1915.09.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 8Η

(Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου 1915)

(Ὥρα 5.15′ μ.μ.)

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτζιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Μετὰ λύπης βαθυτάτης γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι, κατὰ τὸ διάστημα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, συνέβη ὁ θάνατος πολυτίμου συναδέλφου τοῦ ἀειμνήστου βουλευτοῦ Αἰτωλοακαρνανίας Στεφάνου Γρανίτσα. Ἐπὶ 4 συνεχεῖς Περιόδους εἰς τὸ ἡμέτερον ἔργον ἀληθῶς ὑπῆρξε πολύτιμος. Τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς φρονοῦν ὅτι ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου, κατέθηκε στέφανον ἐπὶ τῆς σωροῦ τοῦ μεταστάντος, συνελυπήθη τὴν οἰκογένειαν αὐτοῦ καὶ ἠκολούθησεν τὴν ἐκφοράν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἐγκρίνει τὴν ἐνέργειαν ταύτην τοῦ Προεδρείου.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπίσης γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ οἰκογένεια Α. Ζάππα ἐκφράζει πρὸς τὸ Σῶμα τὰς εὐχαριστίας αὐτῆς ἐπὶ τοῖς ἐκφρασθεῖσι συλλυπητηρίοις αὐτοῦ.

§4Κ. ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. Ἐκ μέρους τῆς Ἠπείρου παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι ἡ Ἤπειρος ἐκφράζει τὴν εὐγνωμοσύνην της πρὸς τὸν μεταστάντα, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν εἷς ἐκ τῶν ὀλίγων ἀντιπροσώπων, οἱ ὁποῖοι ἀφῆκαν ἴχνη βαθέα τῆς εὐεργετικῆς διαβάσεώς των ἐν Ἠπείρῳ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Θὰ σημειωθῇ. Γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι: —Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἀνικάνων συνταξιούχων τοῦ πολέμου παρακαλεῖ, ὅπως προσληφθῶσι τὰ μέλη αὐτοῦ εἰς τὰς κενωθησομένας δημοσίας θέσεις. — Οἱ ἀρχιμανδρῖται Θεολόγοι Δρες Παντελεήμων Β. Φωστίνης ἱεροκῆρυξ Ἀττικῆς, Δρ. Νεόφυτος Παπαναστασίου, καθηγητής, καὶ Διονύσιος Παπανικολόπουλος, μετασχόντες ἀμφότεροι τῶν πολέμων 1912–1913 αἰτοῦνται νὰ καταταχθῶσιν ἐν τῷ στρατῷ ὡς στρατιωτικοὶ ἱερεῖς μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἱερέως αʹ τάξεως μονίμως. — Οἱ διδάκτορες τῆς Ἰατρικῆς, ἔφεδροι ἐπίστρατοι, παρακαλοῦσιν, ὅπως ὀνομάζωνται ἔφεδροι ἀνθυπίατροι. —Ἐπιτροπὴ ἰατρῶν, ἐκ τῶν χρηματισάντων ὑφηγητῶν, παρακαλεῖ ὅπως, εἰ δυνατόν, ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια καὶ κατατάσσωνται οὐχὶ ὡς ἁπλοῖ στρατιῶται, ἀλλ’ ὡς στρατιωτικοὶ ἰατροὶ φρονοῦντες ὅτι οὕτω θὰ δυνηθῶσι νὰ παράσχωσι μεγαλυτέρας ὑπηρεσίας εἰς τὴν πατρίδα. —Ὁ ἐκ Πειραιῶς Πρόδρομος Καρατζᾶς παρακαλεῖ, ὅπως τῷ χορηγήσῃ ἡ Βουλὴ προνόμιον εὑρεσιτεχνίας ἐπὶ ἐφευρέσεώς του, δι’ ἧς μετατρέπει τοὺς ἐγχωρίους γαιάνθρακας εἰς Ἀγγλικοὺς τοιούτους. —Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐργατῶν θαλάσσης Μεσολογγίου «Οἱ Ἅγιοι Ἀπόστολοι» ὑποβάλλει ψήφισμα μετὰ διαφόρων αἰτημάτων. — Ὁ ἐκ Λευκάδος Σπυρίδων Μαλακάσης κατηγορεῖ τὸν Ἰωάννην Λεκατσᾶν ὡς χρεώστην τοῦ Δημοσίου. — Οἱ Γεώργιος καὶ Εὐθύμιος Ντάλας ἐκ Μετσόβου, συνταξιοῦχοι τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως, παρακαλοῦσιν ὅπως τοῖς ἀπονεμηθῇ ἡ ἰδία σύνταξις. — Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Πατρῶν παρακαλεῖ ὅπως τὸ νομοσχέδιον περὶ διορισμοῦ καὶ δευτέρου Εἰρηνοδίκου εἰς τὰ ἐκδίδοντα ἀποφάσεις πλείονας τῶν 3000 κατ’ ἔτος κηρυχθῇ κατεπεῖγον. — Ὁ ἐκ Ξυλοκάστρου Γεώργ. Βαρλᾶς παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐτοῦ. — Ὁ Σαλεντὶν Ἰμάμ, χόντζας, κατάδικος ἐν ταῖς φυλακαῖς Λαρίσσης, παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐτοῦ. — Οἱ ἀρχιερατικοὶ ἐπίτροποι Γιαννιτσῶν καὶ Καρατζόβης παρακαλοῦσιν ὅπως ἡ θέσις των βελτιωθῇ. — Ἡ κοινότης Ἁγίων 40 παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ ὁ νόμος περὶ ἀναγνωρίσεως τῶν βουλευτῶν τῆς Β. Ἠπείρου. — Ὁ Ἰωάννης Καραγεῶργος ὁπλαρχηγός, παρακαλεῖ ὅπως τοῦ ἀπονεμηθῇ σύνταξις. — Οἱ κάτοικοι Λευκάδος παρακαλοῦσιν ὅπως ἡ νῆσός των ἐξαιρεθῇ τῆς ἐπιτάξεως τῶν κτηνῶν. — Οἱ κατάδικοι τῶν φυλακῶν Παλαμηδίου παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐτῶν. — Οἱ ἐν Καβάλλᾳ Μικρασιᾶται καὶ Θρᾷκες διαμαρτύρονται διὰ τὰς θηριωδίας, τὰς διαπραττομένας ὑπὸ τῶν Τούρκων. — Αἱ χῆραι Σιδηροκάστρου παρακαλοῦσιν ὅπως ἀπονέμηται καὶ εἰς αὐτὰς βοήθημα ἐκ τοῦ ταμείου τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν θυμάτων τοῦ πολέμου. — Παρακαλεῖται ὁ μὴ ὁρκισθεὶς βουλευτὴς Φλωρίνης κ. Ι. Δραγούμης, ὅπως προσέλθῃ καὶ ὁρκισθῇ. (Προσέρχεται οὗτος καὶ ὁρκίζεται ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος τεταγμένον ὅρκον ἔχοντα οὕτω: «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ Ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ τὸν Συνταγματικὸν Βασιλέα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου».)

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν στέργῃ, παραλείπουσα τὴν συζήτησιν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων, νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν νομοθετικήν.

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς ἐργασίας Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§9ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅτε μετὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ μεγάλου Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου συνῆλθεν ἡ Βουλὴ κατὰ Σεπτέμβριον π. ἔ., ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω εἰς αὐτὴν ποία ἦτο ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῆς ἐκ τοῦ πολέμου τούτου δημιουργηθείσης καταστάσεως. Κατὰ Φεβρουάριον ἐ. ἔ ἡ Κυβέρνησις, ἧς εἶχα ὡς τότε τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύω, ἐνόμισεν ὅτι ἐπεβάλλετο μεταβολὴ τῆς πολιτικῆς ἐκείνης. Ἀλλ’ ἐν τούτῳ περιέστη εἰς διαφωνίαν πρὸς τὸ Στέμμα καὶ ἠναγκάσθη νὰ καταλίπῃ τὴν ἐξουσίαν. Μετὰ τὰς ἐκλογάς, κληθεῖσα πάλιν εἰς τὴν ἀρχήν, ἔκρινεν ὅτι, μεταβληθεισῶν ἐν τῷ μεταξὺ τῶν περιστάσεων, ἔπρεπε νὰ ἐπανέλθῃ καὶ πάλιν εἰς τὴν πολιτικήν, ἣν εἶχε χαράξει ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου. Ἀλλὰ τὴν κανονικὴν ἐξέλιξιν τῶν πραγμάτων ἦλθε νὰ διαταράξῃ ἀποτόμως ἡ γενικὴ Βουλγαρικὴ ἐπιστράτευσις. Εἰς τὴν ἐπιστράτευσιν ταύτην δὲν ἠδύνατο ν’ ἀπαντήσῃ ἡ Ἑλλὰς ἄλλως παρὰ διὰ γενικῆς ὡσαύτως ἐπιστρατεύσεως. Πρέπει ἐν τούτοις νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν ὅτι μετὰ τὴν κήρυξιν τῶν δύο τούτων ἐπιστρατεύσεων ἐδόθησαν ἑκατέρωθεν καθησυχαστικαὶ διαβεβαιώσεις. Ὁ κ. Ραδοσλαύωφ ἐδήλωσε πρὸς τὸν ἡμέτερον ἐν Σόφιᾳ Πρέσβυν ὅτι ἡ Βουλγαρικὴ ἐπιστράτευσις δὲν ἐνεῖχε σκοπὸν ἐπιθετικὸν οὔτε καθ’ ἡμῶν, οὔτε κατὰ τῶν Συμμάχων ἡμῶν Σέρβων, ἐπεβλήθη δὲ εἰς τὴν Βουλγαρίαν ἐκ τῆς γειτονίας τοῦ θεάτρου τοῦ πολέμου, σκοποῦσα ὅπως καταστήσῃ ἐφικτὴν τὴν τήρησιν ἐνόπλου τοῦ λοιποῦ οὐδετερότητος. Ἀπηντήσαμεν ὅτι, ἐφόσον τοιαύτη χαρακτηρίζεται ἡ ἔννοια τῆς Βουλγαρικῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ ἡ ἐκ ταύτης ἀναγκαίως προκληθεῖσα ἡμετέρα ἐπιστράτευσις δὲν ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐνέχουσα ἐπιθετικόν τινα σκοπόν, ἀλλ’ ὡς ἀποβλέπουσα εἰς τὴν τήρησιν ἐνόπλου ὡσαύτως οὐδετερότητος. Παρὰ τὰς ἀμοιβαίας ὅμως ταύτας διαβεβαιώσεις ἡ κατάστασις δὲν δύναται παρὰ νὰ θεωρηθῇ σοβαρά. Μὲ τὸ σημερινὸν σύστημα τῶν Ἐθνικῶν στρατῶν γενικὴ ἐπιστράτευσις, ἥτις προκαλεῖ βαθύτατον συγκλονισμὸν τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ κοινωνικοῦ βίου μιᾶς χώρας καὶ συνεπάγεται κολοσσιαίαν δαπάνην ἀφθόνων ἑκατομμυρίων, δὲν δύναται νὰ παρατείνηται ἐπὶ μακρὸν ἄνευ δεινοτάτων κινδύνων διὰ τὴν εἰρήνην. Οἱ κίνδυνοι δὲ εἶνε πολὺ μεγαλείτεροι ὅταν ἡ ἑτέρα τῶν ἐπιστρατευθεισῶν χωρῶν οὐδαμῶς ἀποκρύπτει ὅτι τὸ ἐκ τῶν συνθηκῶν ἱδρυθὲν ἐδαφικὸν καθεστὼς μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῶν γειτόνων της δὲν κρίνεται ὑπ’ αὐτῆς σεβαστόν. Δὲν λέγω τοῦτο διὰ νὰ χρωματίσω τὴν κατάστασιν σκοτεινοτέραν ἀφ’ ὅ,τι πράγματι εἶνε, ἀλλὰ δὲν ἔχω δικαίωμα ἐπίσης ν’ ἀποκρύψω ἀπὸ τὴν χώραν τὴν ἀληθῆ θέσιν τῶν πραγμάτων. Διότι, καίτοι πάντες ποθοῦσιν ἐν Ἑλλάδι διακαῶς τὴν εἰρήνην, γνωρίζω ἐν τούτοις τὸ ἀπαράμιλλον πνεῦμα τῆς αὐτοθυσίας μετὰ τῆς ὁποίας ὁ στρατευθεὶς Ἑλληνικὸς λαὸς εἶνε ἕτοιμος ν’ ἀμυνθῇ ὑπὲρ τῆς ἀκεραιότητος καὶ τῶν ζωτικῶν συμφερόντων τῆς χώρας καὶ ν’ ἀντιταχθῇ κατὰ πάσης προσπαθείας ἑνός τινος τῶν Βαλκανικῶν Κρατῶν πρὸς ἵδρυσιν ὑπερεχούσης δι’ ἑαυτὸ θέσεως, ἥτις θὰ ἐσήμαινε τὸ τέλος τῆς πολιτικῆς καὶ ἠθικῆς ἀνεξαρτησίας τῶν λοιπῶν. (Χειροκροτήματα). Θὰ ἤμην ἐν τούτοις εὐτυχὴς ἐὰν αἱ δοθεῖσαι ἑκατέρωθεν καθησυχαστικαὶ διαβεβαιώσεις ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων τῶν δύο ἐπιστρατευθέντων Κρατῶν ἠδύναντο ν’ ἀγάγουν ταχέως καὶ ἄνευ ἀναβολῆς εἰς σύγχρονον ἄρσιν τῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ εἰς ἀποτροπὴν ἑπομένως τῶν κατὰ τῆς εἰρήνης κινδύνων, οὓς φυσικῶς ἐγκυμονεῖ ἡ ἐπ’ ἀόριστον παράτασις αὐτῆς. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§10Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ δηλώσω καὶ ἐγὼ ὅτι τὸ μέτρον τῆς ἐπιστρατεύσεως, ὡς μέτρον προληπτικὸν ἐπὶ ἀποτροπῇ παντὸς κινδύνου τῶν ζωτικῶν τῆς χώρας συμφερόντων, εὑρίσκω δεδικαιολογημένον πληρέστατα ἐκ τῆς καταστάσεως, ἥτις περὶ ἡμᾶς ἐδημιουργήθη. Ἐκφράζω καὶ ἐγὼ τὴν ἐλπίδα ὅτι θέλει γίνει δυνατὸν νὰ μὴ ζητηθῶσιν ἀπὸ τὴν χώραν αἱ θυσίαι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας συνεπάγεται πᾶσα ἔνοπλος ρῆξις. Συγχρόνως ὅμως ἐκφράζω καὶ ἐγὼ τὴν ἀκλόνητον πεποίθησιν ὅτι, ἂν παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν, καὶ ἂς εἴπωμεν καὶ παρὰ πᾶσαν προσπάθειαν, ἥτις πρὸς τοῦτο δέον νὰ καταβληθῇ, ἤθελε γίνει ἀναγκαῖον νὰ κληθῇ ἡ χώρα ἵνα προστατεύσῃ τὰ ζωτικὰ αὐτῆς συμφέροντα, θέλει διεξαγάγει τὸν ἀγῶνα μετὰ τοῦ σθένους καὶ τῆς αὐτοθυσίας, τὴν ὁποίαν πάντοτε ἐπεδείξατο. (Χειροκροτήματα).

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι, ἐπὶ τῇ διεξαχθείσῃ γενικῇ ἐπιστρατεύσει ἕνεκεν ἐξωτερικῶν κινδύνων τῆς Χώρας, ἡ Κυβέρνησις, ἀσκοῦσα τὴν ἐκ τοῦ ἄρθρου 91 τοῦ Συντάγματος καὶ ὑπὸ τοὺς ὅρους τούτου παρεχομένην αὐτῇ ἐξουσίαν, ἔθηκεν εἰς ἐφαρμογὴν τὸν «περὶ καταστάσεως πολιορκίας» ͵ΔΞΘʹ νόμον τῆς 6 Ὀκτωβρίου 1912 ἐν Μακεδονίᾳ, διὰ τοῦ ἀπὸ 11 Σεπτεμβρίου 1915 Β. Διατάγματος, προσυπογεγραμμένου ὑφ’ ὁλοκλήρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, συμφώνως δὲ τῷ ἄρθρῳ 91 τοῦ Συντάγματος αἰτεῖται ὅπως ἡ Βουλὴ διὰ πράξεως αὐτῆς ἀποφασίσῃ τὴν διατήρησιν τῶν ὁρισμῶν τοῦ εἰρημένου Διατάγματος. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§12ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίρρησίς τις, νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς αὔριον.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκριβῶς.

§14ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐδημοσιεύθη;

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδημοσιεύθη. Μάλιστα. Διὰ τὴν Μακεδονίαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§16Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω, κύριοι, τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ παροχῆς περιθάλψεως εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ὑπὸ τὰ ὅπλα ὑπηρετούντων ἐπιστράτων». (Ἐπιδοκιμασίαι καὶ χειροκροτήματα). Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου προτείνεται ἡ χορήγησις ἡμερησίου βοηθήματος ἐξ ὀγδοήκοντα λεπτῶν εἰς ἑκάστην οἰκογένειαν, τῆς ὁποίας τὴν συντήρησιν καὶ προστασίαν εἶχεν ἐπίστρατος ὑπηρετῶν ὑπὸ τὰ ὅπλα· ὅταν δὲ ἡ οἰκογένεια ἀριθμῇ μέλη πέραν τῶν τριῶν, προστίθενται ἕτερα λεπτὰ εἴκοσιν ἡμερησίως δι’ ἕκαστον ἐκ τῶν μελῶν αὐτῆς, ἄγον ἡλικίαν κάτω τῶν δέκα ἕξ ἐτῶν. Ἐὰν ὑπολογίσωμεν, κύριοι, εἰς ἑκατὸν πεντήκοντα χιλιάδας ἴσως κατ’ ἐλάχιστον ὅρον τὰς οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι θὰ τύχωσι περιθάλψεως καὶ εἰς μίαν δραχμὴν τὸ ἐπίδομα, τὸ ἡμερήσιον ἑκάστης ἐξ αὐτῶν, φθάνομεν εἰς ὅριον δαπάνης τεσσάρων καὶ ἡμίσεως ἑκατομμυρίων μηνιαίως, καὶ τὸ ὅριον τοῦτο εἶναι λίαν ἐνδεχόμενον ὅτι θέλομεν ὑπερβῆ ἵνα φθάσωμεν εἰς τὰ πέντε ἑκατομμύρια δαπάνης κατὰ μῆνα. Τὸ ποσόν, κύριοι, εἶναι μέγα. Ὁ ἀξιότιμος δὲ συνάδελφός μου Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν θέλει εἰσηγηθῆ λίαν προσεχῶς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μέτρα δημιουργοῦντα πόρους ὅπως χρησιμεύσωσιν ὡς ἀντίκρυσμα, μερικὸν τοὐλάχιστον τῆς ἀναγκαίας ταύτης δαπάνης. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, ὅσον μεγάλη καὶ ἂν εἶναι ἡ δαπάνη αὕτη, ἐνόμισεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ διστάσῃ πρὸ πάσης θυσίας, ὅπως ἐκπληρώσῃ τὸ Κράτος μίαν ἐκ τῶν μᾶλλον ἐπιτακτικῶν καὶ ἀναποφεύκτων αὐτοῦ ὑποχρεώσεων, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι ὑπέχει ὑποχρέωσιν ἡ κοινωνία ὁλόκληρος, ὡς ἐνσαρκουμένη εἰς τὸ Κράτος, νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ νὰ καλύψῃ ἐν μέρει τὰς ζημίας ἐκείνων, οἵτινες καλοῦνται ὅπως διὰ τοῦ αἵματος αὐτῶν προασπίσωσι τὰ ὑπέρτατα τῆς χώρας συμφέροντα. Τὸ μέτρον, κύριοι, δὲν πρέπει νὰ ὑποτεθῇ οὔτε πρὸς στιγμὴν ὅτι τείνει εἰς τὸ νὰ ἀποκλείσῃ τὴν παράλληλον ἐνέργειαν τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας, τὴν τείνουσαν πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν, τῆς περιθάλψεως, τουτέστι, τῶν ἀπόρων οἰκογενειῶν τῶν ἐπιστράτων. Ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία ἐν τῷ σταδίῳ τούτῳ ἔδρασε κατὰ τὸ παρελθὸν λίαν ἀξιεπαίνως καὶ ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεων αὐτῆς λίαν τελεσφόρως. Ἔχει βεβαίως ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία στενὰ τὰ ὅρια, κινεῖται ἐντὸς ἀκτῖνος μικροτέρας τῆς τοῦ Κράτους, ἀλλὰ κέκτηται ἀφ’ ἑτέρου καὶ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα καθιστῶσιν αὐτὴν ἀπαραίτητον. Δὲν δεσμεύεται ὑπὸ κανόνων ἀκάμπτων, τοὺς ὁποίους ὀφείλει νὰ τηρήσῃ ὀπωσδήποτε, ἀλλ’ ἔχει ἐλαστικότητα καὶ ἐλευθερίαν, ἡ ὁποία καθιστᾷ αὐτὴν ἱκανὴν νὰ ἐκτιμήσῃ ἀκριβέστερον τὰς καθ’ ἕκαστον ἀνάγκας καὶ νὰ προσχωρήσῃ πρὸς ταύτην τὰ μέσα τῆς ἱκανοποιήσεως. Τρέφομεν, κύριοι, ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι τὸ μέτρον ἡμῶν δὲν θέλει μειώσῃ παντάπασι τὴν προθυμίαν τῶν ἑκουσίων προσφορῶν καὶ ὅτι διὰ τοῦ συνδυασμοῦ τῆς δημοσίας καὶ ἰδιωτικῆς προνοίας, θέλομεν ἐξασφαλίσει τὴν ἀπόλυτον συντήρησιν τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι στεροῦνται τῶν στηριγμάτων αὐτῶν χάριν τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχει τὸν λόγον.

§18Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου «περὶ ἀναστολῆς τῆς ἰσχύος διατάξεών τινων τῆς ἐργατικῆς νομοθεσίας.» Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ κηρύξῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατεπεῖγον καὶ ψηφίσῃ αὐτὸ κατ’ ἀρχήν.

§19ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διενεμήθη;

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅπως κηρυχθῇ τὸ ὑπ’ αὐτοῦ ὑποβληθὲν σχέδιον νόμου κατεπεῖγον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§21Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ τὸ ὑποβληθὲν ὑπ’ ἐμοῦ νομοσχέδιον, παρακαλῶ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον, ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν καὶ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§22ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ὁποία ἐπιτροπὴ νὰ τὸ φέρῃ ἐντὸς 2 ἢ 3 ἡμερῶν.

§23Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§24Ν. ΞΗΡΟΣ. Νὰ ταχθῇ προθεσμία εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ὅπως ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της ταχέως.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως τὸ ὑποβληθὲν ὑπ’ αὐτοῦ νομοσχέδιον κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Παραπέμπεται τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπὴν ἣν ἀπετέλεσαν οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Νεγροπόντης, Γ. Ἀβέρωφ, Ν. Ἀλιβιζάτος, Λ. Ροῦφος, Π. Πολυχρονιάδης, Γ. Βαμβούρης, Π. Πετρίδης, Ι. Μπουρνιᾶς, Δ. Χατζηγιάννης, Λ. Καλβοκορέσης, Η. Κοπανίτσας, Σ. Βαλαωρίτης, Δ. Λόντος καὶ Π. Μαυρομιχάλης, ἥτις παρακαλεῖται ἵνα ὑποβάλῃ, ὡς τάχιστα, τὴν ἔκθεσίν της. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ΔϞΖʹ (4097) καὶ ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως» παρακαλῶν νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον.

§26ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὑπάρχει νόμος διὰ τοῦ ὁποίου δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ πλοιοκτῆται ἐν καιρῷ πολέμου νὰ μεταβιβάζωσι τὰ πλοῖά των καὶ νὰ ἀλλάζουν τὴν σημαίαν αὐτῶν.

§27Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἄνευ Κυβερνητικῆς ἀδείας.

§28ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Μάλιστα. Ἐπεκτείνεται τὸ μέτρον τοῦτο καὶ ὅταν τὸ Κράτος εὑρίσκεται ἐν ἐπιστρατεύσει. Παρακαλῶ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅπως τὸ ὑποβληθὲν ὑπ’ αὐτοῦ νομοσχέδιον κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§30Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου «περὶ λήψεως ἐπειγόντων μέτρων ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας». Πρόκειται περὶ μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ ληφθῶσι καὶ διὰ τὰς τρεῖς ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι ὑπάγονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Καὶ πρῶτον περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων, ἥτις σπουδαίαν συμβολὴν ἔχει νὰ συνεισφέρῃ εἰς τὸ στράτευμα. Κατὰ τὸ 1ον ἄρθρον συνιστῶνται συνεργεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνατίθεται ἡ ἐπισκευὴ καὶ ἡ ἐκτέλεσις ἔργων ὑπὸ ὑπαλλήλων τελούντων καὶ στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν ἐν συνδυασμῷ μετὰ τῆς πολιτικῆς ὑπηρεσίας. Ἡ ἑτέρα διάταξις ἀφορᾷ τὰς ὑπηρεσίας τῶν σιδηροδρόμων. Κατὰ τὸ σχετικὸν ἄρθρον ἐπιτρέπεται ἡ μετάθεσις σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος εἰς τὴν Νέαν καὶ ἡ πρόσληψις νέων εἰδικῶν τοιούτων διὰ τὴν τυχὸν ἀπ’ εὐθείας διοίκησιν τῶν σιδηροδρόμων τῆς Νέας Ἑλλάδος. Ἐπίσης ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἐξαρτωμένων ἐκ τῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων συνιστᾶται εἰδικὴ ὑπηρεσία ταχυδρομικὴ τοῦ στρατεύματος. Κατὰ τὰς διατάξεις δὲ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ ἀλληλογραφία ἔσεται ἀτελής, ἡ δὲ πρὸς τὸ στράτευμα ἀποστολὴ χρημάτων γίνεται δι’ ἐπιταγῶν διὰ τὰς ὁποίας οὐδὲν τέλος πληρώνεται. Ἀπαγορεύεται πρὸς τούτοις ἡ ἀποστολὴ συστημένης ἀλληλογραφίας εἰς τὸ στράτευμα διότι εἶναι γνωσταὶ αἱ ἀνωμαλίαι, αἱ ὁποῖαι ἐκ τῆς αἰτίας ταύτης παρήχθησαν κατὰ τὸ παρελθόν, ἕνεκα τῆς ἀποστολῆς χρηματικῶν ποσῶν τῶν οἰκογενειῶν πρὸς τοὺς στρατευομένους. Ἐπίσης τ’ ἀποστελλόμενα ταχυδρομικὰ δέματα βάρους τὸ πολὺ 2 χιλιογράμμων εἰσὶ ἀτελῆ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο σχέσιν ἔχει μὲ τὴν ὀργάνωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ στρατεύματος ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως, ὅπως ἡ Βουλὴ στέρξῃ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον, ἵνα καταστῇ δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ἐντὸς τῶν ὀλίγων αὐτῶν ἡμερῶν καὶ δυνηθῇ ἐν καιρῷ νὰ ἄρξηται ἡ ἐκτέλεσις τῶν προβλεπομένων ὑπηρεσιῶν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως τὸ ὑποβληθὲν ὑπ’ αὐτοῦ νομοσχέδιον κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§32Π. ΔΑΓΚΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον «περὶ κατατάξεως εἰς τὸν στρατὸν μαθητῶν τοῦ Στρατιωτικοῦ Σχολείου τῶν Εὐελπίδων». Ἕνεκα τῆς ἐπιστρατεύσεως τὸ Σχολεῖον τῶν Εὐελπίδων δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ, διότι ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ προσελήφθησαν εἰς τὰς τάξεις τοῦ ἐν πολέμῳ στρατοῦ. Ἑπομένως, καθὼς καὶ ἄλλοτε ἔγινεν, οἱ μαθηταὶ τοῦ Σχολείου πρέπει νὰ ἐξέλθωσιν εἰς τὸν στρατὸν ἵνα χρησιμοποιηθῶσιν πρὸς ἐκπαίδευσιν τοῦ στρατοῦ καὶ βραδύτερον καὶ εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας.

§33Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἐμπόλεμον δύναμιν τοῦ στρατοῦ θὰ καταταχθῶσιν;

§34Π. ΔΑΓΚΛΗΣ. Φυσικῶς. Τὸ Σχολεῖον τῶν Εὐελπίδων, ὡς γνωρίζετε, περιωρίσθη εἰς δύο ἔτη, προηγεῖται δὲ προπαίδευσις ἑνὸς ἔτους ἐν Κερκύρᾳ, ὅπου ἤδη ἔμειναν μόνον δέκα μῆνας. Κατόπιν, μετὰ τὰ 2 ἔτη τῆς ἐνταῦθα ἐν τῷ Σχολείῳ τῶν Εὐελπίδων σπουδῆς, συνεχίζεται ἡ ἐκπαίδευσις εἰς τὸ Σχολεῖον τῶν ὑπολοχαγῶν καὶ λοχαγῶν τοῦ Συντάγματος. Ἐφέτος ὑπῆρχον δύο τάξεις τοῦ Σχολείου· ἡ πρώτη, ἡ ὁποία προῆλθεν ἐκ Κερκύρας, ἠκολούθησε τὰ μαθήματα τῆς δευτέρας τάξεως. Ἑπομένως θεωρῶ σκόπιμον καὶ δίκαιον, ὅπως τοὺς μαθητὰς τῆς δευτέρας τάξεως, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τώρα θὰ ἀρχίσουν τὰ μαθήματα τῆς δευτέρας τάξεως, νὰ τοὺς ὀνομάσωμεν ἀνθυπασπιστάς, τοὺς δὲ μαθητὰς τῆς πρώτης τάξεως ἢ μᾶλλον τοὺς μαθητάς, οἱ ὁποῖοι ἐπεραίωσαν μόνον τὴν προπαίδευσιν ἐν Κερκύρᾳ καὶ τὰς ἀσκήσεις, τοὺς κάμωμεν λοχίας. Αὐτὸ εἶνε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ, ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§35ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ ἁπλῆς εἰσηγήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ. Τί λόγον θέλετε; Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως τὸ ὑπ’ αὐτοῦ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§37Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἀφοῦ θὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον, πρέπει νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, ἐφόσον δὲν διενεμήθη προηγουμένως. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§39Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν περὶ ἐγγραφῆς πιστώσεως διὰ τὴν ἐπιστράτευσιν καταθέτω δήλωσιν «περὶ ἐπενεκτέων μεταβολῶν τοῦ Εἰδικοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐξόδων τοῦ Στρατοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1915 καὶ ἐγγραφῆς πιστώσεως 150.000.000» καὶ παρακαλῶ τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ ἐγκρίνῃ αὐτήν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ Ἐπιτροπήν.

§41Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, ὅπως λήξῃ ἤδη ἡ συνεδρίασις, κληθῇ δὲ ἡ Βουλὴ εἰς συνεδρίασιν ὑπὸ τοῦ Προέδρου, εὐθὺς ὡς ἡ ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον «περὶ παροχῆς ἐπιδόματος εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐπιστράτων», προσαγάγῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ἐλπίζω νὰ ἔχωμεν τὴν προσεχῆ Παρασκευὴν ἢ Σάββατον.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§43ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 6.30′ μ. μ.)