1915.10.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 17η

Δευτέρα 12 Ὀκτωβρίου 1915.

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

(Ὥρα 9.25′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι: — Οἱ γεωργοὶ Σκριποῦς παρακαλοῦσιν ὅπως εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιτάξεως ἀροτριώντων κτηνῶν ἐξαιρῆται τὸ ἥμισυ τῶν ἐπιτασσομένων κτηνῶν. — Οἱ κάτοικοι Παραμυθιᾶς παρακαλοῦσιν ὅπως τοῖς δοθῇ βοήθημα ἕνεκα τῆς τελείας καταστροφῆς γεννημάτων των ἐκ τῆς ὑπερχειλίσεως τοῦ ποταμοῦ των. — Οἱ ἀλλαντοποιοὶ τοῦ Πύργου διαμαρτύρονται ἐναντίον τῆς ἀπαγορεύσεως ὑπὸ τοῦ Ἀστυνόμου τῆς κατασκευῆς καὶ πωλήσεως ἀλλάντων. — Ὁ ἐκ Καρβασαρᾶ Β. Καρύδης παρακαλεῖ ὅπως κλεισθῇ εἰς φιλανθρωπικὸν ἵδρυμα ὁ ἀδελφός του Ἰωάννης ἔφεδρος λοχαγὸς παθὼν τὰς φρένας. — Ὁ Ἀρχιερατικὸς ἐπίτροπος Γεννιτσῶν παρακαλεῖ ὅπως τῷ καταβληθῶσιν οἱ καθυστερούμενοι μισθοί του. — Οἱ σταφιδέμποροι Ἀμαλιάδος διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ σιδηροδρομικοῦ σταθμάρχου παρεμβάλλοντος προσκόμματα. — Οἱ κάτοικοι Πλωμαρίου Λέσβου παρακαλοῦσιν ὅπως τοῖς πληρωθῶσι τὰ ἐπιταχθέντα κτήνη των. — Οἱ ἐκ Καλαμῶν Κ. Παπαθεοδώρου, Δ. Ἀντωνόπουλος καὶ Δ. Μπερσῆς παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ τῶν μηχανικῶν τοῦ Πολυτεχνείου εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιστημόνων ἐπιστράτων. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὑποβάλλει τὰς ἑξῆς ἐκθέσεις αὐτῆς: 1) Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρ. 39 τοῦ Νόμου ͵ΓΦΝϚʹ τοῦ 1910 «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ» 2) Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παροχῆς προθεσμιῶν πρὸς ὑποβολὴν αἰτήσεων κανονισμοῦ συντάξεως τραυματιῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν πολέμων 1912–1913» καὶ 3) ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κανονισμοῦ ἀποδοχῶν, ἐξόδων γραφείου, συσσιτίου καὶ στρατωνισμοῦ ὁπλιτῶν τῆς Ἀνακτορικῆς Φρουρᾶς». — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Χ. Καραπαναγιώτης, ὑποβάλλει τὰς ἑξῆς τροπολογίας: 1) Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτάκτων μέτρων πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς Γεωργίας», καὶ 2) ἐπὶ τοῦ 11ου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν Νόμων ᾼΝΖ’, ͵ΔΡΙΖʹ, 293 καὶ 641 «περὶ συστάσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Πετροπουλάκης, Π. Μαυρομιχάλης καὶ Γ. Καφαντάρης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 130 περὶ στελέχους ἐφέδρων ἀξιωματικῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Καλδῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας ἐν Μακεδονίᾳ, Ἠπείρῳ, Κρήτῃ καὶ ταῖς Νήσοις τοῦ Αἰγαίου Πελάγους». — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Μπούσιος ὑποβάλλει τὰς ἑξῆς τροπολογίας. 1) Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτάκτων μέτρων πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς Γεωργίας», καὶ 2) Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας ἐν Μακεδονίᾳ, Ἠπείρῳ, Κρήτῃ καὶ ταῖς Νήσοις τοῦ Αἰγαίου Πελάγους». — Ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προχθεσινῆς Συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης Συνεδριάσεως)

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§3Ι. ΞΗΡΟΣ. Πρώτη παρατήρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν εἶναι νὰ διορθωθῇ τὸ ἀναγραφόμενον ὅτι ἐγὼ ὑπέβαλον πρότασιν νόμου «περὶ μονιμοποιήσεως ἀξιωματικῶν» διότι ταύτην ὑπέβαλεν ὁ κ. Ν. Ξηρός. Δευτέρα παρατήρησις εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅτι ἐσφαλμένως ἀναγράφεται ὅτι τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὑποβληθέντα νομοσχέδια ἐψηφίσθησαν κατ’ ἀρχὴν ἐνῷ μόνον ἐκηρύχθησαν κατεπείγοντα.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Θὰ διορθωθῶσιν. (Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται ὡς διωρθώθησαν). Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Π. Ἀραβαντινὸς ὅπως ἀναπτύξῃ ἀναφοράν.

§5Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ ἀντικείμενον κ. Βουλευταί, εἰς τὸ ὁποῖον στρέφεται ἡ ἀναφορὰ τοῦ συμπολίτου μου Βελειώτη, ἰδιοκτήτου ἀτμοπλοίου, θὰ ἠδύνατο ν’ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἐπερωτήσεως ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ πρὸς τοὺς δύο ἑτέρους συναρμοδίους Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν. Ἀλλ’ ἀναγνωρίζω ὅτι πολλὰ τὰ ἄτοπα συμβαίνουν εἰς τὰς δημοσίους ὑπηρεσίας, τῶν ὁποίων γνῶσιν δὲν ἔχουσιν οἱ Ὑπουργοί, οὐδὲ τὰ ἄτοπα ταῦτα συμβαίνουν συμφώνως πρὸς τὰς διαταγάς, τὰς ὁποίας λαμβάνουν τὰ ὄργανα τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας ἀπὸ τοὺς προϊσταμένους Ὑπουργούς. Ἡ ἀναφορά, τὴν ὁποίαν καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἀποτελεῖ ῥητὴν καταγγελίαν κατ’ ὀργάνων τῆς Προξενικῆς ἀρχῆς καὶ δὴ κατὰ τοῦ διευθύνοντος τὸ Γενικὸν Προξενεῖον τῆς Ἑλλάδος ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, καταγγελίαν διὰ κατάχρησιν γενομένην ὑπὸ τοῦ διευθύνοντος τὸ γενικὸν Προξενεῖον Ἀλεξανδρείας ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς ἐπιτάξεως τῶν ἀτμοπλοίων. Διὰ τῆς ἐπιτάξεως εἶναι γνωστόν, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι σκοπεῖται νὰ προμηθευθῇ ἡ Δημόσιος Ὑπηρεσία μέσα καὶ ὄργανα δι’ ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας δὲν ἔχει καὶ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ προμηθευθῇ διὰ τῆς ἀγορᾶς ἢ διὰ τῆς μισθώσεως διαθέτουσα χρῆμα δημόσιον, ἀλλὰ σκόπιμον εἶναι νὰ προμηθευθῇ ταῦτα ἀμέσως διὰ παροχῆς αὐτουσίου τοῦ πράγματος ἢ τῆς χρήσεως τοῦ πράγματος ἐκ μέρους τῶν πολιτῶν. Διὰ τῆς ἐπιτάξεως γίνεται μία ἐπέμβασις εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῶν πολιτῶν, ἐπειδὴ δὲ γίνεται εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῶν πολιτῶν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ἡ ἐπίταξις στηρίζεται καὶ ὀφείλει νὰ στηρίζεται ἐπὶ νόμου, καὶ ὁ νόμος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διαγράφει τὰς ὑποχρεώσεις τῶν πολιτῶν ὅπως παρέχουσι ἐπιτασσόμενοι τὰς ὑπηρεσίας αὐτῶν ἢ τὰ πράγματα, ἢ τὴν χρῆσιν τῶν πραγμάτων διὰ τοὺς σκοποὺς τοῦ Κράτους. Ἡ ἔννοια αὕτη τῆς ἐπιτάξεως καὶ τῆς συναφοῦς ὑποχρεώσεως διαγράφεται ὑπὸ τοῦ νόμου ΑΦΜΓʹ προκειμένου περὶ στρατιωτικῶν συνεισφορῶν ὁ ὁποῖος ὁρίζει τὰς ὑποχρεώσεις τῶν πολιτῶν. Ἡ ἐπίταξις σκοπὸν ἔχει νὰ προμηθεύσῃ εἰς τὸν στρατὸν τὰ ἐλλείποντα εἰς αὐτὸν μέσα, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν ποτὲ ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς ἐπιτάξεως νὰ προμηθευθῇ τὸ κράτος ἕτερόν τι, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ παράσχῃ εὐκαιρίαν ὅπως κερδοσκοπήσωσιν ἰδιῶται καταχρώμενοι τὴν εὐκαιρίαν, τὴν ὁποίαν παρέχει τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιτάξεως. Ἐνῶ τὰ πράγματα οὕτως ἔχουσι παραδόξως ἐν τῇ περιπτώσει τὴν ὁποίαν καταγγέλλει ὁ συμπολίτης μου Ἐλευθέριος Βελιώτης συνέβη ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον. Ὁ συμπολίτης μου ηὐτύχησε συγκομίσας μικράν τινα περιουσίαν καὶ δανεισθεὶς ν’ ἀποκτήσῃ ἓν ἀτμόπλοιον χωρητικότητος 1120 τόννων, τοῦ ὁποίου τὸ πρῶτον ταξείδιον ἦτο ἀπὸ Μασσαλίας εἰς Ἀλεξάνδρειαν. Ὅτε κατέπλευσεν εἰς Ἀλεξάνδρειαν ἐπετάχθη ἀπὸ τὸν διευθύνοντα τὸ γενικὸν Προξενεῖον Ἀλεξανδρείας διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ. Ἡ ἔναρξις τῆς ἐπιτάξεως ἤρχιζε ἀπὸ τὰς 27 Σεπτεμβρίου, ἡ διαταγὴ τῆς Ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας πρέπει νὰ ἐδόθη εἰς τὰς 25 Σεπτεμβρίου, κατὰ περίεργον σύμπτωσιν ἡ ἐπίταξις τοῦ ἀτμοπλοίου τούτου ἐγένετο ἅμα τῷ κατάπλῳ τὴν 21 Σεπτεμβρίου. Ὁ ἰδιοκτήτης ἐνόμισεν ὅτι ἐπετάχθη τὸ ἀτμόπλοίον του ὅπως παραλάβῃ ἐπιστράτους ἐξ Ἀλεξανδρείας καὶ καταπλεύσῃ εἰς Πειραιᾶ καὶ τεθῇ ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῆς Ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ. Ποία ὅμως ὑπῆρξε ἡ ἔκπληξις τοῦ ἀναφερομένου πλοιάρχου ὅταν εἶδε νὰ φορτώνωνται ἐπὶ τοῦ πλοίου του καὶ ἐμπορεύματα ἰδιωτῶν ἀποστελλόμενα πρὸς ἰδιώτας εἰς Πειραιᾶ ἐπὶ τῇ βάσει σημειώσεως ὑπαρχούσης εἰς τὰς συνυποβαλλομένας φορτωτικάς, καθ’ ἥν τὸ ἀτμόπλοιον, ἐπίτακτον ὄν, ἐναυλώθη συνολικῶς ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Προξένου εἰς τρίτον ἰδιώτην, εἰσέπραξε δὲ τὸ γενικὸν Προξενεῖον Ἀλεξανδρείας τὸν ναῦλον ἀπὸ τὸν ἰδιώτην.

§6Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἰς ποῖον ἐναυλώθη;

§7Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἕνα ἰδιώτην. Τὸ ἐναύλωσε εἰς τρίτον καὶ ἐφόρτωσε ἐμπορεύματα ἰδιωτῶν ἀπευθυνόμενα πρὸς ἰδιώτας ἐν Πειραιεῖ. Ὁ ναῦλος ἀντὶ τοῦ ὁποίου ἐναυλώθη εἰς τὸν ἰδιώτην ἐκ μέρους τοῦ Γενικοῦ Προξένου δὲν φαίνεται παρὰ μόνον εἰς τὴν σημείωσιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸ Ἡμερολόγιον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει κατατεθειμένον εἰς τὸ λιμεναρχεῖον Πειραιῶς. Ὁ ναῦλος ἦτο 12 φράγκα κατὰ τόννον, ἀλλ’ ὡς συνάγεται ἐκ τῶν φορτωτικῶν, ὁ ἰδιώτης τὸ ἐναύλωσε ἀπὸ τὸν Γενικὸν Πρόξενον πρὸς 25 φράγκα τὸν τόννον καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου κέρδος ἐκ 13 φράγκων κατὰ τόννον περιῆλθεν εἰς τὸν τρίτον ἰδιώτην εἰς βάρος τοῦ πλοίου, εἰς βάρος τοῦ ἰδιοκτήτου.

§8Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔτσι ἔγεινε;

§9Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μάλιστα, ἂν θέλετε λάβετε τὰ ἔγγραφκ διὰ νὰ τὸ ἴδητε. Τὸ περιεργότερον ὅμως εἶναι ὅτι περὶ αὐτῶν τούτων τῶν φορτίων ὑπῆρχεν ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ ἰδιώτου, φαίνεται προηγουμένως συμφωνία περὶ φορτώσεως εἰς ἄλλο πλοῖον, τὴν «Οὐράναν».

§10Α. ΓΙΑΝΝΟΥΛΑΤΟΣ. Τοῦ Πανταλέοντος.

§11Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μάλιστα, αἱ δὲ ἐντολαὶ πρὸς ἐπιβίβασιν τοῦ φορτίου ἐκ μέρους τοῦ ἰδιώτου, αἱ ὁποῖαι ἐχρησιμοποιήθησαν διὰ τὸ ἐπίτακτον πλοῖον τοῦ ἀναφερομένου πολίτου, αὐταὶ αἱ ἐντολαὶ ἦσαν ἐκδεδομέναι ἐπὶ τοῦ ἀτμοπλοίου «Οὐράνα», εἶχον δὲ χρονολογίαν 25 Σεπτεμβρίου, δύο ἡμέρας πρὸ τῆς ἐπιτάξεως, ἡ ὁποία ἤρχισε τὴν 27 Σεπτεμβρίου, καὶ διωρθώθησαν εἰς Ἑλληνικὸν ἡμερολόγιον.

§12Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἐδῶ βλέπω φορτωτικάς, αἱ ὁποῖαι ἀπευθύνονται εἰς διαφόρους ἀνθρώπους, διότι βλέπω διάφορα ὀνόματα. Ὁ Πρόξενος, τὸ ἐναύλωσεν, ὡς ἐξάγεται εἰς ἕνα Μ. Σαλβᾶγον, αὐτὸ εἶναι γραμμένον εἰς ὅλας τὰς φορτωτικάς; ὁ Σαλβᾶγος τὸ ὑπεναύλωσεν εἰς ἄλλους.

§13Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἰς τὰς 27 ἐγένετο ἡ ἐπίταξις, αὐτὸς ὁ ἰδιώτης ὁ Μ. Σαλβᾶγος εἶχε, φαίνεται, ἔλθει εἰς συμφωνίας διὰ νὰ γίνῃ ἡ φόρτωσις τῶν αὐτῶν πραγματειῶν ἐπὶ ἑτέρου πλοίου, τῆς «Οὐράνας», τοῦτο δὲ προκύπτει ἐκ τοῦ ὅτι αἱ ἐντολαὶ πρὸς φόρτωσιν, τὰ λεγόμενα Bons ἦσαν ἐπὶ τοῦ ἀτμοπλοίου «Οὐράνα» καὶ διωρθώθησαν.

§14Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ποῖος πρόξενος εἶναι;

§15Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καψαμπέλης.

§16Σ. ΓΕΡΟΜΙΧΑΣ. Ἡ μίσθωσις πρὸς τὸν ἰδιώτην ἐγένετο πρὸ τῆς ἐπιτάξεως;

§17Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν γνωρίζω πότε ἐγένετο, γνωρίζω ὅτι ὁ ἰδιώτης διὰ τὴν φόρτωσιν αὐτοῦ τοῦ φορτίου εἶχε δώσει προηγουμένως ἐντολὰς πρὸς ἐπιβίβασιν, εἰς ἕτερον πλοῖον, ἔδωσε δὲ τὰς ἐντολὰς ὑπὸ χρονολογίαν προγενεστέραν τῆς ἐπιτάξεως, γενομένης τῆς ἐπιτάξεως μεταβάλλεται ἡ χρονολογία, μεταβάλλεται καὶ τὸ ὄνομα τοῦ πλοίου.

§18Γ. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Εἶναι δύο ὑπὸ τὸ ὄνομα Καψαμπέλης εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν. Ποῖος τῶν δύο εἶναι;

§19Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν μὲ ἀφορᾷ τὸ ὄνομα, μὲ ἀφορᾷ ὁ ὑπάλληλος· ποῖος εἶναι θὰ τὸν εὕρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, πρὸς τὸν ὁποῖον ἀπευθύνομαι ἀναπτύσσων αὐτὴν τὴν ἀναφοράν.

§20Α. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Θὰ παρακαλέσω νὰ μοὶ σταλῇ αὐτὴ ἡ ἀναφορά, ὅπως ἐνεργήσω καὶ μετὰ τὸ πέρας τῆς ἀνακρίσεως θὰ ἴδω ποῖα μέτρα πρέπει νὰ λάβω.

§21Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Αὐτὸ πολὺ μᾶς καθησυχάζει, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀναφοράν. Βεβαίως ἡ ἀνάπτυξις αὐτῆς εἰς τοῦτο πρὸ παντὸς κατευθύνεται, νὰ προκαλέσῃ τὴν ἐπέμβασιν τῆς προϊσταμένης ἀρχῆς ἐναντίον τοῦ προξένου, ὁ ὁποῖος ἐπέταξε πλοῖον διὰ τὴν μεταφορὰν ἐπιστράτων καὶ εἰδῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ καὶ τὸ ἐχρησιμοποίησε διὰ νὰ προσπορίσῃ, ἂν ὄχι κατὰ τὴν πρόθεσιν αὐτοῦ, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα οὕτως ἐγένετο, κέρδος εἰς ἰδιώτην, ὁ ὁποῖος ὑπεναύλωσε τοῦτο εἰς τρίτους.

§22Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πόθεν ἔχετε βεβαιωμένον 25 δραχμὰς τὸν τόννον;

§23Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ ἔχω ἐκ τῶν φορτωτικῶν.

§24Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Τῶν 12 δραχμῶν;

§25Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ ἔχω ἀπὸ τὴν βεβαίωσιν τοῦ πλοιάρχου, ὁ ὁποῖος ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν Βουλὴν γνωρίζει εἰς ποίαν ἀρχὴν ἀπευθύνεται καὶ ὁ ὁποῖος βεβαιοῖ ὅτι ἐν τῷ Λιμεναρχείῳ Πειραιῶς κατατεθειμένῳ ἡμερολογίῳ του ὑπάρχει σημείωσις κατατεθειμένη λέγουσα, ὅτι αὐτὸς ἐναύλωσε τὸ ἐπίτακτον πλοῖον πρὸς 12 φράγκα. Ἐν τῷ μεταξύ, ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην ἐξῆλθε κέρδος ὑπὲρ τοῦ ἰδιώτου 13 δραχμαὶ κατὰ τόννον.

§26Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Νομίζετε ὅτι θὰ ἤλλασσε ἡ φύσις τοῦ πράγματος ἂν τὸ κέρδος δὲν προέκυπτεν;

§27Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὄχι, κατ’ ἐμὲ παρὰ τὸν νόμον ἐγένετο χρησιμοποίησις τοῦ πλοίου, πλοίου ἐπιτάκτου διὰ ναύλωσιν εἰς ἰδιώτην. Καὶ ἂν ὅλο τὸ κέρδος τῶν 25 φράγκων τὸ ἐκαρποῦτο τὸ Δημόσιον πάλιν θὰ ἔλεγον, ὅτι κακῶς ἔπραξε τὸ Δημόσιον τοῦτο πρᾶξαν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ κέρδος τῶν 25 φράγκων θὰ ὤφειλε τὸ Δημόσιον νὰ τὸ ἀποδώσῃ εἰς τὸν πλοιοκτήτην.

§28Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Τὸ Δημόσιον δὲν δύναται νὰ καρπωθῇ κέρδος.

§29Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀσφαλῶς ὄχι, διότι ἡ ἐπίταξις δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ προσπορισθῇ ὁ Δημόσιος θησαυρὸς κέρδος εἰς βάρος τοῦ ἰδιοκτήτου, ἀλλ’ ἔχει σκοπὸν νὰ προσπορίσῃ εἰς τὴν Δημοσίαν ὑπηρεσίαν τὰ ἀναγκαιοῦντα εἰς αὐτὴν μέσα πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν αὐτῆς. Ὁ προσπορισμὸς κέρδους εἰς τὸ θησαυροφυλάκιον ἀποτελεῖ τελείαν παραγνώρισιν τοῦ σκοποῦ τῆς ἐπιτάξεως. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἡ ὑπόθεσις παρουσιάζει καὶ μίαν ἄλλην ὄψιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἐρευνήσῃ· ὄχι μόνον ὑπῆρξε παρανομία, ἀλλὰ καὶ τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον προέκυψεν ἐκ τῆς τοιαύτης διαχειρίσεως, — ἐγὼ δὲν θέλω νὰ καταγγείλω κανένα, διότι οὐδεμίαν ἀπόδειξιν, οὐδὲ τεκμήριον ἔχω — τὸ ἐσφετερίσθη τρίτος. Ἀλλ’ ὅταν τοιαῦται πράξεις συμβαίνωσι δὲν πρέπει νὰ φανῇ παράδοξον ὅτι θὰ ὑπάρξουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποψιασθοῦν, ὅτι τὸ κέρδος τῶν 13 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς τοιαύτης καταθλιπτικῆς ἐνεργείας προέκυψε, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 7½ χιλ. δραχ. θὰ διενεμήθη μεταξὺ προσώπων, τὰ ὁποῖα φέρουσι δημόσιον χαρακτῆρα. Ἐγὼ τοῦτο οὔτε ὡς ὑπαινιγμὸν δὲν τὸ ῥίπτω, ἀλλὰ δὲν θὰ εὕρισκον οὐδαμοῦ ἀδικαιολόγητον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ ἔρριπτεν τοιοῦτον ὑπαινιγμόν. Ἐκτὸς τούτου, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ πολίτης, τοῦ ὁποίου ἀφῃρέθη διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς τὸ πλοῖον καὶ ἐδόθη διὰ νὰ κερδοσκοπήσῃ δι’ αὐτοῦ ἕτερος ἰδιώτης, ὅταν ἀνεκάλυψεν αὐτό! προσέφυγε καὶ διεμαρτυρήθη εἰς τὴν προξενικὴν ἀρχὴν λέγων, ἔχετε σκοπὸν νὰ ἐπιτάξητε διὰ στρατιωτικοὺς σκοπούς, ἡ χρησιμοποίησις, τὴν ὁποίαν ἐκάματε, δώσαντες εἰς ἄλλον ἰδιώτην, δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν νόμον· ἑπομένως παρανομεῖτε· σᾶς καθιστῶ ὑπεύθυνον διὰ τὴν παρανομίαν καὶ ἀξιῶ νὰ μοῦ ἀποδώσητε ὅτι σεῖς εἰσεπράξατε καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τὸ τρίτον πρόσωπον εἰσέπραξε καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀσκήσω τὰ δικαιώματά μου. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην ἐπιδίδει πρὸς τὸ προξενεῖον, ἵνα τοῦτο συμφώνως πρὸς τὸν νόμον δώσῃ ἐντολὴν εἰς κλητῆρα ὅπως τὴν ἐπιδώσῃ πρὸς τὸν κύριον διευθύνοντα τὸ Γεν. Προξενεῖον. Ἡ ἐντολὴ αὕτη δίδεται ὑπὸ τοῦ γραμματέως τοῦ προξενείου, ἀλλ’ ὅταν ὁ κ. διευθύνων τὸ Γεν. Προξενεῖον ἔλαβε γνῶσιν, ἐνόμισεν ὅτι εἶχε δικαίωμα νὰ ἀποφύγῃ τὴν πρὸς αὐτὸν κοινοποίησιν καὶ ἐγκληματῶν πλέον διαγράφει ὁ ἴδιος διὰ μολυβδίδος ἣν ὑπογραφὴν τοῦ γραμματέως καὶ ἀπαγορεύει εἰς τὸν κλητῆρα νὰ κοινοποιήσῃ τὴν διαμαρτυρίαν ταύτην. Καὶ διὰ τὴν πρόσθετον ταύτην πρᾶξιν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ προφανῆ αὐθαιρεσίαν καταγγέλλει ὁ ἀναφερόμενος συμπολίτης μου τὸν Γεν. Πρόξενον καὶ τὸν παραδίδει εἰς τὴν διάθεσιν τῆς ὑμετέρας πειθαρχικῆς ἐξουσίας. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο μόνον. Λαβὼν γνῶσιν τῆς ἀναφορᾶς ἐκείνης σπεύδει μετὰ μίαν ἡμέραν καὶ διακοινοποιεῖ εἰς τὸν πλοίαρχον αὐτὸν τὸν συμπατριώτην μου, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 4765 ἔγγραφον ἐν ᾧ ἀναφέρει ὅτι τὸ φορτίον ἦτο κατὰ παραγγελίαν τῆς Ἑλλην. Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ, Κύριοι, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀκριβὴς ἡ βεβαίωσις αὕτη τοῦ κ. Προξένου, εἰς τὴν ὁποίαν προβαίνει μίαν ἡμέραν μετὰ τὴν κοινοποίησιν τῆς διαμαρτυρίας μὲ τὸ γεγονὸς τὸ βεβαιούμενον διὰ τῶν φορτωτικῶν ἐδῶ, αἱ ὁποῖαι πιστοποιοῦν ὅτι τὸ φορτίον πᾶν ἄλλο ἢ διὰ λογαριασμὸν ἢ κατὰ παραγγελίαν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἠγοράσθη; Ἔχομεν σειρὰν ἑπομένως πράξεων, αἱ ὁποῖαι ὑπερβαίνουν πλέον τὸ παράτυπον καὶ καταντοῦν αὐτόχρημα ἀξιόποινοι πράξεις, διὰ τῶν ὁποίων κατ’ ἀρχὰς ἐπετεύχθη, κατόπιν δὲ ἐζητήθη νὰ συγκαλυφθῇ μία παρανομωτάτη καὶ λίαν αὐθαίρετος ἄσκησις τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπιτάξεως. Ὅταν τοιαῦτα πράγματα, τοιαῦται ὑπερβασίαι κατ’ ἀρχὰς ὑποπίπτουν εἰς τὴν ἀντίληψιν τοῦ κόσμου ὄχι δι’ ἀοριστολογιῶν, ἀλλὰ διὰ ῥητῶν καταγγελιῶν, ὅταν οἱ πολῖται ἀντιλαμβάνωνται ὡς παρανομούσας τὰς Ἀρχάς, δὲν πρέπει νὰ φαίνηται ἄπορον διατί οἱ πολῖται ἐξακολουθοῦν ἀκόμη νὰ θεωροῦν ὡς ἐχθρὸν τὸ Κράτος, ὡς τὸ ἐθεώρουν τοιοῦτον κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ Τουρκικοῦ ζυγοῦ. Ὅταν δὲ τοιαῦτα εἶναι τὰ ὄργανα τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐνεργοῦν, βεβαίως θὰ ἦτο ἀδικαιολόγητος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ περιέμενεν ὅπως ἡ Κοινωνία μόνη της προθύμως παράσχῃ εἰς τὸ Κράτος ἐκεῖνα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος ἀπεκδέχεται διὰ τῆς ἐπιτάξεως· διότι κατόπιν τοιούτων ἐνεργειῶν, εἶναι βέβαιον ὅτι οἱ πολῖται θὰ προσπαθήσουν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον νὰ ἀποφύγουν τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν νομίμων αὐτῶν ὑποχρεώσεων, καθόσον ἡ ἐκπλήρωσις τῶν νομίμων αὐτῶν ὑποχρεώσεων γίνεται οὐχὶ πρὸς ἐξυπηρέτησιν πατριωτικῶν σκοπῶν, ἀλλ’ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐξυπηρετήσεως πατριωτικῶν σκοπῶν γίνεται καὶ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν θυλακίων διαφόρων ἰδιωτῶν. Παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ παραπέμπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργεῖον. — Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἔχει τὸν λόγον ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν πτυχιούχων γυμναστῶν.

§31Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον ἀναφορὰν τῶν πτυχιούχων γυμναστῶν. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη, ἡ ὁποία ἀποβλέπει τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, στηρίζεται ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος: ἔχομεν ἢ οὔ ἀνάγκην στελεχῶν; Ἐὰν ἔχωμεν ἀνάγκην στελεχῶν βεβαίως αὐτοὶ πρέπει νὰ ἀποσπασθῶσιν, αὐτοί, οἱ ὁποῖοι καὶ θεωρητικὰς ἔχουσι γνώσεις καὶ ἐπὶ διετίαν κατὰ τοὺς δύο πολέμους ἠσκήθησαν καὶ πρακτικῶς, ὥστε, ὅταν ἡ Πολιτεία λάβῃ ἀνάγκην, πρέπει νὰ τοὺς προτιμήσῃ, διότι οὐσιαστικῶς εὑρίσκονται ἐν πλήρει τάξει. Ὑποθέτω ὅτι ἀναφορὰ τοιαύτης σημασίας καὶ τοιαύτης σπουδαιότητος, ἐφ’ ὅσον θὰ ἐνόμιζέ τις ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις στελεχῶν, θὰ υἱοθετεῖτο ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποστέλλεται εἰς τὸ ἁρμόδιον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργεῖον. — Οἱ κ.κ. Δαζέας, Μερλόπουλος, Παλαμάρας, Μποῦτος καὶ Φλέσσας παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἄν σκοπῇ νὰ παρατείνῃ τὴν ἰσχὺν τοῦ πίνακος τῶν κριθέντων ἱκανῶν πρὸς προαγωγὴν τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων ἢ τίνα πρόνοιαν θὰ λάβῃ περὶ τούτων ἀπέναντι τῶν ὡς στασίμων κριθέντων ὑπὸ τοῦ ὑπηρεσιακοῦ Συμβουλίου.

§33Δ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) Δὲν μοὶ ὑπεβλήθη ἀκόμη αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§34Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ὑπάρχει εἷς πίναξ προαγωγῶν τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων καταρτισθεὶς δυνάμει νόμου κατὰ σειρὰν ἱκανότητος, τοῦ ὁποίου ὅμως ἡ διάρκεια λήγει μέχρις ὡρισμένου χρονικοῦ σημείου, μέχρι νομίζω τοῦ Δεκεμβρίου παρελθόντος ἔτους. Ἀλλ’ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τῶν προϊσταμένων ἀρχῶν ἐκρίθησαν ἱκανοὶ συνέβη ἀδίκημα δι’ ἄλλων νόμων, οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσθησαν τότε, διὰ τοῦ νόμου περὶ ὁρίου τῆς ἡλικίας καὶ διὰ τοῦ νόμου περὶ ἀφομοιώσεως τῶν τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων, εἰς τρόπον ὥστε οἱ διὰ τῶν νόμων ἐκείνων, τῶν παρεμβληθέντων, προαχθέντες κατέλαβον τὰς κενὰς θέσεις καὶ τοιουτοτρόπως οἱ διὰ τοῦ ἐγκρινομένου πίνακος προτεινόμενοι ἔμεινον ἀνικανοποίητοι. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας νομίζῃ ὅτι τῷ ὄντι συνέβη εἰς τοὺς ἐγκριθέντας ὑπὸ τῶν προϊσταμένων ἀρχῶν ἀδίκημα, θὰ ηὐχόμην νὰ εἰσαγάγῃ πρότασιν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ πίνακος ἐκείνου, διὰ νὰ δοθῇ τέλος πάντων μία ἱκανοποίησις διὰ τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους.

§35Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν σύστασιν ποιοῦμαι καὶ ἐγώ.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερλόπουλος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.....

§37Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπειδὴ πολὺ ἀργὰ ἔλαβον τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν δὲν εἶμαι σήμερον εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰ ἐρωτήματα τῶν κ.κ. συναδέλφων καὶ δὴ εἰς τὰς ὑπ’ ἀριθ. 4, 5, 6 καὶ 7 ἐρωτήσεις των καὶ τοὺς παρακαλῶ ὅπως τὰ ἀναβάλωσι δι’ αὔριον.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ὑπ’ ἀριθ. 4, 5, 6 καὶ 7 ἐρωτήσεις ἀναβάλλονται δι’ αὔριον. — Οἱ βουλευταὶ κύριοι Μουσταφᾶς Ἀρίφ, Ἀϊλῆ Δημήρ, Χιρὲτ Σακήρ, Βέργιος, Κεμαλεδὶν Σαλῆ, Σιρρῆ Σαλήχ, Ἀκὴφ Ζουλφικάρ, Οἰκονομίδης καὶ Ἀλῆ Φερὴτ παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, καταθέτων καὶ σχετικοὺς πίνακας, ποῖα καὶ πόσα εἶναι τὰ ἐν ἑκάστῃ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν Μακεδονίας καταληφθέντα ὑπὸ τοῦ Δημοσίου κτήματα, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νόμου 262, συγκεκριμμένως δὲ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν: 1) τὸ ὄνομα, θέσιν, εἶδος ἑκάστου κτήματος, 2) τὸν χρόνον καθ’ ὃν ἕκαστον κτῆμα κατελήφθη, 3) τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ τὴν κατοικίαν αὐτῶν, σημειωμένου ἰδίᾳ ῥητῶς, ἂν οὗτοι, κατοικοῦντες τέως ἐν ταῖς νέαις χώραις, ἀπεδήμησαν μετὰ τὴν κατάληψιν, 4) τὴν γενομένην διάθεσιν τοῦ κτήματος, ἰδίως ἂν ἐγκατεστάθησαν ἢ οὔ πρόσφυγες, 5) τὴν γενομένην διάθεσιν τῶν καρπῶν τῆς περυσινῆς καὶ ἐφετεινῆς ἐσοδείας, ἰδίως ἂν καὶ πόσοι ἐξ ἑκάστου κτήματος ἐδόθησαν εἰς πρόσφυγας, πόσοι ἐπωλήθησαν, πόσοι ἀπεδόθησαν εἰς ἰδιοκτήτας ἢ ἐνοικιαστάς, πόσοι τέλος καρποῦνται ὑπὸ ἐνοικιασάντων τὸ κτῆμα παρὰ τοῦ Δημοσίου καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πόσον τὸ ἐτήσιον μίσθωμα, 6) ἂν ἐβεβαιώθησαν, ἐπὶ παρακαταθήκῃ ἢ ὡς δημόσια ἔσοδα, τὰ δι’ οἱονδήποτε λόγον εἰσοδήματα τῶν τοιούτων κτημάτων, καὶ 7) πόσα τῶν καταληφθέντων κτημάτων ἀπεδόθησαν καὶ πότε καὶ ἂν κατὰ τὴν ἀπόδοσιν ὑπεχρεώθησαν οἱ παραλαμβάνοντες ἰδιοκτῆται νὰ ὑπογράψωσιν ἔγγραφον δήλωσιν ὅτι παραιτοῦνται πάσης κατὰ τοῦ Δημοσίου ἀξιώσεως διὰ τὴν γενομένην κατάληψιν.

§39ΑΛΗ ΦΕΡΗΤ. Διὰ τοῦ νόμου 262 ὡρίσθη ὅτι τὰ ἐν Μακεδονίᾳ κτήματα θὰ περιέλθωσιν εἰς τὸ Δημόσιον ἐὰν δὲν κατατεθοῦν οἱ τίτλοι ἐντὸς ἑνὸς ἔτους. Ἐν τούτοις, πολλὰ κτήματα κατεσχέθησαν πρὶν ἢ παρέλθῃ ἡ προθεσμία, αἱ δὲ ἐπιτόπιαι ἀρχαὶ δὲν περιωρίσθησαν εἰς τὸ νὰ καταλάβωσι κτήματα ἀποδημησάντων ἰδιοκτητῶν ἀλλὰ κατέλαβον καὶ κτήματα πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐγκατέλειψαν τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος καὶ ἵνα ἐξελεγχθῇ ἡ νομιμότης τῆς ἐνεργείας τῶν ἐν Μακεδονίᾳ ἀρχῶν, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσκομίσῃ, ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερον, εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ζητουμένας πληροφορίας.

§40Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ θέμα περὶ οὗ ἀνεγράφη ἡ ἐπερώτησις τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν εἶναι σπουδαιότατον, εἶναι δὲ δυστυχῶς ἀδύνατον κατὰ τὴν ὥραν ταύτην νὰ προσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν κατάλογος ἔχων ἀξίαν τῶν πολυαρίθμων κτημάτων, ὧν ὁ ἀριθμὸς ἀνέρχεται εἰς δεκάδας χιλιάδων.

§41Ι. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν καταληφθέντων κτημάτων ἐν Τουρκίᾳ;

§42Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ θέματος τούτου. Δύνασθε νὰ ὑποβάλετε ἐπερώτησιν καὶ θ’ ἀπαντήσω. Νῦν ἀπαντῶ μόνον εἰς τὸ ἐρώτημα τὸ ἐδῶ, ὡς κυβέρνησις πεπολιτισμένου, φιλελευθέρου καὶ φιλοδικαίου ἔθνους, ὅπερ οὐδέποτε ἠδίκησε σφετερισθὲν ξένην ἰδιοκτησίαν. Εἴμεθα ἐντεταλμένοι ἐνταῦθα οὐχὶ μόνον τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους καὶ Κράτους νὰ προστατεύωμεν, ἀλλὰ καὶ ν’ ἀπέχωμεν ἀπὸ πάσης ἀδικίας. Ἑπομένως τὴν ἐξέτασιν τοῦ θέματος τούτου, ἂν ὑπάρχῃ ἀδικία, πρᾶγμα περὶ οὗ δὲν δύναμαι νὰ εἴπω σήμερον πολλά, βεβαίως κατὰ τῶν ἀδικιῶν θέλομεν ἀντεπεξέλθῃ. Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν ὑπάρχει ἀδικία, θέλομεν ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον ἡμῶν, καθῆκον ἀπορρέον ἐκ τῶν νόμων τῶν Ἑλληνικῶν. Θὰ ἐξετάσωμεν τὶ διετάχθη περὶ τῶν κτημάτων τούτων ὑπὸ τῶν νόμων τῶν Ἑλληνικῶν, ποῖαι διαπραγματεύσεις ἐγένοντο μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ εἰδικοῦ νόμου τοῦ κυρώσαντος τὴν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας Συνθήκην καὶ κατὰ τὰς συμφωνίας τὰς γενομένας ἢ κατὰ τὰς διατάξεις τῶν νόμων, θέλομεν προβῆ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος ἡμῶν. Ὅτι ἐν τῷ θέματι ὑπῆρξαν παρεκτροπαὶ εἶναι βέβαιον καὶ τὸ βεβαιώνω. Προχθὲς εὑρέθην ἀπέναντι προσφάτου καταλήψεως κτήματος Ἀλβανοῦ εὑρισκομένου ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους, καθ’ ὃν χρόνον ἐγένετο ἡ ἔξοδος τῶν ἐχθρῶν, καὶ παραμείναντος ἐκεῖ, καίτοι εἶχε τὸ κτῆμα αὐτοῦ εἰς τμῆμα τῆς ἄνω Ἠπείρου. Ἐν τούτοις εἶδε τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας, — πρὸ ὀλίγων μηνῶν — νὰ καταληφθῇ τὸ κτῆμά του τοῦτο, νὰ κατακρατεῖται καὶ νὰ ἀρνῶνται εἰς αὐτὸν τὴν ἀπόδοσιν, ἐνῷ οὐδέποτε ἐκινήθη ἔξω τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους, οὐδέποτε παρῄτησε τὸ κτῆμα αὐτοῦ καὶ εἶχεν καὶ τοὺς ἁρμοδίους ἐπιστάτας. Ἀπέναντι τοιαύτης αἰτήσεως δὲν ἐδίστασα οὐδ’ ἐπὶ στιγμήν, ἀλλ’ ἀπέδωκα τὸ κτῆμα τὸ καταληφθὲν παρανόμως καὶ ἀδίκως. Ἐνόμισα ὅτι εἶχα καθῆκον νὰ διατάξω νὰ ἀποδοθῶσιν εἰς αὐτὸν καὶ τὰ ἐνοίκια καὶ τὸ μόνον πρᾶγμα, ὅπερ παρ’ αὐτοῦ ἠξίωσα ἦτο νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν κατὰ δόσεις ἀπόδοσιν τῶν ἐνοικίων. Ἐφ’ ὅσον τοιούτου εἴδους πράξεις ἐμφανίζωνται ἐνώπιον τῶν Κυβερνητῶν τῆς Ἑλλάδος, θὰ εἴμεθα ἀνάξιοι τῆς ἐκτιμήσεως τῆς Βουλῆς ἐὰν δὲν ἐσπεύδομεν ἀμέσως ἀναλαμβάνοντες τὴν εὐθύνην, νὰ ἀποδώσωμεν τὸ δίκαιον.

§43Ι. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχετε γνῶσιν τῶν Τουρκικῶν νόμων διὰ τῶν ὁποίων ἐδημεύθησαν αἱ περιουσίαι τῶν Ἑλλήνων;

§44ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί σχέσιν ἔχουν αὐτά;

§45Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔχω γνῶσιν τῶν νόμων τῶν Ἑλληνικῶν. Ἔχω γνῶσιν ὅτι οἱ νόμοι, οἱ Ἑλληνικοὶ, πρέπει νὰ ἐφαρμόζωνται ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους αὐστηρῶς καὶ δικαίως, καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ ἐξετάσωμεν ποία εἶναι ἡ πολιτεία τῶν ἀπέναντι ὑμῶν εὑρισκομένων, ὡς Κυβερνητῶν, τότε βεβαίως θέλω πράξῃ μετὰ τῶν συναδέλφων μου τὸ καθῆκον, ἀποβλέπων εἰς ἐκείνας τὰς πράξεις καὶ ὄχι εἰς τὴν ἀρέσκειαν τοῦ Α ἢ τοῦ Β τῆς ἰδιοκτησίας.

§46Ι. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Διακόπτει μὴ ἀκουόμενος.)

§47Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. βουλευτὴν νὰ ἀνεχθῇ νὰ ὁμιλήσω. Εἶπον, Κύριοι, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν κατασχεθέντων κτημάτων εἶναι μέγας· ὅτι μέγας εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀληθῶς ἐγκαταλειφθέντων κτημάτων διότι ἀπῆλθον οἱ κύριοι αὐτῶν, μένει δὲ ἡ ἐξέτασις ὑπὸ ποίας συνθήκας ἀπῆλθον καὶ μετὰ τίνας πιέσεις. Εἶναι διάφοροι αἱ κατηγορίαι· ὑπάρχουσι καὶ κατηγορίαι αἵτινες αὐταὶ καθ’ ἑαυτὰς ἐνδεικνύουσιν ὅτι τὰ καταληφθέντα κτήματα πρέπει ν’ ἀποδοθῶσιν· εἶναι ἄλλαι κατηγορίαι αἵτινες δὲν περιλαμβάνουσι τοιαύτας ἐνδείξεις. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ συστηματικὴ ἐργασία ἐπὶ τοιούτου εἴδους ὑποθέσεων καὶ ἡ ἐργασία αὐτὴ ἤρχισεν. (Θόρυβος ἐν τῇ αἰθούσῃ). Πῶς θέλετε ν’ ἀπαντήσω εἰς ἐπερώτησιν βουλευτοῦ ὅτε γίνεται τόσος θόρυβος; Λοιπὸν ἤρχισεν ἡ ἐργασία· εὕρομεν τὸ ζήτημα τοῦτο κυμαῖνον δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ ἄνευ χαράξεως πορείας ἀναλόγου πρὸς τὰς περιπτώσεις. Ἐνόμισα ὅτι πρέπει νὰ κατορθωθῇ νὰ χαραχθῇ τοιαύτη πορεία καὶ νὰ προβῶμεν εἰς ἔρευναν ἐμπεριστατωμένην πασῶν τούτων τῶν ὑποθέσεων. Πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν συνεκρότησα μεγάλην ἐπιτροπὴν ἐπὶ τούτῳ καὶ ἐφθάσαμεν εἰς συμπεράσματα ὧν ἡ ἐφαρμογὴ θέλει βοηθήσῃ ἡμᾶς εἰς τὸ ἔργον, προσαγομένου προσεχῶς νομοσχεδίου, ὅπερ θέλει κανονίσῃ τὰ τῆς τοιαύτης πορείας ἢ καὶ ἐκδιδομένου ἁπλῶς Διατάγματος, ἂν τυχὸν δὲν ὑπάρχῃ ἀνάγκη Νομοθετικῆς κυρώσεως, ἵνα προβῶμεν εἰς τὴν κατάρτισιν ἐπιτροπῶν εἰδικῶν κατὰ περιφερείας πρωτοδικείων, παρεχουσῶν εἰδικὰς ἐγγυήσεις ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἐν ἑκάστῃ περιφερείᾳ δικαστηρίου Πρωτοδικῶν προέδρου, ἐξελέγξωμεν διὰ τῆς τοιαύτης, δικαστικὸν περίπου χαρακτῆρα ἐχούσης ἐπιτροπῆς, τὰ δίκαια τῶν ὑποβαλλόντων, κατὰ τὴν πρόσκλησιν τοῦ νόμου, τοὺς τίτλους αὐτῶν ἰδιοκτητῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη θέλει βεβαίως ἐργασθῇ ἐπὶ τοῦ θέματος κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὥστε νὰ ἔχῃ ἔπειτα ἡ Κυβέρνησις εὐκολίαν νὰ ἐκδώσῃ ἐπὶ τῇ γνωμοδοτήσει αὐτῆς ἀπόφασιν περὶ τοῦ ἑκάστοτε πρακτέου διὰ τὰ κτήματα, τὰ καταληφθέντα κατόπιν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νόμου 262 τοῦ 1914, ὅστις ἐκήρυξεν ἐκπτώτους ἐκείνους οἵτινες ἐντὸς τοῦ ἔτους δὲν ἤθελον παρουσιάσῃ τοὺς τίτλους αὑτῶν. Εἶπον τοῦτο καίτοι ἔχω ὑπ’ ὄψιν ὅτι μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ νόμου ἐπῆλθον διαπραγματεύσεις μεταξὺ τῶν δύο Κυβερνήσεων Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, αἵτινες φαίνεται ὅτι παρημέλησαν τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ νόμου καὶ ἔπλασαν νέον ἔδαφος συνεννοήσεων, συνεννοήσεων ὅμως μὴ ἀποληξασῶν· διότι ἐγένετο συμφωνία περὶ ἀνταλλαγῆς πληθυσμῶν καὶ κτημάτων Μακεδονικῶν πρὸς κτήματα ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ, ἱδρυθείσης ἐπὶ τούτῳ ἐν Σμύρνῃ μικτῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, ἥτις κατηρτίσθη, συνεδρίασε ὀλίγας μόνον ἡμέρας, μετετέθη ἀπὸ Σμύρνης εἰς Κωνσταντινούπολιν καὶ ἔπειτα ἔπαυσε νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἐκεῖ, εἶναι ἀληθῶς ἀνύπαρκτος. Καίτοι τοιαύτη τις μεταβολὴ εἰς τὸ καθεστὼς διὰ τῆς τοιαύτης συνεννοήσεως ἐγένετο, οὐχ’ ἧττον ἐφρόντισα νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἀρχικὴν αὐτοῦ μορφὴν καὶ καταρτίσας ἐπιτροπὴν παρέχουσαν πάντα τὰ ἐχέγγυα ἐπιμελοῦς καὶ ἀμερολήπτου μελέτης, ἐπεφύλαξα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς ὁριστικῆς ἐπὶ ἑκάστης ὑποθέσεως, ἥτις θέλει ἐπιτρέψῃ εἰς τὸ Κράτος νὰ πράξῃ ἐν παντὶ τὸ δίκαιον. Πρέπει νὰ παραμείνωσιν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος τὰ κτήματα; θὰ παραμείνωσι. Δὲν πρέπει; θ’ ἀποδοθῶσιν εἰς ἐκείνους εἰς οὓς ἀνήκουσι. Τοῦτο εἶναι καὶ τὸ δίκαιον καὶ τὸ συμφέρον· καὶ μόνον κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον θέλομεν ἐμφανισθῆ πάντων τῶν ἄλλων ὑπερέχοντες καὶ ἐπιβάλλοντες τὰς μεθόδους ἡμῶν εἰς ἐκείνους, οἵτινες εἶναι ἀνάξιοι αὐτῶν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν ἐπιτρέπῃ εἰς τὸν κ. Βενιζέλον νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προκειμένης ἐρωτήσεως.

§49ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Βενιζέλος ἔχει τὸν λόγον.

§51ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εὐχαριστῶ τὴν Βουλὴν διότι μοὶ ἐπέτρεψεν, ἀνωμάλως μάλιστα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ ἀνέλθω ἐπὶ τοῦ βήματος. Ἀλλ’ ἐνόμισα ὅτι ἦτο ἀπαραίτητος ἀνάγκη νὰ μὴ ἀφήσω νὰ ἐμφιλοχωρήσῃ μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Βουλῆς καμμία παρεξήγησις, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, τὸ τόσον σπουδαῖον, περὶ τοῦ ὁποίου ἐκλήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλήν. Τόσῳ μᾶλλον ἐθεώρησα ἀναγκαῖον τὸ πρᾶγμα, διότι καὶ ἐκ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, παρετήρησα ὅτι τὸ ζήτημα δὲν τὸ γνωρίζει καλῶς, ἔφθασε δὲ εἰς συμπεράσματα ἄλλα παρὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προκύπτουν ἐκ τοῦ φακέλλου, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἀντίθετα πρὸς τὰ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται ἐκ τῶν μεγάλων καὶ ζωτικῶν συμφερόντων τῆς χώρας. Ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν κατὰ τὸ 1914 καὶ κατὰ τὸν ὁποῖον, ἐὰν ἐντὸς ἔτους οἱ ἀπελθόντες τῆς χώρας δὲν ἤθελον προσαγάγῃ τοὺς τίτλους των πρὸς διεκδίκησιν τῶν ἐγκαταλειφθέντων κτημάτων, τὰ κτήματα ταῦτα θὰ περιήρχοντο εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἄνευ ὑποχρεώσεως πρὸς ἀποζημίωσιν. Αὕτη δὲ φαίνεται ὅτι εἶναι ἡ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκκρεμὲς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ τῆς ἐρωτήσεως τῶν κυρίων συναδέλφων. Τουλάχιστον ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν φαίνεται πιστεύων ὅτι κυρίως ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ πρέπει νὰ ῥυθμισθῇ τὸ πρᾶγμα.

§52ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπέδειξα...

§53ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπεδείξατε ὅτι ἔλαβον χώραν συνεννοήσεις καὶ διαπραγματεύσεις. Ἀλλὰ διατί; Διὰ νὰ καταλήξητε εἰς τὸ νὰ εἴπητε ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις αὗται δὲν ἐτελεσφόρησαν. Διὰ τοῦτο εἶχον ἀνάγκην νὰ ἀνέλθω ἐπὶ τοῦ βήματος, ὅπως ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, θέλω δὲ ἐκθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ βραχυτάτων πῶς ἔχει τὸ ζήτημα, διὰ νὰ μὴ ἐξακολουθῇ ἐμφιλοχωροῦσα παρανόησις καὶ διὰ νὰ μὴ ἐξακολουθοῦν οἱ Μουσουλμᾶνοι συνάδελφοί μας, οἱ ὁποῖοι ἐκπροσωποῦν τὸ Μουσουλμανικὸν στοιχεῖον, νὰ διατηροῦν ἐλπίδα τινά, ὅτι εἶναι δυνατὸν τὰ κτήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατεσχέθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συνεννοήσεως, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν μεταξὺ Ἑλληνικῆς καὶ Τουρκικῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποδοθῶσιν εἰς αὐτούς. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐκ τῆς αἰθούσης). Εἶπον, Κύριοι, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν πρόκειται νὰ ἐξετασθῇ μόνον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ 1914, διότι ἀσχέτως πρὸς τὸν νόμον τοῦτον, ὅταν ἤρχισαν ἐν Μικρασίᾳ οἱ διωγμοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠνάγκασαν τὸν τότε Κυβερνήτην τοῦ Κράτους, νὰ ἀνέλθῃ ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου καὶ νὰ ὁμιλήσῃ ὡς ἐν παραμοναῖς πολέμου πρὸς τὴν Αὐτοκρατορίαν ἐκείνην, ὅταν ἑκατοντάδες χιλιάδων ὁμογενῶν ἀπηλάθησαν ἐκ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ αἱ περιουσίαι των ὄχι μόνον αἱ ἀκίνητοι κατελήφθησαν, ἀλλὰ καὶ αἱ κινηταὶ διηρπάγησαν μέχρι τοῦ τελευταίου ὀβολοῦ, ὅταν εἰς αὐτοὺς δὲν ἐπετράπη νὰ ἀπέλθουν παρὰ μόνον μὲ τὸ ὑποκάμισον, ἡ Κυβέρνησις, ἡ Ἑλληνικὴ, ἔχουσα νὰ μεριμνήσῃ δι’ ὅλας αὐτὰς τὰς ἑκατοντάδας χιλιάδων τῶν ἀπελαθέντων ἐκ Τουρκίας, ἐνόμισε ὅτι ἐπεβάλλετο εἰς αὐτὴν νὰ κατάσχῃ τὰ κτήματα ἐκείνων τῶν Μουσουλμάνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀπέλθῃ οἰκειοθελῶς ἐκ Μακεδονίας διὰ νὰ χρησιμοποιήσῃ ταῦτα ὅπως ἐγκαταστήσῃ μέρος τοὐλάχιστον τῶν ἐκδιωχθέντων ἐκ τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας ὁμογενῶν. Καὶ προέβη εἰς τὴν κατάσχεσιν τῶν κτημάτων ἐκείνων, ὄχι πλέον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ 1914, προέβη εἰς τὴν κατάσχεσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀρχῆς τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου τῶν ἀντιποίνων, κατέλαβε τὰ κτήματα ταῦτα καὶ ἐνῷ δὲν εἶχε παρέλθῃ ἔτος ἀπὸ τῆς ἐγκαταλείψεως, ὡς ἀπήτει ὁ νόμος τοῦ 1914 καὶ ἐδήλωσε πρὸς τὴν Ὀθωμανικὴν Κυβέρνησιν ὅτι τὰ κτήματα ταῦτα δὲν εἶναι διατεθειμένη ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ν’ ἀποδώσῃ, ἐφόσον δὲν θὰ ἀπεδίδοντο τὰ κτήματα τῶν ὁμογενῶν, τῶν ἀπελαθέντων ἐκ Τουρκίας. Καὶ ἔφθασεν εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως ὅπως γείνουν Ἐπιτροπαὶ μικταί, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐξετίμων τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα κατέλαβεν ἡ Τουρκία ἀπὸ τοὺς ἐκδιωχθέντας ὁμογενεῖς, ὡς καὶ τὴν ἀξίαν τῶν ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καταληφθέντων ἀπὸ τοὺς ἑκουσίως ἀπελθόντας Μουσουλμάνους, μὲ τὴν συμφωνίαν ὅτι, ἂν ἐκ τοῦ λογαριασμοῦ αὐτοῦ προκύψῃ ὅτι ἡ ἑτέρα τῶν Κυβερνήσεων θὰ ἦτο ὀφειλέτις εἰς τὴν ἄλλην, θὰ κατέβαλε τὸ ἐπὶ πλέον ποσόν. Ἀλλὰ δὲν ἔφθασε νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ συμφωνία ἐκείνη καὶ τοῦτο προῆλθεν ἀπὸ τὸ σύνηθες πνεῦμα τὸ ὁποῖον κρατεῖ εἰς τοὺς διοικοῦντας την Αὐτοκρατορίαν καὶ ὄχι διότι ἐκ μέρουν ἡμῶν ἐνεφιλοχώρησε καμμία ἀμέλεια ἢ ἀκύρωσις τῶν συμφωνηθέντων. Θέλω νὰ διαφωτίσω ὑμᾶς, διότι ἐξ ὅσων εἴπατε, ἐπείσθην ὅτι δὲν γνωρίζετε ἐπαρκῶς τὸ ζήτημα. Ἐὰν, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἐφθάσαμεν εἰς τὴν λειτουργίαν τῶν Ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι συνεστήθησαν, τοῦτο προῆλθεν ἐκ τοῦ ὅτι ἡ Ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις δὲν εἶχεν οὐδὲν συμφέρον νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν συμφωνηθέντων, οὔτε ἐγὼ ἄλλως τε εἶχα ποτὲ σοβαρὰν ἐλπίδα ὅτι θὰ ἐφθάναμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα νὰ πάρωμεν ἀπὸ τὴν Ὀθωμανικὴν Κυβέρνησιν τὴν διαφορὰν τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα εἶχε κατάσχῃ καὶ δημεύσῃ, πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς κατέσχομεν, ἀλλ’ ἤθελον διὰ τῆς συμφωνίας αὐτῆς νὰ ἐξασφαλίσω τοὐλάχιστον ὅτι, αἱ περιουσίαι τῶν ἀπελθόντων ἑκουσίως ἐκ Μακεδονίας Μουσουλμάνων, θὰ ἐχρησιμοποιοῦντο πρὸς μερικὴν ἐγκατάστασιν τῶν βίᾳ ἐκδιωχθέντων Χριστιανῶν. Κύριοι, δὲν ὑπάρχει ἀκριβῶς στατιστικὴ περὶ τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων τούτων καὶ δὲν σᾶς δίδω ἀριθμοὺς δυναμένους ἀσφαλῶς νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ σᾶς λέγω ποῖοι εἶναι οἱ ἀριθμοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πλησιάζουν πρὸς τοὺς λίαν πιθανούς. Ἡ ἀξία τῶν κτημάτων τῶν ὁμογενῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπηλάθησαν ἐκ Τουρκίας, ἀνέρχεται εἰς ἑπτὰ ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἡ ἀξία δὲ τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα κατέσχομεν ἡμεῖς ἐν Μακεδονίᾳ, δὲν εἶναι ἴσως πολὺ ἀνωτέρα τῆς μιᾶς ἑκατοντάδος ἑκατομμυρίων. Νομίζετε ὑπὸ τοιούτους ὅρους ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποδοθῶσι τὰ κτήματα αὐτὰ, ἡμῶν ἐπικαλουμένων τοὺς φιλελευθέρους καὶ συνταγματικοὺς ἑλληνικοὺς νόμους; (Χειροκροτήματ.). Νομίζετε ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Ἑλλὰς νὰ παίξῃ τὸ πρόσωπον τοῦ μωροῦ εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐσωτερικῶν νόμων ἀποδώσῃ τὰ κτήματα ταῦτα, διὰ νὰ ἔχῃ εἰς βάρος αὐτῆς τὰς ἑκατοντάδας χιλιάδων, οἱ ὁποῖοι ἐξεδιώχθησαν ἀπὸ τὸ Τουρκικὸν ἔδαφος καὶ οἱ ὁποῖοι ἦλθαν νὰ ζητήσουν ἄσυλον ἐδῶ; Ἐγὼ δὲν τὸ νομίζω καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ συμφωνήσετε μετ’ ἐμοῦ ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι δυνατὸν, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἐπικαλοῦνται οἱ Μουσουλμᾶνοι συμπολῖται μας τοὺς Νόμους, τοὺς φιλελευθέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἐκεῖνοι τοὐλάχιστον, οἱ ὁποῖοι μετὰ τὴν μεταβολὴν, τὴν πολιτικὴν, ἐδήλωσαν ὅτι δὲν ἔχουν καμμίαν ὄρεξιν νὰ συζήσουν μεθ’ ἡμῶν, διότι περὶ αὐτῶν πρόκειται. Ἐκεῖνοι δὲν δύνανται νὰ ἐπικαλεσθοῦν τοὺς νόμους αὐτούς. Ἐγὼ δὲ νομίζω ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ καλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὅπως προσεχῶς προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου μεταρρυθμιστικὸν τοῦ νόμου τοῦ 1914. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ Μουσουλμᾶνοι, οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειπον τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος κατὰ τὴν ἐπελθοῦσαν πολιτικὴν μεταβολήν, διότι ἐθεώρησαν ὅτι δὲν δύνανται νὰ συζήσουν μεθ’ ἡμῶν, αὐτοὶ βεβαίως δὲν θὰ στερηθοῦν τῆς περιουσίας των ἄνευ ἀνταλλάγματος, ἀλλὰ τὸ ἀντάλλαγμα αὐτὸ θὰ τὸ λάβουν ἀπὸ τὴν ἰδικήν των Κυβέρνησιν, ἀπὸ τὴν ἀξίαν ἐκείνων τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα οἱ ὁμογενεῖς μας ἐγκατέλειπον ἐν Τουρκίᾳ, βεβαίως ὅμως τὸ ἀντάλλαγμα τοῦτο δὲν θὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου νομίζω ὅτι δὲν δύναται παρὰ νὰ ὑπάρχῃ πλήρης ὁμογνωμοσύνη μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου. Ἐὰν παρῆλθον τὸ βῆμα, καὶ ἐὰν ὡμίλησα μετὰ ζωηρότητος τοῦτο προέρχεται διότι γνωρίζετε καλῶς ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ὄχι ἡ ἀμέσως προηγουμένη ἀλλὰ ἡ πρὸ–προκάτοχος δι’ ἑνὸς τῶν ὀργάνων αὐτῆς, τοῦ Νομάρχου Θεσσαλονίκης, εἶχε ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῶν Μουσουλμάνων τῆς Μακεδονίας, νὰ ἀποδώσῃ τὰ κτήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καταληφθέντα ἐπὶ τῇ βάσει κοινῶς ἀνεγνωρισμένης ἀρχῆς τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου θεωροῦνται ὡς ἀνήκοντα εἰς τὸ Κράτος καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων τοῦτο εἶχεν ἐγκαταστήσῃ πολλὰς δεκάδας χιλιάδων προσφύγων. Γνωρίζω ὅτι ἡ ὑπόσχεσις αὕτη εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκτελεσθῇ.

§54Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε, οὐδέποτε ἀνέλαβε τοιαύτην ὑποχρέωσιν. Ἡ Κυβέρνησις ἐμελέτα τὸ ζήτημα αὐτὸ μέχρις τῆς στιγμῆς ποῦ ἀφῆκε τὴν ἀρχήν, εἶχε δὲ προέλθῃ εἰς συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν ἐπέτρεψαν εἰς αὐτὴν νὰ ἀναλάβῃ τοιαύτας ὑποχρεώσεις, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε.

§55ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅτι, Κύριοι βουλευταί, ἔλαβον χώραν ἀδικίαι πολλαί, ὅπως ἐβεβαίωσε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ὑπάρχουσι παραδείγματα Μουσουλμάνων ἐκ Μακεδονίας, τῶν ὁποίων τὰ κτήματα κατεσχέθησαν ἐξ ὑπερβάλλοντος ζήλου τῶν ἰδικῶν μας ἀρχῶν. Ταύτας τὰς ἀδικίας ἔχει καθῆκον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἄρῃ.

§56ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Φαίνεται ὅτι δὲν ηὐτύχησα νὰ γίνω καταληπτός. Ἡ διάκρισις, τὴν ὁποίαν σαφῶς περιεῖχε ἡ πρώτη μου ἀγόρευσις, ἡ διάκρισις μεταξὺ τοῦ νόμου, τοῦ περιέχοντος τὸ ἄρθρον 9, τὸ ὑποχρεοῦν εἰς προσκόμισιν τίτλων, ἐντὸς ἑνὸς ἔτους, ἐφ’ ὅσον δὲν προσεκομίζοντο οἱ τίτλοι, ἐκηρύσσοντο ὑπ’ αὐτῆς ἐγκαταλελειμμένα καὶ οὐδέποτε τὰ κτήματα, περὶ ὧν ἐπεδιώχθη συνεννόησις μετὰ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως ἐκ τούτου μὴ ἀναλαμβανομένης ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ὑποχρεώσεως, ἣν προσεκομίζοντο οἱ τίτλοι ἐντὸς τῆς προθεσμίας τοῦ νόμου, νὰ ἀποδώσῃ εἰς τοὺς κυρίους τὴν ἰδιοκτησίαν, ἧς ἐστερήθησαν. Διότι μέχρι ταύτης τῆς ὥρας δὲν γνωρίζω νόμον ὅστις ἀνέτρεψε τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νόμου 262. Βεβαίως αἱ διαπραγματεύσεις αἵτινες διεξήγοντο καὶ αἵτινες ἠστόχησαν...

§57ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἠστόχησαν ἀλλὰ δὲν ἐξετελέσθησαν.

§58ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἠθέλησα νὰ ἐπικρίνω, ἀλλ’ ἁπλῶς νὰ δηλώσω ὅτι αἱ συνεννοήσεις, αἱ διαπραγματεύσεις ἐματαιώθησαν.

§59ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἐξετελέσθησαν.

§60ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ταύτην τὴν στιγμὴν ἐμφανίζονται ἐκεῖνοι, οἵτινες διαμαρτύρονται κατὰ τῆς κατακρατήσεως τῶν κτημάτων των, καὶ προσάγουσι τοὺς τίτλους, οὓς ἐζητήσατε διὰ τοῦ νόμου καὶ λέγουσιν ἰδοὺ οἱ τίτλοι ἡμῶν, ἀποδώσατε τὰ κτήματά μας. Ἔχω παράδειγμα Βουλευτοῦ οὗτινος τὸ κτῆμα κατελήφθη καὶ ἐπὶ τῇ προσαγωγῇ τοῦ τίτλου τούτου τοῦ Ἕλληνος πολίτου ἀπεδόθη τὸ κτῆμα. Ἀπεδόθη τὸ κτῆμα ἐκ τῆς βουλήσεως τῆς αὐθαιρέτου τοῦ κυβερνήτου, ὅστις ἀπέδωκεν αὐτό; ἢ δυνάμει τῆς διατάξεως τοῦ νόμου ὅστις ἰσχύει καὶ δὲν ἀνετράπη; Ἀνεκίνησαν εἰς ἡμᾶς τὸ ζήτημα τῶν ἀντιποίνων περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πολιτικῆς, τῆς ἀνταλλαγῆς πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν Ἑλλήνων τῶν ἐν Θρᾴκῃ καὶ Μικρᾷ Ἀσίᾳ παθόντων, διότι εἶναι πολλαπλάσια, ὅπως ἐβεβαίωσεν ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργός, τὰ ἀτυχήματα αὐτῶν ἐν οἷς περιλαμβάνεται καὶ ἡ στέρησις τῆς περιουσίας αὐτῶν. Πολὺ μεγαλύτερα εἶναι τὰ ἄλλα παθήματα παρὰ τὴν στέρησιν τῆς περιουσίας ταύτης. Ἀλλὰ ἐνώπιον τοῦ νόμου, ὅστις ἵσταται ἐκεῖ ὄρθιος καὶ ἐπιτάσσει τὴν ἐξέτασιν τῶν τίτλων, τί δύναταί τις νὰ πράξῃ; Ἂν γεγονὸς εἶναι ὅτι οἱ προσκομίσαντες τίτλους δὲν εἶχον ἐγκαταλίπῃ τὸ ἀνακτηθὲν Ἑλληνικὸν ἔδαφος, δὲν εἶχον ἀπέλθῃ εἰς τὴν Τουρκίαν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τοιαύτης ἀποδείξεως ἔχουσι δικαίωμα νὰ ζητήσωσι κατὰ τὸν Ἑλληνικὸν νόμον τὴν ἀπόδοσιν τῶν κτημάτων αὐτῶν. Ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ ἀπεδόθησαν καὶ ὑφ’ ὑμῶν πρότερον κτήματα· ἀπεδόθησαν ὑπὸ τῆς μεθ’ ὑμᾶς Κυβερνήσεως ἓν ἢ δύο. Σήμερον δὲ καὶ ἐγὼ ἠναγκάσθην νὰ ἀποδώσω κτήματα, διότι ἄδικον ἤθελεν εἶναι, ἀρνούμενος τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων, νὰ ἀρνηθῶ τὴν ἀπόδοσιν. Ἀπέδωκα ἕν κτῆμα προὔχοντος Μουσουλμάνου ἐκ Καστορίας, ὅστις φέρων Ἑλληνικὸν διαβατήριον ἀνεχώρησεν εἰς Κωνσταντινούπολιν διὰ ὑποθέσεις αὐτοῦ ἀναγκαίας. Εἶχε καὶ διαβατήριον εἰς χεῖρας αὐτοῦ ἐκδεδομένον ἐν Κωνσταντινουπόλει ὑπὸ τοῦ ἐκεῖ Προξενικοῦ Γραφείου τῆς Ἑλλάδος ὅπως ἐπανέλθῃ ἐνταῦθα· ὑπερεπήδησε τὰ ἐμπόδια τὰ παρεμβαλλόμενα εἰς αὐτὸν ὑπὸ τῆς Τουρκικῆς ἀρχῆς, ἀνενέωσεν τὸ διαβατήριον αὐτοῦ, κατεῖχε τίτλους ἐν τάξει καὶ ἀπέδωκα εἰς αὐτὸν τὸ κτῆμα. Παρεκάλεσα μόνον αὐτὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀξίωσιν τῶν ἐνοικίων τῶν δύο διαρρευσάντων ἐτῶν καὶ μοὶ ἀπήντησεν ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὴν ἀξίωσίν μου ταύτην, οὕτω δ’ ἐπῆλθεν ἀποτροπὴ ζημίας εἰς τὸ Κράτος 15 χιλ. δραχμῶν. Τοιαῦτα εἶναι τὰ πράγματα ἐν τῷ θέματι περὶ οὗ ὡμίλησεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς.

§61ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ ἀνέλθω ἐκ νέου τὸ βῆμα διότι τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σπουδαῖον καὶ μὲ ἀνησυχεῖ πολύ, τὰς δὲ ἀνησυχίας μου δὲν διεσκέδασαν τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὡμίλησε κατ’ ἐπανάληψιν περὶ τῶν κειμένων νόμων καὶ εἶπεν ὅτι σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ἔχει ἢ νὰ ἴδῃ τί ἐπιτάσσουν οἱ νόμοι. Ἐὰν ἠννόησα καλῶς τὰ λεχθέντα ὑπ’ αὐτοῦ σημαίνουν ὅτι, ἐπειδὴ περὶ τῶν κατασχεθέντων κτημάτων δυνάμει τῆς ἀρχῆς τῶν ἀντιποίνων δὲν ἐνεφιλοχώρησεν ἀκόμη διάταξις νομοθετικὴ κυροῦσα τὴν ἐνέργειαν ταύτην, ἡ ἐνέργεια αὕτη τῆς Κυβερνήσεως, τῆς προηγουμένης, δὲν ἔχει νὰ ἐπηρεάσῃ τὸ ζήτημα. Ἐὰν τοιαύτη εἶναι ἡ ἀντίληψις ὑμῶν ἔχω καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ νὰ βεβαιώσω ὑμᾶς ὅτι δὲν ἔχει τὴν γνώμην ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς σύμφωνον μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§62ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐξηγηθῆτε παρακαλῶ.

§63ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη διακοπῶν, μάλιστα ὅταν ἀπευθύνωμαι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀρχὴν χάρις εἰς τὴν συνεργασίαν πάντων ἡμῶν, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ διακόπτωμαι, ὅταν θέλω νὰ φωτίσω τὴν Κυβέρνησιν ταύτην. Λέγω πρὸς αὐτήν· ἐὰν ἐμφανισθῇ ἐνώπιον ὑμῶν μουσουλμᾶνος, ὁ ὁποῖος ἰσχυρίζεται ὅτι προσήγαγε τὰ ἔγγραφά του ἐντὸς τῆς προθεσμίας, τῆς ἐνιαυσίου, καὶ σᾶς εἴπῃ ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου, ἐγὼ προσήγαγον τὰ ἔγγραφά μου, δώσατέ μοι τὰ κτήματα, ἐρωτῶ ὑμᾶς, ἐὰν οὗτος εἶναι ἐκ τῶν μεταναστευσάντων, ἐὰν εἶναι ἐξ ἐκείνων, τῶν ὁποίων τὰ κτήματα κατεσχέθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς χρήσεως τῶν ἀντιποίνων, ἐρωτῶ ὑμᾶς θὰ ἀποδώσητε τὰ κτήματα ταῦτα; Τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον τίθεται ἐνώπιον ὑμῶν. Ἐπαναλαμβάνω διὰ νὰ γίνω καταληπτός· προσέρχεται Μουσουλμάνος, ὁ ὁποῖος εἶχε μεταναστεύσῃ, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου προσήγαγεν ἐντὸς τῆς ἐνιαυσίου προθεσμίας τοὺς τίτλους του, εἶναι δὲ ἐξ ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἐδήλωσεν ἡ Κυβέρνησις, ἡ προκάτοχος, ὅτι τὰ κτήματά του τὰ καταλαμβάνει λόγῳ τῶν ἀντιποίνων. Εἰς αὐτὸν σεῖς, ἡ Διοίκησις, ἀνεξαρτήτως τῆς ἐνδεχομένης ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου, σεῖς, ἡ Διοίκησις, θὰ ἀποδώσητε τὸ κτῆμα διότι σᾶς λείπει νομοθετικὴ διάταξις, κυροῦσα τὴν ἐνέργειαν τῆς προκατόχου κυβερνήσεως ἢ θὰ φέρητε ἐπειγόντως εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, ἵνα ὁπλισθῆτε ἐπαρκῶς ἐν τῷ μεταξὺ δὲ θὰ ἀρνηθῆτε νὰ ἀποδώσητε τὸ κτῆμα; Αὐτὸ ἐπιθυμῶ νὰ μάθω διότι δὲν ἠμπορῶ ἢ νὰ εἶμαι ἐντελῶς ἀνήσυχος διὰ τὴν ὑμετέραν γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἐγὼ ἰσχυρίζομαι ὅτι ἐφ’ ὅσον κτῆμά τι ἀνήκει εἰς μεταναστεύσαντα, ἔστω καὶ ἂν ἐγκαίρως προσήγαγε τοὺς τίτλους του, σεῖς δὲν δικαιοῦσθε νὰ τὸ ἀποδώσητε, ἐκτὸς ἂν θέλετε νὰ ἀποκηρύξητε τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, τῆς τότε, τῆς μέχρι τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1915. Αὐτὸ θὰ ἦτο δικαίωμά σας, ἀλλὰ θὰ ἦτο καὶ δικαίωμα τῆς Βουλῆς νὰ κρίνῃ τὸ ἔργον σας. Ταύτην τὴν ἀνησυχίαν ἔχω καὶ ταύτην τὴν ἀνησυχίαν ἐπιθυμῶ νὰ διευκρινίσω. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν, τὴν ἰδικήν μου, ἐπαναλαμβάνω, ὁσάκις πρόκειται περὶ κτήματος μεταναστεύσαντος, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ ἀποδώσητε, ἐκτὸς ἂν θέλετε νὰ μετέλθητε ἄλλην πολιτικήν, ἀποκηρύττοντες τὴν πολιτικὴν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω καί τι ἄλλο· ὅτι ἡ Ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις ὄχι μόνον τὸν Μάϊον τοῦ 1914 ἐθεώρει ὡς δεδικαιολογημένην τὴν ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως χρῆσιν ἀντιποίνων καὶ συνωμολόγησαν ὅπως γίνωσιν ἐπιτροπαί, ἀλλὰ καὶ βραδύτερον, διότι καὶ ἔκτοτε κατελήφθησαν κτήματα μεταναστευσάντων. Μετὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, ἀνεκινήθη τὸ ζήτημα καὶ μικροῦ δεῖν αἱ σχέσεις ἡμῶν μετὰ τῆς Τουρκίας νὰ φθάσωσιν, κατὰ τὴν κοινὴν φρᾶσιν, ἐπὶ ξυροῦ ἀκμῆς καὶ ἡ τότε Κυβέρνησις ἐδήλωσε ῥητῶς καὶ ἀπεριφράστως ὅτι ἐπὶ οἱῳδήποτε κινδύνῳ δὲν δύναται νὰ ἀποδώσῃ τὰ κτήματα ταῦτα. Ἐζητήθη τότε παρὰ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως ὅπως τεθῇ ὅριον χρονικὸν καὶ ἀνεγνώρισεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὡς τελευταῖον ὅριον μέχρι τοῦ ὁποίου θὰ ἐθεωροῦντο νόμιμοι αἱ κατασχέσεις τῶν κτημάτων τῶν μεταναστευσάντων ὁ Σεπτέμβριος τοῦ 1914. Ἤδη ἔχετε τὴν Βουλὴν παροῦσαν, ἵνα σᾶς ὁπλίσῃ μὲ τὰ νομοθετικὰ ἐκεῖνα μέτρα, τὰ ὁποῖα τὴν ἐνέργειαν ὑμῶν, τὴν Διοικητικήν, θὰ τὴν καταστήσουν σεβαστὴν καὶ ἐνώπιον τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν. Καὶ περὶ ἑνὸς ἄλλου ἠθελήσατε νὰ ὁμιλήσητε, περὶ διαβατηρίων Ἑλληνικῶν· σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἀποδώσητε μεγάλην ἀξίαν εἰς τὰ διαβατήρια αὐτά.

§64ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ γνωρίζω καὶ τὰ ἐξετίμησα, ἀλλὰ ἤκουσα τὸν κ. βουλευτὴν νὰ λέγῃ ὅτι ὁ νόμος πρέπει νὰ εἶναι κύριος. Ὅσον ἵσταται ἐπὶ ποδὸς ὁ νόμος τί πρέπει νὰ πράξῃ ὁ ἐφαρμοστής;

§65ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ νόμος εἶναι κύριος, παρακαλῶ ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ λησμονήσῃ ὅτι πλὴν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἐσωτερικοῦ νόμου ἔχει νὰ ἐφαρμόσῃ καὶ τὸ Διεθνὲς Δίκαιον, τὸ ὁποῖον, ὅσον καὶ ἂν ἔχῃ πάθῃ ἀπὸ τὸν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον, φαίνεται ὅτι ἐξακολουθεῖ ἀκόμη νὰ εἶναι δίκαιον καὶ νὰ ἀποτελῇ νόμον.

§66ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πρέπει λοιπὸν νὰ καταργηθῇ ἐκεῖνος ὁ νόμος;

§67ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐκ παραλλήλου πρὸς τὸν νόμον ἐκεῖνον θὰ χωρήσῃ ἡ ἄλλη ἐνέργεια. Ὑπάρχουσι καὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ναὶ μὲν δὲν μετηνάστευσαν ἀλλὰ καὶ δὲν προσήγαγον τοὺς τίτλους των ἐγκαίρως. Ὁ νόμος θὰ ἐξακολουθήσῃ λειτουργῶν δι’ αὐτούς.

§68ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Σύμφωνος εἶμαι εἰς τοῦτο διότι πλῆθος τίτλων προσήχθησαν καὶ εὑρίσκομαι ἀπέναντι αὐτῶν τῶν τίτλων μέλλων νὰ ἀποφασίσω ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων. Κατά τινα τρόπον θὰ αὐθαδιάσῃ ὁ κυβερνήτης κατὰ νόμου, ὁ ὁποῖος ἵσταται καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι σεβαστός.

§69ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Λυποῦμαι πολὺ ὅτι δὲν δύναμαι κατ’ οὐδένα τρόπον νὰ δεχθῶ τὴν θεωρίαν, τὴν ὁποίαν κηρύττετε ἐδῶ, εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ χώρα ὁλόκληρος, ἐλπίζω δὲ καὶ οἱ κύριοι συνάδελφοί σας νὰ εἶναι σύμφωνοι, ὅτι τὰ κτήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα κατεσχέθησαν διὰ τῆς χρήσεως τῶν ἀντιποίνων, αὐτὰ δὲν δύνανται νὰ ἀποδοθῶσιν. Νὰ ἐφαρμόσητε τὰς διατάξεις τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου καὶ, ἂν θελήσητε νὰ ὀχυρωθῆτε διὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ ἐσωτερικοῦ νόμου ἐκ φόβου μὴ σᾶς ἐγκαλέσωμεν ἡμέραν τινὰ ὅτι παρεβιάσατε τὸν νόμον, φέρετε σχέδιον διατάξεως νόμου διὰ τῆς ὁποίας νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα. Ἐγὼ σᾶς ὑπόσχομαι καὶ ἓν ἄλλο· ὅτι εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ μέλλον σήμερον νὰ συζητηθῇ, θὰ ὑποβληθῇ τροπολογία ὑπὸ τοῦ συναδέλφου μου κ. Ρακτιβὰν διὰ τῆς ὁποίας θὰ ῥυθμίζηται τὸ ζήτημα· ὥστε, ἀσχέτως πρὸς τὴν ἐνέργειαν, τὴν ἄλλην, τοῦ νόμου ἐκείνου, θὰ ὁρισθῇ ὅτι τὰ κτήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατεσχέθησαν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν διαπραγματεύσεων, αὐτὰ παραμένουσιν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, οἱ δὲ δικαιοῦχοι αὐτῶν, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν θὰ ἀποδοθῶσι τὰ κτήματα, θὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν, ὅπως παρ’ ἐκείνης λάβουν τὴν ἀξίαν αὐτῶν. Οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα. Δὲν θέλω ἄλλην ἀπάντησιν ἐπὶ ζητήματος διὰ τὸ ὁποῖον ἴσως ἔχει ἀνάγκην συνεννοήσεως μετὰ τῶν συναδέλφων του ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Μετ’ ὀλίγον θὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἐκεῖ δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν περαιτέρω τὸ ζήτημα, ὥστε ἐκεῖ νὰ μᾶς εἴπητε ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς λοιπῆς Κυβερνήσεως τὴν γνώμην σας.

§70ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε.

§71Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε.

§72Γ. ΠΩΠ. Τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἀρχηγὸς κόμματος ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν πολιτικὸν ζήτημα, δὲν δύνασθε νὰ προχωρήσητε.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀντελήφθην πολιτικὸν ζήτημα, Κύριε. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν.

§74ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (Ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι, ὄχι.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§76ΣΠ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν ἐπὶ πέντε λεπτά.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος. Τὸ ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις;

§78Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μάλιστα.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ Συνεδρίασις ἐπὶ πέντε λεπτά. Τὸ ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις. (Ὥρᾳ 7.15′ μ.μ.) Μετὰ τὴν διακοπὴν (Ὥρᾳ 7.40′ μ. μ.)

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§81ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μετὰ τὴν ἐπιμονὴν, ἥτις ἐδείχθη ἐν τῷ ζητήματι, τῷ αἰφνιδίως ἀναπτυχθέντι ἐνταῦθα ὑπὸ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς περὶ τὴν ἐξέτασιν τοῦ θέματος τούτου, εἰς τρόπον ὥστε νὰ φανῇ ὅτι προβάλλει σαφῆ διάκρισιν διαφορᾶς ἀντιλήψεως μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἰδέας αὐτοῦ, ἐνόμισα ὅτι ὤφειλον νὰ ζητήσω ἔγγραφα, ἅτινα, μὴ προβλέπων τὴν τοιαύτην συζήτησιν, εἶχον ἀφειμένα κατ’ οἶκον, ἵνα δείξω πόσον τοιαύτη τις πραγμάτων ἐκδοχὴ δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς ἐκεῖνα, ἅτινα καὶ ἐνταῦθα ὑπ’ ἐμοῦ κατὰ διάκρισιν ἐτέθησαν, ἀλλὰ καὶ πόσον ἐκεῖνα, ἅτινα αὐτὴ ἡ Πολιτεία τῆς πρῴην Κυβερνήσεως, θετικῶς παρεδέχθη. Κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας ἠσχολήθην εἰδικώτερον εἰς τὸ θέμα τοῦτο διότι ἦτο θέμα μὴ ἐνδεχόμενον μακρὰς ἀναβολάς· ἠσχολεῖτο δὲ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν περισσότερα ἔτη εἰς αὐτό, διότι εἶχε παντοίας ἐνοχλήσεις. Ἐτέθη καὶ εἰς ἐμὲ αὐτὸν ὡς ὑπουργὸν αὐτὸ τοῦτο, ὅπερ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὀλίγον πρὸ τῆς ἐξόδου ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τοῦ τέως κατόχου τοῦ ἀξιώματος ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, κ. Ρέπουλη καὶ ἀπησχόλει αὐτὸν ὅτε ἐτίθεντο ὑπ’ αὐτοῦ τὰ ἑπόμενα ἐρωτήματα: (Ἀναγινώσκει). «1ον). Θὰ ἀποδοθῶσι τὰ κτήματα τῶν ἀποδεδειγμένως παντάπασιν μὴ ἀπελθόντων εἰς τὴν ἀλλοδαπήν; 2ον). Θὰ ἀποδοθῶσι τὰ κτήματα τῶν ἀποδεδειγμένως ἅμα τῇ στρατιωτικῇ καταλήψει ἕνεκα τῆς ἐν Τουρκίᾳ δημοσίας των ὑπηρεσίας καταλιπόντων τὰς Νέας Χώρας; 3ον) Θὰ ἀποδοθῶσι τὰ κτήματα τῶν γυναικῶν, αἵτινες παρηκολούθησαν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν τοὺς συζύγους των, ἀδιαφόρως ἐὰν ἡ ἀποδημία εἶναι προσωρινή; 4ον). Θὰ καταλαμβάνωνται τοῦ λοιποῦ κτήματα τῶν ἀνωτέρω κατηγοριῶν; 5ον). Ὁ νόμος 262 θὰ ἐφαρμόζηται ἐπὶ τῶν μεταναστευσάντων ἢ καὶ τῶν ἁπλῶς ἀπερχομένων εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ἀδιαφόρως ἐὰν ἡ ἀποδημία εἶναι προσωρινή, καὶ θὰ ἀποδοθῶσι τὰ ἀντιθέτως πρὸς τὴν δοθησομένην λύσιν καταληφθέντα κτήματα; 6ον). Θὰ ἀποδοθῶσι συμφώνως τῷ νόμῳ 262 τὰ κτήματα, ὧν οἱ τίτλοι ἐμπροθέσμως προσήχθησαν; 7ον). Τὶ γενήσεται διὰ τὰ κατὰ τὴν λῆξιν τῆς προθεσμίας τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους ἐγκαταλειφθησόμενα κτήματα; 8ον). Δὲν θεωροῦνται ὡς ἐγκαταλελειμμένα καὶ θὰ ἐξακολουθήσωσιν καταλαμβανόμενα τὰ κτήματα, ὧν οἱ ἰδιοκτῆται ἀνεχώρησαν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ἀλλὰ πρὸ τῆς ἀναχωρήσεώς των διώρισαν πληρεξουσίους ἢ ἐγκατέστησαν μισθωτοὺς διὰ συμβολαιογραφικῶν ἐγγράφων, ἀποφατικῶς δὲ λυομένου τοῦ ζητήματος θὰ ἀποδοθῶσι τὰ ἤδη καταληφθέντα κτήματα τῆς κατηγορίας ταύτης; 9ον). Ὁ νόμος 262 θὰ ἰσχύῃ ἐν Κρήτῃ πρὸς δὲ Ἴμβρῳ, Τενέδῳ, Καστελλορίζῳ καὶ Βορείῳ Ἠπείρῳ; 10ον). Θὰ ἀνακαταληφθῶσι τὰ κτήματα ἐκεῖνα, ἅτινα εἶχον καταληφθῆ, ἐπεστράφησαν δὲ εἰς τοὺς ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἐπανελθόντας ἰδιοκτήτας;» Βλέπετε ὅτι μετὰ μεγίστης ἀκριβείας περὶ τὴν διατύπωσιν ὁ τότε ὑπουργὸς ἔθεσεν ἐρωτήματα περὶ ἁπασῶν τῶν διακρίσεων ἐκείνων, αἵτινες πρέπει νὰ κεῖνται πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν τοῦ ἀσχολουμένου εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν τοιούτων ὑποθέσεων. Ἔθεσε τὰ θέματα κατὰ τρόπον σαφῆ, οὕτως ὥστε νὰ ἐπιτύχῃ ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπάντησιν σαφῆ καὶ δυνηθῇ νὰ ἐξέλθῃ τοῦ λαβυρίνθου τῶν ἐρωτημάτων, ἅτινα ἐκ τῆς μελέτης τῆς ὑποθέσεως ἠναγκάσθη νὰ θέσῃ. Εἰς τὰς ἐρωτήσεις ταύτας τοῦ ὑπουργοῦ ἀνταπεκρίθη ἔκθεσις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἥτις μετὰ πολλῆς προσοχῆς ἐξετάζει τὰ ζητήματα, αὐτὰ ἐκεῖνα τὰ ζητήματα ὅσα ἐντεῦθεν ὑπεδείχθησαν διὰ τῆς ἐν τῇ αʹ. ἀγορεύσει μου διατυπώσεως, εἰπόντος ὅτι πολλαὶ εἶναι αἱ κατηγορίαι καὶ διακρίσεις, κατὰ λόγον δὲ τῶν διακρίσεων πρέπει νὰ γίνηται καὶ ἡ ἀπόφασις. Καὶ τὸ θέμα ἐξητάσθη ἐν ὑπομνήματι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὑπομνήματος ὅπερ ἔχω καὶ τοῦτο ἐνταῦθα, ζητήσας ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, προχθὲς ἢ ἀντιπροχθὲς ἀναγνοὺς αὐτό, λίαν ἐνδιαφέρον καὶ χρήσιμον εἰς τὴν ὑπόθεσιν. Τούτων τῶν διακρίσεων οὕτως ἐχουσῶν, βλέπετε ὅτι ἡ Πολιτεία τῆς τέως Κυβερνήσεως ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ δώσῃ λύσιν, εἰς αὐτὰ δ’ ἐκείνη εἰς ἃ καὶ ἐγὼ ἀνεγνώρισε καὶ ἔκρινε ὅτι τοιαύτη λύσις ἔπρεπε νὰ δοθῇ. Π. χ. ἔχω ἐνταῦθα πίνακα ὅστις διακρίνει ὅτι κατὰ τὴν 2 Σεπνεμβρίου τοῦ 1914 μετὰ τὸν χρόνον τῆς διαπραγματεύσεως, ὅστις ἀνάγεται εἰς τοὺς μῆνας Ἰούνιον καὶ Μάϊον, ἀπεδόθη καὶ τὸ εἰς τὸ Σιδηρόκαστρον κτῆμα «Λάτροβα» κατ’ ἀνωτέραν διαταγὴν εἰς τὸν Ζεβζὲτ–Βέην, «διότι πρὸ εἰκοσαετίας εἶχε ὑπάγῃ καὶ ἔμενε εἰς Κωνσταντινούπολιν» καὶ ὀρθότατα ἀπεδόθη. Ἀνῆκε τοῦτο εἰς τὴν αʹ κατηγορίαν εἰς ἐρωτήματα ἅτινα προανέγνωσα, ἐν ᾗ κατὰ τὸ δίκαιον, ἐλύθη τὸ ζήτημα ὡς ἀπαραλλάκτως καὶ σήμερον λύεται, παρουσιαζομένης ὁμοίας ὑποθέσεως. Εἶχον κατὰ τὴν 9 Σεπτεμβρίου 1914 ἀποδοθῇ εἰς τὴν περιφέρειαν Σερβίων τὰ κτήματα «Ράχοβα» καὶ «Καλντάδες» εἰς τὸν ἰδιοκτήτην Ἀχμὲτ Κανδρῆ Βέην κατ’ ἐντολὴν ὑπουργικὴν ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Ἐφόρου, κατ’ ἔγγραφον τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ πρὸς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι ἀνέκαθεν διέμενεν εἰς Κωνσταντινούπολιν. Ἡ διάδοχος Κυβέρνησις προέβη εἰς ὁμοίας ἀποδόσεις κατὰ Ἰούνιον 1915 διότι διέμενεν ὁ Κιαμὴλ Βέης εἰς Κωνσταντινούπολιν πολὺ πρὸ τῆς στρατιωτικῆς καταλήψεως. Ὁ αὐτὸς ὑπουργὸς διέταξε τὴν 5 Ἰουνίου 1915 τὴν εἰς τὸν Μεχμὲτ Καραγκιὸζ καὶ ἔπειτα εἰς τοὺς ἀδελφοὺς Μεχμὲτ ἀπόδοσιν δύο κτημάτων διότι δὲν ἀπῆλθε μὲν ὁ πρῶτος, «οἱ δὲ λοιποὶ πολὺ πρὸ τῆς στρατιωτικῆς καταλήψεως». Πάλιν ὁ αὐτὸς ὑπουργὸς ἀπέδωκεν εἰς τοὺς Ριζᾶ καὶ Χαμτζᾶ τὴν 16 Ἀπριλίου κτήματα «διότι δὲν ἀπεμακρύνθη ἐκ τῆς Ἑλλάδος». Ἀπέδωκα δὲ καὶ ἐγὼ κτήματα τοῦ Γιᾶ Βέη «διότι ἀνεχώρησε πρὸ τῆς στρατιωτικῆς καταλήψεως». Ἡ πορεία καὶ τῶν τριῶν Κυβερνήσεων εἶναι ἡ αὐτή. Καὶ αἱ τρεῖς Κυβερνήσεις ἀνεγνώρισαν ὅτι ὑπάρχουσι κατηγορίαι ἐφ’ ὧν ἀμφισβήτησις δὲν χωρεῖ. Ὑπολείπεται δὲ μόνον τὸ ζήτημα ἐκεῖνο, ὅπερ ἰδίως ἐξῆρα καὶ σαφέστατα διέκρινα ἀπὸ τοῦ ζητήματος, ὅπερ ἐτέθη ἡ βάσις τῆς συνομολογίας περὶ ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν καὶ τῆς ἀμοιβαίας ἀνταλλαγῆς τῶν κτημάτων, καθ’ ὃν τρόπον ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἀνέπτυξεν. Ἡ διαπραγμάτευσις αὕτη ἐγένετο κατὰ Ἰούνιον καὶ Μάϊον τοῦ 1914, συνετελέσθη δὲ δι’ ἀνταλλαγῆς ἐπιστολῶν, αἵτινες πρέπει ἐνταῦθα νὰ παρατηρηθῇ, ὅτι διέκρινον ἰδίαν κατηγορίαν χωρικῶν, ἀγροτῶν, ἀγροτικῶν πληθυσμῶν. Ἐκτὸς τῆς κατηγορίας ταύτης ὑπάρχει ἐν τῇ ἐπιστολῇ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως πέμπτη παράγραφος διακρινομένη ὅλως τῶν ἄλλων τεσσάρων, ὧν αἱ δύο (πρώτη καὶ τρίτη) εἶναι οὐσιαστικαί. Διότι ἐκεῖ ἐν τῷ πέμπτῳ ἐδαφίῳ, ὁ λόγος γίνεται περὶ κτημάτων ὄχι πλέον χωρικῶν ἢ ἀγροτικῶν πληθυσμῶν, ἀλλὰ περὶ τσιφλικίων ἀνταλλακτέων μεταξὺ Μ. Ἀσίας καὶ Μακεδονίας καὶ Ἠπείρου· εἰς ταύτην τὴν παράγραφον παραδόξως ὁ διαπραγματευθεὶς μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως Γκαλὴπ Βέης οὐδεμίαν ἔδωκεν ἀντίστοιχον ἀπάντησιν. Ἀπήντησεν ἐπὶ τῆς πρώτης, τῆς δευτέρας, τῆς 3ης καὶ τῆς 4ης, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς 5ης ἐσιώπησεν. Αἱ διακοινώσεις αὗται αἱ δι’ ἐπιστολῶν εὕρηνται τυπωμέναι εἰς τὸ σύγγραμμα τοῦ κ. Ἐλευθεριάδου, Νομικοῦ Συμβούλου, εἰδικοῦ ἐπὶ τῶν ζητημάτων, τῶν κτηματικῶν, ἅτινα ἐγεννήθησαν μετὰ τὴν συνθήκην τῶν Ἀθηνῶν. Ὑπάρχει ἐκεῖ σαφὴς ἡ διάκρισις μεταξὺ τούτων τῶν μεγάλων κτημάτων καὶ ἐκείνων τῶν ἀγροτικῶν μικροϊδιοκτησιῶν, εἰς ἃς ἀφεώρα κυρίως ἡ κατὰ τοῦτο συντελεσθεῖσα διαπραγμάτευσις περὶ ἀνταλλαγῆς κατὰ συμφωνίαν πρὸς ἀνόρθωσιν τῆς τετελεσμένης ἀθρόας προσβολῆς τοῦ ἀπολύτου δικαίου. Τούτου οὕτως ἔχοντος δὲν ἦτο δυνατὸν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀρνηθῇ τὴν ἐν δικαίῳ ἀπόδοσιν τῶν μεγάλων κτημάτων ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Ἠπείρῳ, ἅτινα ἔμενον οὕτω ἔξω τῆς περὶ ἀνταλλαγῆς συμφωνίας. Καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἡ πρώτη καὶ ἡ δευτέρα καὶ ἡ τρίτη Κυβέρνησις τὴν αὐτὴν μέχρι τοῦδε ἔδωκαν εἰς τὰ πράγματα λύσιν. Εἶπον εἰς τὴν πρώτην μου ἀγόρευσιν ὅτι εἰς δεκάδας χιλιάδων ἀνέρχονται μικρὰ καὶ μεγάλα τὰ κτήματα περὶ ὧν πρόκειται. Δὲν εὗρον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἰδικώτερον συντεταγμένον πίνακα ἄλλον ἐκτὸς τοῦ ἐν τοῖς βιβλίοις τῆς ὑπηρεσίας. Ἐπειδὴ ἦτο ἀναγκαῖον νὰ σχηματίσω γνώμας ὅπως ἔπειτα προβῶ εἰς ἐργασίαν, εἰς ἀπαρχὴν τοῦ ἔργου, ἔκρινα ἀναγκαίαν τὴν συγκρότησιν μεγάλης Ἐπιτροπῆς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ἐν ᾗ τῶν θεμάτων ἐξετασθέντων, ἀπεφασίσθη νὰ καταρτισθῶσιν αἱ περιφερειακαὶ ἐπιτροπαὶ αἱ ἡμιδικαστικὸν ἔχουσαι χαρακτῆρα πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν ζητημάτων ἐπὶ βάσει τοῦ βιβλίου ἐκείνου. Ἐζήτησα δὲ καὶ μοὶ ἐδόθησαν συνοπτικοὶ πίνακες, οἵτινες ἤθελον μοὶ ἐπιτρέψει νὰ δείξω εἰς τὴν Βουλὴν ὁπόσος εἶναι ὁ ἀριθμὸς καὶ ὁποία ἡ δυσκολία ἐν τῇ διεξαγωγῇ τοῦ ζητήματος. Ἐκ τῶν συνοπτικῶν τούτων πινάκων ἔχω πρωτεύοντα τὸν ἀναγόμενον εἰς τὸ θέμα ὅπερ μὲ ἀπησχόλησε εἰδικῶς κατ’ ἀνάγκην διότι ἔρχονται σωρηδὸν οἱ τίτλοι ἐκ Κωνσταντινουπόλεως καθ’ ἡμέραν δὲ εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐξέλεγξις αὐτῶν προσεκτικῶς. Δὲν εἴμεθα παντελῶς βέβαιοι ὅτι πάντες οὗτοι οἱ τίτλοι εἶναι γνήσιοι καὶ διὰ τοῦτο ἠθελήσαμεν νὰ κατανείμωμεν αὐτοὺς εἰς τὰς περιφερείας Πρωτοδικείων ὅπως ἐκεῖ δι’ ἐπιτροπῶν δυνηθῶμεν νὰ ἐπιτύχωμεν ἀκριβῆ αὐτῶν ἐξέτασιν. Ἔρχονται λοιπὸν κατὰ σωρείαν οἱ τίτλοι καὶ θὰ ἐξακολουθήσωσι διότι πρόκειται ἐν τῇ κατηγορίᾳ ταύτῃ περὶ 1542 κτημάτων ἀστικῶν καὶ ἀγροτικῶν. Ταῦτα ἀνὰ τὴν Μακεδονίαν, τινὰ δὲ καὶ εἰς τὴν Ἤπειρον, ἀλλ’ ἀσήμαντα, τὰ πλεῖστα κεῖνται ἐν Μακεδονίᾳ. Τούτων οὕτως ἐχόντων ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ὅτι κατ’ οὐδὲν διαφέρει ἡ ἀντίληψις τοῦ τέως Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ θέματι ὡς πρὸς τὸ κεφάλαιον τοῦτο, ἐφ’ οὗ καὶ μόνον ἐγὼ ὡμίλησα θετικῶς διαδηλώσας ὅσα εἶπον εἰς τὰς ἀγορεύσεις μου. Καμμία διαφορὰ ἀντιλήψεως τῶν πραγμάτων δὲν ὑπάρχει ἐν τούτοις. Ἀπεφασίσθη νὰ προσαχθῶσιν οἱ τίτλοι τούτων τῶν κτημάτων ἐντὸς ἔτους, νὰ ἐξετασθῶσι καὶ μετὰ τοῦτο νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἀπόδοσις. Ὅπως γένηται ἡ ἀπόδοσις ἡ Κυβέρνησις, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἐμεσολάβουν αἱ διαπραγματεύσεις, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος, ἤθελε πράξει ἄλλα, ἐπανορθοῦντα τὸ δίκαιον. Μετὰ τὴν μεσολάβησιν τῆς διαπραγματεύσεως, διότι εἰς τὸ αὐτὸ δίκαιον τέλος ἀπολήγει καὶ ἡ ἀποζημίωσις τοῦ ἰδιοκτήτου διὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ κτήματος ἐξ οἱουδήποτε ταμείου ἂν ἐξέλθῃ κατὰ συναίνεσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως τὸ χρῆμα, καὶ ἡ αὐτὴ λύσις κατ’ οὐσίαν δίδεται, ἡ αὐτὴ δικαιοσύνη θέλει ἀποδοθῇ καὶ ἂν ἀποδοθῇ τὸ κτῆμα. Ἐὰν αἱ διαπραγματεύσεις — περὶ ὧν ἦτο περιττὸν νὰ γένηται τόσος λόγος, διότι καθαρῶς διεκρίθησαν ὡς μὴ ἔχουσαι σχέσιν πρὸς τὸ ζήτημα ὅπως ἐξετίθετο ἐνταῦθα — ἂν αὗται αἱ διαπραγματεύσεις ἤθελον φέρει εἰς τὴν ἀπόφασιν ὅπως γένηται ἀνταλλαγὴ κτημάτων, τὸ κάτοχον τῶν κτημάτων δημόσιον, τὸ Ἑλληνικόν, ὅπερ θέλει ἐξελέγξει τὴν ἀξίαν τῶν τίτλων τῶν διεκδικούντων τὰ κτήματα καὶ θέλει ἀναγνωρίσει ὅτι πραγματικῶς τὸ Α κτῆμα ἀνήκει εἰς τὸν Α μουσουλμᾶνον ἰδιοκτήτην — καὶ δὲν πρόκειται μόνον περὶ Μουσουλμάνων ἀλλὰ καὶ περὶ Χριστιανῶν, περὶ Βουλγάρων, περὶ Ρουμάνων — ὅταν τοῦτο ἀναγνωρισθῇ, τότε θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς ἐξετάσεως τοῦ κατὰ τίνα τρόπον θέλει ἐκτελεσθῇ ἡ ἀποζημίωσις, θέλει ἐκτελεσθῇ ἡ διόρθωσις τοῦ δικαίου. Θὰ ἐκτελεσθῇ διὰ τῆς παραδόσεως τοῦ κτήματος; τοῦτο ἔπρεπε νὰ πραχθῇ ἂν ἴσχυεν ἀπολύτως τοῦ νόμου 262 τὸ ἄρθρον 9. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ πραχθῇ τοῦτο μεσολαβησάσης τῆς νέας συνεννοήσεως μεταξὺ τῶν δύο Κυβερνήσεων ἂν ἀπέληξε κατ’ ἀρχὴν εἰς τὴν ἀμοιβαίαν ἀποζημίωσιν; Βεβαίως δὲν ἤθελεν εἶναι δυνατόν· ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει θέλει λεχθῇ εἰς τὸν ζητοῦντα τὴν ἀπόδοσιν τοῦ κτήματός του: μάλιστα, εἶσαι κύριος ἀλλὰ συνεφώνησα μετὰ τῆς τέως Κυβερνήσεώς σου ἢ καὶ μετὰ τῆς καὶ σήμερον Κυβερνήσεώς σου, ὅπως αὐτὴ εἰς σὲ καταβάλῃ τὸ ἀντίτιμον τῆς ἀξίας τοῦ κτήματος περὶ οὗ πρόκειται. Τὸ πρᾶγμα εἶναι τοσοῦτον σαφὲς καὶ ἡ Πολιτεία τῶν Ἑλλήνων κυβερνητῶν τοσοῦτον ὁμόλογος, ὥστε ἤθελε κριθῆ πολὺ παράδοξος ἡ περαιτέρω ἐπιμονὴ εἰς τὸν ἰσχυρισμὸν ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ περὶ τὴν ἀντίληψιν τῶν πραγμάτων ὡς ἐκ τῆς ἐνταῦθα ἀναπτυχθείσης γνώμης τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς γενομένης ἐπὶ ταύτῃ συζητήσεως, παρ’ ὅλας τὰς ἐξηγήσεις, αἵτινες ἐδόθησαν κατόπιν τῆς πρώτης ἀγορεύσεως. Καὶ ἐννοεῖται ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφήσῃ καὶ τοὺς ἐνταῦθα καὶ τοὺς ἔξω ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐν τοιούτῳ θέματι πλήρους ὁμοφωνίας εἴς τε τὰς πράξεις καὶ ἐν τοῖς διανοήμασι τῶν ἐνεργησάντων καὶ νῦν καὶ πρότερον ὑπουργῶν καὶ πρὸ τοῦ πρότερον ἔτι καὶ κατὰ τὴν ἐν τῇ ἐξουσίᾳ παρουσίαν τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, ἔχει καθῆκον νὰ τονίσῃ ὅτι πρέπει πάντως νὰ δοθῇ ἡ ἐξήγησις, ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει διαφορὰ ἀντιλήψεως ἐν τῷ θέματι, διότι μόνον αὕτη ἡ ἐξήγησις, ἥτις θέλει ἀποδείξῃ ὅτι ὑπῆρξεν ἐνταῦθα παρανόησις, μόνον αὕτη ἡ ἐξήγησις θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν προσήκουσαν θέσιν καὶ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξακολουθήσῃ φρονοῦσα, ὅτι ἔχει τὴν ὑποστήριξιν τῆς Βουλῆς.

§82ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ταύτην τὴν στιγμὴν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ὑπάρχει τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ μᾶς χωρίζῃ. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ πέσῃ εἰς βάρος μου ἡ εὐθύνη τῆς συζητήσεως. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι ὡς ἔθεσε τὸ ζήτημα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατέληξεν εἰς τὰ αὐτὰ συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξα καὶ ἐγώ, διότι ἐγὼ παρηκολούθησα τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ τὸ γνωρίζω καὶ ἤμην ἀποφασισμένος νὰ μὴ ὀχυρωθῶ ὄπισθεν τῶν ἡμετέρων νόμων, ἀλλὰ καὶ τῶν ξένων. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ κτήματα, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἐγκατεστημένοι ὑπὲρ τὰς 50,000 προσφύγων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδοθῶσι τὰ κτήματα αὐτά, νὰ τοὺς βγάλωμεν δὲ ὅλους ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐγκατεστήσαμεν, εἰς τοὺς δρόμους καὶ νὰ τοὺς ῥίψωμεν εἰς τὴν θάλασσαν. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας δὲν ὑπάρχει ζήτημα ἐφ’ ὅσον μένομεν σύμφωνοι ἐπὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου καὶ ὅτι θὰ ἐφαρμόσωμεν καὶ τὰ μέτρα τῶν ἀντιποίνων. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὡς καὶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ καταθέσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν ὅλα τὰ σχετικὰ μὲ τὴν διαπραγμάτευσιν, ὡς καὶ τὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου μολονότι δύναται νὰ ψηφισθῇ μετὰ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, διότι θεωρῶ ἀναγκαῖον, ὅτι διὰ νομοθετικῆς ἐργασίας δύναται νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο.

§83Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπὶ τούτου θὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον.

§84Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ παρατείνωμεν ἐπὶ ἕξ μῆνας. Παρακαλῶ νὰ καταθέσητε τὰ ἔγγραφα, νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον καὶ κατόπιν νὰ κανονισθῇ, διότι ἐὰν σεῖς ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἶσθε ὑποχρεωμένος πλὴν τοῦ νόμου νὰ ἀποβλέψητε καὶ πολιτικῶς πρὸς τὸ πρᾶγμα καὶ νὰ ἐφαρμόσητε τὸ μέτρον τῶν ἀντιποίνων, τὰ δικαστήρια δύνανται νὰ μὴ μᾶς ἀκολουθήσωσιν, ἀκριβῶς δὲ διὰ νὰ προλάβωμεν τὰς τοιαύτας ἀγωγὰς κατὰ τοῦ Δημοσίου δυνάμεθα διὰ μιᾶς παρεμβολῆς νὰ κανονίσωμεν τοῦτο. Παρακαλῶ λοιπὸν ὅπως κατατεθῶσι τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τῆς ἀλληλογραφίας μεταξὺ τῶν δύο Ὑπουργείων, πρὸς διαπραγμάτευσιν μετὰ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ὥστε ἐν πλήρει γνώσει νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα εἰς ἄλλην Συνεδρίασιν.

§85Δ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κατόπιν τῆς αἰτήσεως τοῦ κ. πρώην Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἔσπευσα νὰ ὑποβάλω τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εἶναι σχετικὰ πρὸς τὸ ἄρθρον 9 τοῦ νόμου. Ἀνήγγειλα εἰς τὸν ἀξιότιμον συμπολίτην μου καὶ ἤδη, ὅτι πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ μία τροπολογία σχετικῶς μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὸ συζήτησιν σήμερον. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως ἡ τροπολογία αὕτη κατατεθῇ ἀμέσως καὶ δυνηθῶμεν νὰ λάβωμεν γνῶσιν αὐτῆς καὶ ἀποφασίσωμεν κατὰ πόσον ἡ τροπολογία αὕτη ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως.

§86Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ κ. Ρακτιβὰν ἔχει ἑτοίμην μίαν τροπολογίαν· ἐν τῷ μεταξὺ δυνάμεθα νὰ συνεννοηθῶμεν διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ὑποβληθῇ πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος. Πλὴν τῶν ἐγγράφων τούτων τοῦ κ. Ρακτιβὰν ὑπάρχουν τὰ ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν· νὰ κατατεθῶσιν καὶ αὐτά, ὅπως κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ἔχομεν καὶ ταῦτα ὑπ’ ὄψει.

§87Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§88Δ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Μάλιστα.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Ν. Ξηρὸς ἔχει τὸν λόγον.

§90ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον εἰς τὰς 5. μ. μ. (Ὥρα 8. 30′ μ. μ.)