστράτευσις ἦτο ἀναγκαία διὰ τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ Βούλγαροι ἤθελον εἰσέλθει εἰς τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος, ἀλλὰ τὴν γενικὴν ἐπιστράτευσιν συνεκάλεσεν, ἵνα παρασύρῃ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν ἀναμίξῃ εἰς τὸν εὐρωπαϊκὸν πόλεμον. Πρὸς τοῦτο ἐνόμισεν ὅτι ἄλλη εὐκαιρία τοῦ παρουσιάζετο καὶ ἐδημιούργησε τὴν ἀφορμήν, ὅτι, δῆθεν, συντρέχει περίπτωσις συμμαχικοῦ ὅρου τῆς Ἑλληνοσερβικῆς συνθήκης, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλὰς ἦτο ὑποχρεωμένη ἐκ συμμαχικοῦ ὅρου νὰ συντρέξῃ τὴν Σερβίαν ἐναντίον τῶν Βουλγάρων καὶ τῶν συμμάχων αὐτῶν Γερμανῶν, Αὐστριακῶν καὶ Τούρκων. Εὐτυχῶς καὶ τότε, συνεπείᾳ διαφωνίας τοῦ Στέμματος, ἐματαιώθη ἡ ἐφαρμογὴ τοιαύτης πολιτικῆς, τολμηρᾶς, κινδυνώδους πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις, δύναμαι νὰ ὀνομάσω ἀκροβατικήν. Καὶ τότε, χάρις εἰς τὴν σύνεσιν τοῦ Βασιλέως, χάρις εἰς τὸν πατριωτισμὸν Αὐτοῦ, ἡ Ἑλλὰς ἐσώθη ἀπὸ τῆς καταστροφῆς, ἀπὸ βεβαίου καταποντισμοῦ. Ἀλλὰ μετὰ τὴν ματαίωσιν τῆς πολιτικῆς αὐτῆς, ἡ γενικὴ ἐπιστράτευσις ἐξακολουθεῖ καὶ σήμερον διατηρουμένη. Εἰς ἡμᾶς, τοὺς μὴ μεμυημένους, ἐνεφανίζετο μία δικαιολογία, τῆς διατηρήσεως τῆς γενικῆς ἐπιστρατεύσεως, ἡ δικαιολογία ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει οἱ Βούλγαροι ἤθελον εἰσβάλει εἰς τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος, ἡ Ἑλλὰς δὲν θὰ ἐπέτρεπε τὴν εἰσβολὴν ταύτην. Ἀλλὰ καὶ ἡ δικαιολογία αὕτη ἐξέλιπε, καθ’ ἥν στιγμὴν ὁ Βασιλεὺς ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν θὰ ἀντιτάξῃ οὐδεμίαν ἀντίστασιν καὶ κατὰ τῶν Βουλγάρων, ἐὰν οὗτοι συνέπραττον μετὰ τῶν Γερμανῶν. Εἰς ἡμᾶς, τοὺς μὴ μεμυημένους, ὑπελείπετο καὶ ἄλλη δικαιολογία, ὅτι δηλαδὴ ἡ Τετραπλῆ εἶχε συμφέρον, ὅπως ἡ Ἑλλὰς διατελῇ ἐν γενικῇ ἐπιστρατεύσει. Ἀλλὰ καὶ ἡ φαινομενικὴ αὕτη δικαιολογία ἐξέλιπεν ἀπὸ τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Τετραπλῆ, δι’ ἀνακοινωθέντος, δημοσιευθέντος εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἐλευθέρα νὰ κανονίσῃ τὰ καθ’ ἑαυτὴν καὶ νὰ διατηρήσῃ ἢ διαλύσῃ τὴν ἐπιστράτευσιν. Ἑπομένως, ἀφοῦ ἐξέλιπον ὅλαι αἱ φαινομενικαὶ δικαιολογίαι, τὰς ὁποίας ἡμεῖς, οἱ μὴ μεμυημένοι, ἠδυνάμεθα νὰ φανταζώμεθα, περιήλθομεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διαπορῶμεν, τίνα εἶναι τὰ αἴτια, ἕνεκα τῶν ὁποίων παρατείνεται ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου μέχρι σήμερον ἡ ἐπιστράτευσις, καθολικὴ ἐπιστράτευσις πανστρατιᾷ, ἡ ὁποία τότε καὶ μόνον, ὡς γνωρίζετε, ὑπαγορεύεται, ὅταν πρόκειται νὰ εἰσβάλῃ ὁ στρατὸς εἰς ἕτερον ἐχθρικὸν ἔδαφος ἢ νὰ ἀμυνθῇ κατὰ ἀμέσου εἰσβολῆς ἐχθρικοῦ στρατοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ τοιαύτη περίπτωσις μέχρι σήμερον δὲν ἐνεφανίσθη. Καὶ διαποροῦντες, διερωτώμεθα, μήπως ἡ Κυβέρνησις διαβλέπει εἰς τὸ βάθος τοῦ ὁρίζοντος νέφη, μήπως ἡ Κυβέρνησις διαβλέπει εἰς τὸ βάθος τοῦ ὁρίζοντος κινδύνους ἐθνικούς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι εἰς ἡμᾶς ὁρατοί; Τίνες οἱ κίνδυνοι, οἱ δικαιολογοῦντες τὴν τήρησιν τῆς γενικῆς ἐπιστρατεύσεως; Οὗτοι ἦσαν οἱ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἠναγκάσθην νὰ ὑποβάλω τὴν ἐπερώτησιν, περὶ ἧς πρόκειται, καὶ διετύπωσα ταύτην, ὡς εἶναι διατετυπωμένη. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις προχθὲς προέβη εἰς σχετικὰς δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι δηλώσεις, ὡς εἶπον καὶ προχθές, ὑπῆρξαν σαφεῖς καὶ κατηγορηματικαί. Ὑπῆρξαν σαφεῖς καὶ ὡρισμέναι, οὐδ’ ἦτο δυνατὸν νὰ διατυπωθῶσι σαφέστερον καὶ εὐκρινέστερον. Αἱ διατυπώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν καὶ τὴν ἀναγκαιότητα καὶ τὴν σκοπιμότητα τῆς διατηρήσεως τῆς γενικῆς ἐπιστρατεύσεως, ὑπῆρξαν τελείως διαφωτιστικαί. Εἰς ἄλλα ὑπολείπεται πλέον ἀμφιβολία, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὴν ἀντίληψιν περὶ τῶν φοβερῶν συνεπειῶν, τὰς ὁποίας ἐπάγεται εἰς τὸ Κράτος ἡ διατήρησις τῆς γενικῆς ἐπιστρατεύσεως; Ἂν ἡμεῖς ἔχομεν ἀντίληψιν τούτου, βεβαίως κατὰ μείζονα λόγον ἔχει ἡ Κυβέρνησις, διότι τοῦτο ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν δηλώσεών της. Ἡ Κυβέρνησις, διὰ τῶν δηλώσεων αὐτῆς, ἀπέδειξε καὶ ἕτερον, ὅτι ἔχει τὴν ἀντίληψιν τρομακτικῶν καταστροφῶν, τὰς ὁποίας ὑφίσταται ἡ Χώρα, ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, διὰ τῆς διατηρήσεως τῆς γενικῆς ἐπιστρατεύσεως, ἀπέδειξεν, ὅτι εἰς οὐδένα ἐπιτρέπεται οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι, ὑπὲρ πᾶσαν ζημίαν ἄλλην, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ἡ Χώρα σήμερον, ὑπὲρ πᾶσαν προσβολὴν τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος, ὑπὲρ πᾶσαν ὕβριν, ὑπὲρ πάντα ἀποκλεισμόν, ἵσταται τὸ συμφέρον τῆς Πατρίδος, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται, καὶ δὲν ὑπολείπεται πλέον ἀμφιβολία, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, τοιαύτην πολιτικὴν χαράξασα καὶ ἀποφασισμένη νὰ διατηρήσῃ τὴν καθολικὴν ἐπιστράτευσιν, ἀποβλέπει νὰ ἐξασφαλίσῃ, ὄχι μόνον τὴν ἄμυναν τῆς Χώρας, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπικρατήσῃ ἐν γένει. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων, κ. Βουλευταί, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον, ὅπως ἐπερωτήσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν.

§110Γ. ΠΩΠ. Παραιτοῦμαι.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσουκαλᾶς ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τίνα λόγον διατηρεῖ ἐν ἐπιστρατεύσει ὡρισμένας ἡλικίας, ἀχρήστους διὰ τὸν στρατὸν κλπ.

§112ΛΥΚ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν προτίθεμαι βεβαίως νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα τῆς ἐπιστρατεύσεως. Τὸ ζήτημα τοῦτο, σχέσιν ἔχον πρὸς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν πρὸ ἡμερῶν καὶ ἴσως ἀπασχολήσῃ ταύτην καὶ ἐν τῷ μέλλοντι. Διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου ἐσκόπουν νὰ παρατηρήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὴν κλάσιν τοῦ 1892. Εὐτυχῶς σήμερον ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς διέταξε τὴν ἀπόλυσιν αὐτῶν. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ τῷ ὑποβάλω μίαν παράκλησιν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι καὶ τρεῖς, τέσσαρες ἡλικίαι ἀκόμη πρέπει νὰ ἀπολυθῶσι, διότι πρόκειται περὶ ἀνθρώπων, ἐχόντων ἡλικίαν μείζονα τῶν τεσσαράκοντα ἐτῶν.

§113Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὰ πρόθυρα τοῦ γήρατος.

§114ΛΥΚ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἀκριβῶς. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ἐκτεθειμένοι εἰς τὸ ψῦχος καὶ τὰς κακουχίας ἐν τοῖς συνόροις, ἀπειλοῦνται ὑπὸ πολλῶν νοσημάτων καὶ δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὸ ὕφος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι προσεχῶς θὰ πράξῃ τοῦτο.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσουκαλᾶς ἔχει ἐπίσης τὸν λόγον, ὅπως ἐπερωτήσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διατὶ οἱ Ὑπασπισταὶ τοῦ Βασιλέως προηγήθησαν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κατὰ τὴν κηδείαν τοῦ Θεοτόκη.

§116Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐπιτρέπετε νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν; Κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ προγράμματος τῆς κηδείας τοῦ ἀειμνήστου Θεοτόκη, ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν τὰ προγράμματα, τὰ ὁποῖα εἶχον ἐκδοθῆ εἰς παρομοίας περιστάσεις. Ἐγεννήθη τὸ ζήτημα ὁ Αὐλάρχης καὶ οἱ Ὑπασπισταὶ τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως ποίαν θέσιν θὰ ἐλάμβανον, κατὰ τὴν πομπήν. Κατὰ τὰ προγράμματα, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν εἰς προηγουμένας περιστάσεις, οἱ ὑπασπισταὶ ἐλάμβανον τὴν θέσιν ἀμέσως μετὰ τὴν οἰκογένειαν τοῦ θανόντος, διότι ἐθεωρήθησαν ὡς ἀντιπροσωπεύοντες τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα κατὰ τὴν πομπήν. Αὐτὴ ἡ θέσις ἐδόθη εἰς αὐτὸν κατὰ τὴν κηδείαν τοῦ ἀειμνήστου Θεοτόκη. Σημειωτέον, ὅτι τὸ πρόγραμμα ἀνέφερε μόνον τὸν Αὐλάρχην καὶ τοὺς ὑπασπιστὰς τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως. Συνέβη κατὰ τὴν κηδείαν νὰ λάβωσι τὴν αὐτὴν θέσιν καί τινες αὐλικοί, μὴ ὑπαγόμενοι εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν.

§117ΛΥΚ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι διέλαθε τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἕν γεγονός, ὅτι ἐγένετο πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη καὶ ἐτοιχοκολλήθη....

§118Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διωρθώθη κατόπιν καὶ ἐστηρίχθη εἰς τὰ προηγούμενα.

§119ΛΥΚ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁπωσδήποτε θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ διαφωνήσω, ὅσον ἀφορᾷ τὴν θέσιν αὐτὴν πρὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τοῦ Προεδρείου καὶ τῆς Βουλῆς, διότι δὲν νομίζω, ὅτι εὑρίσκεται ἐν ἀπολύτῳ δικαίῳ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, λέγων, ὅτι οἱ ὑπασπισταὶ καὶ ὁ Αὐλάρχης.....

§120Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὁ Αὐλάρχης καὶ οἱ ὑπασπισταὶ στέλλονται, ἵνα ἀντιπροσωπεύσωσι τὴν Α.Μ. τὸν Βασιλέα, ὄχι οἱ ἄλλοι Αὐλικοί, καὶ δι’ αὐτὸ παρίστανται ἐν στολῇ καὶ ὡς ἀντιπρόσωποι τῆς Αὐλῆς τοῦ Βασιλέως.

§121ΛΥΚ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Καὶ ἑπομένως ὄχι ὅλοι οἱ αὐλικοί, διότι δύνανται νὰ παρεισδύσωσι πλεῖστοι ὅσοι. Τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη, εἴπετε, ὅτι ἐγένετο κατὰ λάθος.

§122Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§123Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τὸ ὁποῖον διωρθώσατε κατόπιν, δι’ ἄλλου προγράμματος. Δὲν ἔχω ἄλλο τίποτε.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαζαχαρίου ἔχει τὸν λόγον, ὅπως κάμῃ σύστασιν περὶ τῆς συγκοινωνίας τῆς Θεσσαλονίκης, μετὰ τῶν περιχώρων.

§125Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, μετὰ τὴν μακρὰν προχθεσινὴν συζήτησιν περὶ τῶν φοβερῶν καταπιέσεων τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ὑπὸ τῶν προστατῶν ἡμῶν Ἄγγλων καὶ Γάλλων, θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐκταθῶ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος διὰ πολλῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ καθ’ ἑκάστην λαμβάνω ἐπιστολὰς ἐκ Θεσσαλονίκης, διὰ τῶν ὁποίων μοὶ περιγράφουσι τὴν δεινὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ ἄνθρωποι, καταδεδικασμένοι, ὑπὸ τῶν πεπολιτισμένων Ἀγγλογάλλων, εἰς τὸν ἐξ ἀσιτίας θάνατον, ἀναγκάζομαι νὰ παρακαλέσω ἀπὸ τοῦ βήματος τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ μὲ ἀκούσῃ μετ’ εὐμενείας δι’ ὅσα παράπονα θὰ ἀναφέρω τῶν κατοίκων τοῦ Νομοῦ Θεσσαλονίκης, καὶ πρὸ πάντων τῶν περιχώρων τῆς Θεσσαλονίκης, καὶ νὰ λάβῃ μέτρον τί, εἴτε παρακαλῶν τοὺς μεγάλους τούτους καὶ ἰσχυροὺς προστάτας, εἴτε δι’ ἄλλου οἱουδήποτε τρόπου, ὅπως ἐξασφαλισθῇ τοὐλάχιστον ὁ βίος καὶ ὕπαρξις τῶν κατοίκων τῆς ὑπαίθρου χώρας τῆς Θεσσαλονίκης. Οἱ κύριοι Ἀγγλογάλλοι, ἐνῷ κατ’ ἀρχὰς ἐπέτρεπον εἰς ὀλίγους νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν πόλιν, διὰ νὰ λαμβάνωσι τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαῖα, ἀπό τινος χρόνου τελείως ἀπέκλεισαν αὐτοὺς καὶ βλέπομεν σήμερον πλείστους ἀνθρώπους, στερουμένους ἀλεύρου, στερουμένους τῶν ἀπολύτως ἀναγκαίων πρὸς τὸ ζῆν, νὰ ἀποκλείωνται ἀπὸ τῆς εἰσόδου εἰς τὴν πόλιν καὶ τοιουτρόπως κινδυνεύοντας νὰ ἀποθάνωσιν ἐκ πείνης. Πεντακόσιοι συναθροίζονται καθ’ ἑκάστην ἐν Λαγκαδᾷ διὰ νὰ τοὺς δώσουν διαβατήριον, ὅπως εἰσέλθουν εἰς τὴν πόλιν, ἵνα ἀγοράσωσιν ὅ,τι ἔχουσιν ἀνάγκην· ἐκ τῶν πεντακοσίων δὲ τούτων ἀτυχῶς μόλις εἴκοσι ἕως εἴκοσι πέντε καθ’ ἑκάστην κατορθώνουν νὰ εἰσέλθουν. Ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ πόλει, ὅταν εἰσέλθουν, παρακωλύονται νὰ ἐξέλθουν καὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην οἱ οἰκογενειάρχαι αὐτοί, οἱ πτωχοί, νὰ μένωσιν ἐπὶ ὀκτὼ ἕως δέκα ἡμέρας ἐν Θεσσαλονίκῃ, ἀναμένοντες νὰ λάβουν καὶ πάλιν τὴν ἄδειαν διὰ νὰ ἐξέλθουν καὶ μεταβοῦν πρὸς τὰς οἰκογενείας των. Φοβερώτερον πρᾶγμα δὲν ὑπῆρξεν ἴσως ἐν τῇ ἱστορίᾳ ἀπὸ τοῦ ἀποκλεισμοῦ τούτου τῶν Ἑλλήνων βιοπαλαιστῶν ὑπὸ τῶν πεπολιτισμένων Ἀγγλογάλλων. Παρεκαλέσαμεν ἄλλοτε οἱ βουλευταὶ τῆς Θεσσαλονίκης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ καὶ τὸν διευθυντὴν τῆς ἀστυνομίας Θεσσαλονίκης, ὅπως διευκολύνῃ τὴν ταχυτέραν ἔκδοσιν τῶν ἀδειῶν ἐκ τῆς ἀστυνομίας, διότι δυστυχῶς καὶ ἡ ἀστυνομία φαίνεται δὲν ἐργάζεται ὅπως πρέπει εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι δὲν ἔχει ἀρκετὰς ὥρας ὡρισμένας διὰ νὰ μεταβαίνωσιν οἱ ἄνθρωποι νὰ λαμβάνωσι ταχέως τὰς ἀδείας των, ἀφοῦ εἷς ἢ δύο χωροφύλακες εἰς τὸ γραφεῖον τῆς ἀστυνομίας ὑπάρχουν, οἵτινες ἐν περιωρισμέναις ὥραις ἐκδίδουσι τὰς ἀδείας ταύτας, τὰς ἐπικουρουμένας ὑπὸ τῶν Ἀγγλογάλλων. Ἑπομένως οἱ ἄνθρωποι ἀναγκάζονται νὰ μένουν ἐπὶ δέκα ἡμέρας εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἕως ὅτου λάβουν ἀδείας. Καὶ ἐὰν μὲν ἔχουν νὰ ζήσουν ἐντὸς τῆς πόλεως, καλῶς ἔχει, ἄλλως ἀναγκάζονται νὰ ἐπαιτῶσιν ἢ γίνωνται βάρος εἰς σχετικὰς οἰκογενείας ἐν τῇ πόλει. Διὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, τὴν θερμὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ παρακαλέσῃ τοὺς πρεσβευτὰς τῶν Μεγάλων Δυνάμεων ἐν Ἀθήναις, ὅπως συνεννοηθῶσι διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ διατάξουν τὸν Γάλλον στρατηγὸν, νὰ εὐκολύνῃ τὸ ζήτημα τῆς εἰσόδου καὶ ἐξόδου εἰς Θεσσαλονίκην τῶν κατοίκων τῆς ὑπαίθρου χώρας, διότι πολὺ φοβοῦμαι, ἂν δὲν εὐκολυνθῶσιν οἱ κάτοικοι, ὅτι ταχέως θὰ ἀκούσωμεν καὶ θύματα ἐξ ἀσιτίας ἐν τοῖς περιχώροις τῆς Θεσσαλονίκης. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν θὰ εἰσακούσῃ τῆς παρακλήσεώς μου καὶ θὰ λάβῃ μέτρον τι πρὸς σωτηρίαν ἀπὸ τοῦ ἐξ ἀσιτίας θανάτου τῶν συμπολιτῶν μου. Ἐπίσης καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ διατάξῃ ἄλλην μίαν φορὰν τὸν Νομάρχην Θεσσαλονίκης, ὅπως, συνεννοούμενος μετὰ τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀστυνομίας, εὐκολύνῃ τὴν ταχυτέραν ἔκδοσιν τῶν ἀδειῶν πρὸς ἔξοδον τῶν κατοίκων εἰς τὰς ἐπαρχίας των.

§126Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διέταξα ἤδη.

§127Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Δυστυχῶς ἐξακολουθεῖ ἡ αὐτὴ κατάστασις.

§128Χ. ΠΟΛΟΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, γνωρίζετε «τὸ δυστυχῶς» ποῦ ἔγκειται;

§129ΣΤ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ διαβεβαιώσῃ τὸν ἀξιότιμον βουλευτήν, ὅτι, κατόπιν παραστάσεων, γενομένων ἀπὸ ἡμερῶν πρὸς τοὺς κατέχοντας τὴν Μακεδονίαν, θέλουσι παρασχεθῆ εὐκολίαι σημαντικαὶ διὰ τὴν μετάβασιν τῶν κατοίκων ἀπὸ μέρους εἰς μέρος. Πλὴν δὲ τούτου, ἐλπίζω, ὅτι θὰ εἶμαι εἰς θέσιν, ἴσως τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα, νὰ ἀναγγείλω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι, κατόπιν συμφωνιῶν, ὁ ἐπισιτισμὸς τῆς Μακεδονίας θέλει γίγνεσθαι πάντῃ ἐλευθέρως, ὅπως ἐγίνετο καὶ πρίν, καὶ ἑπομένως πάντα τὰ παράπονα τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος θέλουσιν ἱκανοποιηθῆ.

§130Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Εὐχαριστῶ πολύ.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιολδάσης ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, τίνα μέτρα ἔλαβεν ἐναντίον τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων, ὁ ὁποῖος, ἐγκαταλείψας τὴν πόλιν εἰς τὴν τύχην της, ἀναμιγνύεται σκανδαλωδῶς εἰς τὴν πολιτικήν.

§132Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Οἱ βουλευταὶ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἐλάχιστα ἐπησχολήθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν περὶ τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, τόσον διότι ἐνόμιζον ὅτι ὁ Δῆμος, εὑρισκόμενος ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐπίβλεψιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐποπτείαν τοῦ Νομάρχου καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ ἐξετέλει τὰ ἀνατεθειμένα εἰς αὐτὸν ἀπαραίτητα καθήκοντα, καὶ ἐξ ἄλλου, διότι, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, πλείονα τῶν δώδεκα ἕως δέκα τεσσάρων, Δήμαρχος ἐν τῇ Πρωτευούσῃ ὑπῆρξεν ἄνθρωπος ρέκτης, ὁ ὁποῖος εἰργάσθη δι’ ὅλων αὑτοῦ τῶν δυνάμεων ὑπὲρ τοῦ ἐξωραϊσμοῦ καὶ τῆς ἐξυγιάνσεως τῆς πόλεως. Δυστυχῶς, κατὰ τὴν τελευταίαν ἐκλογήν, οἱ δημόται τῶν Ἀθηνῶν ἔκρινον, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀπαλλάξωσι τὸν Δήμαρχον ἐκεῖνον τῆς περαιτέρω μερίμνης καὶ ἀναβιβάσωσιν εἰς τὸ δημαρχιακὸν ἀξίωμα τὸν κ. Μπενάκην. Ἀληθῶς ἐστηρίχθησαν πολλαὶ ἐλπίδες περὶ γονίμου ἐργασίας ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Μπενάκη, τοῦτο δέ, διότι ἐπεκράτει ἀρίστη περὶ αὐτοῦ ἰδέα ἐκ τῆς δράσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ἐν Αἰγύπτῳ, κατὰ τὴν ἐκεῖ διαμονήν του. Ἀλλ’ ὁ κ. Μπενάκης διέψευσεν ἐκ θεμελίων τὴν περὶ αὐτοῦ ἰδέαν. Ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, πλήρης παραλυσία ἐπικρατεῖ ἐν αὐτῷ, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐγκατελείφθησαν τὰ πάντα εἰς τὴν τύχην των. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι τὸ Δημαρχεῖον κατέστη ἀπρόσιτον κυριολεκτικῶς εἰς τοὺς δημότας καὶ ἐν γένει εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Πρωτευούσης, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι καθημερινῶς ἀνάγκην αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ αἱ ὁδοὶ τῆς πόλεως περιῆλθον εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν. Ἡ καθαριότης παρημελήθη μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε αἱ νόσοι νὰ ἐπιπολάζουν ἐν τῇ πόλει. Ἐν γένει δὲ ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ὁ κ. Μπενάκης ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν τοῦ πρώτου Δήμου τοῦ Κράτους, ἡ Πρωτεύουσα παρουσιάζει ἀξιοθρήνητον θέαμα. Καὶ εἰς ὑμᾶς μέν, Κύριοι Συνάδελφοι, δὲν εἶναι αἰσθητὴ ἡ οἰκτρὰ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει περιέλθει ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν, διότι περιορίζεσθε εἰς τὰς κεντρικὰς ὁδοὺς τῆς πόλεως, εἰς ἡμᾶς ὅμως τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι καθ’ ἑκάστην εὑρισκόμεθα ἀνὰ τὰς συνοικίας τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν, καὶ οἱ ὁποῖοι εὑρισκόμεθα καὶ διατελοῦμεν ἐν ἐπικοινωνίᾳ πρὸς ἅπαντας τοὺς κατοίκους αὐτῆς, εἰς ἡμᾶς, εἶναι γνωστὴ ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθεν ἡ πόλις. Δυστυχῶς, ὁ ἐντεταλμένος τὴν ἐποπτείαν τοῦ Δήμου τῶν Ἀθηναίων, Νομάρχης, εἴτε διότι οἱ νόμοι οἱ διέποντες τὰ τῶν Δήμων καὶ καθορίζοντες τὰ καθήκοντα καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ Νομάρχου, δὲν εἶναι σαφεῖς καὶ ὡρισμένοι, εἴτε δι’ ἄλλον τινὰ λόγον, δὲν ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του καὶ ἀφέθη ὁ Δήμαρχος τῶν Ἀθηναίων νὰ ἐφησυχάζῃ καὶ νὰ ἀναπαύηται εἰς Κηφισιάν, ἡ δὲ πόλις νὰ εὑρίσκηται εἰς οἰκτρὸν καὶ ἀξιοθρήνητον σημεῖον.

§133Σ. ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ. Ὑπάρχει αὐστηρότερος Νομάρχης τοῦ κ. Τσέλου;

§134Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Μὰ σήμερον εἶναι ὁ κ. Τσέλος. Δὲν ἦτο χθές. Εἰς ἐποχὴν δέ, κατὰ τὴν ὁποίαν τόσος κόσμος πένεται, διέκοψε καθ’ ὁλοκληρίαν τὰ ἔργα ὁ Δῆμος τῶν Ἀθηναίων, ἐνῷ ἠδύνατο διὰ τῆς ἐκτελέσεως ἔργων ἀπαραιτήτων ἢ καὶ ἔργων μὴ ἐντελῶς ἀπαραιτήτων νὰ δίδῃ ἄρτον εἰς πολλοὺς, οἱ ὁποῖοι κάθηνται καὶ λιμώττουν. Καὶ αὕτη εἶναι ἡ μία ὄψις τοῦ κ. Δημάρχου τῶν Ἀθηναίων, ἡ ὄψις, ἡ ἀφορῶσα τὸν Δῆμον καὶ τὴν τελείαν ἐγκατάλειψιν τῆς Πρωτευούσης. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ μίαν ἄλλην ὄψιν τοῦ κ. Δημάρχου τῶν Ἀθηναίων, αὕτη δὲ εἶναι ἡ φρικαλεωτέρα, διότι ὁ Δήμαρχος, —καὶ τὸ λέγω ἀπροκαλύπτως— μετεβλήθη εἰς κομματάρχην, ἐντεταλμένον νὰ προστατεύῃ τοὺς πολιτικοὺς φίλους τοῦ κ. Βενιζέλου.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσπαθήσατε, παρακαλῶ, νὰ ἀποφεύγητε τοιαύτας φράσεις.

§136Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ὁ κ. Μπενάκης πρωτοστατεῖ εἰς πᾶν κίνημα, εἰς πᾶσαν συνάθροισιν, εἰς πᾶσαν ὁμήγυριν, ἡ ὁποία θὰ ἤθελε κάπως νὰ ἐκδηλώσῃ τὰς ὑπὲρ τοῦ κ. Βενιζέλου διαθέσεις της. Ὁ κ. Μπενάκης παρουσιάζει ἀληθῶς σκάνδαλον ἐπ’ ἐσχάτων, τὸ ὁποῖον ἀπορῶ πῶς, περιελθὸν εἰς γνῶσιν τῶν ἁρμοδίων διοικητικῶν Ἀρχῶν, δὲν ἐφείλκυσε ποσῶς τὴν προσοχὴν αὐτῶν, διότι ὑποθέτω, ὅτι ἔπρεπε νὰ κληθῇ εἰς ἀπολογίαν ὁ κ. Μπενάκης καὶ νὰ ἀπολογηθῇ. Εἶναι σκάνδαλον, ὅμοιον τοῦ ὁποίου δὲν παρουσίασαν οὔτε οἱ χρόνοι, οἱ λεγόμενοι τῆς φαυλοκρατίας. Δήμαρχος, ὁ ὁποῖος μετεβλήθη εἰς διαδηλωτήν, ὁ ὁποῖος μετεβλήθη εἰς κομματάρχην καὶ ὁ ὁποῖος, μὴ σεβόμενος τὸ ἀξίωμα, διὰ τοῦ ὁποίου περιέβαλεν αὐτὸν ὁ Δῆμος τῶν Ἀθηναίων, οὐ μόνον φατριάζει, κατὰ τὸν πλέον ἀνήκουστον τρόπον, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀξίωμα αὐτοῦ καταρρίπτει, κατὰ τρόπον, ἐπιβάλλοντα τὴν ἄμεσον λῆψιν μέτρων, διὰ τὸν ἄνθρωπον αὐτόν. Κηδόμενοι καὶ τῆς ὑπολήψεως τοῦ Δημάρχου τῶν Ἀθηναίων, κηδόμενοι καὶ τῶν συμφερόντων τῆς πόλεως καὶ τῶν δημοτῶν Ἀθηναίων, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ρίψῃ μέσα εἰς τὰς δυσκολίας, αἱ ὁποῖαι τὸν βαρύνουν, καὶ ἓν βλέμμα διὰ τὸν Δῆμον τῶν Ἀθηναίων, διότι ἡ κατάστασις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπ’ ἄπειρον. Θὰ εὑρεθῶμεν πολὺ ταχέως πρὸ ἐξεγέρσεως τῶν ἐργατικῶν καὶ ἐν γένει τῶν κοινωνικῶν τάξεων, αἱ ὁποῖαι θὰ ζητήσουν Δήμαρχον, ἐκτελοῦντα εὐόρκως τὸ καθῆκον αὐτοῦ.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιολδάσης συνιστᾷ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίᾳ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως καταργήσῃ ἢ τροποποιήσῃ τὸν φόρον τῶν δημοσίων θεαμάτων, ὁ ὁποῖος ἀπέβη τυραννικὸς εἰς τὸ κοινὸν καὶ ἐπιβλαβέστατος διὰ τὸ Θέατρον, διὰ τὴν πρόοδον τοῦ ὁποίου ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μεριμνᾷ τὸ Κράτος.

§138Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Εἶναι γνωστόν, κ. Βουλευταί, ὅτι λειτουργεῖ νόμος περὶ δημοσίων θεαμάτων. Ὁ νόμος αὐτὸς ἔχει ἀποβῆ τυραννικός, ἀλλὰ καὶ βλαβερὸς εἰς τὸ Θέατρον καὶ ἐν γένει εἰς τὴν Τέχνην. Ἐνῷ δὲ εἰς τὴν ἀρχαιότητα ἐχορηγοῦντο «θεωρικὰ» εἰς τοὺς θεατάς, ἡμεῖς, διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ, τὸν ὁποῖον καταδολιεύονται οἱ διάφοροι ἐργολάβοι, ἀποκλείομεν τὸ Θέατρον. Θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω πολλὰ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ κουράσω τὴν Βουλὴν καὶ περιορίζομαι νὰ εἴπω, ὅτι πολλαὶ σκηναὶ συμβαίνουν μεταξὺ θεατῶν, ἠθοποιῶν καὶ ἐργολάβων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐντεταλμένοι εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων. Καὶ ἐὰν ὁ φόρος, ὁ εἰσπραττόμενος, διετίθετο ὑπὲρ τοῦ ἐθνικοῦ θεάτρου, διὰ τὸ ὁποῖον δυστυχῶς οὐδεμία κατεβλήθη μέριμνα, θὰ ἦτο ὁπωσδήποτε ἀνεκτός. Ἐφόσον ὅμως ὁ φόρος αὐτὸς διατίθεται εἰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Κράτους, εἶναι δὲ τόσον ὀλίγος, ὥστε νὰ μὴ προσγίγνεται βλάβη εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, φρονῶ, ὅτι, χάριν τῆς Τέχνης, ὀφείλει νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος αὐτὸς καὶ νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸν θεατρώνην.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Χωροφυλακῆς.

§140Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀποταθῶ καὶ ἐγὼ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, σχετικῶς μὲ τὴν ἐπερώτησιν, ἐγγραφεὶς ἐπὶ τούτου μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Κρεστενίτου. Καὶ ὁ μὲν κ. Κρεστενίτης ὑπέβαλε τὴν ἐπερώτησιν ταύτην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὑπὲρ τῆς ἐνισχύσεως τῆς Ἀστυνομίας, ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ κατάγομαι ἐκ τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας, ἐνόμισα, ὅτι εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἔλθω καὶ ἐγὼ εἰς ἐπικουρίαν του. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καλέσας τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Χωροφυλακῆς, παρεκάλεσε τοῦτον, ἢ μᾶλλον ἐνετείλατο εἰς αὐτόν, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Ἀστυνομίας τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις ἰδίως ὑπαξιωματικῶν καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἐπερώτησις ἀπευθύνεται μᾶλλον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τοῦτο ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβον ἐξωδίκως, ὑπάρχουσι κεναὶ θέσεις ἐνωμοταρχῶν βʹ τάξεως, τὸ δὲ Ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς δὲν ἔχει καλέσει τούτους, ἵνα διὰ τῆς παρουσιάσεως αὐτῶν τεθῶσιν ἐπὶ κεφαλῆς ἀστυνομικῶν ὑποδιευθύνσεων ἢ ἀστυνομικῶν σταθμῶν, ὅπως ἐνισχύσωσι τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Εἶναι ἀληθές, καὶ δυστυχῶς λυπηρόν, ὅτι ὑπάρχουσι πολλοὶ ἐκ τῶν ἀνυποτάκτων, οἱ ὁποῖοι, μὴ δυνάμενοι νὰ κυκλοφορῶσιν ἐντὸς τῶν χωρίων, κατέχουσιν ὑπαιθρίους χώρας καὶ προβαίνουσιν εἰς διαρπαγάς. Δι’ αὐτὸ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως, ἂν εἶναι δυνατὸν, συνεννοηθῇ ἀπευθείας μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ προβοῦν εἰς ταχεῖαν πρόσκλησιν τῶν ἐν λόγῳ ὑπαξιωματικῶν. Δὲν θέλω νὰ ἐκθέσω περισσοτέρους λόγους, ἀλλὰ νὰ ἐκθέσω τὰς αἰτιάσεις, τὰς ὁποίας ἀπευθύνουν πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἤρξατο διασαλευομένη ἡ δημοσία τάξις. Ἀλλ’ ἂν ὑπάρχῃ διασάλευσις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας εἴς τινα σημεῖα τοῦ Κράτους, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς δυνάμεως τῆς Χωροφυλακῆς. Ἔχω τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν βεβαίως θὰ προσπαθήσῃ, ἵνα ἡ διαταγὴ αὐτοῦ ἐκτελεσθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, προκειμένου περὶ τῶν ὀρεινῶν δυνάμεων τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας, διότι ἀτυχῶς ἐκεῖ ὑπάρχει διασάλευσις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας.

§141Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὰ σημεῖα, περὶ τὰ ὁποῖα στρέφεται ἡ ἐπερώτησις, ὀφείλω νὰ ἀνακοινώσω, ὅτι, ἀπὸ καιροῦ, ἐλήφθη ἰδιαιτέρα πρόνοια, ἵνα ἐνισχυθῇ ἡ δύναμις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, δύναταί τις δὲ νὰ εἴπῃ ὅτι εἰς ὁλόκληρον τὸν νομὸν ἐγένετο ἐργασία τοιαύτη, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐμπεδώθη ἡ δημοσία ἀσφάλεια. Πλεῖστοι τῶν ἀνυποτάκτων συνελλήφθησαν καὶ πολλοὶ ἀκόμη φυγόδικοι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἐλυμαίνοντο τὸν τόπον, συνελήφθησαν, συνεπείᾳ συντόνου καταδιώξεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ὀλυμπίαν, περὶ ἧς ἐποιήσατο λόγον ὁ κ. Συνάδελφος, ἔδωσα διαταγὴν, ἀπὸ σήμερον, μόλις μοὶ ἀνεκοίνωνε τὴν διασάλευσιν τῆς τάξεως ἐκεῖ, ὅπως ληφθῶσι σύντονα μέτρα. Ὀφείλω νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ἀστυνομικὴ δύναμις εἶναι λίαν ἠλαττωμένη καὶ ὅτι ὑποβάλλεται εἰς ἐκτάκτως ὑπερβολικὴν ἐργασίαν διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὰ καθήκοντά της, διότι, συνεπείᾳ τῆς ἐπιστρατεύσεως, μέγας ἀριθμὸς χωροφυλάκων ἀπεσπάσθη εἰς τὴν στρατονομίαν, ὁλόκληρον δὲ τάγμα χωροφυλακῆς πρόκειται νὰ ἀποσπασθῇ ἀπὸ τὴν δύναμιν τῆς χωροφυλακῆς, διὰ τὸν αὐτὸν σκοπόν, ἡ ὁποία σημειώσατε δὲν εἶναι οὔτε τὰ ⅔ τῆς δυνάμεως, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ. Αὐτοὶ ἀντικατεστάθησαν ἀπὸ Κρῆτας χωροφύλακας ἐφέδρους, οἱ ὁποῖοι εἶναι σχετικῶς ἀνεκτοί, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι μετὰ δυσκολίας ἀναλαμβάνουσι τὴν ἐκπλήρωσιν ξένων καθηκόντων. Οἱ ναυτοχωροφύλακες εἶναι τελείως ἀκατάλληλοι, καταβάλλεται δὲ πᾶσα προσπάθεια καὶ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι καὶ ὁ στρατὸς βοηθεῖ τὴν ἀστυνομίαν, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι οὐδαμοῦ πράγματι ἔχει διασαλευθῆ ἡ δημοσία τάξις.

§142Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ πραγματικῆς διασαλεύσεως τῆς δημοσίας τάξεως, πρόκειται περὶ χαλαρώσεως, παρατηρουμένης εἰς ἀπόκεντρα μέρη, εἰς ἐπαρχίας, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ὑπάρχει στρατιωτικὴ δύναμις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὀρθῶς παρετήρησεν, ὅτι ἡ ἀστυνομικὴ δύναμις αὐτὴ δὲν εἶναι ἐπαρκὴς καὶ ὅτι ὑποβάλλεται εἰς ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι ἴσως εἶναι ἀνώτεραι τῶν σωματικῶν δυνάμεων τῶν ἀνδρῶν. Ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα δύναται νὰ λυθῇ ὡς ἀκολούθως, ἄν θέλῃ νὰ συναινέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν: Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀναγνωρίσας τὸ μὴ ὀρθὸν τῆς ἀδίκου κρατήσεως τῶν ἐφέδρων τοῦ 1892, ἔδωσεν εἰς αὐτοὺς ἄδειαν 45 ἡμερῶν, ὅπως μεταβῶσιν εἰς τὰς ἑστίας των. Νομίζω, ὅτι δύναται τὸ μέτρον τοῦτο νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ διὰ τοὺς ἐφέδρους τοῦ 1893 καὶ 1894, ἂν οὗτοι εἶναι ἐπαρκεῖς πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς δυνάμεως τῆς χωροφυλακῆς, δυνατὸν διὰ τῆς ἀποσπάσεως αὐτῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι καταπονοῦνται ἐν τῷ στρατεύματι, δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῶσι διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Ἂν τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἤθελε θεωρήσει φρόνιμον, νομίζω, ὅτι ἤθελε δοθῆ λύσις εἰς τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ συγχρόνως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς, προέβη εἰς τὴν ἡμιεπίσημον ὁμολογίαν, ὅτι ἤθελε λάβει πρόνοιαν καὶ περὶ τῶν δικηγόρων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν κατὰ τοὺς δύο πολέμους ἐν τῷ στρατεύματι. Νομίζω ὅτι δύνασθε νὰ ὑποβάλητε τὴν σκέψιν μου εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐὰν εὕρητε ταύτην ὀρθήν, δύνασθε νὰ ἐφαρμόσητε αὐτὴν εἰς τὴν χωροφυλακήν. Ἐὰν δὲ νομίζετε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποσπασθῶσι, τότε ἂς εὐαρεστηθῆτε νὰ ὑποβάλητε εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐσκέπτεσθε νὰ ὑποβάλητε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ἵνα τοῦτο ὀνομάσῃ τοὺς δικηγόρους, τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν τῷ στρατεύματι, ἐφέδρους ἐνωμοτάρχας, οὐχὶ χάριν τῶν ἰδίων προσωπικῶς, διότι αὐτοὶ ἤδη κατετάγησαν, ἀλλὰ χάριν ἐξασφαλίσεως τῆς δημοσίας τάξεως, ἵνα ἄνδρες, οἵτινες ἔδρασαν κατὰ τοὺς δύο πολέμους, χρησιμοποιηθῶσιν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν χωροφυλάκων καὶ ἵνα ἐνισχυθῇ πραγματικῶς ἡ χωροφυλακή.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ραδινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§144Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Ἐπιθυμῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως καθορίσῃ τὴν τύχην τῶν ἀποφοίτων ἐκείνων τοῦ Πανεπιστημίου, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσι σήμερον εἰς τὸ στράτευμα ὡς ἁπλοῖ ὁπλῖται, ἀνήκοντες δὲ εἰς τὰς ἀπογραφὰς 1913 καὶ 1914, ὡς κληρωτοί, εἴτε ἐξ ἀναβολῆς κατατάξεως, ἀπεκλείσθησαν ἀπὸ τοῦ οὐλαμοῦ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Φρονῶ, ὅτι ὁ ἀποκλεισμὸς αὐτῶν εἶναι ἄδικος, διότι οὗτοι ἔχουσι πάντα τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα καὶ οἱ ἔφεδροι συνάδελφοί των, οἱ εἰσαχθέντες εἰς τοὺς οὐλαμούς, πλὴν μόνον τῆς συμμετοχῆς των κατὰ τὰς ἐκστρατείας τοῦ 1912, 1913, δηλαδὴ στεροῦνται προσόντος, τὸ ὁποῖον, καίτοι ἐπιθυμοῦντες, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωσι, διότι δὲν ἐκλήθησαν ὑπὸ τῆς Πολιτείας, τὸ ὁποῖον ὅμως προσόν, ἐν τῷ μεταξύ, ἀνεπλήρωσαν διὰ πραγματικῆς ὑπηρεσίας των ἐν τῷ στρατεύματι πλέον ἢ ἐνιαυσίας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπέκτησαν τὴν ἀπαιτουμένην ἀνάλογον πεῖραν καὶ στρατιωτικὴν μάθησιν. Εἶναι δὲ ἀδικώτατος ὁ ἀποκλεισμὸς αὐτῶν, κ. Βουλευταί, ἐφόσον ἀναλογίζεται τις, ὅτι οὗτοι, δυνάμει θεμελιώδους νόμου, ἐκέκτηντο τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τοὺς τακτικοὺς οὐλαμούς, τοὺς ὁποίους ἀντικατέστησαν σήμερον οἱ ἔκτακτοι καὶ εἰς τοὺς ὁποίους, σημειωτέον, ἦτο ἡ φοίτησις ἰσόχρονος μὲ τὴν φοίτησιν, τὴν ἀπαιτουμένην εἰς τοὺς ἐκτάκτους οὐλαμούς, καὶ ἀνάλογος ἡ ἐκπαίδευσις. Ἐπικαλοῦμαι λοιπὸν τὴν ἐπιείκειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἢ μᾶλλον τὸ φιλοδίκαιον αὐτοῦ, διότι πρόκειται περὶ ἐπανορθώσεως ἑνὸς ἀδικήματος καὶ παρακαλῶ, νὰ διατάξῃ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν νέων αὐτῶν, ἀφοῦ μάλιστα θὰ συντελέσῃ πολὺ τοῦτο εἰς τὸ συμφέρον τοῦ στρατεύματος, διότι πρόκειται περὶ νέων, ἀνηκόντων εἰς τὰς τελευταίας κλάσεις, ἑπομένως, ἐὰν οὗτοι ἐξέλθωσιν ὡς ἔφεδροι ἀξιωματικοί, θὰ χρησιμοποιηθῶσιν ὑπὸ τῆς Πολιτείας ἐπὶ μακρότερον χρόνον.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεοδοσόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§146Θ. ΘΕΟΔΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὰ αὐτά.

§147Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν μου τὰς συστάσεις αὐτάς, κ. Πρόεδρε.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιολδάσης ἔχει τὸν λόγον ἐκ νέου, ὅπως παρακαλέσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐν γένει τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ μέτρα διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν ὑπαξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς.

§149Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐψηφίσθη νόμος, σχετικῶς πρὸς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς τῆς ξηρᾶς. Ἡ θέσις αὐτῶν εἶναι εἰς πάντα ἄλλον γνωστή, ἰδίᾳ δὲ εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Δυστυχῶς, διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου, οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ μακροῦ χρόνου ὑπηρετοῦσιν εἰς τὸ στράτευμα, παραμένουσιν στάσιμοι καὶ δὲν ἔχουσι καμμίαν ἐλπίδα βελτιώσεως τῆς θέσεως αὐτῶν. Ὡμίλησα ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου μετὰ πολλῶν ἐκ τῶν κ. Σωματαρχῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπροκαλύπτως μοῦ ἐκφράζονται ἐπὶ τοῦ γενομένου ἀδικήματος. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ λάβῃ ἓν μέτρον περὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν αὐτῶν, νὰ τοὺς χρησιμοποιήσῃ κατὰ τρόπον, ὥστε καὶ οἱ νῦν ὑπάρχοντες καὶ ὑπηρετοῦντες ὡς ὑπαξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀρκετὰ μεγάλου ἀριθμοῦ, βελτιούμενοι καὶ μορφούμενοι, νὰ παραμείνωσιν εἰς τὸ στράτευμα. Ἰδιαιτέρως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μεριμνήσῃ διὰ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔσπευσαν καὶ εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς Βορείου Ἠπείρου, χάριτι τῶν ὁποίων ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακάθηνται καὶ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ ἀντιπρόσωποι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν γνωρίζει πολὺ καλῶς τὰ κρατοῦντα ἰδίως ἐν Γερμανίᾳ, ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ὑπαξιωματικούς, γνωρίζει τοὺς μισθούς, τοὺς μεγάλους, τοὺς ὁποίους λαμβάνουσιν οἱ ὑπαξιωματικοί, γνωρίζει τὴν προαγωγήν, τὴν ὁποίαν ἔχουσι, τὰ ἐπιδόματα, τὰ ὁποῖα δίδουσιν εἰς τὰς οἰκογενείας των καὶ ἑπομένως, ὅτι μεγίστη μέριμνα καταβάλλεται διὰ τοὺς ὑπαξιωματικούς, ὅπως καὶ τοὺς ἄλλους κλάδους. Ἐλπίζω κατ’ ἀκολουθίαν, ὅτι θὰ θελήσῃ ἤδη, ὅτε τόσον λαμπρὰ μέτρα λαμβάνει ὑπὲρ τοῦ στρατεύματος, νὰ λάβῃ καὶ ὑπὲρ τῶν ὑπαξιωματικῶν αὐτῶν, χάριν αὐτῶν, καὶ χάριν αὐτοῦ τοῦ στρατεύματος.

§150Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω πρὸς τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτι προσεχῶς θέλω μελετήσει τὰς συστάσεις αὐτοῦ.

§151Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν εἶχον, κ. Ὑπουργέ.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιολδάσης ἐπίσης ἔχει τὸν λόγον, ὅπως παρακαλέσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἵνα λάβῃ μέτρα διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν ὑπαξιωματικῶν τῆς θαλάσσης.

§153Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅπως λάβῃ ἐκ παραλλήλου μὲ τὸν συνάδελφόν του μέριμναν διὰ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀπέδειξεν, ὅτι ἔχει ὅλην τὴν διάθεσιν καὶ τὴν θέλησιν καὶ τὴν θέρμην νὰ ἀναδιοργανώσῃ τὸ Ναυτικόν. Θὰ τὸν παρακαλέσω συνεπῶς, νὰ ρίψῃ ἓν βλέμμα ἐπὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι διὰ μιᾶς ἀναφορᾶς, τὴν ὁποίαν μοὶ ὑπέβαλον, μοὶ ὁμιλοῦσι περὶ στασιμότητος, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱονεὶ καταδικασθῆ, διότι καὶ ὁ μισθὸς αὐτῶν δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς σημερινὰς κοινωνικὰς ἀνάγκας καὶ μέτρα ἀνάλογα δὲν ἔχουσι ληφθῆ περὶ τῆς προαγωγῆς αὐτῶν, ὡς ἐπίσης καὶ περὶ τῆς περιθάλψεως, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς αὐτούς, ὅταν δὲν θὰ εἶναι πλέον εἰς θέσιν νὰ ὑπηρετῶσι τὴν Πατρίδα. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ περιορίσῃ, εἰ δυνατόν, τὰ προσόντα τῆς προαγωγῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν ἀπὸ βαθμοῦ εἰς βαθμὸν εἰς διετίαν εἰς ὅλους τοὺς βαθμοὺς καὶ κλάδους τῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ συγχρόνως καὶ νὰ πληρῶνται τὰ κενά, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται ἑκάστοτε διὰ νὰ δίδεται τοιουτοτρόπως ἀφορμὴ εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ προάγῃ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ νὰ μὴ μένωσιν εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν ἐπὶ πολὺν χρόνον. Καλὸν εἶναι νὰ ληφθῇ μέτρον διὰ τὰς συντάξεις καὶ διὰ τοὺς ἀποστράτους ὑπαξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ μίαν ἑξαετίαν διετέλουν ὑπαξιωματικοί, νὰ λαμβάνωσι σύνταξιν σημαιοφόρου, καθὼς ἐπίσης καὶ διὰ τοὺς κελευστὰς οἱ ὁποῖοι διετέλεσαν τοιοῦτοι κατὰ τὸ ἴδιον χρονικὸν διάστημα, νὰ λαμβάνωσι σύνταξιν καὶ βαθμὸν ἀνθυποπλοιάρχου. Ἄλλας τινὰς λεπτομερείας, σχετικὰς μὲ τὴν προαγωγὴν περιλαμβάνει ἡ ἀναφορά, τὴν ὁποίαν θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ παραδώσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Συγχρόνως ὅμως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἐν τῇ μερίμνῃ αὐτοῦ ὑπὲρ τῶν ὑπαξιωματικῶν, νὰ λάβῃ μέτρον ὑπὲρ τῆς συμμετοχῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν εἰς τὰ Ταμεῖα, τὰ μετοχικά, εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον ἀπολαμβάνουν καὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ τῆς ξηρᾶς. Ἐν τέλει συνιστῶ, ὅπως κανονισθῇ διὰ τοὺς ὑπαξιωματικούς, κατόπιν βεβαίως εἰδικῆς ἐκπαιδεύσεως, θέσεις τινὲς κατωτέρων ἀξιωματικῶν μὲ ἀνάλογον μισθόν, διὰ νὰ καταρτισθῇ διὰ τοῦ τρόπου τούτου σῶμα εὐεργετικῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι νὰ δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ἐν καταλλήλῳ στιγμῇ.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιολδάσης ἔχει τὸν λόγον, ὅπως ἐρωτήσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας διὰ τὸν καθηγητὴν Σωτηριάδην.

§155Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Φοβοῦμαι, κ. Βουλευταί, ὅτι ἐκούρασα τὴν Βουλὴν δι’ ἐπανειλημμένων ἐπερωτήσεών μου καὶ ἤθελον νὰ παραιτηθῶ τῆς ἐπερωτήσεως, τῆς ἀφορώσης τὸν καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου Σωτηριάδην. Ἀνέγνωσα, κ. Βουλευταί, εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ὁ κ. Σωτηριάδης, ὁμιλῶν ἀπὸ τῆς Πανεπιστημιακῆς ἕδρας, ὡμίλησεν ἀνευλαβῶς περὶ τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως, δι’ ὑπαινιγμῶν. Ἐπληροφορήθην, ὅτι ἐκ τῶν ἐνεργηθεισῶν παρὰ τοῦ κ. Πρυτάνεως ἀνακρίσεων, δὲν προέκυψε τοιοῦτό τι. Χωρὶς νὰ θέλω νὰ διαμφισβητήσω τὴν εἰλικρίνειαν τῶν γενομένων ἀνακρίσεων, ἔχω πληροφορίας ἀσφαλεστάτας, ὅτι ὁ κ. Σωτηριάδης, ὁμιλῶν ἐξεφράσθη ἀνευλαβῶς περὶ τῆς Α.Μ. τοῦ Βασιλέως, ὀνομάσας τὴν Α.Μ. τὸν Βασιλέα Μικρὸν Κωνσταντῖνον.

§156Σ. ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ. Νὰ πᾶτε μάρτυς εἰς τὴν ἀνάκρισιν.

§157Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Εἶναι μικρὸς ὁ Σωτηριάδης καὶ κάθε μεγάλος τοῦ Πανεπιστημίου νὰ κάμνῃ λόγον περὶ τοιούτου Βασιλέως.

§158Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Εἶναι γνωστὸν καὶ ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ κ. Σωτηριάδης ἀνήκει εἰς τὴν χορείαν τῶν μαλλιαρῶν.

§159Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Νὰ τὸν κουρεύσητε.

§160Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ἐγὼ βεβαίως δὲν φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐξοστρακισθῇ ἡ δημοτικὴ γλῶσσα, ἀλλ’ οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν χορείαν ταύτην δὲν περιορίζονται εἰς ζητήματα, ἀφορῶντα τὴν γλῶσσαν, παρὰ ἐπεκτείνονται....

§161Π. ΣΑΚΚΗΣ. Οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει αὐτὸ καὶ οἱ μὴ δημοτικισταὶ ἐπεκτείνονται.

§162Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ἀλλ’ ἐπεκτείνουσι καὶ εἰς ἄλλα ζητήματα τὴν ἐνέργειαν καὶ δρᾶσιν αὐτῶν, διότι, καθὼς ἐγράφη, καὶ ἐγὼ, ἐξ ἰδιαιτέρων ὁμιλιῶν, ἐβεβαιώθην, οἱ ἀπαρτίζοντες......

§163Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Τὴν συνομοταξίαν.

§164Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. .. τὴν συνομοταξίαν, καὶ κατὰ τῆς Πατρίδος ἐξεφράσθησαν, καὶ κατὰ τῶν ἰδεῶν αὐτῶν, τὰς ὁποίας αὐτοὶ θεωροῦν πεπαλαιωμένας.

§165Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τίνας ὁμιλεῖτε;

§166Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Διὰ τοὺς μαλλιαρούς.

§167Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄ! Διὰ τοὺς μαλλιαρούς.

§168Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ὁπωσδήποτε θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας τὸ πόρισμα τῶν ἀνακρίσεων, αἱ ὁποῖαι, ὑποθέτω, ἔχουσιν τεθῆ ὑπ’ ὄψει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§169Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). (Ἀνερχόμενος ἐπὶ τοῦ βήματος, χειροκροτεῖται ὑπὸ τῆς Βουλῆς ζωηρῶς). Ἅμα μαθὼν τὰς φήμας, τὰς διαδοθείσας περὶ ἀνευλαβοῦς ἐκφράσεως, ἐγὼ δὲ προσθέτω καὶ ἀσεβοῦς, ὡς πρὸς τὸ ἱερὸν πρόσωπον τῆς Α.Μ. τοῦ Βασιλέως, προσεκάλεσα τὸν κ. Πρύτανιν εἰς τὴν οἰκίαν καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ κάμῃ ἀνακρίσεις ἐπὶ τῆς σκανδαλωδεστάτης ταύτης ὑποθέσεως. Ἔλαβον ἔγγραφον ἐκ μέρους τοῦ κ. Πρυτάνεως, διὰ τοῦ ὁποίου μοὶ βεβαιοῖ, ὅτι, ἐκ τῶν ἀνακρίσεων, τὰς ὁποίας διεξήγαγε, δὲν ἀποδεικνύεται οὐδὲν τὸ ἐπιλήψιμον κατὰ τοῦ κ. Σωτηριάδου.

§170Σ. ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ. Δόξα σοι ὁ Θεός.

§171Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ τοιοῦτο ἀφήρεσε τὸν ἐφιάλτην, ὁ ὁποῖος μὲ ἐπίεζεν εἰς τὸ στῆθος καὶ ἀνέπνευσα ἐλευθέρως, διότι θὰ ἦτο δεινότατον κ. Βουλευταί, αὐτοὶ, οἱ κορυφαῖοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἡ Πατρὶς ἐνεπιστεύθη τὴν διαπαιδαγώγησιν τῆς νεολαίας, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὀφείλουσι νὰ εἶναι οἱ κήρυκες τῆς δικαιοσύνης καὶ τῶν ἐθνικῶν ἀρετῶν, καὶ ἰδίως τῆς εὐγνωμοσύνης πρὸς τοὺς κορυφαίους τοῦ Ἔθνους, νὰ γίνωνται ψευδοαπόστολοι καὶ ψευδοκήρυκες τῆς πλάνης καὶ τῆς ἀνισότητος. (χειροκροτήματα). Ὅπως ἡ φωταυγὴς λυχνία, ἡ ὁποία ὑπὸ τοῦ Ἔθνους ὡρίσθη, ἵνα φωτίζῃ τὰς ψυχὰς πάντων καὶ τὴν διάνοιαν καὶ νὰ ἐξαγνίζῃ τὴν καρδίαν καὶ νὰ καλλιεργῇ εἰς τὰς καρδίας τῶν νέων τὰ εὐγενῆ αἰσθήματα, καὶ ἰδίως τὴν εὐγνωμοσύνην, οὕτω ἡ φωταυγὴς αὕτη λυχνία θὰ διασπείρῃ σκότος, καὶ κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον, ἐὰν τὸ φῶς σκοτισθῇ, πόσον τὸ σκότος θὰ εἶναι, καὶ ἐὰν τὸ ἅλας μωρανθῇ, ἐν τίνι ἁλισθήσεται; Δὲν πιστεύω ποτέ, ὅτι τοιοῦτοι λόγοι ἐξηνέχθησαν ἀπὸ καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου, ἀπὸ ἄνδρα, ὁ ὁποῖος κατάγεται ἐκ τῆς εὐάνδρου Μακεδονίας, τῆς Μακεδονίας ἐκείνης, ἡ ὁποία ἠλευθερώθη διὰ τῶν ἀγώνων τοῦ ἡρωϊκοῦ στρατοῦ μας, ἡγουμένου τοῦ ἐνδόξου Βασιλέως. (Χειροκροτήματα). Εἶναι ἀκρότης μαύρη, θηριώδης ἀγνωμοσύνη, ἡ δὲ φύσις τοῦ Ἕλληνος δὲν ὑπόκειται εἰς τοιαύτας ἀκρότητας, ἡ φύσις ἐπροίκισε τὴν προνομιοῦχον ταύτην Χώραν, εἰς τὴν ὁποίαν κατοικοῦσιν οἱ Ἕλληνες, μὲ ἁρμονίαν καὶ τὰ ἔργα τῆς ἁρμονίας ἀπέδειξαν οἱ ἡμέτεροι πρόγονοι μὲ ἄφθονα ἔργα τοῦ καλοῦ. Ἀκρότης κακίας δὲν ὑφίσταται εἰς τὰς ἑλληνικὰς ψυχὰς καὶ ἕνεκα τούτου καὶ ἐκ τῆς δικαιολογίας, τὴν ὁποίαν ὁ καθηγητὴς Σωτηριάδης ἀναφέρει εἰς τὸν κ. Πρύτανιν, ὅτι ἐκθειάζει τὰ πλεονεκτήματα τῆς δημοτικῆς ποιήσεως, τῶν ποιητῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὰ αἰσθήματα τὰ εὐγενῆ, τὰ ὁποῖα ἐπλημμύριζον τὴν καρδίαν των, μετέδιδον εἰς τὸν λαόν, ὅτι ἀναπτύσσων τὰ ποιήματα ἐκείνων, δὲν θὰ εὕρισκεν ἀφορμὴν νὰ ἐπιτεθῇ κατὰ τοῦ ἱεροῦ προσώπου τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως. Δὲν θαμβοῦμαι ὑπὸ τῆς λαμπρότητος τοῦ ὑπουργικοῦ ἀξιώματος. Ὁ ὑπουργικὸς θῶκος, εἰς τὸν ὁποῖον μὲ ἀνεβίβασεν ἡ εὐμένεια τοῦ Μεγάλου Βασιλέως μας, δὲν εἶναι δι’ ἐμὲ τόσον μέγα ἀντάλλαγμα, ὥστε νὰ ἀπεμπολήσω τὴν ἐλευθέραν συνείδησίν μου, ἀλλ’ ὡς Ἕλλην, ὀφείλω νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐνώπιον τῶν ἐκλεκτῶν τοῦ Ἔθνους τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ ἀναπτύξω τὰ αἰσθήματα τῆς καρδίας, ὡς Κρητός, τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθησαν ἐν ἐμοί, ἀπὸ πεντηκονταετίας ἀφότου ἠσχολήθην εἰς τὰ πράγματα τῆς Πατρίδος μου. Ὀλίγα ἔτη, τρία ἕως τέσσαρα ἔτη μετὰ τὴν ἄφιξιν τοῦ ἀοιδίμου Βασιλέως, τὸ Κρητικὸν ζήτημα, ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1866 ἀρξάμενον, ἐξηκολούθησεν ἐπὶ πεντήκοντα ἔτη. Δὲν ἀναφέρω πολλά, θὰ σᾶς ἀναφέρω μόνον τὸ ἔργον του, τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσε κατὰ τὴν στάσιν, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὴν ἡμετέραν πατρίδα, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἐσκέπτοντο, τὸ κακὸν διὰ τὴν πατρίδα μας, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο ὀλέθριον καὶ θὰ ἐμέναμεν πολὺ πρὸς τὰ ὀπίσω. Ἡ πρόνοια καὶ ἡ μέριμνα τοῦ ἀοιδίμου Βασιλέως καὶ ἡ πολιτικὴ δύναμις τοῦ ἀφαρπαγέντος ἀφ’ ἡμῶν ἐσχάτως ἀοιδίμου Θεοτόκη, ἔκαμεν, ὥστε, ὄχι μόνον νὰ μὴ ὑποχωρήσωμεν εἰς τὰ ὀπίσω, ἀλλὰ καὶ νὰ προχωρήσωμεν πρὸς τὰ ἐμπρός. Ἐπὶ πεντήκοντα ἔτη ὁ ἀοίδιμος Βασιλεὺς, πηγαίνων εἰς τὴν Εὐρώπην, ἀπῄτει, ἀπῄτει, καὶ κατὰ τὴν φράσιν του, ἐπτώχευε τὸ ἔλεος ἐκ τῆς δικαιοσύνης ὑπὲρ τῆς πατρίδος. Τοῦ ἀοιδίμου Βασιλέως καὶ ὁ θάνατος ἐχρησίμευσεν ὑπὲρ τῆς Πατρίδος, διότι διὰ τῶν ρανίδων τοῦ ἱεροῦ αἵματός του, ἐπεσφράγισε τὴν κατοχὴν τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ὅπως ὁ ἀρχαῖος ἐκεῖνος Βασιλεὺς, ἐπέτυχε διὰ τοῦ αἵματός του τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ Κράτους του, τοιουτοτρόπως καὶ τὸ ἱερὸν αἷμα τοῦ Βασιλέως ἐξησφάλισε τὴν πρωτεύουσαν τῆς Μακεδονίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τὰ τρόπαια τοῦ ἡρωϊκοῦ στρατοῦ, ἡγουμένου τοῦ στρατηλάτου Βασιλέως δὲν ὠχριῶσιν ἀπέναντι τῶν τροπαίων τῶν ἀρχαίων ἡμῶν προγόνων, οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ δίδουσι καὶ ἰδιαίτερον ἄρωμα. Τὰ τρόπαια τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Ἠπείρου ἁμιλλῶνται πρὸς τὰ τρόπαια τοῦ Μαραθῶνος, τῆς Σαλαμῖνος καὶ τῶν Πλαταιῶν, ἔχουν δὲ καὶ τὸ ἰδιαίτερον ἄρωμα, ὅτι οἱ μὲν πρόγονοι ἡμῶν ἠγωνίζοντο ὑπὲρ τῆς ἰδίας ἐλευθερίας, οἱ νεώτεροι ὅμως πόλεμοι, ὧν ἡγεῖτο ὁ Βασιλεύς, ἐγένοντο ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως τῶν ὁμοφύλλων, ἵνα ἀπαλλαγῶσιν ἀπὸ τὸ σκότος καὶ τὴν σκιὰν τῆς δουλείας, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπὸ αἰῶνος ἀπέζων. Ἐν ὅσῳ πᾶσα ἑλληνικὴ καρδία δὲν θὰ παύσῃ νὰ πάλλεται ὑπὸ τῶν εὐγενῶν τῆς εὐγνωμοσύνης αἰσθημάτων, ἐν ὅσῳ δὲν θὰ ἀπολεσθῇ ἡ καρδία, ἐν ὅσῳ ἡ καρδία τῶν Ἑλλήνων δὲν θὰ στειρεύσῃ εἰς τὴν ἔκφρασιν τῶν εὐγενῶν αἰσθημάτων, ἐν ὅσῳ ἡ ἱστορία δὲν θὰ παραχαραχθῇ καὶ δὲν θὰ παραχαραχθῇ ποτέ, ἡ μνήμη τοῦ ἀειμνήστου Βασιλέως καὶ ὁ θαυμασμὸς πρὸς τὸν ἄξιον υἱὸν αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἐκπληροῖ τὸ τοῦ ποιητοῦ, διότι καὶ ἀγαθὸς Βασιλεὺς καὶ μαχητὴς κρατερὸς εἶναι, ἡ ἀνάμνησις θὰ εἶναι ἱερὰ καὶ θὰ διαρκῇ ἡ μνήμη αὐτοῦ ἕως ὅτου, κατὰ τὸν ἀρχαῖον ποιητήν, στέκει ἡ μνήμη τοῦ κόσμου καὶ ἀμφότεραι ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ ἀφοσίωσις πρὸς τὸ καθῆκον.

§172Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Θὰ ὑποβληθῇ, κ. Πρόεδρε, πρότασις περὶ γενικεύσεως τῆς συζητήσεως. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ παραπέμψῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν τακτικὴν ἀνάκρισιν, διότι μεθ’ ὅλα τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἐμμένω εἰς τὸ ὅτι ὁ κ. Σωτηριάδης ἀπὸ Πανεπιστημιακῆς ἕδρας ὡμίλησεν ἀνευλαβῶς περὶ τῆς Α.Μ. τοῦ Βασιλέως.

§173ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Αἱ καταθέσεις ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς εἶναι ἔνορκοι, ἢ ἐλήφθησαν ἀνωμοτεί;

§174Α. ΜΙΧΕΛΙΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ ἔγγραφον τοῦ κ. Πρυτάνεως. (ἀναγινώσκει).

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις ὑπογεγραμμένη παρὰ δέκα πέντε βουλευτῶν, δι’ ἧς ζητεῖται γενίκευσις τῆς συζητήσεως. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: Δέχεται τὴν πρότασιν ταύτην;

§176ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Ἀναστασόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§178Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀναβολῆς, κ. Πρόεδρε. Τὸ θέμα εἶναι εὐρύτατον, διότι ἀφορᾷ εἰς τοὺς ἀπάτριδας καὶ παράφρονας, ἐὰν ὑπάρχωσι τοιοῦτοι, οἵτινες ἀσεβῶσι πρὸς τὸ ὄνομα τοῦ Βασιλέως, ἀλλὰ καὶ ἕτερον ζήτημα ἐθίχθη, τὸ ζήτημα τῆς γλώσσης, ἥτις ὑπούλως πολεμεῖται ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, διότι συνεχῶς καὶ τοῦτο ἐρρέθη. Ἐπὶ τῶν δύο τούτων θεμάτων, ἐξ ἀπροόπτου συζήτησις γενικὴ καὶ σοβαρά, δὲν δύναται νὰ λάβῃ χώραν. Ἀποφασισθείσης τῆς γενικεύσεως τῆς συζητήσεως, νομίζω, ὅτι δέον νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν, ἵνα προσκομισθῶσιν, οὐχὶ μόνον τὰ ἔγγραφα τῆς διοικητικῆς ἀνακρίσεως, ἥτις δὲν εἶναι ἐπαρκής, ἀλλὰ καὶ πᾶν προκύπτον ἐκ τῆς προανακριτικῆς δικαστικῆς ἐνεργείας, διότι ἐν ταῖς ἐφημερίσιν ἀνέγνων, ὅτι καὶ ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς τῆς ὑποθέσεως ἐπελήφθη. Κρίνω λοιπὸν προσῆκον, πρὸ τῆς σοβαρότητος καὶ τοῦ ὕψους τοῦ θέματος, ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, ὧν τμῆμα ἀνέγνωσε, προηγουμένως δὲ ζητηθῶσι πληροφορίαι ἐκ τῆς Εἰσαγγελίας τῶν Πλημμελειοδικῶν, ἐὰν προέβη εἰς ἀνάκρισίν τινα ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ τίνα τὰ πορίσματα, καὶ ἡ Βουλὴ κάλλιον προπαρασκευασμένη ἐκ τῶν σχετικῶν, τὰ ὁποῖα θὰ προσκομισθῶσι καὶ ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἀντλήσῃ ἕκαστος τῶν βουλευτῶν, πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἴσως τινὲς ἔχουσι, τότε μόνον νὰ προβῇ εἰς προσήκουσαν συζήτησιν. Καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἵνα, ἀποφασισθείσης τῆς γενικεύσεως τῆς συζητήσεως, καθορίσῃ διὰ τῆς ψήφου ἡμέραν συζητήσεως.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πὼπ.

§180Γ. ΠΩΠ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κ. Πρόεδρε, ὅπως παρεμβῶ καὶ ἐπαναφέρω τὰ πράγματα εἰς τὴν τάξιν, συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, διότι θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ βαίνωσιν ὡρίμως καὶ κανονικῶς αἱ συζητήσεις, ἐφόσον δὲν τηρεῖται ἡ κοινοβουλευτικὴ τάξις. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, ὁσάκις πρόκειται νὰ γενικευθῇ πρότασίς τις, ἀρκεῖ ὡρισμένος ἀριθμὸς βουλευτῶν νὰ ὑποβάλῃ τὴν γενίκευσιν ταύτην, ὁπότε ὑποχρεωτικῶς ἡ Βουλὴ ἀποδέχεται τοῦτο, διότι, ἐὰν συνέβαινε τὸ ἐναντίον, αἱ μειονοψηφίαι θὰ ἐστεροῦντο τοῦ δικαιώματος νὰ μετέχωσι τοῦ ἐλέγχου τοῦ κυβερνητικοῦ, ἐφόσον δὲν θὰ ἀπήρτιζον ἀριθμὸν δέκα πέντε, ἀλλ’ ἀπετέλουν μονάδα, ὡς ἐγώ. Ἑπομένως ἡ συζήτησις καλῶς βαίνει, εἶναι δὲ ἀδύνατον νὰ γίνῃ πρότασις ἀναβολῆς καὶ ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐν τῇ προτάσει τῆς γενικεύσεως τῆς συζητήσεως, διότι καὶ πάλιν, θὰ συνέβαινε τοῦτο: ὅτι ἡ ἄσκησις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου θὰ ἐτίθετο, οὐχὶ ὑπὸ τὸ δικαίωμα τῶν ὀλίγων βουλευτῶν, τῶν ὑπογραψάντων τὴν γενίκευσιν, ἀλλ’ ὑπὸ τὸ δικαίωμα τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἥτις ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν θὰ ἐξήσκει πίεσιν. Ἑπομένως, ἐφόσον οἱ ζητήσαντες τὴν γενίκευσιν δὲν παραιτοῦνται τοῦ λόγου, δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς πρότασις ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως.

§181Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὁ κ. Συνάδελφος θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι, ἀντὶ νὰ καταστήσῃ τὴν τάξιν ἐν τῇ Βουλῇ διὰ τῆς προτάσεώς του, προτίθεται νὰ καταστήσῃ δικαίωμα ἀποκλειστικῶς ὑπὲρ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὴν γενίκευσιν, καὶ οἱ ὁποῖοι κατόπιν θέλουσι νὰ τὴν περιορίσωσιν. Ἡ γενίκευσις δὲν συνεπάγεται δικαίωμα ὑπὲρ τῶν δέκα πέντε, ἀλλ’ ὑπὲρ παντὸς βουλευτοῦ, θέλοντος νὰ μετάσχῃ. Ὀρθῶς λοιπὸν ὁ κ. Πρόεδρος ἀπήγγειλε τὴν γενίκευσιν. Κατόπιν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς προέτεινε, συμφώνως μὲ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἐκτήσατο ἐκ τῆς προτάσεως τῆς γενικεύσεως, τὴν ἀναβολήν. Εἶναι δικαίωμα παντὸς βουλευτοῦ, ἐν συμφωνίᾳ πρὸς τὸν Κανονισμόν, νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν ἀναβολῆς. Αὐτὸ ἔπραξεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς.

§182Γ. ΠΩΠ. Συμφωνῶ ἀπολύτως, ὅτι, γενικευθείσης τῆς συζητήσεως, ἀποβαίνει δικαίωμα παντὸς βουλευτοῦ νὰ μετάσχῃ τῆς συζητήσεως, ὅτι, ἐφόσον οἱ προτείναντες τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως, παρῃτήθησαν τοῦ λόγου, οὐδεὶς ἔχει δικαίωμα νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως καὶ ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐρωτηθῇ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Τοῦτο εἶναι σαφὲς καὶ τὸ γράμμα τοῦ Κανονισμοῦ, εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ὁποίου μετέσχον καὶ ἐγὼ κατὰ παλαιὰν Σύνοδον, καθ’ ἣν ἀπεῖχον πολλοὶ τῶν κ. Βουλευτῶν, εἶναι προφανές...

§183Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἡ συζήτησις περιωρίζετο μεταξὺ μόνον τῶν ἐπερωτησάντων, αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ψαρῶν βεβαίως θὰ ἦσαν ὀρθαί. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς ἀπεφασίσθη ἡ γενίκευσις τῆς συζητήσεως, πᾶς βουλευτὴς δύναται νὰ μετάσχῃ αὐτῆς, καὶ δυνάμενος νὰ συζητήσῃ καὶ περὶ τῆς οὐσίας τοῦ θέματος, δύναται νὰ προβάλῃ καὶ κατὰ τὰ ἄρθρα 44 καὶ 58 πρότασιν περὶ ἀναβολῆς. Ἑπομένως, ἀποφασισθείσης τῆς γενικεύσεως, οὐδεὶς παραβαίνει τὸν Κανονισμόν, ἢ ὁ προβὰς πρὸς ὑπεράσπισιν αὐτοῦ. Ὑποβάλλω λοιπὸν τὴν πρότασιν ἀναβολῆς, ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν συνδρομὴν ἐννέα ἔτι κ. Συναδέλφων, διὰ νὰ καταστῇ νόμιμος.

§184ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι σκιαμαχοῦμεν. Ὑπεβλήθη πρότασις ἐκ μέρους ὡρισμένων βουλευτῶν περὶ γενικεύσεως τῆς συζητήσεως, εἰσήλθομεν δὲ ἤδη καὶ εἰς συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος...

§185Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἰσήλθαμεν.

§186ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος ἀπήγγειλε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς γνώμης τῆς Βουλῆς. Εἰσελθόντες λοιπὸν εἰς τὴν συζήτησιν ἔχομεν τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, ἕκαστος ἐκ τῶν κ.κ. Βουλευτῶν, εἴτε συμμετέχωσιν εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς, εἴτε μή, νὰ ὁμιλήσωμεν, δι’ οἱονδήποτε λόγον ἤθελον ὁρισθῆ ἡμέρα πρὸς εὐρυτέραν συζήτησιν. Οὐδὲν ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ κωλύει τὸ τοιοῦτον δικαίωμα τῆς Βουλῆς. Καθόσον δὲ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς εἶναι ἡ ἀπωτέρα, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ἀποφανθῇ αὕτη, ἐὰν δέχεται τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ἀναβολὴν δι’ ἄλλην ἡμέραν.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπαρχούσης προτάσεως, ὡς ὁρίζει ὁ Κανονισμός, περὶ ἀναβολῆς, ἐξακολουθεῖ ἡ γενικευθεῖσα συζήτησις, τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Εὐστρατιάδης.

§188ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Ἔμαθον καὶ ἐγώ, κ. Βουλευταί, ὅτι διετάχθη διοικητικὴ ἀνάκρισις παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας διὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου ἔν τινι διαλέξει αὐτοῦ καὶ ὅτι ὑπεβλήθη πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀνακρίσεως ὑπὸ τοῦ Πρυτάνεως, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαλλακτικόν. Παρ’ ὅλα ταῦτα, ἔχω τὴν πληροφορίαν, ἢ μᾶλλον τὴν διαβεβαίωσιν προσώπων ἀξιοπίστων, κατεχόντων ὑψηλὴν θέσιν ἐν τῇ κοινωνίᾳ, τὰ ὁποῖα γνωρίζω καὶ ἐν καιρῷ δύναμαι νὰ τὰ ὀνομάσω, βεβαιούντων ὅτι, ἐὰν ἐκαλοῦντο εἰς ἀνάκρισιν ἔνορκον, θὰ κατέθετον ὅσα ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ἐγνώριζον, ὅτι πράγματι ὁ κ. Καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου ὡμίλησεν, ὅπως ὡμίλησεν, ἀνευλαβῶς περὶ τοῦ προσώπου τῆς Α.Μ. τοῦ Βασιλέως. Εἶναι γεγονός, ὅτι εἰς τὰς διοικητικὰς ἀνακρίσεις, αἱ ἐξετάσεις τῶν μαρτύρων διεξάγονται ἀνωμοτεί. Νομίζω, ὅτι θέμα τόσον σοβαρόν, δὲν πρέπει νὰ ἐξαντληθῇ διὰ μιᾶς ἀνωμότου μαρτυρίας ὡρισμένων φοιτητῶν ἢ καθηγητῶν....

§189Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Φοιτηταὶ δὲν ἐξητάσθησαν.

§190ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Ὅταν λοιπὸν ἀπὸ ἐπισήμου βήματος ρίπτωνται ὑπαινιγμοὶ κατὰ τοῦ σεπτοῦ προσώπου τοῦ Βασιλέως, ὑπαινιγμοὶ τοιοῦτοι, οἱ ὁποῖοι δὲν καταισχύνουν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος τοὺς ρίπτει, ἀλλὰ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ὥρισεν αὐτοὺς ἐπὶ τῆς ἕδρας ἐκείνης, δὲν νομίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα πρέπει νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητον καὶ νὰ ἐξαντληθῇ τὸ θέμα δι’ ἀνωμότου μαρτυρίας ὡρισμένων προσώπων καὶ ἐκ τῆς ἀπολογίας τοῦ κατηγορηθέντος καθηγητοῦ. Διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦσι περὶ τόλμης, οἱ ὁποῖοι διαλέγονται ἀπὸ τῆς καθέδρας τοῦ Πανεπιστημίου περὶ «τόλμης» καὶ χειροκροτούμενοι παρὰ τῶν φοιτητῶν ἀπαντῶσιν: «σᾶς συγχαίρω, διότι μὲ ἐνοήσατε», ὅταν καλοῦνται εἰς ἀνάκρισιν, ἵνα δώσωσι λόγον περὶ ὅσων ἀτόπως καὶ ἀσεβῶς ὡμίλησαν, γίνονται οἱ δειλότεροι τῶν πολιτῶν. (χειροκροτήματα) ... Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, τοῦ ὁποίου γνωρίζω τὰ φρονήματα καὶ τὰς γνώμας, περὶ τῆς ὀφειλομένης εὐλαβείας εἰς τὸ πρόσωπον τῆς Α.Μ. τοῦ Βασιλέως, νὰ διατάξῃ ἀνάκρισιν δικαστικὴν καὶ νὰ παραπέμψῃ ὁλόκληρον τὸν φάκελον τῆς ὑποθέσεως εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Πλημμελειοδικῶν, ἵνα οὗτος ἐπιληφθῇ τακτικῶν ἀνακρίσεων, καὶ δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. Ὑπουργόν τῆς Παιδείας, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δικαστικῆς ἀνακρίσεως θὰ εἶναι ἐντελῶς ἀντίθετον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐξήγαγεν ὁ κ. Πρύτανις τοῦ Πανεπιστημίου.

§191Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Ἐπανελάβατε καὶ σεῖς, ὅπως καὶ ὁ προλαλήσας τὸ ζήτημα τῆς γλώσσης. Βεβαίως τὸν ὕβρισε διὰ τῆς γλώσσης, ἀλλ’ ἐὰν τὸν ὕβρισε εἰς τὴν καθαρεύουσαν θὰ ἤλλαζε τὸ πρᾶγμα; (Γέλωτες).

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γούδας.

§193Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, κ. Συνάδελφοι, εἶχον ὑποβάλει καὶ ἐγὼ σχετικὴν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, πρὶν δὲ ἡ ἐπερώτησίς μου ἔλθῃ εἰς τὴν σειρὰν αὐτῆς, ἕνεκα τῆς ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Γιολδάση, ἦλθε τὸ ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ συζήτησις ἐγενικεύθη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀνεκοίνωσεν ἔγγραφον τοῦ Πρυτάνεως τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἀπολογίαν τοῦ καθηγητοῦ, παρὰ τοῦ ὁποίου ἐλέχθησαν ταῦτα, διὰ τῶν ὁποίων ὁ μὲν καθηγητής, ἀπολογούμενος, ἔλεγεν, ὅτι οὐδὲν ἐξ ὅσων ἀπεδόθησαν εἶπεν, ὁ δὲ Πρύτανις προσθέτει, ὅτι ἡ προσωπικὴ αὐτοῦ ἀντίληψις ἐκ τῆς ἐξετάσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν, εἶναι, ὅτι ὁ καθηγητής, περὶ τοῦ ὁποίου ἐλέχθησαν ταῦτα, εἰς οὐδὲν ἀπολύτως προέβη. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν, ὅπως φαίνεται, διότι ἐλέχθη ἀπὸ τῶν παρασκηνίων καὶ ἐλέχθη κατὰ τρόπον ἐπίσημον, ὅτι ἕτερος καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὴν κηδείαν τοῦ ἀειμνήστου Μαυρομιχάλη, ἀνεκοίνωσεν, ὅτι συνάδελφός του ὡμίλησεν ἀσεβῶς κατὰ τοῦ Βασιλέως. Συνεπῶς, φρονῶ, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ συστήσῃ τὴν ἐνέργειαν δικαστικῆς ἀνακρίσεως, ἵνα εὑρεθῇ κατὰ πόσον τὸ πρᾶγμα, ὡς ἐλέχθη, εἶναι ἀληθές, ἢ κατὰ πόσον ἀποδίδονται συκοφαντίαι παρ’ ἑνὸς καθηγητοῦ εἰς ἕτερον....

§194ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος καθηγητὴς ἦτο αὐτός;

§195Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Ὁ κ. Σῖμος Μενάρδος.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσίμας,

§197Γ. ΤΣΙΜΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ᾐσθάνθη, εἶπεν, ἀληθῆ ἀνακούφισιν καὶ ἀπηλλάγη τοῦ ἐφιάλτου, διότι ἐπείσθη ἐκ τῶν ἀνακρίσεων, ὅτι ὁ καθηγητής, περὶ τοῦ ὁποίου γίνεται ἐνταῦθα συζήτησις, δὲν ἐξεστόμισε τὰς φράσεις, τὰς ἀνευλαβεῖς, κατὰ τοῦ σεπτοῦ προσώπου τοῦ Βασιλέως. Τὴν ἀνακούφισιν ταύτην ᾐσθάνθην καὶ ἐγώ, καὶ πάντες ἡμεῖς, Κύριοι, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ ἐγγράφου τοῦ Πρυτάνεως, ὁμολογῶ, ὅτι μοὶ ἀπέμειναν πολλοὶ δισταγμοί, διότι τὸ ἔγγραφον τοῦ Πρυτάνεως δὲν διαλαμβάνει τίποτε ἄλλο, παρὰ τὴν ἀπολογίαν τοῦ κατηγορουμένου. Καὶ θὰ ἦτο ἀστεῖον νὰ πιστεύῃ τις, ὅτι ὁ ἄνθρωπος, ὅστις ἐτόλμησε, διότι δὲν τὸ ἔχομεν ἀποδεδειγμένον, νὰ ἐκστομίσῃ τοιαύτας φράσεις κατὰ τοῦ Βασιλέως, νὰ μὴ εἶχε καὶ ἄλλο ποταπὸν αἴσθημα, τῆς δειλίας. Διότι καὶ ἐγὼ ἀνέγνωσα εἰς ἐφημερίδα ἐπιστολὴν τοῦ κ. Σωτηριάδου, ἀπολογητήριον, ἀλλ’ ἐπειδὴ θεωρῶ, ὅτι ἴσως ὁ κ. Σωτηριάδης, εἴτε διότι καὶ ὁ ἴδιος μετενόησε διὰ τὰς φράσεις, τὰς ὁποίας εἶπεν, εἴτε διότι ἐφοβήθη, ὅτι θὰ στερηθῇ τοῦ ἀξιώματος, τὸ ὁποῖον κατέχει, καὶ θὰ ὑποπέσῃ εἰς τὴν κοινὴν κραυγὴν σύμπαντος τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἠθέλησε νὰ ἀρνηθῇ τὸ πταῖσμά του, δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ μὴ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν, τὴν πρόχειρον, τοῦ Πρυτάνεως, ἀλλὰ νὰ διαταχθῇ ἔρευνα δικαστική, ἵνα ἀποδειχθῇ, ἐὰν πράγματι ὁ Σωτηριάδης εἶναι ἀθῷος, ἢ ἐὰν εἶναι ἔνοχος τοῦ βαρυτάτου σφάλματος, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσεν.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταματιάδης.

§199Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, κατ’ ἐμὴν ταπεινήν γνώμην, θὰ ἐπεθύμουν πολύ, ἄνθρωποι ὑποπεσόντες εἰς τοιαῦτα δείγματα παραφροσύνης, ἄνθρωποι ὑποπεσόντες εἰς τοιαύτην ἠθικὴν κατάπτωσιν, νὰ μὴ ἀναγνωρίζωσι τὸ ἴνδαλμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου καὶ πρὸς τὸ ὁποῖον στρέφεται πᾶσα καρδία ἑλληνική, νὰ μὴ ἀναγνωρίζωσι τὰς θυσίας, τοῦ ἀνθρώπου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἀπέδειξεν, ὅτι οὐδὲν πρὸ τοῦ καλοῦ τῆς Πατρίδος ἀνώτερον θεωρεῖ, ὅστις διεκινδύνευσε καὶ τὸν θρόνον του ἀκόμη διὰ νὰ σώσῃ τὸ Κράτος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ θεία μοῖρα τὸν ἔστειλεν, διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάξιοι ἐδῶ μέσα νὰ γίνεται τόσος λόγος περὶ αὐτῶν. Ἀρκεῖ εἷς Εἰσαγγελεύς, εἷς ἀνακριτής, ἵνα τοὺς παραλάβῃ καὶ τοὺς ἀποστείλῃ εἰς τὴν φυλακήν.

§200ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ ζητοῦμεν.

§201ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ θέλομεν.

§202Λ. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὰς διαβεβαιώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, σεβόμενος ταύτας, ὅπως σέβομαι καὶ τὴν ἀγαθὴν προαίρεσιν, ἐξ ἧς ὁρμᾶται ὁ κ. Ὑπουργός, ὑπουργὸς τῆς περιωπῆς τοῦ κ. Μιχελιδάκη, δὲν δύναται νὰ φαντασθῇ, ὅτι ἀπὸ τῆς ἕδρας ἐκείνης, ἐπὶ τῆς ὁποίας τὸ Κράτος, τὸ Ἔθνος, ἡ Φυλὴ ὁλόκληρος ἔστειλεν ἕνα κύριον νὰ διδάξῃ τὴν μέλλουσαν γενεάν, θὰ ἐτόλμα ποτέ νὰ ἀσεβήσῃ εἰς τοιοῦτον βαθμόν. Ὁ κ. Μιχελιδάκης ἀναχωρεῖ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἀγαθοῦ ἐκείνου ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ὑπεράνω τοῦ καθήκοντος τίποτε ἄλλο δὲν ἐγνώρισεν, ἐνῷ ἡ καλὴ πίστις δὲν πρέπει νὰ ἀπευθύνεται καὶ εἰς τὰς τάξεις τῶν κακῆς πίστεως ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀνάξιοι, —ὑπὸ τὴν ἐπιφύλαξιν βεβαίως—ἐὰν ἔπραξαν τὸ ἔγκλημα. Διὰ τοῦτο, ἐὰν ἔχωμεν πρὸ ἡμῶν ἕνα ἀσεβῆ ἐγκληματίαν τῆς τάξεως τοῦ κυρίου αὐτοῦ, πρέπει νὰ τὸν παραδώσωμεν εἰς τὸν ἀνακριτὴν καὶ νὰ παύσῃ τὸ Κοινοβούλιον νὰ ἀσχολῆται περὶ αὐτοῦ.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, δέχεται τὴν περὶ ἀναβολῆς πρότασιν;

§204ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας.

§206Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἶναι ἴσως, κ. Βουλευταί, δεδικαιολογημένη ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, προκειμένου περὶ ἀναβολῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Συναδέλφου ἕνα καὶ μόνον εἶχε σκοπόν, ἵνα ἀποδοθῇ ἡ πρέπουσα σοβαρότης ἐν τῇ ὑποθέσει τῇ ἀνακοινωθείσῃ, διότι δι’ ὁρισμοῦ ὡρισμένης ἡμέρας συζητήσεως τοῦ σκανδαλώδους τούτου θέματος, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Βουλήν, βεβαίως ἤθελεν ἐν εὐρυτέρᾳ κλίμακι συζητηθῇ ἡ ἀπρεπής, ἡ ἀνήκουστος κατηγορία κατὰ τοῦ ἐν λόγῳ καθηγητοῦ, καὶ ἑπομένως ἤθελε παρασχεθῇ πλῆρες τὸ φῶς ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἀλλ’ ἐν συνεχείᾳ, ἴσως ἤθελεν ἀποδειχθῇ, ἄν μὲν εἶναι οὗτος ἀθῷος, ἡ ἀθωότης αὐτοῦ. Ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ δὲν ἀπεδέχθη τὴν πρότασιν ταύτην, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ καταλήξωμεν εἰς ὁριστικὸν συμπέρασμα ἐπὶ τῆς συζητήσεως ταύτης. Εἶναι ἀνάγκη ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν δὲν ἐπελήφθη ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἐὰν ὁ Εἰσαγγελεύς, ὡς ἐγράφη ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, ἔλαβε γνῶσιν τῆς σκανδαλώδους ὑποθέσεως καὶ ἐὰν ὄντως δὲν εἶναι ἀληθές, ὡς ἐν ταῖς ἐφημερίσιν ἀνεγράφη, εἶναι ἀνάγκη, ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ σταλῇ ἡ ὑπόθεσις αὐτή, ὡς καὶ αἱ γενόμεναι ὑπὸ τοῦ Πρυτάνεως ἀνακρίσεις εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Πρωτοδικῶν, ἵνα ἐπιληφθῇ ἡ ἀνάκρισις. Δὲν δύναται, κ. Ὑπουργέ νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις αὐτή, ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν πεισθῇ, ὅτι ὄντως θὰ ἐπιληφθῇ ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ρητὴν καὶ κατηγορηματικὴν τὴν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι, δυστυχῶς, ὁ κύριος οὗτος ὁ μόνος ὑβριστὴς τοῦ μεγάλου Βασιλέως. Ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι ὑπάλληλοι, καὶ ἔλεγον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς, ὅτι ὁ κομματισμὸς ἔν τισιν Ὑπουργείοις ὀργιάζει, ὅτι ὑπάρχουσιν ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι, καίτοι ὡρκίσθησαν πίστιν εἰς τὴν Α.Μ. τὸν Βασιλέα, κατὰ τοιοῦτον τρόπον συζητοῦντες, κομματίζονται, ὥστε νὰ εἶναι ἱκανοὶ τὰ πάντα νὰ διαπράξωσι. Τοῦτο εἶναι κοινὸν μυστικόν, ὅτι ὁ κομματισμὸς εἰς πολλὰ Ὑπουργεῖα ὀργιάζει, ὅτι ὑπάρχουσιν ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐκπληροῦσι τὸ καθῆκον αὐτῶν καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ὄργανα μιᾶς καὶ μόνης φατρίας. Θὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα καὶ διὰ τοὺς τοιούτους ὑπαλλήλους, τῆς ἐκκαθαρίσεως, ἀλλ’ εἰδικῶς ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ δηλώσῃ, ἂν πρόκειται νὰ παραπεμφθῇ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὴν ἀνάκρισιν.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γάγαρης.

§208Γ. ΓΑΓΑΡΗΣ. Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῆς ἐκθέσεως τοῦ Πρυτάνεως ἐπείσθην, ὅτι ὄντως ὁ Σωτηριάδης δὲν ἐξεφράσθη ἀνευλαβῶς. Γνωρίζω τὸν Σωτηριάδην ἐπὶ εἴκοσι πέντε ἔτη, δράσαντα καὶ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καὶ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ πάντοτε ὑπὲρ τοῦ μεγαλείου τοῦ Ἔθνους καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ποτὲ ὁ Σωτηριάδης, ὁ ὁποῖος ἀφιέρωσεν ὅλον του τὸν βίον ὑπὲρ τῆς μορφώσεως τῆς νεολαίας καὶ τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν συμφερόντων τῆς Πατρίδος νὰ ἐξεφράσθη ἀνευλαβῶς κατὰ τοῦ προσώπου τοῦ Βασιλέως.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαλαλᾶς.

§210Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν ἔχω τὴν συνήθειαν, κ. Βουλευταί, νὰ λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ ζητημάτων τόσον λεπτῶν, ἐν τούτοις ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, διότι πραγματικῶς ἀρχίζει νὰ ἀναφαίνηται ἕν φαινόμενον κοινωνικόν, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ παραβλέψωμεν ποσῶς. Ὅπως εἶναι σήμερον κατηρτισμένη ἡ Βουλή, ἀποτελεῖται ἀπὸ ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι θαυμάζουν τὸν Βασιλέα καὶ ὡς στρατηλάτην καὶ ὡς πολιτικόν.

§211Σ. ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ. Δὲν ὑπάρχει κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ θαυμάζῃ τὸν Βασιλέα, εἶναι δὲ αἶσχος εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κάμνῃ κατηγορίας ἐπὶ ἐξυβρίσει κατὰ τοῦ Βασιλέως. Πάντες οἱ Ἕλληνες ἀγαποῦν τὸν Βασιλέα καὶ εἶναι περιττὸν οἱ πλειοδοτοῦντες σήμερον, νὰ παρουσιάζωνται ἀνώτεροι ὅλου τοῦ ἄλλου Ἔθνους.

§212Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἀκριβῶς εἰς αὐτὸ ἤθελον νὰ καταλήξω. Τὸ ἔμβλημα τοῦ Βασιλέως, εἶναι: «ἰσχύς μου ἡ ἀγάπη τοῦ λαοῦ», μοὶ φαίνεται δὲ ὅλως διόλου περιττὸν νὰ ἀναμιγνύωμεν ἐδῶ ἑκάστοτε τὸ ὄνομά του εἰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι μόνον εἰς ἔκτροπα δύνανται νὰ καταλήξουν. Μοῦ φαίνεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἀποτελεῖται, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας μὲ τὰς δηλώσεις, ἅς ἐποιήσατο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἔδωκε τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν καὶ νὰ θεωρήσωμεν τὸ ἐπεισόδιον λῆξαν. Νομίζω δέ, ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ συμφωνῶμεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν καὶ θέσωμεν τέρμα εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Ταῦτα ὤφειλον νὰ εἴπω, κ. Βουλευταί, ἐπὶ τοῦ τόσον λεπτοῦ ζητήματος.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀργυρός.

§214Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐννοῶ ἀληθῶς τὸ δύσκολον τῆς θέσεώς μου, ἀναλαμβάνοντος νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος. Ἡ Βουλή, κατὰ τὸ πλεῖστον, ἐξεδήλωσε τὴν δυσμένειάν της πρὸς τὸν περὶ οὗ πρόκειται καθηγητήν. Ὅταν ἐζήτησα τὸν λόγον, ἐζήτησα αὐτόν, ἐπὶ τῇ προϋποθέσει, ὅτι θὰ ἐγίνετο ἀληθὴς ἀνάπτυξις τοῦ ζητήματος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ θὰ ἐχρησιμοποίουν ὅ,τι γνωρίζω κατ’ ἐμαυτόν, ἵνα συνεισφέρω τὰ φῶτα τῆς πείρας μου εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Εἶδον ὅμως, καὶ τὸ εἶδον μετ’ εὐχαριστήσεως, ὅτι οἱ πρῶτοι ἐκ τῶν ἀγορευσάντων συνέστησαν, ἄνευ μακρηγορίας, τὴν παραπομπὴν τῆς ὑποθέσεως εἰς χεῖρας τοῦ Εἰσαγγελέως. Μολονότι, κατὰ τὰς τελευταίας στιγμὰς τῆς συζητήσεως, ἐξεδηλώθησαν καὶ εὐμενεῖς διαθέσεις, μολονότι ὁ τελευταῖος ὁμιλήσας, ὡμίλησε περὶ τερματισμοῦ τῆς συζητήσεως, συμφώνως πρὸς τὴν εἰσήγησιν, ἥν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἐν τοσούτῳ θὰ ηὐχόμην καὶ ἐγὼ ἀληθῶς νὰ παραπεμφθῇ ἡ ὑπόθεσις εἰς χεῖρας τοῦ Εἰσαγγελέως. Ἤμην ἕτοιμος, καὶ δὲν θὰ λείψω ἴσως νὰ τὸ πράξω, νὰ εἴπω δύο λέξεις περὶ τοῦ Σωτηριάδου ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι).

§215Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Θέλομεν τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς κατηγορίας.

§216Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι διασείετε αὐτὰ τὰ θεμέλια τοῦ οἰκοδομήματος τούτου, ὅταν δὲν ἐπιτρέπετε ἀντίθετον γνώμην ἐντὸς τῆς Βουλῆς, καὶ νομίζω, ὅτι ἔχω ἴσως ἁρμοδιότητα μεγαλυτέραν ἀπὸ πολλοὺς ἄλλους, προκειμένου νὰ γίνῃ λόγος περὶ τοῦ Σωτηριάδου, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὰ τρυφερά του ἔτη δὲν ἔπαυσεν ἀγωνιζόμενος ὑπὲρ τῶν ἱερῶν δικαιωμάτων τοῦ Ἔθνους εἰς τὴν Μακεδονίαν. Ἤκουσα παρ’ ἑνὸς τῶν προαγορευσάντων, ὅτι ἡ ὅλη ἀποκάλυψις τῆς ὑποθέσεως συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι καθηγητής τις ἐδήλωσεν εἰς δημοσιογράφον, κατά τινα κηδείαν, ὅτι συνέβη αὐτὸ καὶ αὐτό, καὶ ἐπεθύμουν πραγματικῶς καὶ ἐγὼ νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς παραπομπῆς τῆς ὑποθέσεως εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, διὰ νὰ φανῇ ἂν πρόκειται περὶ συκοφαντίας, ἡ ὁποία θὰ βαρύνῃ θλιβερῶς ἕνα καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀλλὰ μολονότι φρονῶ, ὅτι θὰ ἠδυνάμην νὰ δώσω πέρας εἰς τὸν λόγον μου, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κατέλθω τοῦ βήματος, χωρὶς νὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τῆς ὅλης ὑποθέσεως. Σᾶς εἶπον ὅτι ἡ ὅλη ὑπόθεσις ἤχθη ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου διὰ τῆς ἀνακοινώσεως, τὴν ὁποίαν εἷς καθηγητὴς ἔκαμε πρὸς δημοσιογράφον. Ἀλλ’ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν, τῆς ὁποίας τὰ αἰσθήματα ὑπὲρ τοῦ Βασιλέως δὲν ὑπάρχει εἷς Ἕλλην, ὁ ὁποῖος νὰ δύναται νὰ μὴ συμμερισθῇ, ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν, ἤθελον νὰ ἐρωτήσω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξεδήλωσαν αὐτὴν τὴν δυσφορίαν των καὶ μετῆλθον πᾶσαν τὴν αὐστηρότητα τῆς γλώσσης των ἐναντίον προσώπου, μὴ δυναμένου νὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν τῆς ἀπολογίας, εἰς τὴν κοινότητα τῶν αἰσθημάτων πρὸς τὸν Βασιλέα, ἀποκλείομεν τὴν εὐγενῆ Πανεπιστημιακὴν νεολαίαν ἐνώπιον τῆς ὁποίας λέγουσιν, ὅτι ἐξηνέχθη αὐτὴ ἡ ἀσεβὴς φράσις; Δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ, ὅτι ἡ εὐγενὴς νεολαία, ἐνώπιον μιᾶς ἀσεβοῦς φράσεως ἑνὸς καθηγητοῦ δὲν ἤθελε ρίψει κάτω τῆς ἕδρας τὸν αὐθάδη αὐτὸν καθηγητήν.

§217ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἦσαν φοιτηταὶ ἐνώπιον καθηγητοῦ.

§218Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ὑβρίζετε τοὺς φοιτητάς, ὅταν λέγετε, ὅτι ἕνα ὑβριστὴν τοῦ Βασιλέως δὲν ἤθελον ρίψει κάτω τῆς ἕδρας.

§219Κ. ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Δὲν ἐπρόκετο περὶ φοιτητῶν. Ὁ κ. Σωτηριάδης εἶχε διαλέξεις εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, εἰς τὰς ὁποίας πρῶτος παρίστατο ὁ κ. Βενιζέλος, ἠκολούθουν δὲ κυρίαι τινὲς καὶ ἄλλοι ἄνθρωποι. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἤκουσαν τὸν κ. Σωτηριάδην, δὲν ἀντελήφθησαν ἀμέσως τὰς φράσεις, ἀπόδειξις δὲ εἶναι ὅτι τὴν ἑπομένην καὶ τὰς ἄλλας ἡμέρας προσῆλθον καὶ εἰς τὸ ἰδικόν μου, ὡς καὶ εἰς ἄλλα γραφεῖα καὶ διεμαρτυρήθησαν κατὰ τῆς φράσεως τοῦ κ. Σωτηριάδου.

§220Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας Συνάδελφος, νὰ εἴπω, ὅτι εἰς τὸν ἀποκλεισμὸν τῶν φοιτητῶν ἦλθον νὰ προσθέσῃ καὶ τὸν ἀποκλεισμὸν καὶ ἄλλης μερίδος τῆς κοινωνίας. Ἡ φράσις, ἥτις ἀπεδόθη εἰς τὸν Σωτηριάδην, εἶναι τόσον ἐκφραστική, ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διέλαθε τὴν προσοχὴν καὶ ἀντίληψιν τῶν φοιτητῶν, ὥστε νὰ μὴ ρίψωσιν οὗτοι τὸν Σωτηριάδην κάτω τοῦ βήματος. Ἀλλ’ εἶναι, ὑποθέτω, περιττὰ τὰ ἐπὶ πλέον. Ἡ ὑπόθεσις πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸν Εἰσαγγελέαν, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ διαλάμψῃ ἡ εὐγένεια τῆς ψυχῆς, ἡ φωτεινότης τῆς διανοίας τοῦ ἀνδρὸς ἐκείνου, ὅστις πρὸ τεσσαράκοντα ἐτῶν ἤρξατο προμαχῶν ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνισμοῦ.

§221Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος, κ. Πρόεδρε, μόνον δύο λέξεις. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῇ μικρᾷ διακοπῇ, καθ’ ἣν ὥραν ὡμίλει ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος κ. Συνάδελφος, μοὶ ἀπέδωκε φρονήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐξεδήλωσα, οὔτε ρητῶς, οὔτε ἄλλως πως, τουτέστιν, ὅτι ἠθέλησα νὰ τῷ παρεμποδίσω τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου...

§222Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Σᾶς προλαμβάνω, νὰ εἴπω, ὅτι ὑπῆρξε παρεννόησις.

§223Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Βεβαίως, κ. Πρόεδρε, τὸ δικαίωμα τοῦ ὁμιλεῖν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὸ δικαίωμα τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου, εἶναι ἀπόλυτον, ἀλλ’ ἐλευθερία τοῦ λόγου δὲν συνίσταται εἰς τὸ δικαίωμα νὰ λέγωμεν ἐλευθέρως καὶ τοιαῦτα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ὁ ἐνταῦθα τόπος ἁρμόδιος καὶ ὅ,τι δὲν προσήκει εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα. Καὶ ὅταν ἤκουσα τὸν κ. Συνάδελφον, μεταβαλλόμενον εἰς συνήγορον διέκοψα αὐτόν, εἰπών, ὅτι δὲν πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ δικάσῃ τὸν κ. Σωτηριάδην καὶ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη συνηγόρου, καὶ ἡ πρόθεσις τοῦ κ. Συναδέλφου νὰ συνηγορήσῃ καὶ παραστήσῃ περὶ τοῦ ποῖος εἶναι, ἢ ποῖος δὲν εἶναι ὁ Σωτηριάδης, δὲν ἔχει θέσιν ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ, διότι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δικαστήριον.

§224Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἐκηρύχθην ἀμέσως ὑπὲρ τῆς παραπομπῆς.

§225Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Καθ’ ἥν στιγμὴν, ἡ Βουλή, δι’ ὅλης τῆς στάσεώς της, ἐξεδήλωσε τὴν ταραχὴν, ἥτις κατέλαβε τὴν κοινὴν συνείδησιν, ἐπὶ τῇ διαδόσει, ὅτι δημόσιος ὑπάλληλος ἐξήνεγκε φράσεις ἀσεβεῖς καὶ διὰ νὰ καθησυχασθῇ ἡ συνείδησις τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους ἐζήτησε νὰ παραπεμφθῇ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὴν δικαστικὴν Ἀρχήν, ἵνα ἐξακριβωθῇ, ἐὰν ὄντως ὑπῆρξεν ὑπάλληλος τοῦ Κράτους, ὅστις οὕτως ἐξεφράσθη, εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὅτι ὑπῆρξέ τι ἐν τῇ ἀξιώσει ταύτῃ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς κοινωνίας, τὸ ὁποῖον νὰ ἀποτελῇ μομφήν, ἢ κατηγορίαν κατὰ τοῦ ὑπαλλήλου τούτου; Ὄχι μόνον δὲν ὑπῆρξέ τι, τὸ ὁποῖον νὰ ἀποτελῇ κατηγορίαν, ἀλλὰ τοὐναντίον ὑπάρχει ἡ θέλησις νὰ διερευνηθῇ ἁρμοδίως ἡ ὑπόθεσις, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ἐὰν ὄντως ὑπῆρξεν ὑπάλληλος ἀσεβής, ἢ τοὐναντίον ὑπῆρξαν συκοφάνται. Καὶ ἄν ἐγώ, ἐπαναλαμβάνω, ὑπενθύμισα, ὅτι ἐν τούτῳ δὲν ὑπάρχει τί τὸ μεμπτὸν ἐναντίον τοῦ Σωτηριάδου, δὲν ἠθέλησα νὰ περιορίσω τὸν λόγον τοῦ κ. Συναδέλφου, ἀλλ’ ἠθέλησα νὰ ὑπομνήσω αὐτῷ, ὅτι δὲν εἶναι ὁ τόπος αὐτὸς ἐκεῖνος, εἰς ὃν δικάζεται ὁ Σωτηριάδης καὶ ὅλα ὅσα εἶπεν ὁ κ. Συνάδελφος, θὰ ἦσαν καλά, λεγόμενα ἐνώπιον τοῦ Κακουργιοδικείου ἢ ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου. Δὲν ἦτο δὲ ἀνάγκη, κ. Πρόεδρε, νὰ ζητήσῃ ἡ Βουλὴ τὴν παραπομπὴν εἰς τὴν δικαιοσύνην τῆς ὑποθέσεως, ἀλλ’ ἦτο καθῆκον τοῦ Εἰσαγγελέως νὰ προβῇ αὐτεπαγγέλτως εἰς τὴν δίωξιν. Καὶ καταλήγων, Κύριοι, προσθέτω, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ πιστευθῇ ἡ κατηγορία, εἶναι ἡ ἐπιμελὴς προσπάθεια, ἡ ἐπιμελὴς ἀποφυγὴ τοῦ Σωτηριάδου, ὅπως καταγγείλῃ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος πλατειὰ φαρδειά, διὰ τῆς ὑπογραφῆς του, ἐν τῇ ἐφημερίδι ἀπέδωκεν εἰς αὐτὸν τὴν φράσιν, ἡ ὁποία ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὴν συζήτησιν.

§226ΔΗΜ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Πρὸ ὀλίγου, κ. Πρόεδρε, ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς μοὶ ἀνεκοίνωσεν, ὅτι ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ παύσῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος πᾶσα συζήτησις καὶ νὰ ἐπαναληφθῇ, ὅταν προσαχθῶσι τὰ πορίσματα τῆς ἀνακρίσεως.

§227ΙΩΝ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ἐπελήφθη ἤδη ἡ ἀνάκρισις τοῦ ἔργου της, δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε ἄλλο. Νομίζω μόνον, ὅτι ὁ κ. Σωτηριάδης ἵσταται τοσοῦτον ὑψηλά, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ προέβη εἰς τὴν πρᾶξιν, διὰ τὴν ὁποίαν κατηγορεῖται.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις, ὑπογεγραμμένη παρὰ δέκα πέντε καὶ πάλιν βουλευτῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλή, ἄν φρονῇ, ὅτι ἡ ὑπόθεσις δὲν πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν δικαιοσύνην, ὡς ἁρμοδίαν...

§229ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἡ ἔκθεσις αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ χορηγίας εἰς ἰδιώτας ὑλικοῦ τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν αὔριον καὶ ὥραν 5.30′ μ.μ. (Ὥρα 8.55′ μ. μ.)