1915.02.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 77

Τῆς 10 Φεβρουαρίου 1915

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου

(Ὥρᾳ 5.15′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι: — Ὁ ὑπεπιμελητὴς Ἰ. Σουλόπουλος ἐκφράζει παράπονα διὰ τὸ ἀδίκημα ὅπερ τῷ ἐγένετο κατὰ τοὺς δύο πολέμους. — Ὁ Σύνδεσμος Ἐργατῶν τοῦ Ἀεριόφωτος Ἀθηνῶν παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ πρόνοια διὰ τοὺς ἀπολυθέντας παρὰ τῆς Ἑταιρίας ἐργάτας. — Οἱ γεωργοεργάται (περικεντέδες) Θεσσαλίας παρακαλοῦσιν ὅπως τοῖς δοθῶσιν ἐπὶ μισθώσει ἢ ἐπὶ μορτῇ ἀγροὶ πρὸς καλλιέργειαν. — Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐν Χανίοις Καπνεργατῶν παρακαλεῖ ὅπως ὁ φόρος τῶν σιγαρέττων ἐξισωθῇ μὲ τὸν φόρον τοῦ καπνοῦ. — Ὁ Κωνσταντῖνος Χριστοδούλου ἐκ Λαρίσσης ἀρτοποιὸς παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεώς του. — Οἱ κάτοικοι Λαρίσσης καὶ τῶν περιχώρων παρακαλοῦσιν ὅπως ἀνασταλῇ πρὸς τὸ παρὸν ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. — Ὁ ἐκ Κισσάμου Κρὴς ἀρχηγὸς Νικ. Ἀναστασάκης παρακαλεῖ ὅπως τῷ δοθῇ σύνταξις ὡς καὶ παράσημον τιμῆς διὰ τὰς ὑπηρεσίας, ἃς προσέφερεν εἰς τὸ ἔθνος. — Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Νέα Ἀμπελάκια τῆς Λαρίσσης παρακαλοῦσιν ὅπως τοῖς δοθῇ χρεωλυτικῶς ἐγκαταλελειμμένος ἀγρός. — Οἱ μαθητεύοντες ὑποδιδάσκαλοι τοῦ Διδασκαλείου Λαμίας αἰτοῦσιν ὅπως ἐλαττωθῇ ἡ τριετὴς φοίτησίς των εἰς διετῆ. — Οἱ κάτοικοι Σκοπέλου παρακαλοῦσιν ὅπως μὴ καταργηθῇ ἡ ταχυδρομικὴ γραμμὴ Θεσσαλονίκης. — Οἱ κάτοικοι Λέσβου παρακαλοῦσιν ὅπως καταργηθῇ πᾶς φόρος μὴ εἰσπραττόμενος ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι. — Οἱ ἰατροὶ τῆς Νέας Ἑλλάδος παρακαλοῦσιν ὅπως διὰ νομοθετήματος ὀνομάζωνται ἐν πολέμῳ ἔφεδροι ἰατροί. — Οἱ Μουσουλμάνοι κάτοικοι Λεσκοβικίου παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ πρόνοια διὰ τὰ καταπατηθέντα ὑπὸ τῶν χριστιανῶν κτήματά των. — Ὁ Χρῆστος Στάμου πτυχιοῦχος φαρμακοποιὸς παρακαλεῖ ὅπως ὀνομασθῇ ἔφεδρος φαρμακοποιός. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων Ὁ κ. Δ. Βρατσάνος ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ Φωκίωνος Οἰκονόμου.

§2Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν καταθέσω ἀναφορὰν τοῦ κτηματίου κ. Οἰκονόμου, παραπονουμένου εἰς τὴν Βουλὴν δι’ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον τοῦ προσεγένετο. Ὁμολογῶ ὅτι ἐξ ὅσων ἀνέγνωσα εἰς τὴν ἀναφορὰν εἶδον ὅτι συμβαίνουσιν ἐν μέσαις Ἀθήναις πολλὰ περίεργα πράγματα, εἰς βάρος δὲ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ εἰρημένος κτηματίας εἶχεν ἰδιόκτητον οἰκίαν ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Σόλωνος, τὴν ὁποίαν μίαν ἡμέραν δι’ ἐπιτάξεως κατέλαβε τὸ Σῶμα τῆς ἀσφαλείας. Τὸ πρᾶγμα περιῆλθεν εἰς γνῶσιν τῆς ὑπηρεσίας, ὑπεχρεώθη ὁ ἄνθρωπος νὰ ἐπιφέρῃ διαφόρους μεταρρυθμίσεις εἰς τὸ σπῆτί του καὶ τώρα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀρνεῖται νὰ τοῦ πληρώσῃ ἀποζημίωσιν. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὴν εὐμένειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διὰ τὰ περαιτέρω.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Φίλιος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Πανελληνίου Φοιτητικοῦ Συλλόγου.

§4Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὸ ὑπόμνημα τοῦτο, διὰ τοῦ ὁποίου ζητοῦσι νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία πρὸς καταβολὴν τοῦ ἀντισηκώματος, διότι ἀντὶ 30 δραχμῶν εἶναι ὑποχρεωμένοι ἢ νὰ πληρώσουν 300 δραχμὰς ἢ νὰ ὑπηρετήσουν 10 μῆνας. Νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον διὰ 30 δραχμὰς νὰ ὑπηρετήσουν 10 μῆνας, ἄλλως δὲ διετέλουν ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Νόμου.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Α. Ἀλεξανδρῆς, Ν. Γαρδικιώτης καὶ Λ. Θανόπουλος συνιστῶσι τὰ αὐτά.

§6ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ζαβιτσιᾶνος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Ἀπολπένης τῆς Λευκάδος.

§8Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Νὰ διαγραφῇ.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Πουλιάσης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Πόρου Λευκάδος.

§10Β. ΠΟΥΛΙΑΣΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἐν λόγῳ ἀναφορὰ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτῆς καὶ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ αἰτήματα τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Ἑλλομένου τῆς Λευκάδος· πρόκειται περὶ τῆς κατασκευῆς τμήματος ὁδοῦ ἀπὸ Πόρου εἰς δημοσίαν ὁδὸν Βασιλικῆς Λευκάδος. Τὸ τμῆμα ἔχει πρὸ χρόνων μελετηθῆ, ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν ἐξετελέσθη. Ἡ δαπάνη τοῦ ἔργου εἶναι πολὺ μικρά, ἡ δὲ ἐξυπηρέτησις τῶν συμφερόντων τῶν κατοίκων τοῦ δήμου ἐκείνου εἶναι ἀνυπολόγιστος, διότι ὁ δῆμος αὐτὸς εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἐλαιοπαραγωγός, σήμερον δὲ δὲν ὑπάρχει κανὲν ἔργον συγκοινωνίας εἰς τὸ μέρος αὐτό. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ τμήματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ μικρόν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦ κ. Σ. Ἀναστασιάδου ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Π. Φίλιππας ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου Πινακοχωρίου Λευκάδος.

§12Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, μὲ τὴν ὀδύνην τῆς ψυχῆς, μὲ τὴν συντριβὴν τοῦ πονοῦντος τὴν δυστυχίαν ἀνθρώπων οὐχὶ ξένων, ἀλλ’ ἐκείνων πρὸς τοὺς ὁποίους δεσμοὶ ἀγάπης καὶ θερμοτάτης συμπαθείας τὸν ἔχουσι μὲ τὴν ψυχὴν διαρκῶς πρὸς αὐτοὺς καὶ τὴν εὐημερίαν των ἀτενίζουσαν, ἀνέρχομαι τὸ βῆμα, ἵνα ἀφ’ ἑνὸς ἐκφράσω ὁλοψύχως ἐξ ὀνόματος αὐτῶν τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὑμᾶς, οἵτινες συγκινηθέντες καὶ πονέσαντες ἐσπεύσατε μετὰ περισσῆς καλωσύνης καὶ προθυμίας νὰ παράσχητε ὅ,τι τὸ στενόχωρον τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους ἐπέτρεψε πρὸς παρηγορίαν των, ἀφ’ ἑτέρου δὲ μεταδώσω τὴν φρίκην τῆς εἰκόνος καὶ τὸ ἄλγος τῆς ψυχῆς τοῦ σημερινοῦ Λευκαδίου, ἐπικαλούμενος ἐπὶ πλέον καὶ τὴν ἡμετέραν ἀντίληψιν. Ἡ μικρὰ πατρίς μου, κύριοι βουλευταί, ἡ καλὴ πλὴν ἀτυχὴς νῆσος τῆς Λευκάδος, δὲν ὑπάρχει σήμερον εἰμὴ διὰ νὰ θρηνῇ. Ὀλίγαι στιγμαὶ ἤρκεσαν εἰς τὴν ἀφανῆ χεῖρα τῆς σκληρᾶς εἱμαρμένης, ἵνα ἴδῃ τις τὸ κράτος τῆς φρίκης καὶ τοῦ τρόμου ἐγκαθιστάμενον σκληρὸν καὶ ἀμείλικτον, ἐκεῖ ὅπου τὸ πρὶν ἡ ἔντιμος ἐργασία ἠγωνίζετο νὰ ἐξασφαλίσῃ μίαν μόνιμον ἕδραν εἰς τὴν ἀνθρωπίνην εὐημερίαν. Καὶ ἐν τῇ ἀκμῇ ἑνὸς τοιούτου ἀληθῶς τεραστίου διὰ τὴν σύγχρονον ἐποχὴν ἀγῶνος, ἤρκεσεν ὁ σεισμός, ἵνα ἀφήσῃ ἐδῶ μὲν νεκρὸν τὸν ἀγρότην Λευκάδιον ἐπὶ τῆς ἀξίνης αὑτοῦ, ἐκεῖ δὲ ἀλλόφρονα ἐν μέσῳ τῶν ἐρειπίων του, τῶν ἐρειπίων πάσης τῆς ἐπιγείου ζωῆς του καὶ τῶν ἐν τῷ κόσμῳ κόπων, ὀνείρων καὶ πόθων του. Ἐὰν ὑπάρχωσι, κ. βουλευταί, εἰς τὸν μάταιον τοῦτον κόσμον δοκιμασίαι, ἐὰν ἡ ἀνθρωπίνη ψυχὴ πέπρωται ἐνίοτε ἄκουσα νὰ καλῆται ὑπὸ τῆς ὑπερτάτης θελήσεως εἰς τὴν μαύρην λειτουργίαν τῆς φρίκης καὶ τῆς ἀπελπισίας, ἡ δοκιμασία ἐκείνη, τὴν ὁποίαν οἱ σεισμοπαθεῖς Λευκάδιοι μὲ τὰς τρίχας ἠνωρθωμένας διέρχονται σήμερον ἄκοντες, δὲν εἶναι ἐκ τῶν συνήθων ἐκείνων, δύναμαι νὰ εἴπω, τὰς ὁποίας ἠμπορεῖ ὁ ἄνθρωπος διὰ μόνης θελήσεώς του νὰ ἀντιμετωπίσῃ. Θέλησις εἰς ἓν ζῶν πτῶμα δὲν ὑπάρχει· διὰ τὴν ἀνάστασίν του ἔχει σήμερον ἀδελφούς· ὁ δὲ Λευκάδιος σεισμοπαθὴς ἔχει ἐκτὸς αὐτῶν ὑμᾶς καὶ τὴν Κυβέρνησίν του. Τὸ μέγεθος τῆς καταστροφῆς, ὡς εἶναι γνωστὸν καὶ ἐπισήμως ἐξηκριβωμένον, εἶναι ἀνυπολόγιστον. Ἡ ὄντως δὲ γενναιόδωρος κυβερνητικὴ συνδρομὴ δὲν δύναται νὰ ἀντικρύσῃ τὸ μέγεθος τῆς συμφορᾶς. Ἀπέναντι αὐτῆς εἶναι συλλυπητήριος χειραψία. Διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ πᾶσα στιγμὴ παρερχομένη ἐπαυξάνει καὶ συμπληροῖ τὴν ἀπόγνωσιν, ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν ἵνα λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει τὸ ψήφισμα τοῦ Συνδέσμου τῶν οἰνοπαραγωγῶν καὶ τὰ ψηφίσματα τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων τῆς νήσου καὶ μελετῶσα τὰ ὑπὸ τύπον εὐχῆς διατυπωθέντα αὐτῇ αἰτήματα, σπεύσῃ καὶ σώσῃ τοὺς εἰς τὸν ὠκεανὸν τῆς οἰκονομικῆς δυστυχίας πνιγομένους ἀποκλήρους τούτους καὶ ἂν ἀποδειλιᾷ νὰ τείνῃ αὐτοῖς αἰθερίαν τὴν χεῖρα, ἂς τείνῃ τὴν ῥάβδον της, ὅπως ἀνασύρῃ ἐκ τοῦ καταποντισμοῦ. Πᾶσα στιγμὴ παρερχομένη θὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα σκληρὰ καὶ μὴ ἀναμένωμεν ὁμοίαν φωνὴν μὲ τὴν ἐν Ῥαμᾷ ἐκ Λευκάδος!! Θὰ παρακαλέσω θερμῶς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία, ὡς εἶπον, ἔδειξε περισσὴν τὴν καλωσύνην αὐτῆς καὶ τὴν προθυμίαν, ἰδιαιτέρως δὲ ἱκετεύω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως δι’ οἱουδήποτε τρόπου καὶ μέσου κρίνῃ σκοπιμώτερον, δι’ οἰκονομικοῦ συνδυασμοῦ ἢ ἄλλως πως σπεύσῃ καὶ σώσῃ τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ ὀλέθρου, τοῦ οἰκονομικοῦ, εἰς ὃν εὑρίσκονται. Διότι ἐὰν ἦτο δυνατὸν κυβερνητικὴ ἀντίληψις ἢ βλέμμα ὑπουργικὸν νὰ ἔβλεπε τὴν κατάστασιν ταύτην, ἀσφαλῶς θὰ ἦτο περιττὴ πᾶσα ἐκ μέρους μου περιγραφὴ τῆς καταστάσεως. Εἰς ἐμὲ ἀπολείπει ἡ ἀπαιτουμένη δύναμις, ἵνα τὴν περιγράψω. Ἴσως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ἀντελήφθη ἰδίοις ὄμμασι τὴν κατάστασιν ταύτην, θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληροφορήσῃ ὑμᾶς καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἐπαρκέστερον. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ δὲν νομίζω ἄσκοπον, ἢ μᾶλλον θεωρῶ ὑποχρέωσιν νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι οἱ ἁρμόδιοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνετέθη τὸ ἔργον τῆς κυβερνητικῆς ἀντιλήψεως, πλὴν δύο, τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Νομάρχου κ. Γκιτάκου καὶ τοῦ μηχανικοῦ Λευκάδος κ. Βεργιανίτη, οἱ ὁποῖοι ὁμολογουμένως οὔτε κόπων, οὔτε μόχθων ἐφείσθησαν, ἵνα ἐν καιρῷ χειμῶνος βαρυτάτου καὶ ὑπὸ ἐπικινδυνωδεστάτην συγκοινωνίαν μεταβῶσιν ἀπὸ καλύβης εἰς καλύβην, παρηγορήσωσι καὶ ἐνθαρρύνωσι τοὺς παθόντας, οἱ ἀστυνόμος καὶ ταμίας καὶ λοιποὶ ἔδειξαν περίφρονα ἀδιαφορίαν, καὶ διὰ τῆς συμπεριφορᾶς διεκωμῴδησαν καὶ τὴν προθυμίαν καὶ τὰς θυσίας τῆς Κυβερνήσεως, κινήσαντες οὕτω τὴν ἀγανάκτησιν καί τῶν παθόντων καὶ παντὸς ἐντίμου πολίτου.

§13Β. ΠΟΥΛΙΑΣΗΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου Πινακοχωρίου Λευκάδος.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Βέρροιος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ συνδέσμου τῶν τεχνιτῶν ὑποδηματοποιῶν.

§15Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν σύστασιν τοῦ Σωματείου τούτου.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Α. Τ. Μπασιᾶς ὅπως ὑποβάλῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Σάμης.

§17Α. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Σάμης, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται ἕνεκεν τῆς καταστροφῆς τοῦ τόπου των, ἕνεκεν τῆς ἐλλείψεως σιτηρῶν καὶ ἀλεύρων. Ζητοῦσι δὲ ὅπως τροποποιηθῇ ὁ φόρος, ὁ ἐπὶ τῶν ἀλεύρων. Ἐπίσης παραπονοῦνται ἕνεκα τοῦ περιορισμοῦ, ὁ ὁποῖος διενεργεῖται ὡς πρὸς τὴν μετανάστευσιν. Παρακαλῶ ὅπως ἡ τηλεγραφικὴ αὕτη ἀναφορὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§18Ν. ΧΑΡΙΤΑΤΟΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ παρακαλῶ νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου αὐτοῦ.

§19Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Τὸ τηλεγράφημα ἀπευθύνεται καὶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐλπίζομεν ὅτι θὰ μεριμνήσῃ ἡ Κυβέρνησις περὶ τῶν ἀναφερομένων.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποστέλλεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ κ. Α. Χριστόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Κιάτου Σικυῶνος.

§21Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος ἐπεσκέφθη τὰ μέρη ἐκεῖνα εἶναι ὑπὲρ πάντα ἄλλον εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τὰς ζημίας, αἱ ὁποῖαι ἐπεγένοντο λόγῳ τῶν πλημμυρῶν εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα. Οὐ μόνον ἡ ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Κιάτου Σικυῶνος, ἀλλὰ καὶ διάφοραι ἄλλαι ἀναφοραὶ ἐκ πάσης τῆς ἐπαρχίας ἐρχόμεναι, καταδεικνύουσιν ὅτι αἱ ζημίαι αἱ ἐπελθοῦσαι εἶναι μεγάλαι, διότι οὐ μόνον ὅλα τὰ πράγματα τῶν ἀτυχῶν αὐτῶν κατοίκων παρεσύρθησαν, ἀλλὰ καὶ αἱ οἰκίαι αὐτῶν κατέστησαν σχεδὸν ἄχρηστοι καὶ αὐτοὶ παραμένουσιν ἄστεγοι. Λοιπὸν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις ἀρωγός. Πρὸ παντὸς ὅμως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως διατάξῃ καὶ συνταχθῇ μελέτη διὰ τὴν διευθέτησιν τῶν χειμάρρων, ἵνα μὴ θρηνήσωμεν καὶ ἄλλα δυστυχήματα.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γαρδικιώτης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Κουτσαίνων.

§23Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον Κουτσαίνων διὰ ψηφίσματός του ἐξαιτεῖται τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ τὸ ἑξῆς ζήτημα. Ἀπὸ πενταετίας ἔχει ἀπαγορευθῇ ἡ βοσκὴ εἰς λειβάδια ἐκτάσεως δεκαπέντε (15) χιλιάδων στρεμμάτων, δηλ. εἰς ὅλα τὰ λειβάδια, εἰς τὰ ὁποῖα νέμονται τὰ ζῷα καὶ ἀπηγορεύθη ἄνευ σπουδαίου τινὸς λόγου. Οἱ κάτοικοι ἤδη ζητοῦσι ὅπως διαταχθῇ ἐπιθεώρησις τῶν λειβαδίων τούτων, καὶ ἂν ἐκ τῆς ἐπιθεωρήσεως ταύτης προκύψῃ ὅτι τὰ παράπονα αὐτῶν εἶναι ὀρθά, τότε νὰ ἀρθῇ ἡ ἀπαγόρευσις. Εὑρίσκω πολὺ δικαίαν τὴν αἴτησιν τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου Κουτσαίνων καὶ πιστεύω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας θὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του ταύτην.

§24Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ συνενῶ τὰς συστάσεις μου.

§25Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εὑρίσκω δικαιοτάτην τὴν αἴτησιν καὶ παρακαλῶ νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. βουλευτοῦ.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Θανόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κολλήγων Καραλὰρ Καρδίτσης.

§27Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κάτοικοι Καραλὰρ διαμαρτύρονται διότι οἱ ἐκεῖ τσιφλικιοῦχοι ἀρνοῦνται τὴν παροχὴν εἰς αὐτοὺς γαιῶν πρὸς καλλιέργειαν. Ὑπάρχει βεβαίως ὁ νόμος, ὁ ἐσχάτως ψηφισθείς, δυστυχῶς ὅμως οἱ χωρικοὶ ὡς καὶ τὰ κοινοτικὰ συμβούλια δὲν δύνανται τόσον εὐκόλως νὰ καταφεύγωσιν εἰς τὰ δικαστήρια, διότι ἡ δαπάνη εἶναι μεγάλη καὶ διότι παρεμβάλλονται μεγάλαι δυσκολίαι ἐκ μέρους τῶν τσιφλικιούχων. Διὰ τοῦτο καταφεύγουσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλοῦσιν ὅπως ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς διατάξῃ τὰς ἐκεῖ ἀρχάς, πρὸ παντὸς τὸν εἰσαγγελέα Καρδίτσης, ἵνα δι’ αὐτοῦ διαταχθῶσιν οἱ κύριοι αὐτοὶ καὶ παράσχωσι γαίας πρὸς καλλιέργειαν. Κατηγορήθημεν, κ. Πρόεδρε, ὅτι οἱ κολλῆγοι καὶ ἐν γένει ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ παρέχομεν πράγματα, ὥστε ἡ καλλιέργεια ἐν Θεσσαλίᾳ νὰ παρακωλύηται. Ἀντιθέτως πλὴν τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς, πλεῖσται ὅσαι παρόμοιαι ἀναφοραὶ ὑπάρχουσι κολλήγων, διαμαρτυρομένων ὅτι παρὰ τὴν ἐγκύκλιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, οἱ διάφοροι τσιφλικιοῦχοι διὰ παντὸς μέσου καὶ τρόπου προτιμῶσι ἢ νὰ πωλῶσι ἢ καὶ νὰ ἐνοικιάζωσι τὰς γαίας αὐτῶν καὶ λειβάδια, ἀρνοῦνται δὲ νὰ παράσχωσι γαίας πρὸς καλλιέργειαν. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη δίδει τὴν ἀφορμήν, ἵνα ἐπισήμως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διαμαρτυρηθῶμεν καὶ νὰ μὴ αἰτιώμεθα τοὺς κολλήγους, ἀλλ’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀρνοῦνται νὰ παράσχωσι γαίας πρὸς καλλιέργειαν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μπούσδρας ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§29Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, εἰς τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ ἡ αἴτησις αὕτη, ὅπως ἁρμοδίως ὑποδείξῃ εἰς τοὺς κ. κ. εἰρηνοδίκας ὄχι τίποτε ἄλλο, ἀλλὰ τὴν ἀκριβῆ ἐφαρμογὴν τῶν νόμων.

§30Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Τὸ ἴδιον συνιστῶ καὶ ἐγὼ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, καθόσον τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν. Οἱ ἰδιοκτῆται ἕνα σκοπὸν ἐπιδιώκουν, νὰ ἀποδιώξουν τοὺς χωρικούς, μὴ τυχὸν ψηφισθῇ ὁ νόμος περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ δι’ αὐτὸ ἀρνοῦνται νὰ χορηγήσωσι γαίας ἀπὸ τοῦδε. Αὐτὸ δὲν συμβαίνει μόνον εἰς τὸ Καραλάρ, ἀλλὰ καὶ εἰς πλεῖστα χωρία. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ἓν μέτρον.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Θανόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Παλαμᾶ Καρδίτσης.

§32Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐκ 5.000 κατοίκων ἀποτελουμένη κοινότης Παλαμᾶ, ἡ ὁποία εἶναι τσιφλίκιον δυστυχῶς, τελευταίως πιέζεται, δυνάμει μιᾶς ποινικῆς ἀποφάσεως, ἡ ὁποία ἐξεδόθη ὑπὸ τοῦ Πλημμελειοδικείου Καρδίτσης, ἐκ μέρους τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ ἡ ὁποία ζητεῖ νὰ καταργήσῃ ἔθιμον κρατοῦν ἀπὸ αἰώνων ὄχι μόνον ἐκεῖ, ἀλλὰ καὶ εἰς ὁλόκληρα τὰ ἐν Θεσσαλίᾳ τσιφλίκια. Οὕτω δυνάμει αὐτῆς ζητοῦν νὰ λάβουν τὸ τρίτον καὶ ἀπὸ τὴν ῥόβην, ἡ ὁποία ἁπλῶς καὶ μόνον σπείρεται διὰ δύο σκοπούς, ἀφ’ ἑνὸς νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς τροφὴν τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν αὐτῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἵνα παρασκευάζῃ τὰ ἐδάφη πρὸς καλλιέργειαν σίτου δι’ ἑπόμενα ἔτη. Εἰς ἄλλην ἐποχὴν διάφοροι ἰδιοκτῆται ὄχι μόνον δὲν ἐζήτουν νὰ λάβωσι τὸ τρίτον ἐκ τῆς ῥόβης, ἀλλὰ τοὺς παρεκάλουν καὶ μάλιστα παρεῖχον ὅλα τὰ μέσα νὰ καλλιεργήσωσι ῥόβην, διότι χρησιμεύει, ὡς εἶπον, εἰς τὸ νὰ προπαρασκευάζῃ τὸ ἔδαφος πρὸς καλλιέργειαν σίτου διὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη, ἤτοι ἀποτελεῖ τρόπον τινὰ μέσον λιπάσματος. Τελευταίως, ὡς εἶπον, ὁ ἰδιοκτήτης ἐκεῖνος δυνάμει τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς τῆς ποινικῆς ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου καὶ ἡ ὁποία δὲν ἐστηρίζετο εἰς τὸ ἔθιμον, τοῦ ὁποίου ζητεῖ τὴν κατάργησιν σήμερον, ἀλλ’ εἰς ἄλλον νόμον καὶ μᾶλλον βάσιν εἶχε τὴν κλοπήν, πιέζει ὁλόκληρον τὴν κοινότητα καὶ ζητεῖ νὰ λάβῃ τὸ τρίτον, κινεῖ δὲ ἐναντίον ὅλων αὐτῶν μηνύσεις, ἵνα δι’ ἄλλου μέσου καὶ διὰ τοῦ Πλημμελειοδικείου ζητήσῃ τὴν κατάργησιν τοῦ σπουδαίου αὐτοῦ ἐθίμου. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει ὅπως ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀποσταλῇ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα ἐξετασθῇ καὶ διοικητικῶς τὸ μέγεθος τῆς πιέσεως καὶ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα διαθέτει ὁ ἐκεῖ ἰδιοκτήτης πρὸς κατάργησιν ἐθίμου μιᾶς κοινότητος ἐκ 5.000 κατοίκων, διότι ἄλλως, ἐὰν ἐξακολουθήσουν αὐταὶ αἱ πιέσεις καὶ δὲν ληφθῇ μέτρον τι ἐπεῖγον διοικητικόν, ἀσφαλῶς καὶ δικαίως θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ἐξεγέρσεως μιᾶς κοινότητος ἐκ 5.000 κατοίκων.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ὁ κ. Δ. Μπούσδρας.

§34Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅπως ἡ ἀπόφασις αὕτη ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα καταδειχθῇ, ὁποία ἀδικία προσγίγνεται εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους. Διὰ τῆς μεθόδου μιᾶς ποινικῆς ἀποφάσεως ἐπιζητεῖται, ὅπως λύωνται διαφοραὶ καθαρῶς ἀστικῆς φύσεως, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ἐνώπιον τῶν ποινικῶν δικαστηρίων εἰς διάστημα ὀλίγων λεπτῶν τῆς ὥρας περατοῦται ὅλη ἡ ἀποδεικτικὴ διαδικασία, τὰ μέσα δὲ τὰ ἀποδεικτικὰ δὲν εἶναι ἐπαρκῆ, ἡ δὲ δικαστικὴ κρίσις δὲν ἔχει τὴν ἐπάρκειαν ἐκείνην καὶ τὴν ἀπαιτουμένην εὐρύτητα, ὥστε νὰ εἶναι ὀρθὴ καὶ σύμφωνος πρὸς τὰ πραγματικὰ γεγονότα. Παρακαλῶ καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως ἁρμοδίως ζητήσῃ τὴν προσκομιδὴν τῆς δικογραφίας διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γαρδικιώτης.

§36Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν καὶ θὰ ἑνώσω καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως ζητήσῃ καὶ μελετήσῃ ὄχι μόνον τὴν ἀπόφασιν αὐτήν, ἀλλὰ καὶ ἄλλας ποινικὰς ἀποφάσεις ἐπὶ διαφορῶν μεταξὺ κοινοτήτων καὶ ἰδιοκτητῶν. Καὶ ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι καὶ αὐτὸς θὰ πεισθῇ περὶ τοῦ παραδόξου τρόπου, καθ’ ὃν ἀπονέμονται τὰ δίκαια εἰς διαφορὰς τοιούτου εἴδους. Καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ ἀχθῇ εἰς νέας γενικωτέρας σκέψεις περὶ τῆς καθ’ ὅλου δικαιοσύνης τῆς χώρας.

§37Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε καὶ ἐγὼ θὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ἓν μέτρον, διότι ὁ ἰδιοκτήτης Παλαμᾶ δὲν θὰ ἀρκεσθῇ μόνον εἰς τοῦτο, νὰ δώσῃ δὲ μεγάλην προσοχὴν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Οἱ κ. κ. Ν. Ξηρός, Α. Χριστόπουλος καὶ Δ. Χατζηγιάννης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Νεμέας καὶ Στυμφαλίας. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Ε. Βελλιανίτης ὅπως καταθέσῃ ὑπόμνημα.

§39Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Καταθέτω ὑπόμνημα τοῦ Γ. Γιοχάλα, πληρεξουσίου τῶν κατοίκων Πάργας καὶ παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἀραβαντινὸς ἐπὶ τοῦ ὑπομνήματος τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν.

§41Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποστηρίζω θερμῶς τὸ ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη χθὲς εἰς τὴν Βουλήν. Εὑρίσκω ὅτι οἱ ἐν αὐτῷ ἐκτιθέμενοι λόγοι δικαιολογοῦσι πληρέστατα τὴν αἴτησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον οἱ 147 ἔφεδροι ἀνθυπολοχαγοί, ὅπως παραμείνωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀπελύθησαν. Τὰ οὐσιαστικὰ αἰτιολογήματα ὑπάρχουν ἀφ’ ἑνὸς εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι εἶναι πάντες οἱ καλλίτεροι ἀξιωματικοί. Ἔχουσι πάντες ἀφ’ ἑτέρου ἀπολυτήριον γυμνασίου, οἱ πλεῖστοι δὲ ἐξ αὐτῶν εἶναι φοιτηταὶ καὶ τελειοδίδακτοι τοῦ Πανεπιστημίου. Ἔχουσι καὶ πενταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ στρατεύματι. Ἔχουσιν ἐπὶ πλέον ὡς προσὸν τὸ γεγονὸς ὅτι ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἀντιστρατήγων προυτάθησαν καὶ ἐκρίθησαν ὡς ἱκανοὶ διὰ νὰ παραμείνωσι εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ εἶναι καὶ ἡ ἄλλη ἄποψις, ἡ ὁποία μὲ κάμνει νὰ ὑποστηρίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἡ ἀναφορὰ αὐτῶν τῶν ἐφέδρων ἀνθυπολοχαγῶν, διὰ λόγους δικαιοσύνης, ὀφειλομένης ἀπέναντι αὐτῶν, διότι αὐτοὶ ἀπομακρυνθέντες ἀπὸ πενταετίας ἀπὸ τοῦ σταδίου τῆς ἐπιστημονικῆς δράσεως αὐτῶν εἶναι σήμερον ἀνίκανοι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰ ἐπαγγέλματα, ἐκ τῶν ὁποίων ἀπεσπάσθησαν καὶ τὰ ὁποῖα ἐγκατέλιπον, διότι εἶχον τὸν ζῆλον καὶ τὴν θέλησιν καὶ ἀπέδειξαν ὅτι εἶχον καὶ τὴν ἀφοσίωσιν νὰ παραμείνουν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Καὶ αὐτὸ τὸ συμφέρον τοῦ στρατεύματος θὰ ἐξυπηρετηθῇ λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει τῆς ἀναφορᾶς, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ συνηγορῶ.

§42Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Συνιστῶ ἐπίσης τὴν ἀναφορὰν ταύτην ὡς δικαιοτάτην καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει ὅτι διὰ τῆς μὴ μονιμοποιήσεως τῶν ἀξιωματικῶν τούτων δὲν ἀδικοῦνται μόνον οὗτοι, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ στράτευμα, διότι στερεῖται ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον πεῖραν ἀπέκτησαν ἐπὶ ἔτη μακρὰ ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸν πόλεμον ἀπέκτησαν πολεμικὴν πεῖραν δι’ ἐξόχου δράσεως, ὡς τοὐλάχιστον βεβαιοῦσιν αἱ ἐκθέσεις τῶν διοικητῶν των καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων κρῖναν ἐθεώρησεν αὐτοὺς ἱκανοὺς προβιβασμοῦ καὶ μονιμοποιήσεως. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως δεχθῇ νὰ μονιμοποιηθῶσι καὶ οὗτοι, διότι ὑπάρχουσι κενὰ ἐν τῷ στρατεύματι πρὸς συμπλήρωσιν.

§43Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μονιμοποιήσῃ καὶ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν πάντα τὰ προσόντα.

§44Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εἰς ὅσα εἶπον οἱ κ. κ. συνάδελφοι, ἐγὼ ἓν θέλω προσθέσει· μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν ὑπάρχουν καὶ μερικοί, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐγκριθῆ ἀπὸ τὴν πρώτην θεώρησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων. Κατόπιν ἐπηκολούθησεν ἡ δευτέρα ἐξέτασις ἐπὶ τῇ βάσει παραπόνων ἄλλων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον προταθῆ πρὸς μονιμοποίησιν καὶ ἐπῆλθε σχετικὴ ἀδικία ἐκ τῆς δευτέρας αὐτῆς θεωρήσεως. Διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὴν πρώτην φορὰν ἐπροτάθησαν πρὸς μονιμοποίησιν, αὐτοὶ παρέμειναν χωρὶς νὰ μονιμοποιηθῶσι καὶ ἐμονιμοποιήθησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διὰ πρώτην φορὰν ἐμονιμοποιοῦντο. Νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον τὸ τοιοῦτον, διότι ἐὰν δὲν ἐγένετο ἡ νέα πρότασις, τότε πολὺ φυσικὸν αὐτοὶ θὰ ἐμονιμοποιοῦντο. Λάβετε δὲ ὑπ’ ὄψει ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐμονιμοποιήθησαν, εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον τραυματισθῆ κατὰ τὸν πόλεμον καὶ ἔδειξαν ἔξοχον διαγωγήν.

§45Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐγὼ θὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἀναφέρεται εἰς τὸ ὑπόμνημα τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν μονιμοποίησίν των. Αὐτοὶ ζητοῦν νὰ μονιμοποιηθοῦν, διότι ἐνεγράφησαν εἰς τὸν πίνακα Β. Ἐκ τοῦ πίνακος τούτου ἔλαβον τόσους, ὅσους ἐθεώρουν ἀναγκαίους διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν κενῶν τοῦ στρατεύματος, διότι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐγνωμάτευσεν ὅτι δὲν χρειάζονται ἄλλοι κατώτεροι ἀξιωματικοὶ πρὸς μονιμοποίησιν. Ἀλλ’ εἰς τοὺς μονιμοποιηθέντας ἀξιωματικοὺς συνέβη τὸ ἑξῆς ἄδικον, τὸ ὁποῖον καθ’ οἱονδήποτε τρόπον πρέπει νὰ ἐπανορθωθῇ. Αὐτοὶ ὑπηρέτουν εἰς τὸ στράτευμα ὡς ὑπαξιωματικός, τινὲς μὲν ὡς κληρωτοὶ τοῦ 1909, ἄλλοι δὲ ὡς ὑπαξιωματικοὶ ἀφυπηρετήσαντες, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν ἐκέκτηντο τὰ προσόντα πρὸς εἰσαγωγὴν εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ μετὰ δύο μῆνας ἀπὸ τῆς ἀποστρατεύσεώς των προσῆλθον καὶ πάλιν εἰς τὸ στράτευμα ὡς ὑπαξιωματικοί. Αὐτοὶ εἶχον τὴν πρόθεσιν νὰ παραμείνωσιν εἰς τὸ στράτευμα ὡς μόνιμοι ὑπαξιωματικοὶ καὶ ὑπέβαλον τοιαύτας δηλώσεις διὰ τῶν σωματαρχῶν των πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ εἶπον ὅτι ἡμεῖς θέλομεν νὰ ὑπηρετήσωμεν εἰς τὸ στράτευμα ὡς μόνιμοι ὑπαξιωματικοὶ καὶ νὰ προαχθῶμεν ὡς τοιοῦτοι. Αἱ ἀνάγκαι ὅμως τοῦ στρατεύματος ἐχρειάσθησαν αὐτοὺς δι’ ἀνώτερον βαθμόν, διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου ἀνθυπασπιστοῦ, εἰς ὃν καὶ προήχθησαν παρὰ τὴν θέλησίν των. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐὰν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι παρέμενον ὑπαξιωματικοὶ καὶ ἐκρίνοντο ὡς μόνιμοι ὑπαξιωματικοί, δὲν θὰ ἦσαν σήμερον ἀνθυπολοχαγοὶ μόνιμοι; Βεβαίως, ἀλλὰ διότι ἡ Πολιτεία τοὺς προήγαγεν εἰς τὸν ἀνώτερον βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου ἀνθυπασπιστοῦ, εἶναι δίκαιον νῦν νὰ ἀπομακρυνθοῦν ἀπὸ τοῦ στρατεύματος μετὰ πενταετῆ ὑπηρεσίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον των; Αὐτὸ εἶναι τὸ παράπονον αὐτῶν ἐπὶ τοῦ ὁποίου προκαλῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§46Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικῶς πρὸς ὅσα ὁ προηγούμενος συνάδελφος ὑπεστήριξεν, ὅτι οἱ ἐν λόγῳ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ ἀπώλεσαν ὅ,τι ἀσφαλῶς θὰ ἀπέκτων, ἂν θὰ ἐμονιμοποιοῦντο, τοῦτο εἶναι βεβαιωμένον καὶ δὲν θὰ εὑρεθῇ οὐδεὶς πρὸ δυσχερείας, ὥστε νὰ πείσῃ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς προέχει τὸ ζήτημα, ὑπάρχει ἀνάγκη εἰς τὸ στράτευμα ἀξιωματικῶν; Ἔχει συμφέρον τὸ στράτευμα νὰ κρατήσῃ καὶ αὐτούς, ὅπως ἐκράτησε καὶ ὅλους τοὺς ἄλλους ἐφέδρους ἀξιωματικούς; Ἐγὼ νομίζω ναί, διότι, ὅτι σήμερον ὑπάρχει ἀνάγκη ἀξιωματικῶν καὶ δὴ ἀνθυπολοχαγῶν εἶναι βεβαιωμένον ὑπηρεσιακῶς καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ. Κατὰ συνέπειαν τὸ στράτευμα ἔχει ἀνάγκην κατωτέρων ἀξιωματικῶν, διότι κατὰ τοὺς ἐπιεικεστέρους ὑπολογισμοὺς αἱ χηρεύουσαι θέσεις εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ ἰδίως, ὑπερβαίνουσι κατ’ ἀριθμὸν τὰς 1500. Κατὰ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν παρουσιάζεται ὑλικὸν ἄξιον νὰ πληρώσῃ μέρος τῶν πολλῶν χηρευουσῶν θέσεων, δὲν ἐννοῶ πῶς δικαιολογεῖται κάθε δισταγμός. Ἡ ὑπηρεσία ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς εὐκαιρίας αὐτῆς καὶ νὰ κρατήσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους ὅπως ἐκράτησε καὶ τοὺς ἄλλους ἀκριβῶς πρὸς τὸ συμφέρον τῶν στελεχῶν καὶ τῶν ἀναγκῶν τῶν παρουσιαζομένων καθημερινῶς εἰς τὸ στράτευμα καὶ δὲν νομίζω ὅτι περιττεύει πᾶσα συζήτησις καὶ δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ προσφεύγουν οἱ ἐνδιαφερόμενοι εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ζητοῦν νὰ ἀκουσθῇ ἐδῶ φωνὴ παρακαλοῦσα τὴν Κυβέρνησιν νὰ κρατήσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαιώματα νὰ παραμείνουν ἐν τῷ στρατεύματι, διότι παρέμειναν πέντε ἔτη συνεχῶς ὑπηρετοῦντες. Δὲν θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ προσφύγουν εἰς τὴν Βουλὴν ἵνα ἐκ τῆς Βουλῆς πεισθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ δώσῃ εἰς αὐτοὺς ὅ,τι δικαιοῦνται καὶ ὅ,τι ἔδωκεν εἰς τοὺς ἄλλους, ἀφοῦ αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία πρὸ παντὸς ἔπρεπε νὰ σπεύσῃ καὶ νὰ κρατήσῃ καὶ τούτους πρὸς συμπλήρωσιν τῶν στελεχῶν καὶ ἐπούλωσιν τῶν ἀναγκῶν, τῶν παρουσιαζομένων ἐν τῷ στρατεύματι. Δὲν γνωρίζω ποῖοι λόγοι ἠνάγκασαν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν νὰ σκέπτηται, ἂν ὄχι νὰ ἀρνῆται, νὰ κρατήσῃ καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ μᾶς πείσῃ ὅτι ὑπάρχει λόγος περὶ τῆς ἀποφάσεως ταύτης, διότι ἡμεῖς, οἱ ἀπασχολοῦντες τὴν Βουλὴν εἰς τὸ νὰ πείσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας εἶναι νὰ μονιμοποιήσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους, οὐδένα βλέπομεν λόγον δικαιολογοῦντα τὴν ἄρνησιν τῆς Κυβερνήσεως μέχρι τοῦδε νὰ προβῇ εἰς τοιαύτην ἀπόφασιν. Ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ στρατεύματος, ὁ ὁποῖος λόγος θὰ ὠφελήσῃ τὸ στράτευμα, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ ὑπηρεσία εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προαγάγῃ καὶ ἄλλους ἀξιωματικούς, καίτοι δὲν ἐδικαιοῦντο οὗτοι ἐπὶ τοσοῦτον, ὅσον οἱ περὶ ὧν πρόκειται τὴν ἑσπέραν ταύτην. Διότι ὑποθέτω ὅτι οὐδεὶς ἀγνοεῖ ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι προέρχονται ἀπὸ τὸ Σχολεῖον τῶν Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν, ὑπηρέτησαν ἐπὶ 5 ἔτη, ἔλαβον μέρος καὶ εἰς τὰς δύο ἐκστρατείας. Δὲν γνωρίζω τί ἄλλο προσὸν πρέπει νὰ ἔχωσι καὶ ποίους ἄλλους λόγους μεγαλυτέρους νὰ ἔχωσι δικαιολογοῦντας τὴν αἴτησιν τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται τὴν ἑσπέραν ταύτην.

§47ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὁμιλήσω ὑπὲρ τῶν ἀναφερομένων καὶ οὐχὶ κατ’ αὐτῶν. Ποιοῦμαι τὴν δήλωσιν ὅτι δὲν θὰ ἐκπληρωθῇ ὁ σκοπός των, καθ’ ὃν φαντάζονται, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸ στράτευμα καὶ θεωρῶ καλὸν νὰ τοῖς εἴπω ὅτι θὰ κάμουν καλὰ νὰ εὕρουν καμμίαν ἄλλην δουλειάν, διότι σταθερὰ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι νὰ μὴ μονιμοποιηθῶσιν οὗτοι, διότι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη αὐτῶν. Νομίζω ἐπὶ πλέον ὅτι προσῆκον εἶναι νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα ὑπὸ τύπον ἐπερωτήσεως εἰς τὴν Βουλὴν, μολονότι δὲν εἶναι προσῆκον νὰ ἀσχολώμεθα περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος καὶ νὰ πιστεύωσιν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι ὅτι δυνάμεθα νὰ τοὺς ὠφελήσωμεν.

§48Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀντελήφθην καλῶς τί εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως Νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη αὐτῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Ἐὰν ἡ ὑπηρεσία δὲν εἶχεν ἀνάγκην αὐτῶν, διατί τοὺς κρατεῖ ἐπὶ 5 ἔτη; Ἁπλούστατα. Ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία τοὺς ἐκράτησεν ἐπὶ πέντε ἔτη καὶ τοὺς ἐκράτησε διότι εἶχεν ἀνάγκην αὐτῶν. Δὲν βλέπω οὐδένα λόγον δικαιολογοῦντα, ὅτι ἐξέλιπεν ἡ ἀνάγκη. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν δηλοῖ κατηγορηματικῶς ὅτι δὲν ὑπάρχουσι θέσεις κεναί, δὲν δύναται νὰ μᾶς πείσῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη αὐτῶν. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νομίζῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη, ἕπεται ὅτι δὲν ὑπάρχουσι κεναὶ θέσεις. Τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν ἐσφαλμένας πληροφορίας. Ἐγὼ ἐπιμένω ὅτι ὑπάρχουσι πλέον τῶν 1.500 θέσεων ἀνθυπολοχαγῶν. Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει πῶς ἐξηγεῖται ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιμένοντος, ὅτι δὲν ὑπάρχει ὑπηρεσιακὴ ἀνάγκη; Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι ὑπάρχει μεγίστη ἔλλειψις κατωτέρων ἀξιωματικῶν καὶ δὴ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ. Ἐάν, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ὑπάρχωσι θέσεις κεναί, τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡ ἀναγραφὴ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀνθυπολοχαγῶν εἰς τὸν ὀργανισμὸν εἶναι πολυτέλεια περισσή, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν 1500 ἀνθυπολοχαγῶν εἶναι πολυτελὴς καὶ πρέπει νὰ διαγραφῇ ἀπὸ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ. Ἐγὼ ὅμως νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ διαγραφῇ, διότι εἶναι ὑπολογισμένος μὲ τὴν μεγαλυτέραν ἀκρίβειαν καὶ συνεπῶς ἐφ’ ὅσον παρίσταται ἀνάγκη ἐν τῷ στρατεύματι ἀξιωματικῶν, δὲν εὑρίσκω πῶς δικαιολογεῖται ἡ ἐπιμονὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἀξιωματικῶν. Ὁ δὲ τρόπος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι τρόπος δικαιολογῶν τὴν στάσιν τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, τοὺς ὁποίους οὕτω ἀπελπίζει. Αὐτοὶ γνωρίζουν τὴν ἐργασίαν των, αὐτοὶ γνωρίζουσι τὸ ἔργον των, δὲν εἶναι ἄεργοι, οὔτε παραμένουσιν εἰς τὸ στράτευμα, ἵνα σιτισθῶσιν ἐκ τοῦ στρατεύματος. Ἀλλὰ ἐὰν ἀναλάβωσιν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ στρατεύματι, βεβαίως τοῖς παρέχεται τὸ δικαίωμα νὰ ζήσωσι καὶ νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς ὅ,τι ἐδόθη καὶ εἰς τοὺς ἄλλους. Κατὰ συνέπειαν τὸ ὅτι πρέπει νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὸ ἔργον των δὲν εἶναι δικαιολογία ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καθόσον μέχρι τῆς χθὲς ὑπηρέτησαν ἐν τῷ στρατεύματι, οὗτοι καὶ ὑπηρέτησαν ἐπὶ πενταετίαν συνεχῆ, κατ’ ἀκολουθίαν, ἐπαναλαμβάνω, ἔχουσι καὶ οὗτοι δικαίωμα νὰ ζήσωσι καὶ δὲν πρέπει ἡ Πολιτεία νὰ ἀρνηθῇ εἰς αὐτοὺς ὅ,τι ἔδωκεν εἰς τοὺς ἄλλους.

§49Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σκοπιμότητα τῆς μονιμοποιήσεως τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, εἶναι μία διαφωνία, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐπιλυθῇ δι’ ἐπερωτήσεως. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἐγγραφῇ ἡ ἀναφορὰ ὡς ἐπερώτησις.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πετροπουλάκη, νὰ διατυπώσητε τὴν ἐπερώτησιν. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Δελμοῦζος, Σ. Θεοδωρόπουλος καὶ Σ. Σπυρομήλιος παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τί ἐνηργήθη ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Καργιάννης τοῦ Πραβίου, δι’ ἧς ἐζητεῖτο ἡ ἀπαλλαγὴ πληρωμῆς φόρου δεκάτης τοῦ 1913 ἕνεκεν τῆς καταστροφῆς τοῦ χωρίου των ἐκ τῆς εἰσβολῆς τῶν Βουλγάρων κατὰ τὴν ὑποχώρησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ ἐκ τοῦ Παγγαίου.

§51Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης δὲν ἐνηργήθη εἰσέτι ἀπολύτως τίποτε.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις ἀναβάλλονται δι’ αὔριον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§53Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως κλάσεών τινων τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου». Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου προτείνεται ἡ μείωσις τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν ἀλεύρων ἀπὸ δρχ. 15.95, εἰς ὃ ὅριον εὑρίσκεται σήμερον, εἰς δρχ. 12.50 κατὰ ἑκατὸν ὀκάδας εἰς τραπεζογραμμάτια.

§54Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κατάργησις τελεία νὰ γίνῃ.

§55Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν ἀλεύρων, εἰς ὃ ὅριον ἡ ἐλάττωσις αὕτη γίνεται διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου, ἡ Κυβέρνησις οὐδόλως ἐπιδιώκει τὴν κατάργησιν ἢ τὴν ὁπωσδήποτε μείωσιν τῶν δικαιωμάτων ὑπάρξεως τῆς ὑφισταμένης ἀλευροβιομηχανίας. Ὁ ὑποβιβασμὸς τοῦ δασμοῦ εἰς τὸ ὅριον, τὸ ὁποῖον τίθεται διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου ἀποτελεῖ τὴν προστασίαν τὴν δεδικαιολογημένως δυναμένην νὰ ἀξιωθῇ παρὰ πάσης βιομηχανίας. Ὅτε κατὰ τὸ 1907 ὁ δασμὸς τῶν ἀλεύρων ἀνεβιβάσθη εἰς τὰ ὅρια τὰ σημερινὰ τῶν δρχ. 15.95 κατὰ 100 ὀκάδας, ἡ τότε Κυβέρνησις ἀπέβλεψεν εἰς τοῦτο, πῶς νὰ παράσχῃ τὰ μέσα εἰς τὴν τότε ἀτελῶς ἐργαζομένην ἀλευροβιομηχανίαν ὅπως μεταβάλῃ τὰς μηχανικὰς ἐγκαταστάσεις τῆς βιομηχανίας αὐτῆς ἀπὸ ἀτελεῖς καὶ σχεδὸν ἀρχεγόνους εἰς τελειοτέρας, νὰ μεταβάλῃ δηλαδὴ τοὺς ἁπλοῦς πετρομύλους, οἱ ὁποῖοι καὶ οὕτως ἕως τότε λειτουργοῦντες ἐπήρκουν περίπου εἰς τὰς ἀνάγκας, εἰς κυλινδρομύλους συστήματος νεωτέρου μὲ ἀπόδοσιν κατὰ ποσὸν καὶ ποιὸν ἀνώτερον τοῦ ἄλλοτε. Ἀπὸ τοῦ 1907 καὶ ἐντεῦθεν μέχρι σήμερον ἡ μεταβολὴ αὕτη συνετελέσθη ἤδη, τὰ κεφάλαια δὲ τὰ ὁποῖα διετέθησαν πρὸς τοῦτο ἠδυνήθησαν ἐν μέρει ν’ ἀποσβεσθῶσιν, ἑπομένως καὶ ὁ δασμὸς ἐπετέλεσε τὸν κύριον προορισμόν, ὃν ἀρχικῶς εἶχε. Σήμερον οὐδεὶς πλέον συντρέχει λόγος ὅπως ἐξακολουθήσῃ παρεχόμενος εἰς τὴν βιομηχανίαν αὐτὴν δασμὸς προστατευτικὸς εἰς τοιοῦτον ὕψος, ὁ ὁποῖος καθιστῶν ἀκίνδυνον κάθε συναγωνισμὸν νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς αὐτὴν τὴν ὑπερτίμησιν τῶν τιμῶν εἴδους πρωτίστης καταναλώσεως δι’ αὐθαιρέτου καθορισμοῦ τῆς ἀξίας αὐτῶν εἰς βάρος τῶν καταναλωτῶν καὶ εἰς ὄφελος ἀποκλειστικῶς μιᾶς τάξεως, ἐνῷ εἶναι ἀπολύτως δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ζῶσα καὶ ἀκμάζουσα μάλιστα ἡ βιομηχανία αὐτὴ μὲ ὅρια προστασίας μικρότερα τῶν σήμερον ὑφισταμένων, μὴ ἐπιτρέποντα ὅμως τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς καταναλώσεως. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον περιέχει πρὸς τούτοις καὶ ἄλλας τινας διατάξεις ἀναφορικῶς πρὸς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τῶν πιτύρων, παρακαλῶ ν’ ἀποσταλῇ εἰς ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία νὰ παρακληθῇ ὅπως ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς μέχρι τέλους τῆς ἑβδομάδος, ὅπως δυνηθῶμεν κατὰ τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα νὰ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν.

§56Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Θὰ τὴν ὑποβάλῃ αὔριον καὶ νὰ καταργήσῃ τελείως τὸν δασμὸν τῶν ἀλεύρων, ἀφοῦ πεινᾷ ὁ κόσμος.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας —Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου 306 τῆς 11 Ὀκτωβρίου 1914 «περὶ τῶν ἀριθμῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ καὶ περὶ τῶν προβιβασμῶν αὐτῶν». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον). —Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ Δημοσίου καὶ Ἐθν. Τραπέζης περὶ ἐπεκτάσεως τῶν προνομίων αὐτῆς εἰς τὰς Νέας Χώρας». Ἄρθρον μόνον (Ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Γ. Λαμπρινόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου μόνου.

§58Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδήλωσα, κύριοι, νὰ λάβω τὸν λόγον ἵνα ὁμιλήσω δι’ ὀλίγων ἐπὶ τοῦ 3ου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 2ου τῆς συμβάσεως, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα: (Ἀναγινώσκει) «Ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν τὸ εἰς γεωργοκτηματικὰ δάνεια χορηγούμενον ὑπ’ αὐτῆς ἐτησίως ποσὸν ν’ ἀναγάγῃ εἰς 25.000.000 δρχ. Ἀναδέχεται ἐπίσης τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως θέσῃ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Δημοσίου μέχρι ἑτέρου ποσοῦ δραχμῶν 25.000.000 ἐπὶ τόκῳ 4% ἐτησίως διὰ τὴν παρὰ τούτου ὀργάνωσιν τῆς Γεωργικῆς Πίστεως ἅμα ὡς ἤθελον μειωθῇ διὰ καταβολῆς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου κατ’ ἴσον ποσὸν τὰ κεχορηγημένα ἤδη αὐτῷ παρὰ τῆς Τραπέζης προσωρινὰ δάνεια». Καὶ τοῦτο διότι ἔλαβον ἀφορμὴν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Διπλῆν Ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν ἵνα ἀναπτύξω ἐπερώτησιν σχετιζομένην πρὸς τὸ θέμα. Ἀληθῶς, ὅπως ὑπεστηρίχθη ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ σχεδίου νόμου παρὰ τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. Ὑπουργῶν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐθν. Οἰκονομίας, ὡς καὶ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. εἰσηγητοῦ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, ὁ προορισμὸς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἶναι κυρίως ἐκδοτικός. Ἐπειδὴ ὅμως ἦτο τὸ μόνον πιστωτικὸν ἵδρυμα ἐν Ἑλλάδι ὅταν συνέστη, ἠναγκάσθη νὰ πολλαπλασιάσῃ τὰς λειτουργίας αὐτοῦ καὶ νὰ καταστῇ καὶ Τράπεζα κτηματικῆς καὶ γεωργικῆς πίστεως. Προκειμένου ὅμως περὶ τοῦ κλάδου τούτου καὶ τῆς χορηγίας τῶν γεωργοκτηματικῶν δανείων, ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ταῦτα ἐδίδοντο καὶ χορηγοῦνται ἤδη πρὸς τοὺς γεωργοὺς καὶ κτηματίας κατεδείχθη πλημμελής. Τοῦτο ἄλλως τε παραδέχονται καὶ οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. Ὑπουργοὶ εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ Νομοσχεδίου, διότι ἀναφέρεται ἐν αὐτῇ. «Ἀλλ’ ἡ Τράπεζα μακρὰν κειμένη, ἔστω καὶ ὅταν διὰ τῶν ὑποκαταστημάτων της λειτουργῇ, οὔτε δύναται νὰ παρακολουθήσῃ οὔτε δύναται νὰ γνωρίσῃ τὸν ἰδιάζοντα τρόπον ἐνεργείας τοῦ κλάδου τούτου τῆς παραγωγῆς. Ἐξ ἐναντίας δὲ ἀδεξίως πολλάκις χειριζομένη τὴν ἐργασίαν ταύτην, λόγῳ αὐτοῦ τοῦ ἰδιαιτέρου χαρακτῆρός της, δημιουργεῖ πράγματα εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς, πιέζει τούτους ἀντὶ δὲ νὰ ὠθῇ τὴν γεωργίαν εἰς πρόοδον παρενοχλεῖ συχνότατα ταύτην, ἀστοχοῦσα τελείως εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν». Κυρίως τοῦτο ἤθελον ν’ ἀναπτύξω πρὸ τῆς Βουλῆς, ὅτι, ὅπως χορηγοῦνται σήμερον τὰ δάνεια, δὲν ἐξυπηρετοῦσι τὴν Γεωργίαν. Καθότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ δανειζόμενος δὲν λαμβάνει τὸ δάνειον ἐπὶ τῇ προσωπικῇ του πίστει μόνον, ἀλλὰ πρέπει νὰ συνοδεύηται καὶ διὰ τῆς συμμετοχῆς εἰς αὐτὸ δύο ἢ τριῶν ἄλλων. Ἐπίσης τυγχάνει γνωστόν, ὅτι τὸ χρηματικὸν ποσὸν τὸ λαμβάνουν μὲν ἀλληλεγγύως καὶ ὑποχρεοῦνται πρὸς τοῦτο, ἀλλὰ δὲν τὸ διαθέτουσι πρὸς κοινὴν καλλιέργειαν καὶ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ κτήματος, παρὰ ἕκαστος δι’ ἑαυτόν. Κατὰ τὴν ὥραν δὲ τῆς συνάψεως τοῦ δανείου συμφωνοῦσι μεταξύ των εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε καὶ πρὸς ἐκπλήρωσιν ἁπλῶς τοῦ ἀπαιτουμένου παρὰ τῆς Τραπέζης τύπου. Ὅταν λοιπὸν εἷς ἀθετήσῃ καὶ δὲν πληρώσῃ τὸ δάνειον ἢ μεταξὺ τῶν τεσσάρων συμβαλλομένων ἐκπληρώσῃ εἷς καὶ μόνον τὴν ὑποχρέωσίν του εἶναι ὑπόχρεως ν’ ἀποτίσῃ τὸ χρέος καὶ τὰ δικαστικὰ ἔξοδα καὶ τῶν τριῶν ἄλλων καὶ νὰ διαγραφῇ ἐκ τῶν πιστωτικῶν καταλόγων. Φαντασθῆτε τέσσαρας συνάπτοντας καλλιεργητικὸν δάνειον 800 δραχμῶν διὰ νὰ λάβῃ ἕκαστος ἀνὰ 200 δραχ. ὁποίας εὐθύνας καὶ ὑποχρεώσεις ἀναλαμβάνει ὁ εἷς, ὅταν οἱ τρεῖς καθυστερήσωσι τὴν ἀπότισιν τῆς ὀφειλῆς των. Ὑποχρεοῦται δηλονότι νὰ πληρώσῃ 600 δραχμὰς καὶ 100 δραχμὰς δικαστικὰ ἔξοδα κατὰ τὴν ἰσχύουσαν διαδικασίαν, τὴν στηριζομένην εἰς τὸν Νόμον ΒΥΞΑʹ, ὅστις ἐπεκύρωσε τὴν ἀπὸ 2 Νοεμβρίου 1903 σύμβασιν τῆς Τραπέζης μετὰ τοῦ Δημοσίου, εἰς τὸ ἄρθρον 3 καὶ ἐν τετάρτῳ ἐδαφίῳ τῆς συμβάσεως ἀναφέρεται: (Ἀναγινώσκει). «Ἡ ὑπὸ τοῦ ἄρθρ. 5 τοῦ Νόμου τῆς 16 Δεκεμβρίου 1861 προβλεπομένη κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 999 ἐδάφιον 1 καὶ 1003 τῆς Πολ. Δικονομίας προσωπικὴ κράτησις ἀπαγγέλλεται ἐπὶ ἀναφορᾷ τῆς Τραπέζης παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν ἀλλὰ πάντοτε μετὰ προηγουμένην κλῆσιν τοῦ ὀφειλέτου κλπ.». Ἂν δὲ γείνῃ καὶ ἀναγκαστικὴ κατάσχεσις τοῦ καρποῦ, ὡς ἐγίνοντο ἄλλοτε καὶ συχνάκις ὅταν ἦτο ἀσυγκόμιστος οὗτος μάλιστα καὶ ὑπεβάλλοντο οἱ ὀφειλέται εἰς ἔξοδα φυλάκων καὶ ἄλλα, ἂς ὑπολογίσῃ πλέον εἰς ποῖα ὕψη δυσθεώρητα ἀνήρχετο ὁ τόκος τῶν οὕτω πως ἐπισυναπτομένων δανείων. Καὶ διὰ τοῦτο ἠναγκάζοντο οἱ κτηματίαι νὰ προσφεύγωσιν ἐν γνώσει πλέον πρὸς τοὺς τοκογλύφους. Ἡ πλημμέλεια ἐξ ἄλλου τοῦ τρόπου τῆς χορηγίας τῶν γεωργοκτηματικῶν δανείων ἔγκειται ἐνίοτε καὶ εἰς τὴν μὴ ἀκριβῆ σύνταξιν τῶν πιστωτικῶν καταλόγων παρὰ τῶν λεγομένων συμβουλίων τῶν ὑποκαταστημάτων, τὰ μέλη τῶν ὁποίων εἶνε συνήθως τῆς ἐκλογῆς τῶν ἑκάστοτε διευθυντῶν αὐτῶν, καὶ δὲν εἶναι μέτοχοι, ὡς ἀπαιτεῖ τὸ καταστατικὸν τῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον συνετάχθη, ὡς γνωστόν, ὅταν συνέστη καὶ ὑπῆρχε τὸ Κεντρικὸν μόνον Κατάστημα καὶ δὲν ὑπῆρχον ὑποκαταστήματα. Διὰ τοῦτο βλέπομεν κἄποτε νὰ εἶναι πιστοῦχος διὰ ποσὸν 3 χιλιάδων δραχμῶν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει περιουσίαν καὶ νὰ μὴ εἶναι ὁ κάτοχος τοιαύτης ἐκ πολλῶν χιλιάδων ἢ νὰ εἶναι δι’ ἐλάχιστον ποσόν. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἠδύνατο νὰ ληφθῇ μέριμνα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ὑποδειχθῇ καταλλήλως εἰς τὴν Τράπεζαν, λαμβανομένων ταυτοχρόνως καὶ νομοθετικῶν μέτρων, ὅπως τὸ ποσὸν τῶν μελλόντων νὰ διατεθῶσι 25 ἑκατομμυρίων δραχμῶν ὑπὲρ τῶν γεωργοκτηματιῶν, γείνῃ καταλλήλως καὶ πρὸς ἀληθῆ ἐξυπηρέτησιν αὐτῶν, καὶ ὡς πραγματικὸν ἀντιστάθμισμα τῶν τόσων προνομίων, τὰ ὁποῖα παρέχει τὸ Κράτος πρὸς τὴν Ἐθν. Τράπεζαν. Καὶ μέχρις οὗ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἱδρυθῇ ἡ προαναγγελλομένη διὰ τῆς συζητουμένης συμβάσεως Γεωργικὴ Τράπεζα, ὀργανωθῇ δὲ καὶ παρ’ ἡμῖν ἡ Γεωργικὴ Πίστις διὰ τῶν Συνεταιρισμῶν. Καθότι ἡμεῖς φρονοῦμεν ὅτι θὰ βραδύνωσι τὰ ἱδρύματα ταῦτα νὰ συστηθῶσι, καὶ μέχρι τῆς συστάσεώς των, νὰ ληφθῶσι τὰ προσήκοντα μέτρα πρὸς διευκόλυνσιν τῶν γεωργῶν καὶ κτηματιῶν. Ἐξ ἄλλου πρέπει νὰ γνωσθῇ ὅτι ἡ ὀργάνωσις τῆς ἀγροτικῆς πίστεως δὲν εἶναί τι εὐχερὲς καὶ εὐκατόρθωτον. Καθότι, ὡς γνωστόν, αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι, αἵτινες δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ ὑπὸ γεωργικὴν ἔποψιν ἐπαρκῶς ἔχουν προοδεύσει, πρὸ τριετίας συνέστησαν πολυμελῆ Ἐπιτροπείαν ἐξ εἰδικῶν, τὴν ὁποίαν ἀπέστειλαν εἰς Εὐρώπην διὰ τὴν μελέτην ἀποκλειστικῶς τῶν διαφόρων συστημάτων ἀγροτικῆς πίστεως. Καὶ πρῶτον ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη ἐπεσκέφθη τὴν Ἰταλίαν, ἡ δὲ ἰταλικὴ Κυβέρνησις ἀντὶ νὰ ἀφήσῃ τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ περιέρχωνται καὶ ἐξετάσωσι τὰ πιστωτικὰ γεωργικὰ ἱδρύματα αὐτῆς, ἀνέθηκεν εἰς ἐπιτόπιον Ἐπιτροπείαν τὴν τοιαύτην μελέτην καὶ ἐξεδόθη τεῦχος ἐπίτηδες διὰ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἐπιτροπήν. Εἶτα αὕτη μετέβη διὰ τὸν εἰρημένον σκοπὸν εἰς Αὐστρίαν, Γερμανίαν, Γαλλίαν καὶ Ἀγγλίαν. Ἀνεφέραμεν τὸ παράδειγμα τοῦτο διὰ νὰ κατανοηθῇ ὁποίας δυσχερείας παρουσιάζει ἡ ὀργάνωσις τῆς ἀγροτικῆς πίστεως. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ καὶ ἀφοῦ συζητεῖται ἡ σύμβασις, ἤθελον ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ ἑτέρου τινὸς σχετικοῦ ζητήματος. Κατ’ ἐξαίρεσιν ἐφέτος οἱ σταφιδοκτήμονες εὑρίσκονται ὑπὸ ἰδιαιτέρους ἐντελῶς ὅρους ὡς πρὸς τὴν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων αὐτῶν. Ἀφ’ ἑνὸς ἐκ τῆς θεομηνίας καὶ λόγῳ τῶν βροχῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐκ τῆς μὴ διαθέσεως τοῦ προϊόντος αὐτῶν εἰς ἱκανοποιητικὰς ὁπωσδήποτε τιμάς, καὶ τοῦ παρεμπεσόντος οἰκουμενικοῦ πολέμου, ὅστις πολὺ ἐπέδρασεν εἰς τὴν ἀπρόσκοπτον ἐξαγωγὴν καὶ κατανάλωσιν τῆς σταφίδος. Ἠθέλομεν συστήσει ἵνα, εἰ δυνατόν, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἤρχετο ἀρωγὸς κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο πρὸς τοὺς σταφιδοκτήμονας διὰ νὰ δυνηθῶσι καὶ καλλιεργήσωσι τὰ κτήματά των, ἐπειδὴ λόγῳ τῆς καταστάσεως δὲν εὑρίσκουσι χρήματα παρὰ τῶν ἰδιωτῶν καὶ ἐμπόρων, ὡς ἄλλοτε, καὶ κινδυνεύουσι νὰ μείνωσι ταῦτα ἀκαλλιέργητα. Καὶ ἀναγνωρίζω ὅτι εἰς τὴν παροῦσαν σύμβασιν δὲν δύναται νὰ περιληφθῇ ὅρος προνοῶν ὑπὲρ ὡρισμένης τάξεως παραγωγῶν, ἀφοῦ τὸ Κράτος συμβάλλεται μετὰ τῆς Τραπέζης διὰ τὴν ἐν γένει παραγωγήν. Ἀλλὰ δύναται νὰ ληφθῇ πρόνοια δι’ ἰδιαιτέρας συμβάσεως καὶ νὰ χορηγηθοῦν δάνεια 40 ἢ καὶ 30 δραχ. κατὰ στρέμμα, ὡς ὑπεδείχθη δι’ ὑπομνήματος πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀπευθυνθέντος, ἐπὶ ἐγγυήσει τοῦ σταφιδοκάρπου ὅστις νὰ μὴ πωλῆται καὶ ἐξάγηται, ἂν δὲν προσαχθῇ πιστοποιητικὸν ὅτι ἐπληρώθη ἡ ὀφειλὴ πρὸς τὴν Τράπεζαν. Βεβαίως τὸ μέτρον τοῦτο θὰ συναντήσῃ καὶ δυσχερείας εἰς τὴν πραγματοποίησίν του, ἀλλ’ ὀφείλει τις νὰ ἀνομολογήσῃ ὅτι εἰς τὰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις λαμβάνονται καὶ ἔκτακτα μέτρα καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀφεθῶσιν εἰς τὴν τύχην των τόσαι χιλιάδες παραγωγικῶν πληθυσμῶν καὶ ἐπὶ ζημίᾳ ἄλλως τε τοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§59Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ ἀρχίσω ἀπὸ τὸ τελευταῖον, κύριοι, ἐπὶ τοῦ ὁποίου καὶ ἄλλοτε διεξήχθη συζήτησις συνεπεία ἐπερωτήσεως ἢ ἐρωτήσεως ἢ συστάσεως τοῦ κυρίου ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος βουλευτοῦ Δ. Γκλαβᾶ, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι. Εἶπον καὶ τότε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ προέλθῃ εἰς ἰδιαιτέραν συμφωνίαν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διὰ τῆς ὁποίας συμφωνίας θὰ ἀνελάμβανε νὰ προστατεύσῃ μόνον τοὺς σταφιδοκτήμονας εἰς τὸ νὰ δανεισθῶσι, διότι θὰ εἶχον δικαίαν ἀξίωσιν ἐξ ἴσου καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι παραγωγεῖς, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ μέριμναν καὶ δι’ αὐτοὺς καὶ τότε μάλιστα ἐτόνισα τὸ πρᾶγμα, ὥστε νὰ ἀφίσω νὰ πιστευθῇ ἀπὸ τοὺς πληθυσμοὺς αὐτούς, ὅτι δὲν θὰ λάβῃ μέριμναν ἡ Κυβέρνησις καὶ τότε ἤρχισαν νὰ παύωσι τὰ συλλαλητήρια, τὰ ὁποῖα εἶχον συγκροτηθῆ ἐπὶ σειρὰν ἡμερῶν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος καταβὰς ἀπὸ τοῦ βήματος βουλευτής, τῆς ἀσφαλείας δηλονότι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα θὰ ἔκαμεν εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας, ὑπεγγύου ὄντος τοῦ σταφιδοκάρπου, δὲν εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον χρήζει νομοθετικῆς μερίμνης, διότι παλαιότερος νόμος τοῦ 1897 διὰ διατάξεως παρεντεθείσης εἰς τὸν νόμον περὶ ἀσφαλείας τῶν πιστωτῶν ἀπὸ τῆς πονηρίας τῶν ὀφειλετῶν, ὥρισεν, ὅτι ἐὰν τὰ δάνεια, τὰ πρὸς καλλιέργειαν διδόμενα, ἐγγραφῶσιν εἰς οἰκεῖον βιβλίον ἀπὸ τῆς ἐγγραφῆς αὐτῶν ἐπιφέρουσι τὴν κατάσχεσιν τοῦ σταφιδοκάρπου, ὅστις ἑπομένως ἐὰν ἐκποιηθῇ ὑπὸ τοῦ ὀφειλέτου φέρει ἀποτέλεσμα, ὅτι ὁ ὀφειλέτης θεωρεῖται ὡς ὑπεξαιρέσας κατεσχημένον καὶ τιμωρεῖται μὲ φυλάκισιν ἑνὸς μηνός. Μεγαλυτέρα ταύτης ἐγγύησις ὑπὸ ἔποψιν ἀσφαλείας κατὰ τοῦ μέλλοντος νὰ πωλήσῃ τὸ πρᾶγμα ὑπέγγυον ἄνευ συγκαταθέσεως τοῦ δανειστοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ. Ἀλλ’ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐπὶ συστάσει τῆς Κυβερνήσεως, γενομένῃ μετὰ προσοχῆς, ἡ ὁποία ἐχρειάζετο νὰ γίνῃ, ἤρχισε νὰ διευκολύνῃ ἐφέτος τοὺς σταφιδοαμπελοκτήμονας, παρέχουσα ποσὸν 30 δραχμῶν κατὰ στρέμμα. Τώρα εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διευκολυνθῶσι, διότι ὑπάρχουσι πολλοί, οἱ ὁποῖοι καθυστεροῦσιν εἰς αὐτὴν τὴν Τράπεζαν.

§60ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§61Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θέλετε νὰ τοὺς διευκολύνῃ; ποῖος δανειστὴς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ δανείζῃ χρήματα εἰς τὸν καθυστεροῦντα παλαιότερα δάνεια πρὸς αὐτὸν καὶ ποία Κυβέρνησις εἶναι δυνατὸν νὰ πιέσῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὥστε ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ δανείζῃ εἰς τοὺς καθυστεροῦντας προηγούμενα; Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα δίκαιοι καὶ νὰ μὴ ὠθήσωμεν τὴν Τράπεζαν νὰ πράττῃ κἄτι τι ἀντίθετον εἰς τοὺς κανόνας, δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένωμεν. Τὸ ζήτημα εἶναι ῥιζικώτερον. Καὶ ἄλλοτε ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ θιγῇ ἡ ὑπερχρέωσις τῶν ὀφειλετῶν, ἐφ’ ὅσον ἐξακολουθοῦσι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνακύψωσιν οἰκονομικῶς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι πρόβλημα, τὸ ὁποῖον νὰ ἀπασχολῇ τὴν Ἑλλάδα μόνον αὐτό. Ἡ ὑπερχρέωσις τῶν ἀγροτικῶν ἰδιοκτησιῶν ἀπασχολεῖ ὅλους σχεδὸν τοὺς καταγινομένους μὲ τὴν γεωργικὴν οἰκονομίαν εἰς ὅλα τὰ μέρη. Καὶ περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ δὲν εὑρέθη ἀτυχῶς ἡ λύσις ἐκείνη, ἡ ὁποία νὰ ἐπιδοκιμασθῇ καὶ ἀπὸ τὴν ἐπιστήμην καὶ ἀπὸ τὴν πρᾶξιν. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἐκ τῶν εὐχερῶν ζητημάτων νὰ θέλωμεν νὰ καταστήσωμεν ἄξιον πίστεως ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἶναι ἤδη ὑπερχρεωμένος. Ἀλλὰ σοβαρὰ ὑπῆρξεν ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, τοῦ ἄρτι καταβάντος ἐκ τοῦ βήματος, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον μέρος, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον χορηγοῦνται τὰ γεωργοκτηματικὰ δάνεια, ὁ ὁποῖος εἶναι τοιοῦτος, ὥστε, ἐὰν ἐπέλθῃ καθυστέρησις, φυσικὴ ἄλλως τε, προκειμένου περὶ ἀγροτικῶν καλλιεργειῶν, ὑποκειμένων εἰς μεγαλειτέρους κινδύνους, φυσικὴ εἰς τόπους ἄλλους ἀκόμη, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι διωργανωμένα καὶ τὰ μέσα τῆς ἀσφαλείας κατὰ τῶν καταστροφῶν τῶν ἐκ τῶν στοιχείων τῆς φύσεως, κατὰ τῆς χαλάζης, κατὰ τῶν ἀσθενειῶν τῶν ζῴων, ὅπου ἔχουσι διωργανωμένην πλήρη ὑπηρεσίαν γεωργικήν, φυσικὴ ἑπομένως κατὰ μείζονα λόγον παρ’ ἡμῖν· τί γίνεται ὅμως, ὅπως ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς παρατήρησε; Ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐδανείσθησαν 300, 400 δραχμὰς καὶ οἱ ὁποῖοι ἔκαμον ἕνα στοιχειώδη συνεταιρισμόν, διότι ἦλθον 3 ἢ 4 καὶ ἔθεσαν τὴν ὑπογραφήν των καὶ ἔλαβον ὅσα ἐχρειάζετο ἕκαστος διὰ τὴν ἰδίαν αὐτοῦ οἰκίαν, ἐὰν καθυστερήσουν, ἢ ἐὰν καθυστερήσῃ εἷς ἐξ αὐτῶν, ἡ Τράπεζα δυνάμει εἰδικοῦ νόμου ψηφισθέντος ἀπὸ τοῦ 1903, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν πρόεδρον νὰ ἀπαγγείλῃ προσωπικὴν κράτησιν κατὰ τῶν καθυστερούντων ὀφειλετῶν. Ἐγείρεται λοιπὸν δίκη, ἡ ὁποία ἐπάγεται δαπάνας κολοσσιαίας κατὰ τῶν ὀφειλετῶν. Ἐὰν κατόπιν ἐπέλθῃ ἐκτέλεσις καὶ ἂν θέλουν νὰ πληρώσουν δὲν δύνανται νὰ πληρώσουν, διότι ποσὸν χρέους 300 δρ. ἀναβιβάζεται διὰ τῶν δικαστικῶν ἐξόδων εἰς 700 δραχ. καὶ ἐννοεῖται ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἀπολύτως νὰ πληρώσῃ τότε ὁ καθυστερῶν. Τὸ ζήτημα τοῦτο, κύριοι, ἔχει ἀπασχολήσει τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως πρὶν ἢ θίξῃ αὐτὸ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος. Ἤδη μετὰ τῆς Τραπέζης, καθ’ ὃν χρόνον διαπραγματευόμεθα τὰ τῆς συμβάσεως, ἔχομεν συμφωνήσει ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ εἰσαχθῇ νόμος διὰ τὰ δάνεια, τὰ μικρά, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ διαδικασία νὰ γίνηται εὐωνοτέρα. Καὶ ὁ νόμος οὗτος ἤδη ἐν σχεδίῳ ἔχει καταρτισθῆ. Θὰ ὑποβληθῇ δὲ λίαν προσεχῶς εἰς τὴν Βουλήν. Διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τούτου κατορθοῦται καὶ ἂν ἐπέλθῃ καθυστέρησις, ἡ ἐπιβάρυνσις, ἡ ἐκ τῆς καθυστερήσεως ἐπερχομένη εἰς τὸν ὀφειλέτην, νὰ εἶναι ἐλαχίστη. Ἔχω δὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι διὰ τοῦ νόμου τούτου πολλαὶ καθυστερήσεις, αἱ ὁποῖαι σήμερον εἶναι καθυστερήσεις ἀκούσιαι, καθυστερήσεις, αἱ ὁποῖαι πιέζουν τὸν ὀφειλέτην, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ὀφειλέτης νὰ ἔχῃ νὰ πληρώσῃ διπλάσιον σχεδὸν ποσόν, ὅσον ἀνέρχεται μετὰ τῶν δικαστικῶν ἐξόδων τὸ ἀρχικὸν δάνειον, πολλαὶ τοιαῦται καθυστερήσεις θὰ ἐκλείψουν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εἶναι εὐκολώτερον διὰ τοὺς καθυστεροῦντας νὰ δύνανται νὰ πληρώσουν εἰς τὸ μέλλον. Τώρα τὸ ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος περὶ τῶν συμβουλίων τῆς Τραπέζης, εἶνε ζήτημα ἐσωτερικῆς διοικήσεως τῆς Τραπέζης κατὰ τίνα τρόπον θὰ καταρτίσῃ τὰ συμβούλιά της, ὥστε νὰ λαμβάνῃ αὐτὰς τὰς πληροφορίας περὶ τοῦ ἀξιοπίστου προσώπου τινός. Θὰ ἦτο ὄχι ἀδύνατον, ἀλλὰ τὰ μάλα δυσχερὲς εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ θελήσῃ αὐτὴ νὰ καταρτίσῃ τὰ συμβούλια, τὰ κατὰ τόπους ἢ νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὴν Τράπεζαν ποῖα πρόσωπα πρέπει νὰ ἐμπιστεύηται διὰ νὰ τὰ ἔχῃ ὡς πραγματογνώμονας διὰ τὴν ἄσκησιν τῆς ὑποθηκικῆς πίστεως. Ὄχι μόνον θὰ ἦτο δυσχερές, ἀλλ’ ἴσως θὰ ἦτο καὶ ὀλισθηρόν, διότι θὰ ἠδύνατο ἡ Τράπεζα κατόπιν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις διεξῆγε τὰ τοιαῦτα, νὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι αἱ καθυστερήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὀφείλονται εἰς τὰς κακὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς αὐτήν.

§62Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Οἱ διευθυνταὶ τῶν ὑποκαταστημάτων νὰ μὴ εἶναι ἐντόπιοι.

§63Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Αὐτὸ εἶναι ζήτημα μεγάλο, ὡς ἐξεύρετε καὶ διὰ τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν.

§64Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπετε, κύριε Ὑπουργέ;

§65Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁρίστε.

§66Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ καταστατικόν, οἱ Σύμβουλοι τῆς Τραπέζης πρέπει νὰ εἶναι καὶ μέτοχοι, ὅταν δὲ ἐγένετο τὸ καταστατικόν, ἦτο μόνον τὸ κεντρικὸν κατάστημα, τὰ ὑποκαταστήματα δὲν ὑπῆρχον. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὑποχρεοῦνται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταστατικοῦ καὶ τοῦ νόμου νὰ εἶναι καὶ οἱ σύμβουλοι τῶν ὑποκαταστημάτων μέτοχοι καὶ πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος ἢ νὰ μεταβληθῇ τὸ καταστατικόν.

§67Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέψατε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι κάμνετε μίαν σύγχυσιν. Οἱ σύμβουλοι ἐδῶ εἶναι οἱ σύμβουλοι τῆς διοικήσεως, εἶναι τὸ ὄργανον τῆς διοικήσεως· οἱ σύμβουλοι τῶν ὑποκαταστημάτων δὲν εἶναι διοίκησις, εἶναι συμβουλάτορες, διὰ νὰ σᾶς τὸ εἴπω μὲ ἁπλᾶς λέξεις, εἶναι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δίδουν ἁπλῶς γνώμην. Αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶχον νὰ εἴπω, κύριοι βουλευταί.

§68Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Οἱ κύριοι σύμβουλοι πέρνουν τὰ χρήματα καὶ τὰ τοκίζουν εἰς τοὺς πτωχοὺς ὀφειλέτας μὲ ἑκατὸν τὰ ἑκατόν.

§69Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἡμεῖς, κύριοι, ὡς ὁ ἀξιότιμος βουλευτής, ὁ προλαλήσας, εἶπε, ζητοῦμεν νὰ ληφθῇ ἕν μέτρον νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὁ σταφιδικὸς κόσμος τὴν κατάστασιν, τὴν σημερινήν· διότι εἶναι ἀληθὲς ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν ὀφειλετῶν καθυστέρησαν, ἀλλὰ πρέπει κατὰ γενικὴν ἀρχὴν νὰ μὴ ἀποδίδηται ἡ καθυστέρησις εἰς κακὴν πίστιν, διότι πάντες γνωρίζομεν τὰς ἀπαιτήσεις τῆς πολιτείας, τὰς ἀπαιτήσεις τῆς οἰκογενείας, τὴν τοκογλυφίαν, ἡ ὁποία ἐμαίνετο καὶ μαίνεται ἤδη δυστυχῶς· ὅλα αὐτὰ ἐδημιούργησαν κατάστασιν τοιαύτην, ὥστε δυστυχῶς νὰ μὴ δύνανται νὰ ἀνταποκριθοῦν πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις αὐτὰς τῆς πολιτείας, τῆς οἰκογενείας, τῆς τοκογλυφίας. Δι’ αὐτὸ ζητοῦμεν ὅπως ἐξευρεθῇ τρόπος, ὥστε νὰ ἀνακουφισθοῦν αἱ τάξεις αὐταί, τῶν ὁποίων αἱ κτηματικαὶ περιουσίαι ἀσφαλῶς θὰ μείνωσιν ἐντελῶς ἀκαλλιέργητοι ἐὰν ἡ πολιτεία δὲν λάβῃ μέτρα ἰδίᾳ περὶ τῶν σταφιδικῶν τάξεων. Καὶ ἄλλοτε εἶπον καὶ ἤδη ἐπαναλαμβάνω, ὅτι διαβιβάζομεν τοὺς παλμοὺς τοῦ σταφιδικοῦ κόσμου ἰδίως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἂν καὶ δὲν ἀγνοοῦμεν τὰς ἀνάγκας τῶν τάξεων καπνοπαραγωγῶν καὶ τῶν τάξεων τῶν σιτοπαραγωγῶν, ὁμολογοῦμεν ὅτι μετὰ τῶν τάξεων τῶν σταφιδοπαραγωγῶν εἴμεθα εἰς μεγαλυτέραν ἐπαφὴν καὶ ὅτι αὐτῶν αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην νὰ διαβιβάσωμεν τοὺς παλμούς, συνεπῶς δὲν εἴμεθα μεμπτοὶ ἐὰν δεικνύωμεν ὅλην τὴν στυγνότητα τῆς καταστάσεως τοῦ σταφιδικοῦ κόσμου ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Βεβαίως, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁσαδήποτε μέτρα καὶ ἂν ληφθοῦν, δὲν θὰ εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἀρθῇ ἀπολύτως τὸ βάρος τοῦ σταφιδικοῦ κόσμου. Περὶ αὐτοῦ βεβαίως, κύριοι βουλευταί, οὐδεὶς ἀντιλέγει καὶ οὐδεὶς ἀντιπαρατηρεῖ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ πολιτεία, ἡ ὁποία, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀναγνωρίζει, ὡς γνώμονα πρὸ παντὸς ἔχει, ἰδίᾳ κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους τὴν σεισάχθειαν, θὰ ἦτο ἂν ὄχι πρόχειρον, ἂν ὄχι εὔκολον, θὰ ἦτο ὅμως πάντως δυνατὸν νὰ λάβῃ τοιοῦτον μέτρον, ὥστε ἐφ’ ὅσον ἤδη διοργανοῦται Κτηματικὴ Τράπεζα καὶ ὁ κόσμος, ὁ κτηματικός, ἀνέπνευσε, νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς τὸ αὐτὸ καθεστώς, οὕτως ὥστε καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης νὰ μὴ εἶναι εὐεργετικὰ διὰ τὸν κόσμον, τὸν κτηματικόν. Δὲν εἶμαι, κύριοι, σοσιαλιστής, οὐδὲ ζητῶ τὴν δήμευσιν τῶν περιουσιῶν τοῦ κόσμου, ἀλλ’ ὀφείλει καὶ ὁ κόσμος ἐκεῖνος, ὁ κτηματικός, ὁ προνομιοῦχος, τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς δὲν ἐδημιουργήθη οὐδ’ εἰς τὴν Σελήνην οὐδὲ εἰς ἄλλους κόσμους, ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐδημιουργήθη ἀπὸ αὐτούς, τοὺς ὁποίους ἐκμεταλλεύεται, ὀφείλει, λέγω, νὰ εἴπῃ ὅτι πρὸ παντὸς ἡ Πολιτεία πρέπει νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν καθυστερούντων, οἱ ὁποῖοι πρὸ παντὸς εἶναι ἄξιοι προστασίας. Ἤλθομεν τελευταῖον, κύριοι βουλευταί, λόγῳ τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἤλθομεν εἰς ἐπαφὴν καὶ συγκοινωνίαν μετὰ τῶν συμπολιτῶν μας, ἰδίως ἐπεσκέφθημεν τὴν Ἠλείαν. Δὲν γνωρίζω ποῖαι αἱ ἐντυπώσεις τῶν ἄλλων κ. κ. βουλευτῶν. Ἐγὼ ὅμως ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὁ λαὸς τῆς Ἠλείας δὲν εὑρίσκεται πλέον εἰς τοιαύτας οἰκονομικὰς περιστάσεις δυναμένας νὰ ἀντιμετωπισθοῦν ἄνευ ἀμέσου ἐπεμβάσεως τῆς Πολιτείας. Εἶναι ἀληθές, κύριοι, ὅτι εὑρέθησαν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐνεχυρίασαν τὸν δακτύλιον αὐτῶν διὰ νὰ ἀπολαύσωσι τὸν ἄρτον. Μοῦ ὡμολογήθη παρὰ πολλῶν ὅτι πολλοὶ εὑρίσκονται εἰς τοιαύτην οἰκονομικὴν θέσιν ὥστε ἔφθασαν εἰς ἀπόγνωσιν. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶμαι βέβαιος ὅτι γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶναι ὅτι, ἐὰν δὲν ληφθῇ μέτρον τοιοῦτον ὥστε νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν σημερινὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν θὰ μείνῃ ὁ κόσμος οὗτος τελείως ἀκαλλιέργητος καὶ τότε βεβαίως θὰ ἀποτελέσῃ τοῦτο ζήτημα δημοσίας τάξεως. Ἐπὶ πλέον, κύριοι, θὰ ὑπέβαλον πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὴν ἀσθενῆ γνώμην, ἐφ’ ὅσον αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ λάβωσι παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης δάνεια κτηματικά, ὅτι δύναται νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος τοιοῦτος ὥστε, δανειζομένων τῶν κτηματιῶν τούτων, τῇ ἐγγυήσει πάντοτε τοῦ Κράτους, νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν οὔτε νὰ πωλήσωσιν οὗτοι πρὸς τὸν Α ἢ Β ἔμπορον ἢ σταφιδέμπορον οὔτε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγοράσῃ οὗτος ἂν ὁ κτηματίας δὲν φέρῃ ἀπόδειξιν διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἀποδεικνύεται ὅτι ὁ κτηματίας ἐπλήρωσε τὸ δάνειον· διότι κατὰ τοιοῦτον τρόπον θὰ ἐξαναγκάσῃ τὸν κτηματίαν αὐτὸν νὰ πληρώσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τελευταίως ἔλαβε. Δὲν ἔχω, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὴν ἀξίωσιν ἡ γνώμη μου νὰ γίνῃ ἀσπαστὴ παρ’ ὑμῶν, τὸ ὑποβάλλω διότι τὸ αἰσθάνομαι καὶ τὸ ἀντιλαμβάνομαι καὶ ἐὰν βεβαίως ἐπεξετείνατε τὸ ταξείδιόν σας μέχρις Ἠλείας θὰ ἀντελαμβάνεσθε τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου καὶ θὰ ἐγίνεσθε διερμηνεῖς ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ τῆς ἀπογνώσεως ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ ἐκεῖ καὶ ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ζήτημα δημοσίας τάξεως. Ὑποθέτω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐν τῇ μερίμνῃ αὐτοῦ ὑπὲρ τοῦ σταφιδικοῦ κόσμου, θὰ ἐξεύρῃ τρόπον ὥστε νὰ μὴ μείνῃ μεγάλη περιουσιακὴ ἔκτασις τελείως ἀκαλλιέργητος ὑπὸ τὰς παρούσας οἰκονομικὰς τοῦ τόπου περιστάσεις.

§70Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Προκειμένης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης συμβάσεως εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον ἀνάγνωσιν, ἑπομένως μὴ ὑπολειπομένης ἢ μιᾶς μόνον ἀναγνώσεως, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω μικράς τινας παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι, νομίζω, ὅτι ἐντὸς τοῦ κύκλου τῆς συμβάσεως εὑρίσκονται, δύνανται δὲ νὰ ληφθῶσιν πρὸς πληρεστέραν ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον αὕτη ἐπιδιώκει. Τὸ ἓν σημεῖον ἀναφέρεται εἰς τὸν κύκλον τῶν πλεονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα ἡ Τράπεζα ἀναλαμβάνει νὰ παρέχῃ εἰς τὴν κοινωνίαν, ἰδίως εἰς τὴν γεωργικὴν κοινωνίαν. Νομίζω ὅτι διὰ διατάξεως εἴτε ἐν τῇ συμβάσει, εἴτε ἐν αὐτῷ τῷ νόμῳ θὰ ἔπρεπε νὰ περιληφθῇ ὅτι, ἐὰν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν ἔχει διατεθειμένα ὑπὲρ τῶν γεωργοκτηματιῶν τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα κατά τινα ῥῆσιν ἑτέρας συμβάσεως ὑποχρεοῦται νὰ διαθέσῃ, ἔχομεν δὲ ἐκ τοῦ παρελθόντος παράδειγμα ὅτι συμβαίνει τοῦτο καὶ ὅτι ἔμενον ἀδιάθετα τὰ τοιαῦτα ποσά, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπ’ ἐλάσσονι τόκῳ, θὰ ἔπρεπε τὴν διαφορὰν τοῦ τόκου τούτου νὰ τὴν εἰσπράξῃ τὸ Κράτος ἢ ἐάν ποτε γίνῃ συνεταιρισμός, τράπεζα συνεταιρική, νὰ ὑπάρξῃ εἷς, ὁ ὁποῖος νὰ δύναται νὰ ἔχῃ ἀγωγὴν διὰ νὰ εἰσπράττῃ τὴν διαφορὰν τοῦ τόκου, ἐὰν τὸ ποσὸν δὲν εἶναι ὁλόκληρον διατεθειμένον διὰ τὸν Α ἢ τὸν Β λόγον. Θὰ ἤμην καὶ ἐγὼ διατεθειμένος νὰ δεχθῶ, ἐπειδὴ τὰ πράγματα δὲν ἔχουσιν ὡριμάσει οὔτε ἐν τῇ Βουλῇ, οὔτε καὶ ἔξω τῆς Βουλῆς παρὰ τοῖς μελετῶσι τὰ ζητήματα, ὅτι τὰ ἀφορῶντα τὸν τρόπον τῆς διαθέσεως αὐτῶν τῶν πιστώσεων εἶναι μᾶλλον ζητήματα ἐσωτερικοῦ κανονισμοῦ, ἐσωτερικῆς διοικήσεως, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν διὰ τοιούτου χωρισμοῦ ἡ Τράπεζα νὰ παραβῇ τὴν σύμβασιν, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποβάλω τὴν σκέψιν περὶ ὀργανώσεως τῆς λειτουργίας βασιλικοῦ ἐπιτρόπου παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ. Κατὰ τὸ ὑπάρχον σύστημα οἱ βασιλικοὶ ἐπίτροποι δὲν ἐκτελοῦσι τὰ καθήκοντα αὐτῶν, ὅπως ἔπρεπε νὰ τὰ ἐκτελῶσι.

§71Ο. ΤΕΤΕΝΕΣ. Εἶναι γραφομηχαναί.

§72Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀκριβῶς ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Οἱ βασιλικοὶ ἐπίτροποι ἐξαντλοῦσι σήμερον τὸν χρόνον αὐτῶν μόνον ἵνα θέτωσιν ὑπογραφάς, ἀπέναντι τῶν ὁποίων ἐσοδεύουν, τῆς Τραπέζης δαπανώσης, ὁ εἷς 1500 δραχμὰς τὸν μῆνα, καθὼς ἔχω πληροφορηθῆ. Ἐννοεῖται ὅτι ἐκτὸς τούτου ὅτι εἶναι ἄτοπον τὸ γινόμενον καὶ δὲν γίνεται εἰς ἄλλο μέρος τοῦ κόσμου ἡ Τράπεζα ἀμέσως νὰ πληρώνῃ διὰ παρεχομένην ὑπηρεσίαν ἐκ μέρους ὀργάνου, τὸ ὁποῖον εἶναι ὄργανον τοῦ Κράτους διὰ τὸν ἔλεγχον, τὸν ὁποῖον ἀσκεῖ τὸ Κράτος ἐπ’ αὐτῆς, εἶναι ἄδικον καὶ πρὸς τὴν ὑπαλληλίαν. Νομίζω ὅτι ἡ Τράπεζα δὲν θὰ εἶχε λόγον νὰ ἀποκρούσῃ ὅπως τοῦτο τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον πληρώνει μόνον καὶ μόνον διότι οἱ βασιλικοὶ ἐπίτροποι δὲν θέτουσιν ἐπὶ πλακὸς τὴν ὑπογραφήν των, ἀλλ’ ἰδιοχείρως, νὰ εἰσάγηται ὡς ἔσοδον τοῦ Κράτους καὶ δι’ αὐτοῦ τὸ Κράτος νὰ ὀργανώσῃ μίαν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία νὰ ἀσκῇ τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τῆς Τραπέζης. Τότε πολλὰ παράπονα, ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἠκούσαμεν, δὲν θὰ ἀκούομεν, διότι διὰ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς καὶ ἡ Τράπεζα θὰ ἐφωτίζετο καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐφωτίζετο. Συμβαίνει δὲ καὶ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ἠκούσαμεν ἀπὸ τὸν κ. βουλευτὴν Ἀχαϊοήλιδος, ὅτι τὰ λεγόμενα γεωργοκτηματικὰ δάνεια δὲν γίνονται πρὸς γεωργοκτηματίας. Ἐπειδὴ εἶναι ὡρισμένου τύπου καὶ μὲ ὡρισμένον τόκον φαίνονται μὲν ὡς ὀφειλέται τῆς Τραπέζης διάφοροι μὲ τοιαῦτα γραμμάτια καὶ τοιοῦτον τόκον, αὐτὰ χαρακτηρίζονται ὡς γεωργικὰ δάνεια, οἱ λαμβάνοντες δὲ δὲν εἶναι γεωργοκτηματίαι. Αὐτὸ μόνον ὁ ὀφθαλμὸς τῆς Πολιτείας, ὁ βασιλικὸς ἐπίτροπος θὰ ἠδύνατο νὰ τὰ περιστείλῃ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὀργανώσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν. Δαπάνη οὔτε διὰ τὸ Κράτος θὰ ὑπάρξῃ, οὔτε διὰ τὴν Τράπεζαν, ὑπάρχει δὲ καὶ τώρα στάδιον συνεννοήσεως νὰ τελειώσῃ αὐτὸ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον γίνεται. Ὅ,τι πληρώνει ἡ Τράπεζα νὰ εἰσέρχηται ὡς ἔσοδον τοῦ Κράτους καὶ ἡ Τράπεζα νὰ ὀργανώσῃ μίαν ὑπηρεσίαν εἰδικὴν δι’ αὐτὴν τὴν λειτουργίαν. Ἐκτὸς τούτου θὰ ἐνόμιζον ὅτι θὰ ἦτο πρέπον μιὰ φορὰ ποῦ ἔχομεν τὸν νόμον τοῦ 1882, ὁ ὁποῖος ἀπαγορεύει τὸν ἀνατοκισμόν, εἶναι δὲ νόμος δημοσίας τάξεως, πλὴν ἂν γίνεται κατὰ σύμβασιν μετὰ τὴν λῆξιν ἢ δι’ ἀγωγῆς, θὰ ἦτο ὀρθὸν διὰ διατάξεως νόμου ἑρμηνευτικοῦ νὰ ὁρισθῇ ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1882 ἰσχύει καὶ διὰ τὴν Ἐθν. Τράπεζαν, διότι τὰ δικαστήριά μας ἔχουν ἑρμηνεύσει ὅτι ἡ Ἐθν. Τράπεζα αὐτὴ καὶ μόνη ἐξέρχεται τῶν ἄλλων ὑποχρεώσεων, αἱ ὁποῖαι ἀναγράφονται ἐκ πνεύματος δημοσίας τάξεως καὶ πνεύματος ἐμπεδώσεως μιᾶς ὡρισμένης ἠθικῆς τάξεως ἐν τῇ χώρᾳ. Καὶ τὴν ὑπόδειξιν ταύτην ποιοῦμαι διὰ τοὺς κ. εἰσηγητὰς τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως διὰ διατάξεως ἑρμηνευθῇ ὅτι αἱ περὶ ἀνατοκισμοῦ διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1882 ἰσχύουσι καὶ διὰ τὴν Ἐθν. Τράπεζαν, εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ ἑρμηνευθῇ τοῦτο, διότι τὰ δικαστήριά μας λέγουν ὅτι δὲν ἰσχύει, διότι ἡ Τράπεζα ἔχει συμβατικὸν καθεστὼς ἄλλο. Ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι τοιοῦτον τὸ πνεῦμα καὶ ὑποθέτω ὅτι καὶ ἡ Τράπεζα, ὅταν θέλῃ νὰ ἀνατοκίζῃ τὰς ἀπαιτήσεις της, δύναται νὰ συμμορφώνηται μὲ τοὺς ὅρους, τοὺς ἰσχύοντας δι’ ὅλους τοὺς πολίτας. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις θὰ εἶχον νὰ ὑποβάλω διὰ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει μέχρι τῆς βʹ ἀναγνώσεως.

§73Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνων ἀφορμήν, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἐκ τῶν ἀγορεύσεων τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐξ Ἀχαϊοήλιδος κ.κ. Λαμπρινοπούλου καὶ Γκλαβᾶ ἔχω νὰ προσθέσω ὀλίγας τινὰς παρατηρήσεις, συμπλήρωμα ἐκείνων τῶν σκέψεων τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων. Ὡς εἶναι γνωστὸν καὶ ἰδίᾳ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, τὰ καλλιεργητικὰ δάνεια εἰς τὰς κτηματικὰς περιφερείας καὶ ἰδίᾳ εἰς τὴν περιφέρειαν Τριφυλλίας καὶ Πυλίας γίνονται κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον, ὁ ὁποῖος δυνατὸν καὶ νὰ εἶναι ἄγνωστος εἰς πολλοὺς τῶν κ. συναδέλφων. Ἀπὸ τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου ἀρχίζουν οἱ σταφιδοκτηματίαι ἐπὶ ὑποθήκῃ τῶν κτημάτων των νὰ λαμβάνωσι πιστώσεις ἀπὸ τὸ ἐμπόριον τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων μέχρι τοῦ Αὐγούστου, ὁπότε γίνεται ἡ συγκομιδὴ τῆς σταφίδος. Κατὰ τὸν Αὔγουστον πληρώνει ὁ κόσμος ὁ σταφιδικὸς τὰ δάνεια πρὸς τὸ ἐμπόριον κρατῶν ἓν μέρος διὰ νὰ περάσῃ μέχρι τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ ἄλλου ἔτους. Ἀτυχῶς ἐδημιουργήθησαν συνθῆκαι ἐντελῶς ἐξαιρετικαί. Ἅμα τῇ ἐκρήξει τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου ὁ φόβος τῆς μὴ ἐξαγωγῆς ἐκ τῆς ἐπιστρατεύσεως, τὸ ἐκδοθὲν διάταγμα τοῦ δικαιοστασίου καὶ τρίτον ὁ φόβος τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἡ ἰδέα ὅτι θὰ ἐπέλθῃ πεῖνα καὶ πανικός, ἡ ἀόριστος αὐτὴ κατάστασις συνετέλεσαν νὰ μὴ πληρώσουν τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τὸ ἐμπόριον, τὸ ἐμπόριον πρὸς τὰς πιστωτικὰς Τραπέζας καὶ συνεπῶς ἔχει δημιουργηθῇ μία κατ’ οὐσίαν χρεωκοπία τοῦ ἐμπορίου. Ὡς ἐκ τούτου δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ δώσῃ τὸ ἐμπόριον ἐφέτος τὰς συνήθεις πιστώσεις, τὰς ὁποίας ἔδιδε κατ’ ἔτος. Οἱ κτηματίαι καθυστέρησαν τὰς ὀφειλάς των καὶ ἐπέρασαν καλὰ καὶ ἴσως περάσουν ἀκόμη ἕνα ἢ δύο μῆνας ἀνέτως, ἀλλὰ συνεπείᾳ τῆς ἐλλείψεως τῆς πίστεως ἀπέναντι τοῦ ἐμπορίου γεννᾶται ὄχι πλέον τὸ φάσμα τῆς μὴ καλλιεργείας, ὡς ἐτόνισαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἀλλὰ τῆς πείνης. Γνωρίζω ὅτι ἔχει δημιουργηθῇ μία ἐξαιρετικῶς ἀνώμαλος κατάστασις εἰς τὰ μέρη Τριφυλλίας καὶ Πυλίας, ὥστε, ἂν δὲν ληφθῇ ἓν ἐξαιρετικὸν μέτρον διὰ τὸ ἔτος 1915, πιστεύσατε, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅτι θὰ ἔχωμεν ζήτημα δημοσίας τάξεως. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὅταν ἐξαντληθῶσιν ἐντελῶς οἰκονομικῶς, παρὰ νὰ ζητήσουν δι’ ἐκτρόπων σκηνῶν τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως καὶ νὰ ἀναγκασθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ τότε εἰς δαπάνας πρὸς πρόληψιν τοῦ κακοῦ διὰ νὰ μὴ προβῇ εἰς λυπηρὰ μέτρα. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν ὅπως ἐξαιρετικῶς διὰ τὸ ἔτος 1915 γίνῃ εἷς συνδυασμὸς τοιοῦτος, ὥστε νὰ παρασχεθῶσι μικρὰ καλλιεργητικὰ δάνεια καὶ ἀποσοβηθῇ ἡ ἐπαπειλουμένη πεῖνα. Εἰδικῶς αἱ ἐπαρχίαι Τριφυλλίας καὶ Πυλίας καὶ ὅλα τὰ σταφιδοφόρα μέρη διατελοῦσιν ὑπὸ τοιαύτας οἰκονομικὰς συνθήκας, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωσιν οὔτε 10 δρ. κατὰ τὸν μῆνα Ἀπρίλιον ἢ Μάϊον καὶ πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἓν μέτρον ῥιζικόν, διότι ἐκεῖνο τὸ ἑκατομμύριον, τὸ ὁποῖον ἐδόθη εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς ἐπὶ ἀλληλεγγυήσει δὲν εἶναι ἀρκετὸν καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ γενικώτερον μέτρον, διότι θὰ ἔχωμεν ζήτημα δημοσίας τάξεως.

§74Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐκεῖνο εἶναι διὰ τὸν σῖτον.

§75Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Γεννᾶται τὸ ζήτημα τοῦ θείου καὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ· ποῦ θὰ τὰ εὕρωσι;

§76Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν;

§77Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ.

§78Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπετε ὅτι οἱ κτηματίαι ἐπῆραν τὸν σταφιδόκαρπον, ὅτι ἐκ τῆς ἀορίστου καὶ ἀδήλου καταστάσεως φοβούμενοι μήπως γίνῃ ἐπιστράτευσις δὲν ἐπλήρωσαν τοὺς ἐμπόρους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀτυχεῖς, διότι καὶ αὐτοὶ δὲν ἐπλήρωσαν τὰς Τραπέζας καὶ εἶναι πιθανὸν νὰ κηρυχθῶσιν εἰς πτώχευσιν. Ἀλλ’ ἀφ’ οὗ δὲν ἐπλήρωσαν τοὺς ἐμπόρους καὶ ἐκράτησαν τὸ τίμημα, διατί μὲ αὐτὸ δὲν καλλιεργοῦσι; Διότι ἂν ἔδιδαν εἰς τὸ ἐμπόριον τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ τοὺς τὸ ξαναέδιδε καὶ θὰ καλλιέργουν· τώρα ποῦ δὲν τὸ ἔδωσαν διατί δὲν καλλιεργοῦσι;

§79Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως πολὺ καλὰ γνωρίζετε...

§80ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὰ ἔδωσαν· τί ἔγιναν οἱ παράδες;

§81Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. ... εἶχον τόσας οἰκονομικὰς πληγὰς, ὥστε εἶναι περίεργον πῶς ἀντέσχον ἕως τώρα.

§82Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς κατηνάλωσαν λοιπόν.

§83Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ποσὸν νομίζετε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἦτο; 500–600 δρχ.

§84Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ κατηνάλωσαν. Ἄν ὑποτεθῇ ὅτι τὸ Κράτος ἐφέτος θὰ εἰσηγηθῇ ἕνα νόμον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δώσῃ ἐγγύησιν καὶ ἐπαναλαμβάνεται ἡ ἱστορία τῆς καταναλώσεως κάθε χρόνον, τὸ Κράτος αὐτὸ θὰ ὀνομασθῇ Κράτος σωφρονοῦν; Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πρέπει νὰ τοὺς λέγωμεν τὰ πράγματα ὅπως εἶναι καὶ τότε σᾶς βεβαιῶ, ὅτι θὰ μάθουν καὶ οἱ ἴδιοι νὰ σκέπτωνται περὶ τοῦ ἑαυτοῦ των ὀλίγον καὶ νὰ μὴ ἐλπίζουν ὅτι τὸ Κράτος θὰ τοὺς δώσῃ λεπτά. Τὸ Κράτος ἔχει καθήκοντα ὡρισμένα....

§85Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ ἀπὸ πολιτικοῦ πνεύματος· ὁμιλῶ ἀπὸ τοῦ αἰσθήματος....

§86ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὔτε ἀπὸ οἰκονομικοῦ ὅμως.

§87Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ὁμιλήσω ἀπὸ οἰκονομικοῦ πνεύματος....

§88ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι δά· διατί;

§89Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. ... Θέλω νὰ ὑποβάλω σκέψεις τινὰς διὰ νὰ σωθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι, εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω, διότι ἐργαζόμεθα πολλὰ χρόνια μὲ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, ὅτι θὰ πεινάσουν.

§90ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ εἴπομεν αὐτὸ καὶ ἄλλοτε, ὅτι ὅλος ὁ κόσμος θὰ πεινάσῃ.

§91Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τί ἔγιναν τὰ λεπτά, γνωρίζει ὅμως ὅτι δὲν ἦτο εὔκολον νὰ τὰ φυλάξουν, διότι ἔχουν οἰκογενείας, εἶχον τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας· πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξουν, ὥστε νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ἀνάγκας των μέχρι τοῦ Αὐγούστου;

§92Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε ὅτι καὶ ἐγὼ κατάγομαι ἐκ τοιούτων μερῶν καὶ γνωρίζω ὅτι γλῶσσα αὐτή, τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε μετῆλθον, εἶναι γλῶσσα δυσάρεστος διὰ τοὺς ἐκλογεῖς μου, ἀλλὰ πρέπει νὰ τοὺς εἴπωμεν ἅπαξ διὰ παντὸς τὴν ἀλήθειαν. Ἄν τοὺς εἴχομεν εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν ἀπὸ τὴν στιγμήν, ὅπου ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος ἦτο 600 καὶ 700 δρχ. καὶ τὰ ἑκατοστάρικα συνήθως ἐχρησίμευον διὰ νὰ ἀνάβωσι τὰ σιγάρα, δὲν θὰ εὑρίσκοντο εἰς τὴν σημερινὴν δυσάρεστον θέσιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ πιστωτικὸν ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον νὰ τοὺς δώσῃ παράδες ὅταν αὐτοὶ εἶναι καταχρεωμένοι.

§93Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ προβῆτε εἰς παρηγορητικὰς δηλώσεις, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ἕν ἐξαιρετικὸν μέτρον διὰ τὸ 1915, ὄχι ἐπ’ ἄπειρον, ὅπως προληφθῇ τὸ φάσμα τῆς πείνης καὶ τῆς δημοσίας τάξεως.

§94Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμον ἦτο νὰ συστήσω εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ δίδῃ δάνεια καὶ ἤρχισε πράγματι ἡ Τράπεζα νὰ δίδῃ, ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι δίδει εἰς ἐκείνους, περὶ τῶν ὁποίων εἶναι πεπεισμένη ἢ τουλάχιστον ἔχει πολλὰς ἐλπίδας νὰ τὰ πάρῃ πίσω.

§95Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ληφθῇ κἄποιο ἐξαιρετικὸν μέτρον καὶ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν θεωροῦνται πολὺ φερέγγυοι.

§96Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὑπάρχον νομοθετικὸν μέτρον εἶναι ἐπαρκές, ἀλλ’ ἡ Τράπεζα συλλογίζεται ὡς ἑξῆς: ἐὰν ὑπάρξῃ καθυστέρησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς στείλῃ ὅλους εἰς τὸ πλημμελειοδικεῖον. Γνωρίζετε ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔχει καὶ τὸ προνόμιον τῆς προσωπικῆς κρατήσεως. Θέλετε νὰ κάμῃ προσωπικὴν κράτησιν εἰς τοὺς γεωργοκτηματίας;

§97Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀσφαλῶς ὄχι.

§98Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν δὲν δύναται ἡ Τράπεζα νὰ εἴπῃ ὅτι, ἀφοῦ ἔχω αὐτὸ τὸ μέσον, τότε δύναμαι νὰ τοὺς δώσω χρήματα, διότι ἂν καθυστερήσουν 4–5 χιλιάδες ὀφειλέται, τοὺς στέλλω εἰς τὸ πλημμελειοδικεῖον καὶ εἰς τὰς φυλακάς.

§99Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται φυσικὰ περὶ τούτου, ἀλλ’ ἂς δώσῃ μίαν ἐγγύησιν γενναίαν τὸ Δημόσιον. Ἐγὼ εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ ὑποδείξω αὐτὰς τὰς σκέψεις μου, διότι νομίζω ὅτι μετὰ δύο μῆνας ἡ κατάστασις θὰ εἶναι ἀθλία.

§100ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅλου τοῦ κόσμου ἡ κατάστασις εἶναι ἀθλία.

§101Σ. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξαιρετικῶς εἰς τὰ σταφιδοφόρα μέρη ἡ κατάστασις εἶναι ἀθλιεστέρα, διότι τὰ ἄλλα μέρη ἔχουσι καὶ διαφόρους ἄλλας πηγὰς πλούτου. Εἶχον ὑποχρέωσιν, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ὑποδείξω τὰ πράγματα αὐτά, διότι μεθαύριον θὰ ἀναγκασθῆτε δι’ ἄλλου τρόπου νὰ τὸ κάμητε.

§102ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Ἐγὼ ὀλίγας λέξεις ἤθελον νὰ προσθέσω. Ἐκ τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 2 βλέπω ὅτι ὑποχρεοῦται ἡ Τράπεζα ἐκτὸς τῶν 25.000.000, τὰ ὁποῖα ἔχει δώσῃ εἰς τοὺς γαιοκτήμονας, νὰ δώσῃ ἄλλα 25.000.000 διὰ νὰ συστηθῇ μία πιστωτικὴ ἀγροτικὴ Τράπεζα. Σήμερον παρουσιάζεται τὸ ἑξῆς πολὺ σοβαρόν. Ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι ὁ λαὸς ἐν γένει ὁ ἀγροτικός, ὁ ζῶν ἐν τῇ ὑπαίθρῳ χώρᾳ, μαστίζεται ἀπὸ μίαν τρομερὰν τοκογλυφίαν. Ὑπάρχουσι βεβαίως πολλὰ μέσα νὰ κτυπηθῇ ἡ τοκογλυφία. Ἐν τῇ Ρουμανίᾳ εἶδον ἐγὼ ἀπόφασιν καταδικάζουσαν χωρικὸν νὰ πληρώνῃ 40 λεπτὰ καθ’ ἡμέραν διὰ χρέος 20 φράγκων.

§103ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. 700%!

§104ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Εἶδε τὸ Κράτος ἐκεῖνο ὅτι ἦτο ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ βαδίσῃ ἄλλον δρόμον, ἀλλὰ ἀποτέλεσμα πρακτικὸν δὲν εἶχε, διότι οἱ τόκοι ἐγίνοντο κεφάλαια καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἐσκέφθησαν ὅμως κατόπιν ὅτι πλησίον εἰς αὐτὸν τὸν νόμον ἔπρεπε νὰ κάμωσι καὶ μίαν ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Αἴφνης μερικοὶ κεφαλαιοῦχοι κατέθεσαν 5.000.000 δραχμῶν, ὑπεχρέωσαν δὲ ἐπίσης τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐπ’ ἀνοικτῷ λογαριασμῷ νὰ δίδῃ εἰς τὴν ἀγροτικὴν ταύτην Τράπεζαν 10.000.000 δραχμῶν μὲ 3½% ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Οὐχ ἧττον ὅμως καὶ μὲ αὐτὸ τὸ μέσον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης δὲν κατωρθώθη νὰ ἐκλείψῃ ἡ τοκογλυφία. Ἐψήφισαν κατόπιν ἕνα νόμον πολὺ σωτήριον, ὁ ὁποῖος ἦτο πολὺ ἀποτελεσματικὸς καὶ ὁ ὁποῖος ἔσωσε τὸν κόσμον, ἦτο δὲ ὁ ἑξῆς: Κάθε χωρικὸς γνωρίζων ἀνάγνωσιν καὶ γραφὴν ἠδύνατο νὰ συντάξῃ συμβόλαιον χρεωστικὸν 300 φράγκων μέσα εἰς τὸ δημαρχεῖον· ὁ ἀγράμματος μόνον μέχρι 200 φράγκων. Τὸ συμβόλαιον αὐτὸ συνετάσσετο εἰς τὸ Δημαρχεῖον, ὑπεγράφετο ἐκεῖ, ἐπάνω ὅμως εἰς τὴν λῆξιν τοῦ συμβολαίου ὑπῆρχεν ἡ ῥήτρα τοῦ ἐκτελεστικοῦ ἄνευ χαρτοσήμου, ὑπῆρχε δὲ ὑποχρέωσις εἰς τὸν Δήμαρχον νὰ ἐκτελῇ τὴν ἀπόφασιν ταύτην ἀμέσως. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον οἱοσδήποτε ἔχων μερικὰ χρήματα ἔλεγεν: ἀπὸ τὸ νὰ καταθέσω ταῦτα εἰς τὴν Τράπεζαν μὲ 2% ἢ 3%, καλλίτερον τὰ δίδω εἰς τοὺς χωρικοὺς μὲ 5% ἢ 6% χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς κίνδυνος, διότι ἔχω τὴν μεγίστην ἀσφάλειαν, ἔχω ἀπόφασιν δικαστικήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Δήμαρχος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ζητήσῃ τὴν ἐκτέλεσιν. Αὐτὸ τὸ μέσον κατέστρεψε τὴν τοκογλυφίαν. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι κατάλληλον νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐνταῦθα καὶ νὰ φωνάξῃ ἡ Κυβέρνησις τοὺς κεφαλαιούχους νὰ καταθέσωσι 3–4 ἑκατομμύρια καὶ νὰ τοὺς δώσῃ αὐτὸ τὸ προνόμιον τῆς Τραπέζης νὰ δανεισθῶσιν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐπ’ ἀνοικτῷ λογαριασμῷ μὲ 3–3½% καὶ νὰ δανείζωσι μὲ 6% καὶ νὰ ἀνοίξωσιν ὑποκαταστήματα εἰς πολλὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ δύνανται νὰ δέχωνται καὶ καταθέσεις, κατ’ αὐτὸν δὲ τὸν τρόπον θὰ ἐπήρχετο εἷς περιορισμὸς εἰς τὴν τοκογλυφίαν, ἡ ὁποία μαστίζει τὴν ὕπαιθρον χώραν. Σήμερον καταντᾷ νὰ ἀγοράζουν οἱ τοκογλύφοι ἕνα σάκκον ἀλεύρου ἀντὶ 45 φράγκων καὶ τὸν πωλοῦσιν ἀντὶ 55. Λοιπὸν πρέπει νὰ ληφθῇ μία πρόνοια διότι ὁ μεγάλος ἰδιοκτήτης καὶ ἂν δανεισθῇ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ ἂν πληρώνῃ κάτι τι περισσότερον, ἐκεῖνος εἶναι εἰς θέσιν νὰ προστατευθῇ καὶ μόνος του. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ ἔχομεν ἀνάγκην νὰ προστατεύσωμεν τὸν ἀγροτικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει ἄλλους προστάτας παρὰ ἡμᾶς. Αὐτὸ ἤθελον νὰ παρακαλέσω, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐλαμβάνετο πρόνοια νὰ ἱδρύετο μία ἀγροτικὴ Τράπεζα μὲ 3–4 ἑκατομμύρια μετοχικὰ καὶ μὲ 10.000.000 τῆς Ἐθν. Τραπέζης ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν πάντοτε τῆς Ἐθν. Τραπέζης.

§105Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν δύναται αὐτὸ νὰ γίνῃ μὲ τὴν σύμβασιν, τὴν παροῦσαν.

§106ΟΘ. ΤΕΤΕΝΕΣ. Ὄχι, διότι λέγετε θὰ δανείζωνται ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, καθ’ ὃν τρόπον ἐδανείζοντο καὶ μέχρι σήμερον. Ἔπρεπε νὰ ζητήσητε ἕνα κατάλογον, ἵνα ἴδωμεν ποῖοι ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐξεκοκκάλισαν τὰ 28 ἑκατομμύρια τῆς Τραπέζης. Θὰ ἴδητε ὅτι οὐδεὶς χωρικὸς ἔφαγεν οὐδὲ μίαν πεντάραν ἀπ’ αὐτά.

§107Ν. ΞΗΡΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ἤθελον νὰ κάμω διὰ νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐπὶ τῆς διατυπώσεως τῆς 2 παραγράφου τοῦ ἄρθρου 2, σχετικῶς μὲ τὸν τόκον ὑπερημερίας. Ἡ διάταξις, ὡς διετυπώθη, κεῖται ἀσαφής, ἀλλ’ οὕτω ἀσαφῶς κεῖται διατετυπωμένη καὶ εἰς τὴν παλαιὰν σύμβασιν. Ἐν τούτοις ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἰς τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα παρέχει διὰ γραμματίων καὶ τὰ ὁποῖα ἀνανεοῦνται εἰς τὴν λῆξιν, δηλαδὴ ἐξοφλεῖται τὸ παλαιὸν χρέος καὶ παρέχεται νέον, διότι προκαταβάλλεται ὁ τόκος καὶ ἓν μέρος τοῦ παλαιοῦ κεφαλαίου, ἡ Τράπεζα, λέγω, εἰσπράττει τόκον ὑπερημερίας κατὰ ἑρμηνείαν ἰδίαν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τὴν σύμβασιν. Ἤθελον ὁπωσδήποτε νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἵνα καθορισθῇ ὅτι εἰς τὰ τοιούτου εἴδους δάνεια νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἡ εἴσπραξις τόκου ὑπερημερίας, ἀλλ’ ἡ εἴσπραξις τοῦ νομίμου τόκου, διότι ἐπὶ τούτου γίνεται μία μεγάλη κατάχρησις. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει σας τὴν παρατήρησιν ταύτην, ὥστε νὰ ληφθῇ πρόνοια ἐν τῇ συμβάσει καθοριζομένου σαφῶς τοῦ πράγματος.

§108Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸν τόκον τὸν συμβατικὸν θὰ τὸν πληρώσῃ.

§109Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν εἶναι τόκος ὑπερημερίας αὐτός. Τοῦ παρέχει νέαν προθεσμίαν πρὸς πληρωμήν. Τὸ δάνειον ἀνανεούμενον γίνεται νέον τοιοῦτον καὶ δὲν ἐπιτρέπεται ἐπ’ αὐτοῦ ἡ εἴσπραξις τόκου ὑπερημερίας.

§110Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ θέσωμεν εἰς τὴν σύμβασιν διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἔχει ἡ ἔκθεσις.

§111Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον, διότι ἰδοὺ πῶς ἔχει τὸ ζήτημα. Πηγαίνετε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν μὲ ἕνα γραμμάτιον διὰ νὰ δανεισθῆτε καὶ ὁ διευθυντὴς τῆς Τραπέζης δὲν σημειώνει ἐπάνω τὸν τόκον 6%, ἀλλὰ τὸν τόκον τῆς ὑπερημερίας 8%. Τοῦτο δὲ εἶναι γραμμάτιον ἐξοφλήσεως παλαιοῦ χρέους καὶ συστάσεως νέου. Φρονεῖτε ὅτι θὰ εὑρεθῇ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος θὰ καταγγείλῃ τοῦτο;

§112Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐὰν γίνεται τοιοῦτόν τι, τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡ Τράπεζα δὲν ἐφαρμόζει τὴν σύμβασιν.

§113Ν. ΞΗΡΟΣ. Γίνεται καὶ πάντως εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τούτου εἴτε ἐν τῇ συμβάσει εἴτε ἐν τῷ νόμῳ.

§114Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἂν τοῦτο τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ δὲν θὰ εἶχε καμμίαν σημασίαν.

§115Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἔχει σημασίαν, διότι τόσον μεγάλη καὶ φανερὰ πλέον καταστρατήγησις δὲν εἰμπορεῖ νὰ γίνῃ.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Κρεστενίτης ἔχει τὸν λόγον.

§117Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Μεθ’ ὅσα εἶπον οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω εἰμὴ ὀλίγα τινά. Δὲν ζητοῦμεν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ληφθῶσι μέτρα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ βλάψωσι τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Ζητοῦμεν ἐξαίρεσιν καὶ μόνον διὰ τὸ τρέχον ἔτος 1915, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ δυνάμενοι νὰ χορηγοῦν δάνεια μικρὰ πρὸς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς διὰ νὰ καλλιεργοῦν τὰ κτήματά των ἀρνοῦνται, οἱ λεγόμενοι τοκισταί. Ἡ Ἠλεία σήμερον πάσχει δεινῶς, δύναμαι δὲ νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι πανθ’ ὅσα ἀνέφερον οἱ προαγορεύσαντες εἶναι ἀκριβέστατα. Ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι ἐν Ἠλείᾳ, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε καταδέχονται νὰ δανεισθοῦν καὶ οἱ ὁποῖοι σήμερον μεταβαίνουν τὸ ἑσπέρας εἰς τὰς διαφόρους οἰκίας καὶ μετ’ ἐντροπῆς ζητοῦν τὸ ½ τοῦ ἄρτου, τὸν ὁποῖον ἔχει ὁ ἰδιοκτήτης διὰ νὰ φάγῃ καὶ ζήσῃ. Εἶναι βεβαίως ἐξαιρετικὴ περίπτωσις. Δὲν δυνάμεθα ποτὲ ἡμεῖς νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ μέτρα αἰωνίως τοιαῦτα, ἀλλὰ διὰ τὸ τρέχον ἔτος, τὸ ὁποῖον εἶναι δυστυχὲς ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις, διότι ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος περιήγαγεν εἰς ἀπόγνωσιν τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου. Ζητοῦμεν λοιπὸν προσωρινὸν μέτρον διὰ τὸ τρέχον ἔτος. Ἐπειδὴ δὲ γνωρίζω ὅτι ἡ Ἀθηναϊκὴ Τράπεζα κατέχει 16 ἑκατομμύρια τῆς Ἑνιαίας, προτείνω ὅπως μὲ τὸν τόκον, μὲ τὸν ὁποῖον τὰ ἔχει ἡ Ἀθηναϊκὴ Τράπεζα, δοθοῦν τὰ χρήματα ταῦτα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ αὐτὴ τὰ δώσῃ εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, διότι τὰ χρήματα ταῦτα ἀνήκουν εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, δὲν ἀνήκουν εἰς τὴν Ἑνιαίαν. Οὕτως ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ πράξῃ. Ἐὰν δὲ οἱ κύριοι βουλευταὶ δὲν γνωρίζουν, οἱ κ. Ὑπουργοὶ γνωρίζουν ὅτι μέχρι τοῦδε εἴχομεν τρία κρούσματα στασιαστικὰ ἐν Ἠλείᾳ, ἑπομένως πρέπει νὰ λάβωμεν μέτρα, κύριοι, διότι, ὅτε τελευταίως μετέβην εἰς τὸν Πύργον, μοὶ διηγεῖτο εἷς πολίτης ὅτι ἐνῷ διήρχετο φέρων ὀλίγα πορτοκάλια ἀπὸ ἕνα μέρος, ποῦ ἐκάθηντο ἐργατικοί, τοῦ ἐφώναξαν· πορτοκάλια παίρνεις σύ, ἐνῷ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν νὰ φᾶμε ψωμί; Καὶ ὀλίγον ἔλειψε νὰ ἁρπάσουν τὰ πορτοκάλια. Εἶναι κατάστασις ἔκρυθμος, διότι δυστυχῶς ἐξακολουθοῦν καὶ αἱ βροχαὶ ἐπὶ ἕνα μῆνα καὶ ἀφῆκαν τοὺς ἀνθρώπους ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐργασίας. Οἱ ἄνθρωποι ὅταν πεινοῦν καὶ ὅταν πονοῦν κραυγάζουν· λοιπὸν πρέπει νὰ λάβωμεν τὰ μέτρα μας.

§118ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀρκεῖ νὰ μὴ τοὺς λέγωμεν ὅτι πεινοῦμεν καὶ πονοῦσι περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι πράγματι πεινοῦσι. Νὰ μὴ τοὺς ὠθήσωμεν εἰς τὴν ἀντίληψιν αὐτήν, ἐφέτος θὰ πεινάσωμεν ὀλίγον. Ἀλλὰ εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ πεινάσωμεν σχετικῶς ὀλιγώτερον ἀπὸ πολλὰ ἄλλα Κράτη, ὄχι μόνον τῶν ἐμπολέμων ἀλλὰ καὶ τῶν οὐδετέρων.

§119Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν λέγω τοὐναντίον, ἀλλὰ ἀφοῦ δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ἄλλα μέτρα, νὰ πάρωμεν τὰ 16 ἑκατομμύρια τῆς Ἀθηναϊκῆς Τραπέζης.

§120ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τί θέλετε νὰ κάμω, ἀφοῦ γνωρίζετε πολὺ καλῶς ὅτι δὲν ὑπάρχουν τὰ 16 ἑκατομμύρια εἰς τὰ ταμεῖα τῆς Ἀθηναϊκῆς Τραπέζης ὥστε νὰ τὰ πάρωμεν ἐφέτος;

§121Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Αὐτὸ δὲν ἐνδιαφέρει ἡμᾶς.

§122ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τί θέλετε λοιπὸν νὰ κάμωμεν;

§123Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀφοῦ δὲν δύνασθε νὰ ἐπιβληθῆτε εἰς τὴν Ἀθηναϊκὴν Τράπεζαν, καταργήσατε τοὺς δασμοὺς ἐπὶ τῶν ἀλεύρων καὶ τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ σίτου, διότι οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ ἐξασφαλίσουν τὸ ψωμί των. Ὅλοι οἱ Ἕλληνες ὡς βάσιν ἔχομεν τὸ ψωμί. Εἴμεθα συνειθισμένοι νὰ ζῶμεν λιτώτατα. Ζῶμεν μὲ ψωμὶ καὶ μὲ κρομμύδι, μὲ ψωμὶ καὶ μὲ ἐληές, μὲ ψωμὶ καὶ μὲ τυρί. Πρέπει νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους τὸ ψωμί. Νὰ μὴ τοὺς ἀφήσωμεν νὰ πεθάνουν ἀπὸ τὴν πεῖναν, διότι ἅμα πεθάνουν δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ εἰσπράξωμεν τοὺς φόρους. Ἡ κατάστασις εἶναι ἐξαιρετικὴ καὶ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος διὰ παμψηφίας τὴν ἔφερεν εἰς τὴν θέσιν αὐτήν. Ὁ δὲ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις τυγχάνει καὶ τέκνον τῆς Ἠλείας, ὀφείλει νὰ λάβῃ μέτρα ἐξαιρετικά, καταργουμένου ἀμέσως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν ἀλεύρων.

§124ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶμαι ἠναγκασμένος, κύριοι βουλευταί, νὰ λάβω καὶ πάλιν τὸν λόγον, ἵνα ἀπαντήσω εἰς τὸν φίλον μου βουλευτὴν ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος. Νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν κάμνομεν ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐξυπηρετεῖ τὰ γενικὰ συμφέροντα, ἐὰν εἰς τὰ παράπονα, τὰ ἀκουόμενα ὅτι πεινοῦμεν, ἐρχόμεθα οὐχὶ νὰ συστήσωμεν ὑπομονήν τινα, φυσικὴν τοὐλάχιστον ἕνεκα τῆς διεθνοῦς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, ἀλλὰ νὰ ἐνθαρρύνωμεν αὐτά, παριστῶντες ὅτι πεινοῦμεν περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ἀληθῶς πεινοῦμεν. Διότι χωρὶς νὰ ἀρνοῦμαι ὅτι θὰ δοκιμάσωμεν μεγάλας στενοχωρίας ἐφέτος καὶ τὸ εἶπον πρὸ καιροῦ, μολονότι αἱ στενοχωρίαι μας εἶναι μικρότεραι παρὰ αἱ στενοχωρίαι τῶν περισσοτέρων ἐκ τῶν οὐδετέρων Κρατῶν τῆς Εὐρώπης, δὲν εἶναι κἄν ἀκριβές, κύριοι, ὅτι τὸ ψωμὶ ἀνῆλθεν εἰς τοιαῦτα ὕψη, ὥστε πραγματικῶς νὰ βλέπωμεν τὸ φάσμα τῆς πείνης, τὸ τρομερόν. Ἡ τιμὴ τοῦ ψωμιοῦ ὑψώθη κατὰ μέτρον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντελῶς ἀνάλογον πρὸς τὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζομεν. Ἐὰν δὲν ἐλάμβανον πρόνοιαν ὅπως ἐφοδιασθῇ ὁ τόπος ἐγκαίρως μὲ σῖτον, ἐὰν τὸ Κράτος, βοηθούμενον καὶ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, δὲν ἀπεφάσιζε νὰ γίνῃ ἔμπορος καὶ σίτου, βεβαίως θὰ ἐτρώγαμεν τὸ ψωμὶ 1 δρ. καὶ 1.50 δρ. τὴν ὀκᾶ, ὅπως εἰς ἄλλα μέρη, ἀλλὰ δὲν ἐφθάσαμεν ἕως ἐκεῖ. Δὲν ἐννοῶ δὲ διατί ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ἐρχώμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ νὰ λέγωμεν: πεινᾶμε, πεινᾶμε, πεινᾶμε. Ὁ κ. βουλευτὴς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος εὑρίσκει ἓν μέσον εὔκολον πρὸς θεραπείαν τῆς καταστάσεως· δὲν ἀρκεῖται εἰς τὸν μετριασμὸν τοῦ φόρου τῶν ἀλεύρων, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγε σήμερον ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ προτείνει ἄλλο μέτρον εὐκολώτερον: διατί, ἐρωτᾷ, δὲν καταργεῖτε τὸν φόρον τοῦ σίτου, ὁπότε βεβαίως θὰ ἔχωμεν πλέον τῶν 10 λεπτῶν εὐθηνότερον τὸ ψωμί; Ἀλλ’ ὁ κ. βουλευτὴς δὲν λέγει σοβαρὰ πράγματα ὅταν συνιστᾷ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τοῦ σίτου καὶ δὲν ὑποδεικνύει διὰ τίνος μέσου θὰ ἀναπληρώσωμεν τὸ ἐξ αὐτοῦ εἰσόδημα τοῦ προϋπολογισμοῦ. Διότι δὲν ὑποθέτω νὰ ἀγνοῇ ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς δίδει ποσὸν 22–23 ἑκατομμύρια μὲ τὴν Νέαν Ἑλλάδα. Ποῦ θέλει νὰ εὕρωμεν τὰ 23 αὐτὰ ἑκατομμύρια; Θέλει νὰ θεωρήσωμεν τὸν φόρον αὐτὸν κεφαλικόν; Ἐγὼ πρῶτος τὸν ὠνόμασα τοιοῦτον ἢ μᾶλλον ἀπεδέχθην τὴν τοιαύτην ὀνομασίαν. Θὰ εἶναι εὐτύχημα ὅταν τὸ Κράτος δυνηθῇ νὰ καταργήσῃ τὸν φόρον τοῦ σίτου, διότι ἀπεδείχθη ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ φορολογία τοῦ σίτου δὲν ἐχρησίμευσε δι’ αὔξησιν οὐδὲ κατὰ ἓν ἑκατόλιτρον τῆς παραγωγῆς ἐν Ἑλλάδι, δὲν ἐχρησίμευσε δηλαδὴ ὡς προστατευτικὸς ὁ δασμός. Ὅταν ἀνατρέξητε εἰς τὰς στατιστικὰς, τὰς ὁποίας θὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τῶν ἀλεύρων, θὰ ἴδητε ὅτι ἀπὸ τὴν ἐποχήν, ποῦ ηὐξήθη ὁ δασμὸς τοῦ σίτου, ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ σίτου ηὐξήθη περισσότερον ἀπὸ τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι ὑπῆρξε περιωρισμένη ἡ παραγωγὴ τοῦ σίτου. Θὰ ἦτο ὡραῖον ἂν ἠδυνάμεθα νὰ καταργήσωμεν τὸν φόρον αὐτόν, ἀλλὰ ποῦ νὰ εὕρωμεν τὰ 23 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα μᾶς δίδει ὁ δασμὸς οὗτος; Ταῦτα ἐνόμισα ὅτι ἦτο ἀναγκαῖον νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μὲ τὴν συναίσθησιν ὅλης τῆς εὐθύνης μου. Ἰσχυρίζομαι καὶ πάλιν ὅτι ἂν καὶ θὰ διέλθωμεν ἡμέρας δυσκόλους, ἂν καὶ θὰ ἀντιμετωπίσωμεν στενοχωρίας μεγάλας, ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ εἶναι εὐτυχὴς διότι μέχρι σήμερον δὲν ἀντιμετώπισε μεγαλυτέρας δυσχερείας, τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζουν σχεδὸν ὅλα τὰ Κράτη τὰ οὐδέτερα τῆς Εὐρώπης. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν ἐμπολέμων καὶ διὰ τὸ ψωμὶ Κ ἢ ΚΚ, τὸ ὁποῖον τρώγουν εἰς τὴν Γερμανίαν ἢ τὴν Αὐστρίαν, ἀλλὰ λέγω διὰ τὰ Κράτη τὰ οὐδέτερα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν περιπλακῆ εἰς τὸν πόλεμον, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς θέσιν καλλιτέραν ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας καὶ τὰ ὁποῖα ἐν τούτοις οἰκονομικῶς ὑποφέρουν πολὺ περισσότερον ἀπὸ ἡμᾶς. Τὸ ἔλλειμμα τῶν Κρατῶν τούτων, ὅπως θὰ δειχθῇ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι ἀσυγκρίτως ἀνώτερον ἀναλόγως ἀπὸ ὅ,τι θὰ εἶναι τὸ ἰδικόν μας. Τὸ ἀναφέρω αὐτὸ διὰ νὰ δείξω ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῶν ἄλλων εἶναι πολὺ χειροτέρα ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας, καὶ ἀντὶ νὰ κάμωμεν τὸν σταυρόν μας καὶ νὰ λέγωμεν: δόξα σοι ὁ Θεὸς ποῦ δὲν ἐχειροτέρευσαν τὰ πράγματα περισσότερον: νὰ ἐρχώμεθα νὰ λέγωμεν ὅτι πεινοῦμεν καὶ ὅτι θὰ ἔχωμεν ἐπαναστάσεις, νομίζω ὅτι εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον οὔτε πρὸς τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων ἀνταποκρίνεται, οὔτε τὰ συμφέροντα τῆς χώρας ἐξυπηρετεῖ.

§125Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀναπόφευκτον ἀνάγκην νὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι δὲν δύναται νὰ καταργήσῃ τὸν φόρον τοῦ σίτου καὶ ζητεῖ ἐγὼ νὰ ὑποδείξω κατὰ ποῖον τρόπον νὰ τὸν ἀναπληρώσῃ· ἁπλούστατα νὰ θέσῃ φόρους εἰς ὅλα τὰ ἄλλα ἀνεξαιρέτως ἐκτὸς τοῦ ψωμιοῦ, διότι τὸ ψωμὶ εἶναι βάσις τοῦ Ἕλληνος. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι εἶδον πολλοὺς χωρικοὺς νὰ τρέφωνται μὲ ψωμὶ καὶ μὲ νερό, μὲ ψωμὶ καὶ μὲ ἐληές, οὐδεὶς δὲ λαὸς δύναται νὰ συντηρηθῇ τόσον λιτῶς ὅσον ὁ Ἑλληνικός. Δὲν λέγω ὅτι τὰ ἄλλα Κράτη δὲν πάσχουσι, πολλοῦ γε καὶ δεῖ, ἀλλὰ πρέπει νὰ φροντίσωμεν ἡμεῖς καὶ οἱ κυβερνῆται τῆς χώρας, ἰδίως ἡ Κυβέρνησις τῶν φιλελευθέρων πρέπει νὰ φροντίσῃ ὥστε ὁ λαὸς αὐτὸς νὰ μὴ ψοφήσῃ ἀπὸ τὴν πεῖναν. Ὁ λαὸς τῆς Ἠλείας διαβεβαιῶ τὴν Βουλὴν καὶ καυχῶμαι ὅτι εἶμαι βουλευτὴς τοῦ λαοῦ τῆς Ἠλείας, διότι ἀπὸ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας ἦλθον ἀποτυχών, ὄχι μόνον ἔδωκεν εἰς ἐμὲ παμψηφίαν, ἀλλὰ ἔδωκεν εἰς ὁλόκληρον τὸν συνδυασμὸν τῶν φιλελευθέρων, καὶ εἰς τοὺς 16. Συνεπῶς ἔχω τὸ θάρρος νὰ ζητῶ ἀπὸ τὸν πατέρα τῆς Ἠλείας, ὅπως εἶπεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅταν εἰσῆλθε τὸ πρῶτον εἰς τὴν Ἠλείαν κἄποιος χωρικὸς «νὰ μοῦ ζήσῃς πατέρα μου», ὅπως συστήσῃ εἰς τοὺς Ὑπουργούς του νὰ φορολογήσουν ὅλα τὰ ἄλλα εἴδη πλὴν τοῦ ψωμιοῦ.

§126Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐγὼ θὰ ἐπαναφέρω τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. συνάδελφος Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος. Τὰ συμβαίνοντα παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ εἶναι ταῦτα· ὑπάρχουν δάνεια πάγια διὰ συμβολαίων καὶ δάνεια προσωρινὰ διὰ γραμματίων. Τὰ γραμμάτια ταῦτα συνίστανται παρ’ ἑνὸς τῶν δύο ἐγγυητῶν καὶ λήγουν μετὰ προθεσμίαν ἓξ ἢ ἐννέα μηνῶν. Εἰς τὸ τέλος τῆς προθεσμίας ποῦ πρέπει νὰ ἐξοφληθῇ, ἀντὶ νὰ τὰ πληρώσῃ ὁ ὀφειλέτης, συντάσσεται νέον γραμμάτιον, ὡς ἂν ἐδίδοντο τὰ χρήματα καὶ ἐλαμβάνοντο νέα. Ἡ Τράπεζα πρέπει νὰ λάβῃ τὸν ἀρχικὸν τόκον 6%, ἀλλ’ ἀντὶ τούτου λαμβάνει τὸν τόκον τῆς ὑπερημερίας 8%. Αὕτη εἶναι ἡ παραβίασις τοῦ νόμου. Τοῦτο θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ θεραπευθῇ ἐὰν ἀντὶ γραμματίων συντάσσωνται συμβόλαια, τὰ ὁποῖα νὰ λήγουν μετὰ ἓξ ἢ ἐννέα μῆνας. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδισθῇ ἡ παραβίασις τῆς συμβάσεως.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. — Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διοικήσεως τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ τὰ ἑξῆς: — Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν φάρων». — Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ δαπάνης ἐκ δραχμῶν 110 χιλιάδων διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν ἐν Κερκύρᾳ Ἀνακτόρων τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως». — Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς πληρωμὴν ἄνευ προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας τῶν χρεῶν τῆς χρήσεως 1914». 2) «Περὶ ἐξελέγξεως καὶ ἐκδικάσεως ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου τῶν λογαριασμῶν τῆς διαχειρίσεως τῶν ὑπολόγων τῶν στρατιωτικῶς κατεχομένων χωρῶν». 3) «Περὶ ὁρκοδοσίας ἐπὶ τῶν ὑποθέσεων τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου». 4) «Περὶ κύρους ἐγγράφων συμβολαιογραφικῶν» καὶ 5) «Περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς καὶ τῆς ἐπανεξαγωγῆς ἐμπορευμάτων», τὸ ὁποῖον παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως κηρύξῃ κατεπεῖγον.

§129ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ βουλευταὶ, κ. κ. Ν. Ἀλεβιζᾶτος καὶ Σ. Ἰγγλέσης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῆς νῦν ὑφισταμένης νομοθεσίας περὶ διοικήσεως καὶ διαχειρίσεως τῶν φιλανθρωπικῶν καταστημάτων τῆς νήσου Κεφαλληνίας». — Τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως κλάσεών τινων τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου» ἀπήρτισα ἐκ τῶν βουλευτῶν κ. κ. Π. Ἀραβαντινοῦ, Π. Πολυχρονιάδου, Δ. Χατζηγιάννη, Π. Λαγοπάτη, Γ. Καφαντάρη, Μ. Στελλάκη, Δ. Γαλαβᾶ, Ι. Ἀθανασάκη, Λ. Κανάρη, Θ. Παπαϊωάννου καὶ Ι. Τρικούπη. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 7.45′ μ. μ.)