1915.10.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 23

Σάββατον 19 Ὀκτωβρίου 1915

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου

(Ὥρα 5.30 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι: — Ὁ Τριφυλλιακὸς Σύνδεσμος «ἡ Πρόοδος» παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ νομοθετικὸν μέτρον πρὸς σύστασιν Κυβερνητικῆς ἀσφαλείας κατὰ τῶν θεομηνιῶν ὑπὲρ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. — Οἱ Δημήτρ. Κυβέλας καὶ Ἰωάν. Χρυσομάλλης κατάδικοι ἐν ταῖς φυλακαῖς Ρίου, παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐτῶν. — Ὁ κ. Κωνστ. Σαρλῆς ἐκ Βάλτου παρακαλεῖ ὅπως οἱ ἐκ Βάλτου φοιτηταὶ ἀπαλλαγῶσι τῶν Πανεπιστημιακῶν τελῶν. — Ἡ Εἰρήνη Σεμιτέκολου παρακαλεῖ ὅπως ὁ υἱός της προστάτης 5 τέκνων ἀπαλλαγῇ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ. — Ἡ Αἰκατερίνη Καζάκου μήτηρ τοῦ φονευθέντος ἐν Σαρανταπόρῳ ἐφέδρου ἀνθυπολοχαγοῦ Ἰωάννου Καζάκου παρακαλεῖ ὅπως τῇ ἀπονεμηθῇ ἡ κανονικὴ σύνταξις. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Μπουρνιᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΔΡΞΑʹ (4161) τοῦ 1913 περὶ προσθέτου μισθοῦ ἀξιωματικῶν, ἀνθυπασπιστῶν καὶ ὁπλιτῶν ἐν ἐκστρατείᾳ». — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Τυπάλδος Μπασιᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀνομασίας καὶ προαγωγῆς ἐφέδρων ἰατρῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Α. Μανασάκης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἱδρύσεως Γεωργικῆς Σχολῆς ἐν Μεσσαρᾷ Κρήτης». — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Παπαβασιλείου ὑποβάλλει τροπολογίαν. 1) Ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «παρὶ ὀνομασίας ἐφέδρων δοκίμων διαχειριστῶν Οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας Στρατοῦ», καὶ 2) Ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀνομασίας καὶ προαγωγῆς ἐφέδρων ἰατρῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Μπαλτατζῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀνομασίας ἐφέδρων δοκίμων διαχειριστῶν Οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Στρατοῦ». — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Πετρίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τινων τῶν νόμων ͵ΔΝΖʹ, ͵ΔΡΙΖʹ, 293 καὶ 641 «περὶ συστάσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ ἐπιστράτευσις». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μ. Μπουφίδης Ν. Βελέντζας, Ν. Γαρδικιώτης κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀνομασίας καὶ προαγωγῆς ἐφέδρων ἰατρῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Καλομενόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων ͵ΔΝΖʹ, ͵ΔΡΙΖʹ 293 καὶ 641 «περὶ συστάσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ ἐπιστράτευσις». — Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Δαζέας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παρατάσεως προθεσμιῶν προσελεύσεως τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμενόντων ἐπιστράτων καὶ περὶ ἄρσεως τῆς ποινικῆς καταδιώξεως τῶν μέχρι τοῦδε ἀνυποτάκτων πολέμου». — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Καραπαναγιώτης ζητεῖ τριήμερον ἀπουσίας ἄδειαν. (Ἡ ἄδεια χορηγεῖται).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων. — Ὁ κ. Μοσχούλας ὅπως ὑποβάλῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν δευτεροετῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου.

§3Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ, ἣν καταθέτω, ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Τὴν ὑποβάλλουν οἱ δευτεροετεῖς φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου. Δὲν θεωρῶ σκόπιμον νὰ ἀναπτύξω τὰ αἰτήματα αὐτῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του, νὰ τὰ μελετήσῃ, καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Γ. Χατζηγεωργίου, Ἀλ. Κουριὲλ καὶ Α. Σίδερης παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν γνωρίζῃ ὅτι ὑπαξιωματικοὶ καὶ στρατιῶται ἡλικιῶν 98 καὶ ἄνω ἀποσπῶνται πρὸς φρούρησιν τῶν σιδηροδρόμων Θεσσαλίας, ἐνῷ οἱ τοῦ 94 τοποθετοῦνται ὡς μάχιμοι, καὶ ἂν κατὰ πόσον τοῦτο γίνεται πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας.

§5Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν γνωρίζω τίποτε, Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐξετάσω καὶ θὰ ἀπαντήσω.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων.

§7Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἀναφορὰν τῶν συμπολιτῶν μου τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης ζητοῦν ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν λάβῃ σύντονα μέτρα, καὶ ἀποδοθῶσι τὰ ζῷα τὰ ἐπιταχθέντα καὶ μὴ χρήσιμα εἰς τὸν στρατόν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἀργυρὸς ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν ὑποδίκων Θεσσαλονίκης.

§9Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Καθ’ ἃς ἡμέρας ἡ Βουλὴ ἀσχολεῖται μὲ παράπονα καὶ ἀναφορὰς ὁμάδων πολιτῶν, θὰ ἦτο ἴσως ἄτοπον νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑπόθεσιν τεσσάρων προσώπων καὶ δὴ ὑποδίκων. Ἀλλὰ ὑποθέτω ὅτι εἶναι ἄξιον τοῦ γενικοῦ ἐνδιαφέροντος τῆς Βουλῆς τὸ ὅτι πρόκειται περὶ ὑποδίκων οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐπὶ 9 μῆνας προφυλακισμένοι, δὲν ζητοῦν δὲ τίποτε περισσότερον ἀπὸ τὴν προσωπικήν τους ἐλευθερίαν.

§10Δ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐὰν πρόκειται περὶ προσωπικῆς ἐλευθερίας τὸ βῆμα αὐτὸ ἐνδείκνυται. Ὑποβάλατε τὰς αἰτήσεις σας καὶ θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν.

§11Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ, Κύριε Ὑπουργὲ, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ φέρω τὸν λόγον μέχρι τοῦ βήματος τούτου. Πρόκειται περὶ προσώπων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὰ λεγόμενά των τελείως ἀδίκως κρατοῦνται εἰς τὰς φυλακάς.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσᾶνος ὅπως συστήσῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ἀγρινίου.

§13Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ θέσις τοῦ γυμνασιάρχου Ἀγρινίου ἐκενώθη, οἱ δὲ κάτοικοι Ἀγρινίου ἀπηύθυνον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἀναφορὰν, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦσι τὴν πλήρωσιν τῆς θέσεως ταύτης δι’ ὡρισμένου προσώπου. Πρόκειται περὶ γυμνασιάρχου, ὁ ὁποῖος ἐδίδαξεν εὐδοκίμως καὶ τοῦ ὁποίου ἡ διδασκαλία αὕτη δίκαιον εἶναι νὰ ἀσκήσῃ ἐπιρροὴν τινὰ ἔν τινι μέτρῳ ἐπὶ τῆς γνώμης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει παρακαλῶ ὅπως ληφθῇ πρόνοια πρὸς πλήρωσιν τῆς θέσεως τοῦ γυμνασιάρχου, διότι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ μείνῃ τὸ γυμνάσιον ἄνευ γυμνασιάρχου.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπηλιόπουλος, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ ἐκ Καλαμῶν Χριστοδούλου Κοτραφούρου.

§15Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν, Κύριε Πρόεδρε, νὰ ὑποβάλω ἀναφορὰν τοῦ ἐκ Καλαμῶν Χριστοδούλου Κοτραφούρου, ὁ ὁποῖος ἀπὸ 7 μηνῶν ὑπέβαλεν ἀναφορὰν παραπονούμενος ὅτι τὸν ἠδίκησαν αἱ ἀρχαὶ Καλαμῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορά.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κυρέλλος, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν γονέων τῶν ἐν Θήβαις μαθητῶν.

§17Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Οἱ ἐν Θήβαις συμπολῖταί μου, Κύριε Πρόεδρε, καταγγέλλουν δι’ ἀναφορᾶς των, τὴν ὁποίαν μοὶ ἀπέστειλαν καὶ ἡ ὁποία ἀπευθύνεται διὰ τῆς Βουλῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, κατάστασιν ἐπιζημιωτάτην διὰ τὰ παιδιά των, τὰ φοιτῶντα εἰς τὰ ἐκεῖ Δημοτικὰ σχολεῖα, κατάστασιν ἀληθῶς ἀφόρητον, ἐπὶ τῆς ὁποίας θεωρῶ ἐπιτακτικὸν καθῆκον νὰ ἐπιστήσω σύντονον τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, καὶ νὰ παρακαλέσω ἄμεσον καὶ ἀποτελεσματικὴν τὴν ἐνέργειάν του. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς, πρόκειται περὶ τῶν κτιρίων τῶν Δημοτικῶν σχολείων ἀρρένων καὶ θηλέων, τὰ ὁποῖα παλαιὰ καὶ ἐρειπωμένα ὅπως ἦσαν, διετάχθη πρὸ πολλοῦ νὰ ἐπισκευασθῶσι ῥιζικῶς, ν’ ἀνακαινισθῶσι δαπάναις τοῦ Δημοσίου. Αἱ ἐπισκευαὶ ὅμως αὗται, ἂν καὶ ἤρχισαν ἀπὸ τοῦ μηνὸς Ἰουλίου τοῦ παρελθόντος ἔτους, δὲν κατωρθώθη νὰ ἀποπερατωθῶσι μέχρι σήμερον. Ὡς νὰ μὴ ἤρκει δὲ ἡ χελωνοειδὴς βραδύτης, μεθ’ ἧς ἔβαινον, ἐσταμάτησαν ἤδη ἐντελῶς, διότι ὁ ἀναλαβὼν ταῦτα ἐργολάβος ἐκλήθη εἰς τὰς τάξεις τοῦ Στρατοῦ. Εὐτυχῶς αἱ ἐπισκευαὶ ἔχουν ἤδη φθάσει, ἔστω καὶ τόσον ἀργὰ, μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε νὰ δύναται νὰ λεχθῇ, ὅτι πλησιάζουν πρὸς τὸ τέρμα των. Δὲν ὑπολείπεται δὲ παρὰ ἡ κατασκευὴ ὀλίγων ἀκόμη μικροπραγμάτων, ὅπως ἡ πλακόστρωσις τῶν δωματίων, ἡ τοποθέτησις ὑελοπινάκων κλπ., τὰ ὁποῖα ἐν συνόλῳ, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν εἰδικῶν, δὲν πρόκειται ν’ ἀπαιτήσωσι δαπάνας ὑπερβαινούσας τὰς 2 χιλ. δραχμάς. Ἡ παράκλησις τῶν συμπολιτῶν μου καὶ ἡ σύστασις ἐμοῦ ἔγκειται εἰς τοῦτο. Εἰς τὸ νὰ εὐαρεστηθῆτε, ὅπως τάχιστα διατάξητε νὰ συμπληρωθοῦν αἱ ἐπισκευαὶ ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ δημοσίου, ἀφοῦ τόσον μικρὰ ἀπαιτεῖται πρὸς τοῦτο δαπάνη, καὶ εἰς βάρος βέβαια τοῦ ἐργολάβου, καταλογιζομένου ἐν καιρῷ μὲ τὸ ἀνάλογον ποσόν. Οὕτω πῶς θὰ εὐεργετήσετε τὰ σπουδάζοντα τέκνα τοῦ λαοῦ. Οὕτω πως θὰ δώσητε εἰς αὐτὰ στέγην κατὰ τὸ ἀρξάμενον σχολικὸν ἔτος, θὰ σώσετε ταῦτα ἀπὸ τὸ φοβερὸν μαρτύριον, τὸ ὁποῖον ὑπέστησαν κατὰ τὸ λῆξαν σχολικὸν ἔτος, κατὰ τὸ ὁποῖον ποῦ νομίζετε ἐδιδάσκοντο; Ἐδιδάσκοντο εἰς τὰ πλακόστρωτα τῶν ἐκκλησιῶν τῆς πόλεως ὑπὸ ὅρους ἥκιστα φυσικὰ ἐξυπηρετοῦντας καὶ τὴν μόρφωσιν αὐτῶν καὶ τὴν ὑγείαν των, ἥτις δὲν πρέπει ποσῶς νὰ λησμονηθῇ, ὅτι δὲν εἶνε μόνον κτῆμα αὐτῶν, οὐδὲ κτῆμα τῶν γονέων των, ἀλλὰ καὶ κτῆμα αὐτῆς τῆς Πατρίδος.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις 10 βουλευτῶν ὅπως προταχθῇ ἡ ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ, Κ. Ζαβιτζιάνου ἔχουσα οὕτω: (Ἀναγινώσκει). «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν τὸ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν λειτουργοῦν Γραφεῖον τοῦ Τύπου εἶναι ὑπόχρεον νὰ δίδῃ εἰδήσεις εἰς τὸν ἐγχώριον τύπον. Ὡς καὶ ἐὰν διὰ τὰ κατὰ τὴν λειτουργίαν τούτην ἐγερθέντα παράπονα εὐθύνεται ὁ κ. Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν.» Ἐρωτῶμεν τὴν Βουλὴν ἂν δέχεται νὰ προταχθῇ;

§19ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτάσσεται. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§21ΑΛ. ΖΑΪΜΗΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ Γραφεῖον τοῦ Τύπου συνεστήθη ἰδίως πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ Ἐθνικῶν συμφερόντων, οὐδεμίαν δὲ ὑποχρέωσιν ἔχει κατὰ τὸ κανονιστικὸν Β. Δ. νὰ δίδῃ εἰδήσεις εἰς τὸν τύπον. Εἴθισται ὅμως, ἐφ’ ὅσον τοῦτο εἶναι σύμφωνον μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχῃ λόγος νὰ ἀποκρύπτωνται εἰδήσεις, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ τὰς ἀνακοινῇ. Τὸ Γραφεῖον τοῦ Τύπου ἐνεργεῖ ἀνεξαρτήτως, ὁ δὲ Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου οὐδεμίαν ὑπέχει εὐθύνην διὰ τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἠγέρθησαν πρὸ μικροῦ. Τὴν εὐθύνην πᾶσαν, φυσικῷ τῷ λόγῳ, φέρω ἐγώ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ παραπόνων σοβαρῶν, νομίζω μᾶλλον ὅτι πρόκειται περὶ παρεξηγήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγεννήθησαν μεταξὺ τῶν ἀπεσταλμένων τοῦ τύπου, καὶ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου. Τούτων λαβὼν γνῶσιν, ἔδωσα διαταγήν, μέχρις ὅτου δυνηθῶ νὰ ἐξετάσω τὰ τῆς λειτουργείας τοῦ Γραφείου, νὰ παύσωσι χορηγούμεναι εἰδήσεις. Ἀφοῦ μοὶ ἐδόθη καιρὸς καὶ ἐμελέτησα τὰ πράγματα, ἔδωσα ἐκ νέου διαταγὴν νὰ δίδωνται εἰδήσεις πρὸς ὅλας ἀνεξαιρέτως τὰς ἐφημερίδας, χωρὶς νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν ἡ χροιά των, ἡ πολιτική. Ὑποθέτω ὅτι μετὰ τὸν κανονισμὸν τῆς ὑπηρεσίας, ὅπως ἤδη διετάχθη, θὰ παύσουν νὰ ἐγείρωνται παράπονα, εἴτε κατὰ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ, εἴτε κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ ὀφείλω ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἔχω διὰ τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τοῦ Ὑπουργείου. Διότι ἐξ ἀφορμῆς τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα ἠγέρθησαν, ἐγένετο δεινή, καὶ κατὰ τὴν γνώμην μου, ἄδικος κατ’ αὐτοῦ ἐπίθεσις. Τὸν κ. Πολίτην δὲν ἐγνώρισα τὸ πρῶτον ἤδη. Καὶ πέρυσι ὅταν ἀπεστάλη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἰς Βουκουρέστιον, εἶχον τὴν εὐχαρίστησιν νὰ συνεργασθῶ μετ’ αὐτοῦ. Καὶ ἤδη ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ παρατηρήσω καὶ τὸν ζῆλον καὶ τὴν ἀφοσίωσιν αὐτοῦ πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ θεωρῶ ἑπομένως ὅτι δὲν ἦτο προσῆκον νὰ γραφῶσι ὅσα κατ’ αὐτοῦ ἐγράφησαν. (Χειροκροτήματα).

§22Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ὁμολογῶ, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν εἶχον, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ χαρακτηριζούσῃ αὐτὸν εὐθύτητι καὶ εἰλικρινείᾳ, θὰ ἀπέδιδε τὸ δίκαιον ἐκεῖ ὅπου τοῦτο ἀνήκει. Ὑπάλληλος τῆς ἐπιστημονικῆς μορφώσεως, τοῦ χαρακτῆρος καὶ τῆς περιωπῆς ἐν γένει τοῦ κ. Πολίτου, δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπισύρῃ διαρκῶς οὐ μόνον τὸν δίκαιον ἔπαινον τῶν προϊσταμένων ἀρχῶν, ἀλλά, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Κράτους, διὰ τὰς πολυτίμους αὐτοῦ ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι ὑπηρεσίαι ἂν δὲν ἐξυπηρετοῦν ξένα συμφέροντα, καὶ βεβαίως δὲν ἐξυπηρετοῦσι ταῦτα, πάντως ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰ λεπτότερα Ἐθνικὰ συμφέροντα, χάριν τῶν ὁποίων καὶ μόνων ἐκλήθη ὁ διαπρεπὴς οὗτος ὑπάλληλος. (Χειροκροτήματα).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Μοσχούλας ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τὶ ἐνήργησεν ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης αὐτῷ κατὰ τὰ μέσα Αὐγούστου ἐ. ἔ. ὑπὸ τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Κυπαρισσίᾳ Πρωτοδικῶν διοικητικῆς ἀνακρίσεως συνεπείᾳ μηνύσεως ἐπὶ ἀνεπαρκείᾳ καὶ ἀναρμόστῳ διαγωγῇ περὶ τὴν ὑπηρεσίαν κατὰ τοῦ εἰρηνοδίκου Αὐλῶνος–Τριφυλλίας, καθ’ ἣν ἐξητάσθησαν ὑπὲρ τοὺς τριάκοντα μάρτυρες καὶ προσήχθησαν πολιτικαὶ ἀποφάσεις καταδεικνύουσαι τὰς καταγγελθείσας πράξεις καὶ ἔδει νὰ ἀποφανθῇ τὸ Ἐφετεῖον Ναυπλίου ἐντὸς δεκαπενθημέρου κατὰ τὸν νόμον περὶ ἀποχωρήσεως τῶν ὑπαλλήλων, ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἀνακρίσεως, ἧς σχετικὴ ἔκθεσις ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἀπὸ τὰ μέσα Αὐγούστου 1915.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ρεβίνθης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν θὰ διατάξῃ νὰ ἐπιδιορθωθῇ τὸ δημοτικὸν σχολεῖον θηλέων Σερίφου διότι αἱ 120 μαθήτριαι, ἃς ἀριθμεῖ τὸ σχολεῖον τοῦτο, κινδυνεύουν νὰ χάσουν τὴν ὑγείαν των ὡς ἐκ τῆς παντελοῦς ἐλλείψεως θυροφύλλων καὶ παραθύρων. Ἐπίσης ὅπως λάβῃ μέριμναν καὶ ἀποσταλῇ διδασκάλισσα εἰς τὸ συσταθὲν σχολεῖον εἰς τὴν κοινότητα Μεγάλου Λιβαδίου τῆς Σερίφου.

§25Α. ΡΕΒΙΝΘΗΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ Κύριε Πρόεδρε.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. — Ὁ κ. Γ. Παλαμάρας παρακαλεῖ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν οἱ ἐν τῷ κεκυρωμένῳ πίνακι ἀρχιτεχνῖται δʹ τάξεως θὰ προαχθῶσι καὶ πότε, καθ’ ὅσον χηρεύουσι περὶ τὰς 20 θέσεις εἰς τὰ διάφορα σώματα στρατοῦ καὶ ἰδίᾳ εἰς τὸ Πυροβολικόν.

§27Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Σᾶς πληροφορῶ ὅτι θὰ προαχθοῦν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Θ. Κριμπᾶς, Δ. Πετρακάκος, Π. Πανταζόπουλος καὶ Κ. Λυκουρέζος, ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἂν ἔλαβεν ἀποφάσεις καὶ τίνας ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ὀνομασίας ὡς ἐφέδρων ἀξιωματικῶν τῶν ὑπὸ τὰ ὅπλα ὑπηρετούντων δικηγόρων καὶ δημοδιδασκάλων. — Ὁ κ. Κριμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§29Θ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Περὶ τῆς ὀνομασίας τῶν ὑπηρετούντων ἐπιστράτων δικηγόρων καὶ δημοδιδασκάλων ὡς ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ἀρκετὰ ἐλέχθησαν καὶ πολλοὶ λόγοι συμπαθείας ὑπὲρ αὐτῶν ἠκούσθησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὥστε νὰ περιττεύῃ ἐντελῶς ἡ ἐπανάληψις τῶν λεχθέντων. Τὸ ζήτημα εἶνε ὥριμον ἐν τῇ συνειδήσει τῆς Βουλῆς καὶ τῇ κοινῇ συνειδήσει πρέπει δὲ νὰ τονισθῇ ὅτι δὲν εἶναι ζήτημα προνομίου, τὸ ὁποῖον διεκδικοῦσιν ὡρισμέναι κοινωνικαὶ τάξεις ὡς τάξεις προνομιοῦχοι, ἀλλὰ εἶνε ζήτημα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ἂν τὰ ἐπιστημονικὰ ἐφόδια τῶν δικηγόρων καὶ τῶν δημοδιδασκάλων ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν πεῖραν, τὴν κτηθεῖσαν ὑπ’ αὐτῶν ἐν τοῖς πολέμοις, ἂν ἐστρατεύθησαν κατὰ τοὺς πολέμους, ἢ τὴν ἄσκησιν αὐτῶν, τὴν συνήθη, ἐν τῷ στρατεύματι, εἶναι τοιαῦτα ὥστε νὰ ἀποτελοῦσι πλήρη ἐφόδια διὰ τὴν ἀπόκτησιν τῶν ἐπωμίδων τοῦ ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν δὲ ταύτην, τὴν γενικὴν, ἐπεθύμουν νὰ συστήσω τὸ ζήτημα πρὸς ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν τὰ πλεῖστα μέλη τῆς ὁποίας προέρχονται ἐκ τῶν δικηγορικῶν τάξεων, διότι θὰ ἦτο ὄντως περίεργον ἡ τάξις ἐκείνη, ἡ κοινωνικὴ, ἐκ τῆς ὁποίας ἐστρατεύθη τὸ ἥμισυ σχεδὸν τοῦ Κοινοβουλίου, τὸ ἥμισυ τῆς Κυβερνήσεως, ἐστρατεύθη ὁλόκληρον σχεδὸν τὸ Προεδρεῖον νὰ μὴ θεωρῆται ἱκανὴ νὰ δώσῃ ἐκ τῶν κόλπων της τοὺς ἄνδρας διὰ νὰ συμπληρωθῶσι τὰ κενὰ στελέχη τῶν ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προῆλθε κατόπιν τῶν λεχθέντων εἰς ἀπόφασιν ὁριστικὴν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, λύουσαν τελεσιδίκως τὸ ζήτημα καὶ θέτουσαν τέρμα εἰς τὴν ψυχικὴν ἀμφιβολίαν τῶν ἐνδιαφερομένων κύκλων.

§30Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Θὰ ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἀκούσωμεν τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἀπὸ τὴν κρίσιν τοῦ ὁποίου ἀναμένομεν δικαίαν ἀπόφασιν.

§31Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Θεωρῶ περιττὸν νὰ προσθέσω τι εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τῶν κ. κ. συναδέλφων καθ’ ὅσον δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ ταχέως πρόνοιαν περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§32Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αἱ συστάσεις, αἱ γενόμεναι ὑπὲρ τῶν δικηγόρων ἀναφέρονται εἰς ζήτημα τὸ ὁποῖον εἶνε ἀρκετὰ πολύπλοκον καὶ ἔχει ἀνάγκην μελέτης. Ὀφείλω ὅμως νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀντηλλάξαμεν σκέψεις καὶ ἐλπίζω νὰ ἐπιτευχθῇ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀποτέλεσμά τι (χειροκροτήματα).

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κοθρῆς ἀναφέρει ὅτι εἰς τὴν ἐπιμελητείαν τοῦ στρατοῦ εἶναι ἀπεσπασμένοι δυνάμει νόμου 6 λοχαγοὶ καὶ 4 ὑπολοχαγοὶ τοῦ πεζικοῦ ὡς δόκιμοι, μὲ τὴν προϋπόθεσιν νὰ ὑποστῶσιν ἐξετάσεις, αἵτινες μάλιστα εἶχον ὁρισθῆ διὰ τὴν 2 Νοεμβρίου. Ἤδη καθισταμένης ἀδυνάτου τῆς ἐνεργείας τῶν ἐξετάσεων, ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν διατί, ἐὰν εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἐπιμελητείας, δὲν λαμβάνεται μέριμνα ὅπως μετατεθῶσιν ἐκεῖ καὶ διατί ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀνάγκην αὐτῶν ἡ ἐπιμελητεία δὲν διατάσσεται ἡ εἰς τὰ σώματά των ἐπάνοδος.

§34Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀληθῶς εἶνε ἀπεσπασμένοι ἀξιωματικοὶ ὡς βοηθοὶ εἰς τὴν ἐπιμελητείαν τοῦ Στρατοῦ. Ὁ σκοπὸς τῆς ἀποσπάσεως τούτων εἶναι γνωστός, ἐπίσης εἶναι γνωστὴ ἡ ὑπηρεσία τὴν ὁποίαν διεξάγουσι, εἶναι βοηθοὶ εἰς τὴν ἐπιμελητείαν. Ἐγὼ βεβαίως δὲν θὰ ἐπέτρεπον νὰ ἀποσπασθῶσιν ἐκεῖ ὅπου ἡ θέσις των δὲν εἶναι, ἀλλὰ πρὸ καιροῦ ἐλήφθη τὸ μέτρον ὅπως δώσωσιν ἐξετάσεις διὰ τὴν ἐπιμελητείαν καὶ ὡρίσθη ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ὅμως λόγῳ τῶν περιστάσεων δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ συνέλθῃ. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἀφήσῃ εἰς ἐμὲ νὰ κανονίσω ἐὰν οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι θὰ μείνωσιν ἐκεῖ καὶ θὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ στράτευμα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαποστόλου παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν δι’ ἐγκυκλίου διαταγῆς του ἐστερήθησαν τῆς μισθοδοσίας των οἱ ὑπὸ ἀνακατάταξιν ὑπηρετοῦντες ὑπαξιωματικοὶ μὴ ὑπαχθέντες εἰς τὸν νόμον περὶ μονιμότητος ὑπαξιωματικῶν, καὶ ἐν καταφατικῇ περιπτώσει, παρακαλεῖ αὐτὸν ὅπως δικαιώσῃ αὐτοὺς καὶ διατάξῃ τὴν πληρωμὴν τῶν μισθῶν των.

§36Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἐπεθύμουν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ὄντως οἱ ὑπὸ ἀνακατάταξιν ὑπηρετοῦντες ὑπαξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπήχθησαν εἰς τόν νόμον περὶ μονιμότητος, ἐστερήθησαν δι’ ἐγκυκλίου διαταγῆς του τῆς μισθοδοσίας των. Ἂν πραγματικῶς τοῦτο ἐγένετο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως δικαιώσῃ αὐτοὺς καὶ διατάξῃ τὴν πληρωμὴν τῶν μισθῶν των, διότι πάντες οὗτοι μετέσχον τῶν πολέμων καὶ ἐξετέλεσαν ἄριστα τὸ μέρος των.

§37Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τούτου.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις ὑπογεγραμμένη παρὰ δέκα βουλευτῶν ὅπως προταχθῇ ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Α. Θανοπούλου.

§39Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Παρακαλῶ, Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀνακοινωθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἐρώτημα.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θανόπουλος ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἄν ἔλαβε γνῶσιν ὅτι δὲν τροφοδοτοῦνται ἐπαρκῶς, ἵνα μὴ εἴπῃ ἐντελῶς, οἱ προσκεκολλημένοι ἄνδρες ἐν τῷ ἐνταῦθα λόχῳ τῆς προσκολλήσεως, διότι τελείως ἡ ὑπηρεσία ἀδρανεῖ, ἀρνουμένη τὴν χορήγησιν τῶν φύλλων πορείας, ὡς καὶ ἂν ἔλαβε γνῶσιν τῶν βασάνων ἃ ὑφίστανται οἱ στρατιῶται. — Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν δέχεται νὰ προταχθῇ ἡ ἐρώτησις αὐτή.

§41ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. — Ὁ κ. Α. Θανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§43Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως, Κύριοι βουλευταί, τὸ ἐρώτημά μου νὰ μὴ ἦναι γενικοῦ ἐνδιαφέροντος διὰ τὴν Βουλήν, πάντως ὅμως εἶναι ἐνδιαφέροντος τοιούτου ὥστε νὰ προκαλέσῃ τὴν εὐμενῆ ἀκρόασιν ὑμῶν· ἀφορᾷ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ ὁποίου τὴν ἄμεσον ἐπέμβασιν ἐπικαλεῖται διὰ νὰ ἀπαλλάξῃ ἀπὸ μίαν πληγὴν τοὺς ἐκ τῶν διαφόρων συνταγμάτων εἰς τὴν ἐνταῦθα ἐπιτροπὴν τῶν ἀπαλλαγῶν ἀποστελλομένους στρατιώτας, ἀνερχομένους εἰς χιλίους καὶ πλέον καὶ οἱ ὁποῖοι προσκολλῶνται εἰς τὸν ἐνταῦθα λόχον τῆς προσκολλήσεως. Βεβαιωθῆτε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι οἱ ἄνδρες αὐτοὶ ἐνῷ διέρχονται τῆς ἐπιτροπῆς παραμένουσιν ἄνευ τροφῆς, πολλάκις ἐγκεκλεισμένοι ἐντὸς τοῦ περιβόλου τυραννοῦνται ἀπὸ τῆς ἕκτης πρωϊνῆς μέχρι τῆς ἑνδεκάτης, ὥστε ν’ ἀποκάμωσι καὶ παραιτηθῶσι αὐτοῦ τοῦ ἄρτου, ὁ ὁποῖος παρέχεται ὑπὸ τοῦ δημοσίου. Οὐδεὶς λόγος ἄλλος μὲ πείθει ὅτι διαπράττεται τοῦτο εἰς βάρος αὐτῶν εἰ μὴ μόνον ἡ ἰδιοτέλεια. Προσέτι, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς πάντα προσερχόμενον ἢ ζητοῦντα πληροφορίας, οἱ κύριοι οὗτοι βαναυσότατα ἀποπέμπουσι μέχρι τοῦ σημείου ὥστε καὶ ἀντιπροσώπους ἀκόμη ἐδῶ τοῦ Ἐθνικοῦ συνεδρίου ν’ ἀποπέμψωσι διὰ πληροφορίαν τὴν ὁποίαν ἐζήτουν παρὰ τοῦ διευθύνοντος ἐκεῖ τὸν λόχον, ἀγνοῶ ποῖος εἶναι, δὲν τὸν γνωρίζω. Ἐγὼ ἔμαθον τὰ γεγονότα αὐτὰ καὶ ἐπεφυλάχθην νὰ ὑπάγω διὰ νὰ ἀντιληφθῶ περὶ τίνος πρόκειται. Προσέτι, κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, οἱ κύριοι αὐτοὶ εἰς στρατιώτας διερχομένους ἀπὸ μηνὸς καὶ πλέον ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀπαλλαγῶν καὶ κριθέντας ἄλλους ἀνικάνους καὶ ἄλλους ἱκανοὺς, ἀρνοῦνται νὰ παράσχωσι τὰ φύλλα πορείας. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ πράττουσι τοῦτο ἀπὸ σκοποῦ ἰδιοτελείας. Ἤθελον νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως λάβῃ μέριμναν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατί κατεκρατήθησαν παρανόμως ἐπὶ 26 ὥρας εἰς τὸ Ϛʹ Ἀστυνομικὸν Τμῆμα οἱ ἐργάται τοῦ Καπνοκοπτηρίου Τ. Συνοδινός, Χ. Μαστοράκης, Ε. Βαρθολομαῖος, Δ. Συνοδινὸς καὶ Ν. Σταυρακάκης ἀπὸ τῆς 8 πρωϊνῆς τῆς 13 Ὀκτωβρίου μέχρι τῆς 10 πρωϊνῆς τῆς 14 ἰδίου.

§45Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν.

§46Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι μοὶ ἐδόθησαν ἀπὸ τὴν ἀστυνομίαν εἶναι ὅτι, οἱ περὶ ὧν πρόκειται συνελήφθησαν ἐπὶ μηνύσει τοῦ καπνεμπόρου καὶ καπνοπώλου Βασ. Μέξη ἐπὶ ἐκβιάσει καὶ ἀπειλῇ διότι καταλαβόντες τὴν κλίμακα τοῦ καπνοκοπτηρίου ἐξεβίαζον καὶ ἠπείλουν τοὺς ἐργάτας τοῦ εἰρημένου καπνοπώλου ν’ ἀπόσχωσι τῆς ἐργασίας του. Ἐκρατήθησαν δὲ ἀπὸ τῆς 10ης π.μ. ὥρας μέχρι τῆς 7ης π.μ. τῆς ἑπομένης καθ’ ὅσον, αἰτηθεισῶν πληροφοριῶν παρὰ τοῦ κ. Εἰσαγγελέως ὑπὸ τοῦ Ϛʹ. τμήματος ἂν ἠδύνατο νὰ τοὺς δεχθῇ τὴν ἑσπέραν τῆς αὐτῆς ἡμέρας, ἐδόθη τὴν ἑπομένην ἀρνητικὴ ἀπάντησις διὸ καὶ ἀπεστάλησαν μετὰ τῆς προανακρίσεως.

§47Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ γεγονὸς σᾶς συνιστῶ διότι ἔλαβον γνῶσιν ὁ ἴδιος.

§48Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἐὰν ἐγένετό τι, τὸ ὁποῖον θίγει τὸν νόμον, πρέπει νὰ καταγγείλωμεν τὴν πρᾶξιν.

§49Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω τὸ γεγονὸς ἀκριβῶς ὡς ἔχει. Ἔλαβον ἐπιστολὴν τοῦ Σωματείου τῶν Καπνεργατῶν κ.λ.π. δι’ ἧς μοὶ κατηγγέλθη ὅτι ἓξ ἐργάται τοῦ καπνοκοπτηρίου συνελήφθησαν ἀναιτίως καὶ προεφυλακίσθησαν. Τὸ γεγονὸς ἦτο ἀρκετὰ σοβαρὸν καὶ ἀμέσως μετέβην εἰς τὸ Ϛʹ. ἀστυνομικὸν τμῆμα, συνήντησα τὸν ἀστυνόμον, ἠρώτησα αὐτὸν διατὶ προεφυλακίσθησαν οἱ ἐργάται οὗτοι τοῦ καπνοκοπτηρίου. Μοὶ ἀπήντησεν ὅτι: ἔχομεν μίαν μήνυσιν τοῦ καπνεμπόρου Μέξη διὰ τῆς ὁποίας οὗτος τοὺς καταγγέλλει ἐπὶ ἐκβιάσει, ὅτι ἐξεβίασαν αὐτὸν ἀπειλήσαντες δι’ ἀπεργίας. Ἠρώτησα: ἡ δι’ ἀπεργίας ἀπειλὴ ἀποτελεῖ πρᾶξιν ἥτις δύναται νὰ προκαλέσῃ προφυλάκισιν; λέγει ὄχι, ἀλλὰ εἷς ἐξ αὐτῶν ἔδωκεν ἓν ράπισμα εἰς τὸν ὑπάλληλον τοῦ καπνεμπόρου. Ἠρώτησα καὶ πάλιν. Τὸ ῥάπισμα εἶναι πρᾶξις, ἥτις δύναται νὰ προκαλέσῃ προφυλάκισιν; Τότε ὁ ἀστυνόμος ἐν ἀμηχανίᾳ εὑρεθεὶς μοὶ εἶπεν ὅτι ἡ ὑπόθεσις παρεπέμφθη εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν. Μετέβην εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν· μοὶ εἶπον ὅτι τὸν ἀπέλυσαν διότι οὐδεὶς ὑφίστατο λόγος προφυλακίσεως.

§50Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Τὴν ἄλλην ἡμέραν;

§51Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἀπέλυσε τὸν αὐτουργόν. Ἐνῷ δὲ ὁ Εἰσαγγελεὺς αὐθωρεὶ ἀπέλυσεν αὐτὸν, ἅτε μὴ ὑπάρχοντος οὐδενὸς λόγου πρὸς προφυλάκισιν, τὴν ἑπομένην μανθάνω ὅτι οἱ πέντε κατεκρατήθησαν, Ὁ αὐτουργὸς ἀπελύθη, οἱ δὲ συνεργοὶ ἐκρατήθησαν 24 ὥρας καὶ οὕτω εὑρισκόμεθα ἀπέναντι ἀδικήματος καταφώρου, διότι ὁ μὲν αὐτουργὸς ἀπεδείχθη ἀθῷος καὶ ἀπελύθη, οἱ δὲ κατηγορούμενοι ὡς συνεργοὶ ἐκρατήθησαν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ἐπειδὴ λαμβάνω καθ’ ἑκάστην γνῶσιν τοιούτων παραπτωμάτων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὴν ἐλευθερίαν τοῦ πολίτου, νὰ λάβητε μέτρα.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος ἐρωτᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας τίνα μέτρα ἔλαβε πρὸς λειτουργίαν τῶν σχολείων ἐν Λακωνίᾳ, ἰδίᾳ δὲ ἐν Γεωργιτσίῳ τοῦ τέως δήμου Πελλήνης, ὅπου ἕνεκα τῆς ἐπιστρατεύσεως ἔκλεισε καὶ τὸ δημοτικὸν καὶ τὸ ἑλληνικὸν σχολεῖον, ὑφισταμένου ἐκεῖ εἰσέτι μόνον τοῦ σχολάρχου.

§53Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ συμπληρώσῃ τὰ σχολεῖα ἐν Λακωνίᾳ, τὰ ὁποῖα εἶναι κλειστά, ἰδίως δὲ ἐν Γεωργιτσίῳ, τοῦ τέως δήμου Πελλήνης, τοσούτῳ μᾶλλον ὅσῳ ὁ δῆμος εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον ἀποκέντρων δήμων τῆς Λακεδαίμονος κείμενος ὑπὸ τὰς ὑπωρείας τοῦ Ταϋγέτου καὶ οἱ μαθηταὶ λόγῳ τῆς φυσικῆς διαπλάσεως τοῦ ἐδάφους ἀδυνατοῦσι νὰ μεταβαίνωσιν εἰς πλησιόχωρα χωρία.

§54Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὅταν δημοσιευθῇ ὁ ψηφισθεὶς νόμος θέλομεν λάβει τὰ κατάλληλα μέτρα.

§55Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Εὐχαριστῶ πολύ.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παλαμάρας παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν πόσαι ἀστυνομικαὶ μεταβολαὶ ἐγένοντο κατὰ μῆνα Μάϊον 1915, διὰ τίνα λόγον ἐγένοντο αὗται καὶ ἐὰν ἐστηρίζοντο ἐν τῷ νόμῳ.

§57Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω ν’ ἀναβληθῇ διότι δὲν ἔχω ἀπόψε τὰ δικαιολογητικά.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. — Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν σκέπτεται νὰ υἱοθετήσῃ τὸ παρὰ τοῦ τέως κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὑποβληθὲν σχέδιον νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὸν νόμον ͵ΔΞΗʹ τῆς 6 Ὀκτωβρίου 1912 περὶ ἀναστολῆς παραγραφῶν καὶ δικαστικῶν ἐν γένει πράξεων ἐν καιρῷ ἐπιστρατείας.»

§59Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Παρεκάλεσα τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ ἂν ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ υἱοθετήσῃ τὸ ὑπὸ τοῦ προκατόχου του ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ προσθήκης εἰς τὸν νόμον ΔΞΗʹ τῆς 6 Ὀκτωβρίου 1912 «περὶ ἀναστολῆς παραγραφῶν καὶ δικαστικῶν πράξεων ἐν ἐπιστρατεύσει», καθ’ ὅσον τοῦτο εἶναι ὄχι μόνον ἐξυπηρετικὸν τῶν συμφερόντων τῶν ἐπιστράτων, ἀλλὰ ταυτοχρόνως καὶ τῶν συμφερόντων τῶν ἐκμισθωτῶν ὄχι ὀλιγώτερον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προβλέπει περὶ τῆς περιπτώσεως κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ κληθέντες ἐπίστρατοι, ὄντες ἐπιτηδευματίαι, ἔχουσι προβῇ εἰς μίσθωσιν κτημάτων ἀστικῶν, καταστημάτων κλπ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δίκαιον εἶναι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καθ’ ὅλον τὸν χρόνον τῆς ἐπιστρατεύσεως νὰ μὴ ἐπιβαρυνθῶσι καὶ διὰ τοῦ ἐνοικίου ἐφ’ ὅσον τὰ καταστήματά των μένωσι κλειστά Ὅπως δὲ τὸ δημόσιον ἀπήλλαξε τούτους τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος, οὕτω δίκαιον ἐξ ἴσου εἶναι νὰ παρασχεθῇ αὐτοῖς μία προθεσμία νὰ δύνανται νὰ λύσωσι τὴν μίσθωσιν, ἐξ οὗ ἐξυπηρετοῦνται ἐξ ἴσου καὶ τὰ συμφέροντα τῶν ἐκμισθωτῶν, διότι θὰ κάμωσι χρῆσιν τοῦ κτήματός των, τὸ ὁποῖον τοὐναντίον θὰ ἔμενε κλειστὸν καὶ ὅταν ἐπανέλθωσιν οἱ ἐπίστρατοι, μὴ ἔχοντες οὐδ’ ὀβολὸν εἰς τὰ θυλάκιά των, δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσωσιν οὕτω τὰ ἐνοίκια εἰς τοὺς ἐκμισθωτάς. Δι’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι ὤφειλε νὰ υἱοθετήσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§60Δ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐρωτήσαντά με ἀπήντησα ὅτι προκειμένου περὶ τῶν μισθώσεων τῶν μικρῶν οἰκιῶν τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει καμμίαν χρησιμότητα, διότι αἱ ἐκμισθώσεις, αἱ γενόμεναι παρὰ ἐπιστράτων, ἀναμφισβητήτως ὁρῶσιν εἰς μικρὰς οἰκίας, αἱ ὁποῖαι συνήθως ἐκμισθοῦνται μηνιαίως, καὶ ἑπομένως ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἐπιστρατευθῇ ὁ μισθωτὴς πρέπει νὰ κοινοποιήσῃ πρὸς τὸν ἐκμισθωτὴν ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐξακολουθῇ τὴν μίσθωσιν. Οὕτω λύεται ἡ μίσθωσις. Ἐὰν δὲ πρόκειται περὶ μισθώσεως καταστημάτων δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον τὸ μέτρον ἤθελε στραφῆ ἐναντίον τῶν μισθωτῶν, διότι ἀναμφισβητήτως, ἐὰν δὲν ἔχωσί τι ἐν τοῖς καταστήμασιν αὐτῶν ἡ μίσθωσις θέλει λυθῆ, ἐὰν ὅμως ἔχωσιν ἐμπορεύματα εἰς αὐτὰ αὐτοὶ ἔχουσι πᾶν συμφέρον νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ μίσθωσις αὐτῶν. Ἄλλως τε τὸ ζήτημα τοῦτο ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὄχι τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§61Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου διότι μετὰ λύπης βλέπω ὅτι δὲν κατέστη ἀντιληπτὸν περὶ τίνος πρόκειται. Πρόκειται περὶ ἐπιστράτων, οἱ ὁποῖοι, κληθέντες ὑπὸ τὰ ὅπλα, δὲν δύνανται νὰ ἐξακολουθήσωσιν ἀσκοῦντες τὸ ἐπάγγελμά των οὔτε ἔχουσιν ἄλλον νὰ τοὺς ἀντιπροσωπεύσῃ καὶ συνεπῶς τὰ καταστήματά των κλείονται ὁριστικῶς μέχρι λήξεως τῆς ἐπιστρατεύσεως. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐπιστράτευσις ἓν ἢ δύο ἔτη, θὰ πληρώνωσιν ἐνοίκιον ἔχοντες τὰ καταστήματά των κλειστά.

§62Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν πρόκειται περὶ μισθώσεως μακροχρονίου δικαιολογεῖται ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν ὅμως πρόκειται περὶ μισθώσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι μηνιαῖαι, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προβλέψωμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§63Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Πρόκειται περὶ μισθώσεων ἑνὸς τοὐλάχιστον ἔτους πολλάκις δὲ δύο καὶ τεσσάρων συναπτῶν ἐτῶν οὐδέποτε μηνιαίων.

§64Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω τοιαύτας μισθώσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ γίνωνται εἰς τὰς ἐπαρχίας. Δὲν γνωρίζω κανὲν τοιοῦτο παράδειγμα.

§65Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Δύναμαι νὰ ἀναφέρω συμβόλαια.

§66Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ παράδειγμα ἕν τοιαύτης μισθώσεως ἀναμφισβητήτως τὸ νομοσχέδιον θὰ εἶναι σκόπιμον.

§67Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ φέρω συμβόλαια ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχει γνῶσιν τῶν συμβαινόντων καὶ τότε θὰ ἐπαναφέρω καὶ πάλιν τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διότι κατὰ τὴν γνώμην μου τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχέδιον μεγάλως πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα ὅλης τῆς κοινωνίας.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσοστάλης ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διατὶ δὲν ἐψηφίσθη εἰς βʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῶν διαχειριστῶν.» Διότι ἐφ’ ὅσον δὲν ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δὲν δύναται νὰ προκηρυχθῇ ὁ διαγωνισμὸς τῶν διαχειριστῶν καὶ οἱ ὑποβαλόντες αἰτήσεις ἀναμένουν ἐπὶ ἓν περίπου ἔτος.

§69Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. — Ὁ κ. Καντιάνης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν 1) ἂν διετάχθη ἡ διανομὴ χειμερινῶν στολῶν εἰς τοὺς ἐφέδρους, 2) ἂν διετάχθη ἡ ἀπόλυσις τῶν ἐφέδρων τῆς ἀπογραφῆς 1892, καὶ ἡ τῶν μεγαλειτέρων ἡλικιῶν τοποθέτησις εἰς τὰ ἔμπεδα ὡς καὶ τῶν κριθέντων ἀνικάνων διὰ διαφόρους λόγους.

§71Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἔχω πληροφορίας, Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι εἰς πολλὰ μέρη δὲν διετάχθη ἡ διανομὴ χειμερινῶν στολῶν εἰς τοὺς ἐφέδρους. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἔχω πολλὰς ἐπιστολάς. Αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν πρώτην ἐρώτησιν. Ἡ δευτέρα ἐρώτησις ἀφορᾷ, ἂν διετάχθη ἡ ἀπόλυσις τῶν ἐφέδρων τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1892 καὶ ἡ τῶν μεγαλειτέρων ἡλικιῶν τοποθέτησις εἰς τὰ ἔμπεδα ὡς καὶ τῶν κριθέντων ἀνικάνων διὰ διαφόρους λόγους. Θὰ παρακαλέσω τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου νὰ λάβῃ πρόνοιαν διὰ τὰ ἐρωτήματα αὐτὰ νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἂν εἶναι ἀληθῆ νὰ διατάξῃ τὰ δέοντα.

§72Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶνε γνωστὰ ταῦτα, κύριοι, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία εὑρίσκεται ταύτην τὴν στιγμὴν εἰς ἀνικανότητα διὰ νὰ ἀναπληρώσῃ τὰς ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας ὁ κ. βουλευτὴς ἀνέφερεν, ἐλλείψεις γνωστοτάτας, ἀνεγνωρισμένας ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, αἵτινες δυστυχῶς δὲν δύνανται νὰ ἀναπληρωθῶσιν. Πάντες γνωρίζομεν τὴν κατάστασιν ταύτην, ἀλλὰ δυστυχῶς, τόγε νῦν ἔχον, δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως νὰ ἐξοικονομήσωμεν τὴν περίστασιν παρὰ διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν, ἀπεφασίσθη δὲ ὅπως φέρουν τὴν χλαίνην, τὴν ἑσπερινήν. Ποιοῦμαι ἔκκλησιν, ὅτι τοιαύτης φύσεως ζητήματα δὲν πρέπει χάριν τῆς πειθαρχίας νὰ ἔρχωνται ἐνταῦθα, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀντεπεξερχώμεθα καὶ ἐγὼ καὶ σεῖς καθ’ ἡμέραν ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, διότι ἐνθαρρύνετε τοὺς κακοὺς χαρακτῆρας, διότι ἔρχονται τὰ ζητήματα ἐντὸς τῆς αἰθούσης κατ’ ἄλλην μορφὴν καὶ χαρακτῆρα καὶ βλάπτουσι τὸ στράτευμα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν ἐρώτησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ δὲν διετάχθη ἡ ἀπόλυσις τῶν ἐφέδρων τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1892 καὶ τοῦτο διότι ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ κρατήσῃ τὴν κλάσιν αὐτὴν ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος ἔχῃ ἀνάγκην αὐτῶν. Διὰ τὸ τελευταῖον μέρος τῆς ἐρωτήσεώς του διὰ τὴν τοποθέτησιν τῶν μεγαλειτέρων ἡλικιῶν εἰς τὰ ἔμπεδα ὡς καὶ τῶν κριθέντων ἀνικάνων διὰ διαφόρους λόγους ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω ὅτι ἐλήφθησαν πάντα τὰ μέτρα ὥστε βεβαιωθῆτε, ὅτι ὑπηρετοῦσιν ἐκεῖ ὅπου εἶναι ἐντεταλμένοι, ἐλήφθη δὲ τὸ μέτρον νὰ ἀντικαταστήσωμεν τοὺς μαχίμους διὰ τῶν βοηθητικῶν, τούτους φροντίζομεν διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἐξοικονομήσωμεν, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἔχουσι τὰς γνώσεις, τὰς ὁποίας ἀπαιτοῦσιν αἱ εἰδικαὶ ὑπηρεσίαι. Προέβην δὲ καὶ εἰς τὸν διορισμὸν τῶν γραφέων καὶ οἱ μάχιμοι ἀπεπέμφθησαν, οἱ δὲ βοηθητικοὶ καὶ οἱ γραφεῖς θὰ ἀντικαταστήσωσιν αὐτοὺς πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην ἡ ὑπηρεσία.

§73Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Τὸ αὐτὸ ἐνδιαφέρον καὶ τὴν αὐτὴν ἀντίληψιν ἔχομεν καὶ ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ζητημάτων, ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὸν πληροφορήσω ὅτι τὰ ζητήματα, τὰ τοιαύτης φύσεως, τὰ ὁποῖα ἔρχονται εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι τὸ 1% ἐκείνων, τὰ ὁποῖα περιέρχονται εἰς γνῶσιν τῶν βουλευτῶν. Τὸ ἐρώτημα, τὸ σημερινὸν, ἀφορᾷ τοῦτο, ἐὰν διετάχθη ἡ διανομὴ χειμερινῶν στολῶν εἰς τοὺς ἐφέδρους.

§74Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Δὲν ἔχομεν. Τί θέλετε νὰ κάμω;

§75Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Διὰ τοὺς βοηθητικοὺς δύνανται νὰ ληφθῶσι μέτρα, νὰ ἀπολυθῶσιν οἱ βοηθητικοί, οἱ ὁποῖοι μένουσιν ἄνευ λόγου εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Αὐτὴν τὴν αἴτησιν ἤθελον νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει οὐδεμία δὲ διαφορὰ ἀντιλήψεως ὑπάρχει. Ἔχομεν ἀπειρίαν τοιούτων αἰτήσεων, ἐλάχιστα δὲ φέρονται εἰς γνῶσιν ἡμῶν.

§76Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Εἶμαι ἀπολύτως εἰς τὴν διάθεσίν σας.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Παπαστρατῆς παρακαλεῖ τόν....

§78Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Εἶναι παλαιὸν ἐρώτημα διὰ τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἀρκετὴ συζήτησις.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται. — Οἱ κ. κ. Α. Σιὸρ Μανωλάκης καὶ Γ. Χατζηγεωργίου παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἂν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν αἴτησις τῶν κατοίκων χωρίων τῆς περιφερείας Βερροίας διὰ τὴν κατασκευὴν γεφύρας ἐπὶ τοῦ Ἁλιάκμονος εἰς τὴν θέσιν «Κοκοβίτικο καράβι» τῆς ἰδίας ἐπαρχίας, ἐλλείψει τῆς ὁποίας ὅλα τὰ πέραν τοῦ ποταμοῦ χωρία τελείως ἀπομονοῦνται, ὁσάκις τὰ ὕδατα τοῦ ποταμοῦ αὐξάνονται.

§80Α. ΣΙΟΡΜΑΝΩΛΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Ὁ ποταμὸς Ἁλιάκμων ἐκχειλίσας πέρυσι κατέστρεψε τέσσαρας οἰκίας εἰς τὸ χωρίον Μέτσι, καὶ τὰ σιτηρὰ ὅλα τῶν ἄλλων οἰκιῶν, τῶν μὴ καταστραφεισῶν οἰκοδομῶν ἐκ τῆς εἰσροῆς τῶν ὑδάτων ἐντὸς αὐτῶν, ἐπαναληφθείσης δὲ τῆς ἐκχειλίσεως κατέστρεψεν ἐφέτος καθὼς πληροφοροῦμαι ὅλας τὰς οἰκίας, ἀναγκασθέντων τῶν κατοίκων νὰ μετοικήσωσιν καὶ νὰ ἀναζητήσουν εἰς ἄλλα κατοικίαν καὶ γαίας, ἄχυρα, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ δύσκολον εἰς αὐτὴν τὴν ἐποχήν. Πέρυσιν ἦτο δυνατὸν νὰ διορθωθῇ τοῦτο, δὲν γνωρίζω δὲ ἐφέτος ἐὰν θὰ διορθωθῇ· ἐμένα μόνον μὲ εἰδοποίησαν ὅτι κατεστράφησαν αὐτὰ τὰ δύο χωρία ἐκ τῆς ἐκχειλίσεως· τὸ καταστραφὲν ἕτερον εἶναι τὸ χωρίον Διαβατὰ τοῦ ποταμοῦ Ἁλιάκμονος. Εἰς τὸ χωρίον μεταξὺ Σταθμοῦ Γιδᾶ καὶ χωρίου Μεγάλου Νεσελίου εἰς τὴν ὁδὸν Αἰκατερίνης ὑπάρχει γέφυρα σιδηρὰ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς Τουρκοκρατίας, ἐπειδὴ δὲ ὁ ποταμὸς ἔρχεται πολὺ ὁρμητικὸς εἰς τὴν πρὸς βορρᾶν ὄχθην, ἐκεῖ ὅπου εἶναι τὸ θεμέλιον ἤρχισε νὰ τρέμῃ, δύναται δὲ μὲ πολὺ ὀλίγα ἔξοδα νὰ διορθωθῇ, εἶναι δὲ καὶ οἱ χωρικοὶ πρόθυμοι νὰ ἔλθωσι καὶ νὰ βοηθήσωσι διὰ νὰ λάβῃ ἄλλην διεύθυνσιν τὸ ὕδωρ. Ἐπίσης ἡ ὁδὸς Βεροίας–Θεσσαλονίκης εἶναι κατεστραμένη εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε οὔτε εἰς τὸν μῦλον δὲν δύνανται νὰ ὑπάγωσιν οἱ ἄνθρωποι τῶν χωρίων καὶ εἰς τὴν ἀγορὰν παύει ἡ συγκοινωνία. Τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις, ὥστε πέρυσι δύο αὐτοκίνητα τοῦ στρατοῦ ἔμειναν 24=48 ὥρας μέσα εἰς τὸν βόρβορον καὶ ἐδέησε νὰ φέρωσι 4 ζεύγη βουβάλων διὰ νὰ τὰ σύρωσι. Καὶ αὐτὸ δύναται νὰ γείνῃ ἀφοῦ ὑπάρχουσιν ἐκ τῶν χρημάτων, τῶν εἰσπραχθέντων.

§81Δ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀτυχῶς μέχρι τοῦδε δὲν ἐγένετο ἡ μελέτη τῆς κατασκευῆς τῆς γεφύρας τοῦ Ἁλιάκμονος καὶ ἡ τῆς διευθετήσεως τῆς κοίτης τοῦ ποταμοῦ. Τὸ ζήτημα δεῖται σπουδαιοτάτης μελέτης καὶ χρόνου μακροῦ. Λυποῦμαι μὴ δυνάμενος νὰ ὑποσχεθῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου δύναται νὰ ἀναλάβῃ τοιαῦτα ἔργα ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις. Ὑπολείπεται τὸ παράπονον τοῦ κ. βουλευτοῦ ὡς πρὸς τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ. Δι’ αὐτὴν θὰ φροντίσω.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας αἱ λοιπαὶ ἐρωτήσεις ἀναβάλλονται δι’ αὔριον. — Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων — Πρὸ ταύτης τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δαγκλῆς.

§83Π. ΔΑΓΚΛΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας Διατάξεως ἐπὶ ζητήματος συνδεομένου μετ’ αὐτῆς. Ὡς γνωστὸν συνέστη πολυμελὴς ἐπιτροπὴ διὰ νὰ τροποποιήσῃ τὰ ὑποβληθέντα στρατιωτικὰ νομοσχέδια, ἥτις ἐπὶ 8 ἡμέρας εἰργάσθη ἐνδελεχῶς μετὰ πολλοῦ ζήλου καὶ ἀγαθοῦ τοῦ συνειδότος ὅπως κατορθώσῃ νὰ ἐπιφέρῃ τὰς ἀναγκαίας κατ’ αὐτὴν τροποποιήσεις, ὅπως τὰ νομοσχέδια γίνωσι τελεσφόρα καὶ σύμφωνα πρὸς τὸν σκοπὸν δι’ ὃν ὑπεβλήθησαν. Κατ’ ἐντολὴν τῆς ἐπιτροπῆς ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως δεχθῇ νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν ὅλων, προταχθησομένων καὶ τῶν ἐρωτήσεων, ἡ Τετάρτη, ὅπως δυνηθῶμεν ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ νὰ λάβωμεν τὰς τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, τυπωμένας διὰ νὰ τὰς μελετήσωμεν, ἐπειδὴ δὲν διενεμήθησαν ὅλαι αἱ τροποποιήσεις, αἱ ἐπενεχθεῖσαι ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων. Νομίζω ὅτι ἡ ἀναβολὴ ἐπὶ μίαν ἡμέραν, διότι σήμερον εἶναι ἡμέρα ἐπερωτήσεων εἶναι σκόπιμος, καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος θὰ λάβῃ μέτρον ὥστε νὰ διανεμηθῶσιν αἱ τροποποιήσεις εἰς τοὺς κ. βουλευτάς.

§84ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§85Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εὐχαριστῶ τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις εἰργάσθη μετὰ τόσου ζήλου καὶ ἐπιμελείας διὰ τὸν ἐπιδιωκόμενον ὑπὸ τῶν νομοσχεδίων σκοπόν. Εὐχαριστῶ τὸν κ. συνάδελφον διότι ἔσχε τὴν πρωτοβουλίαν διὰ τὸ ἔργον διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρεται ὑπὲρ πάντα ἄλλον, εὐχαριστῶ δὲ δέχομαι τὴν πρότασιν ὅπως τὴν προσεχῆ Τετάρτην γίνῃ ἡ συζήτησις.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ 20 σχεδὸν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι ὅπως προταχθῇ ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Τσουκαλᾶ καθ’ ἥν. (Ἀναγινώσκει). «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ τίνα λόγον ἐγένετο ἡ παραγγελία τῶν γαιανθράκων Νιουκάστελ 55 χιλ. τόννων καὶ ἂν προτίθεται νὰ χρησιμοποιήσῃ τούτους διὰ τὰ πολεμικὰ πλοῖα. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν δέχεται τὴν πρότασιν.

§87Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει καὶ ἐγὼ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν τῶν κυρίων συναδέλφων διὰ νὰ συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις αὕτη, διότι θέλω νὰ περατωθῶσιν αἱ συζητήσεις αἱ περὶ ἐμὲ γενόμεναι καὶ θὰ ἦμαι διὰ τοῦτο εὐγνώμων εἰς τὴν Βουλὴν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν.

§89ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. — Ὁ κ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§91Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ ὑποθέσεως σπουδαιοτάτης μὲν καὶ διὰ τὴν ζημίαν, ἡ ὁποία προσεγένετο εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ δὴ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, τὴν ὁποίαν διανύομεν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν αὕτη ἐπετελέσθη. Πρόκειται περὶ προμηθείας γαιανθράκων ἀξίας 4.000.000 δραχμῶν. Καὶ ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ δι’ ὀλίγων λέξεων νὰ εἰσαγάγω αὐτὴν εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ἵνα μετέπειτα παρακολουθήσῃ ταύτῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων. Κατὰ Μάϊον τρέχοντος ἔτους τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν προέβη εἰς προμήθειαν γαιανθράκων ἀξίας δρ. 4,000.000 ἀλλὰ διὰ λογαριασμὸν καὶ χρῆσιν οὐχὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀλλὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τυγχάνοντος καὶ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νῦν δὲ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις διετέλει ἐν πλήρῃ ἀγνοίᾳ. Ἡ προμήθεια αὕτη ἐγένετο διὰ τὰ ἐπίτακτα πλοῖα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὰ ὁποῖα πάντοτε ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν προέβαινεν εἰς προμήθειαν τῶν ἀναγκαιούντων γαιανθράκων ἐξαιρετικῶς, δὲ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν προέβη εἰς προμήθειαν ἐν ἀγνοίᾳ, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὄντος καὶ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑπεγράφη καὶ σύμβασις, ὁ δὲ ἐν Λονδίνῳ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος ᾐτήσατο τὴν καταβολὴν τῆς πρώτης δόσεως ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἀπέστειλε ἔγγραφον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, δι’ οὗ ἐζήτει ὅπως ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν πληρωθῶσιν τὰ χρήματα ταῦτα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ὁποίου ὡς εἴπομεν ἐγένετο ἡ προμήθεια, ἠρνήθη διαρρήδην νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν προμήθειαν ταύτην. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εὑρεθὲν ἐν ἀμηχανίᾳ ἐτηλεγράφησε πρὸς τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴν ὅπως ἀκυρώσῃ τὴν προμήθειαν ταύτην, διότι οἱ γαιάνθρακες ἦσαν ἀκατάλληλοι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στόλου ὡς θὰ ἴδητε ἀμέσως. Ὁ ἐν Λονδίνῳ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος ἀπήντησεν ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν. Τότε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἀπέστειλεν νέον ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεκοίνου μᾶλλον τὰ γεγονότα καὶ ἐζήτει ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἀναγνωρίσῃ τὴν γενομένην προμήθειαν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐκ δευτέρου ἠρνήθη νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν προμήθειαν ταύτην καὶ τοιουτοτρόπως παρέμειναν γκιάνθρακες ἀξίας 4,000,000 δρ., ἀδέσποτοι. Ἦσαν ἀκατάλληλοι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στόλου, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν τοὺς ἐδέχθη. Ἠναγκάσθη τότε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ν’ ἀποστείλῃ ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτει ὅπως ἐγκριθῇ ἡ δαπάνη αὕτη διὰ τοὺς γαιάνθρακας πρὸς χρῆσιν τῶν πλοίων τοῦ στόλου. Ἐνῷ διὰ τοῦ πρώτου ἐγγράφου, λέγει, ὅτι ἦσαν ἀκατάλληλοι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στόλου, καὶ μόνον διὰ τὰ ἐπίτακτα πλοῖα ἦσαν χρήσιμοι, ἤδη παρουσιάζεται τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐν ἐγγράφῳ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸ διαβεβαιοῖ ὅτι δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στόλου. Κατόπιν τοῦ ἐγγράφου τούτου τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον συνέταξε πρακτικὸν καὶ δι’ αὐτοῦ ἀνεγνωρίσθη ἡ δαπάνη διὰ τὴν προμήθειαν τῶν γαιανθράκων. Οἱ γαιάνθρακες ἐφορτώθησαν ἐπὶ τῶν πλοίων, καὶ τὰ ἐμπορικὰ πλοῖα κατέπλευσαν εἰς Ναύσταθμον, ἤρχισεν ἡ ἀποβίβασις, ἀλλ’ ἡ ποιότης ἦτο τόσον κακὴ ὥστε ἤρχισαν ἀμέσως αἱ αὐταναφλέξεις. Ὑποθέτω ὅτι ὅλοι θὰ γνωρίζετε τὰ τῶν ἀναφλέξεων, διότι ἔχει γίνει πολὺς θόρυβος. Αὐταναφλέξεις ἐν Ναυστάθμῳ, ἐν Πειραιεῖ, ἐπὶ τῶν πλοίων. Ὁ διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου μετεχειρίσθη ὅλον τὸ προσωπικὸν τοῦ Ναυστάθμου ὡς καὶ ὅλους τοὺς ἐν Πειραιεῖ ἀνθρακεῖς καὶ ἐργάτας, αἱ ὑδραντλίαι ἤρχισαν νὰ ἐνεργῶσι κατὰ τὸν δυνατὸν τρόπον, ὅπως καταστείλωσι τὰς πυρκαϊὰς καὶ πράγματι κατωρθώθη, ἀφοῦ ἐκάη ἕν τμῆμα, νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ καταστολὴ τῶν πυρκαϊῶν, αἱ ὁποῖαι διήρκεσαν ἐπὶ 10 συνεχεῖς ἡμέρας. Ὁ τέως ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Μιαούλης, κατόπιν τῆς αὐταναφλέξεως, ἥτις ἔλαβε χώραν ἐπὶ τοῦ ἐμπορικοῦ ἀτμοπλοίου «Ἀτρόμητος», ἠναγκάσθη ἀπέναντι τῆς καταστάσεως ταύτης, νὰ προκαλέσῃ γνωμοδότησιν τοῦ Ἄγγλου ἀρχιμηχανικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος δι’ ἐκθέσεώς του, τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς ἀναγνώσω, ἀπεφάνθη ὅτι οἱ γαιάνθρακες εἶναι ἀκατάλληλοι, διότι οἱ γαιάνθρακες αὐτοὶ χρησιμοποιοῦνται διὰ τὴν ξηρὰν καὶ ὅτι εἶναι ἐπικίνδυνοι. Συνεπείᾳ τῆς γνωμοδοτήσεως καὶ τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν καὶ τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερον, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ στόλου, ὁ ὁποῖος παρακάθηται ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, διέταξε τὴν μὴ χρῆσιν τῶν γαιανθράκων τούτων διὰ τὸν στόλον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπόθεσις ἐν γενικαῖς γραμμαῖς, ἡ ὁποία, κατὰ τοὺς ἐμοὺς ὑπολογισμούς, ἐστοίχισεν εἰς τὸ Κράτος πλέον τῶν 2 ἑκατομμυρίων ὡς θὰ σᾶς ἐξηγήσω. Ἀλλ’ ἡ ὑπόθεσις ἔχει καὶ ἄλλο σημεῖον εἰδικώτερον, διότι ἐγένετο ἐπὶ παραβάσει τῶν νόμων τοῦ Κράτους, οἱ ὁποῖοι ἐπιτάσσουσι γνωμοδότησιν τοῦ Ἄγγλου ἀρχιμηχανικοῦ τοῦ στόλου, τοῦ εὑρισκομένου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν καὶ τοῦ Ἕλληνος ἀρχιμηχανικοῦ, τοῦ εὑρισκομένου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν Ἐπίσης ὑπάρχει καὶ μία τηλεγραφικὴ καταγγελία τοῦ ἐν Λονδίνῳ Πρεσβευτοῦ Γενναδίου καταγγέλοντος τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν οὔτε πλέον οὔτε ἔλασσον ἐπὶ δόλῳ.

§92Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ τὴν ἀναφέρητε.

§93Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Βεβαίως. Πρὸ παντὸς ἡσυχία καὶ ψυχραιμία.

§94Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ νὰ τὴν ἀναφέρητε.

§95Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Διεχειρίσθητε ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων καὶ θὰ δώσητε λόγον τῶν πράξεών σας. Ἤδη εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἔρευναν τῆς ὑποθέσεως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων. Τὴν 25ην Νοεμβρίου π. ἔ., ὅτε ἐκυβέρνα τὸ Κράτος τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ Γενικὸν ἐπιτελεῖον τοῦ στρατοῦ ἀπέστειλεν ἔγγραφον πρὸς τὸν Ἐπιτελάρχην τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐρειδόμενος ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν προέβη εἰς τὴν προμήθειαν περὶ ἧς σᾶς ὡμίλησα. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ ἀναγνώσω τὸ ἔγγραφον διότι κατὰ τὴν γνώμην μου τὸ ἔγγραφον αὐτὸ κάθε ἄλλο λέγει παρὰ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς προμήθειαν γαιανθράκων καὶ ἡ δικαιολογία, ἡ ὁποία βεβαίως φέρεται εἰς ὅλα τὰ ἔγγραφα κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν εἶναι ἐπαρκής. Σᾶς εἶπον ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν προκειμένου περὶ προμηθείας γαιανθράκων προέβαινεν αὐτὸ τοῦτο ἄνευ τῆς παρεμβάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἀλλὰ τὴν 25ην Νοεμβρίου ἀπεστάλη τὸ ἀκόλουθον ἔγγραφον ὑπὸ τοῦ ἐπιτελάρχου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς τὸν ἐπιτελάρχην τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. (Ἀναγινώσκει). Τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τοῦ Ἐπιτελάρχου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ὁμιλεῖ περὶ φορτηγίδων, περὶ ἀποθηκῶν καὶ περὶ τῶν μέσων διὰ τῶν ὁποίων ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀποβιβάσωμεν τοὺς γαιάνθρακας καὶ νὰ τοὺς μεταφέρωμεν εἰς τὰ διάφορα σημεῖα. Ἡ δὲ σχετικὴ φράσις πόθεν θὰ ληφθῶσιν οἱ γαιάνθρακες οὗτοι δὲν ἀφορᾷ βεβαίως προμήθειαν γαιανθράκων ἀφοῦ τὰ μέσα, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ ἀνωτέρω, εἶναι ῥυμουλκὰ, φορτηγίδες καὶ λοιπά. Καὶ ὁ Ἐπιτελάρχης τοῦ στρατοῦ καλεῖ τὸν Ἐπιτελάρχην τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν νὰ μελετήσωσι τὸ ζήτημα καὶ δώσωσι τὰς ἀναγκαίας ὁδηγίας. Τὸ ἔγγραφον ἀπεστάλη τὴν 25ην Νοεμβρίου ὑπὸ δὲ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν κ. Μικούλη δὲν ἡρμηνεύθη ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ προμήθεια γαιανθράκων καὶ πράγματι εἰς οὐδεμίαν προέβη προμήθειαν καίτοι παρέμεινεν τρεῖς μῆνας Ὑπουργός. Ἦτο δυνατὸν ὁ Ἐπιτελάρχης τοῦ Στρατοῦ νὰ γράψῃ ἕν ἔγγραφον πρὸς τὸν Ἐπιτελάρχην τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ, καὶ νὰ τοῦ λέγῃ «ἐλᾶτε νὰ μελετήσωμεν πῶς θὰ μεταφέρωμεν τοὺς γαιάνθρακας κατὰ τὸν πόλεμον;» Ἡ Ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία δὲν ἔκαμε προμηθείας καὶ μάλιστα ἑκατομμυρίων. Αὐτὰ εἶναι ζητήματα τῶν Ὑπουργείων. Τέλος τὴν 22 Φεβρουαρίου παρῃτήθη τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κράτους ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Μετὰ τὴν ἀνάληψιν τῆς ἐξουσίας παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν παρῆλθον δύο ὁλόκληροι μῆνες καὶ κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ οὐδεμία φαίνεται φωνὴ περὶ τῶν φορτηγίδων τῶν ἀποθηκῶν καὶ ἐν γένει περὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐζήτει τὸ Γεν. Ἐπιτελεῖον διὰ τὴν περίπτωσιν ἐπιστρατεύσεως, ὅτε αἰφνιδίως εἰς τὰς 6 Ἀπριλίου μετὰ δύο μῆνας εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς ἐπείγοντος τηλεγραφήματος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν πρὸς τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴν, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) καὶ διατάσσει τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν προμήθειαν τῶν γαιανθράκων, ὁρίζει δὲ προκειμένου περὶ τοῦ Κάρδιφ ὡρισμένας μάρκας, ὡρισμένα ἀνθρακωρυχεῖα. Ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω, ὅτι ἡ πρᾶξις αὐτὴ ἀντίκειται εἰς ῥητὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, διότι ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ὁρίζει, ὅτι πᾶσα προμήθεια, ἀφορῶσα τὰ ὑλικά, μηχανικὰ καὶ γαιάνθρακας συντάσσεται παρὰ τοῦ ἁρμοδίου τμήματος τοῦ μηχανικοῦ, τὸ ὁποῖον τὸ ἀποστέλλει πρὸς ἐκτέλεσιν εἰς τὸ τμῆμα τῶν προμηθειῶν. Ἐν τούτοις εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ἱστορίαν οὐδαμοῦ ἀναφαίνεται ὁ νόμῳ ἁρμόδιος καὶ ὑπεύθυνος τμηματάρχης, ἀλλ’ οὔτε καὶ ὁ Ἄγγλος ἀρχιμηχανικός, ὁ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἐγκατεστημένος. Καὶ ἔχω ἐδῶ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος ὁρίζει τ’ ἀνωτέρω καθήκοντα. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ τμήματος τοῦ μηχανικοῦ προφανῶς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος καὶ νόμῳ ἁρμόδιος καὶ ὑπεύθυνος εἶναι εἰς τὴν σύνταξιν καὶ εἰς τὴν διαβίβασιν εἰς τὸ τμῆμα τῶν προμηθειῶν, ἐπαναλαμβάνω, δὲ ὅτι καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα οὐδαμοῦ ἀναφαίνεται ὁ νόμῳ ἁρμόδιος καὶ ὑπεύθυνος τμηματάρχης τοῦ μηχανικοῦ τμήματος, ἀλλ’ οὔτε καὶ ὁ Ἄγγλος ἀρχιμηχανικὸς, ὁ ὁποῖος δυνάμει τοῦ διατάγματος περὶ τῶν καθηκόντων τῆς ναυτικῆς ἀποστολῆς ἦτο ἁρμόδιος νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, ὀφείλω δὲ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τούτου, διότι ὡς θὰ ἴδητε κατόπιν ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων ὁ Ἄγγλος ἀρχιμηχανικὸς εἶχε ἀντίθετον γνώμην καὶ ἑπομένως μοῦ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα εἰς δικηγόρος, ὢν Ὑπουργὸς, μὴ γνωρίζων περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων διατί δὲν ἠρώτα τὸν νόμῳ ὑπεύθυνον καὶ ἁρμόδιον τμηματάρχην καὶ τὸν Ἄγγλον ἀρχιμηχανικόν, διότι εἶναι παράδοξον νὰ ἔχωμεν Ἄγγλον ἀρχιμηχανικὸν, ὁ ὁποῖος ἁδρῶς μισθοδοτεῖται διὰ νὰ μᾶς δίδῃ αὐτὰς τὰς πληροφορίας καὶ ὅστις δὲν ἐρωτᾶται ποσῶς, ἀλλ’ ἐκ τῶν ὑστέρων ἀποδεικνύεται ὅτι εἶχε ἀντίθετον γνώμην καὶ ὅτι αὐτὸς ἔλεγεν ὅτι οἱ γαιάνθρακες αὐτοὶ δὲν εἶναι κατάλληλοι διὰ τὰ πλοῖα· μοὶ γεννᾶται ἑπομένως τὸ ἐρώτημα καὶ ἡ σκέψις πῶς αὐτὴ ἡ παράλειψις, ἡ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαγορευομένη, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τῆς λογικῆς τῶν πραγμάτων, διότι εἷς ὑπουργὸς δικηγόρος δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ περὶ ποιοτήτων γαιανθράκων, διότι δὲν πρόκειται περὶ μικρᾶς παραγγελίας, πρόκειται περὶ 10 ἑκατομμυρίων καὶ γίνεται ὄχι δι’ ἐγγράφου, ἀλλὰ δι’ ἑνὸς τηλεγραφήματος, παραγγέλλει τηλεγραφικῶς, δικηγόρος ὑπουργὸς, προμήθειαν 10 ἑκατομμυρίων τόννων ἄνευ γνωμοδοτήσεως οὐδενὸς ἁρμοδίου. Τέλος διάφορα ἔγγραφα διημείφθησαν, ὁ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴς διαρκῶς ἐβεβαίου, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολος ἡ προμήθεια, ὅτι δυσκολίαι ἀνευρίσκονται, διημείφθησαν διάφορα ἔγγραφα καὶ ἐπὶ τέλους κατὰ τὸ τέλος Μαΐου ὑπεγράφη τὸ συμβόλαιον διὰ τοὺς γαιάνθρακας Νιουκάστελ ἀξίας 4 ἑκατομμυρίων. Τὸ περίεργον εἶναι ὅτι ἐνῷ εἰς τὸ πρῶτον τηλεγράφημα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀναφέρονται καὶ Κάρδιφ 5 ἑκατομμύρια, αἰφνηδίως εἰς τὸ δεύτερον τηλεγράφημα τῆς 24 Μαΐου φέρεται μεταβεβλημένη ἡ γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ὁμιλῶν περὶ τῆς πρώτης προμηθείας οὐδόλως ὁμιλεῖ περὶ Κάρδιφ. Τέλος ἐγένετο ἡ προμήθεια, καὶ δὲν προτίθεμαι νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὰ διάφορα ζητήματα, διότι ἡ συζήτησις αὐτὴ δὲν εἶναι συζήτησις ἀναγομένη εἰς τὴν Βουλήν. Εἰς τὸ τέλος Μαΐου ὁ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴς ὑπέγραψε τὴν προμήθειαν καὶ ἀμέσως τηλεγραφικῶς ἐζήτησεν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν νὰ καταβληθῇ πρώτη δόσις ἐξ 1 ἑκατομμ. δρ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἀπέστειλεν ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν λίαν ἐπεῖγον διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτει, ὅπως τὸ 1000000 διὰ τὴν δαπάνην τῶν γαιανθράκων ἀποσταλῇ εἰς Ἀγγλίαν. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν λαβὼν γνῶσιν τοῦ ἐγγράφου τούτου καὶ πρώτην φορὰν μανθάνων ὅτι διὰ λογαριασμὸν καὶ πρὸς χρῆσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐγένετο προμήθεια ἀπαντᾷ τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει) Πρώτην φορὰν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν μανθάνει διὰ προμήθειαν, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν διὰ λογαριασμόν του καὶ ἐζήτησε σχετικὰς ἐνεργείας. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, εὑρεθεὶς ἐν ἀμηχανίᾳ περὶ τοῦ πρακτέου, διότι ὡς θὰ ἴδητε ἀνεγνώριζε ὅτι οἱ γαιάνθρακες αὐτοὶ εἶναι ἀκατάλληλοι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στόλου καὶ διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἠρνεῖτο νὰ ἀποδεχθῇ τοῦτο ἀπέστειλε τηλεγράφημα εἰς τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴν καὶ λέγει τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). Ὁ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴς ἔλαβε τὸ τηλεγράφημα τοῦτο τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἀπήντησε ὅτι «ἀδύνατος καθίσταται τοιαύτη ἐνέργεια καὶ ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν τοιαύτην αἴτησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν» τότε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἀπέστειλε ἓν ἔγγραφον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τοῦ ὁποίου ἐγνώρισε τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν μετὰ τὴν ἄρνησιν τοῦ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτοῦ κ. Γενναδίου ἀπαντήσαντος ὅτι ἀδύνατος καθίσταται ἡ τοιαύτη ἀκύρωσις τῆς συμβάσεως ἀπέστειλε ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὸ ὁποῖον λέγει. (Ἀναγινώσκει). Ἐδῶ βλέπετε ὅτι εἰδοποιεῖ τὸ Ὑπουργεῖον ὅτι διέταξε τὴν λύσιν, καὶ λέγει ὅτι εἶναι ἀκατάλληλοι οἱ γαιάνθρακες διὰ τὴν κίνησιν τῶν πολεμικῶν πλοίων, καὶ δι’ αὐτὸ ζητεῖ τὴν λύσιν τῆς συμβάσεως. Ἀπαντήσαντος τοῦ κ. Γενναδίου ὅτι καθίσταται ἀνέφικτος ἡ λύσις τῆς συμβάσεως ἀπέστειλε δεύτερον ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀνακοινοῖ πάντα ταῦτα καὶ καταλήγει. (Ἀναγινώσκει). Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἀπαντᾷ καὶ ἀρνεῖται ἐκ δευτέρου νὰ ἀποδεχθῇ τοὺς γαιάνθρακας δι’ ἑνὸς ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον ὀλίγας λέξεις μόνον ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει). Δευτέρα πλέον ἄρνησις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§96Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ποῖος Ὑπουργὸς εἶναι ὑπογεγραμμένος;

§97Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁ κ. Γούναρης. Εἶναι τὸ ἔγγραφον τῆς 7ης Ἰουλίου. Ἔχομεν λοιπὸν δευτέραν ἄρνησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν προμήθειαν. Καὶ τότε τί γίνονται τὰ 4 ἑκατομμύρια δραχμῶν διὰ τοὺς γαιάνθρακας; Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἐδέχετο νὰ πληρώσῃ, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τοὺς ἔκρινεν ἀκαταλλήλους διὰ τὴν κίνησιν τῶν πολεμικῶν πλοίων! Λύσις δὲν ὑπῆρχε, καὶ ὅμως ἔπρεπε νὰ δοθῇ μία λύσις, καὶ ἡ λύσις αὕτη εὑρέθη δι’ ἑτέρου ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, διὰ τοῦ ὁποίου λέγει ὅτι οἱ γαιάνθρακες οὗτοι εἰσὶν κατάλληλοι διὰ τὴν κίνησιν τῶν πολεμικῶν πλοίων! Ἰδοὺ τὸ ἔγγραφον (ἀναγινώσκει) «Πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κτλ. διὰ τοῦτο προτείνομεν ὅπως οἱ ἀποταμιευθησόμενοι γαιάνθρακες εἰσάγονται βαθμηδὸν δι’ ἀνάλωσιν παρὰ τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας διὰ τὰ γυμνάσια τοῦ στόλου». Τὸ πρῶτον ἔγγραφον ὁμιλεῖ ὅτι οἱ γαιάνθρακες οὗτοι εἶναι ἀκατάλληλοι διὰ τὴν κίνησιν τοῦ στόλου, τὸ δὲ ἄλλο ὁμιλεῖ ὅπως οἱ γαιάνθρακες οὗτοι εἰσαχθῶσιν βαθμηδὸν δι’ ἀνάλωσιν παρὰ τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας διὰ τὰ γυμνάσια τοῦ στόλου!

§98Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, τὰ ἔγγραφα νὰ τὰ διαβάζητε ὁλόκληρα, ὄχι τὰ μισά!

§99Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ τὸ ἀναγνώσω ὁλόκληρον. (Ἀναγινώσκει) Ἑπομένως ἐκ τοῦ ἐγγράφου τούτου ἔχομεν βεβαίωσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ὅτι θὰ παραλάβῃ τοὺς γαιάνθρακας τούτους καὶ θὰ τοὺς χρησιμοποιήσῃ διὰ τὰ γυμνάσια τοῦ στόλου, τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας καὶ διὰ τὴν διαρκῆ χρῆσιν τῶν ὑπηρετικῶν πλοίων καὶ τῶν ναυτικῶν ἐγκαταστάσεων, ἀντιθέτως, ἐπαναλαμβάνω, πρὸς τὰ ἄλλα ἔγγραφα, διὰ τῶν ὁποίων ἐβεβαίου τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὅτι οἱ γαιάνθρακες ἦσαν ἀκατάλληλοι διὰ τὴν κίνησιν τῶν πολεμικῶν πλοίων. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐρειδόμενον ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως ταύτης τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν προέβη εἰς τὴν σύνταξιν πρακτικοῦ, ἐν τῷ ὁποίῳ λέγει: (Ἀναγινώσκει) «ἐγκρίνει ὅπως οἱ ἀποταμιευθησόμενοι γαιάνθρακες εἰσάγονται βαθμηδὸν εἰς ἀνάλωσιν παρὰ τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας καὶ πρὸς χρῆσιν τῶν ναυτικῶν ἐγκαταστάσεων». Ἑπομένως οἱ γαιάνθρακες αὐτοὶ εὑρέθησαν θεωρούμενοι ὡς ἄχρηστοι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στόλου.

§100Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἔχει μεταβληθῇ ὁ πάγιος νόμος περὶ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, ὁ ὁποῖος προβλέπει διάθεσιν χρημάτων μόνον διὰ πολεμικὰς ναυτικὰς ἐπιχειρήσεις;

§101Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐπιτρέπεται διὰ πᾶσαν προμήθειαν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἀπαιτεῖται ἀπόφασις τοῦ ὑπουρ. Συμβουλίου. Τέλος πάντων διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἐπετεύχθη βεβαίως ὅπως δικαιολογηθῇ ἡ δαπάνη καὶ ἀπεστάλη τὸ ἀναγκαῖον χρηματικὸν ποσόν. Διημείφθησαν πλεῖστα ὅσα ἔγγραφα οὐδαμοῦ ὅμως ἀναφαίνεται οὔτε ὁ ἀρχιμηχανικὸς τοῦ Στόλου, οὔτε ὁ Ἄγγλος ἀρχιμηχανικός. Καὶ ἤρχισεν ὁ κατάπλους τῶν πλοίων εἰς Ναύσταθμον καὶ ἡ ἐκφόρτωσις τῶν γαιανθράκων. Ἐγένετο ἐκφόρτωσις εἰς Ναύσταθμον καὶ Πειραιᾶ δι’ ἐπιτάκτων πλοίων.

§102Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν συμφωνίαν καὶ παραλαβὴν ὁ ὁ πρέσβυς τὴν ἐνήργησεν;

§103Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μάλιστα. Εἶχε διατάξει καὶ δύο ἀξιωματικοὺς νὰ τὸν βοηθήσουν. Ἔφθασαν οἱ γαιάνθρακες εἰς Πειραιᾶ καὶ Ναύσταθμον, καὶ ἤρχισε περιέργως αὐτανάφλεξις. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰ ἔγγραφα, τὰ ἐπίσημα, τὰ ὁποῖα δὲν φέρουσιν ἡμερομηνίας, ἀλλὰ εἶναι προγενέστερα τῆς 11ης Σεπτεμβρίου (Ἀναγινώσκει). Αὐτὸ ἦτο τὸ δεύτερον τηλ)μα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀνήγγειλε πέντε αὐταναφλέξεις, αἱ ὁποῖαι ἀπήτουν ἐργάτας. Μετὰ δύο ἡμέρας ἀπεστάλη ἔγγραφον τοῦ Διευθυντηρίου τοῦ Ναυστάθμου ἔχον ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). Αὐτὸ εἶναι τὸ δεύτερον ἔγγραφον τοῦ Διευθυντηρίου τοῦ Ναυστάθμου. Παραλλήλως πρὸς ταύτας ὑπάρχει καὶ ἡ αὐταγάφλεξις εἰς τὰς γαιανθραποθήκας τοῦ Πειραιῶς, ἐκεῖ κατὰ περισσότερον λόγον. Ὁ λιμενάρχης τηλεγραφεῖ τῇ 3ῃ Σεπτεμβρίου, δι’ ἐπείγοντος τηλ)τος, ἔχοντος ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). Τῇ δεκάτῃ Σεπτεμβρίου ἕτερον «Τῇ ἑνδεκάτῃ Σεπτεμβρίου τρίτον τηλ)μα (Ἀναγινώσκει) τηλ)μα (Ἀναγινώσκει). «Αὐτανάφλεξις ἐξακολουθεῖ, καίτοι ἐγένετο χρῆσις πυροσβεστικῶν ἀντλιῶν καὶ ἐργατῶν.» Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ἑνὸς πλοίου ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐφορτώθησαν οἱ γαιάνθρακες τὰ αὐτὰ συνέβησαν, ὡς ἐξάγεται ἐξ ἑνὸς ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν πρὸς τὸν Ἄγγλον ἀρχιμηχανικόν, ἐπιθεωρητὴν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν, τὸ ὁποῖον λέγει ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει) Πρώτην φορὰν ἀναμιγνύεται ἤδη ὁ Ἄγγλος ἀρχιμηχανικός. Ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου πρώτην φοράν Οὔτε ὁ Ἕλλην ἀρχιμηχανικὸς φαίνεται πουθενὰ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο. Ὁ Ἄγγλος ἀρχιμηχανικὸς ἀπέστειλε δεύτερον ἔγγραφον, τὸ πρῶτον εἶναι: (Ἀναγινώσκει). Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ δεύτερον ἔγγραφον προκληθὲν πάλιν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. (Ἀναγινώσκει). Ἰδοὺ διατὶ δὲν ἐζητήθη ἡ γνώμη οὔτε τοῦ Ἕλληνος, οὔτε τοῦ Ἄγγλου ἀρχιμηχανικοῦ καὶ ἤδη οἱ γαιάνθρακες παραμένουσιν ἄχρηστοι, χρήσιμοι μόνον διὰ τὰς οἰκιακὰς χρήσεις. Εὐτυχῶς ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ἰδιοφυΐα ἔλυσε τὸ ζήτημα ἐπειδὴ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λυθῇ ἡ σύμβασις οὔτε διὰ τὰ ἀτμόπλοια, οὔτε διὰ τὰς γαιάνθρακας καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τοὺς λάβωμεν, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἀπέστειλε ἔγγραφον πρὸς τὸν Ἄγγλον ἀρχιμηχανικὸν τοῦ Στόλου, καὶ τὸν παρεκάλεσε νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του τί θὰ γίνωσι οἱ γαιάνθρακες. Ὁ Ἄγγλος ἀρχιμηχανικὸς τοῦ Στόλου εἶπεν ὅτι διὰ νὰ χρησιμοποιηθῶσι ἐπὶ τῶν πλοίων πρέπει νὰ ληφθῶσι τὰ ἑξῆς μέτρα. Πρῶτον δὲν πρέπει τὸ ὕψος νὰ ὑπερβαίνῃ τὸ 1½ μέτρον, δὲν πρέπει νὰ ἐφάπτωνται πρὸς τοὺς τοίχους, πρέπει ἐν τῷ μέσῳ νὰ γίνωνται διάδρομοι διὰ τὸν ἀερισμὸν, πρέπει νὰ εἰσάγωνται σωλῆνες καὶ ἐν μέσῳ τῶν σωλήνων νὰ ὑπάρχωσι θερμόμετρα καὶ αὐτὰ τὰ θερμόμετρα νὰ βλέπωνται καθ’ ἑκάστην καὶ τέλος ὅτι πρέπει νὰ ῥίπτεται καὶ νερό. Ἀλλὰ σᾶς λέγουν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ἰδιοφυΐα ἔλυσε τὸ ζήτημα πρακτικώτερον, διότι αὐτὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν. Αἱ ἀντλίαι τοῦ ὕδατος ἐνήργησαν, ἐγέμισαν αἱ ἀποθῆκαι ἐπέπλευσαν τὰ κάρβουνα ἐπὶ τοῦ ὕδατος καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον οὔτε ἀνάφλεξις ἐπῆλθεν ἔκτοτε οὔτε ἄλλο τι (ἱλαρότης). Κατόπιν τούτου ἤρχισαν αὐτὰ ὁπωσδήποτε νὰ ἐπιβιβάζωνται ἐπὶ τῶν διαφόρων πλοίων τῆς ἐπιτάξεως, ἀλλὰ μόνον τὰ μεγάλα κομμάτια, τὸ κόνιορ, διότι τὸ ψιλὸν παρέμεινε, δὲν ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιηθῇ. Οὕτω λοιπὸν μόνον τὰ μεγάλα κομμάτια χρησιμοποιοῦνται καὶ ὅλη ἡ προσπάθεια τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν εἶναι πῶς νὰ ξεφορτωθοῦν αὐτὸ τὸ κάρβουνο. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰ 4 ἑκατομμύρια εἶναι ζήτημα ἂν θὰ ἀποδώσωσι τὸ ὠφέλιμον ἔργον τοῦ 1 ἑκατομμυρίου. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ ἐπὶ δύο τηλεγραφημάτων περιεργοτάτων. Σᾶς εἶπον ὅτι ἐνῷ ἐν τῷ πρώτῳ τηλεγραφήματι πρὸς τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴν ἀνεφέρετο ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ προμήθεια, ὄχι μόνον 35 χιλ. τόννων Νιουκάστελ, ἀλλὰ καὶ 50 χιλ. τόννων Κάρδιφ, αἰφνηδίως ἡ προμήθεια Κάρδιφ οὐδαμοῦ πλέον ἀναφέρεται. Αὐτὸ δι’ ἐμὲ εἶναι ὀλίγον δυσεξήγητον καὶ μόνον ἕν τηλεγράφημα τοῦ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτοῦ μοὶ δίδει τὴν ὑπόνοιαν ὅτι παρενετέθησαν ξένα πρόσωπα πρὸς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, τὰ ὁποῖα ἐντὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν διεπραγματεύοντο.

§104Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν μοὶ ἐπιτρέπητε μίαν διακοπὴν ἐλπίζω ὅτι θὰ πεισθῆτε ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσητε.

§105Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μάλιστα.

§106Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν ἐζητούσατε ὁλόκληρον τὸν φάκελλον τῆς ὑποθέσεως ταύτης θὰ ἐβλέπατε ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν λαβὸν γνῶσιν ἐκ τηλεγραφήματος τοῦ κ. πρεσβευτοῦ ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις δὲν ἐπέτρεπε τὴν ἐξαγωγὴν γαιανθράκων Κάρδιφ, ἔγραψε εἰς τὸν ἀξιωματικὸν κ. Κλεομένην, διαμένοντα ἐν Ἀμερικῇ, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν γαιανθράκων Νιουκάστελ, νὰ ἐξελέγξῃ τὴν θερμαντικὴν αὐτῶν ἱκανότητα καὶ νὰ ὑποβάλῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν μελετῶν του.

§107Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μάλιστα, μάλιστα. Νὰ σᾶς εἴπω. Πρὶν φθάσωμεν εἰς τὸ τέρμα θὰ σᾶς εἴπω· Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, σᾶς εἶπον, δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ φακέλλῳ τι τὸ σχετικόν. Ἀλλὰ ὁ κ. βουλευτὴς εἶπε κάτι τι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπολύτως ἀνακριβές, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἀπηγόρευσε τὴν ἐξαγωγὴν γαιανθράκων Κάρδιφ.

§108Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρώτης ποιότητος.

§109Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὡρισμένων ποιοτήτων. Ἐκτὸς ὅμως τῆς δευτέρας ποιότητος, οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἦσαν ἀνώτεροι κατὰ πολὺ τῶν γαιανθράκων Νιουκάστελ, ἐκτὸς ὅμως τούτου ὑπῆρχον καὶ Ἀμερικανικοὶ γαιάνθρακες διὰ τῶν ὁποίων ἠδύνατο ἄριστα ὁ Στόλος κατ’ ἀποδεδειγμένον τρόπον νὰ τροφοδοτηθῇ. Ἑπομένως ἐπ’ αὐτοῦ βεβαίως δὲν ἐπιμένω, ἀφοῦ ἄλλως τε τὰ ἔγγραφα, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε, δὲν ὑπάρχουσιν ἐν τῷ σχετικῷ φακέλλῳ. Ἐπειδὴ ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἔχω πλήρη ἐμπιστοσύνην εἰς τὰς βεβαιώσεις σας, ὑπάρχει ἓν τηλεγράφημα τοῦ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτοῦ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν Γαλλιστὶ, τὸ ὁποῖον ἐν μεταφράσει ἔχει ὡς ἑξῆς: «Πληροφοροῦμαι ἐκ καλῆς πηγῆς ὅτι Μι«χαλινὸς καὶ ἕτερος τοῦ ὁποίου δὲν δύναμαι νὰ μεταδώσω «τὸ ὄνομα, διεπραγματεύετο διὰ λογαριασμὸν τῆς ἑλληνι«κῆς Κυβερνήσεως γαιάνθρακας Κάρδιφ».

§110Λ. ΝΑΚΟΣ. Ποῖος τηλεγραφεῖ;

§111Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁ Γεννάδιος, πρέσβυς ἐν Λονδίνῳ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν.

§112Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ποίαν ἡμερομηνίαν;

§113Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. 12 Ἰουνίου.

§114Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ποίου ἔτους;

§115Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τοῦ τρέχοντος ἔτους. Ἀπαντᾷ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν Γαλλιστὶ, ὡς ἑξῆς ἐν μεταφράσει: «Σᾶς πληροφοροῦμεν ὅτι ἡ πληροφορία σας εἶναι ἐσφαλμένη». Ὑποθέτω ὅτι τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν δύναται νὰ παραμείνῃ ἀνεξήγητον. Πρέπει νὰ σᾶς ἐξηγήσῃ ὁ ἐν Λονδίνῳ Πρεσβευτὴς ποῖαι ἦσαν αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι τὸν ἤγαγον ν’ ἀποστείλῃ τηλεγράφημα ἀνοικτὸν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν καταγγέλλον ὅτι ὁ Μιχαλινὸς διεπραγματεύετο τὴν ἀγορὰν γαιανθράκων ἐπ’ ὀνόματι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ διάψευσις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν βεβαίως δι’ ἐμὲ δὲν εἶναι ἐπαρκής. Διότι ἡ διάψευσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν βεβαίως δι’ ἐμὲ δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ἀπόδειξις, ὅτι οὐδὲν συνετελέσθη. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἕτερον τηλεγράφημα οὐχὶ τοῦ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτοῦ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἀλλὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν πρὸς τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιρρίπτεται καὶ κατ’ αὐτοῦ ἡ ὑπόνοια ἀπὸ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ ἀναγνώσω. Χρονολογία 12 Ἰουνίου, εἰς τὰς 27 Ἰουνίου ἀπεστάλη ἔγγραφον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν πρὸς τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴν (ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα Γαλλιστὶ). Δηλαδὴ διαδίδεται ἐν Πειραιεῖ, ὅτι οἱ ἄνθρακες ἠγοράσθησαν εἰς τιμὰς ηὐξημένας εὐαρεστηθῆτε νὰ ἀποστείλητε διὰ τοῦ πρώτου ταχυδρομείου πιστοποιητικὰ ἐπίσημα τῶν τρεχουσῶν τιμῶν κατὰ τὰς ἡμέρας καθ’ ἃς ὑπεγράφη τὸ Συμβόλαιον.

§116Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τὸ ἔστειλε τὸ τηλεγράφημα αὐτό;

§117Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν πρὸς τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴν κατόπιν τηλεγραφήματος ἐκείνου διὰ τοῦ ὁποίου ἀναφέρεται τὸ ὄνομα τοῦ Μιχαλινοῦ, ἔρχεται ὁ ὑπουργὸς πλέον, ὁ ὁποῖος ἐκφράζει ἀμφιβολίας περὶ τῆς διαχειρήσεως τοῦ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτοῦ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἔχω γνώμην ἐπ’ αὐτοῦ τί συμβαίνει, νομίζω, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο ἡ Βουλὴ νὰ ἐξακριβώσῃ τί ἐν προκειμένῳ ἐπὶ τέλους συμβαίνει. Ἀλλὰ ὑπάρχουσι καὶ μερικά τινα σημεῖα περιεργότερα, τὰ ὁποῖα ἐπίσης μὲ ἐνέβαλον εἰς ὑπονοίας ἔστω καὶ ἂν θεωρηθῶ ὀλίγον ὑπερβολικός. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν προβαίνει εἰς τὴν προμήθειαν γαιανθράκων ἀπ’ εὐθείας, ἀλλὰ διατάσσει εἰς τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴν νὰ μεταβῶσιν εἷς μηχανικὸς καὶ δύο μάχιμοι ἀξιωματικοὶ νὰ τὸν βοηθήσωσιν εἰς τὸ ἔργον. Καὶ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς θὰ ἐννοήσῃ τις ὅτι δὲν ὑφίσταται δόλος, διατί; διότι ἀφοῦ διατάσσει τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴν ποῖον συμφέρον ἦτο δυνατὸν νὰ ἀγάγῃ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν; Ἐπειδὴ ἐκλαμβάνομαι πάντοτε ὕποπτος ἔστω καὶ ἐξ ἰδιοσυγκρασίας ἀνεδίφησα ὅλον τὸν φάκελλον μετὰ προσοχῆς μεγάλης καὶ ὁμολογῶ ὅτι ἀνευρίσκω τινὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα δι’ ἐμὲ εἶναι τοὐλάχιστον ἀνεξήγητα. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν διατάσσει τὴν ἀγορὰν γαιανθράκων Νιουκάστελ ἐξ ὡρισμένων ὅμως ἀνθρακωρυχείων, δὲν ἐρωτᾷ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ στόλου, δὲν ἐρωτᾷ τὸν μηχανικὸν τὸν Ἄγγλον, οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς θέσιν νὰ τὸν πληροφορήσωσι περὶ τῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων. Διατί; Τοῦτο εἶναι ἄγνωστον. Προβαίνων εἰς προμήθειαν γαιανθράκων Νιουκάστελ δὲν ἐρωτᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν πάντοτε προέβαινεν εἰς τὴν προμήθειαν γαιανθράκων Νιουκάστελ, ἐπειδὴ δὲ πάντοτε συνέβαινον σφάλματα εἰς τὴν ἀποστολὴν τῶν γαιανθράκων τούτων κατέκρινα τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ τὸ διάστημα τῶν δύο πολέμων διὰ τὴν τοιαύτην προμήθειαν. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει κατὰ τινα τρόπον δύναται νὰ συνδυάσῃ τις τὴν ὕπαρξιν δόλου πρὸς τὴν καταδολίευσιν τοῦ νόμου, διότι προκειμένου περὶ προμηθείας 10.000.000 ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη τῶν ὑπευθύνων, διὰ νὰ μὴ ἀναλαμβάνῃ τις τοιαύτην εὐθύνην βεβαίως θὰ πρόκειται περὶ ἐπιπολαιότητος.

§118ΑΘ. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω περὶ τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ κ. Γενναδίου διὰ τοῦ ὁποίου ἀποδίδει ὁ κ. πρεσβευτὴς δόλον. Εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε;

§119Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. – Μάλιστα, ὁ Μιχαληνὸς καὶ ἄλλοι ἐπ’ ὀνόματι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως προβαίνουσιν εἰς διαπραγματεύσεις καὶ ἀγοράζουν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄγνωστον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, εὐθὺς δὲ ἐξ ἀρχῆς παρετηρήθη μία τάσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ὅπως ἡ φόρτωσις γαιανθράκων γίνῃ δι’ ἑλληνικῶν πλοίων. Ἐκ πρώτης ὄψεως βεβαίως τὸ πρᾶγμα εἶναι ὀρθόν, ἔπρεπε νὰ προτιμηθοῦν τὰ πλοῖα, τὰ Ἑλληνικά, ἀλλ’ εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενναδίου ἀναφέρεται πάλιν ὁ Μιχαληνὸς αἰτούμενος παρ’ αὐτοῦ νὰ δοθῇ ἡ μεταφορὰ τῶν γαιανθράκων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι εὐχαριστημένος οὔτε ἐκ τῆς ἐνεργείας τοῦ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτοῦ εἴτε διότι εἶχε ὑπονοίας διὰ τὴν μεροληψίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν εἴτε ἐξ ἐπιπολαιότητος προσπάθησε νὰ ἀποφύγῃ τὸν Μιχαληνὸν καὶ οὐδαμοῦ ἐν τῇ ἐκθέσει του καὶ εἰς τὰ τηλεγραφήματά του ἐξάγω κατὰ ποῖον τρόπον ἀπήντησε εἰς αὐτὸν ὁ Μιχαληνός. Εἰς τὸν Μιχαληνὸν καὶ τοὺς λοιποὺς Ἕλληνας ἐδηλώσαμεν ὅτι θὰ τοὺς λάβωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ σταματᾷ. Καὶ ἀρχίζει ἀμέσως τὸ ἔγγραφον τοῦ πρεσβευτοῦ περὶ ἀδυνάτου τῆς προμηθείας, περὶ ἐλλείψεως πλοίων καὶ λοιπά. Καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς ὁ Μιχαληνὸς εἰσήχθη εἰς τὸ μέσον καὶ πῶς ὁ πρεσβευτὴς ἐνῷ εἶχε προτάσεις τοῦ Μιχαληνοῦ, δὲν τὰς δέχεται, κατόπιν λέγει, ὅτι δὲν ἔχει πλοῖα καὶ ὁμολογῶ ὅτι εὑρίσκω λαβύρινθον ἐξ οὗ δὲν δύναμαι νὰ ἐξαγάγω συμπέρασμα θετικόν. Διότι δὲν διστάζω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ ἐνέργεια τοῦ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτοῦ δὲν εἶναι σαφής. Ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχον πλοῖα πῶς παρουσιάσθη ἔπειτα ὁ Μιχαληνός; καὶ πῶς δὲν τὸν ἐδέχθη; Αὐτὰ εἶναι ἀκατανόητα. Ἐπίσης πρῶτον λέγει ὅτι δύναται νὰ προμηθευθῇ γαιάνθρακας κατόπιν λέγει ἄλλο. Ἰδού. (Ἀναγινώσκει). Καὶ ἐδῶ ἴσως ὁ κ. Γιαννουλᾶτος θὰ εἰπῇ καλύτερα τὰ πράγματα. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐνῷ ἔχῃ προσφορὰς δὲν δύναται νὰ προμηθευθῇ γαιάνθρακας. Διότι τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἐγένετο προμήθεια γαιανθράκων 4,000,000 ἀκαταλλήλων εἰς τιμὴν 59 σελληνίων καὶ τὸ Κράτος ἐζημιώθη μεγάλον ποσόν. Ἐζήτησα παρὰ γαιανθρακεμπόρων ἐν Πειραιεῖ τὰς τιμὰς τοῦ Ἀμερικανικοῦ γαιάνθρακος κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ εἶδον ὅτι κατὰ Μάϊον οἱ ναῦλοι ἐξ Ἀμερικῆς ἦσαν 43 σελλήνια, οἱ δὲ γαιάνθρακες ἐξ ὧν ἐπρομηθεύετο ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις 13 σελληνίων, δηλαδὴ 56 σελληνίων ἀπέναντι τῶν 57, τιμῆς εἰς ἣν ἐπρομηθεύθημεν τοὺς γαιάνθρακας Νιουκάστελ, ἡ ἀποτυχία τῶν ὁποίων ἐγένετο πλέον γνωστὴ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέγνωσα.

§120Λ. ΝΑΚΟΣ. Ὁμιλήσατε περὶ ἐπιτροπῆς ἀξιωματικῶν. Ποία ἦτο αὕτη;

§121Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Θὰ σᾶς εἴπω τὰ πρόσωπα. Ὑπάρχει τηλεγράφημα πρὸς τὸν κ. Ματθαιόπουλον τὸ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). Ἀλλ’ οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι οὐδαμοῦ πλέον ἀναφαίνονται ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Ὅλην τὴν ὑπόθεσιν ἐνήργησεν ὁ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτής Σᾶς εἶπον ὅτι ἐνῷ εἰς τὸ ἔγγραφόν του ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν σαφῶς ὁρίζει, ὅτι ταῦτα εἶναι ἀκατάλληλα διὰ τὴν κίνησιν τοῦ στόλου καὶ διὰ τὴν χρῆσιν τῶν ἐμπορικῶν πλοίων ἀκόμη, κατόπιν ὑπέβαλεν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέγνωσα, εἰς τὸ Ὑπουργικὸν συμβούλιον δι’ οὗ ἐβεβαίου ὅτι οἱ γαιάνθρακες θὰ χρησιμοποιηθῶσιν διὰ τὰ γυμνάσια τοῦ στόλου καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς βεβαιώσεως ταύτης τὸ Ὑπουργικὸν συμβούλιον συνέταξε πρακτικὸν καὶ ἐπέτρεψε τὴν προμήθειαν τῶν γαιανθράκων. Τὸ δεύτερον αὐτὸ ἔγγραφον ἔχει οὕτω. (Ἀναγινώσκει). Εἰς τὰς 6 Ἰουνίου, ἐκ τῶν ὑστέρων, προεκάλεσε μίαν γνωμοδότησιν μαχίμου ἀξιωματικοῦ, τοῦ διευθυντοῦ τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι κατὰ τὴν γνώμην του οἱ γαιάνθρακες αὐτοὶ παράγουσι μὲν μέγα ποσὸν καπνοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι μέγα μειονέκτημα (ἀναγινώσκει). Αὐτὸ ἀπεδείχθη ἐξ ὅλων τῶν γεγονότων ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ζητήσω εὐθύνας διὰ τὴν τοιαύτην γνώμην μαχίμου ἀξιωματικοῦ, ἀλλ’ ὀφείλετε νὰ ὁμολογήσητε ὅτι τὸ ἔγγραφον αὐτὸ οὐδόλως καλύπτει τὴν εὐθύνην, διότι ἐγένετο πλέον κατόπιν ἑορτῆς. Ἐπίσης ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν διατελοῦν πλέον ἐν ἀπολύτῳ ἐλλείψει γαιανθράκων προεκήρυξε δημοπρασίαν δημοσιευθεῖσαν πρὸ 4 ἡμερῶν διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ τὴν προμήθειαν νέας ποσότητος γαιανθράκων 50000 τόννων Κάρδιφ, ὑπάρχει δὲ τὸ τηλεγράφημα, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐπέτρεψε τὴν ἐξαγωγὴν γαιανθράκων Κάρδιφ. Ὁ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτής, ὀφείλω νὰ μὴ σᾶς ἀποκρύψω, ἐζήτησε παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως τὴν ἄδειαν ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ γαιανθράκων, ἀλλ’ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἀπήντησεν ὅτι ἀπαγορεύει μὲν τὴν ἐξαγωγὴν γαιανθράκων ὡρισμένων ἀνθρακωρυχείων τῆς αʹ ποιότητος λόγῳ τῆς ὑφισταμένης ἀνάγκης διὰ τὸ πολεμικὸν ναυτικόν, ἐπιτρέπει δὲ τὴν ἐξαγωγὴν διὰ τὰς ἄλλας ποιότητας γαιάνθρακος Κάρδιφ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄριστος, ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει ἐφ’ ὅσον διὰ τοῦ ἐγγράφου τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ἔχομεν βεβαιωμένον ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ ἀγορὰ γαιάνθρακος Κάρδιφ καὶ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τοιαύτην προμήθειαν, νομίζω ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ εὐθύνης τοῦ Ὑπουργοῦ προβάντος εἰς προμήθειαν γαιάνθρακος Νιουκάστελ ἐπὶ παραβάσει τοῦ νόμου μὴ αἰτησαμένου τὴν γνωμοδότησιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποχρέωσιν ἐκ τοῦ νόμου νὰ ζητήσῃ τοῦ Ἕλληνος Ἀρχιμηχανικοῦ καὶ τοῦ Ἄγγλου Ἀρχιμηχανικοῦ, οἱ ὁποῖοι ὡς ἐκ τῶν ὑστέρων φαίνεται εἶχον τὴν γνώμην καὶ θὰ ἔδιδον τὴν γνώμην ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ προμήθεια τοιούτου γαιάνθρακος, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐξεπλήρου τὴν ἐπιτακτικὴν ἐκ τοῦ νόμου ὑποχρέωσιν ὅπως καὶ λόγῳ ἁρμοδιότητος ἀλλὰ καὶ λόγῳ ὑπευθύνου νὰ ζητήσῃ τὴν γνωμοδότησιν τῶν ἁρμοδίων ὑπὸ τοῦ νόμου προσώπων καὶ δὲν θὰ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ ἀναγγείλωμεν τὰς αὐταναφλέξεις καὶ τὰς ζημίας αὐτὰς τοῦ δημοσίου ἐν καιρῷ τοιαύτης οἰκονομικῆς κρίσεως. Ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως ἐξεταζομένου τοῦ πράγματος νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἐνέκρινε τὴν αἴτησίν μου ὅπως τὴν ἀπασχολήσω κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα. Ὀφείλω ἐπίσης νὰ σᾶς καταστήσω γνωστὸν ὅτι κατὰ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἐγένετο ἡ προμήθεια, δὲν ἐγνώριζε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ποία ποιότης γαιανθράκων ὑπῆρχεν εἰς τὸ ἐμπόριον ἐν Πειραιεῖ καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μοὶ ἐγεννήθη ἡ περιέργεια διατὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν προέβη εἰς τοιαύτην προμήθειαν διὰ 55000 τόννους, τοὺς ὁποίους ἠδύνατο νὰ τοὺς προμηθευθῇ ἐν οἱαδήποτε στιγμῇ ἀπὸ τὸ ἐμπόριον. Δὲν ἐλήφθη οὔτε κἂν αὐτὸ τὸ μέτρον ὥστε νὰ γνωρίζωσι ἂν ὑπῆρχον γαιάνθρακες ἢ οὐ ἐν τῷ ἐμπορίῳ. Ἐκ τῶν ὑστέρων πάλιν διὰ νὰ καλύψῃ τὴν εὐθύνην του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ζητεῖ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν νὰ γνωμοδοτήσῃ ποία καὶ πότε κατὰ τὴν 11ην Σεπτεμβρίου ἐγένετο προμήθεια. Ἡ διαταγὴ ἐδόθη εἰς τὸ τέλος Μαΐου ὅτε ἤρχισε πλέον ἡ ἐκφόρτωσις.

§122Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πότε;

§123Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἰς τὰς 11 Σεπτεμβρίου.

§124Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἤμην ἐγὼ Ὑπουργὸς τότε.

§125Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τότε ὁ Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος ἠρώτησεν, ἤθελε νὰ γνωρίσῃ ποῖον ποσὸν ὑπῆρχε κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ ἂν ἦτο δεδικαιολογημένη ἡ ἀγορά. Καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου ἀπαντᾷ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ σᾶς πληροφορήσω ἐὰν ὑπάρχῃ καὶ ποία ποσότης γαιανθράκων ὑπάρχει. Ἀλλὰ τὴν 1ην Μαΐου ὑπῆρχον αὐταὶ καὶ αὐταὶ αἱ ποσότητες γαιανθράκων ἐξ οὗ ἐξηγεῖται καὶ ἡ δευτέρα παράλειψις ὅτι πρὶν προβῶμεν εἰς δευτέραν προμήθειαν δὲν γνωρίζομεν ποία ποσότης γαιανθράκων ὑπῆρχεν εἰς τὸ ἐμπόριον ἐν Πειραιεῖ.

§126Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μήπως ἦτο πρόνοια τοῦ Ἐπιτελείου νὰ ἔχῃ ὁλόκληρον τὸ ποσόν;

§127Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν ἐγνώριζε τὸ Ἐπιτελεῖον καίτοι ἐν τῷ ἐγγράφῳ λέγει (Ἀναγινώσκει). Λοιπὸν βλέπετε ὅτι δὲν εἶχεν κἂν ἐρωτηθῇ τὸ Ἐπιτελεῖον· Ἐκ τῶν ὑστέρων ἐρωτᾶται τὸ Ἐπιτελεῖον ἀπὸ τὸν διάδοχόν του κ. Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος ἐπεθύμει νὰ μάθῃ ποία ποσότης γαιανθράκων ὑπῆρχεν. Ἐπίσης ἐπιθυμῶ—ἀλλὰ αὐτὴ ἡ ἐρώτησις δὲν γνωρίζω ἐὰν εἶναι ὀρθή—νὰ ἐρωτήσω τὸν ἀξιότιμον κ. πρώην Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν διατὶ ὑπάρχει ἓν τηλεγράφημα διὰ τοῦ ὁποίου ἐπισπεύδει τὴν μεταφορὰν τῶν γαικνθράκων, ὕστερον μάλιστα ἀπὸ τὰς αὐταναφλέξεις.

§128Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ διάδοχός μου Ὑπουργὸς ἐζήτησε τὴν ἐπίσπευσιν τῆς μεταφορᾶς τῶν ὑπολοίπων γαιανθράκων.

§129Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε;

§130Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δι’ αὐτὸ ἤθελον νὰ ζητήσω πληροφορίας ἐὰν αὐτὸς οὗτος ὁ Ὑπουργὸς εἶχε προκαλέσει γνωμοδότησιν. Αἰφνηδίως ὑπάρχει ἕν τηλεγράφημα μετὰ τὰς ἀναφλέξεις τὸ ὁποῖον λέγει (Ἀναγινώσκει). Δι’ αὐτὸ μοὶ ἐγεννήθη ἡ περιέργεια πῶς ἀφοῦ ὁ ἴδιος εἶχεν εἰπεῖ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιήσῃ, πρὸς τὶ αὐτὴ ἡ διαταγή;

§131Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ὡς θὰ ἴδητε ἐκ τοῦ ἐγγράφου, ὢν ὁ κ. Στράτος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἐζήτησε τὴν λῆξιν τοῦ συμβολαίου, ὅταν ἀπηγορεύθη ἐξ αὐτοῦ, ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν ὑπῆρχε πίστωσις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ δώσῃ, ὥστε νὰ γίνῃ ἡ μεταφορὰ τῶν γαικνθράκων αὐτῶν. Κατόπιν τῶν ἐνεργειῶν τὰς ὁποίας εἴδατε ἔφερα τὸ ζήτημα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ δὲ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ γίνῃ τίποτε.

§132Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δηλαδὴ νὰ λυθῇ ἡ σύμβασις.

§133ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐκτὸς τούτου ὁ κ. πρεσβευτὴς εἰς τὴν ἔκθεσίν του γράφει ὅτι κατόπιν δευτέρου ἢ τρίτου τηλεγραφήματος εἰς τὸ τελευταῖον τηλεγράφημα λέγει ὅτι πρέπει νὰ στείλητε τὰ χρήματα, διότι, ἐὰν δὲν σταλῶσι, θὰ ἐγείρουν διαμαρτυρίαν οἱ ἔμποροι, διότι κατακρατοῦν ἐκεῖ ἀποθήκας, θέλουν τόκους ἑπομένως θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώσωμεν παραπάνω ἀπ’ ὅ,τι ἐπλήρωσαν.

§134Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐζήτησα τὴν πληροφορίαν αὐτήν, διότι ἦτο ἀναγκαῖον ὑποθέτω.

§135ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς βάρος τίνος προϋπολογισμοῦ ἀπεφασίσθη ἡ πληρωμή;

§136Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§137ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διότι τὸ εἰσηγητικὸν ἔγγραφον ἀναγράφει νὰ ἐνεργηθῇ ἡ πληρωμὴ ἐκ μέρους τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου.

§138Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μάλιστα, τὸ κονδύλιον τὸ ὁποῖον ηὐξήθη εἰς 6.500.000· ἔλαβον τὰ χρήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐδικαιούμεθα νὰ λάβωμεν παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, δηλαδὴ τὰς προκαταβολὰς, τὰς ὁποίας εἶχε δώσει ἡ Κυβέρνησις, ἡ Ἀγγλικὴ, διὰ τὰ ἐν Ἀγγλίᾳ ἀντιτορπιλικὰ καὶ τὰ ὁποῖα μᾶς κατεβλήθησαν, τὸ ποσὸν τοῦτο ἐζήτησαν νὰ τὸ ἐξισώσωσι πρὸς τὸ ποσὸν τῶν γαιανθράκων.

§139ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ συμπέρασμα.

§140Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ ὑπόθεσις εἶναι σπουδαιοτάτη ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἐξακριβώσῃ τὰ γεγονότα, διότι ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ τὰ ἐξακριβώσω, ἐγὼ σᾶς λέγω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀληθῆ.

§141ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὶ προτείνετε;

§142Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Προτείνω νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, διότι ὅταν ἔρχεται ὁ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴς καὶ λέγει ὅτι ἐνῷ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν διέταξε νὰ ἀγοράσῃ γαιάνθρακας 5 ἀνθρακωρυχείων Κάρδιφ καὶ κατόπιν περὶ αὐτοῦ δὲν ἐγένετο οὐδεὶς λόγος καὶ ἔρχεται ὁ ἴδιος πρεσβευτὴς καὶ πληροφορεῖται ἐκ πηγῶν σοβαρῶν ὅτι ὁ Μιχαληνὸς διαπραγματεύεται τοὺς αὐτοὺς γαιάνθρακας, τὶ θέλετε νὰ σᾶς εἴπω ἐγώ; Μία σύστασις ἐπιτροπῆς, ἥτις θὰ ἐξακριβώσῃ τὰ πάντα, σᾶς ὑπόσχομαι δὲ ὑπευθύνως καὶ ὄχι ὑπευθύνως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι ἐν τῇ Βουλῇ λέγονται ἄνευ εὐθύνης, σᾶς ὑπόσχομαι ὅτι θὰ προσκομίσω ἀποδεικτικὰ μέσα, ὅτι ἡ σχέσις μεταξὺ τοῦ Μιχαληνοῦ καὶ τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἦτο χρηματική, ὅτι ἐχρηματίζετο διὰ τοῦ Μιχαληνοῦ.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτὰ νὰ δώσητε ἐξηγήσεις.

§144Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ τὰς περιφρονῶ τὰς ἐξηγήσεις. Ὁ κ. βουλευτὴς ὀφείλει νὰ ἐξαντλήσῃ τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἤρχισε καὶ θὰ ἀπαντήσω ἐπ’ αὐτοῦ. Διὰ τὸν κ. βουλευτὴν ἔχει ζητήσει ὁ εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν τὴν ἄδειαν καταδιώξεως ἀλλὰ, λόγῳ τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας, διεκόπη ἡ κατ’ αὐτοῦ ἀνάκρισις. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ ἐπὶ τῆς ἀδείας καταδιώξεως εἰς τὴν συζήτησιν ἐκείνην ποιούμενος χρῆσιν τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων θὰ τρίψω τὰ μοῦτρα ἐκείνων, οἵτινες ἔχουν τὸ θάρρος νὰ συκοφαντοῦν.

§145Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐμένα δὲν θὰ μοῦ τὰ τρίψῃς τὰ μοῦτρα, διότι ἔχω τὰς χεῖρας καθαρὰς καὶ τὸ μέτωπον, σὺ δὲν ἔχεις τὰς χεῖρας καθαρὰς διότι εἶσαι κλέπτης. (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις καὶ χειροκροτήματα.)

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς ἀνακαλεῖται εἰς τὴν τάξιν. Ἐνθυμίζω εἰς τὰ ἀκροατήρια ὅτι ἐὰν ἐπαναληφθοῦν τὰ χειροκροτήματα θὰ διατάξω νὰ ἐκκενωθοῦν. Ὁ κ. Τσουκαλᾶς ἀνακαλεῖται εἰς τὴν τάξιν.

§147Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀναγνωρίζω ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἀπέδωκα τὴν βαρυτάτην μομφὴν εἰς ἓν μέλος τοῦ Κοινοβουλίου καὶ πρώην Ὑπουργόν, διότι τὸν ἀπεκάλεσα κλέπτην, ἀλλὰ θὰ σᾶς γνωρίσω ὅτι τὴν μομφὴν αὐτὴν ἀπέδωκα εἰς αὐτὸν οὐχὶ ἅπαξ, οὐχὶ δὶς, ἀλλ’ ἑκατοντάκις ὑπευθύνως καὶ διὰ τῆς ὑπογραφῆς μου, καὶ δὲν εἶχε τὸ θάρρος νὰ μὲ καταγγείλῃ.

§148Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀφοῦ ἔχετε τρεῖς καταγγελίας ἐπανειλημμένας! Ἀφοῦ δὲν ἀφήσατε δικονομικὸν μέσον, ἵνα μὴ περαιωθῇ ἡ ἀνάκρισις.

§149Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγεννήθη πλέον προσωπικὸν ζήτημα καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτοῦ. Λοιπὸν κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1913 δι’ ἄρθρων, τὰ ὁποῖα ἐδημοσίευσα εἰς ὅλας τὰς ἐν Ἀθήναις ἐκδιδομένας ἐφημερίδας, ἀπέδωκα τὴν βαρυτάτην τῶν κατηγοριῶν εἰς τὸν ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας βουλευτήν, τοῦ ἀπέδωκα οὐδὲν πλέον οὐδὲν ἔλαττον ἔγκλημα προδοσίας. Τοῦ εἶπον ὅτι συνεταιρίσθη μεθ’ ἑνὸς καταστήματος, ὅτι ἐβράδυνε τὴν κατασκευὴν τῆς Σαλαμῖνος καὶ ἄλλα πολλά. Ὑπὸ τὸ βάρος τῆς κοινῆς γνώμης προέβη εἰς μίαν καταγγελίαν, καὶ τὶ νομίζετε ὅτι ἔκαμε; Μὲ κατήγγειλε διὰ τὴν Α κατηγορίαν καὶ διὰ τὴν Β δὲν μὲ κατήγγειλε. Εἰς τὸ φύλλον τῆς ἐφημερίδος Ἐμπρὸς τοῦ ἀπέδωκα δι’ ἑνὸς ἄρθρου τέσσαρας ὡρισμένας κατηγορίας. Μὲ κατήγγειλε διὰ τὰς τρεῖς, διὰ τὴν μίαν δὲν μὲ κατήγγειλε.

§150Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δι’ ὅλας σᾶς κατήγγειλα.

§151Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δι’ ὅλας; Ἀκούσατε, Κύριοι, τὸ βούλευμα τῶν ἐν Ἀθήναις πλημμελειοδικῶν ἵνα ἴδητε πῶς ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς διαστρέφει τὴν ἀλήθειαν καὶ ψεύδεται. Πρέπει νὰ σημειώσω ὅτι διὰ τὰς πράξεις, δι’ ἃς τὸν κατήγγειλα, προσεκλήθην ὑπὸ τῆς ἀνακρίσεως καὶ ἐζήτησα τὴν ἀπόδειξιν τῆς ἀληθείας, διότι συμφώνως πρὸς τὴν ποινικὴν δικονομίαν ἐπέδωκα τακτικὴν μήνυσιν καὶ προσεκόμισα τὰ ἀποδεικτικὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων ἐσκόπουν νὰ ἀποδείξω τὴν ἀλήθειαν. Ὁ κ. βουλευτὴς προσῆλθεν ἐνώπιον τῆς ἀνακρίσεως καὶ διὰ δύο ὑπομνημάτων αὐτοῦ — καὶ οὐ μόνον διὰ τῶν ὑπομνημάτων, ἀλλὰ καὶ παρευρέθη αὐτὸς οὗτος ἐν τῷ Συμβουλίῳ — ἐζήτησε νὰ ἀποστερηθῶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἀποδείξεως τῆς ἀληθείας, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι Ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ κατηγορηθῇ διὰ πράξεις ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν καθηκόντων του, καὶ τὸ Συμβούλιον μὲ ἀπεστέρησε τοῦ δικαιώματος τῆς ἀποδείξεως τῆς ἀληθείας. Ἀνέκοψα τὸ βούλευμα ἐνώπιον τῶν Ἐφετῶν, τὸ Ἐφετεῖον δὲ ἐρειδόμενον ἐπὶ τῆς Συνταγματικῆς διατάξεως καὶ πάλιν μοῦ ἀφῄρεσε τὸ δικαίωμα τῆς ἀποδείξεως τῆς ἀληθείας, προτίθεμαι δὲ ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἀκριβῶς νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα, καὶ νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον εἷς πρώην Ὑπουργός, ἓν μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, εἰς τὸ ὁποῖον ἀποδίδονται τοιαῦται κατηγορίαι, δύναται νὰ ἐπικαλῆται τὴν ἀσυλίαν τοῦ Ὑπουργικοῦ ἀξιώματος καὶ νὰ ἀποστερῇ ἕνα πολίτην, ὁ ὁποῖος ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν καθηκόντων του κατήγγειλε πρᾶξιν τινά, νὰ ἀποδείξῃ ἂν αὕτη εἶναι ἀληθὴς ἢ ὄχι. Ἐπειδὴ ὅμως μοῦ λέγει ὅτι μὲ κατήγγειλε δι’ ὅλας τὰς πράξεις, δι’ ἃς ἐγὼ τὸν κατηγόρησα, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι εἶναι ἀπολύτως ψευδὲς ἀποδεικνύεται δὲ τοῦτο καὶ ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων. Ἰδοὺ τὸ βούλευμα τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν (ἀναγινώσκει). Καὶ ἐρωτῶ, ὅσοι γνωρίζετε τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν, ψεύδεται ἢ ὄχι; «Διά τινος». Τὶ θὰ εἰπῇ «διά τινος». Σᾶς βεβαιῶ δὲ ὅτι εἰς τέσσαρας κατηγορίας μιᾶς ἐφημερίδος διὰ τὰς τρεῖς μὲ ἔχει καταγγείλῃ διὰ τὴν μίαν ὄχι. Ἀλλὰ θὰ τοῦ ἀναγνώσω καὶ ἓν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον τοῦ ἔγραψα καὶ διὰ τὸ ὁποῖον δὲν μὲ κατήγγειλε, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ νομισθῇ ὅτι ἐγὼ ἀπεκάλεσα ἕνα βουλευτὴν κλέπτην ὀχυρούμενος ὄπισθεν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας, τὸν ἀπεκάλεσα προηγουμένως ἐνυπογράφως καὶ τὸν προεκάλεσα. Τοῦ εἶχα γράψῃ κατὰ ποῖον τρόπον εἶχε προβῆ εἰς καταπατήσεις οἰκοπέδων καὶ μεταλλείων καὶ μοῦ ἀπήντησεν ὅτι αὐτὰ τὰ μεταλλεῖα ἦσαν τοῦ πατέρα μου. Τοῦ ἀπαντῶ. (Ἀναγινώσκει). Δι’ αὐτὸ δὲν ἐτόλμησε νὰ μὲ καταγγείλῃ διότι ἔχω εἰς χεῖράς μου τὰς ἀποδείξεις κατὰ ποῖον τρόπον ἐλήστευσε τὴν μονὴν τῆς Πεντέλης. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, σᾶς ἀνακαλῶ.

§153ΑΛΒ. ΚΟΥΡΙΕΛ. Καὶ εἰς τὰ καφφενεῖα δὲν λέγονται τοιαῦτα πράγματα.

§154Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἡσυχάσητε. Νὰ ἀνακαλέσω! Πρέπει νὰ ἀφίνωμεν λοιπὸν τὸν κ. Στράτον νὰ κλέψῃ ὅλην τὴν Ἑλλάδα;

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πληροφορῶ τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ συζητουμένη ἐπερώτησις γενικεύεται συνεπείᾳ αἰτήσεως αὐτῶν τούτων τῶν κ. κ. βουλευτῶν. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Στράτος.

§156Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταί, λυποῦμαι ὅτι θὰ ἐξαντληθῇ ἐντελῶς ἡ ὑπομονὴ ὑμῶν, διότι εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ μακρυγορήσω ἵνα ἐπαναφέρω τὴν ἀλήθειαν εἰς τὴν θέσιν της, κατασπαραχθεῖσαν δυστυχῶς δι’ ὅσων ἠκούσατε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου παρὰ τοῦ προλαλήσαντος, κατασπαραχθεῖσαν καὶ διὰ τῶν προφορικῶν του ἀνακοινώσεων, ἀλλὰ κατασπαραχθεῖσαν καὶ διὰ παραλείψεως ἀναγνώσεως τῶν δημοσίων ἐγγράφων, κατασπαραχθεῖσαν καὶ δι’ ἄλλον λόγον, διότι ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς, ἀγνοῶν γεγονότα, ἅτινα δὲν ἀναφέρονται ἐν τοῖς δημοσίοις ἐγγράφοις, διότι δὲν ἦτο τοῦτο δυνατόν, ἐθεώρησεν ὅτι τὸ ὀρθότερον μέσον ἵνα διαπλεύσῃ τὸ πέλαγος τῆς ἀγνοίας ὡρισμένων πραγμάτων ἦτο νὰ ἐκφράσῃ, κατὰ τὴν συνήθειαν αὐτοῦ, ὑπονοίας περὶ τῆς χρηστότητός μου. Τὸ ζήτημα τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων ὑπὸ τρία στάδια δύναται νὰ ἐξετασθῇ, τὸ στάδιον τῆς ἀνάγκης τῆς προμηθείας, τὸ στάδιον τοῦ τρόπου τῆς προμηθείας, καὶ τὸ στάδιον τῆς ποιότητος τῆς προμηθείας καὶ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν γαιανθράκων ἢ οὔ. Ἄρχομαι, κύριοι, ἀπὸ τῆς ἐξετάσεως τοῦ πρώτου σταδίου. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, εἰς πάντα ἀναμιγνυόμενον περὶ τὰ πολεμικὰ Ὑπουργεῖα ὅτι κατ’ ἔτος συντάσσεται ὑπὸ τῆς Ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Στρατοῦ τὸ λεγόμενον σχέδιον ἐπιστρατεύσεως. Τὸ σχέδιον ἐπιστρατεύσεως ἀπαιτεῖ ὄχι μόνον τὴν διαγραφὴν ὅλων τῶν κινήσεων, τῶν ἀπαιτουμένων διὰ νὰ συντελεσθῇ ἡ κινητοποίησις τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ καὶ τὴν παρασκευὴν ὅλων τῶν ὑλικῶν, τῶν ὁποίων ἡ παρουσία ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ δημοσίου εἶναι ἀπαραίτητος, ἵνα ἡ κινητοποίησις συντελεσθῇ. Τοιαῦτα δὲ ὑλικὰ εἶναι ὁ ὁπλισμός, ὁ ἱματισμός, αἱ πρῶται τροφαὶ καὶ ἡ κίνησις τῶν μεταγωγικῶν, σιδηροδρόμων καὶ πλοίων. Σχέδιον ἐπιστρατεύσεως, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἐξησφαλισμένα τὰ μέσα τῆς κινητοποιήσεως τοῦ στρατοῦ, ἀποτελεῖ χάρτην ἄγραφον καὶ βεβαίως ἡ κατάρτισις τοιούτου σχεδίου ἄνευ τῶν ἀπαιτουμένων πρὸς ἐφαρμογὴν αὐτοῦ στοιχείων εἶναι προδοσία κατὰ τοῦ Κράτους. Τοιοῦτον σχέδιον ἐπιστρατεύσεως, συνέταξεν ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία, ὡς συνήθως, καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1914, ἀκριβῶς δὲ ἐπειδὴ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος 1914 εὑρισκόμεθα ἐν ἐξελίξει τοῦ στρατιωτικοῦ ὀργανισμοῦ μεταβαίνοντες ἀπὸ τῆς παλαιᾶς συνθέσεως τοῦ στρατοῦ εἰς τὴν νέαν, καὶ ἔχοντες νὰ περιλάβωμεν διπλάσιον ἀριθμὸν ἐφέδρων ἀλλὰ καὶ νὰ κινητοποιήσωμεν τετραπλάσιον ἀριθμὸν μονάδων παρ’ οἷον ἐκινητοποίησε τὸ Κράτος κατὰ τὸ 1912, ἕνεκα τῶν λόγων τούτων τὸ ποσὸν τῶν μέσων τῆς κινήσεως ἦτο ὑπερμέγεθες. Ἡ Ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία τοῦ Στρατοῦ διὰ ἐγγράφου της τῆς 25 Νοεμβρίου 1914 ἀνεκοίνωσεν ὅτι ἀπαιτεῖται ἵνα ὑπάρχῃ ἕτοιμος ἀριθμὸς ἀτμοπλοίων κατ’ εἶδος προβλεπομένων ἐν τῷ πίνακι, καὶ ποσὸν γαιανθράκων πρὸς κίνησιν τούτων περὶ τοὺς 45–55.000 τόννους ἐν συνόλῳ. Ταῦτα ἀνεκοίνωσε ἡ Διεύθυνσις τῆς Ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἐν τῷ ἐγγράφῳ τούτῳ καθορίζεται, ὅτι δὲν ἀρκεῖ μόνη ἡ ὕπαρξις τῶν γαιανθράκων τούτων, ἀλλ’ ὅτι πρέπει τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν γαιανθράκων νὰ εἶναι κατανεμημένον εἰς τοὺς λιμένας, κατὰ τοὺς ὁποίους θὰ γίνῃ ἡ μεταφορὰ τῶν στρατευμάτων κυρίως δ’ εἰς Πειραιᾶ καὶ εἰς Θεσσαλονίκην. (Ἀναγινώσκει τὸ ἔγγραφον). «Ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία τοῦ Στρατοῦ πρὸς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον τοῦ Ναυτικοῦ. — Ἐν Ἀθήναις τῇ 25ῃ Νοεμβρίου 1914. Ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὰ 588 καὶ 785 ἐ. ἔ. ὑμέτερα ἔγγραφα καὶ τὸ ἐν ἰσχύϊ σχέδιον μεταφορῶν ἐπιστρατεύσεως, ὡς ἐσχάτως ἐτροποποιήθη, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀποστείλω ὑμῖν συνημμένως δύο πίνακας, ἐξ ὧν ἐμφαίνεται ὁ ἀριθμὸς καὶ τὸ εἶδος τῶν ἀτμοπλοίων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ὦσιν ἕτοιμα ἀνὰ τοὺς λιμένας τοῦ Κράτους καθ’ ἡμέρας ἐπιστρατεύσεως. Τὰ πλοῖα ταῦτα θὰ παραμείνωσι κατὰ μέσον ὅρον τέσσαρας ἕως πέντε ἑβδομάδας ἐν πλῷ, ὥστε θὰ ἀπαιτήσωσι πρὸς 15 περίπου τόννους ἡμερησίως, 45–55 χιλιάδας τόννων ἐν συνόλῳ. Καὶ ἡ μὲν πρώτη πλήρωσις τῶν ἀνθραποθηκῶν αὐτῶν θὰ γίνῃ ἐν Πειραιεῖ, καθὼς καὶ ἡ ὕδρευσις, τὸ κέντρον ὅμως τοῦ ἀνεφοδιασμοῦ θὰ μεταφερθῇ ἀμέσως εἰς Θεσσαλονίκην, ὑποχρεωτικὸν λιμένα ἀποβιβάσεως ὅλων τῶν στρατιωτικῶν μεταφορῶν. Ἐὰν λοιπὸν ἀφαιρέσωμεν περὶ τοὺς 12–15 χιλ. τόννων τῆς πρώτης ἀνθρακεύσεως, ὁλόκληρον τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν πρέπει νὰ εὑρίσκεται εἰς Θεσσαλονίκην μετὰ τοῦ ἀναλόγου προσωπικοῦ καὶ ἀριθμοῦ τινος ῥυμουλκῶν πρὸς πλήρωσιν τῶν φορτηγίδων καὶ ἀνθράκευσιν τῶν πλοίων, ἐφ’ ὅσον ταῦτα θὰ καταφθάνωσιν ἐκεῖ, 20 καθ’ ἑκάστην κατὰ μέσον ὅρον. Ἀλλὰ καὶ ἐν Πάτραις πρέπει νὰ ὑπάρχῃ παρακαταθήκη τις ἐκ τριῶν χιλιάδων τόνων διά τινα σκάφη ἐκτελοῦντα μεταφορὰς ἐπιστρατεύσεως εἰς τὴν Δυτικὴν Ἑλλάδα καὶ βραδύνοντα νὰ μεταβῶσιν εἰς Θεσσαλονίκην. Τούτων οὕτως ἐχόντων πρέπει ἐπαρκὲς ποσὸν γαιανθράκων νὰ εὑρίσκεται φορτωμένον ἐπὶ πλοίων καὶ νὰ ἔχωμεν προχείρως περὶ τὰς 5000τόνων ἐπὶ πλέον τῶν ὑπολογιζομένων ἕνεκα τοῦ ἀδυνάτου τῆς ἐπακριβοῦς διαθέσεως τῶν εἰς τὰς διαφόρους θέσεις ἤτοι Πειραιᾶ, Θεσσαλονίκην, Σῦρον καὶ Πάτρας ἀπαιτουμένων ποσῶν. Γεννᾶται ἤδη τὸ ζήτημα, πόθεν θὰ ληφθῶσιν οἱ γαιάνθρακες οὗτοι, διότι ἀναλόγως τῶν ἀποθηκῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ χρησιμοποιηθῶσι, πρέπει νὰ παρασκευασθῶσιν ἀπὸ τοῦδε πάντα τὰ ληπτέα μέτρα πρὸς ἔγκαιρον ἐφοδιασμὸν τῶν πλοίων τῶν μεταφορῶν, καθότι ἡ ἀκριβὴς καὶ ἐμπρόθεσμος ἐκτέλεσις τοῦ σχεδίου ἐπιστρατεύσεως κατὰ πολὺ ἐκ τούτου ἐξαρτᾶται καὶ ἀποτελεῖ διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας ζήτημα ὑψίστης σπουδαιότητος. Ταῦτα ἔχων ὑπ’ ὄψιν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς καὶ πάλιν, ὅπως εὐαρεστούμενοι, μελετήσητε τὸ ζήτημα ἵνα καταρτίσωμεν ἀπὸ τοῦδε ἐν κοινῇ συνεννοήσει πάσας τὰς ἐν περιπτώσει ἐπιστρατεύσεως ἐκδοθησομένας διαταγάς. Β. Δούσμανης» Ὥστε ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία τοῦ στρατοῦ πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ σχεδίου ἐπιστρατεύσεως προϋπέθετε τὴν ἀνάγκην ὄχι μόνον τῆς ὑπάρξεως τῶν 55 χιλ. τόννων γαιανθράκων, οἵτινες ἐκρίνοντο ὑπ’ αὐτῆς ἀναγκαῖοι διὰ τὴν ἐπὶ 4 ἑβδομάδας κίνησιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν μεταγωγικῶν, ἀνερχομένων εἰς 500 κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ ἕνεκα τοῦ ἀδυνάτου τῆς ἀκριβοῦς διανομῆς τῶν γαιανθράκων ἐγνωμοδότησε ὅτι 5000 ἐπὶ πλέον τόννοι γαιανθράκων ἔπρεπε νὰ εἶναι διαθέσιμοι. Τὸ ἔγγραφον ἐστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τῇ 25 Νοεμβρίου 1914. Τὴν 2 Δεκεμβρίου 1914 ὁ ὑποναύαρχος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Ναυτικοῦ ἐκθέτει πρὸς τὴν διεύθυνσιν τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). «Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσω ὑμῖν ὅτι θεωρῶ ἀπαραίτητον νὰ ὑπάρχωσι πάντοτε ἐν παρακαταθήκῃ τοὐλάχιστον 60,000 τόννοι γαιάνθρακες διὰ τὰς πρώτας ἀνάγκας τῆς κινήσεως τοῦ Στόλου ἐν πολεμικῇ δράσει, ὡς ἐπίσης ποσὸν πλέον τῶν 50,000 τόννων γαιανθράκων διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ συγκεντρώσεως τοῦ στρατοῦ. Τὸ σήμερον ὑπάρχον ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ Δημοσίου ποσὸν γαιανθράκων εἶναι περίπου τόννοι 65,000, ἐξ ὧν πλεῖστοι εἶναι τῆς τελευταίας προμηθείας ἐξ Ἀμερικῆς, δηλαδὴ ποιότητος μὴ δυναμένης νὰ συγκριθῇ μὲ τὴν πρώτην τοιαύτην Κάρδιφ. Ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον ἡ προμήθεια πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἐν ἀρχῇ τοῦ ἐγγράφου μου ἀναφερομένου ποσοῦ νὰ γίνῃ ἐκ πρώτης ποιότητος Κάρδιφ, ὅπερ νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Στόλου, τὸ δὲ διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Στρατοῦ ποσὸν νὰ ληφθῇ ἐκ τοῦ ἐναποθηκευμένου Ἀμερικανικοῦ τοιούτου ὁ ὑποναύαρχος Ἀρχηγός Σ. Δούσμανης». Οὕτω ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Ὑπουργείου Ναυτικῶν υἱοθετῶν τὴν πρότασιν τῆς Ἐπιτελικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Στρατοῦ ὑποβάλλει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τὴν ἀνάγκην ὑπάρξεως 60 χιλ. τόννων γαιανθράκων διὰ τὴν πολεμικὴν κίνησιν τοῦ Στόλου καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς προμηθείας 50000 τόννων γαιανθράκων κατωτέρας ποιότητος διὰ τὴν ἐπιστράτευσιν καὶ τὴν μεταφορὰν τοῦ κατὰ ξηρὰν Στρατοῦ. Ἀλλὰ διατί ὁ Ὑποναύαρχος Ἀρχηγὸς τῆς Ἐπιτελικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ναυτικοῦ ποιεῖται τὴν διάκρισιν τῶν διαφόρων ποιοτήτων τῶν γαιανθράκων καὶ συνιστᾷ τοιούτους καλλιτέρας ποιότητος διὰ τὴν πολεμικὴν κίνησιν τοῦ Στόλου καὶ κατωτέρας ποιότητος διὰ τὴν κίνησιν τῶν μεταγωγικῶν τοῦ Στρατοῦ; Κύριοι, ὀφείλω νὰ σᾶς δώσω ἐξηγήσεις ὀλίγας ἐν βραχεῖ. Ἀφ’ ἧς ὑπῆρξε καὶ λειτουργεῖ Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν ἐν Ἑλλάδι, οὐδέποτε ἐμελετήθη σπουδαίως ὑπὸ τῶν ὑπηρεσιῶν τὸ ζήτημα τῆς ἀναλώσεως τῶν γαιανθράκων, οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλ’ οὐδὲ περὶ τοῦ τρόπου τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων ἐγένετο μελέτη. Δυστυχῶς ἡ Ναυτικὴ Ὑπηρεσία πάσχει ἀνέκαθεν τοιαύτας ἀτελείας ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως ἀνδρῶν εἰδικῶν εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους τῆς ὑπηρεσίας. Τί νομίζετε συμβαίνει; Ἀγοράζονται πρώτης ποιότητος γαιάνθρακες διὰ τὴν Ναυτικὴν Ὑπηρεσίαν καὶ καταναλίσκονται γαιάνθρακες Κάρδιφ εἰς τὰ ἐργοστάσια, τὰς ἀτμακάτους καὶ τὰ πλοῖα, τὰ βοηθητικά. Τοῦτο γινόμενον γνωστὸν εἰς πάντα εἰδικὸν ναυτικοῦ Κράτους ἤθελε τὸν κάμει νὰ γελάσῃ, διότι ὅσον εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ποιότης τῶν γαιανθράκων Κάρδιφ διὰ τὰ θωρηκτὰ καὶ διὰ τὰ ἀντιτορπιλλικά, τόσον εἶναι σπατάλη καὶ χύσις χρήματος εἰς τὴν θάλασσαν καὶ τὸν ἄνεμον ἡ ἀγορὰ γαιανθράκων Κάρδιφ πρὸς κατανάλωσιν διὰ τὰς ἀτμακάτους, τὰ ἐργοστάσια καὶ τὰ ὑπηρετικὰ πλοῖα ὡς ἡ Κίσσα, ἡ Ἀηδών, ὁ Κανάρης κ.λ.π. Εἶχον τὸ εὐτύχημα νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα τοῦτο μετὰ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἀγγλικῆς Ναυτικῆς ἀποστολῆς καὶ ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ τὸ ἐξετάσω ἐξ ἐκθέσεως τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποβάλει ἄλλοτε ὁ ἡμέτερος ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴς κ. Γεννάδιος, ὅστις ἐφιστᾶ τὴν προσοχὴν τοῦ Ὑπουργείου ἵνα μελετηθῇ καλῶς τὸ ζήτημα τῆς προμηθείας καὶ ἀναλώσεως τῶν γαιανθράκων διότι πάσχει τὸ Κράτος μεγίστην καὶ διττὴν ζημίαν, πρῶτον τὴν ζημίαν, ἥτις προσγίνεται διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ πρώτης ποιότητος γαιάνθρακος εἰς ἀνάγκας, αἵτινες δύνανται νὰ ἐξυπηρετηθῶσι διὰ κατωτέρας ποιότητος καὶ δεύτερον τὴν ζημίαν ἥτις προσγίνεται ἐκ τοῦ ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν πλήρει ἀγνοίᾳ τῆς διαφορᾶς τῶν ποιοτήτων τῶν διαφόρων φρεάτων ἑκάστης μάρκας γαιανθράκων καὶ τῶν ὅρων τοῦ ἐμπορίου. Οὕτω δὲ ἀποτεινόμεθα ἑκάστοτε καὶ ζητοῦμεν, «δώσατέ μας γαιάνθρακας μάρκα τάδε» ἀλλ’ ἡ μάρκα τάδε ἔχει 4, 5, 6 φρέατα καὶ ἐπωφελοῦνται οἱ πωληταὶ τῆς ἀγνοίας τῶν μὴ γνωριζόντων τὰς διακρίσεις τῶν ποιοτήτων ἀγοραστῶν καὶ δίδουσιν μὲν τὴν ζητουμένην μάρκα, ἀλλ’ ἀπὸ τὸ φρέαρ, τὸ ὁποῖον τοῖς συμφέρει. Τοιουτοτρόπως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν πίπτει θῦμα τῆς ἀγνοίας του περὶ τὰς διακρίσεις τῶν ποιοτήτων τῶν γαιανθράκων καὶ τῆς εὐφυΐας τῶν πωλητῶν. Διὰ ταῦτα τὰ ζητήματα κατέστησεν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν προσεκτικὸν ὁ κ. πρεσβευτὴς κατὰ τὸ θέρος τοῦ 1913. Ἔκτοτε ἐξηκολούθησεν ὁ αὐτὸς τρόπος τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων παρ’ ὅλων τῶν διαδόχων Ὑπουργῶν. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων τὸ Ναυτικὸν Ἐπιτελεῖον ὑπέδειξε τὴν ἀνάγκην τῆς διακρίσεως τῶν γαιανθράκων τοὐλάχιστον κατὰ ποιότητα καί, ἐφ’ ὅσον θὰ ἦτο δυνατόν, τῆς διακρίσεως εἰς ποιότητα χρήσιμον διὰ τὰς πολεμικὰς ἀνάγκας καὶ εἰς ποιότητα χρησιμοποιηθησομένην διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν πλοίων τῶν μεταφορῶν τοῦ στρατοῦ. Οὕτω λοιπὸν εἶχον τὰ πράγματα τὴν 2 Δεκεμβρίου 1914. Ἐνέργεια προμηθείας γαιανθράκων δὲν ἐγένετο ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον, δὲν ἐγένετο δὲ προμήθεια, διότι ἡ παρακαταθήκη τῶν δημοσίων ἀποθηκῶν ἀνήρχετο εἰς 65 χιλ. τόννους γαιανθράκων, ἦτο δὲ πιθανὸν ὅτι καὶ ἡ παρακαταθήκη τῶν ἐμπορικῶν ἀποθηκῶν ἦτο τοιαύτη ὥστε νὰ δύναται τὸ Κράτος ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης νὰ στηριχθῇ ἐπὶ ἑνὸς ποσοῦ 35 χιλ. τόννων εὑρισκομένων εἰς τὰς ἀποθήκας, τὰς ἰδιωτικάς. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, βεβαίως τὴν στιγμὴν ἐκείνην δὲν ἐπεῖγεν ἡ λῆψις μέτρου προμηθείας γαιανθράκων ἀμέσως. Ἀλλὰ εὑρισκόμεθα κατόπιν τὴν ἑβδόμην Ἀπριλίου 1915, ὁπότε ὑποβάλλεται πίναξ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου γνωστοποιοῦντος τὸ ὑπάρχον ἐφόδιον εἰς παντοειδὲς ὑλικὸν καὶ τὰς ἀνάγκας, αἵτινες ἐμφανίζονται διὰ τὸ ναυτικόν, διά τε τὴν ἐπιστράτευσιν αὐτοῦ καὶ δι’ ἑξάμηνον πολεμικὴν δρᾶσιν. Οἱ πίνακες ἀφορῶσι ὁλόκληρον τὸ ὑλικόν. Δύναμαι δὲ νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι, ὅτε παρέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἡ ἐξάντλησις τῶν ἀποθηκῶν εἰς ὑλικὸν ἦτο μεγίστη καὶ περὶ τούτου, μαρτυρεῖ ὁ πίναξ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου, ὅστις ἔχει λεπτομερῶς πάντα τὰ ὑλικὰ καταγράψει, ἀναφέρει δὲ τίνα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἀνάλωσιν τοῦ 1915 ἐν κανονικῇ καταστάσει, τίνα ἀπαιτοῦνται διὰ παρακαταθήκην ἐπιστρατεύσεως καὶ τίνα ἀπαιτοῦνται δι’ ἑξάμηνον πολεμικὴν δρᾶσιν, ἐπίσης δὲ τί ὑλικὸν ὑπάρχει. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνώσω τὸν πίνακα δι’ ὅλα τὰ ὑλικά, διότι δὲν ἐπιτρέπεται, οὔτε ἐνδιαφέρον διὰ τὴν Βουλὴν εἶναι τοῦτο οὔτε καὶ συμφέρον εἰς τὸ Κράτος εἶναι νὰ γίνῃ ἀνάγνωσις ἑνὸς ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον ἔχει χαρακτῆρα ἐμπιστευτικόν. Διὰ τοὺς γαιάνθρακας ἀναφέρει ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου πόσον ὑπάρχει ποσὸν ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ Δημοσίου.

§157Π. ΓΚΙΝΗΣ. Πότε τὸ ἀναφέρει;

§158Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὴν 7 Ἀπριλίου 1915. Τὴν 1 Ἀπριλίου ἀναφέρει ὡς ὑπάρχον ποσὸν εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ δημοσίου 50.000 τόνων.

§159Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Πόσον παρελάβετε σεῖς;

§160Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἀναφέρω. Πόσον ποσὸν ὑπῆρχεν ἐν ταῖς ἀποθήκαις ἐμοῦ Ὑπουργοῦντος. Ἐγὼ πιθανόν, κύριε συνάδελφε, νὰ παρέλαβον καὶ 60.000 τόννους, διότι ἐγὼ ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῇ 25ῃ Φεβρουαρίου. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ἐγένετο ἀνάλωσις.

§161Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Εἴπετε ὅτι, ὅταν ἀνελάβετε τό Ὑπουργεῖον, δὲν ἦτο εἰς τὰς ἀποθήκας ποσόν τι.

§162Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω ποῖον ποσὸν ὑπῆρχε τὴν 25 Φεβρουαρίου. Ἀλλὰ τὴν πρώτην Ἀπριλίου ὁπότε συνέταξε τὸν πίνακα ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου — τοιοῦτον δὲ πίνακα ὑποβάλλει κατὰ μῆνα — βεβαιοῦται ἡ ὕπαρξις 50,000 τόννων γαιανθράκων ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ δημοσίου διὰ τὴν ἀκρίβειαν μάλιστα 47.452.

§163Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Τέλη Φεβρουαρίου;

§164Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἔχω πίνακα διὰ τὰ τέλη Φεβρουαρίου.

§165Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἶναι Κάρδιφ;

§166Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι. Εἶναι ἐπαναλαμβάνω, μικτὴ ἐναποθήκευσις ἤτοι παλαιᾶς προμηθείας, τὴν ὁποίαν εἶχον ἄλλοτε ἐνεργήσει ἐγώ, καὶ Ἀμερικανικῆς.

§167Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Διὰ τὸν στόλον;

§168Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τὸν στόλον, πολεμικῆς ἀνάγκης καὶ πολεμικῆς ἀναλώσεως ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ναυτικοῦ ἐπιτελείου ὁρίζει διὰ τῶν πινάκων του ποσὸν ἀναγκαιοῦν δι’ ἑξάμηνον πολεμικὴν δρᾶσιν τοῦ στόλου 150,000 τόννων καὶ ποσὸν ἀναγκαιοῦν διὰ παρακαταθήκην τῶν πρώτων ἀναγκῶν τῆς ἐπιστρατεύσεως τοῦ στόλου 65.000 τόννων, ποσὸν ἀναγκαιοῦν διὰ γενικὴν ἐπιστράτευσιν καὶ συγκέντρωσιν τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ 55.000 τόννων. Αὐτὸν τὸν πίνακα τῶν ἀναγκῶν ὑπέβαλεν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ναυτικοῦ ἐπιτελείου τὴν 7ην Ἀπριλίου 1915 εἰς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 210 σχετικῆς διαταγῆς.

§169Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ φακέλλῳ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον.

§170Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν τὸ εἴδατε, φαίνεται. Αὐτὸ εἶναι ἐπίσημον ἀντίγραφον, τὸ ὁποῖον ἔχω ἐγώ.

§171Π. ΓΚΙΝΗΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι εἰς τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα δὲν ὑπάρχει αὐτὸς ὁ πίναξ.

§172Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λυποῦμαι πολὺ ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ, ἀλλὰ ἐγὼ τὸν ἔχω κεκυρωμένον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον.

§173Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ τὸν ἔχετε σεῖς, ἀλλὰ δὲν κατετέθη.

§174Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βεβαίως τὸν ἔχω ἐγώ· Εἴχετε τήν ἀξίωσιν νὰ ἔλθω ἐδῶ χωρὶς νὰ ἔχω ἔγγραφα;

§175Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ εἰς τὸν φάκελλον τὸ ἔγγραφον αὐτό.

§176Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ δικαιοῦμαι νὰ παραπονεθῶ, ὡς ὀρθῶς λέγει ὁ συνάδελφος κ. Βοζίκης, διότι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ εἰς τὸν φάκελλον τὸ ἔγγραφον αὐτό καὶ νὰ μὴ παραλείψῃ νὰ τὸ καταθέσῃ.

§177Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Οἱ τμηματάρχαι πταίουσιν.

§178Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἔγγραφον αὐτὸ μὲ ὠφελεῖ καὶ ὤφειλε νὰ εἶναι κατατεθειμένον.

§179Χ. ΠΛΟΥΜΙΔΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει τὸ ἰδικόν σας ἔγγραφον;

§180Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οὔτε αὐτὸ ὑπάρχει. Δὲν τὸ βλέπω.

§181Χ. ΠΛΟΥΜΙΔΑΚΗΣ. Περίεργον.

§182Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τὴν περιέργειαν αὐτὴν πρέπει νὰ ζητηθῇ εὐθύνη ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν.

§183Λ. ΝΑΚΟΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν ἀφοῦ τὸ ἔγγραφον δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ φάκελλον (θόρυβος).

§184Π. ΓΚΙΝΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν εἰλικρινῆ συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐφ’ ὅσον βουλευταὶ ἔχουσιν εἰς τὰς οἰκίας των ἐπίσημα ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικοβοιωτίας ἔχει ζητήσει τὴν κατάθεσιν ὅλων τῶν ἐγγράφων, τῶν σχετιζομένων μὲ τὴν ἀγορὰν τῶν γαιανθράκων Νιουκάστελ, ἐλλείπει τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ἐκ τῶν κατατεθέντων, σήμερον δὲ εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας βουλευτοῦ.

§185Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εὑρίσκεται τὸ πρωτότυπον, ἀλλὰ τὸ ἀντίγραφον.

§186ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος δύναται νὰ πεισθῇ περὶ τούτου;

§187Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παραδίδω εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τὸ ἔγγραφον διὰ νὰ βεβαιώσῃ τὴν κύρωσιν αὐτοῦ.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐπίσημον ἔγγραφον.

§189Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἶναι ὁ τμηματάρχης, τὸ ὄργανον διὰ τοῦ ὁποίου ἐτελέσθησαν ὅλα αὐτά· διατὶ ἐπὶ δύο μῆνας δὲν ἑτοιμάσθησαν τὰ ἔγγραφα;

§190Λ. ΝΑΚΟΣ. Μήπως ἔχουσι συμφέρον;

§191Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Ἐὰν ὁ κ. Τσουκαλᾶς καὶ ὁ κ. Στράτος ἔχωσι προσωπικὰ ἡ Βουλὴ θέλει τὴν ἀλήθειαν διὰ νὰ κρίνῃ καὶ ἡ συζήτησις πρέπει νὰ εἶναι πλήρης, καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§192Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ νὰ μείνετε μὲ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Τσουκαλᾶ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀνδρικόν.

§193Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς δὲν εἶναι ἀξιόπιστος (θόρυβος).

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς ἀνακαλέσω πάλιν εἰς τὴν τάξιν.

§195Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Πρέπει νὰ κατατεθῇ ὁ φάκελλος. Δὲν εἶναι συζήτησις αὐτή.

§196Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εὐτυχῶς καθὼς ἐξήλεγξα τὰ ἐν τῷ φακέλλῳ τὸ μόνον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον λείπει εἶναι αὐτό, οὐδὲν ἄλλο ἔγγραφον λείπει. Τὸ μόνον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον λείπει εἶναι αὐτό, καὶ ἀκριβῶς τὴν ἔλλειψιν ταύτην ἐπανορθοῖ τὸ ἀντίγραφον, τὸ ὁποῖον προσάγει κεκυρωμένον.

§197Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ποῖος εἶναι ὑπογεγραμμένος;

§198Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶνε ὁ διεκπεραιωτὴς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἔγγραφον εἶναι ἐπίσημον.

§200Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἤμην μωρὸς καὶ κακοήθης νὰ καταθέσω μὴ ἐπίσημον ἔγγραφον. Δὲν ἀμφισβητεῖτε μόνον τὴν χρηστότητά μου, ἀλλ’ ἀμφισβητεῖτε καὶ τὴν ἀντίληψίν μου.

§201Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐὰν ἦτο κεκυρωμένον ὑπὸ τοῦ νῦν κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν.

§202Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εὐχαρίστως. Δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν.

§203Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Πρέπει νὰ μὴ ὁμιλῇ ὁ κ. βουλευτὴς ἐπὶ τῇ βάσει ἐγγράφων μὴ κατατεθέντων (θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσει.). Ἀναγινώσκει ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψει μου.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ καταθέτω ἤδη.

§205Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Πρέπει νὰ ὁμιλῇ ἐπὶ τῇ βάσει κατατεθειμένων ἐγγράφων.

§206Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ μίαν καὶ ἡμίσειαν ὥραν ἤκουον ἀπαθῶς τὸν κ. βουλευτὴν ὑβρίζοντά με εἰς ὅ,τι ἱερώτερον ἔχω. Προσῆλθον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς οὐχὶ ἵνα ἀπολογηθῶ, διότι δὲν εἶμαι κατηγορούμενος ἀλλ’ ἵνα σᾶς ἐξηγήσω καὶ ἀμυνθῶ καὶ προσερχόμενος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νομίζω ὅτι εὑρίσκομαι ἀπέναντι Βουλῆς ἀπαθοῦς ἡ ὁποία ἔχει καθῆκον νὰ μὲ ἀκούσῃ.

§207ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§208Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διότι ἂν πεισθῶ ὅτι δὲν εὑρίσκομαι πρὸ Βουλῆς ἀπαθοῦς, πρὸ συναδέλφων ἀληθῶν, ἀλλὰ πρὸ κομματικῆς διακρίσεως....

§209ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§210Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν παραδέχομαι δι’ οὐδένα τῶν κ. βουλευτῶν, ἐὰν ἤθελον πεισθῇ λέγω ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ὑπάρξῃ ἀπαθὴς κρίσις, ἀλλὰ μεροληψία προσπαθοῦσα νὰ μὲ ἐμποδίσῃ νὰ ὁμιλήσω, θὰ κατέλθω τοῦ βήματος μὴ ὁμιλῶν, ἀλλὰ καὶ μὴ ἔχων ἀνάγκην νὰ ὁμιλήσω. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δικαστήριον ἀλλὰ σῶμα κοινοβουλευτικὸν καὶ ὅτι δὲν πρόκειται νὰ δικάσῃ, ἀλλ’ ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀκούσῃ τὴν ἀλήθειαν.

§211Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Αὐτὸ ζητοῦμεν. Νὰ φωτισθῇ ἡ Βουλή.

§212Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἐπὶ μίαν καὶ ἡμίσειαν ὥραν ὑβριζόμην, πᾶς τίμιος ἄνθρωπος ἔχει καθῆκον νὰ μὲ ἀφίσῃ νὰ τελειώσω (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις)

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἔγγραφον ὀφείλω νὰ σᾶς δώσω τὴν ἐξήγησιν. Ὁ κ. Τσουκαλᾶς μὴ λαβὼν προηγουμένως γνῶσιν τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ δύναται νὰ ἔχῃ τοῦτο τὸ παράπονον ὅτι δὲν εἶχεν ἔγκαιρον γνῶσιν, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον τὸ ἔγγραφον κατατίθεται δὲν δικαιολογοῦνται οὔτε αἱ διαμαρτυρίαι οὔτε αἱ ἀμφιβολίαι. (Χειροκροτήματα).

§214Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν εἶναι ἔτσι. Ὁ κ. βουλευτὴς ἠτήσατο τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα κατετέθησαν ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἔλαβον γνῶσιν. Διὰ τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ συζήτησις.

§215Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λοιπόν, Κύριοι συνάδελφοι...

§216Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐπειδὴ ἐν τῷ μεταξὺ ἐξεχάσαμεν τοὺς ἀριθμοὺς δὲν τοὺς διαβάζετε;

§217Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εὐχαρίστως. Τὸ ἔγγραφον εἶναι ὑπ’ ἀριθ. 117 τῆς 7 Ἀπριλίου 1915 ὑπογεγραμμένον ὑπὸ τοῦ Ὑποναυάρχου Ἀρχηγοῦ τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου κ. Δούσμανη, λέγει δὲ τὰ ἑξῆς (Ἀναγινώσκει). «Εἰς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπ’ ἀρ 210 ἐμπιστευτικῆς ὑμετέρας διαταγῆς λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω συνημμένως τοὺς ἑξῆς πίνακας. 1) Πίνακα ἐμφαίνοντα τοὺς ὑπάρχοντας γαιάνθρακας ἐν ταῖς ἀποθήκαις Δημοσίου, τοὺς ἀναγκαιοῦντας δι’ ἑξάμηνον πολεμικὴν δρᾶσιν τοῦ Στόλου, ὡς καὶ τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν διὰ γενικὴν ἐπιστράτευσιν καὶ συγκέντρωσιν τοῦ κατὰ ξηρὰν Στρατοῦ. 2) Πίνακα ἐμφαίνοντα, διὰ τὰ διάφορα ὑλικά, τὰ ὑπόλοιπα ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ Β. Ναυστάθμου τὴν 9 Μαρτίου ἐ. ἔ., τὰ ἀναγκαιοῦντα ποσὰ διὰ τὸ ἔτος 1915, τὰ ἀγοραστέα ποσά, τὴν κρινομένην ἀναγκαίαν παρακαταθήκην καὶ τὰ ποσά, τὰ ἀπαιτούμενα δι’ ἑξάμηνον πολεμικὴν δρᾶσιν. 3) Πίνακα ἐμφαίνοντα τὴν ἀναγκαιοῦσαν ξυλείαν εἰς τὸ Λεμβουργεῖον τοῦ Β. Ναυστάθμου διὰ τὸ ἔτος 1915. 4) Πίνακα ἐμφαίνοντα τὴν ἀναγκαιοῦσαν ξυλείαν εἰς τὸ λεπτουργεῖον τοῦ Β. Ναυστάθμου διὰ τὸ ἔτος 1915. Οἱ πίνακες 2, 3 καὶ 4 συνετάχθησαν κατὰ τὰς προβλέψεις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Β. Ναυστάθμου, ὑπελογίσθη δὲ παρὰ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου ἡ στήλη τῶν ἀπαιτουμένων ὑλικῶν δι’ ἑξάμηνον πολεμικὴν δρᾶσιν ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ αὐτοῦ Ἐπιθεωρητοῦ. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὑποβάλω τὸ ταχύτερον σχετικοὺς πίνακας ἀφορῶντας τὸ πυροβολικὸν καὶ τὰς τορπίλλας ἐν γένει. Ὁ Ὑποναύαρχος Ἀρχηγός. Σοφοκλῆς Δούσμανης. Πίναξ Αʹ. «Γαιάνθρακες. Ποσὸν ὑπάρχον ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ Δημοσίου τὴν 1ην Ἀπριλίου 1915. 50.000 τόννοι. — Ποσὸν ἀναγκαιοῦν δι’ ἑξάμηνον πολεμικὴν δρᾶσιν τοῦ Στόλου τόννοι 150,000. — Ποσὸν ἀναγκαιοῦν διὰ γενικὴν ἐπιστράτευσιν καὶ συγκέντρωσιν τοῦ κατὰ ξηρὰν Στρατοῦ τόννοι 55,000». Ὁ αὐτὸς Ἀρχηγὸς διὰ τοῦ προηγουμένου ἐγγράφου του ἀπὸ 2 Δεκεμβρίου 1914 ὥριζε τὸ ἀναγκαιοῦν ποσὸν παρακαταθήκης γαιανθράκων διὰ τὰς πρώτας ἀνάγκας τῆς κινήσεως τοῦ Στόλου ἐν πολεμικῇ δράσει εἰς 60.000 τόννων. Αὐτὸ εἶναι, Κύριοι, τὸ σημείωμα. Συγχρόνως ὑπεβλήθη ἕτερον σημείωμα περὶ τῶν ἰδιωτικῶν ἀποθηκῶν, τὸ ὁποῖον ἐπίσης δὲν εἶναι ἐν τῷ φακέλλῳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν 1. Ἀπριλίου ὡς δὲν εἶναι τὸ τῆς 1 Μαΐου. Εἶναι παράδοξον δὲ ὅτι ὑπάρχει τὸ τῆς 1 Ἰουνίου καὶ ἕνεκα τούτου ὑποθέτω ὅτι ἐγένετο λάθος παρὰ τοῦ ἀξιωματικοῦ, τοῦ συγκεντρώσαντος τὰ ἔγγραφα, ὅστις, καθ’ ἃ ἐπληροφορήθην ἐγὼ μεταβὰς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν δι’ ἄλλας πληροφορίας, δὲν εἶναι ὁ τμηματάρχης τῶν προμηθειῶν, ἀλλ’ ὁ διευθυντὴς τοῦ γραφείου τῆς ἐπεξεργασίας τῶν ὀργανικῶν διατάξεων, ὁ κ. Μαρούδης. Φαίνεται οὕτω ὅτι ὑπῆρξε λάθος περὶ τὴν συλλογὴν τῶν ἐγγράφων. Λοιπὸν ὑπάρχει σημείωμα ὅτι τὴν 1 Ἀπριλίου ἐκτὸς τῶν γαιανθράκων, τῶν εὑρισκομένων εἰς τὰς δημοσίας ἀποθήκας ὑπῆρχον εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ἀποθήκας 29.229 τόννων, ἐξ ὧν ὅμως 3½ χιλ. ἀνῆκον εἰς τὴν Ἠλεκτρικὴν ἑταιρίαν καὶ τὸν Σιδηρόδρομον Πελοποννήσου, ὥστε διαθέσιμοι διὰ τὴν ἀγορὰν ἦσαν τόννοι 25.729. Τὸ σημείωμα τοῦτο δὲν εἶναι ἐνυπόγραφον, εἶναι παράρτημα τοῦ πρώτου πίνακος καὶ κατὰ λάθος δὲν ἔχει κυρωθῆ, ἀλλ’ οἱ ἀριθμοὶ του περιελαμβάνοντο εἰς ἕν ἔγγραφον, τό ὁποῖον εἶχε προκαλέσει παρὰ τοῦ Γεν. Ἐπιτελείου ὁ ἀξιότιμος κ. Μικούλης ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Τὸ ἔγγραφον τοῦτο εἶδον προχθὲς καὶ ἀκριβῶς ἐπειδὴ εἶδον τὸ ἔγγραφον τοῦτο ἐν τῷ φακέλλῳ, δι’ αὐτὸ δὲν μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, ὅτι ἔλειπον τὰ σημειώματα, διότι περιλαμβάνονται ἐν τῷ ἐγγράφῳ. Ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς νομίζω, ὅτι ἔκαμε χρῆσιν τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ πρὸ ὀλίγου. Παρακαλῶ νὰ μοῦ δώσητε τὸ ἔγγραφον τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου.

§218Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἶναι εἰς τὸν φάκελλον.

§219Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ὑπάρχει. Τὸ ἐδιαβάσατε δὲ πρὸ ὀλίγου.

§220Π. ΓΚΙΝΗΣ. Τὸ εἶδον καὶ ἐγώ. Οὐδὲν ὅμως ὡρισμένον ἀνέφερεν.

§221Λ. ΡΟΥΦΟΣ. Ὀρθὸν εἶναι νὰ διακόψωμεν. Ὁ κ, συνάδελφος θὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ πολλὴν ὥραν ἀκόμη.

§222Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§223Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Νὰ διακόψωμεν ἵνα τακτοποιήσητε καὶ τὰ ἔγγραφα.

§224Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ συναισθάνεται τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀκούσῃ τὸν κ. συνάδελφον μέχρι τῆς τελευταίας αὐτοῦ λέξεως, ἐπειδὴ ὅμως ἡ ἀγόρευσίς του θὰ παραταθῇ, δὲν εἶναι δυνανὸν νὰ καθήσωμεν ἐνταῦθα νήστεις μέχρι τῆς 11ης.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 10ης. Μετὰ τὴν διακοπὴν (Ὥρα 10. 10′ μ.μ.)

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Παρακαλεῖται ὁ κ. Στρᾶτος νὰ συνεχίσῃ τὴν διακοπεῖσαν ἀγόρευσίν του.

§227Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔλεγον πρὸς Ὑμᾶς, Κύριοι συνάδελφοι, πρὸ τῆς διακοπῆς τῆς συνεδριάσεως ὅτι κατόπιν τοῦ ἐγγράφου τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐπιτελικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Στρατοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου καθωρίζοντο αἱ ἀνάγκαι εἰς γαιάνθρακας πρὸς ἐπίτευξιν τῆς κινητοποιήσεως τοῦ στρατοῦ ὑπεβλήθησαν καὶ ἀνεκοινώθησαν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἓν μὲν ἔγγραφον κατὰ τὴν 2αν Δεκεμβρίου 1914 τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου ὑποναυάρχου κ. Δούσμανη, βεβαιοῦν τὴν ἀνάγκην τῶν 55.000 τόννων γαιανθράκων διὰ τὴν κινητοποίησιν τοῦ στρατοῦ, ἕτερον δὲ ἔγγραφον τὴν 7ην Ἀπριλίου 1915, τὸ ὁποῖον καθώριζεν ἐν συνόλῳ τὰς ἀνάγκας τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας διὰ πᾶν εἶδος ὑλικοῦ καὶ διὰ τοὺς γαιάνθρακας. Ἀκριβῶς ἡ χρονολογία αὕτη τῆς ὑποβολῆς τοῦ ἐγγράφου τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου εἶναι ἡ χρονολογία καθ’ ἣν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν παρηγγέλθη ὁ ἐν Λονδίνῳ ἡμέτερος πρεσβευτὴς ὅπως ζητήσῃ τιμὰς καὶ διαπραγματευθῇ τὴν ἀγορὰν γαιανθράκων. Τὴν 1ην Ἀπριλίου 1915, κατὰ τὸ σημείωμα τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου, ἦσαν ἐν ταῖς Δημοσίαις ἀποθήκαις 47452 τόννοι γαιανθράκων ἀναμὶξ Κάρδιφ καὶ Ἀμερικανικῆς προελεύσεως, ὑπῆρχον δὲ 29229 τόννοι εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ἀποθήκας διαφόρων ποιοτήτων καὶ προελεύσεως γαιάνθρακες, ἐκ τῶν ὁποίων 3500 τόννοι ἀνῆκον εἰς τὰς ἑταιρείας Ἠλεκτρικὴν καὶ Σιδηρόδρομον Πελοποννήσου. Κατὰ συνέπειαν ὑπῆρχον εἰς τὸ ἐμπόριον 25729 τόννοι καθαροὶ γαιανθράκων. Ἐὰν ἄρα τὴν στιγμὴν ἐκείνην ὁ στρατὸς τῆς ξηρᾶς ἤθελε διαταχθῆ νὰ ἐπιστρατευθῇ, τὸ ἀπόθεμα τῶν γαικνθράκων, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε εἰς τὸ ἐμπόριον, τοῦ ἀποθέματος τοῦ ἡμετέρου πολεμικοῦ Ναυτικοῦ, μὴ ἐξαρκοῦντος παρὰ μόνον διὰ τὴν κίνησιν τῶν πολεμικῶν πλοίων, τὸ ἀπόθεμα, λέγω, τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ ἐμπορίου ὅλων τῶν πόλεων τῆς Ἑλλάδος, ἤτοι Πειραιῶς, Χίου, Χανίων, Κερκύρας, Λαυρίου, Βόλου, Πατρῶν καὶ Ναυστάθμου, δὲν ἔφθανε οὔτε εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ προϋπολογισθέντος ὑπὸ τῆς Ἐπιτελικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ καὶ τῶν ναυτικῶν ὑπηρεσιῶν ἀναγκαίου καὶ ἀπαραιτήτου ἀποθέματος.

§228Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Πλέουσαι ποσότητες δὲν ὑπῆρχον τοῦ ἐμπορίου;

§229Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι. Θὰ φθάσω καὶ εἰς αὐτό. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω εἶναι ὅτι δὲν ἔφθανον αἱ ποσότητες αὐταὶ τοῦ ἀποθέματος οὔτε εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ προϋπολογισθέντος ποσοῦ. Πρέπει δὲ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ ἀπόθεμα, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ἀποθήκας, δὲν ἦτο δυνατὸν ἐν περιπτώσει ἐπιστρατεύσεως νὰ διατεθῇ ὁλόκληρον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς μεταφορᾶς τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ, διότι τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἐκτὸς τοῦ σιδηροδρόμου Πελοποννήσου καὶ τῆς Ἠλ. Ἑταιρείας, αἵτινες εἶχον ἀπόθεμα 3500 τόννων, ἤθελον χρειασθῆ γαιάνθρακας καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι σιδηροδρομικαὶ ἑταιρεῖαι διὰ τὴν μεταφορὰν ἀκριβῶς τοῦ στρατοῦ καὶ συγχρόνως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λείψῃ ὁ γαιάνθραξ ἀπὸ τὴν βιομηχανίαν τοῦ τόπου, τῆς ὁποίας ἡ κίνησις ἦτο ἀναγκαία, ἰδίως τῶν ἀλευρομύλων καὶ τῶν λοιπῶν καταστημάτων, τῶν σχετιζομένων μὲ τὴν κοινωνικὴν κίνησιν τοῦ τόπου. Αὕτη ἦτο ἡ κατάστασις τὴν 1 Ἀπριλίου. Τὴν 1ην Μαΐου εἴχομεν μείωσιν τοῦ ποσοῦ τῶν δημοσίων γαιανθρακαποθηκῶν κατὰ 4,000 τόννους καὶ τῶν ἰδιωτικῶν εἰς 20,004 ἐξ ὧν 5,200 ἀνήκουν εἰς τὴν Ἠλ. Ἑταιρείαν καὶ τὸν σιδηρόδρομον Πελοποννήσου, αἵτινες δύο ἑταιρεῖαι εἶχον εἰσαγάγει ἐν τῷ μεταξὺ ποσότητάς τινας καὶ εἶχον καλύψει τὰς ἀναλώσεις τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου. Κατὰ συνέπειαν παρέμενον τὴν 1 Μαΐου 14,800 τόννοι διαθέσιμοι εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Αὕτη ἦτο ἡ κατάστασις τῆς 1 Μαΐου. Τοιαύτης καταστάσεως ὑπαρχούσης ἐπεβάλλετο πᾶσα μέριμνα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Γεν. Ἐπιτελείου δὶς ἀνέφερεν ἐγγράφως παριστῶν τὴν ἀνάγκην τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἀποθέματος τῆς χώρας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν ὁποῖον ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου ἐπανειλημμένως προφορικὰς ἔκαμε συστάσεις, ὀχλῶν αὐτὸν καθ’ ἑκάστην διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδειχθῶσιν αἱ προφορικαὶ συστάσεις, διότι οὐδεὶς Ὑπουργὸς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ πάντοτε κατὰ τὰς συνεργασίας αὐτοῦ μετὰ τῶν διαφόρων ἀρχηγῶν τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἕνα στενογράφον διὰ νὰ παρουσιάζῃ καὶ τὰ προφορικῶς λεγόμενα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ ποίας ζωηρότητος ἦσαν αἱ προφορικαὶ συστάσεις τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου, δύναται νὰ ἀντιληφθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν λάβῃ γνῶσιν νεωτέρου ἐγγράφου τῆς 22 Μαΐου, καθ’ ὅν χρόνον ἡ παραγγελία εἶχε συντελεσθῆ, ἀλλὰ δὲν εἶχον φορτωθῆ ἔτι αἱ ποσότητες τῶν γαιανθράκων. (Ἀναγινώσκει). «Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσω ὑμῖν ὅτι κατὰ τοὺς ὑπὸ τῶν διαφόρων Λιμενικῶν ἀρχῶν ὑποβληθείσας ἀναφορὰς, ὡς καὶ τὴν τοῦ Β. Ναυστάθμου τοιαύτην, συνάγεται ὅτι τὸ ὑπάρχον ὀλικὸν ποσὸν γαιανθράκων ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ Δημοσίου κατὰ τὴν 1 Μαΐου ἀνέρχεται εἰς 43,000 περίπου τόννων. Τὸ ἀνωτέρω ποσὸν ὡς ἐξάγεται ἐκ τοῦ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀρ. 177 ἐ. ἔ. ἐγγράφου συνυποβληθέντος πίνακος, πόρρω ἀπέχει τοῦ νὰ εἶναι ἐπαρκὲς διὰ πολεμικὴν δρᾶσιν τοῦ Στόλου καὶ διὰ τὴν γενικὴν ἐπιστράτευσιν καὶ συγκέντρωσιν τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ, ἑπομένως θεωρῶ ἐπάναγκες ὅπως ληφθῇ συντόμως ἡ πρόνοια πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἐν τῷ προκειμένῳ πίνακι ἀναφερομένου ποσοῦ». Ἐνταῦθα γίνεται πλέον ὑπόμνησις τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου ζωηροτέρα, γενομένης χρήσεως τῶν λέξεων «συντόμως». Πλέουσαι ποσότητες δὲν ἦσαν πολλαί. Δυστυχῶς ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου ἰδιαίτατα δὲ ἀπὸ τοῦ μηνὸς Ν)βρίου παρετηρήθη τὸ φαινόμενον ἐν τῇ ἀγορᾷ, ὅτι αἱ ἀναλώσεις τοῦ τόπου παρέμειναν αἱ αὐταί, αἱ συγκομίσεις γαιανθράκων ἐμειοῦντο, καὶ ἐμειοῦντο ἕνεκα τῶν δυσχερειῶν, αἵτινες παρενεβάλλοντο περὶ τὰς φορτώσεις καὶ ἀγορὰς ἕνεκα τῆς μεγίστης διακυμάνσεως τῶν τιμῶν, ἥτις καθίστα τοὺς ἐμπόρους δειλοὺς περὶ τὸν σχηματισμὸν ἀποθέματος ἐν ταῖς ἀγοραῖς καὶ ἥτις ἐπέτρεπεν εἰς αὐτοὺς νὰ προβαίνουν μόνον εἰς ἀγορὰς πραγματικὰς δηλ. ἐφόσον ἐζητοῦντο γαιάνθρακες. Τούτου ἕνεκα ἀπόθεμα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παραμένῃ ἐν τῷ τόπῳ. Ἀλλὰ συγχρόνως ἐκτὸς τῆς καταστάσεως ταύτης τῆς δυσχερείας περὶ τὰς πωλήσεις εἰς τὰ γαιανθρακωρυχεῖα καὶ τῶν μεγάλων ναύλων προσετέθη καὶ ἄλλη δυσχέρεια ὅτι αἱ ἀγοραὶ τῶν γαιανθράκων ἐν Ἀγγλίᾳ, λόγῳ τῶν ἀναγκῶν καὶ τῶν τεσσάρων συμμαχικῶν στόλων καὶ βιομηχανιῶν, ἐδυσκολεύθησαν τὰ μέγιστα, βεβαιότατα δὲ δὲν ἠδύνατο νὰ προτιμηθῇ ἡ μικρὰ Ἑλληνικὴ ἀγορά, ἀσχέτως πρὸς οἱουσδήποτε λόγους περιστατικῆς εὐνοίας ἢ δυσμενείας τοῦ Ἀγγλικοῦ Κράτους πρὸς τὸ Ἑλληνικόν. Ἀλλ’ ἀπολύτως ἐξεταζομένου τοῦ πράγματος ἡ ἀγορὰ, ἡ Ἑλληνικὴ, εἶναι τοσοῦτον μικρά, ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προτιμηθῇ ἡ ἀγορὰ αὕτη τῆς Γαλλικῆς καὶ Ἰταλικῆς ἀγορᾶς. Ὅλα τὰ γαιανθρακωρυχεῖα καὶ ὅλα τὰ φρέατα τὰ σπουδαῖα διὰ τὰς ἀναλώσεις, τὰς πολεμικάς, εἶχον ἐπιταχθῇ ὑπὸ τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, περὶ τούτου δὲ ὑπῆρχε νεωτέρα ἀνακοίνωσις ἔγγραφος τοῦ ἡμετέρου πρεσβευτοῦ, λέγοντος ὅτι κατὰ δήλωσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν αἱ ἀνάγκαι τοῦ στόλου καθιστοῦν ἀδύνατον τὴν ἐπίτρεψιν τῆς ἐξαγωγῆς πρώτης ποιότητος γαιανθράκων, ἀλλὰ προσετέθησαν εἰς ταύτας καὶ αἱ ἀνάγκαι τῶν στρατιωτικῶν μεταφορῶν, σημειώσατε δὲ ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εὑρίσκετο ἐν ἐντάσει ἐνεργείας ἡ ἐπιχείρησις τῆς Καλλιπόλεως, ἥτις ἀπῄτει μεγάλην ἐξαγωγὴν γαιανθράκων. Ὅλα ταῦτα εἶχον γεννήσει ἐξάντλησιν τοιαύτην, ὥστε ἐν αὐτῇ τῇ Ἀγγλίᾳ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἀπόθεμα ἀλλ’ ἅμα τῇ ἐξορύξει ἐγένετο ἡ ἐξαγωγή. Ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι ὅτι καὶ οἱ προσενεγκόντες εἰς ἡμᾶς ἐμπόρευμα δὲν μᾶς ἐπώλησαν τοῦτο παραδοτέον ἀμέσως, ἀλλ’ ὑπὸ προθεσμίαν, διότι δὲν ὑπῆρχεν ἐξηγμένον ἀπόθεμα πρὸς παράδοσιν, καὶ ἂν ὑπῆρχε τοιοῦτον, ἦτο προπωλημένον ἤδη, ἀκριβῶς δὲ ἡ κατάστασις αὕτη προεκάλει τὴν πώλησιν γαιανθράκων τελείως προσφάτως ἐξορυχθέντων, οἵτινες εἶχον καὶ ὅλα τὰ μειονεκτήματα τῶν εὐκόλων ἀναφλέξεων. Ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου, Κύριοι, προέβην εἰς ἀποστολὴν τὴν 6 Ἀπριλίου τηλεγραφήματος πρὸς τὸν πρεσβευτὴν τῆς Ἑλλάδος ἐν Ἀγγλίᾳ, διὰ τοῦ ὁποίου ἔδωκα εἰς αὐτὸν τὴν ἐντολὴν ἵνα διαπραγματευθῇ τὰς ἀγορὰς τῶν γαιανθράκων. Τώρα θὰ ἐρωτήσῃ τις, καὶ ἐρωτᾷ ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς, διὰ τίνα λόγον ἀνεμίχθη τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ διὰ τίνα λόγον κατόπιν ἐγεννήθη τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο λόγος εἰς τὴν Βουλὴν μεταξὺ τῶν δύο Ὑπουργείων, Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν, κυρίως εἰπεῖν μεταξὺ τῶν δύο Ἐπιτελείων, στρατιωτικοῦ καὶ ναυτικοῦ; Κύριοι, ὅλοι ἡμεῖς δὲν γνωρίζετε τὸν τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι τῶν ἑλληνικῶν ὑπηρεσιῶν, τὸν τρόπον δὲ τοῦτον γνωρίζουν μόνον ἐκεῖνοι, ὀλίγιστοι δὲ εἶναι οὗτοι, οἵτινες διεχειρίσθησαν δημοσίας ὑπηρεσίας, καὶ κυρίως ὑπουργικάς. Εἶναι περίεργος ἡ ἀντίληψις αὕτη, ἀλλ’ εἰς τὸ πνεῦμα καὶ τὴν ψυχὴν τῶν χειριζομένων τὰς διευθύνσεις τῶν ὑπηρεσιῶν ὑπάρχει πάντοτε ἡ ἔννοια τῆς ἀποκλειστικότητος, τοῦ ἀπολύτου ἐγώ. Κατ’ αὐτὴν, ἐὰν ἡ μία ὑπηρεσία κατορθώσῃ νὰ ἴδῃ τὴν ἄλλην ἐκπληροῦσαν τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον βαρύνει αὐτήν, εἶναι εὐκολώτατον νὰ ἀφήσῃ αὐτὴν μὲ τὸ βάρος αὐτό, ἰδίως ὅταν πρόκειται περὶ δαπανῶν καὶ πιστώσεων καὶ ὅταν σχετικῶς πρὸς τὰς δαπάνας καὶ πιστώσεις ὑπάρχει καὶ ἡ ἔννοια νὰ φαίνηται ὁ προϋπολογισμὸς ἑκάστου μικρότερος ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἄλλου. Εἰδικῶς εἰς τὸ ζήτημα τῶν γαιανθράκων εἶχον δὶς συναντήσῃ τοῦτο. Κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ πολέμου 1912 ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ἐπιτελείου, τοῦ Στρατιωτικοῦ, οὐδαμῶς εἶχε σκεφθῆ περὶ τῆς ἀνάγκης ὑπάρξεως γαιανθράκων διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ στρατεύματος. Αἱ μεταφοραὶ ἦσαν τότε πολὺ μικρᾶς κλίματος διότι ἦσαν μεταφοραὶ πολὺ μικροτέρου στρατοῦ καὶ μάλιστα ἀπὸ τῆς τότε μικρᾶς καὶ παλαιᾶς Ἑλλάδος εἰς Βόλον, σήμερον αἱ μεταφοραὶ εἶναι ὀγκωδέστεραι εἰς μείζονας ἀποστάσεις. Τότε ἡ ὑπηρεσία τοῦ στρατοῦ κατέφυγεν εἰς τὴν Ναυτικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἤρχισε νὰ καταναλίσκῃ γαιάνθρακας τοῦ Ναυτικοῦ διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ στρατοῦ. Τὸ πρᾶγμα ἐξηκολούθησε ἐπὶ 2 ἢ 3 μῆνας, ὁπότε ἐγὼ παρεμβὰς ἐσταμάτησα τοῦτο ἰδὼν ὅτι κατηναλίσκοντο γαιάνθρακες ἀρίστης ποιότητος, ἠγορασμένοι διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς πολεμικῆς κινήσεως, ὅτι ἠναλίσκοντο οὗτοι ὑπὸ ἐμπορικῶν πλοίων, τῶν ὁποίων οἱ λέβητες δὲν ἦσαν τόσον ἁβροδίαιτοι ὥστε νὰ ἔχωσι ἀνάγκην νὰ καταναλίσκωσι γαιάνθρακας ἀρίστης ποιότητος Κάρδιφ.

§230Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἂν ἐνθυμῆσθε πόσον ἀπόθεμα ὑπῆρχεν κατὰ τὴν ἔκρηξιν τοῦ πολέμου 1912;

§231Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐννοεῖτε ἐμπορικὸν ἀπόθεμα;

§232Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ δημόσιον.

§233Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κατὰ τὴν λῆψιν τῆς ἀποφάσεως περὶ τῆς ἐπιστρατεύσεως τὸ ἀπόθεμα, τὸ ὁλικόν, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Ναυστάθμου, ἦτο 1000 τόννοι, ἀλλὰ ὅτε ἐκηρύχθη ἡ ἐπιστράτευσις, εἴχομεν πλέον τῶν 60 χιλ. τόννους, οἱ ὁποῖοι καὶ εἰσεκομίσθησαν.

§234Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὸ ἐμπόριον;

§235Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς τὸ ἐμπόριον τότε ἦτο μεγάλη παρακαταθήκη, ἡ παρακαταθήκη δὲ ἀνήρχετο εἰς πλείονας τῶν 150 χιλ. τόννων, διότι τὸ ἐμπόριον τῶν γαιανθράκων δὲν εἶχεν οὐδένα λόγον στενοχωρίας. Αἱ Εὐρωπαϊκαὶ ἀγοραὶ ἦσαν ἀνοικταί. Ἡ Ἀγγλία ἔδιδε εὐκόλως γαιάνθρακας καὶ αἱ πιστώσεις τῶν γαιανθρακεμπόρων ἦσαν ἀνοικταί. Κατὰ συνέπειαν μὴ ὑπαρχούσης οὐδεμίας δυσχερείας δὲν εἶχεν ἀνάγκην ἡ Ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία νὰ προβλέψῃ δι’ ἀπόθεμα εἰς λογαριασμὸν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Ἡ διαφορὰ τοῦ ἀποθέματος τοῦ τότε ἀπὸ τοῦ σημερινοῦ ἦτο κολοσσιαία ἤτοι 120 χιλ. τόννων ἐπὶ ἔλασσον σήμερον, ὥστε ἐπεβάλλετο ἀκριβῶς νὰ λήξῃ ἡ μεγάλη δυσχέρεια εἰς τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος θὰ περιήρχετο, ὅθεν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἀπόθεμα εἰς βάρος τοῦ δημοσίου διὰ τὴν περίπτωσιν ἐπιστρατεύσεως. Βεβαίως ὁ σχηματισμὸς τοῦ ἀποθέματος τούτου ἔπρεπε νὰ γεννήσῃ τὴν σκέψιν τὶ θὰ γίνῃ τὸ ἀπόθεμα τοῦτο ἄν δὲν ἤθελε συμβῇ ἐπιστράτευσις ἐν τῇ χώρᾳ. Θὰ ἐφθάναμεν τότε εἰς τὴν σκέψιν νὰ κατηγορῶμεν τὴν ὑπηρεσίαν: «διατὶ ἔφερες τὸ κάρβουνο ἐνῷ δὲν χρησιμεύῃ;» Ἀλλὰ καθ’ ἥν στιγμὴν εὑρισκόμεθα ἐν μέσῳ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, καθ’ ἥν στιγμὴν εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους ὑμᾶς, χειρισθέντας ἢ μὴ ἐπίσημα ἀξιώματα ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐκυλινδεῖτο μεταξὺ ἐξόδου ἢ μὴ ἐξόδου ἐκ τῆς οὐδετερότητος...

§236Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Δὲν θὰ ἔκαμνε οὐδένα πόλεμον Ναυτικὸν ἡ Ἑλλὰς, ὥστε νὰ ἔχῃ ὑποχρέωσιν νὰ ἔχῃ τόσους γαιάνθρακας.

§237Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μὴ λησμονεῖτε, κ. συνάδελφε, ὅτι ὅταν ἐγένοντο αἱ συζητήσεις κατὰ Φεβρουάριον 1915 περὶ τῆς ἐξόδου τῆς Ἑλλάδος ἐκ τῆς οὐδετερότητος, τότε ἀκριβῶς ἐζητεῖτο περισσότερον ἡ Ναυτικὴ συνεργασία τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τὴν στρατιωτικήν. Τοῦτο λέγω ἀκριβῶς διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι, ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα Διεθνῶς, καὶ ἡ Ναυτικὴ χρησιμότης τῆς Ἑλλάδος ὑπάρχει ὡς καὶ ἡ στρατιωτικὴ ἐν δεδομένῃ στιγμῇ. Καὶ δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ὅταν τὸ Κράτος πρόκειται νὰ ἐξέλθῃ εἰς πόλεμον μόνον περὶ ναυτικοῦ δὲν πρέπει νὰ φροντίσῃ καὶ μόνον περὶ τῆς στρατιωτικῆς παρασκευῆς πρέπει νὰ φροντίσῃ. Αὐταὶ εἶναι θεωρίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ λέγωνται ἢ μόνον παρὰ μὴ στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ ἔχω κἄτι ἄλλο, νὰ ἀναφέρω, — καὶ ἀκριβῶς ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου ὑπηνίχθην ὅτι ἔξω τῶν ἐγγράφων ὑπάρχουν καὶ γεγονότα, τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ περιέχωνται εἰς τὰ ἔγγραφα, γεγονότα τὰ ὁποῖα τὰς προτροπὰς τοῦ ναυτ. Ἐπιτελείου καθίστων μᾶλλον ἐπιτακτικάς. — Κύριοι δὲν εἶναι ἄγνωστον ὅτι μετὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως τῆς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ μέρος ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὄχι ὀλίγαι παρατηρήσεις, προτροπαὶ καὶ παροτρύνσεις ἐγένοντο καὶ προτάσεις ἐν τέλει περὶ ἐξόδου τῆς Ἑλλάδος εἰς πόλεμον. Συνεπείᾳ τούτων καὶ ἡ διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν πρὸς τὸ Ἐπιτελεῖον τοῦ Ναυτικοῦ ὅπως ὑποβάλῃ κατάλογον τῶν ἀναγκῶν τοῦ Ναυτικοῦ καὶ ἡ ἀπάντησις αὐτοῦ περὶ τῶν ἀναγκῶν ἑξαμήνου πολέμου εἶναι σχετικαὶ πρὸς τὰς συζητήσεις, αἵτινες κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον, περὶ τὰ τέλη Μαρτίου, ἐγίνοντο, συζητήσεις μετὰ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν Δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι ἐζήτουν τὴν συνδρομὴν αὐτῆς. Ἀκόμη δὲ ὑπάρχουσιν ἀποδείξεις ὅτι σοβαρῶς ἐγένοντο αἱ συζητήσεις ἐπὶ δύο μῆνας, συζητήσεις προτροπαὶ καὶ πιέσεις ἐν τέλει καὶ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ἔπρεπεν βεβαίως ἡ Στρατιωτικὴ καὶ ἡ Ναυτικὴ ὑπηρεσία νὰ εἶναι ἑτοίμη ἵνα μὴ ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἐπήρχετο συμφωνία ἐξόδου πρὸς πόλεμον εὑρίσκηται ἡ Ἑλλὰς ἐν ἀπολύτῳ ἀδυναμίᾳ νὰ ἐπιστρατευθῇ.

§238ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὶ ἠθέλατε τὰ κάρβουνα;

§239Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἄν ἐπιστρατεύετο ἡ χώρα ὅλαι αἱ ἀποθῆκαι τῆς Ἀγγλίας θὰ ἦσαν εἰς τὴν διάθεσίν σας.

§240Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς Τρικκάλων, ὁ ὁποῖος φαίνεται εἰδικὸς εἰς τὸ ζήτημα, μοὶ ῥίπτει τὴν ἐρώτησιν ἢ μᾶλλον τὴν ἀπάντησιν ὅτι ὅλαι αἱ ἀποθῆκαι τῆς Ἀγγλίας θὰ ἦσαν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἑλλάδος· ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε ὅτι ἵνα προσκομισθῶσιν ἐξ Ἀγγλίας 55 χιλ. τόννων γαιανθράκων θὰ ἀπῃτοῦντο δύο μῆνες καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ἐζητεῖτο ἡ παρέμβασις τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸν πόλεμον, δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς αὐτήν, ἀποφασίζουσαν τοῦτο, νὰ ἀπωλέσῃ καιρὸν πολύτιμον διὰ ν’ ἀναμένῃ τὴν ἄφιξιν τῆς παραγγελίας τῶν γαιανθράκων, ὅπως κινηθῇ. Αἱ ἀποθῆκαι τῆς Ἀγγλίας ἠδύναντο νὰ εἶναι πλήρεις, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μετηνεχθῶσι ἀμέσως ἐνταῦθα.

§241Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἐντὸς 10 ἡμερῶν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔλθωσιν ὅσα ἠθέλατε κάρβουνα ἐκ τῶν ἀγγλικῶν ἀποθηκῶν.

§242Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Φαίνεται ὅτι ὁ κ. Νάκος νομίζει ὅτι οἱ γαιάνθρακες δύνανται δι’ ἀεροστάτου νὰ ἔλθωσιν, ἐγὼ γνωρίζω μόνον ὅτι μετακομίζονται διὰ πλοίων καὶ ὅτι τὰ πλοῖα αὐτὰ διανύουν τὸν ὠκεανὸν μὲ 9–10 μίλλια τὴν ὥραν. Ὁ ὑπολογισμὸς τῶν μιλλίων, τοῦ χρόνου τῆς φορτώσεως καὶ τοῦ χρόνου τῆς ἐκφορτώσεως δύναται νὰ γίνῃ εὐκολώτατα ἵνα ἀποδειχθῇ ὅτι φορτίον γαιανθράκων ἐπὶ 10 πλοίων μετακομιζόμενον οὔτε δύναται νὰ φορτωθῇ ἀμέσως οὔτε νὰ ἔλθῃ τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν τὸ ἠθέλατε.

§243ΑΛ. ΓΙΑΝΝΟΥΛΑΤΟΣ. 11 ἡμέραι ἀπαιτοῦνται διὰ τὸ ταξείδιον καὶ 2 διὰ τὴν φόρτωσιν.

§244Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σφάλλεσθε. Μόνον διὰ νὰ λάβῃ τὸ ἀτμόπλοιον σειρὰν φορτώσεως ἔπρεπε νὰ παρέλθουν πολλαὶ ἡμέραι.

§245Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Συσχετίζετε τὸ ζήτημα τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων, τὴν ὁποίαν ὠφείλετε νὰ ἔχητε, πρὸς τὰς πιθανότητας τὰς Α ἢ Β τῆς ἐξόδου τῆς Ἑλλάδος ἐκ τῆς οὐδετερότητος. Ἀλλ’ οἱ γαιάνθρακες περὶ ὧν πρόκειται ἀφορῶσι μεταφορὰν τοῦ στρατοῦ. Ὑπῆρχον ὑποδείξεις ἐκ μέρους τοῦ ἐπιτελείου τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς πρὸς ὑμᾶς, καὶ δὲν ἐγένοντο αἱ ὑποδείξεις αὗται πρὸς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦ ὁποίου ἡ Βουλὴ θὰ εἶχε τὴν ἐγγύησιν;

§246Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἔχητε τώρα τὴν ἀπάντησιν. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω τοῦτο, τὸ ὁποῖον διέκοψα διὰ νὰ φθάσω εἰς ἄλλο στάδιον, ὅτι τὸ ἐπιτελεῖον τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς εἶχε καὶ κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1912 ἀποτανθῆ διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν στρατιωτικῶν μεταφορῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν· ὅτε δὲ ἐγὼ κατεῖδον ὅτι αἱ ἀναλώσεις τῶν γαιανθράκων τῶν ἀξίας πολεμικῆς προὐκάλουν δαπάνην χρήματος, ἡ ὁποία δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ στρατοῦ, τότε δι’ ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀνεκοίνωσα πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ὀρθὸν εἶναι πλέον αὐτὸ νὰ φροντίσῃ περὶ τῶν ἰδικῶν του μεταφορῶν, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τότε ἀνέλαβε περιπλέον τὴν φροντίδα καὶ ἠγόραζε πάλιν καὶ τοῦτο ἀκριβῶς γαιάνθρακας Νιουκάστελ διὰ τὰς μετέπειτα μεταφορὰς τοῦ στρατοῦ μετὰ τὴν κατάληψιν τῆς Θεσσαλονίκης. Ἀλλ’ ὅτε ἐξερράγη ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος ἐπανελήφθη ἡ αὐτὴ ἱστορία τῶν δύο Ἐπιτελείων· τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν προέβη εἰς ἀγορὰν διὰ μιᾶς ἑκατὸν χιλιάδων τόννων γαιανθράκων ἀμερικανικῶν δι’ ἀμφοτέρας τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ στόλου· ἐπὶ τῇ βάσει τῶν αὐτῶν πινάκων 50 χιλιάδες διὰ τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, 50 χιλιάδες διὰ τὸ ναυτικόν.

§247Α. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἄνευ συνεννοήσεως μετὰ τῶν ἐπιτελείων;

§248Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγίνετο συνεννόησις τῶν δύο ἐπιτελείων προφορική.

§249Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν ἔχετε ἔγγραφα;

§250Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἔχω ἔγγραφα.

§251ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπέμβω διὰ νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἀγορὰ τῶν γαιανθράκων δὲν ἔγινε κατόπιν καμμιᾶς συνεννοήσεως τῶν δύο Ὑπουργείων.

§252Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγένετο ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§253ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Χωρὶς καμμίαν συνεννόησιν μετὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, οὔτε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἶχε διατυπώσει ἀξίωσιν νὰ ἔχῃ 50000 τόννους μεταφορᾶς στρατοῦ· δύναμαι νὰ σᾶς δώσω πληροφορίαν ἀκόμη, ὅτι ἡ προμήθεια τῶν γαιανθράκων ἐκείνων ἔγινε καὶ διὰ τὰς ἐνδεχομένας ἀνάγκας τοῦ ἐμπορίου, διότι κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν τί θὰ ἔκαμνεν ἡ Ἀγγλία διὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἂν θὰ ἐπέτρεπε τοιαύτην. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀκριβὲς καθόλου αὐτὸ, ποῦ ἰσχυρίζεσθε, ὅτι ἦλθον 100,000 τόννοι, ὥστε νὰ ἦνε 50,000 διὰ τὸ ἓν Ὑπουργεῖον καὶ 50,000 διὰ τὸ ἄλλο.

§254Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν πληροφορίαν αὐτὴν παρὰ τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου. Σεῖς λέγετε τοῦτο. Ἐγὼ σᾶς ἀπαντῶ ὅτι τὸ Ναυτικὸν Ἐπιτελεῖον, ὅταν εἰσηγήθη τὴν ἀγορὰν τῶν γαιανθράκων διὰ τὸν στρατόν, μοὶ παρέσχε τὴν πληροφορίαν αὐτήν, ὅτι ἡ ἀγορὰ τῶν γαιανθράκων τῶν ἀμερικανικῶν, ἐγένετο διὰ τὰς ὁλικὰς στρατιωτικὰς ἀνάγκας, τὰς τοῦ ναυτικοῦ καὶ τὰς τῆς ξηρᾶς. Σεῖς προσθέτετε ὅτι ἡ ἀγορὰ αὕτη ἐγένετο καὶ διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐμπορίου, δηλαδὴ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν, τῶν ὑμετέρων, ἐπρονόησε ὄχι μόνον περὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἐμπορίου ἀκόμη. Καὶ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐμπορίου ἠδύνατο νὰ φροντίσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§255ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σημειώσατε ὅτι δὲν παρεμβαίνω καθόλου εἰς τὸν ἀγῶνα ὑμῶν καὶ τοῦ κ. Τσουκαλᾶ, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁμιλεῖτε περὶ τῆς ἐποχῆς ποῦ ἤμην μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἐπεμβαίνω διὰ νὰ ἀποκαταστήσω τὰ πράγματα. Λοιπὸν ἐπιμένω εἰς τοῦτο, ὅτι τόσον εἶναι βέβαιον ὅτι δὲν πρόκειται περὶ 100 χιλ. τόννων, ὥστε δὲν θὰ εὕρητε κανὲν ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ σταλῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν.

§256Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἔγγραφον.

§257ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρώτην φορὰν εἶναι τὸ ἔγγραφον τοῦ Νοεμβρίου, ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἤμην ἐγὼ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχων συνάδελφον τὸν κ. Μιαούλην, μετὰ τοῦ ὁποίου συνεζητήσαμεν καὶ κατελήξαμεν εἰς τὸ ὅ,τι δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ προμηθευθῶμεν γαιάνθρακας...

§258Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ὑπῆρχε καμμία ἀνάγκη.

§259ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διὰ νὰ ἐπαναλάβω, εἶπον ὅτι κατόπιν γενικωτάτης μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως ἐπελήφθη τὸ Ὑπουργεῖον περὶ ὅλων τῶν ἀναγκῶν, ὄχι ὅτι ἐπρομηθεύθημεν 100 χιλ. τόννους, ὥστε 50.000 νὰ εἶνε διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§260Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐβεβαιώθη κατὰ τὴν ὑμετέραν βεβαίωσιν ὅτι ἡ προμήθεια τῶν 100.000 τόννων ἐγένετο κατόπιν γενικωτάτης μερίμνης περὶ ὅλων τῶν ἀναγκῶν· ἡ ἰδική μου πληροφορία, ἡ δοθεῖσα παρὰ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ ἐπιτελείου, ἦτο ὅτι ὑπῆρχε συνεννόησις τῶν δύο ἐπιτελείων προφορική. Σημειώσατε ὅτι αἱ δύο ὑπηρεσίαι αὗται εἶναι ἀδελφαὶ καὶ γίνονται πολλάκις συνεννοήσεις καὶ προφορικῶς. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐνῷ δὲν ἔχω καμμίαν ὄρεξιν νὰ ψέξω τὴν ἰδικήν σας μέριμναν, διότι ὀρθῶς ἐγένετο αὕτη δὲν ἐννοῶ νὰ ψεχθῇ καὶ ἡ μέριμνα, ἡ ὁποία ἐγένετο ὑπ’ ἐμοῦ, ἡ ὁποία ἐστηρίχθη εἰς ἔγγραφον διατύπωσιν τῆς τοιαύτης ἀνάγκης ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ναυτικοῦ ἐπιτελείου ἐρειδόμενον ἐπὶ τοῦ ἐγγράφου τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ στρατιωτικοῦ ἐπιτελείου καὶ ἔχοντα πρὸ αὐτοῦ ὄχι τὴν κατάστασιν τῶν ἀποθηκῶν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου, ἡ ὁποία ἦτο ἀνθηρὰ, ἀλλὰ τὴν τοῦ Νοεμβρίου, ἡ ὁποία ἦτο λυπηρά. Οὕτως ἐγένοντο τὰ πράγματα. Καὶ ὅταν ἐγένετο ἡ ἔγκρισις τῆς παραγγελίας, τότε ἐγὼ προέβην εἰς τὴν ἀποστολὴν τοῦ ἐγγράφου πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτησα, ἵνα ἐκ τῶν πιστώσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν γένηται ἡ πληρωμὴ τῶν γαιανθράκων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀφεώρων ἀποκλειστικῶς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Ἐκ τοῦ συνόλου τῆς ἐνεργείας ὡς κατόπιν θὰ ἐξελεγχθῇ κατὰ τὴν ἐξιστόρησιν τῶν ἀφορώντων τὴν ἀγορὰν τῶν γαιανθράκων φαίνεται ὁ λόγος, δι’ ὃν ἐπεσπεύδομεν τὰ πράγματα, διότι διετάχθη ἡ συνομολόγησις τῆς παραγγελίας διὰ τοὺς γαιάνθρακας, τοὺς ἀφορῶντας τὸν στρατόν, οὐχὶ δὲ καὶ τὸ ναυτικόν, δι’ ὃ δὲν ἐδόθη παραγγελία. Ὅτε τὸ ἔγγραφον τοῦτο ἐγράφη ὀφειλόμενον εἰς τὴν ἔμπνευσίν μου, ἀπέστειλα δ’ αὐτὸ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ περιῆλθεν εἰς χεῖρας τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου, τότε ἐγένετο παρὰ τῷ Ἐπιτελείῳ τοῦ Στρατοῦ ἡ ἑξῆς ἁπλουστάτη σκέψις, ὅτι ἡ παραγγελία ἐγένετο ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἀνάγκαι ὑπῆρχον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν πολύπλοκοι, πιστώσεις δὲν ὑπῆρχον. Συνεπῶς ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ διετύπωσε πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τότε Πρωθυπουργόν, ὅτι ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ ἀφεθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἡ παραγγελία αὐτὴ καὶ νὰ ἀπαλλαγῇ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τῆς ἀνάγκης νὰ ζητήσῃ νέας πιστώσεις διὰ γαιάνθρακας, νὰ διαθέσῃ δὲ ταύτην ὑπὲρ τῶν στρατιωτικῶν ἀναγκῶν. Συγχρόνως ὅμως διετύπωσεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου καὶ ἑτέραν σκέψιν καὶ ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου ἐπῆλθε τὸ ἰδικόν μου τηλεγράφημα πρὸς τὸν πρεσβευτὴν τῆς Ἑλλάδος ἐν Λονδίνῳ κ. Γεννάδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἔδωκα αὐτῷ ἐντολὴν νὰ διαπραγματευθῇ τὴν λύσιν τῆς συμβάσεως. Διετυπώθη ἡ ἰδέα ὅτι θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ ληφθῇ πρόνοια ἐν τῇ ἀγορᾷ Πειραιῶς περὶ σχηματισμοῦ ἀποθέματος ἀναγκαίου διὰ τὸν στρατόν, καὶ πρὸς τὴν διατήρησιν τοιούτου ἀποθέματος νὰ ἐγγυηθῇ τὸ Κράτος τόκον εἰς τοὺς ἐμπόρους. Ὅτε διετυπώθη ἡ τοιαύτη παρατήρησις τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ μετὰ τὴν λῆψιν τοῦ ἐγγράφου διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεκοινοῦτο ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν προέβη εἰς τὴν προμήθειαν τῶν γαιανθράκων, ἀντέταξεν προσέτι ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Στρατοῦ, ὅτι θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ μὴ ἐπραγματοποιεῖτο ἀμέσως τοιαύτη ἀγορὰ διὰ χρημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ διατεθῶσι δι’ ἄλλας ἀνάγκας ἐπιτακτικωτέρας τοῦ στρατοῦ τονίσας ὅτι ἔτρεφε τὴν ἐλπίδα ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ χρησιμοποιήσωμεν τοὺς γαιάνθρακας αὐτούς. Νομίζω ὅτι οὕτω πῶς ἔχει, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§261Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἐν τῇ συζητήσει τῶν δύο ἀρχηγῶν τοῦ Ἐπιτελείου ἐνεφανίσθη ἀπὸ τὸ ἓν μέρος ἡ ἄποψις αὐτὴ καὶ ἀπὸ τὸ ἕτερον ἡ ἑτέρα, ὅτι εἶνε ἀπολύτως χρήσιμος καὶ ἀναγκαία ἐν ἐπιστρατεύσει ἡ προμήθεια καὶ ὅτι ἐγένετο αὕτη συνεπείᾳ ὑποδείξεως, ἡ ὁποία εἶχε γίνει ἀπὸ τὸ Ἐπιτελεῖον τῆς ξηρᾶς. Μετ’ ἐπανειλημμένας συζητήσεις κατὰ τὰς ὁποίας δὲν κατωρθοῦτο νὰ ἐπέλθῃ πλήρης ὁμοφωνία τῶν δύο Ἐπιτελείων τῶν δύο Ὑπουργείων κατέληξαν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ γίνῃ ἀπόπειρα πρὸς ἀκύρωσιν τῆς παραγγελίας. Ἡ ἀπόπειρα ἀπέτυχε καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν κατόπιν εὗρεν ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῶσιν, ἐὰν δὲν ἐγένετο ἐπιστράτευσις, διὰ σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἠκούσατε ἀναφερομένους ἐν τῷ ἐγγράφῳ.

§262ΧΡ. ΡΟΔΟΚΑΝΑΚΗΣ. Τὸ Ἐπιτελεῖον τῆς ξηρᾶς ἢ τῆς θαλάσσης ἔκαμε τὴν προμήθειαν τῶν γαιανθράκων;

§263Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Τῆς ξηρᾶς ἔκαμε τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἠκούσατε. Τὸ Ἐπιτελεῖον τῆς θαλάσσης προέβη εἰς τὴν ἀγοράν. Ἐγένετο συζήτησις ἐὰν ἐν τῷ ἐγγράφῳ τοῦ Ἐπιτελείου τῆς ξηρᾶς πρὸς τὸ τῆς θαλάσσης ὑπῆρχεν ἡ ἐντολὴ νὰ ἀγοράσῃ ἢ ὑπόδειξις ἁπλῶς περὶ τῆς ἀνάγκης. Μετὰ τοῦτο γενομένης συζητήσεως ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ πράγματος, περὶ τοῦ ἐπείγοντος τῆς ἀνάγκης ἢ ὄχι ἐπήρχοντο αἱ διαφωνίαι.

§264Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Σεῖς τηλεγραφοῦντες εἰς τὴν Ἀγγλίαν πρὸς τὸν πρεσβευτὴν καὶ ζητοῦντες ὡρισμένην ποσότητα γαιανθράκων εἴχετε ὡρισμένον λόγον νὰ ὑποδείξητε καὶ τὰ φρέατα;

§265Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ τὸ ἀκούσητε. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ πρώην Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀκριβῶς ἀνέφερεν εἰς τὴν Βουλὴν γεγονός, τὸ ὁποῖον εἶχον λησμονήσει ἐγὼ καὶ τὸ ὁποῖον καθιστᾷ ἀκριβῶς τὸ ζήτημα ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκεται, ὅτι ἐνώπιον τῶν δύο Ὑπουργῶν, τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἐγένετο συζήτησις τῶν Ἀρχηγῶν τῶν δύο Ἐπιτελείων περὶ τοῦ θέματος τούτου, ὀφειλομένου εἰς ὑπόδειξιν τοῦ ἑνὸς Ἐπιτελείου ἐξηγήσαντος ἢ παρεξηγήσαντος, ἀδιάφορον, τὴν αἴτησιν τοῦ ἄλλου Ἐπιτελείου. Ἐγένετο λοιπὸν συζήτησις διεξαχθεῖσα ἐνώπιον τῶν δύο Ὑπουργῶν ὑπὸ τῶν διαφωνούντων Ἀρχηγῶν τῶν Ἐπιτελείων.

§266Λ. ΝΑΚΟΣ. Μετὰ τὴν παραγγελίαν;

§267Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μετὰ τὴν ἀποστολὴν τοῦ ἐγγράφου.

§268Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἤθελον ἐρωτήσει τὸν τότε κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν εἶχε γνῶσιν τῆς πρώτης παραγγελίας;

§269Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σᾶς τὸ λέγω ἐγώ· δὲν εἶχεν.

§270Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Δὲν ἀμφισβητεῖται ὅτι ἐγένετο ἡ παραγγελία τῶν γαιανθράκων χωρὶς νὰ ζητηθῇ περὶ τῆς ἀγορᾶς ταύτης ἡ συναίνεσις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§271Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἦτο τοῦτο πρέπον;

§272Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐνόμισεν ὅτι ἡ συναίνεσις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, δηλαδὴ τοῦ στρατιωτικοῦ ἐπιτελείου, ὑπῆρχεν ἐν τῷ ἐγγράφῳ, τὸ ὁποῖον εἶχε τοῦτο ἀποστείλει κατὰ Νοέμβριον καὶ εἰς τὸ ὁποῖον καθωρίζετο ἡ ποσότης ἡ ἀναγκαία τῶν γαιανθράκων διὰ τὴν ἐπιστράτευσιν. Διότι ἡ ὁρισθεῖσα τὸν Νοέμβριον δὲν ἦτο ποσότης ἀπαιτουμένη νὰ χρησιμοποιηθῇ τὸν Νοέμβριον, ἀλλὰ ποσότης, ἥτις ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ, ἵνα χρησιμοποιηθῇ ἐν ἐπιστρατεύσει.

§273Α. ΓΙΑΝΝΟΥΛΑΤΟΣ. Ἡ ποσότης ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ποιότητος.

§274Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Εἰς αὐτὸ δὲν ἐπεμβαίνω.

§275Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι σαφές. Ἐγὼ δὲν διετάθην οὔτε διατείνομαι ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἢ μᾶλλον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν συνεννοήθη μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὴν παραγγελίαν. Ἐγὼ εἶπον ἐξ ἀρχῆς καὶ ὑποστηρίζω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν προσεχώρησε εἰς τὴν παραγγελίαν κατόπιν τῶν ἐπανειλημμένων ἐγγράφων καὶ ὀχλήσεων τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου στηριζομένου εἰς τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον τὸ στρατιωτικὸν Ἐπιτελεῖον εἶχε ἀποστείλει κατὰ Νοέμβριον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Λοιπόν, ὅταν ἐγεννήθη ἡ περίπτωσις τοῦ τίς θὰ πληρώσῃ, τότε ἤρχισε νὰ συζητῆται μεταξὺ τῶν δύο ἐπιτελείων ἡ κατανομὴ τῆς πιστώσεως. Ἐπειδὴ δὲ ἀκριβῶς ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Στρατιωτικοῦ Ἐπιτελείου ἐνόμιζε καὶ ἐξέφραζε τὴν ἐλπίδα, περὶ τῆς ὁποίας ἐμνήσθη ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν παρουσιάζετο ἀνάγκη, ἡ ὁποία νὰ προκαλέσῃ τὴν κινητοποίησιν καὶ ὅτι εἴχομεν ἀνάγκας ἐπιτακτικωτέρας καὶ ὅτι κατὰ τὴν κρίσιν του ὀρθὸν ἦτο νὰ μὴ δαπανηθῇ τὸ ποσὸν αὐτό, διὰ τοῦτο συνεφωνήθη νὰ γίνῃ ἀπόπειρα ματαιώσεως τῆς παραγγελίας.

§276Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε.

§277Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀφήσατέ με σᾶς παρακαλῶ νὰ προχωρήσω. Δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἐξακολουθήσω.

§278ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μὴ διακόπτετε.

§279Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ κ. Ἀραβαντινοῦ, ὁ ὁποῖος πρώτην φορὰν ἐρωτᾷ.

§280Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἰς τὸ τέλος τῆς ἀγορεύσεώς σας θὰ σᾶς ἀπευθύνωμεν μερικὰς ἐρωτήσεις.

§281Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εὐχαρίστως. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι, ὅταν ἐπρόκειτο περὶ κατανομῆς τῶν πιστώσεων, ἐγεννήθησαν αὐτοὶ οἱ ἐνδοιασμοὶ τῆς Ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ. Συνεπείᾳ τούτου ἔσπευσα ἐγὼ ἀμέσως μετὰ συνεννόησιν μὲν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ζητήσω παρὰ τοῦ κ. Γενναδίου νὰ ἐνεργήσῃ τὴν λύσιν τῆς παραγγελίας, ἂν δὲν εἶχον ὑπογραφῇ ἀκόμη τὰ συμβόλαια. Ὁ κ. Γεννάδιος ἀπήντησε, ὅτι κατὰ συμβουλὴν τοῦ νομικοῦ συμβούλου τῆς πρεσβείας δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ λύσις τῶν συμβάσεων, διότι ναὶ μὲν συμβόλαια δὲν εἶχον ἔτι ὑπογραφῇ ἀλλ’ αἱ ἀνταλλαγεῖσαι ἐπιστολαὶ μεταξὺ τῆς πρεσβείας καὶ τῶν γαιανθρακεμπόρων ἐδέσμευον τὸ Δημόσιον. Κατόπιν τούτου ἐγένετο τὸ δεύτερον ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, δι’ οὗ ἀνηγγέλθη εἰς αὐτό, ὅτι δὲν ἐπετεύχθη ὑπὸ τῆς πρεσβείας ἡ λύσις τῆς γενομένης παραγγελίας καὶ ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ διαταχθῶσιν αἱ Ἐπιτελικαὶ ὑπηρεσίαι τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ νὰ μεριμνήσωσι περὶ διευθετήσεως τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον εἶχε γεννηθῆ ἀποκλειστικῶς, ἐπαναλαμβάνω, μεταξὺ τῶν δύο ἐπιτελείων. Καὶ διὰ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ ἀνεκοίνωσα πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι οἱ γαιάνθρακες, τοὺς ὁποίους ἐπρομηθεύθημεν, ἦσαν ἀκατάλληλοι διὰ τὴν κίνησιν τῶν πολεμικῶν πλοίων, διότι προκειμένου περὶ αὐτῶν δὲν ἦτον ἐπιτετραμμένον νὰ σκεφθῶμεν περὶ γαιανθράκων Νιουκάστελ, καθόσον ἡ ὑπηρεσία προμηθεύεται διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν γαιάνθρακας Κάρδιφ πρώτης ποιότητος. Μάλιστα δὲ προκειμένου περὶ κινήσεως ἀντιτορπιλλικῶν ἀπαιτοῦνται γαιάνθρακες ἀρίστης ποιότητος Κάρδιφ ἐξ εἰδικῶν φρεάτων διὰ νὰ δύνανται νὰ ἀποδίδωσιν τὴν ταχύτητα, τὴν συμβάλλουσαν πρὸς τὴν ἐπίτευξιν τοῦ πολεμικοῦ αὐτῶν ἔργου. Περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ἐπῆλθε συνεννόησις τῶν δύο Ὑπουργείων καὶ τῶν Ἐπιτελείων καὶ ἡ συνεννόησις αὕτη κατέληξεν εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ ἐγγράφου πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἔστειλα ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ διὰ τοῦ ὁποίου καθωρίζετο ἡ λύσις τοῦ ζητήματος, ἵνα ὑπάρξῃ μὲν τὸ ἀπόθεμα διὰ τὴν περίπτωσιν ἀνάγκης τοῦ στρατοῦ ἐν περιπτώσει ἐπιστρατεύσεως, διὰ τὴν περίπτωσιν δὲ καθ’ ἣν ἡ Ἑλλὰς δὲν ἤθελε τύχει τῆς εὐκαιρίας ἢ δὲν ἤθελε θελήσει ἢ ἐπιζητήσει νὰ μετάσχῃ τοῦ πολέμου, ὁπότε οἱ γαιάνθρακες οὗτοι διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν δὲν ἦσαν χρησιμότητος ἀπολύτου, διὰ τὴν περίπτωσιν ταύτην ἵνα χρησιμοποιηθῶσιν οἱ γαιάνθρακες εἰς γυμνάσια καὶ εἰς κίνησιν τῶν ὑπηρετικῶν πλοίων τοῦ στόλου. Τοῦτο δὲ ἀκριβῶς λέγει τὸ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τοῦ ὁποίου τὴν σχετικὴν περικοπὴν θὰ ἀναγνώσω ὑμῖν, ἵνα ἴδητε ὅτι οὐδεμία ἀντίφασις ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ἐγγράφων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἀλλ’ ὅτι πάντοτε ἐμμένομεν εἰς τὸ ὅτι οἱ γαιάνθρακες αὐτοὶ ἦσαν χρήσιμοι διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, διὰ τὴν περίπτωσιν δὲ τῆς μὴ χρησιμοποιήσεώς των ὑπὸ στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας ἔπρεπε κατά τινα τρόπον νὰ ἀναλωθῶσι. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν σχετικὴν περικοπὴν τοῦ ἐγγράφου, διότι τὰ ἄλλα σᾶς τὰ ἀνέγνωσεν ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς. (Ἀναγινώσκει.) «Πρὸς τοῦτο παρίσταται ἀνάγκη ὅπως Αʹ) αὐξηθῇ ἡ ἐν Κεφαλαίῳ 38 ἄρθρῳ 1 τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου πίστωσις διὰ προμήθειαν ὑλικοῦ ἐπιστρατεύσεως ἀπὸ δρ. 2,500,000 εἰς δρ. 6,500,000 προστιθεμένης πιστώσεως δρ. 4,000,000 εἰδικῶς διὰ τὸν σκοπὸν τῆς προμηθείας καὶ μεταφορᾶς γαιανθράκων χρησίμων διὰ τὴν κινητοποίησιν καὶ μεταφορὰν τοῦ κατὰ ξηρὰν Στρατοῦ. Βʹ) Ἐγκριθῇ ἡ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν γενομένη ἀγορὰ 55,000 τόννων Νιουκάστελ πρὸς τὸν ἄνω σκοπόν. Γʹ.) Ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ναυτικῶν ἡ λῆψις προκαταβολῆς παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τοῦ ὑπὸ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ὀφειλομένου εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου ποσοῦ λιρῶν στερλινῶν 129,351 διὰ προκαταβληθὲν ὑπὸ τούτου εἰς τὸ Συνδικάτον Τζὼν Μπράουν καὶ ἐπιστρεπτέον ὑπὸ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως τίμημα τῶν ὑπὸ ταύτης κατασχεθέντων δύο καταδρομικῶν καὶ 4 ἀντιτορπιλλικῶν ἐπὶ προεξοφλήματι κανονιστέῳ ὑπὸ τῶν εἰρημένων Ὑπουργῶν ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος.» Δὲν ζητεῖται, βλέπετε, ἡ ἀγορὰ τῶν γαιανθράκων διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στόλου (ἀναγινώσκει) «Ἐπειδὴ δὲ τὸ ἀπόθεμα τῶν 55,000 τόννων γαιανθράκων Νιουκάστελ δὲν θέλει χρησιμεύσει ἅμα ὡς λήξαντος τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου ἤθελον ἀποκατασταθῆ αἱ παρακαταθῆκαι τοῦ ἐμπορίου εἰς τὸ ἐπαρκὲς ποσόν, εἰς ὃ συνίσταντο διαρκῶς πρὸ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, ἐπαρκοῦσαι εἰς πᾶσαν ἀνάγκην τοῦ Κράτους, εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιτραπῇ ὅπως οἱ ἀποταμιευθησόμενοι γαιάνθρακες εἰσάγωνται βαθμηδὸν εἰς ἀνάλωσιν παρὰ τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας διὰ γυμνάσια τοῦ Στόλου καὶ διὰ τὴν διαρκῆ χρῆσιν τῶν ὑπηρετικῶν πλοίων καὶ τῶν ναυτικῶν ἐγκαταστάσεων ξηρᾶς, τοῦ ἀντιτίμου τῶν ἀναλισκομένων ἑκάστοτε ποσοτήτων ἐπὶ τῇ τιμῇ τῆς ἀγορᾶς καταβαλλομένου ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ εἰσαγομένου ὡς ἐσόδου εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου». Λοιπὸν ὅλη ἡ συζήτησις κατέληξεν εἰς τὸν σχηματισμὸν ἀποθέματος ἀσφαλείας διὰ τὸν στρατόν, τοῦ ὁποίου ἀποθέματος ἐλαμβάνετο πρόνοια, ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ στρατὸς δὲν ἤθελε χρησιμοποιήσει τοῦτο μὴ κινητοποιούμενος, νὰ γίνῃ ἀνάλωσις εἰς δευτερευούσας ὑπηρεσίας τοῦ ναυτικοῦ — ἀνάλωσις ἡ ὁποία ἦτο σύμφωνος καὶ πρὸς τὰς γενομένας παρατηρήσεις — εἰς ὑπηρετικὰ πλοῖα καὶ εἰς τὰ μηχανοστάσια τοῦ Ναυστάθμου, ἀνάλωσις, ἡ ὁποία θὰ ἦτο εὐωνοτέρα καὶ ἡ ὁποία θὰ κατέληγε εἰς τὴν ἐξάντλησιν τοῦ ποσοῦ τῶν γαιανθράκων καὶ εἰς ἀπόδοσιν τῶν χρημάτων τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου εἰς αὐτόν. Ἑπομένως τὰ ἔγγραφα δὲν εὑρίσκονται ἐν οὐδεμίᾳ ἀντιφάσει ἀλλ’ εὑρίσκονται ἐν πλήρει συναφείᾳ. Τώρα πῶς προέκυψε τὸ ζήτημα τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν γαιανθράκων οὐχὶ μόνον διὰ τὰ ὑπηρετικὰ πλοῖα καὶ τὰς ἐγκαταστάσεις τῆς ξηρᾶς ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ γυμνάσια τοῦ στόλου; Προέκυψεν ἐκ τοῦ ὅτι ὁ Διευθυντὴς τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν πλοίαρχος κ. Γέροντας, εἷς ἐκ τῶν ἱκανωτάτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ, ἐνταλεὶς ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, ὑπέβαλεν ἔκθεσιν δι’ ἧς ἐγνωμοδότησε ὅτι οἱ ἄνθρακες οὗτοι μιγνυόμενοι κατὰ τὸ ἥμισυ, — μία μερὶς πρὸς μίαν — μετὰ γαιανθράκων Οὐαλίας δηλαδὴ Κάρδιφ δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι διὰ γυμνάσια τοῦ στόλου. Καὶ ταῦτα εἶναι, Κύριοι, ὅσον ἀφορᾷ τὰ τῆς ἀναμίξεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν εἰς τὴν παραγγελίαν τῶν γαιανθράκων καὶ τὸν καταλογισμὸν εὐθύνης τούτου διὰ τὴν ἀπόφασιν περὶ τῆς παραγγελίας. Ἂς ἴδωμεν ἤδη κατὰ ποῖον τρόπον ἡ παραγγελία ἐξετελέσθη καὶ ἂν ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἡ παραγγελία ἐξετελέσθη δύναται νὰ δικαιολογήσῃ ψόγον, κατηγορίαν ἐπὶ δόλῳ κατὰ τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου, ἐπὶ προθέσει τοῦ Ὑπουργοῦ, ἵνα προβαίνῃ εἰς παραγγελίας καὶ ὠφελεῖται, διότι καὶ τοῦτο ἠκούσθη καὶ ἐλέχθη, ἢ εἰς ὑπέρμετρον ζῆλον διὰ τὸν ὁποῖον ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει ἐπέλθει ζημία εἰς τὸ δημόσιον δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι καλῶς ἔπραξεν ὁ Ὑπουργός. Διότι ὁ μεθ’ ὑπερμέτρου ζήλου ἐνεργῶν κατηγορεῖται συνήθως ἐὰν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐνεργείας του δὲν ἔγιναν καταφανῆ. Ἐὰν ὅμως τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐνεργείας του ἀποδειχθοῦν κατόπιν, ὡς θὰ ἴδητε ἐν τέλει, σαφῶς ὠφέλιμα, ὁ ὑπέρμετρον ζῆλον ἐπιδείξας τοὐλάχιστον δὲν εἶναι δίκαιον νὰ κατηγορεῖται. Θὰ ἐξετάσωμεν ἤδη κατὰ ποῖον τρόπον ἐγένετο ἡ παραγγελία. Κύριοι ἀπέστειλα τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα τῇ 6ῃ Ἀπριλίου 1915 πρὸς τὸν κ. πρεσβευτὴν ἐν Ἀγγλίᾳ (Ἀναγινώσκει) «ἔχομεν ἀνάγκην ἀμέσου παραδόσεως 60.000 τόννων γαιάνθρακος Νεουκάστελ καὶ 50.000 τόννων Κάρδιφ. Ὀρυχεῖα Κάρδιφ Nixon’ s Navigations, Ferntale, Ocean Merthyr, Deeps Navication, Cambriar Navication Peurykyber. Διὰ τὰ τοῦ Νιουκάστελ ζητήσατε ὁδηγίας παρὰ τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου. Ἀπευθυνθεῖτε πρὸς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν ὀρυχείων τούτων καὶ ζητήσατε ἐνσφραγίστους προσφορὰς δι’ ἄμεσον παράδοσιν τῶν ποσοτήτων τούτων fob Κάρδιφ καὶ Νιουκάστελ, ἁπάσας δὲ cif Πειραιᾶ μετὰ τῶν συνήθων ἐκπτώσεων. Αἱ προσφοραὶ θὰ περιλάβωσι τιμὰς καὶ προθεσμίας παραδόσεως. Παραλαβὴ γενήσεται παρ’ ἐπιτροπῆς Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν καὶ Ἄγγλου ἐπιθεωρητοῦ. Ἀνοίξατε προσφορὰς καθ’ ἡμέραν ὁρισθησομένην ὑφ’ ὑμῶν καὶ τηλεγραφήσατε ἀποτελέσματα. Πλοίαρχος Ματθαιόπουλος ἔλαβεν ὁδηγίας ὅπως θέσῃ ὑπὸ τὰς διαταγάς σας τοὺς ἀναγκαίους Ἕλληνας ἀξιωματικοὺς ἵνα σᾶς βοηθήσωσι». Βλέπετε ὅτι διετάχθη ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐν Ἀγγλίᾳ ἑλληνικῆς Ναυτικῆς ἀποστολῆς νὰ ὁρίσῃ αὐτὸς τοὺς ἀξιωματικούς. Τὸ Ὑπουργεῖον οὐδεμίαν ἀνάμιξιν ἄλλην ἔλαβε. (Ἀναγινώσκει) «Τηλεγραφήσατε ἐπίσης τρέχοντας ναύλους λιμένων Κάρδιφ καὶ Νιουκάστελ ζητοῦντες πληροφορίας ἐν μυστικότητι. Συνεννοηθῆτε ἐπίσης μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἄδειαν τῆς ἐξαγωγῆς». Βλέπετε, Κύριοι, λοιπὸν ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἰς οὐδεμίαν ὑπόδειξιν ὡρισμένων γαιανθρακωρυχείων ἢ ὡρισμένων ἐμπόρων προέβη πρὸς τὸν πρεσβευτήν. Τί δὲ ἔπραξεν ἐδῶ ὑπηρεσιακῶς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν; Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν πρῶτον εἶχε νὰ συμβουλευθῇ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐπεμελεῖτο τῆς ὀργανώσεως τῆς ἐπιμελητείας τοῦ Στόλου καὶ τοιοῦτος ἦτο ὁ Ἄγγλος ἀξιωματικὸς Stantan ἐπιθεωρητὴς τῶν ἀποθηκῶν, ὅστις καὶ εἶχε καταρτίσει τὸν πίνακα τῶν ἀναγκῶν ὑλικοῦ συνεργασθεὶς μετὰ τοῦ Ἐπιτελείου. Ἐρωτᾶται ὑπὸ τοῦ τμηματάρχου τῶν προμηθειῶν καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ ἐπιτελείου ὁ κ. Στάνταν καὶ ὁρίζει δι’ αὐτοὺς τὰ ὀρυχεῖα τοῦ Κάρδιφ, διότι εἶχε τὸν κατάλογον τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, ἐν τῷ ὁποίῳ παρατάσσονται μὲν κατ’ ἀλφαβητικὴν σειρὰν τὰ ὀρυχεῖα τοῦ Κάρδιφ, ἀλλὰ μεταξὺ τῶν ὀρυχείων καὶ τῶν φρεάτων ὑπάρχουσι διακρίσεις ποιοτήτων. Ὁ Ἄγγλος ἀξιωματικὸς λοιπὸν ὥρισε τὰ ὀρυχεῖα τοῦ Κάρδιφ.

§282ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐγγράφως;

§283Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ σημειώματος ἁπλοῦ. Προκειμένου περὶ τῶν ὀρυχείων Νιουκάστελ ὁ κ. Στάνταν ἐδήλωσεν ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ δώσῃ πληροφορίας, διότι δὲν ἦτο ἐνήμερος, διὰ τοῦτο δὲ διετάχθη ὁ κ. πρεσβευτὴς νὰ λάβῃ πληροφορίας παρὰ τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου.

§284Κ. ΜΕΛΑΣ. Διατί ἠρωτήθη ὁ κ. Στάνταν καὶ δὲν ἠρωτήθη ὁ κ. Watson;

§285Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διότι ὁ κ. Στάνταν ἦτο ὁ ἁρμόδιος διὰ τὰς προμηθείας τῶν ὑλικῶν, ἦτο ἁρμόδιος διότι ἦτο ἀξιωματικὸς τῆς ἐπιμελητείας.

§286Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἔγγραφον;

§287Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι, αὐτὰ ἐγένοντο προφορικῶς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητῆτε πᾶν γεγονὸς περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχει ἔγγραφον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δεχθῆτε ὅτι ἐγὼ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ λέγω ψεύδη καὶ νὰ εὐχαριστήσω ὅλους ἐκείνους οἵτινες μὲ ἀντιπαθῶσι. Δεχθῆτε ὅτι δὲν εἶχον ἐρωτήσει οὐδένα ἐν Ἑλλάδι. Ἀρκεῖ ὅτι ἠρώτησα τὸ Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον, τὸ σπουδαιότερον πάντων. Ἀρκεῖ ὅτι ἐντέλλομαι τὸν κ. πρεσβευτὴν νὰ ἐρωτήσῃ τὸ Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον ἵνα τοῦτο ὑποδείξῃ τὰ κατάλληλα ὀρυχεῖα Νιουκάστελ, ἵνα ἀποστομωθῇ πᾶς τις, ὅστις ἑτοιμάζεται νὰ ἀνακαλύψῃ συνεννόησιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν μετὰ τῶν ὀρυχείων Νιουκάστελ. Ἀπαντᾷ δὲ ὁ πρεσβευτὴς διὰ τοῦ ἀπὸ 7]20 Ἀπριλίου καὶ ὑπ’ ἀριθ. 1825 τηλεγραφήματος ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). «Προβλέπομεν μεγάλας δυσχερείας περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν διαταγῶν σας, ὡς εἶναι διατετυπωμέναι, τοῦ Ναυαρχείου θέντος χεῖρα διὰ τὴν χρῆσιν τῶν τριῶν συμμαχικῶν στόλων ἐπὶ παντὸς προϊόντος τῶν ὀρυχείων τοῦ πρώτου καταλόγου κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου. Ἄλλως ἡ ἀγορὰ εἶναι τοσοῦτον τεταραγμένη, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτευχθῶσι τιμαὶ ἰσχύουσαι πλέον τῶν 24 ὡρῶν. Ταῦτα διὰ νὰ εἶσθε ἐν γνώσει, ἐν τούτοις ἀπευθύνομεν ἐγκύκλιον πρὸς τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ πράττομεν πᾶν τὸ δυνατὸν συμφώνως ὁδηγίαις ὑμῶν, ἀνακοινώσωμεν δ’ ὑμῖν ἀποτέλεσμα». Ἕτερον τηλεγράφημα τοῦ κ. Γενναδίου ὑπ’ ἀρ. 2082 τῆς 23ης Ἀπριλίου 1915 λέγει τὰ ἀκόλουθα: (Ἀναγινώσκει). «Πάντες οἱ ἰδιοκτῆται τῶν ὀρυχείων τῆς Νοτίου Οὐαλίας, οἱ ὑποδεικνυόμενοι ἐν τῇ ἡμετέρᾳ διαταγῇ, ἠρνήθησαν ὑποβολὴν προτάσεων, ὄντες ὑπόχρεοι νὰ κρατῶσι εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ναυαρχείου ὁλόκληρον τὸ προϊόν των, διαρκοῦντος τοῦ πολέμου. Προέβημεν εἰς διάβημα παρὰ τῇ Ἀγγλικῇ Κυβερνήσει ἵνα ἐπιτύχωμεν ἀναστολὴν ὑπὲρ ἡμῶν τῆς ἀπαγορεύσεως ταύτης καὶ ἀναμένομεν ἀπάντησιν. Διὰ τοὺς γαιάνθρακας Νιουκάστελ ἀπεσφραγίσαμεν ἀκολούθους προσφοράς Δέκα χιλιάδες τόννοι Newbigin ἐπὶ τιμῇ 27 σελλινίων fob εἶναι παραδοτέοι ἀνὰ χιλίους Μάϊον καὶ Ἰούνιον, δύο χιλιάδες Ἰούλιον καὶ ἀνὰ τρεῖς χιλιάδες Αὔγουστον καὶ Σεπτέμβριον. Εἴκοσι χιλιάδες Cowpey ἐπὶ τῇ αὐτῇ τιμῇ εἶναι παραδοτέοι ἐντὸς τεσσάρων μηνῶν. Τριάκοντα χιλιάδες Ashington Bothal ἐπὶ τιμῇ 30 σελλινίων fob εἶναι παραδοτέοι ἀνὰ 10 000 κατὰ μῆνα...»

§288Κ. ΜΕΛΑΣ. Εἰς τὸν Πειραιᾶ παραδοτέους;

§289Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι Fob (ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων) «Αἱ τρεῖς αὗται ποιότητες ἀνήκουσιν εἰς τὸν κατάλογον τοῦ Ναυαρχείου καὶ πᾶσαι αἱ τιμαὶ αὗται περιλαμβάνουσι ἔκπτωσιν δύο τοῖς ἑκατόν, τῶν ὅρων τῆς ἀγορᾶς Νιουκάστελ διαφερόντων τῶν τῆς ἀγορᾶς Κάρδιφ. Αἱ προσφοραὶ αὗται ἰσχύουσι μόνον μέχρι τοῦ Σαββάτου, τῆς ἀγορᾶς οὔσης λίαν τεταραγμένης καὶ τῶν τιμῶν κυμαινομένων». Διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2388 ἐγγράφου του ὁ κ. Γεννάδιος, τὸ ὁποῖον ἀπέστειλε κατόπιν καὶ ἐπικυροῖ ὡς συνήθως τὴν τηλεγραφικὴν ἀλληλογραφίαν, λέγει τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). «Περὶ τῶν ἐν New Castel ἀνθρακωρυχείων ἐζητήθη ὁ πίναξ τοῦ Ναυαρχείου (κατὰ τὰς ὑμετέρας ὁδηγίας) καὶ ἐλήφθησαν τὰ ὀνόματα τῶν τριῶν κυριωτέρων παρὰ τοῦ διακεκριμμένου ἀξιωματικοῦ Sir Edward Chiehester, ὅστις, ὡς γνωρίζει τὸ Β. Ὑπουργεῖον, καὶ ἄλλοτε προσήνεγκεν ἡμῖν σπουδαίας ὑπηρεσίας. Εἰς τὰ τρία ταῦτα, Asbington, Cowpey καὶ Newbigin ἀπηυθύναμεν ἐγκύκλιον ὁμοίαν τῆς πρὸς τὰ ἐν Οὐαλίᾳ, ἧς ἐπίσης ἐπισυνάπτομεν ἀντίτυπον». Ὥστε, βλέπετε ὅτι οὐδενὸς ἐξ Ἀθηνῶν ἀναμιχθέντος, οὐδενὸς ἐξ Ἀθηνῶν ἐνδείξαντος πρὸς τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴν ν’ ἀποτανθῇ εἰς τὸ Α ἢ Β κατάστημα, συμφώνως πρὸς τὴν ἐντολὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὁ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴς ἀπετάνθη πρὸς τὸν ἁρμοδιώτερον, ἵνα κρίνῃ περὶ τῶν καλῶν ὀρυχείων, πρὸς τὸ Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον, ἐπὶ τῇ ὑποδείξει δὲ ὑπὸ τούτου τῶν τριῶν ὀρυχείων ἀπέστειλε πρὸς ταῦτα ἐγκύκλιον ἐπιστολὴν καὶ ἐζήτησε τιμὰς διὰ προσφορῶν ἐνσφραγίστων καὶ ἐτηλεγράφησε τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Τὸ Ὑπουργεῖον δὲ μετὰ πάροδον ἡμερῶν, τὴν 24 Ἀπριλίου, ἐτηλεγράφησε πρὸς τὸν κ. Γεννάδιον νὰ κλείσῃ ὅλον τὸ ποσόν, ἀρχόμενος ἀπὸ τῶν δύο εὐωνοτέρων προσφορῶν καὶ μετὰ τὴν ἐξάντλησίν των συμπληροῖ τὴν παραγγελίαν διὰ τῆς ἀκριβωτέρας προσφορᾶς. Τοῦτο δὲ διότι ὁ εἷς προσέφερε δέκα, ὁ ἄλλος εἴκοσι καὶ ὁ τρίτος τριάκοντα χιλιάδες τόννων. Ἐτηλεγράφησα ἑπομένως εἰς τὸν κ. Γεννάδιον νὰ δεχθῇ πρώτας τὰς προσφορὰς, τὰς εὐθηνοτέρας, πλὴν 5,000 τόννων τοῦ Newpigin οἵτινες ἦσαν μακρᾶς παραδόσεως. Ἀλλὰ κατόπιν ἐνεργείας τοῦ κ. Πρεσβευτοῦ κατεβιβάσθησαν αἱ τιμαὶ τοῦ Ashington εἰς τὴν ἀρχικὴν τιμὴν τῶν 27 σελλινίων. Τοιουτοτρόπως δὲ ἡ ἀγορὰ τῶν γαιανθράκων ἐγένετο ἐπὶ τῇ ἑνιαίᾳ τιμῇ τῶν 27 σελλινίων κατόπιν τῶν ἐνεργειῶν τοῦ κ. πρεσβευτοῦ. Οὕτως ἐγένετο ἡ ἀγορὰ καὶ δύναμαι νὰ διακηρύξω ὅτι εἶναι ἡ πρώτη φορὰ καθ’ ἣν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἀπηυθύνθη ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὰ ὀρυχεῖα, — εἶναι καὶ ἄλλη περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν ἐν Ἀμερικῇ ἐγένετο ἡ ἀγορὰ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τῇ μεσολαβήσει τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν ἐν Ἀγγλίᾳ ἀγορῶν πρώτην φορὰν συνέβη τοῦτο. Ἐπράξαμεν δὲ τοῦτο ἀκριβῶς διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὰ διάμεσα κέρδη, διότι οἷος δήποτε ἀνθρακέμπορος καὶ ἂν παρενεβάλλετο, ἤθελε κανονίσει τὰς τιμὰς ἐμπορικῶς, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν διακυμάνσεων τῆς ἀγορᾶς. Πρὸς ἀποφυγὴν ὅλων τούτων ἐδώσαμεν διαταγὴν εἰς τὸν κ. πρεσβευτὴν ἵνα ἀπευθυνθῇ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὰ ἀνθρακωρυχεῖα καὶ ἵνα ἐνεργήσῃ ἐπίσης ναύλωσιν τῶν πλοίων ἀπ’ εὐθείας. Ὁ κ. Πρεσβευτὴς διετάχθη νὰ βοηθῆται καὶ παρ’ ἐπιτροπῆς ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ. Ἠκούσθη πρὸ ὀλίγου ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἀνεμίχθη καθόλου. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐτέθη εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. πρεσβευτοῦ καὶ πλεῖστα ὑπάρχουν τηλεγραφήματα τοῦ κ. πρεσβευτοῦ, τὰ ὁποῖα βεβαιοῦσι τὴν συνεργασίαν αὐτοῦ μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς. Οὕτω τηλ)μα τῆς 5ης Ἰουνίου ὑπ’ ἀρ. 2652 καταλήγει· «ἀπὸ συμφώνου μετὰ τῶν ἀξιωματικῶν». Ἕτερον τηλ)μα τῆς 11ης Ἰουνίου ὑπ’ ἀρ. 2726 καταλήγει. «Μετὰ τῆς ἐπιδοκιμασίας τῆς ἐπιτροπῆς». Καὶ τὸ ἔγγραφον δὲ, τὸ ὁποῖον προσεπικυροῖ ὅλην τὴν τηλεγραφικὴν ἀλληλογραφίαν ἤτοι τὸ ὑπ’ ἀρ. 2988 τῆς 11 Ἰουνίου 1915 εἶναι προσυπογεγραμμένον ὑπὸ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς ἐπίσης καὶ τὸ ὑπ’ ἀρ. 3675 ἔγγραφον τῆς 16 Ἰουλίου. Συνεργασία λοιπὸν πλήρης τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ μετὰ τοῦ κ. πρεσβευτοῦ. Καὶ ἠκούσαμεν μόλον τοῦτο πρὸ ὀλίγου λεγόμενον ἐδῶ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν συνειργάζετο. Εἰς ἐμὲ εἶναι τελείως ἀδιάφορον εἴτε ὁ κ. πρεσβευτὴς εἰργάζετο μόνος εἴτε ἐβοηθεῖτο ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς· ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι βέβαιον, εἶναι ὅτι ἐγὼ μόνος δὲν ἀνεμίχθην εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ παραλαβὴν τῶν γαιανθράκων, διότι ἀνέθηκα ταῦτα εἰς τὰ ἐκεῖ ὄργανα. Καὶ βεβαίως ἐὰν ἤθελον κατηγορηθῆ τὰ ἐκεῖ ὄργανα, ἐγὼ ταύτην τὴν εὐθύνην θὰ φέρω, ὅτι ἐνεπιστεύθην πολὺ εἰς ὄργανα κατώτερά μου, ἀλλὰ βεβαίως δὲν δύναται νὰ μοὶ ἀποδοθῇ ὁ ψόγος ὅτι ἐγὼ ἐνήργησα τὴν ἀγοράν. Δύναμαι νὰ φέρω κοινοβουλευτικὴν εὐθύνην, ἀλλ’ ὄχι καὶ ἀτομικήν εὐθύνην ἐπὶ τῇ ἀγορᾷ, ὅταν ἀφῆκα τὸν Πρεσβευτὴν τῆς Ἑλλάδος μετὰ τριῶν ἀξιωματικῶν νὰ διαχειρισθῶσιν ὅλην τὴν ὑπόθεσιν. Κατόπιν τούτων, κύριοι, ὅλα τὰ λεχθέντα καὶ διατυμπανισθέντα ὅτι ἐπέσπευσα τὴν ἀγορὰν καὶ ἐβίασα τὰ πράγματα ἵνα ὠφεληθῶ, εἶναι ἀστεῖα.

§290Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Μόνον ἀστεῖα;

§291Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τουλάχιστον ἀστεῖα. Ἀνεγνώσθη ὑπὸ τοῦ κ. βουλευτοῦ καὶ ἓν τηλεγράφημα τοῦ Πρεσβευτοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου ἠρωτᾶτο τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐὰν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐξουσιοδότησε τὸν Μιχαληνὸν ἵνα προμηθεύσῃ γαιάνθρακας Κάρδιφ. Ἀπήντησα ἀμέσως ἐγὼ ὅτι οὐδεὶς ἄλλος εἶχεν ἐντολὴν παρ’ ἐμοῦ πρὸς ἀγορὰν γαιανθράκων πλὴν τοῦ κ. πρεσβευτοῦ καὶ ὅτι αἱ πηγαὶ τοῦ κ. πρεσβευτοῦ ψεύδονται. Γαιάνθρακες Κάρδιφ δὲν ἠγοράσθησαν, κατὰ συνέπειαν ὅλη ἡ συζήτησις περὶ τοῦ δῆθεν δόλου μὲ τὸν ὁποῖον δῆθεν ἐνήργησα μετὰ τοῦ Μιχαληνοῦ εἶναι ἕωλος. Ποτὲ δὲν ἠγοράσθησαν τοιοῦτοι γαιάνθρακες, ὅταν ἐγένετο ἡ περιπλοκὴ τῶν δύο Ὑπουργείων μὲ τὸ ζήτημα τῶν γαιανθράκων, ἐσταμάτησα ἀμέσως ἐγὼ τὴν ἐνέργειαν πρὸς ἀγορὰν γαιανθράκων Κάρδιφ, ἵνα μὴ εὑρεθῇ τὸ δημόσιον φορτωμένον καὶ μὲ ἄλλην ποσότητα γαιανθράκων, ἀλλ’ ἀφ’ στιγμῆς ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν εἰς τὸν πρεσβευτὴν ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐξαγωγὴν γαιανθράκων πρώτης ποιότητος καὶ ὅτι μόνον ὡρισμένα φρέατα δευτερεύοντα καὶ τριτεύοντα δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐξαχθῶσι, καὶ τοῦτο πάλιν ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἑκάστοτε παροχῆς ἀδείας, ἀφ’ ἧς στιγμῆς τοῦτο ἐξεδηλώθη, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προβῶ περαιτέρω ἐγὼ ἐν Ἀγγλίᾳ, διότι, ἐὰν τοῦτο ἔπραττον, ἤθελον διαπράξει μωρίαν εἰς βάρος τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας. Ἀντιθέτως ἔπραξα τὸ ἕτερον, ἐτηλεγράφησα εἰς τὸν ἀξιωματικὸν κ. Κλεομένην, ὅστις ἐξεπροσώπει τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰ ἐργοστάσια Μπέτλεμ ἵνα προβῇ εἰς μελέτην καὶ ἐξέτασιν πρὸς προμήθειαν Ἀμερικανικῶν γαιανθράκων, ἐὰν προκύψῃ ἀνάγκη. Καὶ ὁ κ. ἀξιωματικὸς ἐργασθεὶς πράγματι μετ’ ἐπιμελείας ἀσυνήθους καὶ λίαν ἀξιεπαίνου, προέβη εἰς πλήρη συγκριτικὴν μελέτην μεταξὺ τῶν διαφόρων ποιοτήτων τῶν Ἀμερικανικῶν γαιανθράκων καὶ ὑπέβαλεν ἔκθεσιν περὶ τῆς ἀξίας τῶν γαιανθράκων, συγχρόνως δὲ ἐφώτισε καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ὅτι ἐν Ἀμερικῇ δὲν πωλεῖται μόνον γαιάνθραξ ψιλός, ὁ ὁποῖος νὰ μαζοποιῆται μὲν ἀλλὰ καὶ νὰ ἀποβάλλῃ πολλὴν ποσότητα λόγῳ τῆς μεγάλης κονιοποιήσεώς του, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ ὑπερτιμήσει κατὰ 25% εἶναι δυνατὸν νὰ προμηθευθοῦν χονδροὶ γαιάνθρακες, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον τὸ Ὑπουργεῖον μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἠγνόει Μόλα ταῦτα οὔτε εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἐδόθη παραγγελία γαιανθράκων οὔτε εἰς τὴν Ἀγγλίαν παραγγελία Κάρδιφ. Κατὰ συνέπειαν παρακαλεῖται ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς νὰ ὑποδείξῃ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐχρηματίσθη μετὰ τοῦ Μιχαλινοῦ, χωρὶς νὰ ἀγοράσῃ τὸ Ὑπουργεῖον μηδὲ κόκκον γαιάνθρακος παρὰ τοῦ Μιχαλινοῦ. Ἀλλ’ ἦτο ἀνάγκη νὰ παρασταθῇ καὶ δόλος ἐκ μέρους μου κατὰ τοῦ κ. πρεσβευτοῦ, δόλος ἰδικός μου κατὰ τοῦ κ. πρεσβευτοῦ καὶ λόγῳ τοῦ τηλεγραφήματος, τὸ ὁποῖον ἀπέστειλα πρὸς αὐτὸν καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτησα πληροφορίας, ἐὰν αἱ τιμαὶ τῆς ἀγορᾶς ἦσαν σύμφωνοι μὲ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἐπραγματοποιήθησαν. Τοῦτο προέκυψε, διότι γαιανθρακέμποροι τοῦ Πειραιῶς διεπίστωσαν παράπονα καὶ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ πρὸς ἀξιωματικούς, ὅτι αὐτοὶ θὰ ἠδύναντο νὰ χορηγήσωσι τοὺς γαιάνθρακας ἐπὶ μικροτέρᾳ τιμῇ, τινὲς μάλιστα καὶ ἐπὶ οὐσιωδῶς μικροτέρᾳ τιμῇ. Ἔχων ὑπ’ ὄψιν τοῦτο, ἔσπευσα παραχρῆμα, καίτοι γνωρίζων κατ’ ἀρχὴν ὅτι, ὁσάκις ἐγένετο ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀγορὰ γαιανθράκων ἀπ’ εὐθείας διὰ τῶν ἀνθρακωρυχείων τῆς Ἀγγλίας, πάντοτε οἱ γαιανθρακέμποροι Πειραιῶς προσῆλθον εὔκολοι μάρτυρες κατηγορίας κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνήργησαν τὴν ἀγορὰν ταύτην, μὅλον τοῦτο ἔσπευσα νὰ ζητήσω πληροφορίας περὶ τῶν τιμῶν τῆς ἡμέρας ἐκείνης, ἵνα ἐξακριβωθῇ τὸ πρᾶγμα, ἀντιθέτως δὲ προστατευθῶσι οἱ ἀξιωματικοὶ ἀπέναντι παντὸς ψόγου, ἐὰν ἦσαν ψευδεῖς αἱ κατηγορίαι. Ὁ κ. Γεννάδιος ἐτηλεγράφησεν ὅτι ἀπέστειλε τὰ δελτία τοῦ χρηματιστηρίου τῆς ἡμέρας ἐκείνης, τὰ ὁποῖα ὅμως ἐγὼ δὲν ἔλαβον καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἔλαβεν ὁ διάδοχός μου.

§292Κ. ΜΕΛΑΣ. Εἰμπορεῖτε νὰ μᾶς πληροφορήσητε εἰς ποίαν τιμὴν ἔφθασαν οἱ γαιάνθρακες εἰς Πειραιᾶ;

§293Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ δύναμαι νὰ σᾶς πληροφορήσω εἰς ποίαν τιμὴν ἠγοράσθησαν fob Νιουκάστελ. Κατόπιν προέκυψε διαφορὰ τιμῆς ναύλων, διότι ἄλλα ἀτμόπλοια ἐναυλώθησαν πρὸς 31 σελ. ἄλλα πρὸς 33 καὶ ἄλλα πρὸς 30, δὲν ἐγένοντο δὲ ὅλαι αἱ ναυλώσεις ἐμοῦ ὄντος Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ αἱ δύο πρῶται περὶ τῶν ὁποίων ὁ κ. Γεννάδιος ὁμιλεῖ ἐν τοῖς ἐγγράφοις του ὑπ’ ἀρ. 2988 καὶ 3675 πληροφορῶν ὅτι ἐναύλωσε τὸ ἀτμόπλοιον «Ἀνδρέας» τοῦ κ. Ἐμπειρίκου πρὸς 31,6 σελ. τὸν τόννον, τὸ ἀτμόπλοιον «Χρῆστος Μαρκέτος» πρὸς 30 σελλίνια τὸν τόννον. Αὐταὶ αἱ ναυλώσεις ἐγένοντο ὅταν ἐγὼ ἤμην Ὑπουργὸς καὶ αὐτὰ ἔλεγεν ὁ κ. Γεννάδιος.

§294Κ. ΜΕΛΑΣ. Ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι οἱ ἀνθρακέμποροι ἐν Πειραιεῖ ἐπώλουν ἀντὶ 70 δραχ. τὸν τόννον ἐνῷ ἠγοράζετε 50 σελλίνια.

§295Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀκριβῶς διότι τοιαῦται αἰτιάσεις μοὶ διετυπώθησαν παρὰ διαφόρων προσώπων γαιανθρακεμπόρων καὶ ἄλλων, διὰ τοῦτο ἐτηλεγράφησα πρὸς τὸν κ. Γεννάδιον νὰ μοὶ δώσῃ τὰς τιμὰς τοῦ χρηματιστηρίου διὰ νὰ ἴδω ἂν αἱ τιμαὶ ἦσαν σύμφωνοι. Τὸ ἀναμφισβήτητον εἶναι ὅτι αἱ προσφοραὶ ἦσαν ἐνσφράγιστοι, ἀλλὰ τὸ βέβαιον εἶναι ἐπίσης ὅτι ὑπῆρχον πολλαὶ διακυμάνσεις καὶ μεγάλαι μεταπτώσεις περὶ τοὺς ναύλους. Κατόπιν δὲ ἐγένετο μείωσις καὶ τῆς τιμῆς τοῦ γαιάνθρακος, διότι τὸ ἐμπόριον κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου καὶ σήμερον ἔτι ὑφίσταται σοβαρὰς διακυμάνσεις.

§296Κ. ΜΕΛΑΣ. Θὰ σᾶς ὑπομνήσω ὅτι ὁμιλῶ περὶ γαιανθράκων Κάρδιφ, οἱ ὁποῖοι ἐτιμῶντο περισσότερον τῶν γαιανθράκων τοῦ Νιουκάστελ. Εἶναι μεγάλη διαφορὰ τῆς τιμῆς καὶ ἐξεταστέον τὸ πρᾶγμα. Προέβητε εἰς ἀνακρίσεις διότι εἶναι πολὺ σοβαρὸν τὸ πρᾶγμα;

§297Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὴ ἡ πληροφορία ἐδόθη καὶ εἰς ἐμέ. Σημειώσατε ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ γαιάνθρακες Νιουκάστελ ἐτιμῶντο ἀντὶ 27 σελλινίων, οἱ γαιάνθρακες βʹ. ποιότητος Κάρδιφ ἐτιμῶντο ἀντὶ 35 σελλινίων. Ἰδοὺ τί ἀναφέρει τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2726 τῆς 11ης Ἰουνίου τηλεγράφημα τοῦ κ. Γενναδίου (Ἀναγινώσκει) «Ὅσον ἀφορᾶ τοὺς 50,000 τόννους Κάρδιφ εἶναι διπλοκοσκινισμένοι, προελεύσεως δὲ ὀρυχείων τοῦ δευτέρου καταλόγου τοῦ Ναυαρχείου. Τιμή των 35 σελλίνια fob μὲ τὰς συνήθεις ἐκπτώσεις.» Ἤτοι κατὰ πληροφορίας τοῦ κ. Πρεσβευτοῦ οἱ γαιάνθρακες Κάρδιφ βʹ κατηγορίας ἐτιμῶντο 8 σελλίνια ἀκριβώτερα τῶν Νιουκάστελ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ τιμῆς μεταξὺ γαιανθράκων Κάρδιφ καὶ Νιουκάστελ καὶ ἀκριβῶς ἕνεκα τῆς διαφορᾶς ταύτης προέβην εἰς τὴν προτίμησιν γαιάνθρακος Νιουκάστελ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἐπιτάκτων πλοίων τοῦ στρατοῦ, διότι θὰ ἦτο μεγάλη σπατάλη νὰ προβῶ εἰς ἀγορὰν Κάρδιφ κατὰ 8 σελλίνια ἀκριβωτέρου.

§298Σ. ΚΟΣΜΕΤΑΤΟΣ. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἠξεύρω ὅτι τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ δημόσιον ἐπλήρωνε γαιάνθρακας Νιουκάστελ 6, 7, 8 φρ. τὸν τόννον ἡ ἑταιρεία ἠγόρασε Κάρδιφ 70 δραχ. τὸν τόννον. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγορασθῇ Κάρδιφ ἀνωτέρας ποιότητος κατὰ 9 σελλίνια ὀλιγώτερον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπληρώσατε διὰ γαιάνθρακας Νιουκάστελ;

§299Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον διατυπώνετε δὲν γνωρίζω, ἂν εἶναι ἀκριβές, διότι ἄλλως τε ἀπορίας ἄξιον εἶναι ὅτι ἰδιῶται ἐπετύγχανον ἀδείας ἐξαγωγῆς Κάρδιφ, ἐν ᾧ εἰς τὴν Κυβέρνησιν δυσχερῶς ἐδίδοντο τοιαῦται ἄδειαι. Ἀλλὰ οὔτε ἐνδιαφέρει ἐμὲ τοῦτο. Σπεύδω νὰ σᾶς ἐπαναλάβω μάλιστα ὅτι τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας χορηγεῖτε σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν, ἔλαβον τότε καὶ ἐγὼ μετὰ τὴν συντέλεσιν τῆς ἀγορᾶς, ἔχω δὲ ὑπ’ ὄψιν μου ὅτι ὁ κ. Πρεσβευτὴς μοῦ ἐτηλεγράφει ὅτι ἡ τιμὴ γαιανθράκων Κάρδιφ fob ἦτο 55 σελλινίων. Ἐζήτησα νὰ μοὶ ἀποστείλῃ τὰ δελτία τοῦ χρηματιστηρίου. Μοὶ ἐτηλεγράφησε ὅτι μοὶ ἀποστέλλει ταῦτα. Ἐγὼ δὲν ἐπρόφθασα νὰ τὰ λάβω. Ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ κ. πρεσβευτὴς μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἀξιωματικῶν προέβησαν εἰς τὴν ἀγορὰν γαιανθράκων ἐπὶ τιμῇ, ἡ ὁποία ζημιοῖ τὸ δημόσιον, τοῦτο εἶναι στοιχεῖον ἐλέγχου αὐτῶν ὡς ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, οἵτινες εἴτε ἐπλανήθησαν, εἴτε δὲν ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον αὐτῶν ὡς ἐπεβάλλετο νὰ τὸ ἐκτελέσουν.

§300Σ. ΚΟΣΜΕΤΑΤΟΣ. Ἐγὼ ὅ,τι εἶπον δὲν τὸ εἶπον ἵνα ἐλέγξω ὑμᾶς.

§301Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ σημειῶ τὸ γεγονὸς καὶ ἐπειδὴ τὸ βεβαιώνετε ὑμεῖς, τὸ λαμβάνω ὡς ἀληθές· ἀκριβῶς δὲ λέγω ὅτι, ἐὰν προκύπτωσι στοιχεῖα ἐλέγχου δι’ ἀγορὰν μὲ ὑπερτίμησιν, εἶναι στοιχεῖα ἐλέγχου τῆς πρεσβείας καὶ τῶν ἀξιωματικῶν, ὄχι ἐμοῦ, ὅστις δὲν ἐνήργησα τὴν πρᾶξιν, ἀλλ’ ἔδωκα ἐντολὴν ἐλευθέραν εἰς αὐτούς. Ἔδωκα ἐντολὴν νὰ ἐρωτήσωσι τὸ Ναυαρχεῖον, ἔδωκα ἐντολὴν νὰ προκαλέσωσιν ἐνσφραγίστους προσφοράς. Ταύτας προεκάλεσαν καὶ αὐτὰς τὰς τιμὰς μοῦ ἔδωσαν, ὅταν δὲ μοὶ ἔδωσαν τιμὴν τοῦ κατωτέρας ποιότητος Κάρδιφ κατὰ 8 σελλίνια ἀνωτέραν τῆς τοῦ Νιουκάστελ, ἤμην ὑπόχρεως νὰ ἐγκρίνω τὴν ἀγορὰν Νιουκάστελ ἵνα μὴ ἐπιβαρύνω μὲ ζημίαν τὸ δημόσιον.

§302Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ πρᾶγμα ἠμπορεῖ νὰ λυθῇ ἂν τὴν ἐποχὴν καθ’ ἣν ἔστειλεν ὁ πρεσβευτὴς τὴν παραγγελίαν ἦσαν ὑψωμέναι αἱ τιμαὶ καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς τῆς φορτώσεως ἠλαττώθησαν.

§303Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ λέγει ὁ πρεσβευτής.

§304Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Διότι εἴπετε ὅτι ἠλαττώθη.

§305Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἠλαττώθη βεβαίως. Ἡ μία ἀγορὰ ἐγένετο πρὸς τριάκοντα σελλίνια. Μετὰ πάροδον ὀλίγων ἡμερῶν κατώρθωσε ὁ κ. πρεσβευτὴς νὰ τὴν ἐλαττώσῃ εἰς 27, ἐπωφελούμενος τῆς ὑποτιμήσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τοῦτο εἶναι ἀντικείμενον ἐλέγχου καὶ ἐξετάσεως ἂν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι ἐπλανήθησαν ἢ ἐδολιεύθησαν· δὲν δύναται ὅμως δικαίως νὰ ἐπιρριφθῇ κατ’ ἐμοῦ ἔλεγχος, ὅστις οὐδὲν ἐνήργησα ἐπ’ αὐτῶν ὅλων. Ἂς ἔλθωμεν τώρα, Κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τὸ περίφημον τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν γαιανθράκων τούτων καὶ ἐπὶ τούτου θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ χαρίσῃ τὴν προσοχήν της. Κύριοι, ὅτε οἱ γαιάνθρακες αὐτοὶ παρελήφθησαν εἰς τὰς δημοσίας γαιανθρακαποθήκας ἐν Πειραιεῖ, παρουσιάσθησαν περιπτώσεις τινὲς αὐταναφλέξεως, αὐταναφλέξεως ἐν τῇ γαιανθρακαποθήκῃ Πειραιῶς καὶ αὐταναφλέξεως ἐν τῇ γαιανθρακαποθήκῃ τοῦ Ναυστάθμου. Μία δ’ ἔτι αὐτανάφλεξις ἐγένετο εἰς τὸ πλοῖον «Ἀτρόμητος». Κατόπιν τούτων ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Μιαούλης προέβη εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος, καθ’ ἃ ὤφειλε, καὶ ἐζήτησε τὴν γνώμην τοῦ Ἄγγλου ἀρχιμηχανικοῦ, τοῦ κ. Watson, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπέβαλεν ἀκριβῶς καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς γνωμοδοτήσεως, τὴν ὁποίαν εἶχε δώσει ὁ Διευθυντὴς τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν, ὁ πλοίαρχος κ. Γέροντας. Ὁ Ἄγγλος ἀρχιμηχανικὸς ἀπήντησε τὰ ἑξῆς τῇ 10ῃ Σεπτεμβρίου 1915. (Ἀναγινώσκει)· «Καθ’ ἃ ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ἐν τῷ Βρεττανικῷ ναυτικῷ μὲ τοὺς γαιάνθρακας Νιουκάστελ, οἱ γαιάνθρακες οὗτοι εἰσὶν ἀκατάλληλοι διὰ χρῆσιν εἴτε μόνοι των εἴτε μεμιγμένοι μετὰ τῶν γαιανθράκων τῆς Οὐαλλίας εἰς τοὺς λέβητας πλοίων ἐφωδιασμένων μὲ ὑδραυλωτοὺς λέβητας» — τοιαῦτα πλοῖα εἶναι ἐν τῷ Ἑλληνικῷ στόλῳ τὰ ἀντιτορπιλλικὰ καὶ τὸ καταδρομικὸν «Ἕλλη» — (ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων) «Οἱ γαιάνθρακες Νιουκάστελ δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς πλοῖα, ἅτινα ἔχουσι κυλινδρικοὺς λέβητας ἄνευ τεχνητοῦ ἑλκυσμοῦ, καὶ εἰς τὰ ὁποῖα ἡ ἀνάδοσις τοῦ καπνοῦ δὲν ἔχει μεγάλην σημασίαν». — Τοιαῦτα εἶναι τὰ πλοῖα τοῦ ἐμπορικοῦ στόλου, ὅλα ἐκεῖνα δηλαδὴ διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐγένετο ἡ μεταφορὰ τοῦ στρατοῦ μας καὶ εἰς τὰ ὁποῖα ἡ ἀνάδοσις τοῦ καπνοῦ δὲν ἔχει μεγάλην σημασίαν. (Ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων)· «Δύνανται ἐπίσης νὰ χρησιμοποιηθῶσιν — σᾶς παρακαλῶ πολὺ νὰ προσέξητε εἰς τὴν παράγραφον ταύτην, διότι ἀνεγνώσθη κατὰ τρόπον πεπλανημένον — «δύνανται ἐπίσης νὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας καὶ ὑπηρετικὰ πλοῖα ἐφωδιασμένα μὲ λέβητας «Babcock et Wilcox ἢ Belleville,» ἐν οἷς ἡ ἀναλογία τῆς καύσεως εἶναι βραδεῖα καὶ ἡ ἀνάδοσις τοῦ καπνοῦ δὲν ἐμποδίζεται, ἀλλὰ τοῦτο συνεχῶς παρεμβάλλει δυσκολίας ὡς πρὸς τὴν κατανομὴν τῶν γαιανθράκων ἐν ταῖς γαιανθρακαποθήκαις, ὅταν τὸ πλοῖον ἐκτελῇ πλοῦν». Κύριοι, ὡς ἡ φράσις αὐτὴ τοῦ ἐγγράφου ἔχει καὶ ὡς ἀνεγνώσθη ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικοβοιωτίας φαίνεται ὅτι οἱ γαιάνθρακες αὐτοὶ δὲν δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσι παρὰ διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας εἰς ὑπηρετικὰ πλοῖα. Ἐὰν τοῦτο ἦτο ὀρθὸν τότε τὰ μόνα πλοῖα τοῦ ναυτικοῦ εἰς τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῶσιν οἱ γαιάνθρακες αὐτοὶ θὰ ἦσαν ἡ «Ἀηδών», ἡ «Κίχλα», αἱ ἀτμάκατοι, οἱ λεγόμενοι ποταμοὶ καὶ τὰ λοιπὰ τῶν βοηθητικῶν ὑπηρεσιῶν. Ἄλλα πλοῖα τοιαῦτα ἔχοντα λέβητας Babcock et Wilcox ἢ Belleville δὲν ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Ναυτικῷ. Τί συμβαίνει λοιπὸν μὲ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Ἄγγλου Ἀρχιμηχανικοῦ; Ἀνέγνωσα καὶ ἐγὼ τὴν φράσιν καὶ ἀντελήφθην ὅτι ὅταν ὁμιλῇ οὗτος περὶ λεβήτων Babcock et Wilcox ἢ Belleville δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοῇ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν γαιανθράκων εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας ἐπὶ ὑπηρετικῶν πλοίων, διότι ταῦτα ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Ναυτικῷ οὔτε λέβητας τοιούτους ἔχουσιν οὔτε λέβητας βοηθητικοὺς κἄν. Περὶ ἄλλης τινὸς ἐννοίας λοιπὸν πρόκειται, ἥτις εἴτε καλῶς εἶχεν ἐκφρασθῆ, εἴτε κακῶς εἶχε μεταφρασθῆ ἐζήτησα διὰ σημειώματος ἵνα κατατεθῇ τὸ πρωτότυπον τοῦ Ἀγγλικοῦ κειμένου. Καὶ τὸ πρωτότυπον τοῦ Ἀγγλικοῦ κειμένου εἶναι ἄλλο παρὰ τὸ μεταφρασθὲν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν κείμενον. Μετέβην ἀμέσως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ ὑπέδειξα ἀμφότερα τὰ κείμενα, παρεκάλεσα νὰ μοὶ εἴπωσιν ἐὰν αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια ἢ ἄλλη. Ὁ ἀξιωματικὸς τὸν ὁποῖον εἶδον καὶ ἦτο αὐτὸς ὁ διευθύνων τὰ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς κ. Γέροντας, γνώστης τῆς Ἀγγλικῆς μοὶ εἶπεν ὅτι αὐτὸ εἶνε βλακεία. Λαμβάνομεν τὸ Ἀγγλικὸν πρωτότυπον καὶ τὸ παραβάλλομεν καὶ τί προκύπτει; ὅτι ἡ ἀκριβὴς μετάφρασίς του εἶναι ἡ ἑξῆς, ἡ ὁποία προσετέθη ὑπὸ τοῦ κ. ἀξιωματικοῦ κατὰ διόρθωσιν ἐπὶ τοῦ ἐγγράφου μὲ μολύβι. Ἡ ἀκριβὴς μετάφρασις εἶναι ἡ ἑξῆς· «Δύνανται ἐπίσης νὰ χρησιμοποιηθῶσι διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας ἐν λιμένι εἰς πλοῖα ἐφοδιασμένα μὲ λέβητας Babcok et Wilcox ἢ Bellevelle». Ποῖα δὲ εἶναι τὰ πλοῖα τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, τὰ ὁποῖα ἔχουσι λέβητας Babcok et Wilcox ἢ Belleville»; Εἶναι ὁ «Ἀβέρωφ» καὶ τὰ θωρηκτὰ «Λῆμνος» καὶ «Κιλκὶς», τὰ ὁποῖα ἔχουσι τοιούτους λέβητας. Τὰ πλοῖα αὐτὰ ἀναλίσκουσιν ἐν τῷ λιμένι ἠγκυροβολημένα 20 τόννους ἡμερησίως, ἡ «Λῆμνος» καὶ τὸ «Κιλκὶς» διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν λεβήτων τῶν βοηθητικῶν ὑπηρεσιῶν των, 14 δὲ τόννους καθ’ ἡμέραν καταναλίσκει ὁ «Ἀβέρωφ».

§306Κ. ΜΕΛΑΣ. Ἐπιτρέπεται νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ πρωτότυπον τοῦ ἐγγράφου;

§307Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ τὸ ἀναγνώσητε ἀγγλιστὶ καὶ νὰ τὸ μεταφράσητε εἰς τὴν Βουλήν.

§308Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τελειώσατε;

§309Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ κανονίσω ἐγὼ τὴν ἀγόρευσίν μου καὶ ὄχι σεῖς. Θὰ περιμένω, κ. Μελᾶ, νὰ ἀνακοινώσητε τὴν μετάφρασιν.

§310Κ. ΜΕΛΑΣ. (ἀναγινώσκει) «Οἱ γαιάνθρακες δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσι διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας ἐν λιμένι ἐπὶ πλοίων, τὰ ὁποῖα ἔχουσι λέβητας Babcock et Wilcox ἢ Belleville». Ὂχι ἐπὶ βοηθητικῶν πλοίων Δι’ ἠλεκτρικὸν φῶς.

§311Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπὶ πλοίων πολέμου, ὄχι ἐπὶ βοηθητικῶν. Ἐνηργήθη οὕτω κατ’ ἐμοῦ ἔλεγχος ἐπὶ μιᾶς παρερμηνείας, τὴν ὁποίαν ἀντελήφθην ἐγὼ ὁ δικηγόρος καὶ δὲν ἀντελήφθη ὁ ἐλέγχων πρώην ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ.

§312Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Προχωρήσατε.

§313Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, κύριοι, ὅτι ἡ «Λῆμνος» καὶ τὸ «Κιλκὶς» ἀναλίσκουσι τὰ δύο ὁμοῦ 40 τόννους καθ’ ἡμέραν ἠγκυροβολημένα ἐν τῷ λιμένι, δι’ ἠλεκτρικὸν φῶς, δι’ ἀερισμὸν καὶ διὰ τὴν κίνησιν τῶν πυροβόλων. Ὁ «Ἀβέρωφ» ἀναλίσκει 14 τόννους. Ἤτοι ἐν συνόλῳ ταῦτα χωρὶς νὰ χρησιμοποιήσωσι τοὺς γαιάνθρακας τούτους εἰς γυμνάσια ἤθελον ἀναλώσει 18.000 τόννους ἐτησίως. Συνεπῶς ἐντὸς 3ετίας ἤθελον ἀναλωθῆ οἱ γαιάνθρακες οὗτοι διὰ τὴν ἐν τῷ λιμένι βοηθητικὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν τούτων τῶν μονάδων τῶν μεγίστων τοῦ στόλου. Ταῦτα λέγει ὁ Ἄγγλος μηχανικός. Οὕτω λοιπὸν ἀποδεικνύεται ὅτι καὶ ἂν μὴ ἐλάμβανε χώραν ἡ ἐπιστράτευσις οἱ γαιάνθρακες οὗτοι ἠδύναντο νὰ ἀναλωθῶσιν ὠφελίμως εἰς τὰς μεγάλας μονάδας μάχης τοῦ Στόλου καὶ ὅτι ἡ ἀνάλωσίς των θὰ προὐκάλει οἰκονομίαν. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν ἤδη εἰς ἄλλο θέμα. Ἐλέχθη ὅτι οἱ γαιάνθρακες αὐτοὶ ἐκάησαν, ἠκούσθη ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὅτι ἐτέθησαν εἰς χρῆσιν ὅλαι αἱ ἀντλίαι καὶ ὅτι διὰ νὰ σβυσθῇ ἡ πυρκαϊὰ μετεσχηματίσθησαν οἱ σωροὶ τῶν γαιανθράκων εἰς πλεούσας νησίδας ἐν μέσῳ τῶν κατασβεστικῶν ὑδάτων καὶ ὅτι συνεπῶς ἀπέβησαν ἄχρηστοι οἱ μὲν ὡς καέντες, οἱ δὲ ὡς βραχέντες. Ἐζήτησα παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν διὰ σημειώματος διὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τί ἐγένετο μὲ τοὺς γαιάνθρακας τούτους, πόσοι ἐξ αὐτῶν κατηναλώθησαν ἢ τυχὸν μετεβλήθησαν εἰς πλεούσας νησίδας ἐν ταῖς ἀποθήκαις καὶ πόσοι ἐχρησιμοποιήθησαν. Καὶ ἀπαντᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. (Ἀναγινώσκει) «Εἰς Ἀγγλίαν παρηγγέλθησαν ἐν ὅλῳ τόννοι 55000 γαιανθράκων Νιουκάστελ. Ἐκ τούτων ἐκομίσθησαν μέχρι τοῦδε 19.133 τόννοι καὶ ὑπολείπονται εἰσέτι ἐν Ἀγγλίᾳ τόννοι 35867, οἱ μέχρι τοῦδε κομισθέντες 19133 τόννοι κατηναλώθησαν εἰς τὰ ἐπίτακτα μεταγωγικὰ τοῦ στρατοῦ ἀτμόπλοια, πλὴν 500 τόννων, οἵτινες παραμένουσι εἰσέτι εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Ναυστάθμου καὶ ἐξ ὧν θὰ ἐξακολουθῶσι νὰ παραλαμβάνωσι τὰ ἀτμόπλοια ταῦτα μέχρι τελείας ἐξαντλήσεως».

§314Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Διὰ τὴν ἀνέφλεξιν δὲν λέγει τίποτε;

§315Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὰ τὰ λέγει ὁ κ. Κουντουριώτης.

§316Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν ἔχει σημασίαν· τὰ λέγει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου.

§317Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὰ λέγει ἡ ὑπηρεσία ἡ ὁποία δὲν ψεύδεται. Ἀλλὰ λέγει καὶ τὰ ἑξῆς ἀκόμη. (Ἀναγινώσκει). «Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἀπὸ 17 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. διὰ τηλεγραφήματος πρὸς τὸν ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτὴν τῆς Ἑλλάδος ἐζήτησε τὴν ἐπείγουσαν ἀποστολὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τοῦ ὑπολοίπου τῶν γαιανθράκων τούτων ἐκ 35867 τόννων» Καὶ οὕτω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὅπερ πρὸ τῆς ἐπιστρατεύσεως κατεγίνετο διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ Ἄγγλου ἀρχιμηχανικοῦ νὰ κηρύξῃ ἀχρήστους τοὺς γαιάνθρακας τούτους, μόλις ἡ ἐπιστράτευσις ἐκηρύχθη, καταληφθὲν ὑπὸ πανικοῦ πρὸ τοῦ ὄγκου τῆς ἀνάγκης, ἔσπευσε νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπείγουσαν ἀποστολὴν τῶν ὑπολοίπων φορτίων. Διατὶ ἔπραττε τοῦτο, ἂν οἱ γαιάνθρακες ἦσαν πραγματικῶς ἄχρηστοι; Ἀλλ’ ἰδοὺ καὶ οἱ λόγοι τῆς αὐταναφλέξεως βεβαιούμενοι ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ χημικοῦ ἐπόπτου ἐν τῷ ναυτικῷ κ. Θ. Βαρούνη. (Ἀναγινώσκει) «Ἐν τέλει δέον νὰ ἀναφέρωμεν εἰς ταῦτα ὅτι αἱ παρατηρηθεῖσαι ἐσχάτως αὐταναφλέξεις τῶν γαιανθράκων τούτων δέον νὰ ἀποδοθῶσιν κυρίως εἰς τὸν τρόπον τῆς ἀποθηκεύσεως καὶ συντηρήσεώς των, εἰς τὴν ὕπαρξιν μεγάλης ποσότητος κόνεως γαιανθράκων ἐν τῇ βάσει τῶν σωρῶν καὶ τέλος κατά τινας ἐρευνητὰς εἰς τὴν ὕπαρξιν ἐντὸς τῶν γαιανθράκων τῶν σχετικῶν εὐαποσυνθέτων ὑπὸ ὡρισμένας συνθήκας βελονοειδῶν μορφῶν σιδηροπυριτῶν τινων. Τοιούτους βελονοειδεῖς πυρίτας παρετηρήσαμεν εἰς σμικρὰν ποσότητα εἰς τοὺς περὶ ὧν πρόκειται γαιάνθρακας, ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον, τὸ ἄλλως οὐχὶ καὶ γενικῶς δεκτὸν κατὰ τὴν ἡμετέραν γνώμην, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὴν κυριώδη ἐκείνην σημασίαν, οἵαν ἔχει ὁ τρόπος τῆς ἀποθηκεύσεως καὶ τῆς συντηρήσεως τῶν γαιανθράκων. Περὶ τῶν τελευταίων τούτων κάμνει ἐκτενῆ λόγον ἡ ὑπ’ ἀριθ. 56648 ἐγκύκλιος τοῦ Σ. Ὑπουργείου, ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ αὐτανάφλεξις τῶν γαιανθράκων ἀποδίδεται εἰς τὴν ὑπ’ αὐτῶν ἀπορρόφησιν τοῦ ὀξυγόνου ἐκ τοῦ ἀτμοσφαιρικοῦ ἀέρος καὶ τὴν ἐπακολουθοῦσαν ὀξείδωσιν ὑπὸ ἐντόπισιν καὶ περιορισμὸν τῆς ἀρχικῶς ἐκλυομένης θερμότητος εἰς τὰς τὸ πρῶτον ὀξειδωθείσας μοίρας τῶν γαιανθράκων». Ὅταν, Κύριοι, τοιαῦτα βεβαιοῖ ὁ χημικὸς ἐπόπτης χρειάζεται μεγάλη ὑπερβολὴ ὅπως ῥίπτεται ἐπ’ ἐμοῦ εὐθύνη διὰ τὴν ἀνάφλεξιν, ἥτις βαρύνει τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου καὶ τὸν Ὑπουργὸν, ὑφ’ οὗ τὴν διοίκησιν οἱ γαιάνθρακες ἀπεθηκεύθησαν. Τοιοῦτος δὲ δὲν εἶμαι ἐγώ.

§318Λ. ΡΟΥΦΟΣ. Πόσα πλοῖα ἐκινδύνευσαν; Αἱ Ἀθῆναι ὅταν ἐταξείδευσε εἰς τὴν Ἀμερικήν...

§319Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αἱ Ἀθῆναι ἤρχοντο ἐξ Ἀμερικῆς, ἑπομένως δὲ ἠνθράκευσε εἰς τὴν Ν. Ὑόρκην καὶ ἐρχόμεναι ἀνεφλέγησαν. Θὰ δώσῃ λοιπὸν λόγον Ὑπουργὸς τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν πυρπόλησιν τῶν «Ἀθηνῶν» εἰς τὸν Ἀτλαντικὸν Ὠκεανόν; (Ἱλαρότης) Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἐγένετο ἀνάφλεξις ἐκ κακῆς στοιβασίας τῶν γαιανθράκων, εὐθυνομένης βεβαίως τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία ἀτελεῖς παρέσχεν ὁδηγίας εἰς τοὺς ἐν τῷ Ναυστάθμῳ ἁρμοδίους καὶ τοὺς ἐν Πειραιεῖ περὶ τῆς ἀποθηκεύσεως τῶν γαιανθράκων. Ἀλλ’ αἱ ἀναφλέξεις αὗται δὲν κατηνάλωσαν ποσότητας οὐσιώδεις. Πρὸ παντὸς δὲ τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὁ Ἄγγλος ἀρχιμηχανικὸς εἶπε καὶ τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς, ὅτι οἱ γαιάνθρακες οὗτοι λόγῳ τῆς εὐκολίας πρὸς ἀνάφλεξιν καθίσταντο ἐπικίνδυνοι διὰ τὴν χρῆσιν τῶν ἐπιτάκτων ἀτμοπλοίων, τοῦτο ἀπεδείχθη ἐμπράκτως ὅτι ἦτο φαντασιοκόπημα, διότι κατηναλώθησαν ὅλοι οἱ γαιάνθρακες πλὴν 500 τόννων καὶ οὐδεμία ἀνάφλεξις ἐγένετο ἐκτὸς τῆς τοῦ «Ἀτρομήτου», ἡ ὁποία προῆλθε ἐξ ἀπροσεξίας τῶν κατωτέρων ὀργάνων τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας. Ὅταν δὲ ἔχωμεν παράδειγμα ὅτι εἰς οὐδὲν ἄλλο ἐπίτακτον πλοῖον ἐγένετο ἀνάφλεξις ἐξ ὅσων ἐχρησιμοποίησεν ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία ἔχομεν τὸ συμπέρασμα ὅτι οἱ γαιάνθρακες χρησίμως καὶ ὠφελίμως ἠγοράσθησαν. Διότι ἐπῆλθε ἡ ἐπιστράτευσις, διότι αἱ ἐλπίδες, τὰς ὁποίας ἐξέτρεφε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, ὅτι ὁ στρατὸς δὲν θὰ ἐκινητοποιεῖτο, διεψεύσθησαν ἐμπραγμάτως, διότι ὁ στρατὸς ἐκινητοποιήθη, διότι καθ’ ἣν στιγμὴν ἐκινητοποιήθη δὲν ἦσαν ἕτοιμοι αἱ Ἀγγλικαὶ ἀγοραὶ οὔτε αἱ Ἀγγλικαὶ ἀποθῆκαι, ὅπως παράσχουν γαιάνθρακας εἰς τὸν στρατὸν καθόσον τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἐκινητοποιήθη ὁ στρατὸς εἴτε δὲν ἦτο ἀνάγκη καὶ δὲν ἐζητήθη τοῦτο εἴτε δὲν ἦσαν ἔτι οἱ ὅροι πλήρεις τῆς συμπράξεως, διότι οὕτω εὑρέθη ὁ ὑπ’ ἐμοῦ ἡτοιμασμένος γαιάνθραξ, ὁ ὁποῖος διευκόλυνε τὴν κινητοποίησιν, διότι ἄνευ τοῦ γαιάνθρακος τούτου θὰ ἦτο ἀδύνατος ἡ κινητοποίησις μὴ ὑπαρχόντων τῶν ἀποθεμάτων τῶν ἐπαρκῶν ἐν Πειραιεῖ. Πόσον δὲ ὑπῆρξεν ἀναγκαῖος ὁ γαιάνθραξ οὗτος θὰ ἀπεδεικνύετο ἂν δυστυχῶς δὲν ἀπουσίαζεν ἐκ τῆς Βουλῆς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν μὲ ἐβεβαίου ἐν τῷ γραφείῳ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὅτι ἐξηναγκάσθησαν νὰ προβοῦν εἰς νέαν ἀγορὰν ἐκ τῆς ἀγορᾶς Πειραιῶς, διότι δὲν εἶχεν ἐγκαίρως προσκομισθῆ ἐξ Ἀγγλίας τὸ ὑπόλοιπον τμῆμα τῆς προμηθείας. Τοιαύτη ἦτο ἡ ἀνάγκη. Καὶ ὅταν τὰ Κράτη κινοῦνται πρὸς ἐπιστράτευσιν πρὸς ἀσφάλειαν τῆς Χώρας δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε νὰ παίζητε μὲ τὰς τιμὰς οὔτε νὰ παίζητε μὲ τὰς προμηθείας. Ὠφελίμως ἠγοράσθησαν οἱ γαιάνθρακες καὶ ἐχρησιμοποιήθησαν καὶ δὲν ὑπέστη τὸ Κράτος ζημίας, διότι ἂν δὲν ἠγοράζοντο θὰ ἠγόραζε τὸ Κράτος τοιούτους ἐκ τῆς ἀγορᾶς τοῦ Πειραιῶς καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ εὕρισκε, εἰ δὲ μὴ θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταναλώσῃ τὸ ἀπόθεμα, τὸ πολεμικόν, μὲ τὸν κίνδυνον νὰ εὑρεθῇ ἄνευ τοῦ ἀποθέματος τούτου ἐν μελλούσῃ ναυτικῇ κινητοποιήσει. Σημειώσατε ὅτι λόγῳ τῆς κινητοποιήσεως ἦσαν ἠναγκασμένα τὰ ἐλαφρὰ πλοῖα νὰ παρακολουθῶσιν τὰς μεταφορὰς στρατοῦ, τὰς διὰ μεταγωγικῶν γενομένας καὶ κατὰ συνέπειαν ὑπῆρξε διπλῆ ἀνάλωσις, ἀνάλωσις διὰ τὰ μεταγωγικά, ἀνάλωσις διὰ τὰ πολεμικά, τὰ πλέοντα διὰ τὴν προστασίαν τῶν μεταγωγικῶν. Καὶ ἐκ τῶν κινήσεων τούτων ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ὑστέρων ὅτι ἦτο ὀρθοτάτη ἡ ληφθεῖσα πρόνοια καὶ τοιουτοτρόπως ἡ ἀπαραίτητος προμήθεια, ὁ ἀπαραίτητος ἐφοδιασμός, ὁ σύμφωνος μὲ τὸ σχέδιον τῆς ἐπιστρατεύσεως ὑπῆρχεν ἐν τῇ χώρᾳ. Ἔστω καὶ ἐν μέτρῳ, διότι ἐχρησιμοποιήθησαν οἱ γαιάνθρακες, δὲν ἀνέφλεξαν πλοῖα, δὲν ἐνέβαλον τὸν πανικὸν εἰς κανὲν πλοῖον πλὴν τοῦ «Ἀτρομήτου» δι’ ὃν ἐξεταστέον θὰ ἦτο κατὰ ποῖον τρόπον ἐγένετο ἡ ἀνάφλεξις καὶ ἂν αὕτη δὲν ἐγένετο ἐξ ἀμελείας τοῦ ἀποθηκαρίου. Κατηναλώθησαν αἱ 12000 τόννοι γαιανθράκων ὑπηρετήσαντες τὴν κίνησιν τοῦ στρατοῦ πρὸς Θεσαλονίκην. Ταῦτα, Κύριοι, εἶναι τ’ ἀληθῆ ἀποτελέσματα τῆς ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος. Ὑπῆρξεν—ἐκ τῶν ὑστέρων κρίνεται ἴσως — ὑπέρμετρος ζῆλος, δύνασθε νὰ καταλογίσητε εἰς ἐμέ, ὅτι ἐξ ὑπερβαλλούσης πρωτοβουλίας χωρὶς νὰ συνεννοηθῶ προφορικῶς μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, προέβην καὶ ἔχων ὑπὲρ ἐμοῦ τὴν πεπατημένην περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐνεργείας προέβην εἰς τὴν παραγγελίαν τῶν γαιανθράκων ἐν Ἀγγλίᾳ, βασιζόμενος μόνον ἐπὶ τῶν ἀλλεπαλλήλων ἐγγράφων τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἡ πρωτοβουλία ἐμοῦ μετὰ πάροδον ἕξ μηνῶν ἀποδεικνύεται σώτειρα, δὲν δύνασθε νὰ μὲ ἐλέγξητε. Θὰ ἠδυνάμην νὰ κρεμασθῶ ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν μου ἂν μὴ ἐγένετο ἡ ἐπιστράτευσις καὶ πᾶς κακόβουλος σήμερον θὰ ἠδύνατο νὰ παρουσιασθῇ καὶ νὰ ἐρωτήσῃ: διατί ἐφόρτωσες τὰς ἀποθήκας μὲ 55000 τόννους, οἵτινες δὲν ἐχρησιμοποιήθησαν ἐπὶ μόνῳ τῷ φόβῳ ὅτι θὰ ἐγένετο ἐπιστράτευσις; Ἀλλὰ σήμερον ἐγένετο ἡ ἐπιστράτευσις καὶ οἱ γαιάνθρακες δὲν ἐφορτώθησαν εἰς τὴν ῥάχιν τοῦ Δημοσίου ὡς ἄχρηστοι, ἀλλὰ ἐχρησιμοποιήθησαν πάντες. Τί μένει ἤδη ἐξ ὅλης τῆς ὑποθέσεως; Ἡ μόνη περίπτωσις τοῦ κ. βουλευτοῦ Κεφαλληνίας μνημονεύσαντος ὅτι ὡρισμένος οἶκος ὑπ’ αὐτοῦ ἀντιπροσωπευόμενος προσέφερε γαιάνθρακας Κάρδιφ. Εἶναι οὐσιώδης ἡ πληροφορία καὶ ἡ πληροφορία αὕτη πρέπει νὰ δώσῃ ἀφορμὴν ἐλέγχου τῶν ἐν Ἀγγλίᾳ ἀντιπροσωπευσάντων τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, τῶν ἐν Ἀγγλίᾳ ἐκτελεστῶν τῶν διαταγῶν τοῦ Ὑπουργείου, διότι ὡς ἀνέγνωσα εἰς ὑμᾶς τὰ ἔγγραφα καὶ ὡς τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἀποδεικνύουσιν οἱ ἐν Ἀγγλίᾳ ἀντιπρόσωποι τοῦ Κράτους ἔλαβον πλήρη ἐντολήν, ἵνα συνεννοούμενοι μετὰ τῶν ἁρμοδίων Ἀγγλικῶν ἀρχῶν —ἰδιαίτατα τοῦ ναυαρχείου — ἐκλέξωσι τὰς ποιότητας καὶ ζητήσωσι τὰς τιμὰς διαγωνιστικῶς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἐνσφραγίστων προσφορῶν ἐκτελέσωσι τὴν παραγγελίαν. Οὕτω διετάχθησαν νὰ πράξωσιν, καὶ οὕτω διαταχθέντες διετάχθησαν ἐντίμως. Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἤθελε νὰ ἐνεργήσῃ καθ’ ὃν τρόπον ἀπὸ τοῦ βήματος ἐλέχθη πρὸ ὀλίγου, δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ παρεμβάλῃ τὸν Πρεσβευτὴν καὶ νὰ τῷ εἴπῃ νὰ ἐρωτήσῃ τὸ Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον εἰς ποῖα καταστήματα πρέπει ν’ ἀποτανθῇ. Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἤθελε νὰ ἐνεργήσῃ κακοήθως ἠδύνατο νὰ ἐνεργήσῃ συνεννοούμενος μετὰ τῆς ἀγορᾶς τοῦ Πειραιῶς. Ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θέλων ν’ ἀποφύγῃ πάντα ψόγον ἀπέφυγε τὴν ἀνάμιξιν Ἕλληνος ἐμπόρου καὶ ἀπετάνθη κατ’ εὐθεῖαν εἰς τοὺς παραγωγοὺς ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ εἰς τοὺς παραγωγοὺς ἀπευθύνθη οὐχὶ ἀπ’ εὐθείας ἀλλὰ διὰ τῆς παρεμβολῆς τοῦ ἁρμοδίου μετ’ ἐντολῆς ἵνα ἐκλέξῃ τὰ κατάλληλα ἀνθρακωρυχεῖα τῇ ὑποδείξει τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου.

§320Χ. ΠΛΟΥΜΙΔΑΚΗΣ. Δὲν ἐγένετο ἡ ἀγορὰ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μάρκας;

§321Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἐπραγματοποιήθη ἡ ἀγορὰ τῆς μάρκας Κάρδιφ.

§322Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀτμόπλοια ἐναυλώθησαν ὑπὸ τοῦ Πρέσβεως;

§323Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑπὸ τοῦ Πρέσβεως καὶ τῆς ἐπιτροπῆς. Τοῦτο διέταξα μόνον ὅτι ἐν ἰσοτιμίᾳ πρέπει νὰ προτιμηθῶσι τὰ ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια καὶ πρῶτον ἀτμόπλοιον ἦτο τὸ τοῦ κ. Ἐμπειρίκου, ὁ ὁποῖος δὲν συνδέεται μὲ ἐμὲ διὰ στενῆς φιλίας, τοὐναντίον δ’ εὑρισκόμεθα ἐν διαστάσει. Εἶχον δώσει λοιπὸν ἐντολὴν εἰς τὸν κ. Πρεσβευτὴν νὰ ἐκλέξῃ τὴν καλλιτέραν τιμὴν καὶ ἐν ἰσοτιμίᾳ νὰ ἐκλέξῃ τὰ Ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια. Τοῦτο ὤφειλε νὰ πράξῃ Ἕλλην Ὑπουργός. Ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς δὲν ἐγίνωσκον νὰ ἔγινε ναύλωσις ἀτμοπλοίου Μιχαλινοῦ. Ἐσημείωσα ναυλώσεις Ἐμπειρίκου καὶ Μαρκέτου. Ναύλωσις ἀτμοπλοίου Μιχαλινοῦ δὲν ἐγένετο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου, ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἐγένετο δὲν ἕπεται ὅτι διότι ἐγὼ ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἡ ἑταιρεία Μιχαλινοῦ, ἡ ὁποία διαχειρίζεται 20 ἀτμόπλοια ἰδικά της καὶ ξένα ἔπρεπε νὰ ἀποκλεισθῇ τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ ν’ ἀπόσχῃ, ἔστω καὶ ὑποτιμῶσα τοὺς ναύλους, ἵνα στερηθῇ τῆς εὐχαριστήσεως ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς νὰ εἴπῃ ἀπὸ τοῦ βήματος ὅτι ἐγὼ ἔκαμα χρηματισμὸν μετὰ τῆς Ἑταιρίας Μιχαλινοῦ. Θὰ ἔλθω νὰ ἐξετάσω ἐν καιρῷ τὰ τοῦ χρηματισμοῦ αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Θὰ προσαχθῇ ἐντὸς τῆς Βουλῆς ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς περὶ παροχῆς ἀδείας καταδιώξεως κατὰ τοῦ Βουλευτοῦ Ἀττικῆς, καὶ τότε θὰ ὁμιλήσωμεν καὶ περὶ Μιχαλινοῦ. Καὶ περὶ ὅλων τῶν κατηγοριῶν, τὰς ὁποίας ἐπεχείρησε νὰ διαπράξῃ ἐναντίον μου, καθ’ ὃν χρόνον ἐγὼ εἶχον παραιτηθῆ ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Καθ’ ἣν ἡμέραν παρῃτούμην ὑπέστην δύο ἀναγνωσματοποιήσεις. Τὴν μίαν ὑπέστην μετὰ τὴν κατ’ οὐσίαν παραίτησίν μου ὑπὸ τοῦ πρώην Βουλευτοῦ κ. Κουτούπη, τὴν ἐπαύριον, ὑποβληθείσης καὶ τυπικῶς τῆς παραιτήσεώς μου, ὑπέστην δευτέραν ἀναγνωσματοποίησιν παρὰ τοῦ Βουλευτοῦ Ἀττικῆς, τότε διατελοῦντος ἀκόμη ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικοῦ τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Κύριοι, ἐλέχθη ὑπ’ αὐτοῦ πρὸ ὀλίγου ὅτι δὲν κατήγγειλα αὐτὸν δι’ ὅλα τ’ ἀντικείμενα τῶν κατηγοριῶν τὰς ὁποίας ἀπηύθυναν κατ’ ἐμοῦ. Μοῦ ἀπηύθυναν τὰς ἑξῆς κατηγορίας. Πρῶτον ὅτι ἠθέλησα νὰ ἀγοράσω τὸ θωρηκτὸν Ρίον Ἰανέϊρον καὶ ὅτι ἤμην συνεννοημένος μετὰ τοῦ ναυπηγείου διὰ νὰ λάβω δὲν γνωρίζω πόσα ἑκατομμύρια καὶ ὅτι πρὸς πραγματοποίησιν τῆς ἀγορᾶς αὐτῆς ἕν ἔτος πρότερον εἶχον ἐπιβραδύνει διὰ τῆς μεθόδου τῆς μεγεθύνσεως τὴν ναυπήγησιν τοῦ ἐν Γερμανίᾳ ναυπηγουμένου θωρηκτοῦ ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀνάγκη ἐξοπλισμοῦ τοῦ Κράτους μετὰ ἕν ἔτος καὶ νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ Ρίου Ἰανέϊρου. Τοῦτο εἶναι μία κατηγορία. Δευτέρα κατηγορία εἶναι ὅτι εἶχον συνεταιρισθῇ μετὰ τοῦ Μιχαλινοῦ καὶ τοῦ ἔδιδα τὴν προμήθειαν τῶν γαιανθράκων. Τρίτη κατηγορία, παρὰ τοῦ ἰδίου Βουλευτοῦ διατυπωθεῖσα, ἦτο ὅτι εἶχον δώσει ἐντολὴν εἰς τὸν Μιχαλινὸν νὰ ναυλώσῃ ἀτμόπλοια διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἐπετάσσοντο καὶ θὰ ἀπηλλάσσοντο τοῦ δικαστηρίου τῶν ἐπιτάξεων. Ἄλλο φαντασιοκόπημα. Τετάρτη κατηγορία ὅτι εἶχον συνεταιρισθῆ μετὰ τοῦ ἐργολάβου φορτώσεως καὶ ἐκφορτώσεως γαιανθράκων καὶ ἐχρηματιζόμην μαζὶ του. Πέμπτη κατηγορία, ὅτι ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐχορήγησα τὴν συλλογὴν τῶν ἀχρήστων καλύκων εἰς κἄποιον, τὸν ὁποῖον δὲν ἐνθυμοῦμαι προχείρως τώρα, καὶ ὅτι καὶ ἐξ αὐτοῦ ἐχρηματίσθην. Κατήγγειλα τὸν κ. Βουλευτὴν ἐπὶ συκοφαντίᾳ καὶ διὰ τὰς πέντε προσάψεις ταύτας. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἵνα ἀναιρέσω τὰς κατηγορίας ταύτας, διότι θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς περὶ παροχῆς ἀδείας καταδιώξεως. Καὶ εἶμαι μὲν βέβαιος ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει νὰ ἐνδιαφερθῇ περὶ τῆς οὐσίας, εἶμαι ὅμως βέβαιος ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς θὰ θελήσῃ νὰ ἀπασχολήσῃ περὶ ἐμοῦ καὶ κατ’ ἐμοῦ τὴν Βουλὴν καὶ ἐντεῦθεν θὰ λάβω τὴν δυστυχῆ διὰ τὴν Βουλὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀκουσθῶ πάλιν καὶ νὰ ἀνασκευάσω πάλιν τὰ ἀναγνωστοποιημένα ψεύδη, τὰ ὁποῖα ἐπὶ ἡμέρας διαδίδονται ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§324Χ. ΠΛΟΥΜΙΔΑΚΗΣ. Εἶπε ὅτι δὲν τὸν κατηγγείλατε δι’ ὅλα. Αὐτὸ πρέπει νὰ διευκρινισθῇ.

§325Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τὶ μᾶς μέλει ἡμᾶς ἐδῶ. Κἄποιος βουλευτής. Οἱ Βούλγαροι κατέρχονται εἰς τὸ Μοναστήριον καὶ ἡμεῖς συζητοῦμεν ἀτομικά.

§326Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἤμην ἐγὼ ὁ καταρξάμενος τῶν ἀτομικῶν καὶ ἐνοχλήσας τὸν πατριωτισμόν σας, Κύριε. Δι’ ὅλα αὐτὰ, Κύριοι, τὸν κατήγγειλα. Ἀλλ’ ἔγραψεν ἐπίσης ὅτι εἶχον λάβῃ συνεταιρισμὸν εἰς δηλώσεις μεταλλείων. Δὲν κατήγγειλα αὐτὸν καὶ διὰ τοῦτο, διότι δὲν ἦτο παράβασις ποινικὴ ὁ συνεταιρισμός μου εἰς τὰ μεταλλεῖα. Νὰ τὸν καταγγείλω ἐπὶ ἐξυβρίσει, ἀδιαφορῶ διὰ τοῦτο. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιέφερε εἶναι ἡ ἐπὶ συκοφαντίᾳ καταγγελία διὰ νὰ ἀποδειχθῇ τὸ ἀληθὲς ἢ ὄχι τῶν προσάψεων. Τὰ περὶ συνεταιρισμοῦ εἰς μεταλλεῖα εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἀποδείξω· εἶναι πρόχειρα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὰ βιβλία τῶν μεταλλείων καὶ αἱ ἀποφάσεις τοῦ δικαστηρίου τῶν μεταλλείων. Ὅστις θελήσῃ νὰ τὰ ἐξετάσῃ, δύναται νὰ βεβαιωθῇ, ὅτι δηλώσεις Ἀνδρέου Στράτου ὑπάρχουν ἀπὸ τὸ 1872 καὶ οὐχὶ Στράτου Νικολάου καὶ ὅτι ὁ πατήρ μου διατελέσας ἐπανειλημμένως βουλευτὴς οὐδεμίαν ἔλαβέ ποτε παραχώρησιν καὶ ὅτι ἐγὼ ἀπὸ τοῦ 1902 βουλευτὴς συνεχῶς διατελῶν οὐδεμίαν ἔλαβον παραχώρησιν, ἀγωνίζομαι δὲ τώρα μόνον ἵνα διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ ἐπιτύχω ν’ ἀναγνωρισθῶ πρῶτος δηλωτής. Τὸ νὰ μὴ κατορθώσω ἄχρι τοῦδε τὴν παραχώρησιν τῶν δηλώσεων αὐτῶν, πρώτων καὶ ἐν τοῖς πλείστοις μόνων, καθ’ ὅν χρόνον τὸ δίκαιον εἶναι ὑπὲρ ἐμοῦ, τὸ νὰ μὴ ἐπιδιώξω κἂν νὰ ἐπιτύχω παραχώρησιν εἶναι πρὸς τιμήν μου βεβαίως, ἐνῷ ἤμην πάντοτε βουλευτὴς ἀρκετὰ ἰσχυρὸς ὥστε νὰ δύναμαι νὰ ἐπιτύχω τὴν ἀπονομὴν τοῦ δικαίου. Ἀλλ’ ὄχι μόνον δὲν ἐπεδίωξα τοῦτο νὰ ἐπιτύχω, ἀλλ’ ἠδιαφόρησα καὶ ἐν ᾧ ἄλλοι ἐπὶ δηλώσεων τινῶν τοῦ πατρός μου, ὄντες δεύτεροι καὶ τρίτοι δηλωταί, ἐπέτυχον διοικητικῶς καὶ ἔλαβον παραχωρήσεις καὶ καρποῦνται ταύτας καὶ πλουτίζουν ἐκ τούτων, ὁ πατήρ μου καὶ ἐγὼ οὔτε ἠμύνθημεν κἂν καὶ περιωρίσθημεν εἰς τὰ ἀπομεινάρια. Ταῦτα εἶναι τὰ περὶ μεταλλείων. Ἀλλ’ ἐφόσον λέγουσιν ὁ κ. Στράτος εἶναι συνεταῖρος εἰς μίαν δήλωσιν μεταλλείου δὲν λέγουσί τι τὸ ἀξιόμεμπτον δι’ ἐμέ. Συνεπῶς δ’ ἐγὼ κρατῶ τὴν ἄμυνάν μου διδαστικῶς ἐκεῖ ὅπου ἐξαγγέλλεται ὅτι ὑπάρχουν καταχρήσεις καὶ κλοπαί. Θὰ ἐξετασθῇ λεπτομερῶς τὸ ζήτημα ἐν ἄλλῃ ἡμέρᾳ διότι, ὡς ὀρθῶς παρετήρησε ὁ κ. συνάδελφος, δὲν πρέπει νὰ καταναλίσωμεν τὸν χρόνον τῆς Βουλῆς, τὸν πολύτιμον. Ἀλλὰ δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ καταρξάμενος χειρῶν ἀδίκων. Δὲν ὕβρισα οὐδένα. Ἐγὼ ὑβρίσθην ὅσον οὐδεὶς ἕτερος ἔχει ὑβρισθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος. Ὑβρίσθην ὡς κλέπτης καὶ ἔχω δικαίωμα καὶ καθῆκον νὰ ἀμυνθῶ ὑπὲρ τῆς τιμῆς μου. Κατήγγειλα, Κύριοι, τὰς πράξεις ταύτας ἀπὸ τοῦ 1913 ἀμέσως μόλις ἐδημοσιεύθησαν τὰ κατ’ ἐμοῦ ἄρθρα. Προσῆλθον ὡς ἰδιώτης κατήγορος καὶ ἐπεμελήθην προσωπικῶς τῆς ἀποδείξεως τοῦ ψεύδους τῶν κατ’ ἐμοῦ ἐπιρριφθέντων. Θὰ ἴδητε τὴν δικογραφίαν μετρημένην καθ’ ὕψος λόγῳ τοῦ ὄγκου της, διότι ἐξητάσθησαν πλέον τῶν 60 μαρτύρων, διότι κατετέθησαν πλέον τῶν 300 ἐγγράφων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐν κεκυρωμένῳ ἀντιγράφῳ, ζητηθέντα ὑπὸ τῆς ἀνακρίσεως καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὰ ζητήματα τῶν καλύκων, καὶ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ἢ μᾶλλον δύναμαι νὰ προφητεύσω ἐκ τῶν προτέρων ὅτι οἱαδήποτε ἀπόφασις καὶ ἂν ἐκδοθῇ ἀπὸ ἄνθρωπον ἔχοντα μίαν κεφαλήν, δύο χεῖρας καὶ δύο πόδας, οἱαδήποτε, λέγω, ἀπόφασις θὰ ἦνε παραπεμπτικὴ διὰ τὸν κ. ἐξ Ἀττικῆς βουλευτήν. Μετὰ πάροδον δύο ἐτῶν ἀνακρίσεως, ὅτε εἶχε περατωθῇ ἡ ἀνάκρισις καὶ ἐστάλη ἡ δικογραφία εἰς τὸν εἰσαγγελέα ἵνα ὑποβάλῃ πρότασιν, παρουσιάσθη ὁ κ. βουλευτὴς καὶ ὑπέβαλε μήνυσιν κατ’ ἐμοῦ ἐπὶ ἐσχάτῃ προδοσίᾳ καὶ δωροδοκίᾳ. Ὑπέβαλον ὑπόμνημα καὶ ἐπὶ τούτου ἐξεδόθη βούλευμα καὶ ὑπεστήριξα ὅτι μήνυσις ἐπὶ ἐσχάτῃ προδοσίᾳ ἐπὶ δωροληψίᾳ κατ’ ἐμοῦ ὡς Ὑπουργοῦ δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ παρ’ ἰδιώτου, οὐδὲ δύναται αὕτη νὰ ἀναστείλῃ τὴν προηγουμένην ἀνάκρισιν, διότι ἐγὼ εὐθύνομαι διὰ τὰς καταγγελλομένας πράξεις ὡς Ὑπουργὸς καὶ ὡς ἐκ τούτου κωλύομαι νὰ δώσω λόγον διὰ ταύτας ἐπὶ τῇ μηνύσει ἑνὸς ἰδιώτου, ὄχι λόγῳ ἀσυλίας, ἀλλὰ λόγῳ τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν. Δὲν ἦτο λοιπὸν δυνατὸν νὰ σταματήσῃ ἡ ἀνάκρισις, ἵνα περιμείνῃ πότε θὰ εὐδοκήσουν καὶ ἂν θὰ εὐδοκήσουν 12 βουλευταὶ ἵνα συμμετάσχωσι μετὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς καὶ ζητήσωσιν ὅπως ἐγὼ δώσω λόγον τῶν πράξεών μου τούτων συμφώνως πρὸς τὸν νόμον. Προκειμένου ὅμως περὶ τῆς ἐνστάσεως τῆς ἀληθείας, ἐπὶ τούτου ἐγὼ ὁ ἴδιος ἐζήτησα διὰ τοῦ ὑπομνήματός μου ἵνα ἀνασταλῇ ἡ ἀνάκρισις καὶ διεξαχθῇ ἡ ἀπόδειξις τῆς ἐνστάσεως τῆς ἀληθείας καίτοι εἶχεν ἤδη αὕτη διεξαχθῇ ἀνταποδεικτικῶς, ἀνεστάλη δὲ πράγματι καὶ διεξήχθη ἡ ἀπόδειξις. Κατὰ τὰ λοιπὰ τὸ βούλευμα ἐδέχθη ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνασταλῇ ἡ ἀνάκρισις λόγῳ τῆς ἁπλῆς μηνύσεως ἑνὸς ἀτόμου καθ’ ἑνὸς Ὑπουργοῦ. Ἑπομένως διεξήχθη ἡ ἀπόδειξις τῆς ἐνστάσεως τῆς ἀληθείας καὶ ὑπεβλήθη καὶ πάλιν ἡ δικογραφία πλήρης εἰς τὸν εἰσαγγελέα. Καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ συνταχθῇ πρότασις τοῦ εἰσαγγελέως ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ὑπέβαλε ἀνακοπὴν τοῦ προδικαστικοῦ βουλεύματος καὶ ἡ ὑπόθεσις ἤχθη εἰς τὸ Ἐφετεῖον. Ἐξεδόθη καὶ τὸ βούλευμα τῶν Ἐφετῶν δυσμενῶς διὰ τὸν κ. βουλευτήν. Οὗτος δὲ πάλιν ἔκαμεν ἀναίρεσιν ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὸ ἀποτέλεσμα δὲ εἶνε ὅτι σήμερον ἔχετε αἴτησιν τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου ζητοῦντος τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς καταδίωξιν τοῦ κ. βουλευτοῦ. Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον περαιωμένης ἀνακρίσεως, διὰ μεθόδων δὲ διαδικαστικῶν καὶ ἕνεκα τῆς συγκυρίας ὅτι κατελέγη μεταξὺ τῶν τάξεων τῶν βουλευτῶν ὁ κατηγορούμενος, ἀνεστάλη μέχρι σήμερον ἡ ὑποβολὴ τῆς εἰσαγγελικῆς προτάσεως, διὰ τῆς ὁποίας θὰ καθορισθῇ κατόπιν, ἀποφαινομένων τῶν συμβουλίων ἐὰν ἐγὼ εἶμαι οἷος ὁ κ. βουλευτὴς εὐαρεστήθη νὰ ἀποκαλέσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἢ εἶναι ὁ βουλευτὴς οὗτος συκοφάντης, ὡς εἶχεν ἄλλοτε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀποκαλέσῃ τοῦτον ἄλλος πολὺ ἐμοῦ ἰσχυρότερος καὶ πλέον κεκυρωμένος ἐμοῦ ἐν τῇ Βουλῇ. Δὲν θέλω, Κύριοι Βουλευταί, νὰ κουράσω Ὑμᾶς ἀναπτύσσων ἐμπαθεστάτους λόγους ἕνεκα τῶν ὁποίων παρουσιάζηται εἰς τὴν Βουλὴν καθημερινῶς τὸ θέαμα τοῦτο τῆς ἐμφανίσεως κατηγοριῶν ἐναντίον μου ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ προσώπου καὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀμύνης ἐμοῦ ἐναντίον τῶν κατηγοριῶν τούτων. Οἱ λόγοι οὗτοι θὰ ἀναπτυχθῶσι κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς παροχῆς ἀδείας πρὸς καταδίωξιν αὐτοῦ, διότι εἶναι στοιχεῖα τοῦ δόλου, τῆς συκοφαντίας. Σήμερον δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ κουράσω Ὑμᾶς ποσῶς. Ἔχω ὁλόκληρον τὸν φάκελλον τῶν ἀποδεικτικῶν ἐγγράφων τῆς καταδιώξεως, ὁλόκληρον τὸν φάκελλον τῆς ἐξ ἐπαγγέλματος καταδιώξεως παντὸς ἐν τῷ ναυτικῷ ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἀναγνωσματοποιηθῇ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὑφ’ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ ἐν ἐνεργείᾳ! Ἀλλ’ ἀδιαφορῶ διὰ τὰς ὕβρεις τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ὡς ἠδιαφόρησα ψυχικῶς διὰ τὴν ἀναγνωσματοποίησιν, τὴν ὁποίαν ἐπεχείρησεν νὰ διαπράξῃ ἐναντίον μου. Μόνον δὲ ἐζήτησα τὴν καταδίωξίν του, οὐχὶ βεβαίως διὰ νὰ λάβω τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἴδω τοῦτον ἐν τῇ φυλακῇ, ἀλλὰ διὰ νὰ λάβω τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀποδείξω εἰς τὴν κοινωνίαν ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς οὐδέποτε εἶπε περὶ ἐμοῦ τὸ ἀληθὲς καὶ ὅτι ὁ Στράτος οὐδέποτε ἔπραξέ τι, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι σύμφωνον πρὸς τὰς κατηγορίας τοῦ κ. βουλευτοῦ.

§327Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Τί γίνεται ἡ καταγγελία τοῦ Χαιροπούλου;

§328Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Χαιρόπουλος ἐδῶ ἦτο πρὸ ὀλίγου καὶ ἠδύνασθε νὰ τὸν ἐρωτήσητε. Ἐξεδόθη τὸ βούλευμα τῶν Ἐφετῶν, διὰ τοῦ ὁποίου μοὶ ἀπεδόθη πλῆρες τὸ δίκαιον, κατόπιν δὲ τούτου προκειμένου νὰ εἰσαχθῇ ὁ κ. Χαιρόπουλος ἐπὶ ἐξυβρίσει ἐθεώρησα ὅτι δὲν ἦτο ἀναγκαῖον νὰ καταδιώξω ἕνα δημοσιογράφον, ὡς οὐδεὶς πολιτευόμενος κατεδίωξε δημοσιογράφον ἐπὶ ἐξυβρίσει. Ὁ ἴδιος ὁ κ. Χαιρόπουλος, κατόπιν τῆς ἐκδόσεως τοῦ βουλεύματος, ἔγραψεν εἰς ἐμὲ καὶ ἀνεγνώρισεν ἐγγράφως ὅτι ἔγεινε τὸ θῦμα πεπλανημένων πληροφοριῶν καὶ μὲ ἠδίκησε. Ταῦτα εἶναι κύριοι τὰ κατὰ τὴν ὑπόθεσιν. Νομίζω ὅτι εἶνε ἀνάγκη νὰ προνοήσωσιν οἱ Βουλευταὶ οἱ ἀμερόληπτοι, οἱ βουλευταὶ οἱ ἀπαθεῖς, οἱ προσελθόντες ἐνταῦθα ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ βουλεύωνται, νὰ ἐλέγχωσι καὶ νὰ νομοθετῶσιν, οὐχὶ δὲ καὶ νὰ ἀσκῶσι τὰ προσωπικὰ αὐτῶν πάθη, εἶνε καιρὸς νὰ προνοήσωσι περὶ τῆς πορείας τοῦ ἐλέγχου, τοῦ ἐν τῇ Βουλῇ ἀσκουμένου. Ὁ ἔλεγχος ἀποτελεῖ τὴν κρηπῖδα τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν, ἀποτελεῖ τὴν ἀσφάλειαν τῆς καλῆς λειτουργίας τῶν κυβερνητικῶν ὀργάνων καὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς κυβερνητικῆς ἐξουσίας ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν. Ἀλλ’ ὁ ἔλεγχος, κύριοι βουλευταί, ὁ ἀσκούμενος ἄνευ μέτρου, ὁ ἔλεγχος ὁ ἀσκούμενος εἴτε πρὸς σκοπὸν ἐπιδείξεως ἔξωθεν, εἴτε πρὸς ἄσκησιν προσωπικῶν παθῶν, ὁ ἔλεγχος αὐτὸς δημιουργεῖ ζημίας πολὺ γενικωτέρας φύσεως παρὰ ἐκείνας, τὰς ὁποίας δύναται νὰ δημιουργήσῃ εἰς ἄτομα. Διηνύσαμεν περιστάσεις ἐξαιρετικὰς ἀπὸ τοῦ 1912 μέχρι σήμερον. Τὸ Κράτος τὸ ἐξελθὸν τῶν δύο πολέμων ἐξηκολούθησε νὰ ζῇ περίπου ἐν καταστάσει ἡμιπολεμικῇ. Εὑρέθη τὸ κράτος εἰς τὴν ἀνάγκην διὰ τοῦ προσωπικοῦ, μεθ’ οὗ διῴκει τὴν μικρὴν Ἑλλάδα νὰ συμπληρώσῃ διοικῶν τοῦτο καὶ τὴν μείζονα Ἑλλάδα. Εὑρέθη ἐν ἀνεπαρκείᾳ ἀριθμητικῇ, ἐν ἀνεπαρκείᾳ ποιοτικῇ τῶν ὀργάνων του, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην τὸ Κράτος πολλὰ πράγματα νὰ διορθώσῃ διὰ τῆς πρωτοβουλίας τῶν διευθυνόντων τὰς ὑπηρεσίας. Κύριοι, ὁ ἔλεγχος εἶνε ὀρθὸν νὰ ἀσκηθῇ μέχρι ἐκείνου τοῦ σημείου, ὥστε νὰ μὴ καταθλίβῃ τὴν πρωτοβουλίαν καὶ νὰ τρομοκρατῇ ἐκείνους οἵτινες δύνανται νὰ ἔχωσι τὸ δῶρον τῆς πρωτοβουλίας. Διότι ὡς εἶνε ἀπευκταῖον ἵνα ὑπάρχωσιν ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι νὰ παραδίδωνται ἐντελῶς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἢ νὰ ὑπάρχωσιν ἀνώτεροι διευθυνταὶ τῶν ὑπηρεσιῶν, οἵτινες νὰ παραδίδωνται ἐντελῶς εἰς τὰ κατώτερα ὄργανα, τοῦτο τὸ ἀπευκταῖον θέλει πραγματοποιηθῆ ἐὰν ὁ ἔλεγχος, ὁ ἄνευ μέτρου γενόμενος, ὁ ἔλεγχος, ὁ σκοπῶν τὴν διαφήμησιν τοῦ ἐλέγχοντος ἔξω τῶν ὁρίων τῆς Βουλῆς, ἐὰν ὁ ἔλεγχος αὐτὸς κατορθώσῃ νὰ τρομοκρατήσῃ πάντα ἄνθρωπον, ὅστις δύναται νὰ ἔχῃ ζωὴν καὶ πρωτοβουλίαν. Διότι εἰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις μόνον ἡ πρωτοβουλία τῶν ἀρχόντων δύναται νὰ λύσῃ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἡ κίνησις, ἡ ῥυθμική, τῆς κυβερνητικῆς μηχανῆς δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ λύσῃ. Ἀλλοίμονον δὲ ἐὰν οἱ ἐλέγχοντες ἐπὶ σκοπῷ ἐπιδείξεως κατορθώνουν ἵνα, ἐν καιρῷ ἐξαιρετικῶν περιστάσεων, τρομοκρατῶσιν καὶ πτοῶσιν πάντα δυνάμενον δι’ ἰδίας πρωτοβουλίας καὶ ἐπὶ ἰδίᾳ εὐθύνῃ νὰ λάβῃ ἓν κυβερνητικὸν ζήτημα καὶ ἀναγκάζωσιν αὐτὸν νὰ κύπτῃ πρὸ τῶν γνωμοδοτήσεων καὶ πρὸ τῆς συναγωγῆς πάντων τῶν μικροϋπαλλήλων ἵνα εὕρῃ τὴν εὐκολίαν νὰ ἔχῃ ἕτοιμα τὰ μέσα τῆς ὑπερασπίσεως αὐτοῦ. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ πρωτοβουλία, θέλουσα νὰ διασώσῃ τὴν παρουσιαζομένην ἐξαιρετικὴν περίστασιν, αἰσθανθῇ ὅτι πρέπει νὰ τρομοκρατηθῇ πρὸ τοῦ μέλλοντος ἐλέγχου, τοῦ ἐξ ἐμπαθείας ἢ ἐπιδείξεως γενομένου, τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἡ πρωτοβουλία θὰ προτιμήσῃ νὰ κρυβῇ καὶ κρυπτομένη θὰ ἀφήσῃ εἰς τὴν ῥουτίναν τὴν διαχείρισιν τῶν πραγμάτων. Ἡ δὲ διὰ τῆς ῥουτίνας διαχείρισις τῶν πραγμάτων ἐν ὥρᾳ ἐξαιρετικῶν περιστάσεων εἶνε διαχείρισις, ἡ ὁποία παράγει καταστροφάς. Ἀκριβῶς δὲ ἐὰν τὰ πράγματα διεξήχθησαν ἐπωφελῶς ὑπὲρ τοῦ Κράτους κατὰ τοὺς δύο πολέμους καὶ μετέπειτα, ἀπεφεύχθησαν δὲ καὶ ζημίαι, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἡ πρωτοβουλία ἀφέθη εἰς τοὺς ἔχοντας αὐτὴν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέραν. Ὀφείλητε δὲ νὰ γνωρίζητε ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀπόφασιν νὰ λεηλατήσωσι τὸ δημόσιον, θὰ καταναλώσωσι πολὺ περισσοτέραν ὥραν ἵνα παρασκευάσωσιν ἐκ τῶν προτέρων τὰ μέσα τῆς ὑπερασπίσεώς των παρὰ ἵνα προβαίνωσιν εἰς τολμηρὰς ἀποφάσεις. Σπανίως εἶναι εὔκολον ν’ ἀνακαλύψητε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ λεηλατήσωσι τὰ Δημόσια, ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι ἐξ ὑπερτέρου ζήλου ὁρμῶσιν εἰς λύσιν ζητημάτων, ἐκεῖνοι εὑρίσκονται πρὸ τοῦ ψόγου, διότι τυχὸν ἀπώλειά τις ἢ ἀβλεψία ἐν τῇ ἐνεργείᾳ αὐτῶν παρουσιάσθη. Δὲν θὰ εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ εὕρητε Ὑπουργὸν ἢ διευθυντὴν ὑπηρεσίας ὅστις μετὰ θάρρους νὰ προβαίνῃ εἰς τὸ ἔργον αὐτοῦ, ὅταν γνωρίζῃ ἐκ τῶν προτέρων ὅτι δύναται νὰ ὑποστῇ μαρτύρια ἐν τῷ μετέπειτα αὐτοῦ βίῳ ἀντὶ εὐχαριστιῶν. Ὑπὲρ τοῦ ἑαυτοῦ μου δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἀμυνθῶ. Ἠδυνάμην νὰ εἶμαι πλούσιος ἀλλ’ οὔτε ἡ οἰκογένειά μου οὔτε ἐγὼ ἐζηλώσαμεν τὸν πλοῦτον. Ἠδυνάμεθα ἔχοντες περιουσίαν καθ’ ὃν χρόνον ἡ Ἑλλὰς ἠλευθεροῦτο, νὰ διατηρήσωμεν τὸν πλοῦτον καὶ νὰ παίζωμεν σήμερον τὸν ῥόλον τῶν δανειζόντων ἀριστοκρατῶν. Ἀλλ’ ὁ πλοῦτος ἐδόθη εἰς τὸ δημόσιον διὰ νὰ ἐξοπλίσῃ πολεμικὰ πλοῖα καὶ ἐκ τοῦ πλούτου ἐκείνου τοῦ διατεθέντος ὑπὲρ τοῦ δημοσίου λαμβάνομεν ἓν τοῖς ἑκατόν, ἡμεῖς οἱ ἀπόγονοι τῶν ἐφοπλιστῶν τοῦ 1821, καθ’ ὃν χρόνον οἱ ἐφοπλισταὶ τοῦ 1915 κερδίζουσιν δικαίως ὅσα κερδίζουσιν. Τὸν πλοῦτον ἐθυσιάσαμεν ὑπὲρ τοῦ τόπου μας καὶ ἐγὼ εἰσελθὼν εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ σχετικῆς περιουσίας εὑρίσκομαι ἀπὸ χρόνου ἐν τῇ σκέψει ἐὰν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσω πολιτευόμενος οὐχὶ λόγῳ τῶν ὕβρεων, τὰς ὁποίας περιεφρόνησα πάντοτε, ἀλλὰ διότι ἐπῆλθεν ὁ κάματος, ὁ οἰκονομικός, ὅστις μὲ ἀναγκάζει νὰ σκέπτωμαι ὅτι ἔχω καὶ τέκνα. Καὶ Κύριοι, ὅταν τις εἰσῆλθεν εἰς τὴν Βουλὴν ἔχων περιουσίαν, γνωρίζει δὲ ὅτι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης αἱ πιστώσεις τοῦ ἠνοίχθησαν διὰ νὰ ἐνεργῇ ἐκλογὰς καὶ εἰς τὴν Λαϊκὴν Τράπεζαν ἔχει ἐνεχυριασμένας τὰς ὁμολογίας τῶν Ναυτικῶν ἐπιχορηγήσεων καὶ τὰ οἰκόπεδά του εἶναι ἐνυπόθηκα καὶ ἡ οἰκία του, ἡ πατρικὴ, εἶναι ἐνυπόθηκος καὶ εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογὰς κατέφυγεν εἰς τὸν κύριον Ζαΐμην διὰ νὰ τοῦ δώσῃ πίστωσιν πρὸς ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς του, ὅταν τις τοιαῦτα ἔχῃ ὑπὲρ ἑαυτοῦ, περιφρονεῖ πάντα ὑβριστὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. (Χειροκροτήματα).

§329Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δευτερολογήσω, διότι ἐλέχθησαν τόσα ἀνακριβῆ, ὥστε σᾶς βεβαιῶ ὅτι θὰ μείνητε κατάπληκτοι, ἰδίως μὲ τὴν ὑπόθεσιν τῶν μεταλλείων.

§330Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἄν θέλετε νὰ σᾶς ἀκούωμεν, νὰ ἀφήσητε τὰ προσωπικά, νὰ τὸν ἐλέγξητε ὡς Ὑπουργόν. Ὡς Ὑπουργὸς ἐπῆρε τὰ μεταλλεῖα;

§331Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μάλιστα.

§332Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ ὡς Ὑπουργός;

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀντίληψις τοῦ Προεδρείου εἶναι, καὶ ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν ἔχῃ τὴν αὐτὴν ἀντίληψιν, ὅτι τὸ προσωπικὸν ζήτημα ἔληξε καὶ ὅτι ὑπολείπεται συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως μόνον.

§334Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι τὸ προσωπικὸν ζήτημα δὲν ἔληξε.

§335ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἔληξε, ἔληξε.

§336Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μὲ ἀπεκάλεσε, κ. Βουλευταὶ, συκοφάντην ἐνῷ ἐγὼ ἔχω 36 αὐτογράφους ἐπιστολάς του. Λέγει ὅτι ἠδύνατο νὰ πάρῃ μεταλλεῖα καὶ δὲν τὰ ἐπῆρε, ἐνῶ παρακαλεῖ νὰ γίνουν παραχωρήσεις μεταλλείων εἰς αὐτὸν.

§337Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παραχωρήσεις ἢ προπαρασκευαστικὰς ἐργασίας; (θόρυβος, διαμαρτυρίαι καὶ ἀντεγκλήσεις).

§338Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐλησμόνησες ὅτι ἐζήτησες τὴν παραχώρησιν 36 μεταλλείων; (διαμαρτυρίαι)

§339Ζ. ΙΑΤΡΟΥ. (Διακόπτει μὴ ἀκουόμενος).

§340Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ θέμα τῶν γαιανθράκων. Ἠκούσατε ὅτι ὁ Στόλος εἶχε ἀνάγκην γαιανθράκων, ὅτι ἡ Ἠλεκτρικὴ ἑταιρεία κ.λ.π., τόσα ἠκούσατε καὶ τόσα ἐλέχθησαν ὥστε δὲν δύναμαι νὰ τὰ διατηρήσω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν μνήμην μου. Διὰ τοῦτο δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰς προφορικὰς πληροφορίας ἢ βεβαιώσεις, ἀλλὰ ἀπαντῶ συγκεκριμμένως ἐπὶ τῶν ἐγγράφων. Λοιπὸν τὸ ἔρεισμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστηρίχθη, ἦτο ἡ γνωμοδότησις τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου, ὁ ὁποῖος ὅμως ὁμιλεῖ περὶ γαιανθράκων Κάρδιφ. Τοῦ λέγει δηλαδὴ «νὰ πάρῃς γαιάνθρακας Κάρδιφ». Αὐτὸ εἶναι τὸ ἔρεισμα καὶ ἡ δικαιολογία. Ἀντὶ ὅμως νὰ ἀγοράσῃ γαιάνθρακας Κάρδιφ ἀγοράζει Νιουκάστελ. Ἐρωτῶ εἶχε ὑποχρέωσιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ ζητήσῃ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ στόλου; Ἀκούσατε. (Ἀναγινώσκει) Ἀλλὰ ἐκτὸς τῆς ἐπιτακτικῆς διατάξεως τῆς ὑπὸ τοῦ Νόμου ὁριζομένης ὑπάρχει διάταξις ὅπως αἰτηθῇ ἡ γνώμη τοῦ ἁρμοδίου τμηματάρχου; τοῦ Ἄγγλου ἀρχιμηχανικοῦ, (ἄρθρον 19 τοῦ Διατάγματος περὶ κανονισμοῦ τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς). Εἶχε ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν μηχανῶν. Παρεβίασε ῥητὰς διατάξεις τοῦ Διατάγματος περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Τί μᾶς εἶπε; ὅτι ἐζήτησε προφορικῶς τὴν γνώμην τοῦ Στάντατ τοῦ Ἄγγλου οἰκονομικοῦ ἀξιωματικοῦ, καὶ ἠρώτησε ὀρθῶς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἰωαννίνων, διατί τὴν γνώμην τοῦ οἰκονομικοῦ ἀξιωματικοῦ καὶ ὄχι τοῦ ἁρμοδίου; Οὐδεμία ἀπάντησις ἐπ’ αὐτοῦ. Ἠρωτήθη διατί προέβη εἰς ἀγορὰν γαιανθράκων. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὸ ἀνωμολόγησεν ὅτι διετέλει ἐν πλήρῃ ἀγνοίᾳ. Οὐδὲν εἶπεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἀλλ’ ἐκ τῶν ὑστέρων ἐζήτησε νὰ δικαιολογηθῇ διὰ τῆς προσφυγῆς εἰς μίαν συνεννόησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο κατόπιν τῆς παραγγελίας, κατόπιν τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐγγράφων συνεννοήσεων καὶ τῆς ἀποδείξεως ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λυθῇ ἡ σύμβασις. Ὅταν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐπεδείχθη τηλεγράφημα τοῦ ἐν Λονδίνῳ πρεσβευτοῦ κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λυθῇ ἡ σύμβασις ἦτο φυσικὸν ὅτι θὰ ἐγίνετο μία σκέψις μεταξὺ ἀμφοτέρων κατὰ ποῖον τρόπον θὰ χρησιμοποιήσωμεν τοὺς γαιάνθρακας ἀφοῦ ἐπληρώσαμεν 4 ἑκατομμύρια. Καὶ ἐρωτῶ κατὰ τί ἠδύνατο νὰ μεταβάλῃ τὰ πράγματα ἡ μεταγενεστέρα προφορικὴ συνεννόησις μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν; Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τοῦ τηλεγραφήματος. Ἐνῷ βεβαιοῖ ὅτι οἱ γαιάνθρακες αὐτοὶ εἶναι ἀκατάλληλοι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στόλου καὶ μόνον χρήσιμοι διὰ τὰ ἐπίτακτα πλοῖα, ἔρχεται καὶ κάμνει ψευδῆ ἀνακοίνωσιν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν συμβούλιον ὅτι ἀφοῦ δὲν τὰ θέλετε ὑμεῖς διὰ τὰ ἐπίτακτα πλοῖα τὰ λαμβάνω ἐγὼ διὰ τὰ πολεμικὰ πλοῖα. Καὶ ἔχομεν μίαν ψευδῆ ἀνακοίνωσιν διὰ τὴν ὁποίαν καὶ καταγγελία ἠδύνατο νὰ στηριχθῇ ἐπὶ ψευδῇ πιστοποιήσει ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο περὶ Ὑπουργοῦ. Ἐρωτᾶται διατὶ δὲν ἐζήτησε τὴν γνώμην τῶν ἁρμοδίων; Οὐδὲν ἀπαντᾷ. Καὶ τὶ ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ὑστέρων; Ὅτι ὁ ἄγγλος μηχανικὸς ἀπεφάνθη ὅτι ἦσαν ἐντελῶς ἀκατάλληλοι. Καὶ ἐπὶ τούτου ἀκόμη ἐπιθυμῶ νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Ἡ ἔκθεσις τοῦ μηχανικοῦ ἀνεγνώσθη διεστραμμένη διότι ὁ ἄγγλος μηχανικὸς ἀποφαίνεται ὅτι οἱ γαιάνθρακες αὐτοὶ ἦσαν ἐντελῶς ἀκατάλληλοι δι’ οἱονδήποτε πλοῖον. Ἀνέγνωσε τὸ ἔγγραφον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει) καὶ ἠρνήθη νὰ τὸ ἀναγνώσῃ μέχρι τέλους ὅπου ὁ Ἄγγλος μηχανικὸς λέγει «ὅτι εἶναι ἐπικίνδυνα καὶ εἶναι ἐντελῶς ἀκατάλληλα δι’ οἱονδήποτε πλοῖον». Αὐτὸ τὸ τέλος τῆς ἐκθέσεως ἠρνήθη νὰ τὸ ἀναγνώσῃ καίτοι ἐπανειλημμένως τὸν προεκάλεσα. Ἔρχεται καὶ βʹ ἔγγραφον τοῦ Ἄγγλου μηχανικοῦ τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει) «μόνον δύναμαι νὰ συστήσω νὰ διατεθῶσι οἱ εἰρημμένοι γαιάνθρακες. κτλ.» Τὸ βʹ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἐξηφανίσθη ἀπὸ τὸν κ. βουλευτὴν λέγει αὐτά. Ὑπάρχει καὶ γʹ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον προσθέτει (ἀναγινώσκει). «οἱ γαιάνθρακες Νιουκάστελ, ὡς ἀσφαλτώδεις γαιάνθρακες δὲν χρησιμοποιοῦνται κλπ...καὶ δέον αἱ τοιαῦται παραγγελίαι ἀκυρωθῶσιν ἀμέσως». Τώρα σᾶς ἀνέγνωσα τὰ δύο ἔγγραφα καὶ σᾶς τὰ ἀνέγνωσα καὶ ὁ κ. βουλευτὴς καὶ εἴδετε ποία διαφορὰ ἀντιλήψεως. Ἀνέγνωσε μίαν μικρὰν παράγραφον παραλείπει τὰ ἄλλα. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Ἄγγλου ἀρχιμηχανικοῦ, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ ὑπὸ τοῦ νόμου τεταγμένου καὶ αὐτοῦ νὰ ἐκφέρῃ γνώμην, οἱ γαιάνθρακες αὐτοὶ δὲν ἔπρεπε ν’ ἀγορασθῶσι, ἦσαν ἄχρηστοι καὶ ἦσαν ἐπικίνδυνοι. Δὲν ἠρωτήθη ὅμως, καὶ δὲν ἠρωτήθη οὔτε ὁ Ἕλλην μηχανικός. Ἔρχομαι κατόπιν εἰς τὰς αὐταναφλέξεις. Σᾶς ἀνέγνωσα, κύριοι, ἐπίσημα ἔγγραφα — διότι καὶ αὐτὰ ἐζήτησε νὰ τὰ διαψεύσῃ — σᾶς ἀνέγνωσα τοῦ κεντρικοῦ λιμενάρχου. Θὰ τ’ ἀναγνώσω καὶ πάλιν διότι ἐδῶ δὲν εἴχετε συζήτησιν ἐπὶ τῇ βάσει ἐγγράφων ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει λέξεων (Ἀναγινώσκει). Δεύτερον τηλεγράφημα ἔχον οὕτω. (Ἀναγινώσκει). Τρίτον τηλεγράφημα μετὰ ἑπτὰ ἡμέρας ἔχον οὕτω. (Ἀναγινώσκει).

§341Α. ΓΙΑΝΝΟΥΛΑΤΟΣ. Καὶ ἄλλοι. Τὰ ἠκούσαμεν κύριοι.

§342Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἀνάφλεξις γαιανθράκων ἐξακολουθεῖ πάντα ἐγένετο χρήσεις πυροσβεστικῶν ἀντλιῶν καὶ ἐργατῶν. Ἔχομεν τὰ ἔγγραφα τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου, ἔχομεν τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέγνωσα. Καὶ ἐδῶ ἀνάφλεξις (Ἀναγινώσκει). Τὴν πρωΐαν τῆς Τρίτης ἀνεφάνη ἀνάφλεξις ἥτις ἀφοῦ ἐκρημνίσθη ὁ τοῖχος κλπ.» τὴν πρωΐαν τῆς αὐτῆς ἡμέρας. «Τὴν πρωΐαν τῆς παρελθούσης Τετάρτης ἀνεφάνη ἑτέρα ἀνάφλεξις». Ἀνάφλεξις, ἀνάφλεξις, ἀνάφλεξις!!

§343Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αὐτὰ τὰ ἠξεύρει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ποῦ ἔδωκε τὸ σημείωμα εἰς τὴν Βουλήν;

§344Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μὲ τὸ σημείωμα ἰδοὺ τὶ συνέβη. Σᾶς τὸ ἐξήγησεν ὁ τέως ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Μικούλης. Προῆλθε ἕνεκα ἐγγράφου τοῦ κ. Μιαούλη.

§345Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ σημείωμα ἐζήτησα ἐγὼ προχθὲς νὰ κατατεθῇ ἐπὶ ἐπερωτήσει μου. Βεβαιοῖ ὅτι κατηναλώθησαν ὅλοι οἱ γαιάνθρακες.

§346Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁ Ἄγγλος μηχανικὸς ἔλεγεν ἀνοησίες; Ὁ διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου, ἑκατὸν ἔγγραφα διὰ τῶν ὁποίων μετεκαλέσατο ὁλόκληρον τὸ προσωπικόν, λέγει ἀνοησίας; Ὁ κεντρικὸς Λιμενάρχης λέγει ἀνοησίας; Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι ὅλος ὁ κόσμος λέγει ἀνοησίας!

§347Α. ΚΑΝΑΡΗΣ. Τὸ ἔχετε τὸ ἔγγραφον αὐτό;

§348Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐξεδόθη ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν διὰ τὴν χρῆσιν τῶν γαιανθράκων καὶ ἐξηγεῖ κατὰ ποῖον τρόπον πρέπει νὰ γίνῃ χρῆσις τῶν γαιανθράκων, διὰ νὰ μὴ ἐπέρχωνται πυρκαϊαί, νὰ μὴ ὑψοῦται ὁ γαιάνθραξ πλέον τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως μέτρου, νὰ μὴ ἐφάπτεται τῆς ἐπιφανείας τοῦ τοίχου, νὰ εἶναι ἐν τῷ μεταξὺ διαχωρίσματα, νὰ εἰσάγωνται σωλῆνες καὶ ἐντὸς τῶν σωλήνων θερμόμετρα καὶ ἐπὶ τέλους νὰ ῥίπτεται καὶ ὕδωρ, διότι ἴδετε ὅτι ὁμιλεῖ τὸ ἔγγραφον τοῦ κεντρικοῦ Λιμενάρχου περὶ ἀντλιῶν καὶ ὕδατος. Κατηναλώθησαν! Βεβαίως κατηναλώθησαν. Τὶ νὰ τοὺς κάμωμεν; Τοὺς ῥίπτουσι νερόν, τοὺς ἐμποτίζουσιν ἐντὸς τοῦ ὕδατος καὶ ἐξάγουσι τὰ μεγάλα τεμάχια, τὰ ὁποῖα τὰ ῥίπτουσιν εἰς τὸ σκάφος. Τί θὰ γίνῃ;

§349Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κατεργάρικα.

§350Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν ἐζήτησεν ἔγγραφον, ἐζήτησεν ἕν σημείωμα διὰ νὰ τὸ ἑρμηνεύσῃ ὅπως θέλῃ. Ἠρωτήθη ἀπὸ τὸν κ. βουλευτὴν Ἰωαννίνων, διατὶ δὲν ἐζήτησε τὴν γνώμην τοῦ Ἄγγλου μηχανικοῦ, ἀλλὰ τοῦ οἰκονομικοῦ Ἀξιωματικοῦ, δὲν ἀπήντησε τίποτε. Δὲν ἀπήντησε τίποτε. Τώρα ἐπιθυμεῖτε νὰ ἀναιρέσω τὰ λεχθέντα ἕν πρὸς ἕν;

§351ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§352Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι καιρὸς νὰ τελειώνωμεν ὕστερον ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κατηγορούμενος βουλευτής.

§353Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Διατί;

§354Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Διότι δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μία συκοφαντία.

§355Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν ἔχετε οὐδὲν δικαίωμα νὰ ὁμιλεῖτε πρὸς ἐμὲ οὕτω, δὲν γνωρίζετε τὰ πράγματα καὶ εἶναι μεροληπτικὴ ἡ γνώμη σας, δὲν ἔχετε οὐδὲν δικαίωμα νὰ ὑβρίζητε.

§356Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προήδρευον τῆς Βουλῆς βεβαίως δὲν ἤθελον ἐπιτρέψει νὰ λεχθῶσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν.

§357Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν δύνασθε νὰ κατασιγήσητε τὴν ἀλήθειαν στηριζόμενος ἐπὶ βεβαιώσεων, ἐνῶ ἐγὼ στηρίζομαι ἐπὶ τῇ βάσει ἐγγράφων, ὅτι ἀναληθῆ λέγει.

§358Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Προηγουμένως εἴπατε, ὅτι εἰς τὴν καταγγελίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ συκοφαντίᾳ, ὅταν ἀντετάξατε τὴν ἔνστασιν τῆς ἀληθείας, ἡ ἔνστασις αὐτὴ ἀντετάχθη ἐναντίον ὅλων τῶν κατηγοριῶν, τὰς ὁποίας εἴχατε ἀπαγγείλῃ. Ὁ κ. βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας ἰσχυρίσθη ὅτι μόνον εἰς τὴν καταγγελίαν ἐπὶ προδοσίᾳ ἐπεκαλέσθη τὴν ἄρνησιν τῆς ἀληθείας.

§359Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἶπον καὶ ἀνέγνωσα καὶ τὸ βούλευμα. Ἐγὼ τῷ ἀπέδωκα σειρὰν ἀξιοποίνων πράξεων, τὰς ὁποίας χαρακτηρίζει τὸ βούλευμα, δὲν μὲ κατήγγειλε δι’ ὅλας τὰς πράξεις, μὲ κατήγγειλε διά τινας κατ’ ἐπιλογὴν, διὰ τὴν Α ἢ Β πρᾶξιν· ὅταν ἐγένετο ἡ ἀνάκρισις ἐγὼ παρηκολούθησα τὴν ἐξέλιξιν τῆς ὑποθέσεως καὶ ὅταν ἐκ τῆς ἀνακρίσεως εἶχον ὄχι μόνον βεβαιωθῇ, ἀλλὰ εἶχον ἔλθῃ καὶ εἰς ἐπίρρωσιν γεγονότα δι’ ἐγγράφων βεβαιωθέντα, διότι ἐβεβαίωσαν δύο μάρτυρες γαιανθρακέμποροι δι’ ἐπιστολῆς των ὅτι ἐζητήθη κέρδος, τότε ἐζήτησα τὴν ἀπόδειξιν τῆς ἀληθείας.

§360Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δι’ ὅλας τὰς περιπτώσεις;

§361Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὄχι· διὰ τὰ καταγγελθέντα καὶ ἐζήτησα τὴν ἀπόδειξιν τῆς ἀληθείας καὶ αἰφνιδίως εὑρίσκομαι πρὸ ἑνὸς βουλεύματος, τὸ ὁποῖον ἐγένετο κατόπιν δύο βουλευμάτων τοῦ βουλευτοῦ Αἰτωλοακαρνανίας καὶ μάλιστα παρουσιάσθη μόνος του εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Πλημμελειοδικῶν, μοὶ ἀφῃρέθη δὲ τὸ δικαίωμα τῆς ἀποδείξεως τῆς ἀληθείας, ἀνέκοψα αὐτὸ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἐφετῶν, ὅπερ ἐθεώρησεν ὅτι ἰδιώτης καταγγέλλων ἕνα Ὑπουργὸν δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἀποδείξῃ τὴν ἀλήθειαν.

§362Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρόκειται περὶ ὅλων τῶν περιπτώσεων.

§363Κ. ΜΕΛΑΣ. Πρέπει νὰ παύσουν αὐτά.

§364Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας ἀπέκρουσε τὴν ἔνστασιν τῆς ἀληθείας δι’ ὅλας τὰς περιπτώσεις;

§365Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ δικογραφία εἶνε εἰς τὴν Βουλὴν καὶ δύνασθε νὰ τὴν ἀναγνώσητε μετ’ ὀλίγον καὶ νὰ πεισθῆτε.

§366Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι εὑρισκόμεθα σήμερον πρὸ μεγάλης ζημίας τοῦ Δημοσίου· ἡ ζημία τοῦ δημοσίου εἶναι κατάφορος, διότι λέγει ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας ὅτι ἐχρησιμοποιήθησαν οἱ ἄνθρακες, βεβαίως ἐχρησιμοποιήθησαν. Ἐχρησιμοποιήθησαν οἱ γαιάνθρακες. Βεβαίως. Ἀφοῦ ἐδαπανήθησαν 4 ἑκατομμ. δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ χρησιμοποιηθῶσιν. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῶσιν τὰ χρήματα ταῦτα καλύτερον; Ἀπεδείχθη ἐκ τῆς συζητήσεως ὅτι οἱ γαιάνθρακες Κάρδιφ ἐτιμῶντο ὀλιγώτερον τῶν ἄλλων εἰς τὴν ἀγοράν. Ἔχω σημείωμα τῶν γαιανθρακοεμπόρων Πειραιῶς ὅτι οἱ γαιάνθρακες Ἀμερικῆς ἐτιμῶντο ὀλιγώτερον καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι τὸ ζήτημα ἐὰν ἐδαπανήσαμεν 4 ἑκατομμύρια καὶ ἐχρησιμοποιήσαμεν τὸ 1.000.000 ἀλλ’ ἐὰν ἠδυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὰ 4.000.000.

§367Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Μένει τὸ ζήτημα τῶν διαπραγματεύσεων τώρα.

§368Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εὐθὺς ἐξ’ ἀρχῆς σᾶς εἶπον ὅτι ἐγὼ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζω τὰς διαπραγματεύσεις καὶ τὰς συμβάσεις κατὰ τὸ διάστημα τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον φαίνεται ὅτι παρουσιάζεται εἰς τὸ ζήτημα τῆς ναυλώσεως πάλιν ὁ Μιχαλινός.

§369Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πουθενὰ δὲν παρουσιάζεται.

§370Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐν τέλει ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως ταύτης διότι ἤκουσε κάτι, ὅτι δηλαδὴ ὁ κ. βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας ἀπήθυνεν βαρυτάτην μομφὴν εἰς τὸν πρέσβυν ἐν Λονδίνῳ.

§371Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οὐδεμίαν.

§372Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Πρόκειται δὲ περὶ παραβάσεως ρητῶν διατάξεων τοῦ νόμου ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ κράτους. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἀσχοληθῇ ἵνα ἴδωμεν πῶς εἶναι δυνατὸν τὰ ἑκατομμύρια τοῦ Κράτους νὰ διαχειρίζωνται κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον. Εὑρισκόμεθα εἰς οἰκονομικὴν κρίσιν, ὁ κόσμος πεινᾷ, τὰ δὲ ἑκατομμύρια ρίπτονται εἰς τὰς ὁδούς. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ παρίδῃ τοιαύτην ὑπόθεσιν ἡ ὁποία προφανῶς ἀποδεικνύει ρητὴν παράβασιν τοῦ νόμου ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ κράτους καὶ τοῦ δημοσίου.

§373Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ὁμολογῶ ὅτι πρόκειται νὰ ὁμιλήσω πρὸ κουρασμένης Βουλῆς καὶ θὰ προκαλέσω τὴν εὐμένειαν αὐτῆς, ἐὰν εἶναι διατεθειμένη νὰ μὲ ἀκούσῃ ἐπ’ ὀλίγον. Ἐκ τῆς ὅλης συζητήσεως προέκυψαν γεγονότα, τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι ὀφείλουν νὰ προκαλέσουν σοβαρῶς τὴν προσοχὴν τῶν τεταγμένων νὰ ἐλέγχωσι καὶ διευθύνωσι τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους. Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν ἐγγράφων καὶ ἐκ τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία διεξήχθη τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐγὼ ἀπεκόμισα τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ὑφίστανται δύο συγκεκριμένα ζητήματα. Τὸ πρῶτον ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα τῆς εὐθύνης τοῦ κ. Βουλευτοῦ Αἰτωλοακαρνανίας ἐκ τῆς παραγγελίας τῶν γαιανθράκων καὶ τὸ δεύτερον ζήτημα εἶναι τοῦ συμβούλου αὐτοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ζητήματος νομίζω ὅτι γεννᾶται ἀναμφισβητήτως ἡ ὑποχρέωσις ὑπὸ τῆς κειμένης νομοθεσίας, ἀνεξαρτήτως τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον κατὰ κόρον ἴσως συνεζητήθη τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἂν ὑπῆρχε ἢ δὲν ὑπῆρχε ἀνάγκη τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων, ἡ ὑποχρέωσις τοῦ παραγγείλαντος τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν νὰ συμβουλευθῇ κἄποιον εἰδικὸν πρὶν προβῇ εἰς τὸ τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνε εἰς τὰς 6 Ἀπριλίου 1915 ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν πρεσβευτήν μας ἐν Λονδίνῳ τῆς ἀγορᾶς 55.000 τόννων Νιουκάστελ. Τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἔφερε τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὅτι δὲν ὑπάρχουν εἰδικοὶ ἐν Ἑλλάδι δυνάμενοι νὰ ἔχουν αὐθεντικὴν γνώμην ἐπὶ ποιότητος γαιανθράκων, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ μὴ τὸ χαρακτηρίσω ὡς ὑβριστικόν, ἀλλ’ ὡς ἀτυχές.

§374Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§375Π. ΓΚΙΝΗΣ. Εἴπετε ὅτι δὲν ὑπῆρχε κανεὶς ἔμπειρος ἐν Ἑλλάδι, τοῦ ὁποίου νὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη κατὰ τὴν παραγγελίαν τῶν γαιανθράκων.

§376Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶπον, ὅτι δὲν ὑπῆρχον ἄνθρωποι πεπειραμένοι ἐν τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ ἵνα μελετήσωσι τὸ ζήτημα τῶν γαιανθράκων ὄχι δι’ ἑκάστην παραγγελίαν, ἀλλὰ γενικῶς τὰ τῆς ρυθμίσεως τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§377Π. ΓΚΙΝΗΣ. Σύμφωνοι.

§378Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι πολὺ διάφορον τὸ ἓν τοῦ ἄλλου.

§379Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν ὄχι ὡς ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ ἀλλ’ ὡς Ἕλλην νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τοῦ ἐπιχειρήματος τούτου καὶ νὰ εἴπω ὅτι τὸ ναυτικὸν περιέχει ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ αὐτοδιδάκτους τιμῶντας τὸ Ναυτικόν. Μὴ νομίζετε ὅτι τοῦτο εἶναι ὑπερβολή, ἐὰν ὑπάρχουν ἄνθρωποι διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἔχει δαπανήσει τὸ κράτος οὐδ’ ὀβολὸν πρὸς ἐκπαίδευσίν των· εἶναι οἱ Μηχανικοί μας καὶ μόλα ταῦτα οἱ μηχανικοὶ αὐτοὶ ὅταν εἰσῆλθον εἰς τὸ ναυτικὸν ἐχειρίσθησαν μηχανὰς 50 ἵππων καὶ σήμερον χειρίζονται μηχανὰς 10,000–20,000 ἵππων. Οἱ αὐτοδίδακτοι μηχανικοὶ αὐτοί, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς ἐπιμονῆς των ἔφθασαν ἀπὸ τὰ 10 μίλλια, τὰ ὁποῖα ἀπέδιδον πρὸ 10 ἐτῶν νὰ δίδωσι τὰ 34 εἰς τὰ ἀντιτορπιλλικὰ καὶ τὰ 24 εἰς τὸν «Ἀβέρωφ», ἦτο ἄδικον νὰ τύχωσι τοιαύτης ἐκτιμήσεως ἀπὸ ἕνα πρώην Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν.

§380Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶπον τέτοια πράγματα.

§381Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἂν ἄφηνον νὰ νομισθῇ ἡ γνώμη αὐτή, καὶ ἐπιστεύετο αὕτη, δὲν εἶναι δὲ δυστυχῶς παρὼν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, θὰ προέτεινα νὰ διαλυθῇ τὸ σῶμα αὐτό. Ἀλλ’ ἂν δὲν ἤθελε τὴν γνώμην τῶν Ἑλλήνων μηχανικῶν εἶχε τὴν ἐπιτακτικὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐρωτήσῃ τὴν γνώμην τοῦ ἄγγλου μηχανικοῦ, ὁ ὁποῖος εἴδατε τί σᾶς λέγει. Ἀλλ’ ὅτι ἔχετε πεπειραμένους ἀξιωματικοὺς ἔχοντας εἰδικὴν γνώμην καὶ αὐθεντικὴν τὸ ἀποδεικνύετε σεῖς ὁ ἴδιος διὰ τηλεγραφήματος, τὸ ὁποῖον ἀπευθύνατε εἰς τὸ Λονδῖνον, «σᾶς ἀποσπῶ ὑπὸ τὰς διαταγάς σας τοὺς δεῖνα, δεῖνα Ἕλληνας ἀξιωματικούς, ἵνα σᾶς χρησιμεύσωσιν ὡς ὁδηγοί», ἀφ’ οὗ μεταξὺ τῶν τριῶν ἐν Ἀγγλίᾳ ὑπαρχόντων ἦταν καὶ οἱ τρεῖς κατάλληλοι δὲν ὑπῆρχον μεταξὺ τῶν ἐδῶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ σᾶς δώσωσι γνώμην τοιαύτην καὶ τόσον εἴχετε πεποίθησιν ἐπὶ τῆς γνώμης καὶ τῆς εἰδικότητος τῶν ἀξιωματικῶν, ὥστε διὰ τηλεγραφήματός σας ἀπηλλάξατε τὸν Ἕλληνα πρεσβευτὴν ἐν Λονδίνῳ τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὅταν παραλαμβάνῃ γαιάνθρακας νὰ παρίσταται κατὰ τὴν παραλαβὴν ἀντιπρόσωπος τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχει εἰς τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα ...

§382Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸν ἀπήλλαξα δι’ αἰτήσεως.

§383Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἑπομένως ἵνα δεχθῆτε τοιαύτην γνώμην εἴχατε πεποίθησιν εἰς τοὺς Ἕλληνας. Ἑπομένως τὸ ἐπιχείρημά σας καταπίπτει ἀφ’ ἑαυτοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ εὐθύνη τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Εἴπατε ὅτι ἡ ἐνέργειά σας ἦτο τοιαύτη, ὥστε ἔσωσε τὴν κινητοποίησιν κατὰ τὴν τελεσθεῖσαν τελευταίως ἐπιστράτευσιν καὶ ὅτι ἂν δὲν ἦσαν αὐτοὶ οἱ γαιάνθρακες ἴσως ἡ ἐπιστράτευσις δὲν θὰ συνετελεῖτο. Ἀφίνω ὅτι δὲν μᾶς εἴπατε ἂν ὑπῆρχε ἐναπόθεμα ἐμπορικόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο ν’ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τῆς ἐπιστρατεύσεως. Ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι πολὺ καλὰ ἐνεργήσατε τὴν συνοδείαν τῶν ἐμπορικῶν πλοίων καὶ ἐτροφοδοτήσατε αὐτὰ διὰ τῶν γαιανθράκων καί σᾶς ἐπήρκεσαν οἱ δεκαεννέα τόννοι, οἱ 38 ὅμως ποῦ παρηγγείλατε καὶ δὲν ἦλθαν ἀκόμη τί τοὺς θέλατε;

§384Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἐτελείωσεν ἡ κινητοποίησις καὶ ἀγοράζομεν ἀπὸ τὴν ἀγοράν.

§385Π. ΓΚΙΝΗΣ. Κατὰ τὰ 9)10 ἔχει τελειώσει. Αὐτὰ εἶναι τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα βαρύνουν τὸν κ. τέως Ὑπουργόν. Ἔρχομαι τώρα νὰ ἐξετάσω καὶ τὸ ἄλλο ζήτημα. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, ὅπως εἶναι γνωστόν, εἶναι ὁ νοῦς διὰ τοῦ ὁποίου σκέπτεται τὸ Ναυτικόν. Ἔχει καθῆκον οὐχὶ μόνον οὐσιαστικὸν ἀλλὰ τυπικὸν ἀπορρέον ἐκ τοῦ νόμου τοῦ περὶ συστάσεως τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου νὰ φροντίζῃ ὄχι μόνον διὰ τὸ προσωπικὸν ἀλλὰ νὰ φροντίζῃ καὶ διὰ τὸ ὑλικόν, ὅπως ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως καὶ κινητοποιήσεως τῶν ναυτικῶν δυνάμεων κατέχῃ εἰς χεῖρας του ὅλα τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐνεργήσῃ τὴν κινητοποίησιν τῶν ναυτικῶν δυνάμεων. Ἀφοῦ ἐπὶ τόσους μῆνας ἀπὸ τῆς 2 Δεκεμβρίου 1914 μέχρι τοῦ Ἀπριλίου σκέπτεται περὶ τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων αὐτῶν δὲν νομίζετε ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου ὑπέχει εὐθύνην ὅπως ὑποδείξῃ καὶ σᾶς καθοδηγήσῃ σᾶς τὸν πολίτην ὑπουργὸν καὶ περὶ τῆς ποιότητος, διότι δὲν ἀρκεῖ μόνον τὸ ποσὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν κινητοποίησιν, ἀπαιτεῖται καὶ τὸ ποιὸν διότι ἐὰν τὸ ποιὸν εἶναι ἀκατάλληλον τὸ ποσὸν εἶναι ἀνωφελές. Οὐδὲν πράττει ἐκ τούτων, ἀλλὰ πάντοτε ἐπιμένει περὶ τῆς συμπληρώσεως τῶν γαιανθράκων χωρὶς νὰ σᾶς λέγῃ, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ ὅτι εἶχε γνῶσιν ὅτι παραγγέλετε γαιάνθρακας Newcastel οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Ἄγγλου ἀρχιμηχανικοῦ, καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κύπτω πρὸ τῆς γνώμης ἑνὸς ἄγγλου προερχομένου ἀπὸ τὸ πρῶτον ναυτικὸν τοῦ κόσμου, ὅτι οἱ γαιάνθρακες οὗτοι εἶναι ἄγνωστοι εἰς τὸ ἀγγλικὸν ναυτικόν. Προκειμένου δὲ περὶ γαιανθράκων ἀγνώστων εἰς τὸ Ἀγγλικὸν ναυτικὸν εἶχε τὴν ἐπιτακτικὴν ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς τὸ εἴπῃ. Ὅτι δέ, κύριε Βουλευτὰ Αἰτωλοακαρνανίας, εἴχατε κατόπιν ἀνάγκην μετὰ τὴν παραγγελίαν ἐνισχύσεως τῆς ἐνεργείας σας παρὰ εἰδικῶν ἔστω μὴ μηχανικῶν, ἀλλὰ μαχίμων, τοῦτο καταφαίνεται εἰς ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον προφορικῶς ἀπευθύνετε πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τῶν τεχνικῶν ὑπερεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν πλοίαρχον Γέροντα εἰς τὸν ὁποῖον ἐθέσατε προφορικὸν ἐρώτημα ὁποία ἦτο ἡ γνώμη του ἐπὶ τῶν ἀφιχθέντων γαιανθράκων Newcastel. Καὶ οὗτος σᾶς ἐξηγεῖ διὰ τοῦ ἐγγράφου του, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀπηύθυνε—νομίζω κατὰ μῆνα Ἰούλιον—σᾶς λέγει ὁποία εἶναι ἡ γνώμη του, ὅτι βεβαίως μόνον οἱ γαιάνθρακες αὐτοὶ δὲν εἶναι διὰ πολεμικὰ πλοῖα, διότι ἔχουν ἐπιβλαβῆ ἀποτελέσματα ἐπὶ τῶν αὐλῶν καὶ τοῦ φλογοθαλαμοῦ καὶ μόνον δὲν εἶναι ἐπιβλαβεῖς ἐν ἀναλογίᾳ ἓν πρὸς ἓν πρὸς τοὺς γαιάνθρακας Κάρδιφ ἀναμιγνυόμενοι θὰ εἶναι δυνατὸν ἐν ἀνάγκῃ νὰ χρησιμοποιηθῶσι διὰ τὰς πολεμικὰς ἀνάγκας καὶ ἡ γνώμη αὕτη ἐνισχύει τὴν ἰδικήν σας γνώμην, τὴν ὁποίαν διατυπώνετε πρὸς τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἀπευθύνετε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ὅταν ἐζητήσατε νὰ σταλῶσι τὰ χρήματα πρὸς πληρωμὴν τῆς πρώτης δόσεως τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων Νιουκάστελ, ῥητῶς ἐγράψατε εἰς τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο κατὰ μῆνα Ἀπρίλιον, ὅτι οἱ γαιάνθρακες εἶναι ἄχρηστοι διὰ τὰ πολεμικὰ πλοῖα.

§386Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀκατάλληλοι.

§387Π. ΓΚΙΝΗΣ. Μάλιστα ἀκατάλληλοι τὸ αὐτὸ εἶπον καὶ κατόπιν αὐτῶν νομίζετε ὅτι δὲν εἴχετε τὴν ὑποχρέωσιν, ἅμα ἀφίχθησαν, εἴτε ἡμεῖς εἴτε ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ἐπιτελείου δὲν εἶχε λέγω ἐπιτακτικὸν καθῆκον ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου νὰ πράξῃ τοῦτο, νὰ γνωρίσῃ εἰς τὸν Ναύσταθμον καὶ εἰς τοὺς Κυβερνήτας τῶν πολεμικῶν μαχίμων πλοίων ὅτι ἀπαγορεύομεν τὴν χρῆσιν γαιανθράκων Νιουκάστελ ἐπὶ τῶν πολεμικῶν πλοίων....

§388Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπιτρέπετε; Ἦλθε τὸ πρῶτον φορτίον τῶν γαιανθράκων τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς ὑπουργίας μου 5 ἢ 6 ἡμέρας καὶ ἐνῷ ἐξεφορτώνετο εἰς τὸν Πειραιᾶ τὸ ἀντιτορπιλλικὸν Βέλος διοικούμενον παρὰ τοῦ κ. Θεοχάρη μετέβη δι’ ἀνθράκευσιν διαταχθὲν καὶ ἐξ οἰκείας πρωτοβουλίας τοῦ Κυβερνήτου, ἐπειδὴ ἦτο εὐκολία τῆς μεταφορτώσεως αὐτοῦ, παρέλαβε Νιουκάστελ, τὸ ὁποῖον κατηναλώθη εἰς τὰς ἀσκήσεις, παρουσιάσθη ὁ καπνὸς καὶ ἀπηγορεύθη ἡ περαιτέρω χρῆσις τῶν γαιανθράκων ἄνευ εἰδικῆς ἀδείας τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπέτρεψε τὴν χρῆσιν αὐτῶν, διότι θὰ ἴδητε ὅτι τὸ ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον....

§389Π. ΓΚΙΝΗΣ. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δὲν εἶναι Κυβερνήτης πλοίων.

§390Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀφήσατέ με νὰ ἴδετε ποῦ θὰ καταλήξω. Τὸ ἔγγραφον λέγει τὰ ἑξῆς ὅτι «οἱ γαιάνθρακες θὰ χρησιμοποιηθῶσι μόνον διὰ τὴν κινητοποίησιν τοῦ στρατοῦ.»

§391Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἔπρεπε νὰ ἀπαγορεύσητε τὴν χρῆσιν τῶν γαιανθράκων.

§392Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν πρόφθασα.

§393Π. ΓΚΙΝΗΣ. Πότε ἐγένετο ἡ παραγγελία ἢ μᾶλλον πότε ἐτελείωσε;

§394Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς τὰς 5 Ἰουλίου.

§395Π. ΓΚΙΝΗΣ. Πότε παρετήθητε;

§396Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸν Αὔγουστον εἰς τὰς 17.

§397Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἀπὸ τὸν Ἰούλιον ἕως τὸν Αὔγουστον δὲν ἠδύνατο νὰ δοθῇ ἡ διαταγή;

§398Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀφοῦ δὲν εἶχε ἔλθῃ τὸ φορτίον; Τὸ φορτίον ἦλθε εἰς τὰς 10 ἢ 12 Αὐγούστου ὅταν ἤμην ὑπὸ παραίτησιν, ἐγὼ παραιτημένος ἠθέλατε νὰ δώσω διαταγάς;

§399Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἀλλ’ αἰσθανόμενος τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν εἶχε ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ἐπιτελείου ἀπηύθυνε εἰς τὰς 6 Σεπτεμβρίου ἀναφορὰν αὐτεπαγγέλτως χωρὶς νὰ ἐρωτηθῇ, διὰ πρώτην δὲ φορὰν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ἐπιτελείου παρουσιάζεται μόνος του ἔχων γνώμην ἐπίσημον ἐπὶ τῆς ποιότητος τῶν γαιανθράκων, ἡ ὁποία παραδόξως δὲν εὑρίσκεται εἰς τὸν κατατεθειμένον φάκελλον, καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἀκόμη παραδοξώτερον δὲν ἐγένετο οὐδεμία μνεία τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ἐπιτελείου γράφει πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει). Ἔχομεν λοιπὸν τὸν πρῶτον βαθμοφόρον τοῦ Ναυτικοῦ, τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ναυτικοῦ ἐπιτελείου, ἔχοντα γνώμην ἀντίθετον, πρὸς τὴν γνώμην τῆς ἀγγλικῆς ἀποστολῆς καὶ προτείνοντα νὰ καταναλωθῶσι κατὰ προτίμησιν οἱ γαιάνθρακες Νιουκάστελ ἐπὶ τῶν πολεμικῶν πλοίων. Τοῦτο πῶς θέλετε νὰ χαρακτηρισθῇ; Ἀσύγγνωστος ἀμέλεια, ἄγνοια, ὅπως θέλετε ἐκλάβετέ το. Καὶ ἂν δὲν εἶχε γνῶσιν τοῦ πράγματος, ἐὰν οἱ γαιάνθρακες Νιουκάστελ εἶναι χρήσιμοι ἢ οὐχὶ καὶ ἂν εἶναι ἐπιβλαβεῖς διὰ τοὺς λέβητας τῶν πολεμικῶν πλοίων, εἶχε καθῆκον νὰ ἐρωτήσῃ καὶ συνεργασθῇ μετ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀξιωματικὴν καὶ ἔγκυρον γνώμην. Ἐκ τοῦ ἐγγράφου τούτου λαμβάνων ἀφορμὴν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν διατάσσει ἀμέσως τὰ μὲν πολεμικὰ πλοῖα νὰ μὴ ἐφοδιασθῶσι πλέον διὰ γαιανθράκων Νιουκάστελ, προκαλεῖ τὴν γνώμην τοῦ Ἄγγλου μηχανικοῦ, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέγνωσε ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ἡ ὁποία περιέχεται εἰς τὸ δεύτερον ἔγγραφον καὶ οὐχὶ εἰς τὸ πρῶτον, καὶ ἐν τῷ ὁποίῳ ὁ Ἄγγλος μηχανικὸς ῥητῶς λέγει, ὅτι οἱ γαιάνθρακες οὗτοι εἶναι ἀπολύτως ἀκατάλληλοι καὶ ἀπολύτως ἄγνωστοι εἰς τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν τῆς Ἀγγλίας. Καὶ δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι ἄξια προσοχῆς ἐκ μέρους ἐκείνων, οἵτινες διευθύνουσι τὰ κοινά, καὶ δὲν ἔχουσιν οὗτοι τὴν ἐπιτακτικὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξετάσωσι ἂν ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν νὰ ὑπάρχῃ διεύθυνσις καὶ νὰ ὑπάρχωσι βαθμοφόροι, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουσιν ἄντικρυς τοιαύτας ἀντιθέτους γνώμας ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων ἁπλουστάτων, τὰ ὁποῖα καὶ τὸ τελευταῖον ἐγχειρίδιον τοῦ θερμαστοῦ λύει; Αὐτὰ τὰ ὀλίγα εἶχον, Κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω, εἰς τὴν Βουλὴν δὲ ἐναπόκειται νὰ λάβῃ ἀποφάσεις τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦναι δυνατὸν πρῶτον νὰ λείψῃ τὸ ἀηδὲς θέαμα, τὸ ἑκάστοτε παρουσιαζόμενον, τὸ νὰ τίθεται ἡ ναυτικὴ ὑπηρεσία πάντοτε ἐπὶ τοῦ τάπητος, νὰ περνοῦν πλυμένα καὶ ἄπλυτα, ὅπως λέγει ἡ κοινὴ παροιμία, ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, καὶ νὰ ἐξετάζωνται ζητήματα παρ’ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐν ἀπολύτῳ ἀγνοίᾳ τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ καὶ πρὸ παντὸς νὰ λάβῃ τοιαῦτα μέτρα, ὥστε νὰ ἐξασφαλίζωνται τὰ πραγματικὰ συμφέροντα τοῦ Ναυτικοῦ. Ἐλησμόνησα νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον ὁ κ. βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας ἐπεκαλέσθη ὅτι δηλ. δὲν εἶναι δυνατόν, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουσιν εἰδικοὶ ἄνθρωποι εἰς τὴν Ἑλλάδα, παρὰ κατὰ τὴν προμήθειαν τῶν γαιανθράκων νὰ συμβαίνωσι τοιαῦτα. Ἡ ναυτικὴ ὑπηρεσία ἐὰν εἶχε διάθεσιν καὶ ἄν εἶχε πρακτικὸν νοῦν καὶ τοῦ μικροτέρου Ἕλληνος ἢ ξένου γαιανθρακεμπόρου θὰ ἀπέφευγε νὰ προβαίνῃ ἑκάστοτε εἰς ἀγορὰς γαιανθράκων, αἱ ὁποῖαι ἀγοραὶ πάντοτε γίνονται ἀντικείμενον ἀηδεστάτων συζητήσεων, κἄποτε δὲ καὶ ἐπιβλαβῶν. Τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλούστατον, ἡ λύσις τοῦ ὁποίου ὅμως προσκόπτει μόνον εἰς τὸ ὅτι δὲν ἔχομεν κατὰ τὴν 1 Ἰανουαρίου ἐψηφισμένον προϋπολογογισμόν, διότι ἂν εἴχομεν ἐψηφισμένον προϋπολογισμὸν κατὰ τὴν 1ην Ἰανουαρίου ἑκάστου ἔτους θὰ ἦτο δυνατὸν εἰς τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν, νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων ἄνευ παρεμβάσεως τοῦ Α ἢ τοῦ Β μεσίτου ἢ ἐμπόρου ἢ Προξένου ἢ πράκτορος ἢ ἐφοπλιστοῦ. Θὰ ἔκαμνε δὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κάμνει καὶ ὁ μικρότερος ἔμπορος, θὰ συνεβάλλετο ἡ Ναυτικὴ ὑπηρεσία μεθ’ ἑνὸς γαιανθρακεμπορικοῦ οἴκου Ἀγγλικοῦ ἀνεγνωρισμένου καὶ διὰ συμβολαίου θὰ συνεβάλλετο μὲ τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν ἀνθρακωρυχείων ὅπως κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ὁ ἰδιοκτήτης αὐτοῦ νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ μᾶς δίδῃ τόσον ποσὸν ἐπὶ τῇ ὡρισμένῃ τιμῇ, ποιότητος τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου καὶ ὅρους παραδόσεως τῆς Ἀγγλικῆς ὑπηρεσίας, τὸ δὲ ποσὸν ν’ ἀναγράφεται ἑκάστοτε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ἑπομένως δὲν εἶναι μέγα ζήτημα νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων. Ἡ παραμικροτέρα θέλησις ἂν ὑπῆρχε καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν προϋπολογισμὸν πάντοτε ἐψηφισμένον πρὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου, νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ ἐλύετο ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ Ναυτικοῦ καὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους.

§400Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, λαμβάνω τὸν λόγον ὅπως ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ζήτημα τῆς παραγγελίας τῶν γαιανθράκων, καὶ νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς αὐτὴν τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ παραγγελία αὕτη καὶ τὰ κακὰ τῆς παραγγελίας ταύτης. Δὲν δύναμαι, κ. Βουλευταὶ, παρὰ νὰ κακίσω τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ παραγγελία αὕτη, κακίζω δὲ τὸν τρόπον διότι ἐνῷ προκειμένου περὶ τῆς λύσεως τοῦ συμβολαίου τοῦ θωρηκτοῦ «Λωρραίνης» ὁ κ. βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας ἀπηύθυνεν ἔγγραφον εἰς τὸ τότε Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὅτι αἱ ἐνέργειαί μου διὰ τὴν λύσιν τοῦ συμβολαίου δὲν ἦσαν οἷαι ἔπρεπε, καὶ δὲν ἦσαν οἷαι ἔπρεπε διότι δὲν ἐζητήθη ἡ γνώμη τοῦ τεχνικοῦ συμβουλίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, καὶ ἐν ᾧ διὰ τὴν λύσιν τοῦ συμβολαίου κατακρίνεται ἡ ἐνέργειά μου, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας δὲν ἔκρινεν ἐπάναγκες νὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη τοῦ τεχνικοῦ συμβουλίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν διὰ τὴν παραγγελίαν τῶν γαιανθράκων Νιουκάστελ. Νομίζω δὲ ὅτι ἐγὼ τότε δὲν εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσω τὴν γνώμην τοῦ τεχνικοῦ συμβουλίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, διότι τὸ ζήτημα ἦτο ζήτημα κυβερνητικόν, προκειμένου ὅμως περὶ τῶν γαιανθράκων τῆς παραγγελίας Νιουκάστελ νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη τοῦ τεχνικοῦ συμβουλίου. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐνῷ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον — ἐμοῦ ὄντος Ὑπουργοῦ — δὲν ἐζήτησε τὴν γνώμην τοῦ τεχνικοῦ συμβουλίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ ἀπεφασίσθη ἐν Ὑπουργικῷ συμβουλίῳ ἡ λύσις τοῦ συμβολαίου τούτου, κατόπιν ἐκλήθη τὸ τεχνικὸν συμβούλιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν παρὰ τοῦ Βουλευτοῦ Αἰτωλοακαρνανίας, καὶ ἀπεφήνατο ὁμοφώνως, ὅτι πρέπει ταχέως νὰ λυθῇ. Καὶ ἐνῷ αὐταὶ ἦσαν αἱ ἐνέργειαι, αἱ ἰδικαί μου, καὶ τὰς ὑποδεικνύω δι’ ἐγγράφου, ὁ κ. βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας παραδόξως δὲν τὰς ἐφαρμόζει ὅτε αὐτὸς ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Ἐκτὸς τούτου ὅμως νομίζω ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας ὑπέπεσε καὶ εἰς μέγα σφάλμα: προέβη εἰς τὴν παραγγελίαν γαιανθράκων Νιουκάστελ, χωρὶς νὰ ζητηθῇ καὶ ἡ γνώμη τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ ἂν πρέπῃ νὰ δαπανηθῇ ποσὸν 4 ἑκατομμυρίων δραχμῶν εἰς περιστάσεις τόσον δυσμενεῖς. Νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ καὶ ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου· ὄχι μόνον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τὴν γνώμην δὲν ἐζήτησε, ἀλλὰ δὲν ἐζήτησεν οὔτε τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Διὰ νὰ μὴ γίνωσιν ὅλα ταῦτα περιέπεσεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλοκκαρνανίας εἰς τὸ ἑξῆς ἄτοπον, ὅτι ἐδαπανήθησαν 4 ἑκατομμύρια δραχμαὶ τοῦ Δημοσίου καὶ εἰς περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας νομίζω ὅτι δὲν ἦτο ἀναγκαία ἡ παραγγελία αὕτη, διότι οὔτε αἱ περιστάσεις τὸ ἀπῄτουν, οὔτε καὶ ἡ κατάστασις ἦτο τοιαύτη ὥστε νὰ ἦτο ἀναγκαία ἡ παραγγελία 55 χιλιάδων τόννων γαιανθράκων Νιουκάστελ. Ἀπόδειξις ὅτι μόνον 19 χιλιάδες τόννοι γαιανθράκων ἔφθασαν, καὶ μὲ αὐτοὺς πλησιάζει νὰ συντελεσθῇ ὅλη ἡ κινητοποίησις.

§401Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀγοράζομεν καὶ ἀπὸ τὴν ἀγορὰν αὐτὰς τὰς ἡμέρας.

§402Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ὅταν εἶδον ποία ἦτο ἡ κατάστασις τῶν γαιανθράκων αὐτῶν, ἐνόμισα ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ λυθῇ τὸ συμβόλαιον τοῦτο. Ἀλλὰ τὸ συμβόλαιον, ὡς εἶδον ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ κ. βουλευτοῦ Αἰτωλοακαρνανίας, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λυθῇ, ἔφθασε δὲ εἰς τὸ ἄτοπον τοῦτο, διότι ἂν ἐζητεῖτο προηγουμένως ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἢ ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, βεβαίως δὲν ἤθελε φθάσει εἰς τὸ ἄτοπον νὰ ζητῇ νὰ λυθῇ τὸ συμβόλαιον τῶν γαιανθράκων. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον μεγάλης προσοχῆς, καὶ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προσέξῃ ἡ Βουλή, νομίζω εἶναι τὸ ἑξῆς: Δὲν εἶναι μόνον ἡ δαπάνη τῶν 4 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν ἀσκόπως, ἀλλὰ εἶναι ἡ καταστροφὴ τῶν λεβήτων τοῦ ἐλαφροῦ καὶ ἴσως καὶ τοῦ βαρέος στόλου. Εἰς τὰς σημερινὰς δὲ περιστάσεις ἐὰν ἐγένετο χρῆσις καὶ ἐπάθαινον οἱ λέβητες τῶν ἀντιτορπιλλικῶν καὶ θωρηκτῶν, συλλογισθῆτε πῶς θὰ ἐπεσκευάζοντο;

§403Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἔγινε οὐδεμία χρῆσις.

§404Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀπαγορευτικὴ διαταγή.

§405Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἐπρόφθασα.

§406Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Δὲν λέγω σᾶς. Ὁμιλῶ γενικῶς.

§407Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τοὐλάχιστον εἰς τὸ ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον φαίνεται σαφῶς ἡ γνώμη νὰ μὴ γίνῃ τοιαύτη χρῆσις.

§408Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ γνωρίζω, χωρὶς νὰ δώσω καμμίαν κακὴν πρόθεσιν, ὅτι τὸ Ἐπιτελεῖον τῶν Ναυτικῶν ἔστειλεν ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, πρὸς ἐμέ, καὶ μοῦ λέγει ὅτι, ἐπειδὴ ἔχομεν γαιάνθρακας Νιοῦ–Κάστελ, Ἀμερικῆς καὶ Κάρδιφ, νὰ προηγηθῇ ἡ καῦσις τῶν Νιοῦ–Κάστελ.

§409Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶνε ἔγγραφον τοῦ Ἐπιτελείου;

§410Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§411Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀλλὰ τότε τὶ πταίω ἐγώ;

§412Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Δὲν λέγω αὐτό, λέγω ποία θὰ ἦτο ἡ βλάβη τῶν λεβήτων τῶν ἀντιτορπιλλικῶν ἂν ἐγένετο χρῆσις τῶν γαιανθράκων, τοὺς ὁποίους παραγγείλατε σεῖς.

§413Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ εὐθύνει τὸ Ἐπιτελεῖον.

§414Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο ἡ μεγάλη ζημία τοῦ Κράτους δὲν θὰ ἦτο ἡ ζημία τῶν 4.000.000 τὰ ὁποῖα ἐξωδεύθησαν διὰ τὴν παραγγελίαν γαιανθράκων Νιουκάστελ. Ἡ μεγάλη ἡ ζημία θὰ ἦτο ἡ ζημία τῶν πλοίων, ἡ ὁποία εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, ἂν δὲν ἦτο ἀδύνατον, ἦτο ὅμως πάντοτε πάρα πολὺ δύσκολον νὰ ἐπισκευασθῶσι οἱ λέβητες τῶν ἀντιτορπιλλικῶν. Ἡ Κυβέρνησις πρὸ τῆς τοιαύτης καταστάσεως ἐσκέφθη ὅτι ἔπρεπε νὰ δώσῃ ἕν τέλος ἐπειδὴ ἐπρόκειτο νὰ κομισθῶσι καὶ οἱ ἄλλοι 30.000 τόννοι γαιανθράκων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο εἰς Νιουκάστελ. Οὐδεμία ἄλλη λύσις ἠδύνατο νὰ δοθῇ ἢ ἡ λύσις τοῦ συμβολαίου. Ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐσκέφθην νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅπως δοθῇ ἡ ἄδεια εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ προβῇ ἔστω καὶ μὲ κατωτέραν τιμὴν εἰς τὴν πώλησιν τῶν γαιανθράκων.

§415Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε ὅταν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τὶ εἶπον καὶ ἐγώ;

§416Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Αἱ περιστάσεις δὲν ἐπέτρεψαν νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος οὗτος. Ταῦτα, κύριοι, εἶχον νὰ εἴπω περὶ τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων. Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον σεμνύνομαι καὶ καυχῶμαι εἶναι, ὅτι τὰ μέτρα τῆς τότε Κυβερνήσεως, Ὑπουργοῦντος ἐμοῦ, ἦσαν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔσωσαν τὰ πλοῖα τοῦ Ἑλληνικοῦ Στόλου. (Χειροκροτήματα).

§417Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις περίπου ἐξηντλήθη, καὶ ἐξηντλήθη κατ’ ἀντιδικίαν κατηγορήσαντος τοῦ ἑνὸς βουλευτοῦ καὶ ὑπερασπισθέντος ἑτέρου βουλευτοῦ, τοῦ τέως Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. Εἰς τὴν οὐσίαν τῆς συζητήσεως δὲν θὰ εἶχον νὰ προσθέσω τίποτε, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον καὶ τῶν ἐγγράφων δὲν ἔχω γνῶσιν, ἀλλὰ ἐσχημάτισα τὴν ἐντύπωσιν μεθ’ ὅλα ὅσα ἤκουσα ἐν τῇ Βουλῇ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συμμερίζομαι πληρέστατα μετὰ τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων εἶναι ἡ μομφὴ κατὰ τῆς ἐνεργείας τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας, ἐνεργήσαντος, ὡς ἐνήργησε, διὰ παραβιάσεως ἐκείνων, τὰ ὁποῖα καὶ ὁ νόμος καὶ ἡ τάξις τῆς ὑπηρεσίας ἐπέβαλον ὅπως τηρήσῃ, μομφὴ συνάμα καὶ διότι διὰ τῆς παραβιάσεως τῶν καθηκόντων αὑτοῦ ἐγένετο πρόξενος ζημίας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία θὰ ἀπέβαινε πολὺ μεγαλητέρα, ἐὰν ἐν καιρῷ δὲν κατεβάλετο πρόνοια, ὅπως ληφθῇ μέτρον, ἵνα ἡ ζημία αὕτη περιορισθῇ. Κατ’ ἐμὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν καὶ θὰ ἐπισύρῃ, φυσικῷ τῷ λόγῳ, τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς προμηθείας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς παραγγελίας, τὸ σπουδαιότερον εἶναι ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἐδόθη ἡ παραγγελία πρὸς ἐνέργειαν τῆς προμηθείας ταύτης. Ὁ τρόπος οὗτος ὡς ἐξηγήθη πρὸς ἡμᾶς ἔχει ὡς ἀφετηρίαν ἓν ἔγγραφον τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Στρατοῦ πρὸς τὸ Ἐπιτελεῖον τοῦ Ναυτικοῦ, ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον δὲν ὁμιλεῖ παντάπασιν περὶ παραγγελίας γαιανθράκων ἀναγκαιούντων εἰς τὸ Κράτος ἀλλ’ ὁμιλεῖ περὶ μέτρων, τὰ ὁποῖα δέον νὰ μελετήσῃ τὸ Ἐπιτελεῖον τοῦ Στρατοῦ τῆς θαλάσσης, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποθήκευσιν καὶ μεταφορὰν τῶν γαιανθράκων καὶ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἀναγκαίων διαταγῶν εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἤθελεν παραστῆ ἀνάγκη ἐπιστρατεύσεως. Τὸ ἔγγραφον τοῦτο εἶναι τελείως ἐκδεδομένον ἐντὸς τῶν καθηκόντων τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ἐπιτελείου, ἡ ἐνέργεια ὅμως ἀπὸ τοῦ ἐγγράφου τούτου καὶ ἐντεῦθεν δὲν εἶναι ἐνέργεια Ἐπιτελικὴ εἶνε ἐνέργεια καθαρῶς Κυβερνητική. Ἀλλ’ ἡ ἐνέργεια αὕτη ἐν ᾧ εἶναι καθαρῶς Κυβερνητικὴ ἐξεπεραιώθη ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον ἀναρμοδίως ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Καὶ ἐν ᾧ μὲν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ἐπεκαλέσθη εἰς τοιαύτην του ἐνέργειαν τὴν θεωρίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει οἱ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ὑπηρεσιῶν νὰ ἀποβάλωσι χάριν τῶν τύπων τὴν ἰδίαν αὐτῶν πρωτοβουλίαν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς θεωρίας ταύτης ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν διεξεδίκησεν ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸ δικαίωμα νὰ γίνῃ ἀνώτερος τοῦ νόμου, νὰ σφετερισθῇ δὲ καὶ τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἀπὸ ταύτης τῆς ἀπόψεως δεδομένης τῆς καταγγελίας, ὅτι ἐντεῦθεν προέκυψεν ζημία, νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐρευνήσῃ τὰ πράγματα ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν παρέβη τὸν νόμον, ἐκ τῆς κατὰ παράβασιν δὲ τοῦ νόμου γενομένης ταύτης ἐνεργείας ἐγένετο ἢ ἠπειλήθη νὰ γίνῃ ζημία τοῦ Κράτους. Τοῦτο θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξετασθῇ καὶ θὰ ἐτόλμων νὰ ὑποβάλω τὴν σκέψιν νὰ συσταθῇ διὰ τὴν ἔρευναν τούτου τοῦ ἀντικειμένου ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία νὰ ἐρευνήσῃ τὰ πράγματα. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη θὰ ἠδύνατο νὰ περιλάβῃ ἐν τῇ ἐρεύνῃ της τὴν ἐνέργειαν, τὴν ἄλλην, ἡ ὁποία δὲν ἀφορᾷ ἢ τοὐλάχιστον δὲν ἀπεδείχθη ὅτι ἀφορᾷ τὸν κ. βουλευτὴν ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, τὴν εὐθύνην τῶν ὀργάνων, τὰ ὁποῖα ἐξετέλεσαν τὴν παραγγελίαν, ἐπίσης δὲ τὴν εὐθύνην, ἡ ὁποία προεκάλεσεν τὴν διαταγὴν πρὸς χρησιμοποίησιν γαιανθράκων ἀποδεδειγμένως ἀκαταλλήλων διὰ τὰ πλοῖα τοῦ Πολεμικοῦ Στόλου καὶ ἡ ὁποία διαταγὴ ἂν ἐξετελεῖτο θὰ προεκάλει ζημίαν εἰς τὸ Δημόσιον. Δὲν πρόκειται περὶ μικρῶν πραγμάτων· ἀσχέτως τοῦ ζητήματος τῆς δαπάνης τῶν 4 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ἀπεδείχθη ὅτι ἐδαπανήθησαν ἀσκόπως, θὰ εἶχεν ἡ Βουλὴ νὰ ἐρευνήσῃ τὴν εὐθύνην τοῦ κ. τέως Ὑπουργοῦ ἐκ τῆς παραβάσεως τῶν νόμων καὶ τῆς παραβάσεως τῶν ὁρίων τῆς ἁρμοδιότητος αὐτοῦ, θὰ εἶχεν ἡ Βουλὴ νὰ μεριμνήσῃ κατὰ πόσον τὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα ἐπελήφθησαν εἴτε τῆς συντάξεως τῶν συμβολαίων εἴτε τῆς ἐκτελέσεως τῆς παραγγελίας εἴτε τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν γαιανθράκων. Ἀλλὰ τοῦτο, τὸ ζήτημα, θὰ ἦτο ἀντικείμενον καὶ μόνον τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ τὸ ἐρευνήσῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω ὅπως δι’ ἐπιτροπῆς ἡ Βουλὴ ἐξετάσῃ ἀντικειμενικῶς πλέον τὰ ζητήματα πῶς ἔγιναν διὰ νὰ λείψῃ καὶ ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἡ Βουλὴ συμμερίζεται ἁπλῶς τὰς προσωπικὰς ἀντιλήψεις τοῦ κατηγορήσαντος καὶ τὰς προσωπικὰς ἀντιλήψεις τοῦ ὑπεραμυνομένου, ἀμερολήπτως δὲ κρίνει τὰ πράγματα. Νομίζω ὅτι αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία διὰ τοιούτου τρόπου θὰ συγκληθῇ δύναται νὰ ἐξετάσῃ καὶ τὰ ἄλλα. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ φροντίσῃ νὰ ἐρευνήσῃ τὰ πράγματα ἐν ᾧ μέτρῳ εἶναι δυνατόν. Ἐὰν δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ τὸ εἴπῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει μετὰ συναδέλφων ἡμεῖς ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μίαν αἴτησιν τοιαύτην, ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ ἐρευνήσῃ πῶς αὐτὸ τὰ πράγματα ἐγένοντο.

§418Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ ν’ ἀποκρούσω τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας βουλευτοῦ. Κατηγορήθη καὶ πάλιν παράβασις νόμου. Οὐδεμία παράβασις ὑπῆρξεν· ὑπῆρξεν ἐκ μέρους μου πολὺς ζῆλος, ὅτι ἐζήτησα τὴν λογιστικὴν κατάταξιν. Ἠδυνάμην ὡραιότατα νὰ ἀγοράσω τοὺς γαιάνθρακας ἔχων τὴν γνώμην τοῦ ναυτικοῦ ἐπιτελείου καὶ μὴ ἔχων κανένα νόμον ὅστις νὰ καθορίζῃ ποῖον ὑπουργεῖον ἀγοράζει τοὺς γαιάνθρακας, ἔχων δὲ τοὐναντίον ὑπὲρ ἐμοῦ τὴν παλαιὰν τακτικὴν καθ’ ἣν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἠγόρασε τοὺς γαιάνθρακας τοῦ Στρατοῦ καὶ κατὰ τὸν πόλεμον τὸν Βαλκανικὸν ἐξ ἀρχῆς τούτου καὶ δι’ ὅλας τὰς ἀνάγκας τὰς ἐμπορικὰς καὶ διὰ τὰς βιομηχανικὰς ἀκόμη προβλέψεις κατὰ τὸ 1914. Ὅταν λοιπὸν εἶχον τοῦτο πρὸ ἐμοῦ ἠδυνάμην νὰ προβῶ εἰς ἀγορὰν τῶν γαιανθράκων· ἐὰν δὲ δὲν ἐζήτουν μετὰ τὴν ἀγορὰν τὴν λογιστικὴν κατάταξιν τούτων εἰς βάρος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δὲν θὰ προεκαλεῖτο οὔτε ἡ σημερινὴ συζήτησις. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1914 ἠγοράσθησαν οἱ γαιάνθρακες διὰ πάσας τὰς ἀνάγκας ταύτας καὶ ἀκόμη καὶ διὰ τὴν πρόβλεψιν τῶν βιομηχανικῶν ἀναγκῶν, ὡς ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Διὰ τοῦτο διότι ἠγοράσθησαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν γαιάνθρακες καὶ διὰ προβλέψεις βιομηχανικάς, οὐδεὶς ἐζήτησε λόγον· τοὐναντίον μάλιστα πᾶς τις...

§419ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἠγοράσθησαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἠγοράσθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν.

§420Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἠγοράσθησαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐντολῇ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ σήμερον ὑπάρχει πρακτικὸν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἐγκρίνει τὴν ἀγοράν.

§421ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κατόπιν, κατόπιν.

§422Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἔχει νὰ κάμῃ τίποτε τὸ κατόπιν. Ὑπάρχει πρακτικὸν τοῦ Ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἐγκρῖνον τὴν ἀγοράν, ἐνῷ τότε δὲν ὑπῆρχεν κἂν πρακτικὸν τοῦ Ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἐγκρίνον τὴν ἀγοράν, ἀλλὰ τότε μάλιστα εἴχομεν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν παραγγέλλοντα ἀγορὰν καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἀναμιγνυόμενον εἰς αὐτήν. Οὐδεὶς ἐζήτησε λόγον διὰ τὴν διαχείρισιν τὴν τοιαύτην τῶν ζητημάτων ὑπὸ τῆς τότε Κυβερνήσεως, τοὐναντίον δὲ πᾶς τι εἶχε τὴν διάθεσιν νὰ ἐγκρίνῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπεχείρησε νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἀνάγκας, τὰς ἐν Ἑλλάδι, διὰ τῆς ἀγορᾶς τῶν γαιανθράκων. Τοῦτο δὲ τότε μόνον ἠλέγχθη κατὰ τὴν ἄλλην Βουλήν, ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο οὐχὶ ἡ ἀγορὰ ἀλλὰ αἱ ναυλώσεις τῶν πλοίων. Λοιπὸν εἶχον πρὸ ἐμοῦ ὅτι ἡ ἄλλη Κυβέρνησις, ἡ προκάτοχος, εἶχε προχωρήσει πλέον ἔτι, ὅτι εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἠγόρασαν γαιάνθρακας προωρισμένους ἵνα καλύψωσι καὶ τὰς βιομηχανικὰς τῆς χώρας ἀνάγκας, καὶ τότε οὐδεὶς ἠγέρθη, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἐλέγξῃ οὔτε νὰ ζητήσῃ τὴν ἐξέτασιν δι’ ἐπιτροπῶν τῶν πραγμάτων. Κατὰ συνέπειαν ἠδυνάμην καὶ ἐγὼ ἐντὸς τοῦ νόμου νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀγορὰν ταύτην. Μόνον δὲ ἐὰν προέβαινον νὰ ζητήσω τὴν λογιστικὴν κατάταξιν εἰς βάρος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν θὰ ὑπῆρχε κανὲν ζήτημα, οὔτε παράβασις νόμου, οὔτε ἔλεγχος ταύτην τὴν στιγμήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ποιότητος τῶν γαιανθράκων καὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀγορᾶς ἐλέχθησαν τόσα, ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη ἐπαναλήψεως αὐτῶν, διότι ἀπεδείχθη ἐγγράφως, ὅτι ἐγένετο ἡ ἀγορὰ ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῶν κυβερνητικῶν ἐν Λονδίνῳ. Ἀλλ’ οὔτε διετύπωσα οὔτε διατυπῶ τι τὸ ἐπίψογον κατ’ αὐτῶν διότι ἐπὶ τῇ ἐδῶ διαβεβαιώσει ὅτι εἷς γαιανθρακέμπορος ἐν Πειραιεῖ ἐπώλησε πρὸς 70 δραχμάς, δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ ἐπιρρίψω αἰτίασιν εἰς τὸν πρεσβευτὴν ἐν Λονδίνῳ ἢ διὰ βαρεῖαν ἀμέλειαν ἢ διὰ δόλον οὔτε κατὰ τῶν τριῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες ἀπετέλεσαν παρὰ τῷ πρεσβευτῇ ἐν Λονδίνῳ τὴν ἐπιτροπήν. Διὰ τὸ ζήτημα τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν γαιανθράκων εἰς τὰ πλοῖα τοῦ στόλου ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἦτο ἐντελῶς περιττὴ αἰτίασις ὅτι θὰ κατεστρέφοντο οἱ λέβητες τοῦ στόλου ἐκ τῆς ἀγορᾶς, καὶ ὅτι ἀπὸ τῆς καταστροφῆς ταύτης ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας ἔσωσε τὸν στόλον. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας ἐνήργησεν ἴσως ὀρθῶς, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἐπιρρίψῃ τις αἰτίασιν κατ’ ἐμοῦ διότι δὲν ἐπρόφθασα νὰ ἐνεργήσω ὁμοίως μὴ προκυψάσης περιστάσεως. Ὅταν ἐγένετο πρότασις ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, ἀναφέρεται ἐν τῇ προτάσει, ὅτι οἱ γαιάνθρακες θὰ χρησιμοποιηθῶσι διὰ τὴν κινητοποίησιν καὶ ἐπιστράτευσιν, ἐὰν λήξῃ δὲ ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος χωρὶς νὰ καταναλωθῶσιν ἐπὶ τῷ σκοπῷ τούτῳ, τότε θὰ χρησιμοποιηθῶσι αὐτοὶ διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας τοῦ Στόλου. Συνεπῶς καταστροφὴ τῶν λεβήτων τοῦ στόλου δὲν ὑπῆρχε ἀφ’ οὗ δὲν θὰ ἐχρησιμοποιοῦντο εἰς τούτους οἱ γαιάνθρακες. Μόνον δὲ μετὰ τὴν πάροδον τῆς ἀνάγκης τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἐὰν οἱ γαιάνθρακες παρέμενον ἀχρησιμοποίητοι, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῶσι καὶ τότε ἄνευ βλάβης τῶν λεβήτων τοῦ στόλου. Ἐννοεῖται, ὅτι ἐὰν ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν θὰ ἐφθάνομεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ φροντίσωμεν δι’ ἄλλας ἀνάγκας παρὰ δι’ αὐτάς, δι’ ἃς προωρίζοντο, οἱ γαιάνθρακες, ἤτοι τὰς τῆς ἐπιστρατεύσεως, φυσικὰ θὰ ἐμελετᾶτο τὸ ζήτημα λεπτομερέστερον διὰ νὰ μὴ ἐπέλθωσι βλάβαι, τὰς ὁποίας φρονεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας βουλευτὴς ὅτι διὰ διαταγῆς του ἐπρόλαβεν. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας ἀνεκοίνωσεν ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του τὸ Ναυτικὸν Ἐπιτελεῖον ὑπέβαλε πρότασιν ὅπως κατὰ πρῶτον λόγον καταναλωθῶσιν ἐν τῷ Στόλῳ οἱ γαιάνθρακες τοῦ Νιουκάστελ. Λοιπὸν κύριοι, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ κατ’ ἐξοχὴν ἐξέχουσαι ὑπηρεσίαι ἐν τῷ Ναυτικῷ, αὐτὸ τὸ Ἐπιτελεῖον τοιαύτην ὑπέβαλε γνωμοδότησιν ποίαν εὐθύνην θέλετε νὰ ζητήσετε διὰ τὸ ζήτημα τῆς χρησιμοποιήσεως ἢ μὴ τῶν γαιανθράκων ἀπὸ πολίτην Ὑπουργόν; Ἐὰν ἤμην Ὑπουργὸς εἶχον ἐκπεφρασμένην γνώμην ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι μόνου ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ ἤθελε γίνῃ χρησιμοποίησις αὐτῶν.

§423Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐπιτρέπετε;

§424Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα.

§425Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Τὸ Ἐπιτελεῖον τοῦ Ναυτικοῦ ἐνόμιζε πάντοτε, ὅτι ἡ παραγγελία τῶν γαιανθράκων, ἡ ὁποία ἐγένετο νομίμως...

§426Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίμως.

§427Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Δηλονότι εἶχε ζητηθῇ ἡ γνώμη τοῦ Ἐπιτελείου καὶ δι’ αὐτὸ τὸ Ἐπιτελεῖον εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ καίουν καὶ εἰς τὰ πλοῖα τοῦ Στόλου.

§428Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὅλη ἡ ἐνέργεια τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων ἐγένετο τῇ ἐπιμελείᾳ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Ναυτικοῦ.

§429ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μετὰ τὴν προμήθειαν.

§430Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρὸ τῆς προμηθείας, Κύριε. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι καθ’ ὅλην τὴν πρὸ καὶ μετὰ τὴν ἔγκρισιν τῆς προμηθείας ἐνέργειαν τῶν πράξεων τῆς παραγγελίας, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου ἦτο συνεργάτης τοῦ Ὑπουργοῦ. Πᾶν ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ἐνταῦθα, δὲν εἶναι ἀληθές. Βλέπετε δὲ ὅτι καὶ τὰ ἔγγραφα τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου ἀδιακόπως παροτρύνουσιν, καὶ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν εἶχον ἀγορασθῇ οἱ γαιάνθρακες ἵνα ἐπισπευσθῇ ἡ ἀγορά, διότι αὐτὴ ἦτο ἡ γνώμη τοῦ Ἐπιτελείου. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω. Οὐδὲν πλέον. Ὑπουργοῦντος ἐμοῦ οὐδὲν πολεμικὸν πλοῖον παρέλαβε γαιάνθρακας Νιουκάστελ ἐκτὸς τοῦ «Βέλους» τὸ ὁποῖον παρέλαβε ἄνευ διαταγῆς καὶ τὸ ὁποῖον θέλον νὰ φορτώσῃ γαιάνθρακας εὐκολώτερον διὰ πλευρίσματος παρέλαβε τοιούτους ἐκ τοῦ γαιανθρακοφόρου. Ὅταν ἐγνώσθη ὅτι παρέλαβε τοιούτους γαιάνθρακας ἀπηγορεύθη ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Στόλου ἡ συνέχισις τῆς παραλαβῆς ὑπὸ ἄλλων πλοίων. Ἄλλως δὲ δὲν ἦτο ἐνδεδειγμένον νὰ καταναλώσωμεν τοὺς γαιάνθρακας διὰ πολεμικὰ πλοῖα καὶ νὰ ματαιώσωμεν τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἠγοράσθησαν. Ἡ περίπτωσιν τῆς βλάβης τῶν λεβήτων ἄρα δὲν ὑπάρχει. Ἡ περίπτωσις τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν γαιανθράκων εἰς τὰ ἀντιτορπιλλικὰ δὲν ὑπάρχει οὔτε ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ. Ἡ περίπτωσις αὕτη θὰ ἦτο δυνατὴ μετὰ τὴν περαίωσιν τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου καὶ τὴν ἀχρηστοποίησιν τῶν γαιανθράκων διὰ τὴν μεταγωγικὴν ὑπηρεσίαν, τότε δὲ μόνον διὰ τὰ πλοῖα τὰ ἔχοντα λέβητας οὐχὶ ὑδραυλωτούς, ἀλλὰ διὰ τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας Συμφώνως μὲ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Ἄγγλου ἀρχιμηχανικοῦ ἐκ τῶν γαιανθράκων ἠδύναντο νὰ καταναλωθῶσιν 54 τόννοι καθ’ ἡμερονύκτιον διὰ τὰ «Κιλκὶς» «Λῆμνον» καὶ «Ἀβέρωφ» ἔχοντα λέβητας Babcock et Wilcox καὶ Balleville. Ἄρα 18.000 τόννοι κατ’ ἔτος, ἠδύναντο νὰ καταναλωθῶσι διὰ τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας τῶν 3 πλοίων, φωτισμόν, ἀερισμόν, κίνησιν πυροβόλων, καθαρισμὸν μηχανῶν. Ἤτοι ἐπὶ 3 ἔτη ἠδύνατο τὸ ποσὸν τῶν γαιανθράκων αὐτὸ νὰ καταναλωθῇ διὰ τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας τοῦ Στόλου χωρὶς νὰ γίνεται χρῆσις γαιανθράκων Κάρδιφ πρὸς τοιαύτην κατανάλωσιν. Ταῦτα εἶναι τὰ κύρια σημεῖα τῆς συζητήσεως. Ἤκουσα ὅμως πρότασιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε ὁ κ. βουλευτὴς Ἀργολιδοκορινθίας περὶ σχηματισμοῦ ἐπιτροπῆς. Εἶμαι εὐτυχὴς διότι ὑπεβλήθη τοιαύτη πρότασις καὶ σπεύδω νὰ παρακαλέσω ἐγὼ τοὺς κ. συναδέλφους ἵνα δεχθῶσιν ἐν ὁλομελείᾳ τὸν καταρτισμὸν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐπεθύμουν ὅμως τοῦτο, νὰ μὴ ἀποπερατώσῃ ἡ Βουλὴ τὸ ἔργον της κατὰ τὸ τμῆμα τοῦτο τῶν συνεδριάσεων της ἄνευ διεκπεραιώσεως καὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἐπεθύμουν δὲ κύριοι νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα τόσον διὰ τὴν θρυληθεῖσαν παρανομίαν, ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ κυρίως καὶ διὰ τὸν τρόπον, διὰ τὴν ἐνέργειαν τὴν πραγματικὴν τῆς προμηθείας. Διότι ἐπεθύμουν ἵνα βεβαιωθῇ καὶ θὰ βεβαιωθῇ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὁ χειρισθεὶς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ὑπῆρξεν ἄψογος ἐν τῇ ἐνεργείᾳ του, νὰ βεβαιωθῇ δέ, καὶ θὰ εἶμαι εὐτυχὴς νὰ βεβαιωθῇ, ὅτι οὐδὲν σφάλμα ἐγένετο παρὰ τῶν ὑπαλλήλων ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι ἐνήργησαν ἐν Ἀγγλίᾳ, ἀλλὰ καὶ ἂν βεβαιωθῇ ὅτι σφάλμα ἐγένετο παρὰ τούτων, τότε ἐν τῇ ἀποφάσει τῆς Βουλῆς, ὑπερτέραν πάσης Κυβερνητικῆς ἐνεργείας, νὰ γένηται ὁ κολασμὸς ἐκείνων πρὸς τοὺς ὁποίους αἱ Κυβερνήσεις ἐμπιστεύονται τὴν διαχείρησιν ἔξω τοῦ κέντρου. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὸν καταρτισμὸν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἓν πρᾶγμα θέλω νὰ παρακαλέσω, καὶ εἰς τοῦτο οἱ κ. Συνάδελφοι θὰ εἶναι σύμφωνοι, ὅτι δέον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ταχθῇ σύντομος προθεσμία, διότι τοιοῦτον ἔργον, εἶναι δίκαιον καὶ συντελεστικὸν χάριν τῆς ἰδίας ἀξιοπρεπείας τοῦ Κράτους νὰ περαιωθῇ ταχέως, νὰ μὴ παραταθῇ εἰς χρόνον, ὥστε ἡ Βουλὴ ἐν τῇ παρούσῃ συνόδῳ μὴ δώσῃ πέρας εἰς τὴν ὑπόθεσιν διότι ἄλλως θὰ λάβῃ τὸ πρᾶγμα χαρακτῆρα ἀδικίας. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω ἵνα ἡ Ἐπιτροπὴ γίνῃ καὶ ταχθῇ προθεσμία τοιαύτη, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ φέρῃ τὰ πορίσματα αὐτῆς πρὶν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς καθ’ οἱονδήποτε τρόπον διακοπῶσιν ἢ παραλύσωσιν.

§431ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πόση προθεσμία νὰ τεθῇ;

§432Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἡ παροῦσα Βουλὴ νὰ ἔχῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς. Νὰ τεθῇ προθεσμία 15 ἡμερῶν.

§433ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τριῶν ἑβδομάδων.

§434Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἦναι ὑπέρμετρος προθεσμία. Ἂν ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν δυνηθῇ νὰ περατώσῃ τὸ ἔργον της καὶ ἐξακολουθῇ συνεδριάζουσα ἡ Βουλὴ δίδει παράτασιν.

§435Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὰ σπουδαιότερα προκύπτουσιν ἐκ τῶν ἐγγράφων.

§436Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι τὸ ζήτημα μόνον τῶν ἐγγράφων, ἀλλ’ ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς θὰ ἐξετάσῃ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν ὑπηρεσιῶν, οἵτινες τὴν ὑπόθεσιν διεξήγαγον.

§437Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ τελευταία σας ἀγόρευσις δεικνύει ὅτι πιθανὸν νὰ ὑπάρχῃ εὐθύνη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν σας. Ἴσως εἴπετε ὅτι διὰ τὴν παραγγελίαν ταύτην συνειργάσθητε μετὰ ἀρχηγοῦ τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου· πρέπει νὰ ἐξετασθῇ μήπως ἡ συνεργασία μετὰ τοῦ ἀρχηγοῦ παρέσυρεν ὑμᾶς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἦτο λάθος τὸ νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς παραγγελίας τὸ ἐπιτελεῖον, διότι ἡ ἐργασία αὐτὴ δὲν εἶναι ἐπιτελική.

§438Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ ἐκτελέσεως.

§439Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἐρευνηθῇ καὶ αὐτὴ ἡ ἄποψις.

§440Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Σπετσῶν ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ καταγγέλλων τὸν κ. τέως Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἀνέμιξε τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου ἐναντίον τοῦ ὁποίου ἐπέφερε βαρυτάτην μομφήν, ὅτι ἀγνοεῖ τὸ ἐπάγγελμά του, ἀγνοεῖ τὴν ἐπιστήμην του. Σημειώσατε, Κύριοι βουλευταί, ὅτι πρόκειται περὶ ἀξιωματικοῦ, τὸν ὁποῖον ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς ἐτίμησε κατόπιν τῶν δύο πολέμων ὡς πρῶτον ἐν τοῖς ἴσοις.

§441ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὰ εἰξεύρομεν.

§442Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἐν ἀπουσίᾳ, Κύριοι, τοῦ ἁρμοδίου ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ, ὅστις δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ὑπεραμυνθῇ μιᾶς τοιαύτης κατηγορίας εὑρίσκομαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τοῦτο, τὸ ὁποῖον μετεχειρίσθη πρὸς κατηγορίαν ὁ κ. βουλευτὴς Σπετσῶν. Κατηγόρησε τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου ὅτι δὲν ἐγνώριζε τὰς ποιότητας τῶν γαιανθράκων, ἐνῷ ἀκριβῶς ἐκ τοῦ ἐγγράφου τούτου, τὸ ὁποῖον προσάγω ἐμφαίνεται, ὅτι, ἂν τὸ ἔγγραφον τοῦτο ἔγινε, κυρίως ἔγινε διότι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου ἐγνώριζεν ἀκριβέστατα τὰς ποιότητας τῶν γαιανθράκων. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου εὑρίσκεται πρὸ μιᾶς καταστάσεως καθ’ ἣν ὡρισμέναι ποιότητες γαιανθράκων ὑπῆρχον εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ναυτικοῦ, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν του ὅτι εἶναι πιθανὸν ὁ στόλος νὰ διαταχθῇ πρὸς δρᾶσιν πολεμικὴν καὶ πολὺ ὀρθῶς ἐπεφύλαξε τὰς καλυτέρας ποιότητας διὰ τὴν πολεμικὴν δρᾶσιν, διέταξε δὲ ἵνα αἱ ἄλλαι ποιότητες χρησιμοποιηθῶσι διὰ τὴν καθημερινὴν χρῆσιν καὶ τὴν ἐπιστράτευσιν. Αὐτό, Κύριοι, παρακαλῶ δύναται νὰ καταλογισθῇ εἰς βάρος τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου ἢ εἶναι πρὸς τιμήν του; Δὲν ἤθελον, Κύριοι, νὰ μένῃ ἡ Βουλὴ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν τῆς ἀδίκου μομφῆς καὶ ἐνόμισα καθῆκον νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ περιεχόμενον αὐτῆς τῆς ἐκθέσεως.

§443Π. ΓΚΙΝΗΣ. Πολὺ ἤθελον παρακαλέσῃ τοὺς κ. συναδέλφους οἱ ὁποῖοι ἐδέχθησαν τὴν ἄνοδόν μου διὰ τρόπου μὴ τιμῶντος αὐτούς, νὰ μὴ ἐπαναλάβωσι ταῦτα. Ἐὰν φρονεῖτε, κύριοι, ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα ὅταν ἀνέρχομαι τὸ βῆμα νὰ ὑποδέχησθε ἐμὲ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀπατᾶσθε. Ἡ πρᾶξις αὐτὴ εἶναι ἀνάγωγος. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι).

§444ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Γκίνη, μὲ συγχωρεῖτε· Δώσατε μίαν ἐξήγησιν.

§445Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ὅταν εἰς ἕνα Ναύαρχον φωνάζουσι α! α! α! ἔχει δίκαιον νὰ ὁμιλήσῃ οὕτω.

§446Π. ΓΚΙΝΗΣ. Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἔχει ἔκθεσιν ὡς συντελέσας κατὰ τὸν πόλεμον δὲν θέλω νὰ μείνῃ ἡ ἐντύπωσις εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἀσεβῶ καὶ δὲν ἐκτιμῶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς ἔπραξαν τὸ καθῆκόν των εἰς τὸν πόλεμον. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω τὴν ἑξῆς δήλωσιν εἰς τὴν Βουλὴν. Καὶ ἐξ ἰδιοσυγκρασίας καὶ ἐκ προσωπικοῦ ἀκόμη συμφέροντος ἔχω καθῆκον νὰ σεβασθῶ τὴν πραγματικὴν — καὶ τονίζω τοῦτο — δόξαν ἑνὸς ἑκάστου Ὄχι ἐγὼ δὲν εἶμαι ἱκανὸς ἀλλὰ ἑκατοντάδες κατήγοροι ἢ ὑμνηταὶ ἐὰν παρέλθωσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, δὲν εἶναι ἱκανοὶ νὰ μειώσωσι ἢ νὰ αὐξήσωσι τὴν δόξαν ἐκεῖ ὅπου πραγματικῶς ὑπάρχει. Ἑπομένως ἡ παρεμβολὴ τοῦ ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ, θελήσαντος νὰ ὑπερασπίσῃ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου παραπέμψαντος ἡμᾶς εἰς τὰς ὑπηρεσίας του κατὰ τὸν πόλεμον ὑπῆρξεν ἀτυχής. Εἶπεν ὅτι διὰ τῆς παρενθέσεως τοῦ δευτέρου ἐγγράφου τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς τοῦ κατὰ πάντα ἱκανωτάτου ἐζητήθη νὰ ἐκφράσῃ γνώμην ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Εἰς τὸ ἔγγραφον τοῦτο ἀναφέρει ὅτι οἱ γαιάνθρακες Νιουκάστελ εἶνε γαιάνθρακες ἄγνωστοι εἰς τὸ πολεμικὸν Ναυτικὸν τῆς Ἀγγλίας, εἶναι γαιάνθρακες χρήσιμοι μόνον διὰ τοὺς χερσαίους λέβητας. Εἶναι γαιάνθρακες ἐξόχως ἐπιβλαβεῖς διὰ τὴν χρῆσιν τῶν λεβήτων τῶν πολεμικῶν πλοίων. Ἡ ἀντίθεσις, λέγει τῶν λεγομένων παρὰ τοῦ Ἄγγλου μηχανικοῦ πρὸς τὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν αὐτεπαγγέλτως ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου παρουσιάζει τὴν 6ην Σεπτεμβρίου εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν διὰ τῆς ὁποίας ἐκθέσεως συνιστᾶ τὴν προτίμησιν τῶν γαιανθράκων αὐτῶν διὰ τὰ πλοῖα τοῦ στόλου. Καὶ ὅταν εἷς ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου ἄνευ διαστολῆς τοῦ πράγματος γράφει «τὰ πλοῖα τοῦ στόλου» ἐννοεῖ καὶ τὰ μάχιμα καὶ τὰ ὑπηρετικά. Ὅταν λέγω ὑπάρχῃ τοιαύτη ἀντίθεσις τὶ θέλετε νὰ παραδεχθῶ; Ἢ θὰ παραδεχθῶ ὅτι ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἀγγλίαν μηχανικοὶ ἀγνοοῦντες τὰ στοιχειωδέστερα πράγματα ἢ θὰ παραδεχθῶ ὅτι ὑπάρχει ἄγνοια εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου καὶ ἐπειδὴ ἔχω ἀρκετὸν δεδομένον νὰ σέβωμαι τὴν γνώμην τοῦ εἰδικοῦ ἀρχιμηχανικοῦ Ἄγγλου, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ φθάσω εἰς τὸ συμπέρασμα ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον τὴν ἑσπέραν ταύτην ἔφθασα.

§447ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μηδενὸς ἑτέρου ζητήσαντος τὸν λόγον ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Πλείονες τῶν 10 βουλευτῶν ὑποβάλλουσι πρότασιν, ὅπως συσταθῇ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ μετὰ τὴν διεξαχθεῖσαν συζήτησιν.

§448Δ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του προδιέγραψε μίαν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως δὲν θὰ ἦτο ἡ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ τὸ ὁποῖον καθορίζει τὸ 58 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ θὰ ἦτο ἡ ἐπιτροπὴ ἡ περιλαμβανομένη ἐν τῷ ἄρθρῳ 80 τοῦ Συντάγματος, διότι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς εἶπεν ὅτι ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας παρεβίασε διατάξεις νόμων ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Δημοσίου καὶ ἀφοῦ οὕτω διετύπωσε τὸ θέμα ἐζήτησε ἀνακριτικὴν ἐπιτροπήν.

§449Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὄχι, ὄχι.

§450Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐζήτησε νὰ ἐπεκταθῇ ἡ ἔρευνα τῆς Βουλῆς καὶ ἐπὶ τῆς πράξεως ἐκείνης ἢ ἐπὶ τὰς ἐνεργείας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐντεταλμένοι νὰ συντελέσωσιν εἰς οἱανδήποτε παραγγελίαν. Οὕτω σᾶς διετυπώθη τὸ ζήτημα παρ’ ὑμῶν, ἀλλ’ ἐξ ὅσον ἀνήγγειλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν πρόκειται πλέον περὶ ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, πρόκειται περὶ ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς τῶν πραγμάτων καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ διαφωνία. Πρῶτος ὁ κ. βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας ἐζήτησε τὸν καταρτισμὸν τῆς τοιαύτης ἐπιτροπῆς καὶ ἔπραξεν ἔργον διὰ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ τὸν συγχαρῶ, διότι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἤχθη ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ διετυπώθησαν κατηγορίαι κατὰ τοῦ τρόπου, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο ὁ πρέπων ἐκ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, διετυπώθησαν κατηγορίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ θίξωσι τὴν ἀξιοπρέπειαν ὄχι μόνον τοῦ Βουλευτοῦ κατὰ τοῦ ὁποίου ἀπηυθύνθησαν, ἀλλὰ τοῦ πολιτεύματος καὶ τῆς Πολιτείας καὶ πάντων ἡμῶν. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρέλθῃ τὴν περίστασιν αὐτὴν χωρὶς νὰ προσπαθήσῃ νὰ ῥιφθῇ φῶς ἄπλετον ἐπὶ ὅλων τῶν ὑποθέσεων. Εὐτυχῶς ἡ πρότασις τοῦ κ. βουλευτοῦ Ἀργολιδοκορινθίας ἐτέθη κατὰ μέρος ἔχομεν δὲ πρότασιν περὶ σχηματισμοῦ ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς ἡ Βουλὴ δὲ ἐκτελεῖ καθῆκον, καθῆκον ἐπιτακτικὸν πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν αὐτῆς καὶ πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Πολιτείας ἡμῶν, προβαίνουσα εἰς τὴν σύστασιν τοιαύτης ἐπιτροπῆς καὶ οὐδεμία ψηφοφορία εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐπὶ τοιούτου θέματος, διότι εἶναι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ σύμφωνος. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς θὰ ἔχῃ νὰ ἐξετάσῃ πάντα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σχετίζονται μὲ τὴν παραγγελίαν τῶν γαιανθράκων καὶ ἀναμφισβητήτως θὰ περιέλθῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν αὐτῶν καὶ τὰς ἐνεργείας τοῦ τότε ὑπουργοῦ καὶ τὰς ἐνεργείας τοῦ Ἐπιτελείου τῶν Ναυτικῶν καὶ τὰς ἐνεργείας ἀκόμη ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐνετάλησαν, ὅπως πραγματοποιήσωσι τὴν ἀγορὰν τῶν γαιανθράκων. Οὕτω τὸ φῶς θὰ ὑπάρξῃ ἄπλετον, εἶμαι δὲ πεπεισμένος ὅτι θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι οὐδεμία ἐνέργεια εἶχε πρόθεσιν ἵνα ζημιώσῃ τὸ δημόσιον συμφέρον. Εἶμαι πεπεισμένος ὅτι θέλει ἀποδειχθῇ ὅτι, ἐὰν ὑπερβολὴ ζήλου ἢ καὶ παραφορὰ ἤγαγον τὸ τότε Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν εἰς ἐνέργειαν, ἡ ὁποία ἴσως ἔπρεπε διὰ τρόπου μᾶλλον μεμετρημένου νὰ ὑπάρξῃ, δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν ὅμως νὰ ἀποδοθῇ εἰς αὐτὸν ὅτι ὑπῆρξε πρόθεσις εἴτε καταχρήσεως εἴτε ζημίας τοῦ συμφέροντος τοῦ Ἐθνικοῦ. Ἐντεῦθεν ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐντελῶς σύμφωνος ὅπως διορισθῇ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ἐξετάσῃ ὅλας τὰς λεπτομερείας καὶ τὴν καθ’ ὅλου αὐτὴν ἐνέργειαν ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐνήργησαν, δυνηθῇ δὲ νὰ φέρῃ τὰ συμπεράσματά της ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§451Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κατ’ οὐσίαν αὐτὸ καὶ μόνον ἐπιθυμοῦμεν, μὲ τὴν διαφορὰν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἔχῃ καὶ ἀνακριτικὴν ἐξουσίαν.

§452Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἐνέργεια τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς θὰ εἶναι παράπλευρος καὶ πρὸς τὴν ἐνέργειαν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει καταμυνηθῇ ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς.

§453ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι ἄσχετον τοῦτο.

§454Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θέλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι εἶναι καὶ ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης ἐκκρεμὴς ὑπόθεσις.

§455Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχει καμίαν σχέσιν τὸ ἓν πρὸς τὸ ἄλλο. Ἐὰν ὑπάρχῃ προσωπικὴ διένεξις μεταξὺ τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἐξ Ἀττικῆς καὶ ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας, τοῦτο δὲν ἔχει νὰ εἴπῃ τι ἐνώπιον τοῦ δικανικοῦ βήματος. Ἐδῶ ἡ Βουλὴ ἔχει ὑπέρτατον καθῆκον νὰ ἐξετάσῃ κατὰ πόσον ἡ διαχείρισις ἐν γένει ὑπῆρξεν ὁποία ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐπιμελὴς καὶ πρακτικὴ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων.

§456ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν περὶ καταρτισμοῦ ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§457ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ ταχθῇ δεκαπενθήμερος προθεσμία.

§458ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα Τάσσεται δὲ δεκαπενθήμερος προθεσμία, ὅπως περατώσῃ ἡ ἐπιτροπὴ τὸ ἔργον αὐτῆς. Ἤδη κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 58 ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ἄρθρον 80 τοῦ Συντάγματος, καὶ τῶν ἄρθρων 7 ἕως 10 τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ἡ ἐκλογὴ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς θὰ γίνῃ διὰ μυστικῆς διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορίας. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως ἡ ἐκλογὴ διενεργηθῇ αὔριον.

§459ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§460ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ Συνεδρίασις (Ὥρᾳ 2 μ. μεσονύκτιον.)