1914.11.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 60.

τῆς 29 Νοεμβρίου 1914.

(Σάββατον ὥρᾳ 5 καὶ 10′ μ. μ.).

(Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις· ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι τὰ μέλη τοῦ ἀδελφάτου τοῦ Κασσαβετείου Παρθεναγωγείου παρακαλοῦσιν ὅπως παραμείνῃ τὸ αὐτὸ καθεστὼς ἐν τῇ διοικήσει αὐτοῦ. Ὁ Γυμναστικὸς Σύλλογος Θεσσαλονίκης «Ἡρακλῆς» παρακαλεῖ ὅπως τῷ χορηγηθῇ οἰκόπεδον πρὸς ἐγκατάστασίν του. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσει καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ Θεοδώρου Μυλωνᾶ κατοίκου Πατρῶν.

§2Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῆς Χρυσούλας χήρας Δημητρίου Παλαμάτση.

§4Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Λαμβάνω τὴν τιμήν, ἵνα καταθέσω τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ παρακαλῶ, ὅπως ἀποσταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ κ. Κοσονᾶκος, ὁ κ. Χατζηγιάννης ἀπόντες. Ὁ κ. Σακελλαρίου ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν καπνεργατῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς.

§6Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἄν καὶ ἀπουσιάζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ καὶ ἁρμόδιος διὰ τὰ ἐν τῇ παρούσῃ ἀναφορᾷ παράπονα, ἐν τούτοις νομίζω, ὅτι δύναται ν’ ἀναπτυχθῇ αὕτη, διότι ἡ κατάστασις τῶν καπνεργατῶν ἐλπίζω ὅτι μεγάλως θὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι τὸ πλῆθος τῶν ὑπογραφῶν τῶν ἀναφερομένων, αἱ ὁποῖαι ὑπερβαίνουσι τὰς πεντακοσίας, ἀλλὰ τὸ περιεχόμενον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ τῶν ἁρμοδίων.

§7ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐπροκάλεσεν ἤδη.

§8Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἀληθῶς ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε διὰ δύο ὑπουργῶν μέτρα ὑπὲρ τῶν καπνεργατῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελον παρακαλέσῃ εἶναι νὰ στραφῇ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ τὴν ἀραίωσιν αὐτῶν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι εὐχερὴς, δύναται ὅμως νὰ ἐξοικονομηθῇ τὸ πρᾶγμα διὰ τῶν ὑπαρχόντων δημοσίων κτιρίων, εἰς τὰ ὁποῖα νὰ ἐγκατασταθῶσι προσωρινῶς τινὲς ἐξ αὐτῶν, διότι καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐν τῷ Καπνεργοστασίῳ εἶναι μέγας καὶ ἡ θνησιμότης αὐτῶν εἶναι δεκαπλασία τῆς παρατηρουμένης ἐν τοῖς ἄλλοις πληθυσμοῖς τῆς Ἑλλάδος κατὰ στατιστικὴν ἐπιστημόνων ἰατρῶν.

§9Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Ἐπεσκέφθημεν καὶ ἡμεῖς τὸ Καπνεργοστάσιον καὶ εἴδομεν, ὅτι ἀληθῶς ἐργάζονται οἱ καπνεργάται εἰς τρώγλας, γνωρίζετε δὲ ὁποία βλάβη ἐπέρχεται, εἰς τοὺς ὑπὸ τοιούτου εἴδους ἀνθυγιεινὰς συνθήκας ἐργαζομένους; δηλητηρίασις χρονία καὶ φθίσις εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα ἐπὶ μεγίστῃ βλάβῃ οὐ μόνον αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν καταναλωτῶν τοῦ καπνοῦ οἵτινες μολύνονται διὰ τοῦ σπέρματος τῆς νόσου. Εἴδομεν εἰς τὰ δωμάτια, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦνται ἀπὸ ἐλάχιστα κυβικὰ μέτρα, νὰ ἐργάζωνται ἐκεῖ συσωρευμένοι οἱ ἐργάται! Θὰ ὀφείλωσι χάριτας καὶ εὐγνωμοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν οὗτοι διὰ τὰ ὑπὲρ αὐτῶν λαμβανόμενα μέτρα. Παρακαλῶ καὶ αὖθις τὸν κ. Ὑπουργὸν ἵνα λάβῃ σύντονα μέτρα ὅπως ὅσον τάχιον ἀραιωθῶσιν ἐν καταλλήλοις δωματίοις οἱ καπνεργάται, ἵνα καὶ οὗτοι δυνηθῶσι νὰ ζήσωσιν ὡς ἄνθρωποι.

§10Γ. ΛΑΜΠΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ἀναφορᾶς τῶν καπνεργατῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς παρουσιάζει πολὺ μεγάλην σπουδαιότητα διότι ἀφορᾷ μίαν τάξιν ἐργατῶν, ἥτις προσβάλλεται ὑπὸ τῆς φυματιώσεως καὶ ὑφίσταται τὴν μεγαλυτέραν θνησιμότητα. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ὡς εἶπον εἶναι μεγάλης σημασίας διότι ἤδη προσεκτήσαμεν καὶ νέας Ἐπαρχίας εἰς τὰς ὁποίας γίνεται κατεργασία τοῦ καπνοῦ καὶ πρέπει νὰ ληφθῶσι μέτρα σύντονα διότι οἱ ἐργάται ἐργάζονται εἰς στενὸν χῶρον, εἰς ὃν τὸν χειμῶνα παρουσιάζεται ὑγρασία καὶ τὸ θέρος πολλὴ ζέστη. Ὁ κίνδυνος δὲ ὁ μεγαλύτερος εἶναι, ὅτι οἱ πάσχοντες ἀπὸ φθίσιν μεταδίδουσι καὶ εἰς τοὺς συνεργαζομένους. Ὥστε δὲν εἶνε ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὡρισμένην τάξιν ἐργατῶν ἀλλὰ ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὴν κοινωνίαν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἤθελον συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει, ὅπως δι’ ἐπιθεωρήσεως ληφθῇ μέριμνα καὶ δι’ ἄλλα καπνεργοστάσια διὰ νὰ μὴ προσβάλλωνται οἱ καπνεργάται.

§11Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποβληθῆ ἐκ μέρους τῶν καπνεργατῶν εἶναι ἄξιον προσοχῆς καὶ μελέτης, προκαλῶ δὲ τὴν προσοχὴν τῶν κυρίων Ὑπουργῶν διότι καθ’ ἃ ἀναφέρονται ἐν τῷ ὑπομνήματί των κατὰ τοὺς στατιστικοὺς ἐπισήμους πίνακας ἡ φθίσις θερίζει 3 καὶ 72 ἐπὶ τοῖς χιλίοις, προκειμένου δὲ περὶ καπνεργατῶν δυστυχῶς θερίζει 3,75%. Εἶναι ζήτημα μέγα κοινωνικόν, κατὰ τὴν τελευταίαν δὲ στατιστικὴν καὶ κατὰ τὰς συζητήσεις τὰς γενομένας ἐν τῷ Συνεδρίῳ ἀπεδείχθη τρανῶς παρὰ τοῦ Σωτηριάδου καὶ ἄλλων, ὅτι ἀνέρχονται οἱ θάνατοι 8 ἐπὶ τοῖς χιλίοις προκειμένου περὶ τῆς νόσου ταύτης. Ἐν γένει λείπουν τὰ στοιχεῖα καὶ οἱ πτυελοδόχοι καὶ οἱ κεκανονισμένοι ἀνεμιστῆρες, λείπουσι τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἡ κοινοτέρα ὑγιεινὴ ἐπιβάλλει. Ἀλλὰ θὰ ἔλεγέ τις τί τέλος πάντων κάμνουσιν αὐτοὶ οἱ περίφημοι ἐπιθεωρηταὶ προκειμένου περὶ καπνεργατῶν;

§12ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑποβάλλουσιν ἐκθέσεις.

§13Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ὑποβάλλουσι ἐκθέσεις ἐπισήμους καὶ ἀρκοῦνται εἰς αὐτὰς καὶ ἡ φθίσις θερίζει τοὺς καπνεργάτας. Ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας συνεννοούμενος μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ λάβῃ μέτρα σύντονα ὄχι μὲν ἀποτελεσματικὰ ἀλλὰ πάντως πρὸς καταστολήν.

§14Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πληροφορῶ ὑμᾶς ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀναφορὰν τῶν καπνεργατῶν, ὅτι, μόλις ἔλαβον γνῶσιν μετέθημεν τὴν πρωΐαν μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ προέβημεν εἰς λεπτομερῆ ἐξέτασιν, δὲν ἀπεκομίσαμεν δὲ καλὴν ἐντύπωσιν· ἐσχηματίσαμεν τὴν πεποίθησιν ὅτι εἶναι ὄντως δεδικαιολογημένα τὰ παράπονα τῶν καπνεργατῶν. Ἐπιβάλλεται βεβαίως ἡ πρόνοια ἀνεγέρσεως νέου Καπνοκοπτηρίου, πλὴν ἀνεξαρτήτως τούτου δέον νὰ ληφθῶσι προσωρινὰ μέτρα, διότι ἡ συγκέντρωσις τῶν ἐργατῶν ἐν ταῖς αἰθούσαις εἶναι μεγάλη. Ἐλάβομεν ἐπὶ τόπου ἀμέσως μέτρα ἔχοντες μεθ’ ἡμῶν καὶ τοὺς ἁρμοδίους μηχανικούς, διετάξαμεν δὲ ὅπως ὅλη ἡ μεγάλη αἴθουσα ἐντὸς τῆς ὁποίας κόπτεται ὁ καπνός, καὶ εἶναι πληθώρα ἐργατῶν πλακοστρωθῇ καὶ ἀσφαλτοστρωθῇ. Εἰς τὰ διάφορα δωμάτια τὰ ὁποῖα δὲν ἀερίζονται, θὰ ἀνοιχθῶσι ἀεριστῆρες· ἐπειδὴ δὲ ὁ φυσικὸς ἀὴρ δὲν εἶναι ἐπαρκής, διετάξαμεν νὰ ἐγκατασταθῶσι ἠλεκτρικοὶ ἀνεμιστῆρες ἵνα ἀνανεοῦται καθημερινῶς ὁ ἀήρ. Πρὸς τοῖς ἄλλοις διετάξαμεν τὴν ἐγκατάστασιν ἠλεκτρικοῦ φωτισμοῦ διότι μετὰ τὴν 3ην Μ. Μ. ὥραν ἐπέρχεται σκότος. Ἐλάβομεν προχείρως πάντα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἠδυνήθημεν ἵνα βελτιώσωμεν τὴν κατάστασιν, ἔχομεν δὲ ὑπ’ ὄψει ὅτι ταχέως πρέπει νὰ ληφθῶσι μέτρα ῥιζικὰ διὰ τὴν διόρθωσιν τῆς καταστάσεως.

§15Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ὄχι μόνον ἐπὶ τοῦ Καπνοκοπτηρίου ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πάντων τῶν Δημοσίων Καταστημάτων.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ ἔχει τὸν λόγον ὅπως καταθέσῃ ἀναφορὰν τοῦ Δ. Βερζάτου.

§17Π. ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Συνιστῶ κ. Πρόεδρε τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς ὅπως εὐαρεστηθῆτε καὶ ἀποστείλητε ταύτην εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποστέλλεται ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ κ. Κ. Γόντικας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Σηροτροφικῆς Ἑταιρείας.

§19Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸ ἔργον τῆς Σηροτροφικῆς Ἑταιρείας εἶναι περιττὸν νὰ τὸ ἐξάρω. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ παρατηρήσω εἶναι ὅτι ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει βλέπω διάφορα νομοσχέδια διὰ τῶν ὁποίων ἐπιτρέπεται ἡ δαπάνη καὶ ἡ παροχὴ βοηθήματος ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους εἰς πλείστας Ἑταιρείας ἐχούσας σκοπὸν φιλανθρωπικὸν ἢ κοινωφελῆ. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο παράλειψις ἐὰν δὲν ἐδίδετο βοήθειά τις εἰς τὸ σωματεῖον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐκπληροῖ πλήρως τὸν σκοπόν του, καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην τῆς βοηθείας τοῦ Κράτους ἵνα ἐξυπηρετήσῃ τὸν σκοπόν του.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀγγελίδης τὰ αὐτά. Ὁ κ. Ι. Γκέκας ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Τοΐβασι. Εἶναι ἀπών. Ὁ κ. Χατζηγιάννης, ὁ κ. Ἀναστασιάδης.

§21Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Περὶ τοῦ ἔργου τούτου καὶ ἄλλοτε παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ μέτρα, ἐν τούτοις οὐδὲν διετάχθη, οὐδεμία μελέτη ἐγένετο περὶ τῆς κατασκευῆς ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων. Ἐκ τούτου πολλαὶ ἐκτάσεις μένουσιν ἀκαλλιέργητοι, ὑποφέρουσι δὲ καὶ οἱ περίοικοι ἐκ τῆς ἑστίας τοῦ μολύσματος.

§22Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Θὰ διαταχθῇ ἡ μελέτη.

§23Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Εἰσηγήθητε νομοσχέδιον προνοοῦν περὶ ἐκτελέσεως διαφόρων ἔργων πρὸς ἀποξήρανσιν ἑλῶν. Τὰ ἕλη ταῦτα ὡρίσθησαν διὰ προγενεστέρου Νόμου.

§24Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἀλλ’ ὁ μεταγενέστερος κατήρτισεν εἰδικὸν ταμεῖον, ἐξ οὗ θὰ γίνωσι τὰ ἔργα.

§25Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Διὰ τὸ ἕλος αὐτὸ ἴσως ἐπηρεάζει τὴν γνώμην τῆς ὑπηρεσίας τὸ ὅτι δὲν περιλαμβάνεται εἰς μελέτην γενομένην πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν τῆς Θεσσαλίας. Οἱ περίοικοι ὅμως κάτοικοι τριῶν χωρίων ἀναγκάζονται ἐξ αὐτοῦ νὰ ἐκπατρίζωνται κατ’ ἔτος ἀπὸ τῆς 1ης Ἀπριλίου. Συνῆλθον λοιπὸν καὶ προσέφερον 15 χιλ. δραχ. ἵνα ἐξ αὐτῶν, ἂν δὲν δύναται τὸ Δημόσιον, γίνῃ ἡ μελέτη, διὰ νὰ μάθωσιν ἐὰν τὸ μέρος των δύναται νὰ καταστῇ κατοικήσιμον ἢ δύνανται τὰ ἐκπατρισθῶσι.

§26Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀποστείλῃ εἰδικὸν μηχανικὸν ὅπως ὁρίσῃ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον προσφέρει ἡ Κοινότης ἵνα ἀπαλλαγῇ τῶν πυρετῶν.

§27Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Συνιστῶ τὰ αὐτά.

§28Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἐκ μέρους μου.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Α. Σακελλαρίου. Ἀναβάλλεται.

§30Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ἐφιστῶ ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Καρπενησίου τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§31Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἀναφορὰν τῶν δικαστικῶν κλητήρων Λευκάδος, διότι τὰ ἐν αὐτῇ ἐπιχειρήματα εἶναι τόσον ἀδιάσειστα, ὥστε εἶναι ἀνάγκη τάχιστα νὰ παρουσιάσῃ νομοσχέδιον βελτιοῦν τὸν κλάδον τῶν κλητήρων τούτων. Ἀλλ’ ἐν τῇ μερίμνῃ του ταύτῃ δέον ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐξεύρῃ καὶ τρόπον βελτιώσεως διὰ τοὺς δικολάβους, διότι οὗτοι μετὰ τῶν κλητήρων εἶναι οἱ στοιχειώδεις παράγοντες τῆς λειτουργίας τῆς κατωτέρας Δικαιοσύνης.

§32Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὰ αὐτά.

§33Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἐπίσης.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν διδακτόρων τῆς Νομικῆς.

§35Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ τῶν διδακτόρων τῆς Νομικῆς ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Διὰ τοῦ νόμου ὡρίσθη ὅτι οἱ λαβόντες δίπλωμα μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1912 δύνανται νὰ προσέλθωσιν εἰς πρακτικὰς ἐξετάσεις, μὴ ὑποχρεούμενοι εἰς πρακτικὰς ἀσκήσεις. Τὸ εὐεργέτημα αὐτὸ διὰ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ Νόμου 365 ἐπεξετάθη καὶ εἰς τοὺς δόντας ἐξετάσεις μέχρι τοῦ τέλους τοῦ 1913 καὶ στρατευθέντας κατὰ τὴν τελευταίαν ἐπιστρατείαν. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ δοθῇ διαταγὴ εἴτε ἀπὸ σᾶς εἴτε ἀπὸ τὴν Βουλήν, ὅπως εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν ὑπάγονται καὶ οἱ διδάκτορες οἱ δόντες μὲν ἐξετάσεις περὶ τὸ τέλος τοῦ 1913 ἀλλὰ στρατευθέντες ὡς στρατιῶται τῆς Αὐτονόμου πολιτείας τῆς Ἠπείρου, διότι καὶ αὐτοὶ οὔτε νὰ ἐξασκήσωσι πρακτικὸν στάδιον ἠδύναντο, οὔτε νὰ φύγωσιν ἐν μέσῳ τῆς ἐπιστρατείας, διότι ἐθεωροῦντο ὡς στρατιῶται καὶ ἠμύνοντο ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ μέρους ἐκείνου.

§36Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις τοῦ Νόμου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιλάβῃ καὶ αὐτούς, διότι ὁμιλεῖ περὶ τῶν στρατευθέντων κατὰ τὴν τελευταίαν ἐκστρατείαν, οἱ ὁποῖοι ἐκρατήθησαν ἐπὶ ἕν ἔτος εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Δὲν γνωρίζω δὲ ἐὰν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἑρμηνεία τοῦ Νόμου ὑπὲρ αὐτῶν ἢ περίπτωσις ὑποβολῆς νέου Νόμου.

§37Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει πραγματικὴ περίπτωσις, διότι καὶ αὐτοὶ ἦσαν πραγματικοὶ στρατιῶται καὶ πρέπει νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὸ εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον δίδει ἡ πατρὶς εἰς τοὺς ἄλλους.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Φίλιος καὶ Γαρδικιώτης. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Μπούρνιας παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ καταβαλλομένου κατ’ ἔτος ποσοῦ πρὸς ἀποζημίωσιν ἰδιοκτητῶν ἀρχαιολογικῶν τόπων.

§39Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ παράκλησις αὐτὴ δέον νὰ ἀπευθυνθῇ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, διότι οὐδὲν στοιχεῖον σχετικὸν ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§40Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἄς παραπεμφθῇ λοιπόν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκλαβᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τίνες σκέψεις κρατοῦσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου περὶ συστάσεως τηλεφώνου εἰς Κατάκωλον, ἀφοῦ, ὡς γνωστόν, ἡ τοιαύτη τηλεφωνικὴ γραμμὴ σπουδαίως θὰ ἐξυπηρέτει τὸν ἐμπορικὸν κόσμον τοῦ Πύργου, ἡ δὲ δαπάνη ἄλλως τε εἶνε ἐλαχίστη.

§42Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἐγένετο ἡ σχετικὴ μελέτη καὶ ἐνεκρίθη καὶ ἡ κατασκευή.

§43Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ διότι περὶ τὸ ἕν ἑκατομμύριον δραχ. κατ’ ἔτος κυκλοφορεῖ μεταξὺ Πύργου καὶ Κατακώλου.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θανόπουλος ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας διατὶ ἡ Ἑταιρεία τῶν Θεσσαλικῶν σιδηροδρόμων παρὰ τὴν σύμβασιν καὶ πρὸς μεγίστην ζημίαν παντὸς ἐμπορευομένου δὲν κατασκευάζει ὑπόστεγα εἰς τοὺς κεντρικωτέρους σταθμοὺς ὡς ἐν Σοφάδες, Δεμερλῆ καὶ λοιποὺς σταθμούς, εἰς οὓς κατὰ σωρείας κεῖνται ἐκτεθειμένα πάντα τὰ ἐμπορεύματα ἀξίας ἑκατομμυρίων δραχμῶν.

§45Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ σύμβασις δὲν ὁρίζει τοιοῦτόν τι, ἀλλὰ γνωρίζων ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ὅτι εἶναι ἐπείγουσα ἡ ἀνάγκη τῆς κατασκευῆς ὑποστέγων, θὰ συστήσω εἰς τὴν ἑταιρείαν νὰ προβῇ εἰς τὴν κατασκευὴν αὐτῶν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δημοκωστούλας Ἀπών. Οἱ κ. κ. Δελμοῦζος καὶ Ξηρὸς παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διατὶ δὲν ἐνηργήθησαν τὰ δέοντα διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς σχετικῆς τηλεφωνικῆς γραμμῆς διὰ τὸ ἐν Βουνιχώρᾳ τῆς Παρνασσίδος συσταθὲν διὰ Β. Διατάγματος πρὸ ἔτους τηλεφωνικὸν γραφεῖον. Ἐπίσης ὅπως ἱδρυθῇ τηλεφωνεῖον εἰς τὴν κωμόπολιν Ἀντίκυρραν τῆς Παρνασσίδος, διὰ τὸ ὁποῖον ἔχει γίνῃ πρότασις πρὸ διετίας, συνεπείᾳ ἐπανειλημμένων ἀναφορῶν τῶν κατοίκων.

§47Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν ὑπάρχουσιν ὑλικά.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστοδουλιάς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἐὰν ἔλαβε μέριμναν περὶ τοποθετήσεως σχολάρχου καὶ διδασκάλου τοῦ ἐν Κατούνῃ–Ξηρομέρου ἑλληνικοῦ σχολείου, μετατεθέντος ὁλοκλήρου τοῦ προσωπικοῦ αὐτοῦ.

§49Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Γνωρίζω πρὸς ὑμᾶς ὅτι ἐν τῷ Ἑλληνικῷ σχολείῳ Κατούνης εἰσὶ διωρισμένοι ὁ σχολάρχης Μ. Σταματόπουλος καὶ ὁ Ἑλληνοδιδάσκαλος Π. Πολυχρονίδης. Ἐλήφθη δ’ ἤδη πρόνοια παρὰ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου περὶ τοποθετήσεως καὶ τρίτου Ἑλληνοδιδασκάλου διὰ τῶν δημοσιευομένων ὅσον οὔπω μεταβολῶν. Ἐκ τούτων ὁ σχολάρχης κ. Μ. Σταματόπουλος φοιτᾷ δυνάμει τοῦ νόμου εἰς τὸ Διδασκαλεῖον τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκλαβᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τίνες λόγοι συντρέχουσιν ὥστε νὰ χηρεύῃ ἡ θέσις τοῦ δημοδιδασκάλου Καββασίλων–Ἠλείας, ἐν πάσῃ περιπτώσει παρακαλεῖ ὅπως συμπληρωθῇ αὕτη πρὸς χάριν τῆς μαθητευούσης νεολαίας.

§51Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν γνωρίζει τὸ Ὑπουργεῖον ὅτι χηρεύει θέσις, ἀλλὰ τώρα θέλω φροντίσει.

§52Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Χηρεύει πλέον τῶν τριῶν μηνῶν.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστόπουλος ἀπουσιάζει. Οἱ κ.κ. Ἀλεξάκης καὶ Σακελλαριάδης παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατὶ δὲν διωρίσθη τηλεγραφοφύλαξ παρὰ τῷ Τηλεγραφείῳ Λυγουδίστης ὁ Βασίλ. Γρηγορόπουλος, τραυματίας πολέμου, ἀλλὰ διωρίσθη ἄλλος μὴ ὑπηρετήσας κἄν ἐν τῷ στρατῷ.

§54Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διωρίσθη ὁ Παπαθεοδωρόπουλος καὶ διότι εἶχεν ἅπαντα τὰ προσόντα, καὶ διότι ὑπῆρχε πρότασις ἐκ μέρους τῆς διευθύνσεως συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Δὲν ὑπῆρχε ὅμως τοιαύτη πρότασις διὰ τὸν Βασίλειον Γρηγορόπουλον.

§55Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Οὐδεμίαν εἶχον ἀμφιβολίαν ὅτι αὐτὴ ἡ ἀπάντησις θὰ ἐδίδετο, ἐὰν δὲ ἀπηύθυνα τὸ ἐρώτημα τὸ ἀπηύθυνα ἵνα ἀποδειχθῇ ἐπισήμως ὅτι αἱ ἐγκύκλιοι τὰς ὁποίας ἐξεδώσατε, ὅτι πρέπει νὰ προτιμῶνται οἱ τραυματίαι τοῦ πολέμου εἰς τὰς θέσεις αὐτάς, δὲν εἶχον καμμίαν βασιμότητα ἀπέναντι τῶν σχέσεων τῶν ἐνδιαφερομένων προσώπων, τῶν ὁποίων αἱ συστάσεις ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν καὶ ὄχι τὰ δικαιώματα τῶν τραυματιῶν. Μοὶ γράφουσιν ἐκεῖθεν ἀποροῦντες δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα αὐτοὶ οἱ ἁπλοϊκοὶ ἄνθρωποι. Πρέπει ὅμως νὰ γνωσθῇ ὅτι εἰς ὅλας τὰς μικροϋπηρεσίας δὲν ἐπροτιμήθησαν οἱ τραυματίαι τοῦ πολέμου, ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον συστάσεις καὶ οἱ ὁποῖοι οὔτε κἂν ὑπηρέτησαν εἰς τὸν στρατόν.

§56Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σᾶς εἶπον ὅτι δὲν εἶχον πρότασιν τῆς ἁρμοδίας διευθύνσεως, ἐφ’ ὅσον ὅμως μοὶ ἐδώσατε ἀφορμὴν θὰ ἐξετάσω τὸ πρᾶγμα.

§57Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν κατηγορῶ σᾶς. Κατηγορῶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τὴν προπαρασκευαστικὴν ἐργασίαν. Δὲν εἶναι οὔτε τὸ πρῶτον οὔτε τὸ χιλιοστὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐγένετο.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἀλεξάκης. Παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατὶ δὲν διωρίσθη ἐπιστάτης τοῦ ἑλληνικοῦ σχολείου Λυγουδίστης ὁ τραυματίας πολέμου Δ. Βούλγαρης, ὅν καὶ ὁ ἁρμόδιος σχολάρχης εἶχεν συστήσῃ, ἀλλ’ ἕτερος, ὅστις δὲν ὑπηρέτησεν ποσῶς ἐν τῷ στρατῷ.

§59Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Γνωρίζω πρὸς ὑμᾶς ὅτι αἱ ἐγκύκλιοι αἱ ἰδικαί μου ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν καὶ ὅτι ὁ Δ. Βούλγαρης, τραυματίας πολέμου, διωρίσθη ἐπιστάτης τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου Λυγουδίστης διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 27355 τῆς 1 Νοεμβρίου 1914 πράξεως ἡμῶν δημοσιευθείσης ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθ. 272 ἐ. ἔ. φύλλῳ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως.

§60Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἔχω ἐπιστολὴν ἐκεῖθεν ὅτι δὲν διωρίσθη.

§61Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὁρίστε τὸ φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως.

§62Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἴσως ὁ διορισμὸς νὰ ἐγένετο τώρα καὶ νὰ μὴ ἔχῃ λάβῃ γνῶσιν αὐτός.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σακελλαριάδης ἀπών. Ἐξαντληθείσης τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ψηφίζονται εἰς τὸ σύνολον τὰ κάτωθι νομοσχέδια. 1) «περὶ τῆς ἀνοικοδομήσεως τοῦ ἐμπρησθέντος τμήματος τῆς πόλεως Σερρῶν». 2) «περὶ ἐκμισθώσεως τοῦ Ἐθνικοῦ ἀνθρακωρυχείου Κύμης» καὶ 3) «περὶ συστάσεως ἐλεγκτηρίου ἐκκαθαρίσεως δαπανῶν πολέμου καὶ δαπανῶν ἐνεστῶτος ἔτους».

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαθέσεως τοῦ ἐκ φόρου τῶν δημοσίων θεαμάτων ἐσόδου ὑπὲρ τῶν ἐκ τοῦ πολέμου παθόντων».

§65Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἀσχέτως τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ὀρθὸν, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει του, ὅπως τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ΒΩΚ νόμου καταργηθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν ἄνευ οὐδεμιᾶς τροποποιήσεως δι’ ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἐξαίρεσιν τοῦ φόρου τῶν δημοσίων θεαμάτων. Ὑμεῖς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὸ ὁποῖον ὑποβάλλετε ἐξαιρεῖτε τοὺς φόρους ἀπὸ τὰς συναυλίας τῶν μουσικῶν ἑταιρειῶν καὶ τοῦ ᾨδείου. Ἀκριβῶς αὐταὶ πρέπει νὰ πληρώσωσιν ἐφ’ ὅσον εἰσπράττουσιν τέλος· ἐὰν γίνωνται δωρεὰν βεβαίως νὰ μὴ πληρώσωσι τίποτε. Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ εἶναι τελείως ἀπαγορευτική, ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου καὶ πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ, δηλαδὴ νὰ λέγῃ: τὸ τρίτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου ΒΩΚʹ καταργεῖται, ἵνα μὴ ἔχητε τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαλλάξητε οὐδένα τοῦ φόρου τῶν θεαμάτων, τὴν στιγμὴν καθ’ ἥν τίθεται ὑπὲρ τῶν θυμάτων τοῦ πολέμου. Πρέπει λοιπὸν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξαιρέσεως ὅλοι νὰ πληρώσωσιν καὶ ἡ ἀπαγόρευσις νὰ ἦναι γενική.

§66Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ τὸ ἐξετάσω.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ψηφίζεται εἶτα ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Νάξου δραχ. 15,000 ἐτησίως πρὸς ἐπισκευὴν καὶ στερέωσιν τοῦ κυρίου λιμενοβραχίονος τῆς Νάξου».

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ αὐξήσεως τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀναγεγραμμένων πιστώσεων διὰ συνδρομὴν τοῦ Δημοσίου εἰς τὸν Πανελλήνιον σύνδεσμον κατὰ τῆς φυματιώσεως ἐν Ἑλλάδι καὶ τὸν Σύλλογον πρὸς περιστολὴν τῶν ἑλωδῶν νόσων καὶ ἀναγραφῆς τοιαύτης ὑπὲρ τοῦ ἐν Ἀθήναις Οἰκονομικοῦ συσσιτίου». Ὁ κ. Σοκόλης ἔχει τὸν λόγον.

§69Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Καίτοι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἀπουσιάζει ἐν τούτοις ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου θὰ παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, διότι ὑπὲρ τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὁρίζονται μέσα πολὺ γλίσχρα. Ὅταν ὑπάρχῃ ἐκκρεμὲς νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου δίδεται ἐπιχορήγησις 25.000 δραχμῶν εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Φιλοξένων, ἡ ὁποία σκοπὸν ἔχει νὰ προκαλῇ τὴν συσσώρευσιν τῶν ξένων, οἱ ὁποῖοι ὡς εἶναι γνωστὸν φέρουσι τὴν νόσον τῆς φυματιώσεως εἰς τὴν Ἑλλάδα, δίδομεν 15.000 δραχμῶν ὅπως καταπολεμήσωμεν τὸ κακόν. Διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ κακοῦ δίδομεν 25.000, διὰ τὴν καταπολέμησιν μόνον 15.000· νομίζω ὅτι πρέπει νὰ αὐξήσητε πολὺ τὸ ποσὸν αὐτό, ἐν ἀνάγκῃ δὲ νὰ διαγράψητε τὸ ποσὸν τοῦ ἑτέρου νομοσχεδίου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ νὰ προσθέσητε καὶ ἐκεῖνο ἐνταῦθα ὑπὲρ τοῦ συνδέσμου κατὰ τῆς φυματιώσεως καὶ πρὸς περιστολὴν τῶν ἑλωδῶν νόσων. Ὑμεῖς κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ παρηκολουθήσατε τὰς στατιστικὰς τῶν ἐξ ἑλωδῶν πυρετῶν πασχόντων ἀνδρῶν ὅταν προσέρχωνται ὡς κληρωτοὶ ἢ ὡς ἔφεδροι. Αὐτὸ τὸ ζήτημα τῆς καταπολεμήσεως τῶν νόσων πρέπει νὰ ὑποστηρίξωμεν καὶ ὄχι νὰ δώσωμεν προσοχὴν εἰς ἑταιρείας φιλοξένων.

§70Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶμαι κατὰ τῆς ἰδέας τῆς ὑποστηρίξεως τῆς ἑταιρείας τῶν Φιλοξένων, θὰ ἐπεθύμουν μάλιστα νὰ ἐπετύγχανε νὰ μεταβάλῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς Ἑλβετίαν, νὰ προσέρχωνται οἱ ξένοι καὶ νὰ εἰσφέρῃ γενναίως ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας τὸ Κράτος. Δὲν βλέπω δὲ κατὰ τίνα τρόπον φέρουσιν οἱ ξένοι τὴν φυματίωσιν. Ἡ φυματίωσις εἶναι γνωστόν, ὅτι προέρχεται ἐκ τῶν μεταναστευόντων εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ ἐξ ἄλλων δυσμενῶν συνθηκῶν ὑγιεινῶν. Καλὸν εἶνε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ ν’ αὐξηθῇ τὸ ποσόν· ἐν ᾧ ὅμως ἐνισχύωμεν τὸν Πανελλήνιον σύνδεσμον κατὰ τῆς φυματιώσεως καὶ τὸν σύλλογον πρὸς περιστολὴν τῶν πυρετῶν, δὲν φροντίζομεν περὶ τῆς ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν, τῆς πηγῆς ταύτης τῆς ἑλονοσίας, οὔτε λαμβάνεται πρόνοιά τις περὶ τῶν εἰς Ἀμερικὴν μεταναστευόντων φορέων τῆς νόσου καὶ πολλῶν ἄλλων ἀτυχῶς. Φρονῶ ὅθεν ὅτι πολεμοῦμεν τὰ ἄκρα χωρὶς νὰ πολεμήσωμεν τὴν ῥίζαν. Δὲν λέγω ὅτι τὸ ἐπίδομα δὲν πρέπει νὰ δοθῇ, ἀλλὰ πρέπει συγχρόνως νὰ φροντίσωμεν νὰ κτυπήσωμεν εἰς τὴν ῥίζαν τὸ κακόν.

§71ΕΥΣΤ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Εἶναι γνωστή, κύριοι βουλευταί, ἡ ἐργασία τοῦ συλλόγου πρὸς περιστολὴν τῶν ἑλωδῶν νοσημάτων καὶ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἀπέδωκε. Δὲν ἐπιχειρῶ ἐνταῦθα νὰ ἐκθειάσω τὸν σύλλογον αὐτόν· ἁπλῶς μόνον λέγω ὅτι οἱ ἑλώδεις πυρετοί, οἱ ὁποῖοι ἐκυμαίνοντο μεταξὺ 30 ἕως 40%, ἤδη μετὰ τὴν λαμπρὰν ἐργασίαν τοῦ συλλόγου αὐτοῦ κατῆλθον εἰς 7, εἰς 8 ἢ ἔστω καὶ 10%. Ὅλοι δὲ γνωρίζομεν ὅτι ψυχὴ τοῦ συλλόγου αὐτοῦ ὑπῆρξεν ὁ ἰατρὸς Ἰωάννης Καρδαμάτης, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον δὲν ἠμείφθη διὰ τοὺς κόπους αὐτοῦ, καὶ κρίνω περιττὸν νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλὴν πόσον ὠφελήθη καὶ ὁ ἰατρικὸς κόσμος καὶ ἡ κοινωνία ἐν γένει, διότι εἶναι πλέον ἢ ἀπόστολος τῆς ὑγιεινῆς ἐν τῷ Ἑλληνικῷ κράτει. Οὐ μόνον δὲν ἠμείφθη ἠθικῶς, ἀλλὰ καὶ τὸ μικρὸν ἐπίδομα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὡς καθηγητὴς ἐν τῷ Μαρασλείῳ καὶ αὐτὸ τῷ ἀφῃρέθη ἐσχάτως. Νομίζω, ὅτι ἐκφράζω τὴν ἐπιθυμίαν ὅλου τοῦ Πανελληνίου καὶ τῆς Βουλῆς ἀκόμη, προτείνων νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον, νὰ ἱκανοποιηθῇ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπόστολος τῆς ὑγιεινῆς. Νομίζω, ὅτι αὐτὸς πρέπει νὰ τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἔργου αὐτοῦ ἢ νὰ δοθῇ εἰς αὐτὸν ἐπίδομά τι τακτικόν.

§72ΙΩ. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Ὄχι μόνον αὐτὸ ἐπετέλεσεν ὁ κ. καθηγητής, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸν βουλγαρικὸν καὶ βαλκανικὸν πόλεμον προσέφερε μεγίστας ὑπηρεσίας.

§73ΕΥΣΤ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Παραλείπω τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας του ὡς παγκοίνως γνωστὰς καὶ ἀναφέρω μόνον τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν ἐργασίαν του διὰ τοὺς ἑλώδεις πυρετούς, πρὸς καταπολέμησιν τῶν ὁποίων ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα ἔχει περιηγηθῆ καὶ ἐξ ἰδίων του πολλὰ ἔχει δαπανήσει. Εἰς ἄκρον ἀλτρουϊστής, ὄντως κοινωνιστὴς καὶ κοινωνιολόγος, ἐν ὅλως δευτέρᾳ μοίρᾳ θεὶς τὸ ἐπαγγελματικὸν μέρος τῆς ἐπιστήμης, ἔνθους ἀπόστολος τῆς ὑγιεινῆς, ἔθετο ὡς πρόγραμμά του τὴν καταπολέμησιν τῶν ἑλωδῶν νόσων, ἵνα προσφέρῃ εἰς τὴν πατρίδα εὔρωστα σώματα καὶ παράσχῃ εὐρώστους βραχίονας εἰς τὴν κοινωνικὴν ἐργασίαν καὶ κίνησιν. Δὲν ὑπάρχει γωνία τῆς Ἑλλάδος, ἣν νὰ μὴ ἐπεσκέφθη, δὲν ὑπάρχει χωρίον ἔνθα δὲν ἐδίδαξε καὶ δὲν ὑπάρχει πρακτικὸς ἰατρός, ὃν δὲν ἐζήτησε νὰ προσανατολίσῃ εἰς τὰς νέας θεωρίας τῆς ἑλονοσίας καὶ τὰ μέσα τῆς καταπολεμήσεώς της. Εἶναι ὑψίστης δικαιοσύνης ἔργον νὰ ἀμειφθῇ διὰ τὰς δαπάνας, ἃς ἐξ ἰδίων του ὑπέστη περιοδεύων, παρεχομένου αὐτῷ τακτικοῦ ἐπιδόματος ἐτησίως, ὅπερ θὰ εἶνε εἰς ὄφελος τῆς κοινωνίας διότι θὰ χρησιμεύσῃ ὡς κίνητρον ὅπως ἐξακολουθῇ τὸ κοινωφελέστατον ἔργον του.

§74Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ ὅπως δοθῇ ἐπίδομα εἰς τὸν ἰατρὸν Καρδαμάτην. Ψηφίζεται εἶτα ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπίσης ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀντιμισθιῶν ἰδιωτῶν προσλαμβανομένων ὡς καθηγητῶν ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς σχολείοις». (Ψηφίζονται εἶτα εἰς πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὰ νομοσχέδια): 1) «περὶ προσθήκης παραγράφου εἰς τὸν ὑπ’ ἀριθμὸν 396 Νόμον». 2) «περὶ ἀφομοιώσεως τῶν παρὰ τῇ Γεν. Διοικήσει Κρήτης ὑπαλλήλων πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Παλαιοῦ Βασιλείου». Τὸ 11ον ἀναβάλλεται. 3) «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ΓϠΝΓʹ (ὑπ’ ἀριθ.3953) νόμου τῆς 6 Δεκεμβρίου 1911 «περὶ ἀμοιβῆς τῶν ὡς ἀνθρακέων χρησιμοποιουμένων ἀνδρῶν τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου κτλ.». 4) «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς ϛʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ΧΝΘʹ νόμου «περὶ ναυτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας». 5) «περὶ προσλήψεως εἰδικῶν ἀλλοδαπῶν διὰ τὴν ἐποπτείαν τῶν ἐν Ἀγγλίᾳ κατασκευαζομένων νέων σκαφῶν καὶ κυρώσεως συμφωνητικῶν». 6) «περὶ ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ ΔΟΗʹ νόμου, περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ΧΝΘʹ νόμου περὶ ναυτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας καὶ κατὰ τὰς ἀσκήσεις». 7) «περὶ καταργήσεως καὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τοῦ νόμου ΓΨΞΓʹ τῆς 10 Ἀπριλίου 1900 ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου ͵ΓΥΝΒʹ τῆς 3 Δεκεμβρίου 1909 «περὶ μηχανικῶν τῶν Ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων». Ἐπίσης ψηφίζονται εἰς δευτέραν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν τὰ νομοσχέδια: 1) «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικῶν προϋπολογισμῶν ὁλικῆς δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν διαφόρων ἔργων ἐν τῷ Φρενοκομείῳ Κερκύρας καὶ ὧν ἕκαστον ὑπερβαίνει τὰς δραχ. 10.000, ἅπαντες δὲ ἀπαιτοῦσι δαπάνην ἐκ δραχ. 268.000». 2) «περὶ κατασκευῆς ἀποθήκης πρὸς χρῆσιν τοῦ Καταστήματος τοῦ Τελωνείου Πειραιῶς». 3) «περὶ ἱδρύσεως ὑπηρεσίας μηχανῶν καὶ αὐτοκινήτων τῆς Δημοσίου ὑπηρεσίας».

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 20, 21 καὶ 22 ἀναβάλλονται. Τὸ 23. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς χημικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Β. Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον).

§76ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μέχρι τοῦ 30οῦ ἀναβάλλονται ὅλα. Τὸ 30 νὰ γίνῃ.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων ͵ΓΩΚΙʹ, ͵ΓΩΚΕʹ περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Πανεπιστημίων, ͵ΓΦΞϚʹ καὶ 221 περὶ παρατάσεως τοῦ χρόνου ἐγγραφῆς κτλ. τῶν φοιτητῶν».

§78ΑΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Πρὶν Κύριοι βουλευταί, εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἀσχοληθῶ ἐπὶ τῆς διατάξεως αὐτοῦ τῆς συμπληρωματικῆς, τῆς τεθείσης κατὰ τὴν χθεσινὴν δευτέραν τροποποίησιν τοῦ νομοσχεδίου, διατάξεως ἥτις ἀφορᾷ τὴν θέσιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου ἐν τοῖς Πανεπιστημίοις. Ἡ διάταξις αὕτη δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τὸ μακρότερον μέλλον. Ὡς τίθεται σήμερον ἡ διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καθ’ ἣν οἱ ὑπάλληλοι τῶν Πανεπιστημίων ἀπολύονται τῆς ὑπηρεσίας, ὅταν συμπληρώσωσι τὸ 70ὸν ἔτος, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ διάταξις αὕτη θὰ ἐφαρμοσθῇ ταχέως, καθ’ ὅσον ὁ ἤδη Νομικὸς Σύμβουλος ἐν τοῖς Πανεπιστημίοις εἶναι γνωστόν, ὅτι εἶναι παρῆλιξ, ὅτι δὲ ἀσφαλῶς θὰ ἐφαρμοσθῇ δι’ αὐτὸν ἀμέσως ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου τούτου ψηφιζομένου. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα ὀργανισμὸν τῶν Πανεπιστημίων ὁ Νομικὸς Σύμβουλος διορίζεται παρὰ τῆς Πανεπιστημιακῆς Συγκλήτου, διορίζεται δὲ λαμβανόμενος ἐκ τῶν δικηγόρων, οἱ ὁποῖοι εἶναι διωρισμένοι παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ. Κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καθήκοντα Νομικοῦ Συμβουλίου θέλουν ἐκτελῇ ἐπὶ τὸ μέλλον οἱ καθηγηταὶ τῆς Νομικῆς Σχολῆς τοῦ Ἀστικοῦ Δικαίου καὶ τοῦ Δικονομικοῦ Δικαίου, θέλουν δὲ ἐκλέγεσθαι ἀπὸ τὴν Σύγκλητον καὶ θέλει δίδεσθαι εἰς τὸν τοιοῦτον διαχειριζόμενον τὰ καθήκοντα ταῦτα τοῦ Νομικοῦ Συμβούλου βοηθὸς δικηγόρος διοριζόμενος παρὰ τοῦ Πρυτάνεως καὶ ἔχων ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν δικηγόρου. Νομίζω, Κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη, ὡς μεταρρυθμίζεται, οὐδεμίαν ὠφέλειαν θὰ ἐπιφέρῃ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, τοὐναντίον πολλὴν τὴν ζημίαν. Ὑπὸ ἔποψιν τῶν ἀποδοχῶν δὲν θὰ ἔχωμεν καμμίαν οἰκονομίαν, καθ’ ὅσον ὁ ἤδη διωρισμένος νομικὸς σύμβουλος λαμβάνει 3600 δρ. κατ’ ἔτος, ἐν ᾧ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θέλουσι δίδεσθαι 2000 δρ. εἰς τὸν καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ 1800 εἰς τὸν βοηθὸν αὐτοῦ, ἤτοι θὰ ἔχωμεν μίαν ἐπαύξησιν δαπάνης 200 δρ. Ἀλλὰ δὲν φρονῶ ἀκόμη, ὅτι θὰ ἔχωμεν καὶ ὠφέλειάν τινα μεγαλειτέραν ἐκ τῆς ἐπιστημονικῆς καταρτίσεως τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, διότι εἶναι γνωστὸν ἐκ τοῦ νόμου, ὅτι ὁ ἤδη Νομικὸς Σύμβουλος ὀφείλει νὰ ἐκλέγηται ἐκ τῶν διακεκριμένων δικηγόρων τῆς πρωτευούσης, μάλιστα δὲ προτιμᾶται ὁ ἔχων ὑπηρετήσει ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ὡς ὑφηγητὴς τῆς Νομικῆς Σχολῆς, νὰ ἐκλέγηται παρὰ τῆς Συγκλήτου, ἡ ὁποία διοικοῦσα τὴν περιουσίαν τοῦ Πανεπιστημίου, θὰ μεριμνήσῃ, ὅπως κάμῃ ἐκλογὴν μεταξὺ τῶν καλυτέρων παρ’ ἡμῖν καὶ νὰ πληρώνηται μὲ ἀντιμισθίαν 300 δρ. κατὰ μῆνα, ἥτις εἶναι ἐπαρκὴς ὥστε νὰ διαθέσῃ ἕνα τῶν καλῶν ἐπιστημόνων ὡς Νομικὸν Σύμβουλον, ἀπόδειξις δὲ εἶναι ὁ ἤδη σύμβουλος, ὅστις εἶναι ὁ γνωστός, ὡς κράτιστος νομικὸς κ. Μπαλᾶνος, ὁ ἀνώτερος πάσης ἰδικῆς μου συστάσεως. Ἀλλὰ δὲν θὰ ὑπάρξῃ, νομίζω, καμμίαν ὠφέλεια διὰ τὴν ἐπιμέλειαν τῶν δικῶν τοῦ Πανεπιστημίου ὡς διαρρυθμίζεται ἡ θέσις τοῦ νομικοῦ συμβούλου, διότι εἶναι γνωστόν, Κύριοι βουλευταί, ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου ὅτι οἱ καθηγηταὶ τῆς Νομικῆς Σχολῆς δὲν δύνανται νὰ ἀσκῶσι τὸ ἐπάγγελμα αὐτῶν εἰμὴ μόνον ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν ἐπίσης, ὅτι αἱ ὑποθέσεις ὅλαι δὲν εἰσάγονται εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον ἀπ’ εὐθείας· ἴσως νὰ ὑπάρχουν ὑποθέσεις τοῦ Πανεπιστημίου αἱ ὁποῖαι νὰ φθάνωσι μέχρι τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἀλλὰ διὰ νὰ φθάσουν ἐκεῖ πρέπει νὰ διέλθωσιν ἀπὸ τὰς κατωτέρας βαθμίδας τῶν δικαστηρίων, καὶ κατὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν ὑποθέσεων τούτων εἰς τὰς κατωτέρας βαθμίδας ταύτας θὰ ὑπάρξῃ νομικός, ὁ ὁποῖος φυσικὸν εἶναι νὰ μὴ ἔχῃ τὰς γνώσεις οὔτε τοῦ ἤδη Νομικοῦ Συμβούλου οὔτε τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, θὰ ὑπάρξῃ ὁ βοηθὸς τοῦ καθηγητοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἀνατεθῇ ἡ διεξαγωγὴ καὶ ὑπεράσπισις ὑποθέσεων τοῦ Ἐφετείου ἀκόμη, ὑποθέσεων δὲ σημαντικῶν οἷαι αἱ πολλάκις ἀπασχολήσασαι τὰ δικαστήρια μέχρι σήμερον, καὶ δὲν γνωρίζω ἂν δὲν θὰ ζημιωθῶσι αἱ ὑποθέσεις αὗται τιθέμεναι εἰς τὰς χεῖρας τοιούτου δικηγόρου ἀπέναντι τῆς ἀσφαλείας τὴν ὁποίαν εἶχον μέχρι σήμερον διαχειριζόμεναι παρὰ τοῦ δικηγόρου τῆς ἀξίας τοῦ ἤδη νομικοῦ συμβούλου. Εἶναι λοιπὸν ἀδύνατον κατὰ τὴν ἔποψιν τῆς μερίμνης νὰ μὴ ὑποστῶσι ζημίαν αἱ ὑποθέσεις τοῦ Πανεπιστημίου οὕτω πως διαχειριζόμεναι εἰς τὸ μέλλον. Ἀλλ’ ἐκεῖ ὅπου διορῶ περισσοτέραν τὴν ζημίαν ἐκ τοῦ μέτρου τούτου εἶναι δι’ ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν πνευματικὴν τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου ἐνασχόλησιν. Κατὰ τὸν ὑφιστάμενον ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἐθεωρήθη ὅπως, εἰ δυνατόν, προσκολλῶνται περισσότερον εἰς τὸ ἔργον αὐτῶν. Ἐθεωρήθη μάλιστα ἀναγκαῖον, εἰ δυνατόν, νὰ καθηλωθῶσιν εἰς τὰ ἔργα αὐτῶν, ὅπως ἐπιτευχθῇ ἡ μεγάλη ἐπιστημονικὴ ὠφέλεια, ἡ ὁποία περιμένεται παρ’ αὐτῶν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι ἐδόθη τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, ὅπως ἀσκῶσι τὸ ἐπάγγελμα αὐτῶν ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἀλλ’ ἀφέθη εἰς αὐτοὺς καὶ μόνον νὰ καθορίσωσιν, ἐὰν ἡ εὐσυνειδησία αὐτῶν ἐπιτρέπῃ, ὅπως ἀσχολῶνται ἐπὶ πολὺ εἰς τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο πέραν τῶν ἔργων τῶν ἐπιστημονικῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Σήμερον τί γίνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου; Ἔρχεται ἡ πολιτεία ἡ ὁποία ἐπιβάλλει εἰς τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, ὅπως ἀσχολῶνται καὶ εἰς ἔργα ἐκτὸς τοῦ ἐπαγγέλματος αὐτῶν καὶ ἀναθέτει εἰς τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου ἔργα τὰ ὁποῖα ἐπὶ πολὺ θὰ ἀπασχολήσουν αὐτούς, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ ὑποθέσεις τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι πολλαί, ὅταν μάλιστα πρόκειται ὁ τοιοῦτος νομικὸς Σύμβουλος νὰ ἀντικαθιστᾷ τὸν Πρύτανιν καθ’ ὅλην τὴν νομικὴν παράστασιν τοῦ Πανεπιστημίου· Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν καμμία ἀμφιβολία, ὅτι θὰ ζημιωθῇ τὸ Πανεπιστήμιον κατὰ τὴν καθόλου ἐπιστημονικὴν ἐργασίαν αὐτοῦ, ὅταν οἱ καθηγηταὶ αὐτοῦ ἔχουσι τὴν ἐνασχόλησιν ἐκτὸς τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ κάμνει περισσότερον νὰ ἐπιμένω, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι μόνον τοῦτο· ἔχω πλήρη τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει καὶ ἀφεθῇ ὅπως ἐκλέγηται εἷς τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου ὡς νομικὸς Σύμβουλος, θὰ ἐπακολουθήσῃ πάλη, διαίρεσις, ἀσχημοσύνη, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον κατὰ τὸ παρελθὸν διὰ νὰ κατακτηθῇ καὶ διατηρηθῇ τὸ λάφυρον αὐτὸ τῶν 3.800 δρ. κατ’ ἔτος. Καὶ ἂν πράγματι ἐδικαιολογήθη κατὰ τὸ παρελθὸν ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ Πανεπιστημίου, ἰδοὺ οἱ λόγοι οἱ πείσαντες ἡμᾶς τότε ὅπως προέβωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν ἐκτάκτων κλινικῶν, ὡς ἐν τῷ ὀργανισμῷ αὐτῷ ἐτέθησαν. Ὅταν δὲ οὗτοι ὑπῆρξαν οἱ λόγοι, θὰ ἐνόμιζον πρέπον ὅτι, ὅταν ἐρχώμεθα σήμερον νὰ καταργήσωμεν τὸ σύστημα ἐκεῖνο, χωρὶς κἂν νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν, ὅταν δὲν ἔχωμεν ἐκ τούτου οὐδεμίαν πεῖραν, διότι δὲν τὸ ἐφηρμόσαμεν, ἵνα ἴδωμεν ἐὰν πράγματι θὰ ἐπετύγχανεν ἢ οὔ τοῦ σκοποῦ του, ὅταν ἔχωμεν μίαν Ἀστυκλινικὴν ἔχουσαν παρελθὸν τόσον καταδικασθέν, ὅτι θὰ ὑπῆρχε λέγω ἡ ἀξίωσις ὅπως σήμερον ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἀναλυτικωτέρα τις ἔκθεσις, ἐν ᾗ νὰ καταφαίνηται ὅτι ἀληθῶς ἡ Βουλὴ ἐπλανήθη περὶ τὴν τοιαύτην ἀντίληψιν καὶ ὅτι ἀληθῶς ἄλλοι λόγοι ἐπιβάλλουσιν, ὅπως ψηφισθῇ νέον σῶμα, τὸ σῶμα τῆς Ἀστυκλινικῆς. Ἀλλὰ τοιαύτην τινα ἔκθεσιν δὲν ἔχομεν. Ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου λέγει ἐν αὐτῷ ὅτι διὰ τούτους τοὺς λόγους τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον σᾶς ἀνέγνωσα, καὶ ἡ ἰατρικὴ Σχολὴ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἡ παρ’ ἐμοῦ συσταθεῖσα ἐπιτροπὴ πρὸς διαρρύθμισιν τῆς πανεπιστημιακῆς νομοθεσίας γνωμοδοτοῦσιν ὑπὲρ τῆς Ἀστυκλινικῆς. Ἔδωκα προσοχὴν διὰ νὰ εὕρω τὴν γνώμην ταύτην που, ἵνα ἀρυσθῶ καὶ ἐγὼ τὰ φῶτα τὰ ὁποῖα νὰ πείσωσιν ἐμὲ ὅτι ἀληθῶς ἡ ἀνίδρυσις τῆς Ἀστυκλινικῆς γινομένη ἐπὶ νέων βάσεων θέλει πολλὰ ὠφέλη προσθέσει ἐν Ἑλλάδι. Ἡ ὅλη αἰτιολογία τῆς ἐκλεγείσης ἐπιτροπῆς, ὅπως μελετήσῃ τὰς ἐλλείψεις τοῦ ἤδη ὑφισταμένου ὀργανισμοῦ καὶ ἡ ὁποία ἄλλως τε καὶ εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τοῦ νομοσχεδίου ὑπάρχει, δὲν λέγει τίποτε ἄλλο ἢ περιλαμβάνει τὸν ὁρισμὸν τῆς Ἀστυκλινικῆς, τὸν ὁρισμὸν τοῦ σκοποῦ αὐτῆς. Ἀλλὰ μήπως τάχα καὶ ἡ ἰατρικὴ σχολὴ λέγει τι πλέον τούτου τοὐλάχιστον, ἵνα δυνηθῶμεν ἐκεῖθεν νὰ λάβωμεν φῶτα ἐπαρκῆ, ὅπως ἐπαναπαυθῶμεν ἐν τῇ συνειδήσει ἡμῶν ὅτι ἔργον ὠφέλιμον θὰ πράξωμεν ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον; Ἐπαναλαμβάνει καὶ αὕτη τὸν ὁρισμὸν τῆς Ἀστυκλινικῆς, οὐδὲν λέγουσα περισσότερον ἐκείνων τῶν λόγων οἱ ὁποῖοι ἔπεισαν τὸν Ὑπουργὸν «ὅτι βαθεῖα πεῖρα ἀπέδειξεν εἰς ἡμᾶς ὅτι ἡ Ἀστυκλινικὴ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντικατασταθῇ δι’ ἄλλης κλινικῆς». Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ὑπάρχῃ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, μήπως ἄρα ὑπάρχει ἐνώπιον ἡμῶν ὑποβεβλημένον νομοσχέδιον παρουσιάζον ὁλόκληρον τὸν ὀργανισμὸν τῆς Ἀστυκλινικῆς, τὸ ὁποῖον νομοσχέδιον διὰ τῶν πραγμάτων πλέον θὰ ὡμίλει εὐγλωττότερον τῶν λόγων καὶ θὰ ἠδυνάμεθα ἐκεῖθεν νὰ ἀρυσθῶμεν πράγματι τὴν σκέψιν, ὅτι ἡ Ἀστυκλινική, ὡς καταρτίζεται σήμερον, εἶναι σῶμα, τὸ ὁποῖον ἀληθῶς πρόκειται νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν εὐεργετικὸν σκοπόν του διὰ τὴν ἐπιστήμην; Ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου δὲν κατεδέχθη νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ὀργανισμὸν τοῦτον. Ἔρχεται καὶ μᾶς λέγει· δώσατέ μου πληρεξουσιότητα ἐν λευκῷ ἵνα καταρτίσω τὸν ὀργανισμὸν τῆς Σχολῆς καὶ ὅ,τι ἀφορᾷ καθηγητάς, βοηθούς, κλινικάς, ἐν συνόλῳ δὲ πᾶσαν παρασκευὴν καὶ ὀργάνωσιν. Εἶναι περίεργον, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἐνῷ διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἑτέρου ἡμίσεως μέρους τῆς ἰατρικῆς Σχολῆς, δηλ. διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ μέρους, τὸ ὁποῖον ἀφεώρα τὴν ἐγκατάστασιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῶν τακτικῶν καθηγητῶν, ἡ κοινὴ γνώμη, ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία, πάντες ἠξίωσαν, ὅπως ὑποβληθῇ ἐνταῦθα ὁ ὀργανισμός, ὡς ὁ ὀργανισμὸς ἐκεῖνος ὑπεβλήθη καὶ διωνυχίσθη εἰς τὰς Ἐπιτροπάς, ὅπως πράγματι ἐνταῦθα συζητηθῇ ἐν εὐρύτητι ὡς συνεζητήθη, ἵνα ἴδωσι ποῖαι θὰ εἶναι αἱ ἕδραι τῶν καθηγητῶν αἱ ὁποῖαι θὰ τεθῶσιν ἐν τῇ ἰατρικῇ Σχολῇ, πόσαι θὰ εἶναι αἱ ἕδραι αὗται, ποῖον τὸ βοηθητικὸν προσωπικόν, ἐν συνόλῳ ἀπῃτήθησαν πάντα ταῦτα, διότι ὁ ὀργανισμὸς ἐκεῖνος καθώρισε καὶ τὰς ἕδρας κατὰ ποσόν, καὶ ὠνόμασε ποῖαι θὰ ἦναι αὗται, καθώρισεν ἀκόμη καὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν καθηγητῶν πῶς θὰ γίνηται, δὲν ὥρισε μόνον ποῖοι θὰ ἦναι οἱ καθηγηταὶ ἐκεῖνοι, ὧν τὴν ἐκλογὴν δικαίως ἀφῆκε τῇ Σχολῇ. Ἐνῷ ταῦτα, λέγω, ἠξίωσε τότε, σήμερον ἐρχόμεθα ἐνταῦθα ἄνευ οὐδενὸς ὀργανισμοῦ καὶ λέγομεν εἰς τὴν Βουλήν· δώσατε εἰς ἡμᾶς πληρεξουσιότητα ἐν λευκῷ, ὅπως ἡμεῖς καταρτίσωμεν τὸν ὀργανισμὸν ὡς νομίζομεν ἀναγκαῖον καὶ σκόπιμον. Ἔστω, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἐγένετο καὶ τοῦτο, ἐὰν πραγματικῶς ὑπῆρχεν ἡ βεβαίωσις ὁπωσδήποτε, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ παρουσιασθῇ ὀργανισμὸς οὕτω πως κατηρτισμένος, ὥστε νὰ ἐκπληρῇ τοὺς ἰατρικοὺς σκοποὺς τῆς Ἀστυκλινικῆς. Ἀλλὰ δυστυχῶς αἱ νύξεις, αἱ ὁποῖαι δίδονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ τῶν σκέψεων τοῦ εἰσηγητοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὸν σκοπὸν καὶ τὸν ὀργανισμὸν τῆς Ἀστυκλινικῆς, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἐπαναπαύουσι τὴν συνείδησιν οὐδενός, ὅτι ἀληθῶς ὁ ὀργανισμὸς εἶνε μελετημένος, ὅπως γένηται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν, τὰς ὁποίας ἤδη ἀνέπτυξα, καὶ αἱ ὁποῖαι ὑγιεῖς ἀρχαὶ κρατοῦσι παντοῦ τοῦ κόσμου ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἀστυκλινικήν. Τί λέγει ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου ἐν αὐτῷ; «Θέλω καταρτίσει Ἀστυκλινικὴν μὲ διάφορα τμήματα, εἰς τὰ ὁποῖα θέλουσι τεθῇ διευθυνταὶ οἱ ἔκτακτοι καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, ἢ ἐν ἐλλείψει αὐτῶν μέχρι διορισμοῦ των βοηθοὶ ἰατροί, λαμβανόμενοι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουσι ὡρισμένον χρόνον πρακτικῆς ἀσκήσεως.» Καὶ πρῶτον ὀφείλω νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἔκτακτοι καθηγηταί, ὡς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι διασκευασμένον, δὲν θὰ εἰσέλθωσι ποτὲ ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ. Ἐὰν ὅμως εἰσέλθωσι ποτὲ μὲ διάφορον διασκευὴν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ εἰσέλθωσιν ἐν συνόλῳ μετὰ μίαν τριετίαν. Τί λέγει τὸ νομοσχέδιον; Τὸ νομοσχέδιον λέγει ὅτι θὰ εἰσέλθωσιν ὡς κλινικοὶ διευθυνταί, οἱ ἔκτακτοι καθηγηταί. Ἀλλὰ πόθεν θὰ ληφθῶσιν αὐτοὶ οἱ ἔκτακτοι καθηγηταί; Ἐν τῷ ὑφισταμένῳ ὀργανισμῷ δι’ ἑκάστην κλινικὴν ἕδραν ὡρίσθη ὅτι εἷς μόνον ἔκτακτος καθηγητὴς δέον νὰ διορίζηται. Ὅλοι δὲ οἱ ἔκτακτοι οὗτοι καθηγηταί, ἐὰν διορισθῶσι, θέλουσιν ἀσφαλῶς προσκολληθῇ εἰς τὰς ἐκτάκτους κλινικάς, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν ἤδη ἐν τῷ ὀργανισμῷ, καὶ αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸν ὀργανισμὸν (ἄρθρον 21) θέλουσι λειτουργήσει πλησίον τῶν τακτικῶν ἑδρῶν. Ἡ διάταξις αὕτη ἡ ὑπάρχουσα ἐν τῷ ἤδη ὀργανισμῷ, δὲν καταργεῖται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον εἰσηγητήν, ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν καταργεῖται, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι οἱ διορισθησόμενοι ἔκτακτοι καθηγηταὶ κλινικῶν θέλουσι καταλάβει τὰς ἕδρας τὰς ἤδη δημιουργηθείσας, κατὰ τὸ ἄρθρον 21 τοῦ ὑφισταμένου ὀργανισμοῦ· τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον, ἐκτὸς ἐὰν θέλωμεν νὰ παραβῶμεν τοὺς νόμους καὶ νὰ δώσωμεν προτίμησιν εἴς τι τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἐν τοῖς νόμοις νομοθετημένον. Ἀλλ’ ἐὰν ἢ κατὰ παρερμηνείαν ἢ κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου, τοὺς ἐκτάκτους καθηγητάς, ἀντὶ νὰ τοὺς τοποθετήσωμεν ἐκεῖ ἔνθα ὁ ὑφιστάμενος σήμερον ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου διατάσσει, τοὺς τοποθετήσωμεν εἰς τὴν Ἀστυκλινικήν, πότε, κύριοι νομίζετε θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἔχωμεν τοποθετήσῃ ἐν συνόλῳ τοὺς ἐκτάκτους καθηγητάς, οἱ ὁποῖοι ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν διεύθυνσιν ὀκτὼ ἢ ἐννέα τμημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἱδρύσωμεν ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ; Μετὰ μίαν τριετίαν. Διότι τί λέγει τὸ τελευταῖον σχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ πρὸς ἡμᾶς; «Κατὰ τὴν πρώτην κλήρωσιν τῶν ἐκτάκτων ἑδρῶν ἀπαγορεύεται ἡ ἐντὸς τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ ἔτους... διεξαγωγὴ διαγωνισμῶν περισσοτέρων τῶν τριῶν.» Ἄρα κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος θέλουσι διεξαχθῆ τρεῖς διαγωνισμοί, ἤτοι θέλουσι διορισθῆ τρεῖς ἔκτακτοι καθηγηταί, καὶ τὸ ἑπόμενον ἕτεροι τρεῖς καὶ τέλος κατὰ τὸ τρίτον ἔτος δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι θὰ ἔχῃ συσταθῆ τὸ σῶμα τοῦτο. Λέγω ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης θέλει ἀρχίσει ἡ δρᾶσις τοῦ σώματος, διότι ὀφείλομεν νὰ γνωρίζωμεν, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ἐν τῇ ἀληθείᾳ, καὶ ἐὰν θέλωμεν ἐπιστημονικῶς νὰ συζητῶμεν ἐπὶ τοῦ θέματος, ὅτι μόνον τότε, ὅλον τὸ σῶμα, ἔχον πλήρη τὸν ὀργανισμόν, θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιτύχῃ τοὺς ἐπιστημονικοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἡ πολιτεία ἐπιδιώκει. Ἐγὼ εἶχον τὴν ὑπομονὴν νὰ μελετήσω τὰ τῆς Ἀστυκλινικῆς εἰς τὰ Κράτη εἰς τὰ ὁποῖα ὑφίσταται καὶ νὰ ἴδω καὶ νὰ πεισθῶ ἐκ τῶν μελετῶν ἐκείνων ὅτι ἀληθῶς ἡ Ἀστυκλινικὴ ἐξυπηρετεῖ εὐεργετικοὺς σκοποὺς διὰ τὴν ἰατρικὴν ἐπιστήμην. Ἀλλὰ πῶς τοὺς ἐξυπηρετεῖ τοὺς σκοποὺς ἡ Ἀστυκλινική; τοὺς σκοποὺς τοὺς ἐξυπηρετεῖ, παρακαλῶ δὲ νὰ προσέξητε εἰς τοῦτο, ὡς ἔχουσα νὰ περιλάβῃ ἐν αὑτῇ καὶ νὰ ὑπηρετήσῃ ἕν ὁλόκληρον ἰατρικὸν σῶμα, σῶμα ὁλόκληρον τῶν ἐκτάκτων κλινικῶν Καθηγητῶν τοῦ ἀμέσου, τὸ σῶμα τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει ἐν τῇ ξένῃ νεωτεριστικὰς ὑγιεῖς ἀρχάς. Ἠθέλησαν ἐκεῖ νὰ στεγάσωσιν ἐν αὐτῇ τὸ σῶμα ἐκεῖνο διὰ νὰ τὸ καταστήσωσι φυτώριον τῆς ἐπιστήμης τῆς νεωτεριστικῆς, νὰ τὸ καταστήσωσιν ἐπιστημονικὸν ἵδρυμα τιθέμενον ἀντιμέτωπον εἰς τὰ ἱδρύματα τῶν τακτικῶν καθηγητῶν, ὅπως ἁμιλλῶνται οὕτω τὰ σώματα αὐτὰ καὶ προαχθῇ ἐκ τούτου ἡ ἐπιστήμη. Αὐτὴ εἶναι ἡ Ἀστυκλινικὴ ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, καὶ διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ λάβῃ τοιαύτην ὑπερτάτην θέσιν, τὴν ὁποίαν ἀληθῶς κατέχει ἐν τῇ ἐπιστήμῃ. Ὅταν ἀληθῶς δὲ ἐμόρφωσα τὴν ἰδέαν, ὅτι οὕτω πῶς ὤφειλε νὰ καταρτισθῇ, ὅτι ὤφειλε νὰ κατατμηθῇ, εἰς τμήματα, ὅτι ὤφειλε εἰς ἕκαστον τμῆμα νὰ τεθῇ διευθυντὴς εἷς ἔκτακτος Καθηγητής, νὰ ἔχωσι δὲ πάντες ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῶν ἕνα διοικητήν, ὁ ὁποῖος τοῦτο νὰ ἔχῃ τὸ ἔργον, ὄχι νὰ δώσῃ τὸν τόνον τῆς ἐπιστημονικῆς ἐργασίας, ἀλλὰ ἀναγνωρισμένος ὡς ἱκανὸς διοικητὴς τοιούτου σώματος, νὰ ἔχῃ τὸ κῦρος τῆς ἐπιστήμης, ὥστε νὰ δύναται νὰ διευθύνῃ σκοπίμως ἐγκρατεῖς συναδέλφους του, ἀλλά, ἀφίνων αὐτοὺς ἐλευθέρους ὅπως ἀναπτύξωσιν ὅλην τὴν ἐπιστημονικὴν αὐτῶν δρᾶσιν, ὡς αὐτοὶ θεωροῦσιν, ὡς ἐκ τῆς ἰδίας ἐπιστημονικῆς αὐτῶν καταρτίσεως, σκόπιμον νὰ προαχθῇ τὸ σῶμα· ἔχων, λέγω, τὴν ἀντίληψιν ταύτην κ. Βουλευταί, προσεπάθησα νὰ εὕρω ἐὰν ἐν Ἑλλάδι ὑπάρχῃ τοιοῦτον ἵδρυμα ἐγκατεστημένον, τὸ ὁποῖον νὰ μοὶ δίδῃ τὸ δικαίωμα νὰ σκεφθῶ, ὅτι πραγματικῶς ὑπάρχουσι παρ’ ἡμῖν ἄνθρωποι τοὺς ὁποίους ἠδυνάμεθα νὰ θέσωμεν ἐν τῷ ἱδρύματι ἐκείνῳ ἐπὶ κεφαλῆς. Δὲν εἶναι, κύριοι, εὐχερὲς εἰς τὸν καθένα νὰ καταρτίζῃ Ἀστυκλινικήν. Ὁ εἷς αὐτὸς πρέπει νὰ ἔχῃ μεγίστην πεῖραν καὶ κῦρος διὰ νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τοιαύτης περιωπῆς σῶμα. Καὶ ἔδει νὰ εὑρεθῇ, ἐὰν ὑπῆρχε τὸ ἵδρυμα ἐκεῖνο ἐνταῦθα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὀργανισμὸν δυνάμενον νὰ ἀσφαλίσῃ, ὅτι πραγματικῶς ἐὰν ἐπὶ τῇ ἄνω βάσει κατηρτίζετο ἵδρυμα δημόσιον τοιοῦτον, θὰ εἶχε τοῦτο καὶ τὸν ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος θὰ ἠδύνατο νὰ τὸ διοικήσῃ. Ὀφείλω νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι μετὰ πολλὰς ἐρεύνας εὗρον ἀληθῶς τὸ ἵδρυμα αὐτό, εὗρον ἀληθῶς ὑπάρχον ἐν Ἑλλάδι σῶμα τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ὅλην τὴν ἀντίληψιν κατὰ τὸν ὀργανισμόν, κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, κατὰ τὴν διοίκησιν, κατὰ τὴν ἐπιστημονικὴν εὐρύτητα τὸ πρότυπον τῶν τοιούτων εὐεργετικῶν σωμάτων ἐν Εὐρώπῃ, τῶν ἱδρυομένων ἰδίᾳ ἐν Γερμανίᾳ. Ἀλλὰ τὸ ἵδρυμα ἐκεῖνο, ὅσον δήποτε καὶ ἂν κατ’ ἀρχὴν παρουσιάζετο ἔχον τὴν ἀντίληψιν τῶν σκοπῶν τοὺς ὁποίους ὤφειλε νὰ ἐπιδιώξῃ δι’ αὐτοῦ τὸ κράτος, διὰ τὰς ἐπιστημονικὰς ἐργασίας τῆς πολιτείας ἦτο μία μικρογραφία, μικρογραφία ἔχουσα ἀνάγκην ἀναπτύξεως εὐρείας, ἐὰν ἤθελεν ἀληθῶς ὁ νομοθέτης καὶ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ νὰ ἐπαναπαυθῇ ὅτι θὰ ἐξετέλη τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἄνω ἐπανέλαβα. Καὶ ὅταν ἐμελέτησα τὰ τῆς διαρρυθμίσεως, τὰ τῆς καταρτίσεως τοῦ σώματος ἐκείνου, εὗρον ὅτι αἱ οἰκονομικαὶ δαπάναι αἱ ὁποῖαι ὤφειλον νὰ διατεθῶσι ἦσαν μεγάλαι διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ὑπελόγισα ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο ἀναγκαῖον ἵνα καταρτίσω τὴν ἀστυκλινικὴν καὶ ἐγκαταστήσω αὐτήν, 500 χιλ. δραχμῶν. Ἡ δὲ ἀστυκλινικὴ ἐὰν ἤθελε περιλάβῃ 100 κλίνας ὡς ὤφειλε, θὰ ἀπῄτει δαπάνην συντηρήσεως τοὐλάχιστον 100 χιλ. δραχ. ἐτησίως. Ὅταν δὲ πάντα ταῦτα ὑπελόγισα ἔκρινα ἀναγκαῖον ὑποβάλλων τὰς σκέψεις μου εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ τῷ εἴπω, ὅτι σῶμα ἀστυκλινικῆς, ὡς ποθοῦμεν, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐγκαταστήσωμεν σήμερον, διότι δυστυχῶς τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν μέσα δὲν εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἐπαρκῶσιν εἰς τοιαύτας δαπάνας. Βεβαίως δὲν ἔφθασα μέχρι τοῦ σημείου, οὔτε ἐγὼ οὔτε ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἐξηκονομήσωμεν τὴν δαπάνην ταύτην, νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν Ἰατρικὴν σχολὴν ἄνευ ἐκπληρώσεως τῶν σκοπῶν, οἵτινες ἐξεπληροῦντο μέχρι τῆς ὥρας παρὰ τῆς ἀστυκλινικῆς ὡς εἶχε, καὶ ἐκείνων, οἵτινες θὰ ἐξεπληροῦντο παρ’ αὐτῆς ὡς διερρυθμίζετο, ἀλλ’ ἐσκέφθημεν νὰ ἐφαρμόσωμεν σύστημα κρατοῦν εἰς τὰ περισσότερα Εὐρωπαϊκὰ κράτη, εἰδικῶς ἐν Γαλλίᾳ, σύστημα τὸ ὁποῖον καὶ ἐψηφίσθη. Δι’ αὐτοῦ ἐνῷ κατηρτίζοντο ἔκτακτοι κλινικαί, ἐτοποθετοῦντο πλησίον τῶν τακτικῶν τῶν ὁμοίων. Κατ’ αὐτὸν δὲ τὸν τρόπον, ἐνῷ ἐπρόκειτο νὰ ἐκπληρωθῇ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἀνελάμβανεν ἡ Ἀστυκλινική, ἤθελεν ἐκπληρωθῇ τοῦτο μὲ πολὺ μικροτέραν δαπάνην, διότι θὰ ἐστέγαζε τακτικὰς καὶ ἐκτάκτους κλινικὰς τὸ αὐτὸ οἴκημα, θὰ εἴχομεν τοὺς αὐτοὺς βοηθούς, τὰ αὐτὰ ἐργαλεῖα καὶ τὸ αὐτὸ ὑλικὸν τῶν ἀρρώστων μεθ’ ὅλων τῶν χρησίμων, ἐπιστημονικῶς. Καὶ μὲ τὰς σκέψεις αὐτὰς ὑπεβάλαμεν εἰς τὴν Βουλήν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καὶ ἐψηφίσθη. Ὅτι δὲ ταῦτα εἶνε ἀληθῆ, ὅσα ἐγὼ λέγω, ὅτι ἐξ αὐτῶν τῶν λόγων ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς ψήφισιν τῆς καταργήσεως τῆς κλινικῆς ταύτης καὶ τῆς ἱδρύσεως τῶν ἐκτάκτων κλινικῶν, ὡς ἔχουσι σήμερον, ἀπόδειξις εἶνε οἱ λόγοι οἱ ἐμοὶ ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει.

§79Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Αὐτὸ τοῦτο τὸ ὁποῖον λέγετε ὅτι δὲν συνέστη καμμία κλινικὴ καὶ συνεπῶς δὲν γνωρίζομεν, ἂν ἐξεπλήρωσαν ἢ ὄχι τὸν σκοπόν των, αὐτὸ τοῦτο βεβαιοῖ ὅτι ἡ ἀστυκλινικὴ δὲν δύναται νὰ ἀντικαταστήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν θὰ προσφέρωσιν αἱ κλινικαί.

§80Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος εὑρίσκει, ὅτι ὅταν λέγω, ὅτι δὲν συνέστη οὐδεμία Ἀστυκλινικὴ καὶ συνεπῶς δὲν γνωρίζομεν ἐὰν ἐξεπλήρωσεν ἢ ὄχι τὸν σκοπόν της, αὐτὸ τοῦτο τὸ ὁποῖον λέγω εἶναι ἱκανὸν νὰ ἀποδείξῃ ὅτι δὲν ἐξεπλήρωσε τὸν σκοπόν της ἡ κλινικὴ ἡ ὁποία δὲν συνέστη! Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κύριοι Βουλευταί, πιθανὸν νὰ ὑπῆρχον ἄλλοι λόγοι, οἱ ὁποῖοι, δύναται νὰ εἴπῃ τις, ὅτι ἀληθῶς πείθουν ὅτι ἐὰν ἡ Ἀστυκλινικὴ δὲν εἶχε καταργηθῇ, ἐὰν ἡ Ἀστυκλινικὴ ἐλειτούργει, θὰ ἠδυνάμεθα τότε νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀρνητικὴ πεῖρα κατέδειξεν, ὅτι ἡ ἔλλειψις Ἀστυκλινικῆς ἀπέδειξεν, ὅτι ὅλοι οἱ σκοποὶ οἱ ὁποῖοι δι’ αὐτῆς ἐξεπληροῦντο, δὲν ἐξεπληρώθησαν. Δυστυχῶς, κύριοι Βουλευταί, ἡ Ἀστυκλινικὴ παραμένει, ἡ Ἀστυκλινικὴ λειτουργεῖ, ἡ Ἀστυκλινικὴ λειτουργεῖ ὡς ἐλειτούργει καὶ κατὰ τὴν ὥραν καθ’ ἣν κατηργήθη, διότι ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου ὁ τότε προβλέπων ὅτι ἴσως νὰ μὴ συστηθῶσι αἱ Κλινικαὶ αὗται ἀμέσως καὶ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ προέρχηται ζημία, εἶπεν «ἂς ἐξακολουθήσῃ παραμένουσα ἡ Ἀστυκλινικὴ μέχρις οὗ αἱ Κλινικαὶ αὗται συσταθῶσι.» Δὲν ἔχομεν λοιπὸν οὔτε τὴν πεῖραν τοῦ κεφαλαίου τούτου, διότι ἐξακολουθεῖ ἡ Ἀστυκλινικὴ νὰ ὑφίσταται. Ἀλλὰ μήπως ἔχομεν τὴν πεῖραν ἐκ τοῦ παρελθόντος ὅτι ἡ Ἀστυκλινικὴ αὐτὴ καλῶς ἐλειτούργησε; Ἀλλά, κύριοι Βουλευταί, παταγωδῶς κατέπεσεν τὸ ἵδρυμα τοῦτο ὄχι ἐκ τῆς ἰδιοτροπίας ἑνὸς κόμματος, ἀλλ’ ἀπὸ ὁλόκληρον τὴν διπλῆν Βουλὴν καταπολεμηθέν, κατέπεσεν λέγω ἀκόμη ἀπὸ τὴν κραυγὴν τῆς κοινῆς γνώμης.

§81ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ δυνάμεθα νὰ καθιερώσωμεν προτίμησιν τῆς διπλῆς Βουλῆς.

§82Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὄχι. Ὅταν ὅμως ἔχωμεν ἕν ὁλόκληρον νομοθετικὸν σῶμα ἐνταῦθα τὸ ὁποῖον εἶπεν «ἐγὼ εὑρίσκω ὅτι τὸ ἰατρικὸν τοῦτο ἵδρυμα δὲν ἐκπληροῖ τὸν σκοπόν του, ἔχω τὴν γνώμην, κύριοι, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔρχονται εἰς τὴν Βουλὴν ἐκ νέου καὶ ἔχουσι τὸ θάρρος νὰ ἀντιμετωπίσωσι τὴν προτέραν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ταύτης, ἔχουσι καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ φέρωσι τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι νὰ πείσωσι τὴν Βουλὴν νὰ μεταβάλῃ ἀπόφασιν. Διότι δὲν νομίζω ὅτι τὸ σῶμα τοῦτο εὑρίσκεται σήμερον εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη τότε, νὰ ὑποβάλῃ ἤγουν πρότασιν καταργήσεως τῆς Ἀστυκλινικῆς διὰ 190 τῶν μελῶν αὐτοῦ· ὅταν δὲ τὰ μέλη ταῦτα τὰ πλεῖστα εὑρίσκονται καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην συνεδριάζοντα καὶ τοῖς ζητεῖται ἐπιτακτικῶς νὰ ἀλλάξωσι γνώμην καὶ πεποιθήσεις, ὁ τοῦτο ζητῶν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ φέρῃ μίαν δικαιολογίαν σοβαράν, ὅτι ὑπάρχουσι λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐπιτακτικῶς ἐπέβαλον τὴν ἀνασύστασιν τῆς Ἀστυκλινικῆς.

§83Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Ἴσως ἡ πρότασις 190 Βουλευτῶν εἶχεν εὐρυτέραν τινὰ ἔννοιαν. Ἐσταμάτησε τὸ ἔργον τὸ νομοθετικὸν μέχρι καταργήσεως τῶν Κλινικῶν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἔχει σημασίαν ἡ ἀπόφασις τῆς διπλῆς Βουλῆς ὅσην ἀποδίδετε.

§84Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἐγὼ συμβαίνει νὰ κρίνω τὰ πράγματα ὡς παρουσιάζονται ἐν τῇ Βουλῇ· ὅταν ἔχωμεν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἐδέχθη ὅπως ἀποκοπῇ τὸ μέρος ἐκεῖνο καὶ νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄλλο μέρος ὅπως καὶ ἐψηφίσθη, νομίζω ὅτι ὀρθῶς ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν αὐτό. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι τὸ μέρος τὸ ψηφισθὲν δὲν ἦτο ἐπαρκὲς διότι δὲν ἐψηφίσθη ἡ ἐκκαθάρισις, ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ τὴν ἐκκαθάρισιν ἐκείνην, ἂν ἐνόμιζεν ὅτι ἦτο ἀνάγκη, δὲν ἐπετρέπετο ὅμως, τούτου μὴ γενομένου, μόνον νὰ φέρωμεν τὴν κατάργησιν τοῦ ψηφισθέντος μέτρου τούτου, νὰ ἐρχώμεθα δὲ ἄνευ δικαιολογίας νὰ ζητῶμεν τὴν κατάργησιν αὐτοῦ τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ αὕτη ἐνθουσιωδῶς ἐψήφισεν. Ὁμιλῶν, κύριοι συνάδελφοι, οὕτω πῶς παρακαλῶ νὰ μὴ θεωρηθῶ ὅτι εἶμαι κατ’ ἀρχὴν κατὰ τῆς Ἀστυκλινικῆς. Ἐὰν ἤμουν ἀληθῶς θὰ ὠφλίσκανον μωρίαν διότι ἡ Ἀστυκλινικὴ εἶναι ἐπιστημονικὸν ἵδρυμα τὸ ὁποῖον, ἐκεῖ ὅπου ἐφηρμόσθη ἀληθῶς, ἐπέτυχε, ἐξακολουθεῖ δὲ σήμερον ὑφισταμένη εἰς ἐλάχιστα Κράτη πρὸ πάντων εἰς τὰ Γερμανικά. Ἀλλ’ ἐξακολουθεῖ ὑφισταμένη κατὰ τὸν ὀργανισμὸν κατὰ τὸν ὁποῖον ἀληθῶς παρουσιάζεται τὸ ἵδρυμα τοῦτο εὐεργετικὸν διὰ τὴν Πολιτείαν. Ὅταν λοιπὸν δὲν πρόκειται νὰ δώσωμεν ἕναν ἰδιαίτερον προορισμὸν εἰς τὴν σχολὴν ταύτην, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἀφήσωμεν αὐτὴν μὲ τὸν προορισμόν, ὁ ὁποῖος ἐτέθη παρὰ τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, ἡ ἀναβολὴ τῆς συστάσεως αὐτῆς, ἂς μοὶ ἐπιτραπῆ νὰ εἴπω, ὅτι θὰ εἶνε πρὸς ζημίαν. Ἐὰν σήμερον εἴχομεν ἱδρύσει τὴν σχολὴν τῶν πολιτικῶν ἐπιστημῶν καὶ εἴχομεν πάντα τὰ μέσα, σημειωθήτω, τὰ ἐπιστημονικὰ νὰ τὴν ἱδρύσωμεν ὡς τὴν ἵδρυσεν αὐτὴν ὁ εἰσηγητής, ἠθέλομεν ἔχῃ ἐκεῖθεν σήμερον τοὺς ἱκανοὺς ὑπαλλήλους εἰς τὴν διοίκησιν ἡμῶν, περισσότερον ἱκανοὺς ἀφ’ ὅτι εὗρεν πρὸ μικροῦ, ὅτε τὸ Κράτος ἦτο ἠναγκασμένον πανταχόθεν νὰ συλλέξῃ αὐτοὺς διὰ τὴν νέαν διοίκησιν τόσον βιαίως καὶ τόσον ῥαγδαίως ὅπως δυστυχῶς ἠναγκάσθη νὰ τοὺς συλλέξῃ· θὰ ἦτο ἐπίσης δυνατὸν οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι μεταβαίνοντες εἰς τὸ ἐξωτερικὸν νὰ φέρωσιν ἐκεῖ περισσότερα στοιχεῖα ὄχι διὰ νὰ ἀπαλλαγῶσι τῶν μελετῶν, τὰς ὁποίας ὀφείλουσι νὰ κάμωσιν ἐκεῖ, ἀλλὰ διὰ νὰ δύνανται νὰ ἀντιληφθῶσι ταχύτερον τὰς μελέτας ἐκείνας καὶ διὰ νὰ δύνανται νὰ λάβωσιν αὐτὰς εἰς τὴν κατοχήν των εἰς πολὺ ὀλιγώτερον χρόνον ἀπὸ τὸν χρόνον, ὁ ὁποῖος θὰ ἀπαιτηθῇ, ἐὰν πραγματικῶς δὲν φέρωσιν ἐν ἑαυτοῖς τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ συνεκόμιζον ἐκ τῶν μελετῶν καὶ τῆς φοιτήσεως αὐτῶν εἰς τὴν ἡμετέραν σχολὴν τῶν πολιτικῶν ἐπιστημῶν. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, κύριοι βουλευταὶ ἀκόμη ὅτι οὐδεμία θὰ ἐπέλθῃ ὠφέλεια εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἐκ τῆς ἀνιδρύσεως τῆς Ἀστυκλινικῆς. Ἡ Ἀστυκλινικὴ εἶνε ἵδρυμα συστηθὲν ὡς προσάρτημα τοῦ Πανεπιστημίου ἐπὶ τοῦ ἀειμνήστου Ὄθωνος· παρέμεινεν ἐργαζομένη ἐν Ἑλλάδι ἐπὶ μίαν πεντηκονταετίαν καὶ πλέον, εἶχε δὲ ὡς σκοπὸν τὴν πρακτικὴν κατάρτισιν φοιτητῶν καὶ τὴν ἐν αὐτῇ θεραπείαν τῶν ἐνδεῶν τῆς πόλεως· ἡ Ἀστυκλινικὴ ἐκείνη, κύριοι, κατηργήθη μίαν πρωΐαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, καὶ κατηργήθη παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως διότι ἐζητήθη πανταχόθεν ὑπὸ τοῦ ἐπιστημονικοῦ κόσμου καὶ ἐκ τῆς κοινῆς γνώμης ἡ κατάργησις τοῦ ἱδρύματος ἐκείνου ὡς ἐπιζημίου διὰ τὴν ἐπιστήμην, ὡς ἐλειτούργει. Δὲν εἶνε ἀνάγκη νὰ ἀναπτύξω εἰς ὑμᾶς τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι ἠκούσθησαν ἐνταῦθα, διότι εἶνε ἔναυλοι εἰς ὅλους καθόσον τὰ ⅚ τῆς Βουλῆς ταύτης ἐψήφισαν τὴν κατάργησιν αὐτῆς· ἄλλως τε ἐνταῦθα εἶνε τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως ἐν τοῖς ὁποίοις παράκεινται οἱ λόγοι τῶν ἀκουσθέντων ἐνταῦθα ῥητόρων ἐκ τοῦ ἐπιστημονικοῦ κόσμου κατὰ τῆς Ἀστυκλινικῆς ἐκείνης πλουσιώτατοι. Ποῖος λοιπὸν εἶνε ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον σήμερον ζητεῖται ἡ ἀνασύστασις τῆς Ἀστυκλινικῆς ταύτης; Ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου βραχυτάτην μόνον περὶ αὐτῆς ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν. Ἡ ἔκθεσις αὕτη λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἡ πεῖρα ἐν τούτοις κατέδειξεν ὅτι οὐδεμία κλινικὴ δύναται νὰ ἀντικαταστήσῃ τὴν Ἀστυκλινικὴν, ἧς ὅλως ἄλλος εἶνε ὁ σκοπὸς, ἵνα δηλαδὴ διευκολύνῃ τὴν πρακτικὴν μόρφωσιν τῶν ὑποψηφίων ἰατρῶν καὶ περιθάλπῃ τοὺς ἐν τῇ πόλει ἐνδεεῖς ἀσθενεῖς, τοὺς εἰς αὐτὴν ἀθρόως προσφεύγοντας·» ἤτοι ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου λέγει εἰς ἡμᾶς ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς ἀστυκλινικῆς εἶνε ἐντελῶς διάφορος τοῦ σκοποῦ ὃν ἔχουσιν αἱ μέχρι σήμερον δημιουργηθεῖσαι κλινικαί. Ὁ σκοπὸς αὐτὸς εἶνε ὁ ἑξῆς, ὅπως ἐν αὐτῇ τῇ ἀστυκλινικῇ οἱ φοιτηταὶ διευκολύνωνται εἰς τὴν πρακτικὴν μόρφωσιν αὐτῶν, καὶ ὅπως περιθάλπωνται οἱ ἀσθενεῖς τῆς πόλεως. Ἐκ τούτου, κύριοι βουλευταί, θὰ νομίζῃ τις ὅτι ἐν τῷ Κράτει τούτῳ δὲν ὑπάρχει κανὲν ἄλλο ἵδρυμα τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ τὸν σκοπὸν τοῦτον, διότι λέγει ὅτι εἶνε ἐντελῶς ἄλλος ὁ σκοπὸς τῶν κλινικῶν. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου, ταῦτα λέγων, παρημέλησε νὰ ἀναγνώσῃ τὴν διάταξιν ἡ ὁποία ὑπάρχει μέχρι σήμερον ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἀκροασθῇ τῆς διατάξεως ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸ 21 ἄρθρον τοῦ ὀργανισμοῦ τούτου. Ἐκεῖ λέγεται ὅτι «ἐν ἑκάστῃ κλινικῇ τακτικῇ ὑπάρχει καὶ μία ἔκτακτος κλινική· ἑκάστη τῶν ἐν τῷ παρόντι ἄρθρῳ κλινικῶν ἔχει ἰδιαίτερον διαμέρισμα ἐξωτερικῶν ἀρρώστων ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ ἐκτάκτου καθηγητοῦ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει τοιοῦτος, ἄλλως ὑπὸ τὴν τοῦ τακτικοῦ καθηγητοῦ, τοιαύτην», ἐν ᾧ διαμερίσματι οἱ φοιτηταὶ οἱ τεταρτοετεῖς καὶ οἱ πεμπτοετεῖς τῆς ἰατρικῆς σχολῆς ἐξασκοῦνται εἰς τὸ πρακτικὸν μέρος τῆς ἐπιστήμης καὶ εἰς ἀπόκτησιν τῆς ἱκανότητος τοῦ θεραπεύειν, ὡς καὶ ἐν αὐτῷ, νὰ θεραπεύωνται οἱ νοσοῦντες ἐνδεεῖς τῆς πρωτευούσης δωρεάν. Παρατηρεῖ τις, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἶνε αἱ αὐταὶ ἀναλλοιώτως αἱ ἰδέαι καὶ πανομοιότυποι αἱ φράσεις αἱ ὁποῖαι περιέχονται εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀξιοτίμου εἰσηγητοῦ ὡς ἀποτελοῦσαι τὸν σκοπὸν τῆς ἀστυκλινικῆς. Ἐκ τούτων παρέπεται ὅτι ὑπάρχει σήμερον ἐν Ἑλλάδι σῶμα, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸν αὐτὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἔχει καὶ ἡ Ἀστυκλινική· ὅταν δὲ ὑπάρχῃ τοιοῦτον σῶμα ἤδη συνεστημένον, εἶνε ἄπορον πῶς ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου λέγει ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς ἀστυκλινικῆς εἶνε ὅλως ἀλλοῖος τῶν σκοπῶν τῶν ἤδη κλινικῶν. Ἀλλὰ λέγεταί τι ἀκόμη, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν μικρὰν ταύτην καὶ βραχυτάτην ἔκθεσιν· «ἡ πεῖρα κατέδειξεν ὅτι οὐδεμία κλινικὴ δύναται νὰ ἀντικαταστήσῃ τὴν ἀστυκλινικήν, ἧς ὅλως ἄλλος εἶναι ὁ σκοπός» ὅταν λέγηται, κύριοι, ὅτι ἡ πεῖρα κατέδειξεν ὅτι οὐδεμία κλινικὴ δύναται νὰ ἀντικαταστήσῃ τὴν ἀστυκλινικήν, σημαίνει ὅτι ἐλειτούργησαν μέχρι τοῦδε κλινικαὶ ἔχουσαι τὸν αὐτὸν σκοπόν, καὶ αἱ κλινικαὶ αὗται ἀπεδείχθη ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἀντικαταστήσωσι τὴν ἀστυκλινικήν, διότι δὲν ἐξεπλήρωσαν τοὺς σκοποὺς τούτους. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν· ὑπάρχει τις ἐξ ὑμῶν, ὁ ὁποῖος νὰ βεβαιώσῃ ὅτι ἐλειτούργησε καμμία ἐκ τῶν κλινικῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι συνέστησαν διὰ τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον πρὸ μικροῦ σᾶς ἀνέγνωσα; Ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου δύναται νὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι δυστυχῶς μέχρι σήμερον οὐδεμία ἐκ τῶν κλινικῶν τούτων συνέστη καὶ συνεπῶς οὐδεμία κλινικὴ ἐλειτούργησε, καὶ συνεπῶς, ὅταν οὐδεμία κλινικὴ ἐλειτούργησεν οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι αἱ κλινικαὶ ἐκεῖναι ἐπέτυχον ἢ ἀπέτυχον, καὶ τότε ποῦ εἶναι ἡ βαθεῖα πεῖρα, ἡ ὁποία ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου τούτου εὑρίσκει, ὅτι ἀπέδειξεν ὅτι αἱ ἄλλαι κλινικαὶ δὲν δύνανται κατὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον νὰ συναγωνισθῶσι τὴν Ἀστυκλινικήν; Εἶναι διότι ὑπῆρξαν τοιαῦται ἀσχημοσύναι, διότι ἐδημιουργήθησαν κόμματα, ἐγεννήθη συναλλαγὴ διὰ νὰ παραλαμβάνωνται τὰ διάφορα λάφυρα, τὰ ὁποῖα ἐδίδοντο παρὰ τῆς Πολιτείας. Ὅταν δὲ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου ἦλθε νὰ ἀποκλείσῃ τὴν θύραν ταύτην καὶ ἐψηφίσθη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦτο, ἐρχόμεθα τώρα νὰ ἀνοίξωμεν πάλιν θύραν, διὰ τῆς ὁποίας θὰ εἰσρεύσῃ ἡ συναλλαγή, θὰ εἰσρεύσουν αἱ κομματικαὶ διαιρέσεις, θὰ εἰσρεύσῃ ἡ πάλη καὶ ἡ διαίρεσις. Ἔχω λοιπὸν τὴν γνώμην ὅτι ἀκριβῶς ἕνεκα τοῦ σημείου τούτου, καὶ ἀκριβῶς μόνον διὰ τὴν προφύλαξιν ταύτην τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὕτη, νὰ ἀφεθῇ δὲ ἡ διάταξις ὡς ἔχει ἤδη, διότι ἀσφαλίζει πλήρως τὴν ὑπεράσπισιν τῶν ὑποθέσεων τοῦ Πανεπιστημίου, τῆς ἐκλογῆς γενομένης παρὰ τῆς διοικούσης Συγκλήτου μεταξὺ δικηγόρων διωρισμένων παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ καὶ μισθοδοτουμένων πλουσιοπαρόχως. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν γένηται τοῦτο, τοὐλάχιστον δέον νὰ περιορισθῇ τὸ κακόν, καὶ ἂν θέλωμεν νὰ περιορισθῇ τὸ κακόν, πρῶτον πρέπει νὰ ἀπαλείψωμεν τὴν ἀποδοχὴν τοῦ Καθηγητοῦ Πανεπιστημίου. Εἶνε ἀρκετὸν δι’ αὐτὸν ὁ μισθὸς τοῦ βοηθοῦ καὶ δὲν νομίζω ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος τρέφεται ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ Πανεπιστημιακοῦ, ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνῃ μισθὸν 2000 δρ. διὰ νὰ ὑπερασπίζῃ τὰ συμφέροντα τοῦ σώματος ἐκείνου, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, καὶ τοῦ ὁποίου ὀφείλει νὰ ὑπερασπίζῃ τὰ συμφέροντα. Ἐὰν θέλητε νὰ ὑπάρξῃ τις ὁ ὁποῖος νὰ βοηθήσῃ αὐτόν, ὁ τίς οὗτος εἶνε ὁ βοηθός, ὁ ὁποῖος πρέπει ἀληθῶς μόνον νὰ πληρώνηται. Ἐὰν δὲ θέλητε ἔτι πλέον νὰ ἐλαττώσητε τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπισυμβῇ ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης, ἀναθέσατε τοὐλάχιστον ἐκ περιτροπῆς καὶ καὶ κατ’ ἔτος εἰς δύο καθηγητὰς τοῦ Δικονομικοῦ δικαίου, ὅπως ὑπερασπίζουν τὰς ὑποθέσεις τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ ὅταν οὕτω ἀναθέσητε εἰς αὐτούς, θέλει πραγματικῶς λείψῃ τὸ κακὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπηγένετο διὰ τῆς ζητήσεως τῆς θέσεως παρ’ ὅλων τῶν Καθηγητῶν τοῦ Ἀστικοῦ δικαίου. Μετὰ ταῦτα, Κύριοι, ἐπανέρχομαι εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ εἰς τὰς κυρίας αὐτοῦ διατάξεις. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὡς προβάλλεται εἰς τὴν Βουλήν, σκοπεῖ τὴν μεταρρύθμισιν οὐσιωδῶν διατάξεων τοῦ κρατοῦντος ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου. Δὲν εἶνε ἀνάγκη εἰς ὑμᾶς νὰ εἴπω ποῖος λόγος ἐπέβαλεν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου. Οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν ἦσαν οἱ ψηφίσαντες τὸν ὀργανισμόν, ἐὰν δὲ ὑπῆρξάν τινες, οἱ ὁποῖοι δὲν συνέπραξαν κατὰ τὴν ψήφισιν ταύτην, πάντες γνωρίζετε πόσον ἐπιτακτικὴ ἦτον ἡ ἀνάγκη τῆς βελτιώσεως τοῦ Πανεπιστημιακοῦ καθεστῶτος, τὸ ὁποῖον σοβαρῶς ἐνόσει. Ἕνεκα τούτου καὶ τὰ φῶτα, τὰ ὁποῖα παρεσχέθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὀργανισμοῦ, ὑπῆρξαν πανταχόθεν πλούσια. Ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐγένετο μακρὰ αὐτοῦ διονύχισις, ἐνταῦθα δὲ εὐρυτάτη συζήτησις, ὥστε ἀληθῶς ἐξ ὅλων τούτων ἐξῆλθεν ἓν εὔρωστον νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ἐφαρμοσθὲν ἐν τῇ πράξει, ἐδικαίωσεν ἀληθῶς τοὺς ψηφίσαντας αὐτό. Ὁ ὀργανισμὸς ἐκεῖνος, κύριοι βουλευταί, πρὸ παντὸς ἐμερίμνα ὅπως θέσῃ τὴν αὐτοδιοίκησιν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, τὴν ἀποκέντρωσιν, τὴν αὐτοτέλειαν, τόσον κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Καθηγητῶν, ὅσον καὶ κατὰ τὴν ἵδρυσιν καὶ τὴν ἀντικατάστασιν τῶν ὑπαρχουσῶν ἑδρῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐκτὸς τούτου ὁ ὀργανισμὸς ἐκεῖνος ἐμερίμνησεν ὅπως περιληφθῶσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον οἱ πλεῖστοι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐκ τῆς νεωτέρας ἀναπτύξεως καὶ προόδου τῆς ἐπιστήμης, ἐθεωρήθησαν κατ’ ἐξοχὴν ἀναγκαῖοι διὰ τὴν μόρφωσιν τῶν φοιτητῶν. Ἐθεμελίωσε κατ’ ἀρχὴν τὸ κτηνιατρικὸν σχολεῖον, τὸ ὀδοντιατρικὸν σχολεῖον, ἐπίσης τὴν σχολὴν τῶν πολιτικῶν ἐπιστημῶν. Οἱ λόγοι, οἵτινες ἐπέβαλον εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἵδρυσιν σχολῆς πολιτικῶν ἐπιστημῶν ἀνεπτύχθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου παρὰ τοῦ εἰσηγητοῦ αὐτοῦ. Ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου ἔλεγε τότε προκειμένου περὶ τῆς σχολῆς τῶν πολιτικῶν ἐπιστημῶν. (Ἀναγινώσκει) «Διὰ τοῦ τμήματος, Κύριοι, τῶν πολιτικῶν ἐπιστημῶν θέλει πρώτην φορὰν κατορθωθῇ παρ’ ἡμῖν πραγματικὴ κατάρτισις ἐκείνων, οἵτινες ὁρίζονται τὴν εἴσοδον αὐτῶν εἰς ἐπαγγέλματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι διπλωματικὸν τὸν προορισμόν. Ἐπὶ πλέον διὰ τοῦ τμήματος τούτου θὰ καταρτισθῶσι παρ’ ἡμῖν πραγματικοὶ ὑπάλληλοι τῆς διοικήσεως φέροντες ὅλα τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, ὧν ἔχουσιν ἀνάγκην διὰ νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν δημ. ὑπηρεσίαν πρὸς πραγματικὴν ἐξυπηρέτησιν αὐτῆς». Ἐκ τούτων βλέπει τις ὅτι παρ’ ἡμῖν ἡ σύστασις σχολῆς πολιτικῶν ἐπιστημῶν δὲν ἐγένετο ὅπως ἐν αὐτῇ εὕρωσιν αἱ πολιτικαὶ ἐπιστῆμαι εὐρυτάτην τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὴν ἀνακαίνισιν τῶν διαφόρων συναφῶν ἐν αὐταῖς ζητημάτων. Ἡ σχολὴ τῶν πολιτικῶν ἐπιστημῶν παρ’ ἡμῖν συνέστη ὅπως καταρτίζωνται ὑπάλληλοι τόσον διοικητικοὶ ὅσον καὶ διπλωματικοὶ μὲ περισσότερα τὰ στοιχεῖα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν σήμερον παρ’ ἡμῖν οἱ ἐξερχόμενοι τῆς νομικῆς σχολῆς. Διὰ τοῦτο ἐθεωρήθη ὡς βάσις ἡ νομικὴ σχολή, ἡ ὁποία διακλαδίζεται κατόπιν εἰς δύο, κατὰ τὸ σύστημα τὸ κρατοῦν ἐν Γερμανίᾳ. Ἐν τῷ ὀργανισμῷ ἐπίσης, κύριοι, ἱδρύθη ὁ θεσμὸς τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν. Ὁ θεσμὸς οὗτος ἱδρύθη διὰ νὰ δοθῇ περισσοτέρα ἐπιστημονικὴ ἅμιλλα παρ’ ἡμῖν, διὰ νὰ δοθῇ περισσοτέρα τῆς ὑφισταμένης ἐπιστημονικὴ κίνησις, ἐκ τῆς ὁποίας ἐλπίζομεν ὅτι θέλει προέλθῃ πολλὴ ἐπιστημονικὴ ὠφέλεια. Διὰ τὴν ἰατρικὴν σχολὴν ἰδιαιτέρως ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον ὅπως οἱ ἔκτακτοι κλινικοὶ καθηγηταὶ τοποθετηθῶσι πλησίον τῶν τακτικῶν κλινικῶν καθηγητῶν, διότι ἐνομίσθη ὅτι οὕτω πως ἡ ἅμιλλα θὰ ἦναι μεγαλυτέρα, καὶ ἐξ ἄλλου ὅτι οὕτω πως θέλει οἰκονομήσῃ τὸ δημόσιον κατὰ πολὺ τὰ ἀναγκαῖα ἔξοδα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπόχρεον νὰ δαπανήσῃ ἐὰν ἤθελεν ὅπως ὅλους τοὺς κλινικοὺς καθηγητὰς τοποθετήσῃ εἰς ἴδιον ἵδρυμα. Ὅταν δὲ τοῦτο ἐγένετο, κατηργήθη ἡ Ἀστυκλινική. Ἐκτὸς τούτου ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον ὅπως, πρὸς μεγαλυτέραν ἐπεξεργασίαν ἐπιστημονικήν, οἱ καθηγηταὶ ὑποχρεωθῶσιν ὅπως ἐντὸς τριετίας παρουσιάσουν ἐκδεδομένας τὰς παραδόσεις τῶν μαθημάτων αὐτῶν. Πάντα ταῦτα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἔρχεται ἢ νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῶν ἢ νὰ τὰ μεταβάλῃ. Ἀναβάλλει τὸν χρόνον τῆς ἐκδόσεως τῶν συγγραμμάτων ἐκ μέρους τῶν καθηγητῶν, ἀναβάλλει τὴν ἵδρυσιν τῆς σχολῆς τῶν πολιτικῶν ἐπιστημῶν, ἐπανιδρύει τὴν Ἀστυκλινικήν. Καὶ ἐρωτᾶται, ποῖοι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἔπεισαν τὸν ἀξιότιμον εἰσηγητὴν τοῦ νομοσχεδίου ὅπως μεταρρυθμίσῃ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου κατὰ τὸ μέρος αὐτό; Ἐὰν ἐξαιρέσωμεν ἀληθῶς τὴν διάταξιν τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν συγγραφὴν τῶν παραδόσεων τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, διότι ὁ χρόνος ὁ ζητούμενος κατὰ παράτασιν εἶναι ἀληθῶς ἀναγκαῖος, καθόσον ἕνεκα τῶν πολεμικῶν γεγονότων πολλοὶ τῶν καθηγητῶν τούτων δὲν ἠδυνήθησαν οὐδὲ νὰ διδάξωσιν, οὐδὲ νὰ ἀσχοληθῶσι περισσότερον εἰς τὰ ἔργα αὐτῶν τὰ πανεπιστημιακά, ἐὰν ἐξαιρέσωμεν τὴν διάταξιν ταύτην, φρονῶ ὅτι αἱ ἄλλαι διατάξεις οὐδένα ἔχουν νὰ ἐξυπηρετήσωσι σκοπὸν εὐεργετικὸν διὰ τὸ Πανεπιστήμιον. Δὲν εἶδον οὐδαμοῦ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου, ὅτι ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς αὐτοῦ ἔχει διάφορον γνώμην μὲ ἐμέ, ὅσον ἀφορᾷ τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ εἰς τὴν χώραν ἡ ἵδρυσις τῆς σχολῆς τῶν πολιτικῶν ἐπιστημῶν. Οὐδὲ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀντίθετον ἀντίληψιν μὲ ἐμέ, διότι δὲν δυνάμεθα δυστυχῶς, οὐδὲ θὰ δυνηθῶμεν, οὔτε εἶνε δυνατὸν ποτὲ νὰ δυνηθῶμεν νὰ καταρτίσωμεν παρ’ ἡμῖν σχολὴν πολιτικῶν ἐπιστημῶν, ἔχουσαν εὐρυτάτους σκοπούς, διότι δὲν ἔχομεν πρὸς τοῦτο τὸ ἐπιστημονικὸν ὑλικόν, ὅσον δὲν ὑπάρχει οὐδαμοῦ τοῦ κόσμου τὸ ὑλικὸν τοῦτο ἄφθονον, ἐκτὸς τῆς Γαλλίας, διότι δυστυχῶς αἱ πολιτικαὶ ἐπιστῆμαι ἔχουσιν ἀληθῶς τοιοῦτον μέγαν καὶ τοιοῦτον λεπτὸν ὀργανισμόν, ὥστε ἡ ἐξεύρεσις ὅλων τῶν μέσων διὰ νὰ δώσουν εἰς αὐτὸν μεγάλην εὐρύτητα εἶναι δυσχερὴς πανταχοῦ. Ὅταν λοιπὸν ἀνέθηκε διὰ τῆς συστάσεώς του αὐτῷ καὶ τότε μόνον, ὅταν ἔχῃ ἐν εὐρύτητι τὰ μέσα τὰ ἐπιστημονικά, θὰ ἀναπτύξῃ τὴν δέουσαν ἅμιλλαν ἀπέναντι τῶν τακτικῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Τί λοιπὸν θέλει συμβῆ μέχρι τότε; Ἀπὸ τῆς πρώτης συστάσεως τοῦ σώματος τῆς Ἀστυκλινικῆς θὰ τοποθετήσωμεν ἐν αὐτῇ ὡς διευθυντὰς ἑκάστου τμήματος βοηθοὺς ἰατρούς. Δύναμαι νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τοῦτο πράττοντες δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο εἰμὴ νὰ ματαιώσωμεν τὸν σκοπὸν τῆς Ἀστυκλινικῆς ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς. Διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι οἱ βοηθοὶ τῶν διαφόρων κλινικῶν δὲν εἶναι δυνατὸν μόνοι νὰ διευθύνωσι τὰ τμήματα ταῦτα, ἀλλὰ θὰ ἔχωσιν ἀνάγκην τῆς ὁδηγίας τῆς ἐπιστημονικῆς τῶν καθηγητῶν. Θὰ ἀναγκασθῶμεν λοιπὸν ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ νὰ διορίσωμεν τακτικοὺς καθηγητὰς ὄχι ἕνα πλέον, ἀλλὰ πολλούς, δύο καὶ τρεῖς, ἵνα δύνανται οἱ καθηγηταὶ οὗτοι νὰ ἐποπτεύωσι τὴν ἐν συνόλῳ ἐπιστημονικὴν κίνησιν καὶ νὰ διευθύνωσι τὸ ἔργον τῶν βοηθῶν αὐτῶν. Τί πράττομεν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει; Τίποτε ἄλλο εἰ μὴ αὐξάνομεν κατὰ ἕνα, κατὰ δύο, κατὰ τρεῖς ἴσως θέσεις ἀκόμη τοὺς τακτικοὺς καθηγητάς, ἤτοι κάμνομεν μίαν ἢ δύο ἢ τρεῖς ἀκόμη τακτικὰς κλινικάς, ἀλλὰ τὸ ἔργον οὕτω πως τῆς Ἀστυκλινικῆς καταρρέει ἀπολύτως. Καταρρέει ἀπολύτως, διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἤθελον φέρει ἐκεῖ τὴν ἐπιστημονικὴν ἅμιλλαν καὶ τὴν ἰδίαν ἐπιστημονικὴν μόρφωσιν θὰ λείψουν ἐντελῶς. Ὅταν δὲ δὲν ἔλθωσιν ἐκεῖ κατόπιν πολλοῦ χρόνου οἱ ἔκτακτοι καθηγηταὶ μὲ ὅλα τὰ προσόντα καὶ τὰ ἐπιστημονικὰ ἐφόδια καὶ μὲ τὸ κῦρος, τί θὰ γίνῃ τότε εἰς τὴν Ἀστυκλινικήν; Θὰ εὕρητε ἐγκατεστημένους δύο καὶ τρεῖς τακτικοὺς καθηγητὰς καὶ θὰ ἄρξηται ὄχι πλέον ἡ ἅμιλλα, ἀλλὰ ἡ πάλη, ἡ διχόνοια, ἡ ἀντίθεσις μεταξὺ τῶν νέων καθηγητῶν καὶ τῶν παλαιῶν, τοῦ νέου αἵματος καὶ τοῦ παλαιοῦ, μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουσι συμφέροντα ἀντίθετα ἐντελῶς, ὡς ἔχουσιν οἱ τακτικοὶ καθηγηταὶ πρὸς τοὺς ἐκτάκτους. Τοῦτο θὰ πράξωμεν ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ καὶ τοῦτο ἀκριβῶς θὰ γίνεται διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ὅταν δὲ γένηται τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς Ἀστυκλινικῆς, τὸν ὁποῖον ὅλοι ποθοῦμεν νὰ ἴδωμεν ἐκπληρούμενον, αἴρεται ἀπολύτως. Ἀλλὰ δύναται, Κύριοι Βουλευταί, νὰ μοὶ λεχθῇ «διατὶ τόσον φοβεῖσθε διὰ τὴν μὴ καλὴν κατάρτισιν τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Ἀστυκλινικῆς; Μήπως θὰ ὑπάρξῃ μόνον ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος θὰ καταρτίσῃ αὐτήν; Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ σαφῶς λέγεται ὅτι πρὸς τοῦτο θὰ συντρέξῃ καὶ ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ καλουμένη νὰ γνωμοδοτήσῃ». Κύριοι βουλευταί, οἱ ὀργανισμοὶ τῶν ὑπηρεσιῶν, γνωρίζομεν μέχρι τοῦδε εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ Κράτη, ὅτι δὲν ψηφίζονται ἀπὸ τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας. Αἱ ὑπηρεσίαι βεβαίως συντρέχουσι τοὺς ἁρμοδίους εἰσηγητὰς εἰς τὴν κατάρτισιν αὐτῶν· ἀλλ’ ἐπαφίεται πάντοτε εἰς τὴν Ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν νὰ κρίνῃ ποῖα εἶναι τὰ μέτρα ἐκεῖνα τῆς γνωμοδοτήσεως τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰ ὁποῖα αὐτὴ εὑρίσκει ὅτι ὀφείλει νὰ περιλάβῃ εἰς τὴν κατάρτισιν ὀργανισμοῦ τινος ὑπηρεσίας. Δὲν ἀφίνεται ποτὲ τὸ ἔργον τοῦτο εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν, διότι εἶναι γνωστοὶ οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι παρασύρουσι τὰς ὑπηρεσίας ὅπως καταρτίσωσι τοὺς ὀργανισμούς, ὅσον αὐταὶ βούλονται εὐρέως, καὶ κατὰ τρόπον ἰδιορρύθμως ἐξυπηρετοῦντα τὰ συμφέροντα αὐτῶν. Ἐὰν δὲ συμβῇ νὰ ἴδωμεν αὔριον παρὰ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς ὑποδεικνυόμενον ὡς μέτρον τὴν ἐναπόθεσιν ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ δύο καὶ τριῶν τακτικῶν καθηγητῶν, ἐγὼ θὰ ἐθεώρουν τοιαύτην γνώμην, καὶ ὑποθέτω μετ’ ἐμοῦ καὶ ὅλη ἡ Βουλή, ὡς πραξικόπημα, πραξικόπημα, ἐπαναλαμβάνω, κατὰ τοῦ σκοποῦ τὸν ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἐξυπηρετῇ ἡ Ἀστυκλινικὴ καὶ τὸν ὁποῖον θέλει ὡς τοιοῦτον ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία. Ἀλλὰ μήπως τοῦτο μόνον συμβαίνει, Κύριοι Βουλευταί; Εἶναι γνωστὴ ἡ ἀντίθεσις· ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς ἀντιλήψεως τῶν τακτικῶν καθηγητῶν καὶ τῆς τοῦ καταρτιζομένου σώματος τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν. Δυστυχῶς ἡ ἅμιλλα τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ εἰσαγάγῃ τὸ σῶμα τοῦτο εἰς τὴν Ἰατρικὴν ἐπιστήμην, εἶναι ἅμιλλα τὴν ὁποίαν, ἂς τὸ εἴπωμεν καθαρά, οἱ τακτικοὶ τοῦ Πανεπιστημίου καθηγηταὶ δὲν θέλουσι νὰ τὴν ἔχωσιν. Καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον, καὶ ἂν δὲν εἶναι ἀναμφισβήτητον, εἶναι ἐλπιζόμενον, ὅτι ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ καλουμένη νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην αὐτῆς, δύναται νὰ ὑποδείξῃ μέθοδον εἴτε ἐξ ὑστεροβουλίας εἴτε ἀπὸ ἐσφαλμένης πεποιθήσεως καταρτίσεως τοῦ σώματος τούτου ὡς αὐτὴ θέλει. Ἀλλ’ ἡ κατάρτισις αὕτη νὰ μὴ εἶναι ἡ προσδοκομένη παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, νὰ μὴ εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία, ὅταν τὸ σῶμα τοῦτο συνέστησε. Καὶ ἐρωτῶ· θὰ ἐπαναπαυθῶμεν ἡμεῖς ἐνταῦθα δίδοντες μίαν πληρεξουσιότητα ἐν λευκῷ εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν ὅπως καταρτίσῃ αὐτή, ὡς βούλεται, τὸ σῶμα τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν, ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ ἡ ἔχουσα ἀτυχῶς ἐπιστημονικὴν ἀντίθεσιν πρὸς τὸ σῶμα ἐκεῖνο; Ἀλλὰ θὰ εἴπητε δὲν θὰ εἶναι μόνη ἡ Ἰατρικὴ Σχολή, θὰ εἶναι καὶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος θὰ ἴδῃ τὰς γνώμας αὐτῆς καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Πολιτείας θὰ λάβῃ ἐξ αὐτῶν ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ὅπως δήποτε τῷ φαίνονται ὅτι ἐπαρκέστερον θὰ ἐξυπηρετήσωσι τὸν σκοπὸν τῆς ἀνιδρύσεως τῆς Ἀστυκλινικῆς. Ναί, Κύριοι Βουλευταί, ναί, τοῦτο εἶναι ἀληθές· ἀλλὰ δυστυχῶς συμβαίνει ἐκ διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ἐτέθησαν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, νὰ παρατηρῆται, ὅτι σκολιὰν δυστυχῶς ἀντίληψιν καὶ ἀσύμφορον διὰ τὸ σῶμα τῶν ἐκτάκτων κλινικῶν καθηγητῶν ἔχει καὶ ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου προκειμένου περὶ τῆς διευθύνσεως τῆς Ἀστυκλινικῆς· διότι κατὰ τὴν πρώτην ἐμφάνισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου παρετηρήθη ὅτι ἐδημιουργοῦντο εἷς διευθυντὴς τῆς Ἀστυκλινικῆς, τῆς Χειρουργικῆς Κλινικῆς, εἷς ὑποδιευθυντὴς τῆς Παθολογικῆς Κλινικῆς. Τοιαύτη ἀντίληψις Κύριοι βουλευταί, ἡ ὁποία εἰσάγει εἰς τὸ σῶμα τῶν σήμερον ὑπαρχόντων τακτικῶν καθηγητῶν δύο ἑτέρους καθηγητὰς καθιδρυομένους ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ, φέροντας ὡς μόνον προσὸν τὴν κλινικὴν αὐτῶν κατάρτισιν, τοιαύτη, λέγω, ἀντίληψις εἶναι ἀπολύτως καταδικαστέα. Ἐὰν ἀληθῶς ὑπῆρχεν ἡ ὑγιὴς ἀντίληψις τῆς διοικήσεως τῆς Ἀστυκλινικῆς, θὰ ἐξευρίσκετο ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος βεβαίως θὰ εἶχε τὴν ὑπερτέραν ἐπιστημονικὴν κατάρτισιν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς τὴν κατάρτισιν τοῦ διοικητοῦ τοιούτου σώματος, θὰ ἐξευρίσκετο ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἠδύνατο νὰ ἐπιβληθῇ ἐκεῖ διότι τὸ παρελθὸν αὐτοῦ ἐν τῇ διοικήσει τοιούτων σωμάτων θὰ ἦτο ἀρκετὸν νὰ πείσῃ ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς θὰ ἐπετύγχανεν. Ὅταν ὅμως θέτωμεν ἐκεῖ δύο καθηγητάς, χειροῦργον καὶ παθολόγον, σημαίνει ὅτι νομίζομεν ὅτι οἱ τοιοῦτοι καθηγηταὶ ἔχουσι καὶ ἐπιστημονικὸν ἔργον ἐκεῖ νὰ ἀσκήσωσι. Τὸ ἐπιστημονικὸν ἔργον τοῦ ἑνὸς μόνον καθηγητοῦ, ὁ ὁποῖος σημειωθήτω ὅτι ὀφείλει νὰ τεθῇ ἐκεῖ ὡς διευθυντής, τοῦ ἑνὸς καὶ μόνον, λέγω, τὸ ἐπιστημονικὸν ἔργον εἶναι μόνον ἐν τῇ διοικήσει καὶ ἐν τῇ καθοδηγήσει καὶ ἐν τῇ κατευθύνσει τοῦ ὅλου τούτου ἰατρικοῦ καθιδρύματος. Οὐδὲν τούτου πλέον. Ὅταν δὲ ἠθέλομεν νὰ ἔχωμεν πραγματικῶς μίαν τοιαύτην διεύθυνσιν, θὰ ἐλέγομεν σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς, ὅτι ὁ καθηγητὴς ὀφείλει νὰ εἶναι χειροῦργος, διότι τὰ 9/10 τῶν κλινικῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἱδρυθῶσιν ἐκεῖ εἶναι, ὡς γνωστόν, χειρουργικαί· θὰ ἐλέγομεν ἀκόμη, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἄλλου τακτικοῦ καθηγητοῦ, διότι ὁ ἕτερος τακτικὸς καθηγητὴς βλάβην μόνον θὰ φέρῃ.

§85Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Αὐτὴ ἀκριβῶς εἶναι ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργοῦ.

§86Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν γνωρίζω τὰς σκέψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§87Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὸ λέγει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις.

§88Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ βλέπω ὅτι ὡς ἐνεφανίσθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο φέρει δύο καθηγητὰς τακτικοὺς ὡς διευθυντάς, καὶ τοῦτο μοὶ δίδει τὴν ὑπόνοιαν ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπῆρξεν ἡ ἀντίληψις, ὅτι ὁ ἐκεῖ τιθέμενος τυχὸν καθηγητὴς ἔχει ὡς ἔργον μόνον τὴν διοίκησιν τῆς Ἀστυκλινικῆς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ θεμελιώδης σκέψις. Οὕτω ἠθέλομεν καταρτίσῃ ἰατρικὸν σῶμα ἔχον προορισμὸν εὐεργετικὸν διὰ τὴν ἐπιστήμην. Ἀλλά, κύριοι Βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐμφανίζεται σήμερον, δὲν εἶναι μόνον ἀδόκιμον. Τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐμφανίζεται σήμερον εἶναι καὶ παράτυπον, εἶναι ἐναντίον τοῦ κρατοῦντος νόμου, παραβαίνει ῥητὴν διάταξιν τοῦ ὑφισταμένου καὶ λειτουργοῦντος καὶ ἐφαρμοζομένου ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου. Ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου, ὁ ὁποῖος ἰσχύει καὶ ἐφαρμόζεται, λέγει ῥητῶς (ἀναγινώσκει) «ἡ Σχολὴ δικαιοῦται, κενωθείσης τακτικῆς ἢ ἐκτάκτου ἕδρας νὰ προτείνῃ τὴν ἀντικατάστασιν αὐτῆς διὰ τῆς ψήφου τῶν ⅘ τῶν μελῶν αὐτῆς». Τί εἶναι, κύριοι Βουλευταί, ἡ Ἀστυκλινική; Ἡ Ἀστυκλινικὴ ἐν τῷ ὑφισταμένῳ ὀργανισμῷ εἶναι ἕδρα κλινική. Ὁ ὀργανισμὸς τοποθετεῖ τὴν Ἀστυκλινικὴν μεταξὺ τῶν ἑδρῶν τῶν κλινικῶν. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτοῦ 21 ἀναφέρει (ἀναγινώσκει) «Κλινικαὶ τῶν τακτικῶν ἑδρῶν εἰσὶ..... δύο χειρουργικαί, δύο παθολογικαὶ κλπ. κλπ.» Ἡ Ἀστυκλινικὴ ἥτις καταργεῖται. Ἡ Ἀστυκλινικὴ ἄρα εἶναι ἕδρα. Δι’ οἱανδήποτε δὲ ἵδρυσιν ἕδρας ἀπαιτεῖται ἡ γνωμοδότησις τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς. Τί πλέον δέ; Διὰ τῶν ¾ τῶν ψήφων της. Ὅτι τοιαύτην ἀντίληψιν ἔχει ὁ κ. εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου, ἤτοι ὅτι εἶναι ἕδρα μόνον ἡ Ἀστυκλινική, ἀπόδειξις εἶναι ὅτι λέγει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ (ἀναγινώσκει): «Ἐν τέλει εἰς τὸ ἄρθρον 21 τοῦ νόμου προστίθεται· Ἡ Ἀστυκλινικὴ ἐπανιδρύεται». Ἄρα τοποθετεῖ τὴν Ἀστυκλινικὴν εἰς τὸ ἄρθρον 21 ὡς ἕδραν τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς. Ὅταν δὲ ἡ Ἀστυκλινικὴ εἶναι ἕδρα, ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἵδρυσιν αὐτῆς γνώμη τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, ἡ ὁποία θ’ ἀποφανθῇ διὰ τῶν ¾ τῶν ψήφων της. Ἐρωτῶ· ὑπάρχει τοιαύτη γνώμη μέχρι σήμερον ἐκφρασθεῖσα ἐκ μέρους τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς διὰ τὴν ἕδραν ταύτην; Ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος δὲν καταργεῖ τὴν διάταξιν ταύτην, καὶ ὑποθέτω ὅτι εἶναι σύμφωνος ὅτι ἀπαιτεῖται τοιαύτη γνωμοδότησις, τοιαύτην γνωμοδότησιν δὲν παρουσιάζει. Ὄχι δὲ μόνον δὲν παρουσιάζει τοιαύτην γνωμοδότησιν, ἀλλὰ παρουσιάζει καὶ ἀντίθετον γνωμοδότησιν ἐνταῦθα, γνωμοδότησιν ἡ ὁποία εἶναι ἀληθῶς γεγραμμένη μετὰ συγκινήσεως μεταδοτικῆς, γνωμοδότησιν ἡ ὁποία λέγει (ἀναγινώσκει) «Διὰ τοῦ νομοσχεδίου καταργεῖται τὸ γόητρον καὶ τὸ κῦρος τοῦ Πανεπιστημίου......» Ἐνταῦθα αὐτὴν καὶ μόνην τὴν γνωμοδότησιν ἔχομεν διὰ τὴν ἵδρυσιν τῆς ἕδρας ταύτης. Καὶ ὅταν τὸ νομοσχέδιον λέγεται καὶ εὑρίσκεται παρ’ αὐτῆς ἀσύμφορον, ἄδικον, αὐτόχρημα ὀλέθριον, ὑποθέτω ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι ἡ Σχολὴ ἡ ἰατρικὴ ἐγνωμάτευσεν ὑπὲρ τῆς ἱδρύσεως. Ἀλλὰ μήπως ἐγνωμάτευσεν ὑπὲρ τῆς ἱδρύσεως τῆς Ἀστυκλινικῆς ἡ Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου; Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον καταδικάζει τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου. Ποῖον λοιπὸν ὑπάρχει τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον νὰ συνηγορῇ ὑπὲρ τῆς ἀνιδρύσεως τῆς Ἀστυκλινικῆς καὶ ποῖον σῶμα ἐπιστημονικὸν καὶ ποῖον σῶμα πολιτικόν, τὸ ὁποῖον ἀπεφάνθη ὅτι εἶναι ἐπάναγκες ἡ Ἀστυκλινικὴ νὰ ἱδρυθῇ κατὰ τὸ πρότυπον, τὸ ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς φέρει εἰς ἡμᾶς ἐνταῦθα; Ἔχομεν τοὐλάχιστον τὴν πεῖραν τὴν ἐπιτυχῆ τοῦ παρελθόντος, ἔχομεν τὰ σωματεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡμεῖς οἱ ἐνταῦθα εὑρισκόμενοι συνεστήσαμεν, ἅτινα ἀπέτυχον, ὥστε νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸ παρελθόν; Ὅταν δὲν ἔχομεν ὅλα ταῦτα, δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ νὰ ἐναποθέσωμεν τὴν ὀργάνωσιν τῆς Ἀστυκλινικῆς εἰς χεῖρας τῆς Σχολῆς, ἡ ὁποία ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, δὲν εὐνοεῖ ποσῶς τὴν σύστασιν ἱδρύματος, τὸ ὁποῖον θὰ περικλείῃ τοὺς ἐκτάκτους καθηγητάς, ἢ νὰ ἐναποθέσωμεν ταύτην εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δὲν εἶναι διόλου κατακριτέα, ἐὰν συμβαίνῃ σήμερον νὰ ἀπαρτίζηται ἀπὸ νομικοὺς ἀρίστους, ἀπὸ πολιτικοὺς ἀρίστους, ἀλλ’ ὄχι καὶ ἀπὸ ἀρίστους ἰατρούς; Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω διὰ τὸ νομοσχέδιον. Ἔχω τὴν γνώμην ἀληθῶς ὅτι μεθ’ ὅσα εἶπον καὶ μεθ’ ὅσα ἀπέδειξα ἐνταῦθα ἐκ τῶν κειμένων νόμων, τῶν νομοθεσιῶν τῶν ξένων, τὰς ὁποίας ἀνέφερα καὶ τῆς γενομένης ἐνταῦθα συζητήσεως παρὰ τῆς Ἐθν. Συνελεύσεως, ὅτι θὰ ἐπείσθη πᾶς τις, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὡς παρουσιάζεται ἐνώπιον ἡμῶν δὲν εἶναι ἐπιστημονικόν, ἀλλὰ καὶ ζημιοῖ τὴν ἐπιστήμην, ἔχω δὲ τὴν γνώμην ὅτι πρῶτος ἐξ ὅλων θὰ θελήσῃ ὅπως ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὁ εἰσηγητὴς αὐτοῦ. Διότι ἐγὼ ἐξακολουθῶ νὰ πιστεύω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς αὐτοῦ ἐπιθυμῶν τὸ συμφέρον τοῦ Πανεπιστημίου καὶ πρὸς τὸ συμφέρον αὐτοῦ ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον ὡς τὸ ὑπέβαλε, νομίζων ὅτι ἀληθῶς τοῦτο φέρει ἐν αὑτῷ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐξυπηρετήσωσι τοὺς σκοποὺς αὐτοῦ. Δὲν νομίζω δὲ νὰ θίγηται ποσῶς ὁ ἐγωισμὸς αὐτοῦ ἐξ ὅσων εἶπον, διότι ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἔχει τὸ εὐτύχημα νὰ ἦναι ἰατρός, ἐὰν δὲ πραγματικῶς συνέβη, ὥστε αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου νὰ παρουσιάσωσιν ἐλάττωμα μέγα, καὶ τὸ ἐλάττωμα τοῦτο σήμερον ἐκ τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας ἐπιτιμᾶται, δὲν δύναται, λέγω, διὰ τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ θεωρήσῃ τὴν φιλοτιμίαν αὐτοῦ θιγομένην. Θέλει ἄρα ἀναλάβῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως ζητήσῃ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα μέρη, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῶσιν, ἀπαλλάσσων ὅμως αὐτὸ ἀπὸ τῆς ῥήτρας τῆς Ἀστυκλινικῆς, διότι, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παραμείνῃ μὲ τὴν ῥήτραν ταύτην, ἐγὼ τοὐλάχιστον ὀφείλω νὰ ἐπαναλάβω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ ζημιώσῃ ἀντὶ νὰ ὠφελήσῃ τὸ Πανεπιστήμιον.

§89ΕΥΣ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἐγὼ ἔχω νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ 4ου ἄρθρου.

§90ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφήσατε τότε νὰ ψηφισθῇ τὸ 1ον καὶ λαμβάνετε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ 4ου.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολυχρονιάδης ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου.

§92Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἡ ἀνάγκη τῆς ἱδρύσεως τῆς σχολῆς τῶν πολιτικῶν ἐπιστημῶν πρὸς θεωρητικὴν μόρφωσιν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων κατέστη τοσοῦτον αἰσθητή, καὶ ἀνεγνωρισμένη παρὰ πάντων, ὥστε ἡ ἵδρυσις αὐτῆς νὰ περιληφθῇ καὶ εἰς τὸ πρόγραμμα τοῦ κόμματος τῶν φιλελευθέρων, ὡς ἐξήγγειλε τοῦτο κατὰ τὴν εἰς Βόλον μετάβασίν του ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἡ εἰδικὴ θεωρητικὴ μόρφωσις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἐπεβάλλετο πρὸς ἀπόκτησιν δημοσίων ὑπαλλήλων, δυναμένων νὰ ἀνταποκριθῶσι πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ δυναμένων νὰ προβαίνωσι καὶ εἰς τὴν μετ’ ἐπιστημονικῆς ἐπιγνώσεως ἐφαρμογὴν τῶν νόμων, ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ διακρίνῃ τὰς πράξεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων πρὸς τὸ συμφέρον πολιτείας καὶ ἰδιωτῶν. Μόνον δ’ ὑπάλληλοι οὕτω θεωρητικῶς μορφωμένοι θὰ ἠδύναντο μετ’ ἀπόκτησιν τῆς ἐν ἑκάστῳ θεωρητικῷ κλάδῳ ἀπαιτουμένης πείρας νὰ προαγάγωσι τὰ τῆς ὑπηρεσίας των κατὰ τὰς ὑποδείξεις τῆς ἐπιστήμης καὶ ἐκτελέσωσι τὸν προορισμόν των ἀπὸ περιωπῆς. Εἰς τοιαύτην ἀνάγκην ἀνταποκρίνεται ὁ εἰδικὸς νόμος περὶ Πανεπιστημίου δι’ οὗ τριετὴς ὡρίζετο προθεσμία διὰ τὴν διαίρεσιν τῆς Νομικῆς Σχολῆς εἰς δύο τμήματα. Ἂν δ’ ἡ ἀνάγκη αὕτη ὑπῆρχε διὰ τὰ στενὰ ὅρια τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, πολλῷ μᾶλλον ἐπετάθη ἀφ’ ἧς τὰ ὅρια τῆς πατρίδος ἡμῶν ἐδιπλασιάσθησαν, καὶ ἔκτοτε μείζων φρονῶ, ὅτι ἔδει νὰ καταβληθῇ σπουδὴ πρὸς ταχυτέραν λειτουργίαν τῆς σχολῆς ταύτης. Διότι οὐδένα ἐξ ἡμῶν τῶν παρακαθημένων ἐνταῦθα διαφεύγει ἡ ἀνάγκη, εἰς ἣν εὑρέθη ἀφ’ ἧς ἡ Ἑλλὰς ἐδιπλασιάσθη, δι’ ἀλλεπαλλήλων νόμων, λόγῳ τοῦ διπλασιασμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων, νὰ προβῇ προσωρινῶς εἰς τὴν κατάργησιν τῶν προσόντων καὶ ὅτε μὲν ὑπὸ τὴν μορφὴν τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων, ὁτὲ δὲ ὑπὸ τὴν μορφὴν τῶν προϋπηρετησάντων νὰ ἀποκτήσῃ ἀριθμόν τινα ὑπαλλήλων, δυνάμενον μόνον ἀριθμητικῶς νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας της, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ ποιοτικῶς, διότι τοῦτο ἀκριβῶς ὑπῆρξεν ἀφορμὴ χειροτερεύσεως τοῦ ὑπαλληλικοῦ προσωπικοῦ. Πρὸς ἀπόδειξιν τούτου δὲν θέλω νὰ καταφύγω εἰς ἄλλο τι παρὰ εἰς τὴν χθὲς γενομένην συζήτησιν, καθ’ ἥν μετὰ τῆς χαρακτηριζούσης αὐτὸν παρρησίας καὶ εἰλικρινείας ὡμολόγησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ πόσον οἱ ὑπάλληλοι σήμερον ὑστεροῦσι κατὰ ποιόν. Μεθ’ ὅλα ταῦτα θὰ ἀνέμενέ τις βεβαίως, ὅπως ἴδῃ τὸ ταχύτερον λειτουργοῦσαν τὴν σχολὴν ταύτην, πρὸς ἀπόκτησιν ὑπαλλήλων δυναμένων νὰ ἐπιτελέσωσι τὸν προορισμόν των. Ἀλλ’ ὅμως διὰ τοῦ ἄρθρου 1 οὐχὶ μόνον ἡ προθεσμία ἡ τριετὴς ἡ ὁριζομένη διὰ τοῦ ἀνέκαθεν ψηφισθέντος νόμου καταργεῖται, ἀλλ’ οὐδὲ παράτασις ταύτης οὐδεμία ἐπιτρέπεται, καὶ οὕτω ἀναβάλλεται ἐπ’ ἀόριστον καὶ δύναταί τις εἰπεῖν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ διαίρεσις τῆς Νομικῆς Σχολῆς· ἂν δὲ συνδυάσῃ τις τὸ ἄρθρον 1 πρὸς τὸ ἄρθρον 6, τὸ ὁρίζον ὅτι διὰ τῆς δεκαδράχμου καταβολῆς τοῦ παρὰ τῶν φοιτητῶν τῆς Νομικῆς Σχολῆς ἐπιπροσθέτου φροντιστηριακοῦ τέλους θὰ ἀνεγερθῇ τὸ κτίριον πρὸς λειτουργίαν τῆς σχολῆς τῶν Πολιτικῶν Ἐπιστημῶν, τότε θὰ ὤφειλέ τις νὰ εἴπῃ ἀνενδοιάστως, ὅτι ὄχι μόνον ἡμεῖς ἀλλὰ οὐδὲ πολλαὶ γενεαὶ ἀπογόνων ἡμῶν θὰ ἴδωσι λειτουργοῦσαν τὴν Σχολὴν ταύτην. Θὰ ἀντιταχθῇ βεβαίως ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις διδακτικῶν στοιχείων διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς σχολῆς ταύτης. Ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ φρονῶ ὅτι τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὤφειλε πρωτίστως νὰ συντελέσῃ πρὸς ταχυτέραν λειτουργίαν τῆς Σχολῆς ταύτης, διότι, ἐφ’ ὅσον ἀναβάλλομεν τὴν λειτουργίαν τῆς Σχολῆς ταύτης, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξεύρωμεν διδακτικὸν προσωπικὸν τὸ ὁποῖον νὰ μορφωθῇ εἰδικῶς πρὸς διδασκαλίαν τῶν δημοσίων λειτουργῶν. Διότι οὐδεὶς δύναται νὰ ἐπιδοθῇ εἰς εἰδικὰς μελέτας, ἐφ’ ὅσον πρὸ διαρκῶν ἀναβολῶν εὑρίσκεται ἡ σύστασις τῆς σχολῆς ταύτης. Βεβαίως εἶναι γνωστὴ ἡ παροιμία ὅτι τὸ καλύτερον εἶναι ἐχθρὸς τοῦ καλοῦ, καὶ ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει φρονῶ, ὅτι ἐπιβάλλεται ἵνα ἀρκεσθῶμεν εἰς τὸ καλὸν καὶ θεωρήσωμεν τοῦτο ὡς καλὴν ἀπαρχὴν καλυτέρας καὶ πληρεστέρας ὀργανώσεως τῆς Σχολῆς ταύτης ἐν τῷ μέλλοντι. Ἀλλὰ μήπως, Κύριοι, τὸ αὐτὸ δὲν ἠκούσαμεν καὶ διὰ τὸ Πανεπιστήμιον; Μήπως δὲν ἠκούσαμεν ἐπανειλημμένως διατυπουμένους φόβους, ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον μετὰ τὴν ἐκκαθάρισιν εἶναι ἀδύνατον νὰ συμπληρωθῇ ἐξ Ἑλλήνων ἐπιστημόνων; Μήπως δὲν ἐλέχθη ἐπανειλημμένως ὅτι ὠφείλομεν νὰ καταφύγωμεν εἰς ξένα Πανεπιστήμια διὰ νὰ μετακαλέσωμεν Ἕλληνας καθηγητὰς διὰ νὰ συμπληρώσωμεν τὰ κενὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Πανεπιστημίου; Καὶ ἐν τούτοις τὰ πράγματα ἀπέδειξαν πᾶν ἄλλο· ἀπέδειξαν δηλ. ὅτι ὑπῆρχον μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων Ἐπιστημόνων ἱκανοὶ ὥστε νὰ πληρώσωσι τὰ κενά, ἐφωδιασμένοι δὲ μετ’ ἴσων λόγῳ τῆς ἡλικίας των ἂν μὴ καὶ ἀνωτέρων ἐπιστημονικῶν ἐφοδίων ἢ οἱ ἀπολυθέντες. Διὰ ταῦτα πάντα καταλήγων θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ἂν φρονῇ, ὅτι εἰσέτι ὑπάρχει ἔλλειψις τῶν ἀπαιτουμένων στοιχείων διὰ τὴν ἕναρξιν τῆς σχολῆς, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω ἀντίθετον γνώμην, νὰ προβῇ εἰς παράτασιν τῆς προθεσμίας ἐπὶ ἓν ἢ δύο ἔτη, ἐντὸς τῶν ὁποίων εἶναι δυνατὸν νὰ μορφωθῇ καὶ τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν καὶ οὐχὶ ν’ ἀναβάλῃ ἐπ’ ἀόριστον τὴν ἵδρυσιν τῆς Σχολῆς ταύτης, διότι οὕτω μόνον τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας θὰ ἐξυπηρετηθῇ διὰ τῆς ἀποκτήσεως ὑπαλλήλων, εὑρισκομένων εἰς τὴν περιωπήν των, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀπαιτῶμεν σήμερον διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας. Ταῦτα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐπιφυλασσόμενος νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἄρθρων. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1). Ἄρθρον 2. (ἀναγινώσκεται).

§93Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Λυποῦμαι πολύ, Κύριοι συνάδελφοι, διότι ὁ σώφρων καὶ συνετός, ὁ μελετηρός, ἀλλὰ καὶ μεμελετημένος εἰσηγητὴς τόσων ὡραίων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα πάντες ἐνταῦθα ἐνθουσιωδῶς ἐχειροκροτήσαμεν, παρουσιάζεται ἐν τῷ παρόντι ὀλίγον ἀκατάστατος καὶ πολὺ ἀμελέτητος. Ἀκαταστασία εἶναι, Κύριοι, ἡ τροποποίησις τεσσάρων νόμων δι’ ἑνὸς μόνον νομοσχεδίου καὶ ἡ παρεμβολὴ ἐν αὐτῷ διατάξεων ἐντελῶς ξένων πρὸς τὰ τροποποιούμενα ἄρθρα. Ὅστις μελετήσῃ τὴν νομοθετικὴν ἡμῶν ἐργασίαν θὰ φρίξῃ ἀληθῶς διὰ τὴν πνευματικὴν καὶ διανοητικὴν ἡμῶν ἀκαταστασίαν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ νομοσχέδιον ἀκατάστατον· εἶναι καὶ ἀμελέτητον· ἀπόδειξις θὰ ἦτο ἡ τριπλῆ αὐτοῦ μορφὴ ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐν διαστήματι 4 ἡμερῶν παρουσιάσθη ἐνώπιόν μας. Θὰ νομίσῃ τις ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκδικεῖται τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου οἵτινες δὲν τολμῶσι νὰ ἐκδώσωσιν εἰς βιβλίον τὰς παραδόσεις αὐτῶν, ἐνῷ οὗτος ἐν διαστήματι ἑβδομάδος τρὶς ἤδη ἐξέδοτο εἰς διαφόρους μορφὰς καὶ ὑπὸ διαφόρους φάσεις τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἂν κατὰ σύμπτωσιν ἀνεβάλλετο τοῦτο, ἀναμφιβόλως θὰ εἴχομεν καὶ τετάρτην ἔκδοσιν ἐπιδιορθωμένην καὶ ἐπηυξημένην. Τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, τοῦτο δύναται νὰ ὀνομασθῇ νομοσχέδιον τῆς εὐκαιρίας. Οὔτε ἡ Βουλὴ, ἀλλ’ οὔτε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε σκοπὸν νὰ προβῇ εἰς τὴν διαρρύθμισιν τῶν Πανεπιστημιακῶν πραγμάτων. Πολλοὶ ἐκ τῶν κ.κ. βουλευτῶν, ἐν οἷς καὶ ἐγὼ, συνεστήσαμεν, ὅπως ληφθῶσι μέτρα ἐπιεικῆ ὑπὲρ τῶν φοιτητῶν ἐκείνων οἵτινες ἐπεστρατεύθησαν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ὅμως ταύτῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐνόμισεν σκόπιμον, ὅπως προέλθῃ καὶ εἰς τροποποίησιν τοῦ ὀργανικοῦ νόμου τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ ἐπειδὴ ἐν τῷ τρώγειν ἔρχεται ἡ ὄρεξις, ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ἠννόησε νὰ ὠφεληθῇ τῆς περιστάσεως καὶ νὰ φέρῃ ἡμῖν δεύτερον νομοσχέδιον τροποποιοῦν τὸ πρῶτον καὶ τρίτον ἐντελῶς ἀγνώριστον ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἄλλα. Ἀλλ’ εἶπον βαρεῖαν ἔκφρασιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς προσῆλθεν ἀμελέτητος, καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀποδείξω τοὺς ἰσχυρισμούς μου, ἐπειδὴ δὲ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν καὶ ἐπιθυμῶ νὰ σέβωμαι τὸν Κανονισμόν, θὰ περιορίσω τὰς παρατηρήσεις μου ἐπὶ τοῦ 2 καὶ 3 ἄρθρου, ἀφίνων νὰ λάβω πάλιν τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ 4, ὅταν ἐκεῖνοι οἵτινες γνωρίζουσι περισσότερα ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διαφωτίσωσι τὴν Βουλήν. Τὸ ἄρθρον 2 εἶναι νέον τῆς τρίτης ἐκδόσεως, σκοπεῖ δὲ νὰ ἐπιλύσῃ τὸ ζήτημα τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ οἱ ὄπισθεν αὐτοῦ ἀσφαλῶς εὑρισκόμενοι, διότι ὑποθέτω ὅτι ἐζήτησε τὴν γνώμην τῶν ἁρμοδίων, ἐνόμισεν ὅτι τὸ ζήτημα τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν λύεται ἂν ὁ μισθὸς αὐτῶν ἀπὸ 200 δρ. ἀνέλθῃ εἰς 250. Οὐδεμίαν ἄλλην μεταβολὴν βλέπω πρὸς βελτίωσιν τοῦ θεσμοῦ, ὅστις δὲν λειτουργεῖ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ὡς ἔχει. Ὁ θεσμὸς τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὐδοκιμήσῃ ὄχι μόνον λόγῳ τοῦ μισθοῦ τοῦ γλίσχρου ἀληθῶς, ὅστις ἀναγράφεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀλλὰ λόγῳ τοῦ τρόπου τῆς στρατολογίας τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν· τὸ ἄρθρον 9 τοῦ ὀργανικοῦ νόμου ἀπαιτεῖ ὥστε, ἔκτακτος καθηγητὴς νὰ διορίζηται δι’ ἐξετάσεων ὁ κεκτημένος διδακτορικὸν δίπλωμα τῆς οἰκείας σχολῆς τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου ἢ ὁμοταγοῦς, δημοσιεύσας πρωτότυπον διατριβὴν ἀναγομένην εἰς τὸν κλάδον τῆς ἐπιστήμης, οὗ αἰτεῖται νὰ γίνῃ καθηγητὴς καὶ ἐπιτυχὼν ἐν διαγωνισμῷ, Ἐὰν ἠθέλωμεν ν’ ἀκολουθήσωμεν τὰ ἀλλαχοῦ κρατοῦντα ἔπρεπε νὰ νομοθετήσωμεν ὅτι ὁ ἔκτακτος καθηγητὴς εἶναι ἀναπληρωτὴς παντὸς καθηγητοῦ κωλυομένου ἢ ἀπόντος. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἐν Ἑλλάδι μόνον κατωρθώσαμεν νὰ ἔχωμεν εἰδικότητας· ὅσοι μετέβημεν εἰς τὴν Εὐρώπην, ἐπεστρέψαμεν μὲ εἰδικότητα, ἐνῷ ἡ εἰδικότης δὲν ὑπάρχει πουθενὰ εἰς τὴν Εὐρώπην, τὴν ὁποίαν θέλομεν πάντοτε νὰ μιμούμεθα. Ἐκεῖ ἔχετε καθηγητὴν τῆς Δικονομίας γράφοντα Ἀστικὸν Δίκαιον· ἐνίοτε ἔχετε καθηγητὴν τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ὁ ὁποῖος γράφει Δικονομίαν ἢ Διοικητικὸν. Δὲν εἶναι ἀπαραίτητον νὰ εἶναι τις εἰδικὸς εἰς ἕνα κλάδον, ὥστε, ὅταν πρόκηται περὶ τῶν ἄλλων κλάδων τοῦ δικαίου νὰ λέγῃ ἐγὼ εἶμαι ξένος εἰς αὐτούς. Τοῦτο μόνον ἐν Ἑλλάδι καθιερώθη, ἐφ’ ὅσον δὲ ἔχομεν τὸ ἄρθρον 21 ὁρίζον ὅτι πρέπει νὰ εἶναι τοῦ κλάδου ὁ ἔκτακτος, δὲν θὰ ἔχετε ποτὲ ἐκτάκτους καθηγητάς, οἵους ἐννοεῖ πᾶς σκεπτόμενος περὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἡμῶν καὶ τῆς ἐπιστήμης. Ἀλλ’ εἶναι καὶ τὸ ἄλλο· ἐνῷ ὅλοι οἱ ἀποτελοῦντες σήμερον τὸ Πανεπιστήμιον, ὅλοι οἱ καθηγηταὶ τῶν σχολῶν, εἰσῆλθον ἄνευ ἐξετάσεων καὶ ἄνευ διαγωνισμοῦ, ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς ἐκτάκτους καθηγητὰς νὰ εἰσέλθωσιν, ὑποδεέστεροι ἐκείνων καὶ κατὰ μισθὸν καὶ κατὰ βαθμὸν καὶ κατὰ τὰ ἔργα δι’ ἐξετάσεων. Καὶ ἐρωτῶ τίς σεβόμενος ἑαυτὸν ἐπιστήμων, καὶ δυστυχῶς εἶναι ὀλίγοι οἱ ἐν Ἑλλάδι ἐπιστήμονες, θὰ θελήσῃ νὰ γίνῃ καθηγητὴς ἔκτακτος ἂν μὴ ἔχῃ συγγένειάν τινα ἢ σχέσιν πρὸς τοὺς καθηγητάς;

§94Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἔχετε πολὺ δίκαιον· κανεὶς δὲν θὰ ὑπάγῃ νὰ δώσῃ ἐξετάσεις.

§95Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐννοήσωμεν ὅτι ἡ ἕδρα τοῦ ἐκτάκτου καθηγητοῦ πρέπει νὰ εἶναι ἐλευθέρα. Ὑποθέσατε ὅτι αὔριον κενοῦται ἡ θέσις τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Ἀστικοῦ Δικαίου καὶ ὁ κ. Ρακτιβὰν παρακαλεῖται νὰ παραδώσῃ Ἀστικὸν δίκαιον καὶ δέχεται. Ἡ φιλοπατρία του δύναται νὰ φθάσῃ νὰ παραδώσῃ Ἀστικὸν δίκαιον ὡς ἔκτακτος, ἀλλὰ δὲν θὰ φθάσῃ ἀσφαλῶς εἰς τὸ νὰ ὑποστῇ καὶ ἐξετάσεις ἐπὶ τούτῳ οὔτε ὁ Ρακτιβὰν οὔτε ἄλλος ἐπιστήμων ἔγκριτος ὡς αὐτός, ὅστις οὔτε εἰς τὸν μισθὸν θὰ προσέξῃ οὔτε ὡς ἐπάγγελμα θὰ λάβῃ τὸ τοῦ ἐκτάκτου καθηγητοῦ. Ὁ ἔκτακτος καθηγητὴς πρέπει νὰ εἶναι ἀναπληρωτὴς ὄχι ἑνός, ἀλλὰ πάντων τῶν καθηγητῶν, νὰ εἶναι δὲ τόσον μορφωμένος, ὥστε ἂν λείψῃ ὁ καθηγητὴς τῆς δικονομίας—ὁμιλῶ διὰ τὴν νομικὴν δι’ εὐνοήτους λόγους—νὰ ἀναπληρώσῃ τὸν καθηγητὴν τῆς Δικονομίας ἂν λείψῃ τοῦ Ἀστικοῦ δικαίου νὰ ἀναπληρώσῃ αὐτόν, ἢ ἂν λείψῃ ὁ ἐμποριολόγος νὰ ἀναπληρώσῃ τὸν ἐμποριολόγον. Ἴσως θὰ ἐδεχόμην ἐξαίρεσιν ἂν ποτὲ ἡ σχολή μας ἡ Νομικὴ διῃρεῖτο εἰς δύο. Βεβαίως ὁ κ. Ρακτιβὰν εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ δύναται νὰ παραδώσῃ δημοσιονομίαν, ἀλλὰ βεβαίως δικονομίαν· δύναται νὰ παραδώσῃ καὶ ποινικὰ ἐπίσης, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ἡ φιλοπατρία του δὲν φθάνει μέχρι τοῦ σημείου νὰ ὑποστῇ ἐξετάσεις. Καὶ κατ’ ἀνάγκην, διότι οἱ ἐπιστήμονες δὲν μορφοῦνται ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας, οὔτε ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἐτῶν, θὰ συμβῇ δὲ νὰ ἔχωμεν κεκλεισμένην τὴν θύραν εἰς τοὺς Ρακτιβὰν καὶ τοὺς ὁμοίους. Καὶ τί συμβουλεύω; Συμβουλεύω νὰ πράξητε διὰ μίαν πενταετίαν ἢ δεκαετίαν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπράξατε διὰ τοὺς καθηγητὰς καὶ ὅταν παρ’ ἡμῖν σχηματισθῇ περιβάλλον ἐπιστημονικόν, δυνάμενον νὰ κρίνῃ, περιβάλλον παρ’ οὗ δύνασθε νὰ ἀντλήσητε τοὺς κριτάς, τότε βεβαίως πρέπει νὰ καθιερώσητε τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου ἤτοι τὸν διαγωνισμόν. Ὄχι διακοσίας δραχμὰς ἐὰν δώσητε, ἀλλὰ καὶ τετρακοσίας, δὲν θὰ εὕρητε ὑπὸ τοὺς ὅρους τούτους ἐκτάκτους καθηγητὰς ἀξίους νὰ καταλάβωσιν ἡμέραν τινὰ τὴν τακτικὴν ἕδραν, ἐφ’ ὅσον δέ, εἴτε κατὰ λάθος, εἴτε κατ’ ἀνάγκην εἰσάγομεν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τακτικοὺς καθηγητὰς ἄνευ οὐδεμιᾶς δοκιμασίας, δὲν εἶναι πρέπον οὔτε δίκαιον τοὺς ἐκτάκτους νὰ ὑποβάλλωμεν εἰς δοκιμασίαν. Θὰ ἐδεχόμην ἴσως γνώμην τῆς Σχολῆς εἴτε πρόκειται περὶ ἐκτάκτων καθηγητῶν τῆς Ἰατρικῆς, εἴτε πρόκειται περὶ ἐκτάκτων καθηγητῶν τῆς Νομικῆς, εἴτε πρόκειται περὶ ἐκτάκτων καθηγητῶν τῶν ἄλλων Σχολῶν, ἀλλὰ δὲν ἤθελον τὴν γνώμην αὐτὴν ὑποχρεωτικήν, καὶ ἤθελον τὸν Ὑπουργόν, ὅπως οἱ Ὑπουργοὶ τοῦ παρελθόντος, νὰ ὁρίσῃ αὐτὸς ἐκείνους τοὺς ὁποίους νομίζει ὅτι ἔχουσι τὰ προσόντα νὰ ἀντικαταστήσωσιν ἡμέραν τινὰ τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου. Ἄνευ γνωμοδοτήσεως διωρίσθησαν ὁ Καλλιγᾶς, ὁ Παπαρρηγόπουλος, ὁ Ράλλης, ὁ Οἰκονομίδης καὶ ὅλοι οἱ διδάσκαλοι ἡμῶν, ἀλλ’ οὐδεὶς Ὑπουργὸς ἐτόλμησε ποτὲ νὰ φέρῃ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἄνθρωπον, τὸν ὁποῖον ἐν συνειδήσει δὲν ἐπίστευεν, ὅτι εἶναι ἱκανὸς ἵνα καταλάβῃ τὴν ἕδραν.

§96Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀκριβές.

§97Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν εἶναι ἀπολύτως ἀκριβές, γνωρίζω ὅμως, ὅτι κακῶς ἐχειρίσθησαν μέχρι τοῦδε αἱ Σχολαὶ τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἀπέδωκεν αὐταῖς ὁ Τρικούπης· ἐὰν δὲν ἐχειρίζοντο τόσον κακῶς τὸ δικαίωμα αὐτὸ δὲν θὰ ἐφώναζον ὅλοι νὰ ἐκκαθαρισθῇ τὸ Πανεπιστήμιον. Καὶ ποία ἐκκαθάρισις; Ἐκκαθαρίσθη τὸ Πανεπιστήμιον καὶ ἐπανῆλθον πάλιν οἱ ἐκκαθαρισθέντες. Ἐὰν θέλητε νὰ μορφώσητε ἀληθῶς φυτώριον καθηγητῶν διὰ τοῦ θεσμοῦ τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν πρέπει ἄλλως πως νὰ σκεφθῆτε, δὲν ἀρκεῖ δὲ ν’ αὐξήσητε κατὰ 50 δραχ. τὴν μισθοδοσίαν αὐτῶν, οὔτε ἀρκεῖ τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ ἔκτακτος καθηγητὴς τοῦ νὰ μετέρχηται τὸ ἐπάγγελμα αὐτοῦ, διότι ἐὰν ὁ ἔκτακτος καθηγητὴς εὐσυνειδήτως θέλῃ νὰ ἐργασθῇ, θὰ ἐγκαταλείψῃ βεβαίως τὰ ἐπαγγελματικά του καθήκοντα, τὸν ἔκτακτον ἤθελον τέλος ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ καθηγητοῦ διευθύνοντα τὰ φροντιστήρια. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ἄρθρον, ψηφιζομένου τούτου θὰ λάβω τὸν λόγον καὶ διὰ τὸ 3ον, ἐκτὸς ἐὰν θέλητε νὰ σᾶς εἴπω τὰς σκέψεις μου καὶ διὰ τὰ ἄλλα.

§98Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μάλιστα.

§99Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Περαίνων τὰ τοῦ 2ου ἄρθρου παρατηρῶ, ὅτι ἡ πρώτη παράγραφος εἶναι ἐσφαλμένη νομοτεχνικῶς, διότι ποῖον νόμον ἐννοεῖ; ἡμεῖς ἔχομεν 4 νόμους, πρέπει νὰ θέσητε ͵ΓΩΚΓʹ.

§100Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ τὸ προσθέσω.

§101Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἴσως θὰ ἠρώτα τις ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου, ποῖον λόγον ἔχει ἡ μεταβολὴ τοῦ πειθαρχικοῦ συμβουλίου.

§102Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὴν ἀδυναμίαν τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ πειθαρχικοῦ συμβουλίου.

§103Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Πολὺ καλά. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου. Καὶ ἔρχεται τὸ 3ον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἄλλα θέματα. Τὸ 3ον ἄρθρον σκοπεῖ νὰ παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν τῆς συγγραφῆς. Εἰς τὸν ὀργανικὸν ἡμῶν νόμον τοῦ Πανεπιστημίου ὑπάρχει ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 10ου, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἐκλεγεὶς καθηγητής, δηλαδὴ ὁ τακτικός, ὑποχρεοῦται ἐντὸς τριετίας ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ αὐτοῦ, νὰ ἐκδώσῃ διὰ τοὺς φοιτητὰς σύγγραμμα εὐσύνοπτον περιέχον τὰς παραδόσεις τοῦ μαθήματος ὃ διδάσκει, ὅπερ δημοσιεύεται δαπάναις τοῦ Πανεπιστημίου, ἐὰν προτιμᾷ τοῦτο. Ὡς βλέπει τις ἐκ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, δὲν πρόκειται περὶ συγγραφῆς ἀπαιτούσης παρασκευὴν καὶ μελέτην, ἀλλὰ πρόκειται ἁπλῶς περὶ τοῦ σχεδίου τοῦ μαθήματος, τὸ ὁποῖον ἕκαστος ἐκ τῶν καθηγητῶν διδάσκει· τοῦτο εἶχεν ἔννοιαν, διότι δὲν ἐπρόκειτο νὰ πλουτισθῇ καὶ ἡ ἐπιστήμη διὰ τῆς συγγραφῆς τοῦ νέου καθηγητοῦ, συγγραφῆς μάλιστα γενομένης μετὰ τρία ἔτη ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ αὐτοῦ, ἀλλὰ νὰ ὑποβάλλῃ τοῦτον εἰς τὸν ἔλεγχον καὶ τὸν ὀφθαλμὸν τῶν ξένων καὶ οὐχὶ μόνον τῶν φοιτητῶν. Δυστυχῶς οὔτε τοῦτο κατωρθώθη κατὰ τὸ διάστημα τῶν τριῶν ἐτῶν, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου μας διωρίσθησαν. Ἀλλ’ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, ποία ἦτο ἡ κύρωσις τῆς διατάξεως αὐτῆς; Κύρωσις τῆς διατάξεως αὐτῆς δὲν ὑπάρχει οὐδαμοῦ, καὶ ἔρχεται ἤδη τὸ νομοσχέδιον νὰ ἐπιβάλῃ κύρωσιν. Ἡ κύρωσις, κύριοι, εἶναι τοὐλάχιστον κωμική, καὶ ἀκούσατε· «ἐὰν ὁ καθηγητὴς δὲν ἐκδώσῃ ἐντὸς τριετίας (ἤδη πενταετίας κατὰ τὸ νομοσχέδιον) ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ τὸ σύγγραμμα (τοῦ ὁποίου σᾶς εἶπον τὴν οὐσίαν, δηλαδὴ τὰς παραδόσεις του ἁπλῶς), τότε ὑποβάλλεται εἰς πρόστιμον μέχρι 500 δραχ. καὶ μετὰ τὸ τρίτον τιμωρεῖται διὰ παύσεως» ἤτοι μετὰ 9 ἔτη. Λοιπόν, παρακαλῶ, νὰ μὲ φωτίσητε.

§104Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὄχι. Τί νὰ σᾶς φωτίσω; Τὸ λέγει ὁ τίτλος.

§105Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὁ τίτλος δὲν λέγει τίποτε.

§106Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὥστε πρέπει τρία ἔτη. Μετὰ τὰ τρία ἔτη.

§107Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τρεῖς φοράς.

§108ΣΠ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ τέταρτον ἔτος.

§109Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὄχι. Ἀναγνώσατε τὸ κείμενον. Ἡ διάταξις ἡ ποινικὴ ἦτο δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ὑπερβαίνει τὸν χρόνον τῆς διδασκαλίας καὶ ἐνόμισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ ἀπροσεξίᾳ αὐτοῦ, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἡ ποινικὴ ἐπρονόησε καὶ αὐτό. Λοιπὸν τὸν ἐρωτῶ: πότε θὰ τοῦ ἐπιβάλῃ τὰς τρεῖς ποινάς; Ἐπέρασεν ἡ πενταετία· θὰ τοῦ ἐπιβάλῃ τὴν μίαν ποινήν. Τὴν δευτέραν πότε; Τὴν τρίτην πότε;

§110Λ. ΝΑΚΟΣ. Μετὰ ἕνα χρόνον.

§111Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Διατί μετὰ ἕξ μῆνας;

§112Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἔχει τρία χρόνια.

§113Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν εἶναι αὐτό. Λοιπὸν παρακαλῶ. Ἐμείναμεν σύμφωνοι ποία εἶναι ἡ κύρωσις τῆς διατάξεως; ἡ κύρωσις τῆς διατάξεως εἶναι, ὡς σᾶς εἶπον, κωμική, διότι ἔπρεπε μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς προθεσμίας ὁ παραβάτης νὰ τιμωρῆται μὲ πρόστιμον καὶ νὰ ἀπολύηται. Τοῦτο εἶναι ποινή. Τὸ κατ’ ἐμὲ θὰ ἔδιδον μίαν προθεσμίαν βεβαίως, μίαν προθεσμίαν ἑνὸς ἔτους· μετὰ τὴν παρέλευσιν ὅμως τοῦ ἔτους ὁ μὴ συμμορφωθεὶς πρὸς τὸν νόμον καὶ μὴ ἐκδώσας ὄχι σύγγραμμα, ἀλλ’ ἁπλῶς τὰς παραδόσεις του θὰ τιμωρηθῇ δι’ ἀπολύσεως, ἄνευ ἄλλης διαδικασίας. Καὶ διατί πρέπει νὰ τιμωρηθῇ δι’ ἀπολύσεως; διότι ὁ καθηγητής, οἱασδήποτε μορφώσεως καὶ ἂν εἶναι, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται ἐντὸς τριῶν ἐτῶν νὰ ἐκδώσῃ τὰς παραδόσεις αὐτοῦ, ἐπαναλαμβάνω, ὄχι μελέτας ἄλλας, ὄχι σύγγραμμα, καὶ ὁ ὁποῖος ὑποτίθεται ὅτι ἔχει παρασκευήν τινα διὰ νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦ διδάσκειν, εἶναι ἀνάξιος νὰ ἦνε ἐκεῖ. Καὶ πρὸς δικαιολογίαν τῆς διατάξεως δὲν γράφει μὲν ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλ’ ἀφίνει νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι τὸ χρονικὸν διάστημα ἦτο ἀνεπαρκές, ὅτι τὸ χρονικὸν διάστημα ἦτο διάστημα ἀνωμάλων περιστάσεων διὰ τὸν τόπον, ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν καθηγητῶν ὑπηρέτησαν εἰς τὸν στρατόν. Πῶς ἠθέλετε νὰ συγγράψωσιν; Λοιπὸν ἀπὸ τὴν Νομικὴν τῆς ὁποίας τὰ μέλη γνωρίζω εἷς μόνον ἐστρατεύθη, ὁ κ. Ἀνδρεάδης, διότι δὲν ἐφόρεσε μὲν τὸ πηλίκιον, ἀλλ’ ὑπηρέτησεν ἐν ὑπηρεσίᾳ τοῦ Κράτους, εἰς τρόπον ὥστε δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι πράγματι ὑπηρέτησεν εἰς τὸν στρατόν· οἱ ἄλλοι δὲν ἔχουσι κἂν τὴν στρατεύσιμον ἡλικίαν, οὔτε ἔχουσι δικαιολόγημα ὅτι δῆθεν ἦσαν εἰς τὸν στρατόν, ἢ ἐπέδρασεν ἐπ’ αὐτῶν ἡ πολιτικὴ κατάστασις. Τουναντίον. Κεκλεισμένον ἦτο τὸ Πανεπιστήμιον, κεκλεισμένα τὰ δικαστήρια, καὶ εἶχον ὅλην τὴν ἄνεσιν διὰ νὰ ἐργασθῶσιν. Ἐν τούτοις μὴ θέλων νὰ δείξω τάχα αὐστηρότητα, ἀφοῦ δὲν ἔχω κανένα λόγον, νομίζω ὅτι δύναται νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία ἐπὶ ἕν ἢ καὶ δύο ἔτη, ἀλλ’ ἐπὶ ποινῇ παύσεως καὶ ὄχι ἐπὶ ποινῇ ἐμπαιγμοῦ, καὶ ποινὴ ἐμπαιγμοῦ εἶναι ἡ ποινή τὴν ὁποίαν ἀναγράφει τὸ κείμενον· μόνον μετὰ μίαν τιμωρίαν ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἢ τεσσάρων νὰ ἀπολύηται καὶ νὰ ἀφίνῃ τὴν θέσιν του εἰς ἄλλον, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ τὴν θέλησιν καὶ τὴν δύναμιν νὰ ἐργασθῇ. Εἶχον τὴν περιέργειαν νὰ ζητήσω πληροφορίας παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ποῖος ἐκ τῶν κυρίων καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου ἢ τῶν Πανεπιστημίων ἐξέδωκε συγγράμματα καὶ μοῦ ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀμέσως τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνακοινῶ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἔλθω εἰς προσωπικά, τοσούτῳ μᾶλλον ὅσῳ ἐγὼ οὐδεμίαν ἔχω ἔχθραν καὶ σχεδὸν πάντας τοὺς καθηγητὰς ἔχω φίλους καὶ γνωρίμους· τὰς πράξεις μόνον κατακρίνω. Ἐκ τῆς νομικῆς πέντε μόνον ἐξέδωκαν σύγγραμμα, ἐκ τῶν ὁποίων δύο πολὺ πρὸ τοῦ διορισμοῦ των, ὁ κ. Ἀγγελόπουλος πρὸ ἐτῶν, ὁ κ. Γουναράκης πρὸ ἐτῶν, ὁ κ. Μομφερρᾶτος ἤδη. Εἶναι ὁ φιλεργότερος. Ὁ κ. Ράλλης, οὗ τὸ ἔργον ἔχω καὶ ἐγώ, καὶ ὁ κ. Σαρίπολος. Ὅλοι οἱ ἄλλοι ὑπελείφθησαν· θέλοντες δὲ νὰ δικαιολογηθῶσι δὲν εἶπον ὅ,τι ἀνέφερον προηγουμένως, ὅτι μετέβησαν εἰς τὸν στρατὸν ἀλλ’ εἶπον ἄλλο, ὁ μὲν ὅτι δὲν ἐξέδωκαν εἰσέτι, διότι καθὰ λέγει τὸ ἔγγραφον εἰργάζετο· τώρα θὰ μάθητε καὶ μίαν νέαν γραφὴν τοῦ κώδικος, «ἐν κωδίκοις»! (γέλωτες) εἶναι, φαίνεται νέα γραφή!

§114Λ. ΝΑΚΟΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§115Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὁ πρύτανις εἰς τὸ ἔγγραφον ὅπερ ἔχω ἐδῶ (θόρυβος φωναί.) Λοιπὸν παρακαλῶ. Φωνάζω ὅσον δύναμαι. Κάμετε ἡσυχίαν νὰ ἀκούσητε· θὰ ἴδητε καὶ ἄλλας γραφάς! Λοιπὸν ὁ μέν, λέγει ὁ κ. πρύτανις, δὲν ἠδυνήθη νὰ συγγράψῃ διότι προηγήθη ἡ ἔκδοσις παρ’ αὐτοῦ «ἐν κωδίκοις» τῶν κειμένων τῶν νόμων, περὶ ὧν εἶχε τὴν διδασκαλίαν.

§116ΣΠ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Ποῖος τὸ γράφει;

§117Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὁ πρύτανις.

§118Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος πρύτανις;

§119Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν ἔχει ὄνομα.

§120Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διευκρινίσατε ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ καθηγητοῦ Δέρβου. Νὰ μὴ γίνηται ἡ πλάνη ὅτι ὁ καθηγητὴς ὑπέπεσεν εἰς πλάνην. Εἶναι ἐκ τοῦ γραφείου τοῦ πανεπιστημίου καὶ ὁ γραφεὺς πιθανὸν νὰ ἔκαμε λάθος. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν.

§121Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὄχι. Εἶνε νέα γραφή!

§122Λ. ΝΑΚΟΣ. Ὁ καθηγητὴς ὅταν ὑπογράφῃ πρέπει νὰ βλέπῃ.

§123Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι εἰς κἄποιαν ἀνασκαφὴν εὑρέθη ἐπιγραφή, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ δοτικὴ πληθυντικὴ τοῦ κώδιξ γίνεται «ἐν κωδίκοις»!

§124Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν εὑρέθη ἢ ὄχι.

§125Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὁ ἄλλος – ἰδοὺ τί λέγει – δὲν ἐξέδωκεν εἰσέτι διότι εἶναι ἀπησχολημένος καθὸ εἰσηγητὴς ἐν τῇ νομοπαρασκευαστικῇ ἐπιτροπῇ, διὰ τὴν σύνταξιν τῆς πολιτικῆς δικονομίας καὶ ἐν τῇ νομοπαρασκευαστικῇ ἐπιτροπείᾳ, πρὸς ἀναθεώρησιν τῆς ἐκκλησιαστικῆς νομοθεσίας. Καὶ ἐρωτῶ· δι’ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν τοὺς διωρίσαμεν; ἐὰν αἰσθάνωνται ἐπάρκειαν, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ἐκπληροῦντες τὰ καθήκοντα αὐτῶν ἔχωσι χρόνον νὰ διαθέσωσι καὶ διὰ τὰς νομοπαρασκευαστικὰς ἐπιτροπὰς—τῶν ὁποίων τοὺς καρποὺς βεβαίως δὲν εἴδομεν καὶ ἠναγκάσθημεν νὰ δώσωμεν ἄλλον νόμον εἰς τὸν φίλον κ. Ρακτιβὰν – ἐὰν ἔχωσι ἐπάρκειαν δὲν λέγει κανεὶς ὄχι. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχετε, Κύριοι, ἐπάρκειαν διὰ τὰ κύρια ἔργα πῶς ἀσχολεῖσθε εἰς ἔργα ἀλλότρια, καὶ εἶναι ἀλλότρια, διότι αὐτὸς εἶναι καθηγητής, καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ κἄτι τι σεσηπὸς εἰς τὸν τόπον αὐτὸν εἶναι τὸ ὅτι ὅλοι θέλομεν νὰ ἀναμιγνυώμεθα εἰς ὅλα.

§126Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Τώρα τὸν τακτικὸν τὸν θέλετε νὰ εἶναι εἰδικότης.

§127Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἐρωτῶ· εἶναι τακτικὸς καθηγητής; καὶ λέγετε, ὅτι δὲν ἠδυνήθη νὰ συγγράψῃ, διότι εἶχεν αὐτὴν τὴν ἐργασίαν καὶ αὐτήν· ἐὰν εἴχατε ἐπάρκειαν εἰς τὸ ἔργον σας, Κύριε, ἐὰν ἐκπληρῆτε τὰ καθήκοντά σας, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλει ὁ νόμος, καλὸν εἶναι ν’ ἀσχολῆσθε εἰς ἄλλα ἔργα, ἐφόσον ὅμως δὲν ἐπαρκεῖτε εἰς τοῦτο τὸ ἔργον, ὀφείλετε ν’ ἀσχολῆσθε εἰς τὰ ἔργα σας. Αὐτὸ εἶναι ἐλάττωμα ὅλων, διότι ὅλοι ἀναμιγνυόμεθα εἰς ὅλα καὶ δὲν φέρομεν εἰς πέρας τίποτε, πρὸς ἀπόδειξιν δὲ ἀναφέρω τοὺς κώδικας.

§128Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐπ’ ἀμοιβῇ.

§129Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Μάλιστα ἐπ’ ἀμοιβῇ. Καὶ ἀφοῦ ἐμάθατε, κύριοι, αὐτὰ δύνασθε νὰ μάθητε καὶ μερικὰ ἄλλα. Δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἐδημοσιεύθησαν αἱ παραδόσεις τῶν καθηγητῶν, ἀλλὰ κατεδολιεύθη ὁ νόμος, δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἐν γνώσει τῶν καθηγητῶν ἢ ἐὰν ἐν ἀγνοίᾳ, ἀλλὰ γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχει εἰσαγγελεὺς ἐδῶ, ὅταν ἐν ἀγνοίᾳ αὐτοῦ γίνεται ἡ καταδολίευσις· δηλαδὴ παρουσιάσθησαν φοιτηταί, οἱ ὁποῖοι ἐξέδωκαν ἀστικὸν δίκαιον κατὰ τὰς παραδόσεις τοῦ κ. Ρακτιβάν, διὰ νὰ μὴ ἀναφέρωμεν ὀνόματα, ὁ φοιτητὴς ἀγοράζει καὶ ἐμπιστεύεται, καὶ ὁ κ. Ρακτιβάν, ἐὰν θέλῃ λέγει ὅτι εἶναι ἰδικόν του καὶ ἐὰν θέλῃ λέγει, ὅτι δὲν εἶναι ἰδικόν του. Αὐτὸ εἶναι καταδολίευσις τοῦ νόμου. Διὰ νὰ ἀποφευχθῇ ἡ κατηγορία παρὰ τῶν καθηγητῶν λόγῳ ἐλλείψεως βιβλίων, εὑρέθη τὸ μέσον τοῦτο, κατὰ πόσον ὅμως τὸ μέτρον τοῦτο...

§130Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Δὲν συνεπληρώσατε τὰς δικαιολογίας τῶν καθηγητῶν τῆς Νομικῆς.

§131Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν ἠδυνάμην νὰ ἔχω ἄλλας. Τώρα καλὸν εἶναι νὰ μὴ εἴμεθα κακεντρεχεῖς. Ἐγὼ σᾶς εἶπον δύο, ἐμάθατε δὲ καὶ τὴν δοτικὴν πληθυντικὴν τοῦ Κώδικος ὡς λέγεται ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ. Τώρα ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι μόλον ὅτι εἶναι 15 καὶ 20 ἐτῶν καθηγηταὶ καὶ παρῆλθεν ἡ προθεσμία, τὴν ὁποίαν θέλει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δώσῃ μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι θὰ εἶχον καὶ οὗτοι κάτι τι νὰ δώσωσι. Ματαία ἐλπίς. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον νὰ δώσωσι, θὰ δώσωσιν· ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον νὰ δώσωσι δὲν θὰ δώσωσιν. Ἐν τούτοις δέχομαι νὰ δώσωμεν προθεσμίαν, ἀλλ’ ὄχι ὑπὸ τὴν κωμικὴν κύρωσιν ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐννοεῖτε, διότι θὰ παρέλθωσι τὰ τρία ἔτη σὺν δύο, δηλαδὴ πέντε ἔτη, καὶ ἔπειτα θὰ ἀκούωμεν λόγους ἀναιρέσεως ὅτι δηλαδὴ ὁ νόμος λέγει οὕτω καὶ οὐχὶ οὕτω· καὶ πρέπει νὰ λείψῃ αὐτό, καὶ ὁ δυνάμενος νὰ βαδίσῃ, νὰ βαδίσῃ ὑπὸ τὰς εὐχὰς καὶ ὑπὸ τὰ χειροκροτήματα πάντων, ὁ δὲ μὴ δυνάμενος, νὰ ἀπέλθῃ, καὶ ν’ ἀφήσῃ τὴν θέσιν εἰς τοὺς ἄλλους. Δὲν θέλω περισσότερα νὰ εἴπω, θὰ ἐπεθύμουν ὅμως καὶ τὸ ἄρθρον 4ον νὰ ψηφισθῇ, ἀφοῦ ἀκούσω τοὺς ἰατροὺς μεθ’ ὅ θὰ λάβω τὸν λόγον.

§132Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Σᾶς ἀκούω μετὰ πολλῆς προσοχῆς, διότι εἶσθε καὶ εἰδικός.

§133Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Εὐχαριστῶ θέλω ὅμως νὰ προηγηθῶσιν οἱ μᾶλλον εἰδικοί, διότι κατ’ ἄλλην ἔννοιαν ἐννοῶ τὰ περὶ Ἀστυκλινικῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ κατ’ ἄλλην ἔννοιαν ἐννοοῦσιν οἱ Ἰατροί, οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ εἰδικοί. Ἀναβάλλω συνεπῶς τὴν ἀνάπτυξιν τὴν περαιτέρω μετὰ τὴν συζήτησιν τῶν κ. Ἰατρῶν, δὲν ἔχω δὲ ἀντίρρησιν οὐδεμίαν μετὰ τὴν ψήφισιν τῶν ἄρθρων 2 καὶ 3 νὰ ἐπανέλθω.

§134Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας). Δὲν ἀπαντῶ εἰς τὸν πρῶτον ἀγορεύσαντα τὸν κ. βουλευτὴν ἐκ Τρικκάλων, διότι ἐκεῖνος ὡμίλησε γενικώτερον καὶ ἀνέπτυξεν ὅλα τὰ ζητήματα, κατέληξε δὲ κυρίως κατὰ τοῦ 4ου ἄρθρου διὰ τοῦ ὁποίου ἱδρύεται Ἀστυκλινική, δὲν ἀπαντῶ δὲ διότι δὲν εἶναι καὶ παρών. Εἰς τὸν πρὸ μικροῦ κατελθόντα τοῦ βήματος εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀπαντήσω διότι μοὶ κατελόγισε δύο τινά, πρῶτον ἀκαταστασίαν καὶ δεύτερον ὅτι προσῆλθον ἀμελέτητος. Ἡ ἀκαταστασία ἔγκειται εἰς τοῦτο, ὅτι διώρθωσα τρεῖς νόμους ἢ θέλω νὰ διορθώσω τρεῖς νόμους, ἀλλ’ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι δύο νόμοι καὶ ὁ ἕτερος τρίτος συμπληροῖ τοὺς δύο· ἐὰν ὑπάρχῃ ἀκαταστασία τις ἔπρεπε αὕτη νὰ στραφῇ κατὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Τρικκάλων συναδέλφου, πρώτου ἀγορεύσαντος, καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι ἔσφαλε, διότι τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου τὸν ἔκαμε διὰ τριῶν νόμων. Θὰ ἔλεγεν ἀκαταστασίαν, ἐὰν εἰσῆγον νέον νόμον, καὶ μᾶλλον θὰ ἔπρεπε νὰ τείνω καὶ θὰ τείνω εἰς τὸ νὰ φέρω ἓν ἄρθρον διὰ νὰ κωδικοποιηθῶσιν οἱ ὀργανισμοὶ καὶ νὰ καταπέσωσι αἱ διπλαῖ διατάξεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐπιβλαβεῖς, ἑπομένως τὴν ἀκαταστασίαν, τὴν ὁποίαν καταλογίζετε εἰς ἐμέ, ὀφείλετε νὰ ὁμολογήσητε ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ τὴν καταλογίσητε. Ἔχομεν κατόπιν τὸ ἀμελέτητον τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον συνίσταται κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. συναδέλφου εἰς τοῦτο, ὅτι εἰσάγομεν δεύτερον ἄρθρον διὰ τοῦ ὁποίου αὐξάνεται ὁ μισθὸς τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν ἀπὸ 200 εἰς 250 δραχμάς. Εἰς τοῦτο ἀπαντῶ, ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον καταλογίζετε ὡς ἐλάττωμα τὸ θεωρῶ ὡς προτέρημα, διότι τὸ νομοσχέδιον, ὡς εἰσάγεται, καὶ ὑφ’ οἱανδήποτε μορφὴν εἰσήχθη, ἐὰν ὁ εἰσάγων δὲν νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν μορφὴν μὲ τὴν ὁποίαν εἰσήγαγεν αὐτό, ὁ εἰσηγητὴς πρῶτον θὰ ἀναδειχθῇ ἀνευλαβὴς πρὸς τὴν Βουλήν, πρὸς τὴν ἐπιτροπήν, πρὸς τὴν κοινὴν συνείδησιν, πρὸς τὴν γνώμην τῶν Σχολῶν. Ὁ εἰσηγητὴς ἐφόσον φέρει παρατηρήσεις εἴτε ἔσωθεν εἴτε ἔξωθεν ὀφείλει νὰ τροποποιῇ τὸ νομοσχέδιον μὲ τὰς τροποποιήσεις ἀναγνωρίζων ὅτι αἱ τροποποιήσεις αὗται εἶναι ἀναγκαῖαι. Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὸ ἀμελέτητον καὶ ἴσως καὶ αὕτη ἡ μορφὴ θὰ ἦτο ὀρθοτέρα. Ἀλλὰ μετὰ τὰς γνώμας τὰς σοφάς, τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ διορθωθῇ καὶ πάλιν τὸ νομοσχέδιον, ἠδύνατο νὰ λάβῃ καὶ τετάρτην μορφήν. Εἶμαι ἀμελέτητος, διότι δὲν ἐτροποποίησα τὰς διατάξεις περὶ ἐκτάκτων καθηγητῶν. Ἀλλὰ ἔκαμα τοιοῦτον ὥστε νὰ ἔχητε νὰ μεμφθῆτε; Διότι ἐγὼ δὲν ἦλθον τροποποιῶν τὰς διατάξεις περὶ ἐκτάκτων καθηγητῶν, ἀφῆκα τὸ καθεστώς. Διότι ἂν ἤθελον νὰ τροποποιήσω αὐτὰς ὡς σεῖς νομίζετε, ἠθέλομεν μείνει ἐγὼ καὶ σεῖς, ὅλη δὲ ἡ Βουλὴ σύσσωμος καὶ ἡ κοινὴ γνώμη ἤθελον ἐξεγερθῆ, λέγουσαι ὅτι διὰ μιᾶς διατάξεως ἀνελάμβανον τὸν διορισμὸν τῶν καθηγητῶν τῶν ἐκτάκτων χωρὶς διαγωνισμὸν ἐνώπιον τῶν σχολῶν. Ἀφῆκα τὸ καθεστὼς διότι δὲν ἦλθον νὰ τροποποιήσω ἐν γένει τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου. Κατήργησα μόνον ὅ,τι ἐπεβάλετο ὑπὸ τῆς ἀνάγκης, ὡς ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 2 καὶ 3, διότι δὲν συνέγραψαν εὐσύνοπτα συγγράμματα. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν, ὡς ἐτάχθη ἡ προθεσμία εἶναι ὀρθή. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν οἱ παραδίδοντες τὸ Ἀστικὸν Δίκαιον ἢ τὴν Πολιτικὴν Δικονομίαν δύνανται νὰ συγγράψωσιν ἐν τῇ προθεσμίᾳ αὐτῇ εὐσύνοπτον σύγγραμμα. Δὲν γνωρίζω ἐὰν μὲ τὸ εὐσύνοπτον σύγγραμμα ἐννοοῦμεν ὅ,τι καὶ σεῖς. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἔπραξα τί ἄλλο ἢ νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διάταξιν παρατείνουσαν τὴν προθεσμίαν. Ὁ ἔλεγχος ἔπρεπε νὰ στραφῇ κατὰ τούτου, ἐὰν ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἡ προθεσμία ἢ ὄχι. Καὶ μὲ λέγετε ἀμελέτητον διότι ἔκαμα μίαν κωμικὴν κύρωσιν, ἐνῷ προηγουμένως οὐδεμία κύρωσις ὑπῆρχε. Λέγω λοιπὸν ἐγὼ ὅτι ὁ κ. συνάδελφος εἶναι ἀμελέτητος ἐν τούτῳ, διότι προηγουμένως ὑπῆρχεν ἡ κύρωσις τῆς ἀμέσου ἀπολύσεως. Ὑπῆρχεν κύρωσις ἀγρίως τραγικὴ, διότι ὁ καθηγητὴς ὅστις ἐντὸς τριετίας δὲν ἐξέδιδε τὸ περίφημον εὐσύνοπτον σύγγραμμα τῶν παραδόσεων ἀπολύεται.

§135Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Πόσους ἀπελύσατε ὡς τώρα;

§136Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν εἶχον τὰ μέσα διότι ἀπολύονται ἀπὸ πειθαρχικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει καταρτισθῆ. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι εἶσθε ἀμελέτητος σεῖς, ἐνῷ ὁ Ὑπουργὸς μελετημένως ἔθεσε τὴν διάταξιν ταύτην, ὅτι, ἐὰν μετὰ τριετίαν δὲν ἐκδώσει ὁ καθηγητὴς τὸ σύγγραμμα τιμωρεῖται πειθαρχικῶς διὰ 500 δραχ. προστίμου, ἐὰν δὲ καὶ ἐντὸς τοῦ ἑπομένου ἔτους δὲν τὸ ἐκδώσει τιμωρεῖται διὰ προσωρινῆς παύσεως καὶ μεθ’ ὑποτροπὴν ἀπολύεται καὶ ὁριστικῶς. Ἀλλὰ λέγω πρὸς ὑμᾶς, καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου ἄριστον κατὰ τὰ λοιπά, ἀλλ’ ὑποπεσόντα εἰς τὸ παράπτωμα αὐτὸ νομίζετε ἐπιτετραμμένον νὰ τὸν σύρητε ἀπὸ τοῦ ὠτὸς εἰς τὸν δρόμον, διότι δὲν ἐξέδωκε τὰς παραδόσεις του ἀμέσως;

§137Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ἐὰν παρέλθουν 20 ἔτη τί θὰ γίνῃ; Θέλετε συζήτησιν εἰλικρινῆ; Δὲν ἔχουσι συγγράψει ὄχι μόνον συγγράμματα, ἀλλ’ οὔτε καὶ παρατηρήσεις κλινικάς.

§138Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3 εἶναι δικαιολογημένη. Μὲ ὠνομάσατε ἀμελέτητον.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ βʹ ἄρθρον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ τρίτον).

§140Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ δοθῇ νέα παράτασις τῆς προθεσμίας διὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν εὐσυνόπτων συγγραμμάτων διὰ τοὺς φοιτητὰς εἰς τοὺς κ. κ. καθηγητάς, διότι φαντάζομαι ὅτι ἂν τοιαύτην ἀρχὴν κάμωμεν, τὴν νέαν προθεσμίαν θὰ διαδεχθῶσι καὶ ἄλλαι καὶ οὕτω θὰ παρέρχηται ὁ χρόνος ἄνευ ἐκδόσεως συγγραμμάτων. Ὑποβάλλω μόνον τὴν τροπολογίαν ὅπως ἂν ὁρισθῇ προθεσμία τις, αὕτη ὁρισθῇ μακροτέρα μὲν διὰ τοὺς καθηγητὰς τοὺς ὁπωσδήποτε μετασχόντας τοῦ πολέμου, μικροτέρα δὲ διὰ τοὺς μὴ μετασχόντας.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν θὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν ὁ κ. Ὑπουργός.

§142Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ δοθῇ μία προθεσμία ἀλλὰ μικρὰ νὰ ἐκδώσωσι συνοπτικὰ συγγράμματα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν παραδόσεών των, διότι δὲν πρόκειται περὶ συγγράμματος ἐπιστημονικοῦ, ἀλλὰ περὶ βοηθημάτων διὰ τοὺς φοιτητάς. Δύναται δέ τις νὰ εἶναι, ὡς γνωστόν, ἄριστος διδάσκαλος χωρὶς νὰ εἶναι ἄριστος συγγραφεύς.

§143Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ καθορισθῇ διὰ τίνα λόγον ζητεῖται ἡ ἔκδοσις τῶν παραδόσεων καὶ ὄχι συγγράμματος. Εἶναι τοῦτο πρὸς βοήθειαν τῶν φοιτητῶν ἢ εἶναι ἐνδεικτικὸν τῆς ἐργασίας των; Ἐὰν εἶναι πρὸς βοήθειαν τῶν φοιτητῶν ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑποστηρίξω ὅτι τοῦτο δὲν ἔχει μεγάλην σημασίαν, διότι εἶναι δυνατὸν κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ ἐξυπηρετῶνται οἱ φοιτηταὶ π. χ. διὰ τῆς μεταφράσεως ξένου συγγράμματος. Ἐὰν λόγος τῆς ἐκδόσεως, ὅπως ὑποθέτω ἐννοεῖ καὶ ἡ Βουλή, εἶναι ἡ ἀπόδειξις ὅτι ὁ καθηγητὴς ἐργάζεται ἐπιστημονικῶς, ἀρκεῖ νὰ τοῦ ζητηθῇ ἡ ἔκδοσις κατὰ φυλλάδια τῶν παραδόσεων, τὰ ὁποῖα ἐκδίδουσι καὶ πολλοὶ στενογράφοι φοιτηταί. Καλλίτερον εἶναι νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς αὐτόν, ὅπως καθ’ ἕκαστον ἔτος ἀποδεικνύῃ ὅτι ἐργάζεται, νὰ ἐκδίδῃ μονογραφίας. Πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ὑπάρχουσι παρ’ ἡμῖν καθηγηταὶ τῶν ὁποίων τὸ μόνον ἔργον εἶναι ἡ ἐναίσιμος ἐπὶ ὑφηγεσίᾳ διατριβή. Τὸ νὰ ἀπαιτήσωμεν ἀπὸ τοὺς καθηγητὰς νὰ ἐκδίδωσι συγγράμματα ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος ἔστω καὶ πενταετοῦς, εἶναι ὡσανεὶ ἐπιβάλωμεν εἰς αὐτοὺς νὰ ἀσχοληθῶσιν ὄχι ἐπιστημονικῶς. Ἔχω παράδειγμα τὸν καλλίτερον καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου, τὸν διασημότερον οἰκονομολόγον τοῦ κόσμου ὁ ὁποῖος εἰς ἡλικίαν 65 ἐτῶν ἐξέδωκε τὸν πρῶτον τόμον τοῦ συγγράμματός του, καὶ ἐὰν ὁ θάνατος δὲν τὸν ἀφήρπαζε θὰ εἶχε ἐκδώσει καὶ τὸν δεύτερον τόμον τοῦ συγγράμματός του. Τί ἀξίζει ὁ πρῶτος τόμος τὸ ἀποδεικνύει ὅτι μετεφράσθη εἰς ὅλας τὰς γλώσσας τοῦ κόσμου. Ὁ καθηγητὴς ἐκεῖνος, ἡ κορυφὴ τῶν οἰκονομολόγων τῆς Ἀγγλίας μόνον εἰς ἡλικίαν 65 ἐτῶν ἐνόμισεν ὅτι ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἐμφανισθῇ ὡς ἐπιστήμων, ἐν τῷ μεταξὺ εἰργάζετο ἐπιστημονικῶς εἰς διάφορα περιοδικά. Ἐὰν λοιπὸν θέλωμεν νὰ ἐξαναγκάσωμεν τοὺς καθηγητὰς νὰ ἐργάζωνται ἐπιστημονικῶς πρέπει νὰ ὑποχρεώσωμεν αὐτοὺς νὰ ἐμφανίζωνται διὰ μιᾶς μονογραφίας, δι’ ἧς πάντοτε θὰ ἐμφαίνηται ἐὰν ὁ καθηγητὴς εἶναι ἀντάξιος τοῦ ἀξιώματος τὸ ὁποῖον κατέχει. Διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῶν φοιτητῶν δύναται ἡ πολιτεία νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν καθηγητὴν ὅπως ἐπιβλέπῃ τὰς μεταφράσεις, ἢ ὅπως δήποτε ἄλλως ἐφοδιάζῃ τοὺς φοιτητὰς μὲ ἕν βοήθημα διὰ τὰς κατ’ ἰδίαν αὐτῶν μελέτας. Ἡ ποινὴ τῆς ἀπολύσεως εἶναι ὄχι κατάλληλος. Διὰ τῆς πιέσεως ὅπως παραχθῇ ὁλόκληρον σύγγραμμα εἶναι φόβος νὰ ἴδωσι τὸ φῶς δευτερευούσης σημασίας συνονθυλεύματα καὶ ὄχι πραγματικὰ συγγράμματα ἄξια τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου.

§144Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ τρίτου ἄρθρου νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον, διότι ἔχω τροπολογίαν τὴν ὁποίαν θὰ παρακαλέσω νὰ δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργός.

§145Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁμολογῶ ὅτι δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, ἀλλ’ ἡ γενομένη συζήτησις καὶ ὁ τρόπος καθ’ ὃν διεξήχθη μοὶ ἐνθυμίζει παλαιὰς ἡμέρας καθ’ ἅς, δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐντὸς τῆς Βουλῆς ἀλλὰ τοὐλάχιστον ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, διεσύρετο τὸ γόητρον καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, κατερρίπτετο ἡ ἐπιστημονικὴ ὑπόληψις ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶχον ταχθῇ νὰ φωτίσωσι τὸν φάρον, ὅπως ὀρθῶς, ἀποκαλεῖται τὸ Πανεπιστήμιον, τὸν φάρον τῆς Ἐθνικῆς ἰδέας. Τούτου ἕνεκεν ἀνέρχομαι ἐπὶ τὸ βῆμα ἵνα ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ τρίτου ἄρθρου καὶ διαμαρτυρηθῶ—ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις—διὰ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἐγένετο ἡ ἐπίθεσις κατὰ καθηγητῶν, οἵτινες δὲν κατώρθωσαν δι’ ἕνα ἢ ἄλλον λόγον νὰ ἐκδώσωσι τὸ ἀπαιτούμενον σύγγραμμα. Ἐὰν ἐδίδετο μείζων προσοχὴ καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ Πανεπιστημίου εἶμαι πεπεισμένος ὅτι δὲν ἤθελε περιληφθῇ τοιαύτη διάταξις. Τοῦτο σημαίνει κατὰ τὴν κρίσιν μου ὅτι ἀμελετήτως ἐνομοθετήθη ἡ διάταξις ἐκείνη. Δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ, Κύριοι, πνευματικὴν ἐργασίαν γενομένην κατὰ παραγγελίαν. Γνωρίζω ὅτι δίδεται παραγγελία ἵνα ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος γείνῃ μία οἰκοδομή, ἕν πλοῖον, μία ἐνδυμασία, ἀλλ’ οὐδέποτε φαντάζομαι ὅτι δύναται νὰ δοθῇ παραγγελία, ὅπως ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος ἑτοιμασθῇ πνευματικὴ ἐργασία. Εἶναι εὔκολον νὰ λέγωμεν, ὅτι ἐντὸς τριετίας ὀφείλει ὁ καθηγητὴς νὰ ἐκδώσῃ εὐσύνοπτον σύγγραμμα τῶν παραδόσεων αὐτοῦ. Εἶναι εὔκολον νὰ τὸ λέγωμεν, ἀλλὰ δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἐκτελεσθῇ. Ὁ λαμβάνων τὴν παραγγελίαν δὲν εἶναι ἁπλοῦς καθηγητὴς γυμνασίου ἢ Ἑλλ. σχολείου. Ἦτο ἀδύνατον ἐντὸς τριετίας καθηγηταὶ νέοι, εἰσελθόντες ἀπροσδοκήτως ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ νὰ ἦναι ἕτοιμοι νὰ ἐκδώσωσι σύγγραμμα ἐπιστημονικόν.

§146Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ συγγράμματος, πρόκειται περὶ δημοσιεύσεως τῶν παραδόσεων. Ὁ καθηγητὴς πρέπει νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους νὰ ἐκδώσῃ εἰς εὐσύνοπτον σύγγραμμα τὰς παραδόσεις αὑτοῦ, αἵτινες θὰ εἶναι αἱ τελευταῖαι λέξεις τῆς ἐπιστήμης.

§147Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Εἶσθε καὶ συνάδελφος ἐν τῇ ἐπιστήμῃ καὶ γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι ὑπάρχουσι νοσήματα ἐν τῇ ἰατρικῇ, τῶν ὁποίων ἡ ἀνάπτυξις ἀπαιτεῖ διδασκαλίαν ἑνὸς ἔτους. Φαντασθῆτε καθηγητήν, ἄρτι εἰσελθόντα εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Φαντασθῆτε καθηγητὴν ἔχοντα νὰ διδάξῃ ἐπὶ ἓν ἔτος ἓν μόνον μάθημα, καὶ φέρω παράδειγμα ἐκ τοῦ παρελθόντος τὸν καθηγητὴν κ. Κατσαρᾶν, μεθοδικώτατον καὶ ἐγκυκλοπαιδικώτατον, ὁ ὁποῖος ἐπὶ ἕν ἔτος ἐδίδαξε μόνον τὸ νόσημα τῆς ἐγκεφαλονωτιακῆς φθίσεως, καὶ λέγω ὁ καθηγητής, ὁ ὁποῖος μόλις εἰσῆλθεν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἀπροσδοκήτως, διότι εἰσῆλθον, ὡς γνωστόν, ἀθρόως οἱ καθηγηταί, καὶ διδάσκει τακτικῶς, νομίζετε ὅτι τοῦ μένει ἀρκετὸς χρόνος ἵνα ἐκδώσῃ καὶ σύγγραμμα ἢ εὐσυνόπτους παραδόσεις;

§148Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Βεβαίως τῷ μένει καιρὸς διότι ἔχει ἐπιμελητάς, βοηθούς, ἐργαστήρια καὶ ἔχει καιρὸν νὰ κάμῃ πολὺ περισσότερα ἀπὸ ὅ,τι φαντάζεσθε.

§149Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἀλλὰ μὴ λησμονῶμεν ὅτι τὸ διαρρεῦσαν χρονικὸν διάστημα ἦτο ὑψίστης ψυχολογικῆς ταραχῆς διὰ τὸν ἑλληνικὸν λαόν, τῆς ταραχῆς δὲ ταύτης δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξαιρέσωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὡς ἐκ τῆς μορφώσεως αὐτῶν ἠσθάνοντο πολὺ περισσότερον τὴν γιγαντομαχίαν ἥτις ἐπετελεῖτο καὶ ἐξ ἧς ἐξηρτᾶτο ἡ τύχη τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς.

§150Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Πρὸ τῆς τελευταίας τριετίας τί ἔκαμον;

§151Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Διὰ τοῦτο λέγω ὅτι εἶναι λίαν δεδικαιολογημένη ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν φέρει ὁ κ. Ὑπουργός. Εἶναι ἐπιβεβλημμένον ὅπως χορηγήσωμεν νέον χρονικὸν διάστημα. Ἡ γνώμη μου ὅμως καὶ ἔχω δικαίωμα νὰ φέρω ταύτην, εἶναι ὅτι οὐδὲν χρονικὸν διάστημα εἶναι πρέπον διὰ τοῦ νόμου νὰ ἐπιβληθῇ. Εἶναι γνωστόν, ὡς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Κουτούπης ἀνέφερεν, ὅτι καθηγηταὶ δοκιμώτατοι, μόλις περὶ τὸ τέλος τοῦ βίου των ἠδυνήθησαν νὰ συγγράψωσι. Εἶναι δὲ μυριάκις προτιμώτερον οἱ καθηγηταὶ νὰ εἶναι τακτικώτεροι καὶ ἐπιμελέστεροι εἰς τὴν διδασκαλίαν ἔστω καὶ ἐὰν κατορθώνωσι βραδύτερον νὰ συγγράψωσί τι τὸ πρωτότυπον, οὕτως ὥστε καὶ ἡ θέσις αὐτῶν ἡ ἐπιστημονικὴ νὰ ἑδραιωθῇ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ ἐπιστήμη νὰ ἐξυψωθῇ.

§152Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἐννοῶ, κύριε Πρόεδρε, τὸν κ. συνάδελφον ὑποστηρίζοντα ὅτι ἡ διάταξις δὲν ἔχει θέσιν, ἀλλὰ νὰ λέγῃ ὅτι δὲν ἔχει θέσιν καὶ συγχρόνως ὅτι πρέπει νὰ παρατείνωμεν τὴν προθεσμίαν τῆς διατάξεως ταύτης ἐπὶ δύο ἔτη, δὲν τὸ ἐννοῶ.

§153Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἔχει καὶ ἐπικουρικὰς προτάσεις (ἱλαρότης).

§154Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἐὰν νομίζητε ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι ἀλυσιτελὲς νὰ τὸ διαγράψητε. Ὁ κ. Κουτούπης δύναται νὰ μᾶς λέγῃ, ἐπειδὴ εἷς καθηγητὴς ἀπὸ τοὺς χιλίους ἔγραψεν, ὅταν ἦτο 70 ἐτῶν, ἄρα ὅλοι οἱ καθηγηταὶ δύνανται νὰ γράψωσι, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν πιστεύω ὅτι τοῦτο δύναται νὰ συμβῇ δι’ ὅλους.

§155Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μὲ ὅλους πρέπει νὰ συμβαίνῃ.

§156Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Καὶ λέγων ταῦτα ὁμιλῶ πάντοτε ἀποβλέπων εἰς τὴν ποιότητα, διότι ἂν πρόκηται περὶ ποσότητος εἶμαι σύμφωνος ὅτι ἔχομεν καὶ ὑπερπαραγωγήν. Τώρα μάλιστα ἔμαθαν καὶ μίαν ἄλλην τέχνην· κάθε δύο ἔτη παρουσιάζουν καὶ μίαν νέαν ἔκδοσιν, τοιουτοτρόπως ὥστε οἱ παρακολουθοῦντες μίαν ἐπιστήμην νὰ μὴ γνωρίζωσιν εἰς ποίαν ἔκδοσιν πρέπει νὰ προσφύγωσιν. Λοιπὸν ἂν ἡ διάταξις ὀρθῶς κεῖται, πρέπει νὰ μείνῃ καὶ νὰ ἐκτελῆται, ἂν δὲν κεῖται ὀρθῶς πρέπει νὰ διαγραφῇ διὰ νὰ μὴν ἐμπαίζωμεν τὸν ἑαυτόν μας, δὲν εἶναι δὲ ἐποικοδομητικὸν νὰ ἔχωμεν νόμους, τοὺς ὁποίους νὰ μὴ τηρῶμεν. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπαιτῶμεν ἀπὸ ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἴσως οὔτε κἂν ἐσκέπτετο νὰ μεταβῇ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, νὰ συγγράψῃ σύγγραμμα ἐπιστημονικὸν ἐντὸς τριετίας, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι, ἂν σκέπτησθε νὰ διατηρήσητε τὴν διάταξιν πρέπει νὰ τὴν τηρῆτε.

§157Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Αἱ διατάξεις περὶ διορισμοῦ Καθηγητῶν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ νομίζω ὅτι χρήζουσιν ἰδιαιτέρας τινὸς προσοχῆς. Ἐν τῷ νόμῳ ἀναφέρεται ἡ διάταξις, ὅτι Ἕλληνες καθηγηταὶ διδάσκοντες εἰς ξένα Πανεπιστήμια ὁμοίαν ὕλην, δύνανται νὰ διορισθῶσι τακτικοὶ καθηγηταὶ εἰς τὸ ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον, μὴ ὑφιστάμενοι τὰς διατυπώσεις τὰς διὰ τοὺς ἐν Ἑλλάδι ἐπιστήμονας ἰσχυούσας. Ἐὰν ἡ διάταξις αὕτη ἐψηφίσθη τότε δι’ ὡρισμένον σκοπὸν καὶ πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν τοῦ Πανεπιστημίου, σήμερον νομίζω ὅτι ἡ διάταξις πρέπει νὰ διορθωθῇ, ἀφ’ οὗ ὁ ἀριθμὸς τῶν καθηγητῶν συνεπληρώθη. Διατὶ νὰ δύναται νὰ διορισθῇ τακτικὸς καθηγητὴς καὶ ἄνευ τῶν διατυπώσεων ἐν τῷ ἡμετέρῳ Πανεπιστημίῳ ὁ διδάξας εἰς ξένον Πανεπιστήμιον Ἕλλην;

§158ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διότι ὑπάρχει πλῆρες τεκμήριον ὅτι ἔχων αὐτὸς τὴν ἱκανότητα νὰ διδάσκῃ εἰς ξένον Πανεπιστήμιον δύναται νὰ διδάξῃ καὶ παρ’ ἡμῖν.

§159Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Θὰ ἐδεχόμην τοῦτο καὶ ἐγώ, ἂν ἐπρόκειτο μόνον περὶ 3 ἢ 4 τῶν ὀνομαστοτέρων Πανεπιστημίων τῆς Ἑσπερίας, ἀλλ’ ὅταν ἡ διάταξις τίθηται γενικῶς καὶ ἀφορᾷ εἰς τὸν διδάξαντα εἰς οἱονδήποτε ἐκ τῶν πολλῶν Εὐρωπαϊκῶν Πανεπιστημίων, δὲν δύναμαι νὰ τὸ δεχθῶ, οὐδὲ νὰ θέσω εἰς ἥσσονα μοῖραν τὸ Ἑλληνικόν. Ἀλλ’ ἀφ’ οὗ εὑρίσκετε τὴν διάταξιν ταύτην σκόπιμον προσθέτω καὶ ἐγὼ ὅτι διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, δέον νὰ διορίζηται καθηγητὴς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἄνευ τῶν διατυπώσεων καὶ πᾶς, ὅστις προηγουμένως ὑποστὰς τὰς διατυπώσεις ταύτας, ἐδίδαξεν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ. Ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι Καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Νομικῆς διορίζεται γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἀπομακρύνεται τοῦ Πανεπιστημίου· μετὰ ταῦτα τοῦ λέγετε· δὲν δύνασαι νὰ γίνῃς πλέον καθηγητὴς ἄνευ τῶν διατυπώσεων αὐτῶν.

§160ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν δύναται νὰ συμβῇ αὐτό.

§161Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Μὲ ἀναγκάζετε νὰ σᾶς ἀναφέρω παράδειγμα· ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι διὰ τὸν κ. Ἰ. Εὐταξίαν δὲν εἶχεν ἐπέλθῃ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας καὶ ἤθελε νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον νὰ διδάξῃ πρὸς μέγα κέρδος καὶ τῆς Ἐπιστήμης καὶ τῶν φοιτητῶν.

§162Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λάβετε τὸν κ. Στρέϊτ, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐπῆλθε τὸ ὅριον ἡλικίας, ἐὰν θέλῃ νὰ ἐπανέλθῃ.

§163Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Ἔχετε δίκαιον· ἂς λάβωμεν τὸν κ. Στρέϊτ.

§164ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς) Παρακαλῶ νὰ ἐξηγηθῶμεν. Ἐὰν θέλητε νὰ φέρητε τροπολογίαν διὰ νὰ ἐπαναφέρητε τὸν κ. Στρέϊτ, θὰ εὕρητε τὴν Κυβέρνησιν προθυμοτάτην, ἀλλὰ περαιτέρω δὲν θὰ τὴν εὕρητε εἰς καμμίαν ὑποχώρησιν. Ἐπίσης ἐὰν θελήσητε νὰ φέρητε τὸν κ. Εὐταξίαν, ἂν τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας δὲν τὸν παρακωλύῃ.

§165Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀναφέρομαι εἰς οὐδὲν πρόσωπον. Ὑπέβαλον τὴν τροπολογίαν ἵνα μὴ ὑποτιμᾶται τὸ Πανεπιστήμιον τὸ Ἑλληνικόν· διότι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν πρόκειται περὶ τῶν 3 ἢ 4 μεγάλων Πανεπιστημίων τῆς Εὐρώπης, τῆς Βιέννης, τοῦ Βερολίνου, τῶν Παρισίων, πρόκειται περὶ ἑκατοντάδων ἄλλων Πανεπιστημίων, τὰ ὁποῖα θέλετε νὰ θέσητε, παρ’ ἀξίαν, ὑπεράνω τοῦ ἡμετέρου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἂς λάβῃ ὅσα νομίζει μέτρα προφυλακτικά, ἀλλὰ ἂς δεχθῇ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν πρὸς τιμὴν δικαίαν τοῦ Πανεπιστημίου μας καὶ τῶν Καθηγητῶν του.

§166Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τί γίνεται ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν αὐτήν;

§167ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ποῦ εἶναι; Διατυπώσατέ την.

§168Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ τροπολογία εἶναι ἡ ἑξῆς· «Οἱ διδάξαντες ἢ διδάσκοντες εἰς ξένα Πανεπιστήμια ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ διορισθῶσιν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον, ἢ μᾶλλον εἰς τὰ Ἑλληνικὰ Πανεπιστήμια, ἄνευ τῶν διατυπώσεων, τὰς ὁποίας ὁρίζει ὁ νόμος διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν καθηγητῶν». Τὸ δικαίωμα τοῦτο ζητεῖ ἡ τροπολογία νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς διδάξαντας εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον. Εἶναι πολλοὶ καθηγηταὶ διδάξαντες εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὰς διατυπώσεις τοῦ νόμου καὶ οἱ ὁποῖοι σήμερον δὲν εἶναι καθηγηταί. Τώρα ἴσως εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰδικῶς εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως θὰ γεννᾶται τὸ ζήτημα, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον διὰ τῆς τροποποιήσεως αὐτῆς νὰ ἀποκτήσωσι δικαιώματα καὶ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἴσως δὲν θὰ ἐπόθει νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Ἀλλὰ τοῦτο ἀπόκειται ἐντελῶς εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ τροποποίησις αὕτη δὲν σκοπεῖ νὰ κάμῃ τι ἄλλο, παρὰ νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διορίσῃ ἐκείνους ἐκ τῶν διδαξάντων, τοὺς ὁποίους ἤθελε κρίνει αὕτη ἱκανούς, ἵνα ἐπανέλθουν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον πάλιν. Εἶνε δὲ γνωστὸν ποῖοι εἶναι οἱ καθηγηταὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶνε ἐκτὸς τοῦ Πανεπιστημίου καὶ οἱ ὁποῖοι, ὅταν τοὺς παρουσιασθῇ εὐκαιρία θὰ ἠδύναντο νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Δὲν ἐννοῶ εἰς τί προσκρούει ἡ διάταξις αὕτη, ἀφοῦ τὸ δικαίωμα δίδεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἀναγκαία, ἀναγκαιοτάτη, διότι καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν εἶχε μεγάλην προθυμίαν νὰ διορίσῃ ὡρισμένον καθηγητὴν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, συμφώνως μὲ τὸν ὑπάρχοντα νόμον, οὐδέποτε αὐτὴ θὰ δυνηθῇ νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν ἐπιθυμίαν της αὐτήν, διότι οἱ καθηγηταὶ ἐκεῖνοι δὲν θὰ θελήσωσι ποτὲ νὰ ὑποστῶσι τὴν δοκιμασίαν, τὴν ὁποίαν ὑφίστανται οἱ καθηγηταί, οἱ τὸ πρῶτον εἰσερχόμενοι εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θελήσουν νὰ ὑποστοῦν τὴν δοκιμασίαν ταύτην, ἀφοῦ ὑπῆρξαν πρῶτον καθηγηταί, ἴσως δὲ κατέλαβον μετὰ τοῦτο ἀνωτάτας θέσεις, καὶ ἀφοῦ σήμερον οἱ ὑπάρχοντες καθηγηταὶ εἶναι οἱ μαθηταὶ αὐτῶν. Διὰ τοῦτο διὰ τῆς τροποποιήσεως δὲν ζητεῖται τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἀφεθῇ ἡ ἐλευθερία εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δύναται νὰ διορίσῃ ἀπ’ εὐθείας ἐκείνους ἐκ τῶν καθηγητῶν, οἱ ὁποῖοι ἐδίδαξαν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον, καὶ τοὺς ὁποίους αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπόθει, ὅπως διορισθῶσιν. Ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι ἐλευθέρα νὰ ἐκλέξῃ. Ἀφ’ οὗ λοιπὸν τοιαύτη εἶναι ἡ τροπολογία, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ μὴ τὴν υἱοθετήσῃ ἡ Κυβέρνησις.

§169ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, προτιμῶ νὰ μὴ θιχθῇ διόλου κατὰ τὸ μέρος τοῦτο ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου, ἵνα καὶ διὰ τῆς μὴ παραδοχῆς τῆς τροποποιήσεως αὐτῆς καὶ διὰ τῆς μὴ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τροποποιήσεως τοῦ νομοσχεδίου, παρὰ τὴν ἀμφιβολίαν, τὴν ὁποίαν ἀρχικῶς εἶχον ἐκφράσει, δυνηθῶμεν ὁριστικῶς νὰ ἀποφασίσωμεν, ὅτι κανεὶς δὲν δύναται νὰ διορισθῇ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου, ἂν δὲν περάσῃ τὰς διατυπώσεις, τὰς ὁποίας ὁ ὑφιστάμενος ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου διαγράφει.

§170Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ νομίζετε αὐτὸ ἐπωφελὲς διὰ τὴν ἐπιστήμην, ὅταν εἶναι τόσοι διαπρεπεῖς ἐπιστήμονες ἔξω, νὰ ἀρνῆσθε νὰ τοὺς δώσητε τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον; Νομίζω ὅτι ἐλλείπει τὸ θάρρος τῆς ἐκλογῆς.

§171ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂς περιμείνωμεν τὸ Πανεπιστήμιον νὰ μᾶς προτείνῃ καὶ ὅταν ἴδωμεν ὅτι, εἰς ὡρισμένην Σχολὴν ὑπάρχει πνεῦμα στενὸν καὶ ἀποκρουστικόν, τότε δυνάμεθα νὰ νομοθετήσωμεν.

§172Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τοῦτο, διατὶ δὲν θέλετε νὰ πάρητε ἕνα δικαίωμα, διὰ τοῦ ὁποίου δύνασθε νὰ βοηθήσητε τὸ Πανεπιστήμιον διὰ τῆς ἐκλογῆς προσώπων τινῶν ἱκανῶν ὡς καθηγητῶν. Νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις, ἐκείνους τοὺς ὁποίους νομίζει ἱκανούς, καὶ τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλει ἡ Ἐπιστήμη νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ἐάν ποτε θέλουν νὰ εἰσέλθουν, νὰ δύνανται νὰ εἰσέλθουν· νὰ μὴ εἰσέλθουν ὅμως ὑποβαλλόμενοι ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν σημερινῶν καθηγητῶν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν μαθηταὶ αὐτῶν. Τοῦτο δὲν τὸ νομίζω καλόν.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Στελλάκη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3ον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4ον (ἀναγινώσκεται).

§174ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ διακόψωμεν.

§175ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἂς διακόψωμεν. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 10ην μ. μ. Μετὰ τὴν διακοπήν. (Ὥρᾳ 10.20′ μ. μ.)

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4ου ὁ κ. Βέρροιος ἔχει τὸν λόγον.

§178Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τρικκάλων, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει τὴν στιγμὴν ταύτην, ὁ πρῶτος ἀγορεύσας ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, ἠγόρευσεν ἐπὶ μακρὸν καὶ ἠμύνθη τοῦ ἔργου τοῦ μεγάλου, τὸ ὁποῖον ὡς Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐπὶ τῆς Διπλῆς Βουλῆς ἔφερε, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἄλλως παρὰ νὰ ἀμυνθῇ τοσοῦτον γενναίως, διότι ἔβλεπεν ὅτι ἓν μέρος τοῦ ἔργου του ἀνετρέπετο ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν Διπλῆν Βουλὴν συνηγόρει ὑπὲρ τῶν ἰδεῶν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ, τοῦ προκατόχου του. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἦτο σύμφωνος μὲ τὸν προκάτοχον αὐτοῦ, τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Τρικκάλων. Καὶ ἴσως–ἴσως θὰ ἦτο τοῦτο ἡ κυρία ἀφορμή, ἡ ὁποία ἐξηνάγκασε τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Τρικκάλων νὰ ἐπιτεθῇ τόσον σφοδρῶς κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τρικκάλων, ὁ ὁποῖος, ὡς εἶπον, ἀπουσιάζει τὴν στιγμὴν ταύτην, καὶ λυποῦμαι διότι ἀπουσιάζει, διότι θὰ τοῦ ἔλεγον μίαν ἀνακρίβειαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπέπεσεν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνακριβὲς εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τρικκάλων, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου συνεζητήθη ἐπὶ μακρόν, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Διπλῆ Βουλὴ ἡ Ἀναθεωρητικὴ ἐπεκρότησε τὸ ἔργον αὐτοῦ καὶ προκειμένου περὶ τῆς Ἀστυκλινικῆς εἶπεν, ὅτι ὁμόθυμος ἡ γνώμη τῆς Διπλῆς Βουλῆς ἦτο τοιαύτη, ὥστε μετὰ πατάγου, νὰ καταργηθῇ ἡ Ἀστυκλινική. Τοῦτο, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν μακρὰν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὅλου ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐθν. Πανεπιστημίου, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῆς συζητήσεως τῶν ἄρθρων δὲν ἦτο σύμφωνος ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἐκείνη εἰς μερικὰς λεπτομερείας καὶ ἰδίως διὰ τὴν κατάργησιν τῆς Ἀστυκλινικῆς, ἐγὼ δὲ εἶμαι ἐν πλήρει τάξει, διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην συνηγόρησα ὑπὲρ τῆς ὑπάρξεως τῆς Ἀστυκλινικῆς, διότι ἐθεώρουν αὐτὴν ὡς ἀναγκαῖον παράρτημα τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς χρησιμεῦον διὰ τοὺς φοιτητάς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξήρχοντο ἀπὸ τὰς θεωρητικὰς γνώσεις καὶ ἐκεῖ θὰ ἐφήρμοζον τὰς θεωρίας. Ἑπομένως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνίδρυσιν τῆς Ἀστυκλινικῆς εἶμαι σύμφωνος μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος ἀνασυνιστᾷ αὐτήν. Κατηνέχθη, κύριοι, εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου πλῆγμα βαρὺ διὰ τῆς καταργήσεως τῆς Ἀστυκλινικῆς, διότι τότε εἴμεθα ἐν τῇ ἐπαναστάσει, καὶ ἐζητοῦμεν ἀκριβῶς καὶ βελτίωσιν τῶν πάντων. Ἀλλὰ τὸ πλῆγμα ἐκεῖνο τὸ βαρὺ κατὰ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσάγει σήμερον, καὶ τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, δὲν θεραπεύει αὐτό. Ἡ θεραπεία, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ζητεῖ διὰ τῆς ἀνασυστάσεως τῆς Ἀστυκλινικῆς, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι θεραπεία ἐπιστημονική. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐξυψώσωμεν τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν διὰ τῆς ἱδρύσεως τῆς Ἀστυκλινικῆς, πρέπει νὰ εἰσαγάγωμεν καὶ νὰ φέρωμεν αὐτὴν εἰς τὴν προσήκουσαν αὐτῆς περιωπήν, διότι, ὅταν φέρωμεν τὴν Ἀστυκλινικὴν εἰς τὴν περιωπὴν αὐτῆς, τότε δύναται νὰ ἐκπληρωθῇ ὁ ἐπιστημονικὸς σκοπός, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν. Καὶ ὡς εἶπον τότε, ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου φοιτηταὶ τῆς Ἰατρικῆς οἱ γενόμενοι διδάκτορες, δὲν εἶναι δυνατὸν λέγω νὰ εἶναι ἰατροί, διότι δὲν ἀποκτῶσι τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τῆς ἐφαρμογῆς τῶν θεωρητικῶν αὐτῶν γνώσεων, τὴν ὁποίαν μόνον εἰς τὴν Ἀστυκλινικήν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἡμέτερον Πανεπιστήμιον, δύνανται νὰ συναντήσωσιν. Ἐὰν ὑπάρχωσιν παραδείγματα — καὶ τοιαῦτα πολλὰ ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος πρώην Ὑπουργὸς καὶ βουλευτὴς ἐκ Τρικκάλων — ὅτι αἱ κλινικαὶ εἶνε ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι μόναι μορφώνουν τοὺς φοιτητὰς καὶ καταρτίζουν αὐτοὺς καὶ δύνανται, ὡς ἰατροί, νὰ ἐφαρμόσουν τὰς γνώσεις τὰς ὁποίας ἀποκτοῦν, ἐὰν τοῦτο εἶνε δυνατὸν ἐκεῖ, εἰς τὰς κλινικὰς τῶν ξένων Πανεπιστημίων, βεβαίως εἰς τὰς κλινικὰς τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου δὲν εἶναι ποτὲ δυνατὸν ὁ φοιτητὴς ἀκολουθῶν αὐτὰς καὶ ἐξερχόμενος ὡς διδάκτωρ νὰ εἶναι καλὸς ἰατρός, ὡς ἀπαιτεῖ ἡ κοινωνία αὐτόν, ἄνευ Ἀστυκλινικῆς. Διότι ἐὰν μὲν ὁ ἐξερχόμενος ἐκ τῶν θεωρητικῶν γνώσεων καὶ τῶν κλινικῶν τῶν νοσοκομείων μεταβῇ εἰς περιωρισμένον τινὰ τόπον ὡς ἰατρός, πιστεύσατε, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ ἰατρὸς ἐκεῖνος θὰ εἶναι πολὺ περιωρισμένος, θὰ συναντήσῃ μεγάλα προσκόμματα ἐν τῇ ἐξασκήσει τοῦ ἔργου του, καὶ μὲ ὅλην τὴν θέλησιν, μὲ ὅλην τὴν ἐπιμονὴν καὶ μὲ ὅλας τὰς γνώσεις τὰς θεωρητικάς, τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀποκτήσῃ, εἶναι δύσκολον νὰ ἐκπληρώσῃ ἐπωφελῶς τὸ ἱερὸν αὐτοῦ ἔργον.

§179Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὸ σύστημα τῆς Ἀστυκλινικῆς ὑπάρχει καὶ εἰς ἄλλα Κράτη;

§180Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Θὰ σᾶς εἴπω. Σύστημα Ἀστυκλινικῆς, καθ’ ὅσον ἐγὼ γνωρίζω, δὲν ὑπάρχει εἰς ξένα Πανεπιστήμια, ἀλλ’ εἰς ἕκαστον νοσοκομεῖον ὑπάρχει καὶ ἕν εἶδος Ἀστυκλινικῆς. Ἀλλὰ τοῦτο δύναται νὰ ὠφελήσῃ ἐκείνους ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, οἱ ὁποῖοι ἐξέρχονται διδάκτορες, ὅσον ἀφορᾷ ἡμᾶς ἀπὸ ἐδῶ, καὶ μεταβαίνουσιν εἰς τὰ ξένα Πανεπιστήμια καὶ ἀκολουθοῦσι τὰς κλινικὰς ἐκεῖ. Ἀλλ’ ὁ ἰατρός, ὁ ὁποῖος ἐξέρχεται ἀπὸ τὸ ἰδικόν μας Πανεπιστήμιον ἄνευ τῶν ἐφοδίων αὐτῶν, δὲν εἶναι τόσον ἐπαρκῶς ἠσκημένος, ὥστε νὰ ἐκπληρώσῃ, ὡς εἶπον, τὸ ἐπάγγελμα αὐτοῦ ἐπωφελῶς διὰ τὴν κοινωνίαν. Πρέπει δὲ νὰ πεισθῆτε πάντες ὅτι ἡ Ἀστυκλινικὴ τῶν Ἀθηνῶν, ὡς παράρτημα ἀναφαίρετον τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, θὰ ἔχῃ τὸ μεγαλύτερον ἐφόδιον δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀκολουθῶσι τὴν ἐξάσκησίν των ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ, διότι εἰς οὐδεμίαν Εὐρωπαϊκὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν εἶναι δυνατὸν νὰ συναντήσωμεν τὴν πληθὺν καὶ τὸν ἀριθμὸν τὸν μέγαν τῶν ἀσθενῶν, οἱ ὁποῖοι παρουσιάζοντο εἰς τὴν Ἀστυκλινικὴν τῶν Ἀθηνῶν, διότι ἐκεῖ εἰς ἑκάστην Κλινικὴν ὑπάρχει εἰδικὸς κλάδος, καὶ μόνον εἰς τὸν εἰδικὸν κλάδον προσέρχονται οἱ πάσχοντες, ἐνῷ ἐδῶ εἰς τὴν Ἀστυκλινικὴν τὴν ἰδικήν μας προσήρχοντο πάντες οἱ πάσχοντες ἀνεξαιρέτως, καὶ ὅταν μάλιστα, ὅπως εἶναι ὀρθόν, εὐδοκιμήσῃ ἡ Ἀστυκλινικὴ ἱδρυομένη, ὅπως τὴν ἐπιζητῇ πραγματικῶς ὁ κ. Ὑπουργός, ὥστε νὰ ἐκτελῇ καὶ τὸν ἄλλον σκοπὸν τὸν φιλανθρωπικόν, τότε ὁ ἐπιστημονικὸς σκοπὸς ἀπὸ μεγάλου γίνεται παμμέγιστος. Διότι πρέπει νὰ πιστεύσητε ὅλοι, καὶ δὲν δύναται κανεὶς ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων μου ἰατρῶν νὰ ἀρνηθῇ ὅτι καμμία κλινικὴ ἐν τῇ Εὐρώπῃ, εἰς οἱονδήποτε Πανεπιστήμιον καὶ οἱονδήποτε Νοσοκομεῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὸ ὑλικόν, τὸ μέγα καὶ τὸ ποικίλον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἡ Ἀστυκλινικὴ τῶν Ἀθηνῶν. Τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, καὶ διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω ὅτι οἱ διδάκτορες, οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς καὶ ἐξασκούμενοι ἐπὶ ἓν ἔτος εἰς τὴν Ἀστυκλινικὴν τὴν ἰδικήν μας καταρτίζονται ὡς ἰατροὶ δυνάμενοι νὰ προσφέρωσιν ὠφελίμως τὸ ἐπάγγελμα αὐτῶν εἰς τὴν κοινωνίαν. Ἀλλὰ πότε; Ὅταν ἡ Ἀστυκλινικὴ ἐκπληρῇ τὸν σκοπόν της. Ὅταν ὅμως ἡ Ἀστυκλινικὴ δὲν εἶναι κατηρτισμένη ἐπιστημονικῶς, ὡς πρέπει νὰ εἶναι, δὲν ἐκπληρῇ βεβαίως κανένα σκοπόν, καὶ διὰ τοῦτο κατὰ τὴν διπλῆν Βουλὴν ἐζητήθη ἡ κατάργησις αὐτῆς, διότι εἶχε παρατηρηθῇ ὅτι ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν ἡ Ἀστυκλινικὴ δὲν ἐξεπλήρου τὸν προορισμὸν αὐτῆς, κατὰ τὴν τελευταίαν δὲ δεκαετηρίδα εἶχε χαλαρωθῇ ἐπὶ τοσοῦτον ὥστε ὑπῆρξεν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἀνωφελής. Ἀλλ’ οὗτος δὲν ἦτο λόγος ἐπαρκής, διὰ νὰ ζητήσωμεν τὴν κατάργησιν τῆς Ἀστυκλινικῆς, διότι, ἐὰν αὕτη δὲν ἐξεπλήρου τὸν προορισμόν της, ἔπρεπε νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀνασύστασιν αὐτῆς, ἀλλὰ τὴν ἀνασύστασιν ὅπως ἡ ἐπιστήμη κελεύει, καὶ ὅπως ἡ Ἐπιστήμη παραγγέλλει. Καὶ βεβαίως δὲν ἦτο ἄλλος τις ἱκανός, δὲν ἦτο ἄλλος τις ἐπαρκὴς διὰ νὰ δώσῃ γνώμην περὶ τῆς ἀνασυστάσεως καὶ πλήρους καταρτίσεως παρὰ ἡ εἰδικὴ ἡμῶν Σχολή, ἡ Ἰατρική. Ὡς ἤμην, κύριοι, καὶ κατὰ τὴν ἐποχήν, καθ’ ἥν κατηργήθη ἡ Ἀστυκλινική, ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως αὐτῆς, ἐπιμένω καὶ σήμερον καὶ συγχαίρω τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι ὑπέβαλε τοιοῦτον νομοσχέδιον ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ λυποῦμαι ἐξ ἄλλου διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶνε ἐπαρκές, δὲν εἶνε νομοσχέδιον τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐπιθυμεῖ καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, τὸν ὁποῖον ἐπιθυμεῖ καὶ ὁ ἰατρικὸς κόσμος, ἀλλὰ καὶ τὸν ὁποῖον ἐπιθυμεῖ ὁλόκληρος ἡ Βουλή. Πρέπει νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς, διότι ἐπιζητοῦντες τὴν ἀνασύστασιν τῆς Ἀστυκλινικῆς δὲν πρέπει νὰ ἀνασυστήσωμεν ταύτην κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἦνε χειροτέρα ἀπὸ τὴν ἐποχήν, καθ’ ἥν κατηργήσαμεν αὐτήν. Καὶ θὰ ἠρώτα τις· πῶς εἶνε δυνατὸν καὶ κατὰ ποῖον καλλίτερον τρόπον νὰ καταρτισθῇ ἡ Ἀστυκλινική, ἵνα ἐκπληρώσῃ τὸν σκοπὸν αὐτῆς; Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ κύριοι, δὲν βλέπω τοῦτο· ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἀναγνώσω τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία ἀληθῶς ἔχει τὴν βάσιν τὴν ἐπιστημονικήν. Λέγει: «Ἡ Ἀστυκλινική, ἐν ᾗ ἀσκοῦνται πρακτικῶς καὶ τελειοποιοῦνται οἱ φοιτηταὶ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς». Τὸ ὁμολογεῖ, βλέπετε, εἶνε μία εἰλικρινὴς ὁμολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ· «κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος τῶν ἑαυτῶν σπουδῶν, ὡς καὶ οἱ πρὸ τοῦ νόμου ͵ΓΩΚΓʹ ἐγγραφέντες φοιτηταί, ἀφ’ οὗ καταστῶσιν διδάκτορες»· ἐπειδὴ προηγουμένως κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον ἡ φοίτησις ἦτο τετραετής, σήμερον θὰ φοιτῶσι πέντε ἔτη, ἀλλὰ τὸ τελευταῖον ἔτος θὰ τὸ φοιτῶσιν ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ, ὅπου πραγματικῶς θὰ ἀσκῶνται πρακτικῶς καὶ ὅπου πράγματι θὰ καταρτίζωνται οἱ ἐξερχόμενοι διδάκτορες. Ἀλλὰ πότε τοῦτο θὰ γίνῃ; Ὅταν συστήσωμεν τὴν Ἀστυκλινικήν, ὡς ἡ ἐπιστήμη παραγγέλλει. Ἀλλὰ λέγει καὶ τὸ ἄλλο ἡ διάταξις «καὶ ἐν ᾗ θεραπεύονται δωρεὰν οἱ νοσοῦντες ἐνδεεῖς». Τοῦτο εἶνε τὸ συμπλήρωμα τοῦ σκοποῦ τοῦ ἐπιστημονικοῦ, καὶ ἑπομένως ὁ κόσμος ὁ πολὺς θὰ εἶναι βεβαιωμένος ὅτι εἰς ἓν ἐπιστημονικὸν καθίδρυμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐνυπάρχουσιν οἱ ἐπιστήμονες οἱ μᾶλλον διακεκριμμένοι, ὑπάρχουσι καθηγηταὶ τακτικοὶ καὶ ἔκτακτοι διωρισμένοι ἐκ τῶν ἐξεχόντων καὶ τῶν διαπρεπῶν, ἐφόσον δὲ ἡ κοινωνία δὲν εἶναι πεπεισμένη περὶ τῆς ἀξίας τῶν προσώπων τῆς ἐπιστημονικῆς, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσέρχηται ὁ κόσμος ὁ πολὺς εἰς τὴν Ἀστυκλινικήν. Ὅταν ὅμως γνωρίζουν ὅτι ἐν αὐτῇ ὑπάρχουσι κορυφαὶ ἐπιστημονικαί, τότε θὰ προσέρχηται ὁλόκληρος ἡ κοινωνία, ὄχι μόνον οἱ ἐνδεεῖς, ἀλλὰ καὶ οἱ μὴ ἐνδεεῖς, καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ πληρώσουν τὸν ἰατρόν, διότι θὰ ἔχουν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν θὰ λάβουν ἀπὸ τὸν ἐπιστημονικὸν κόσμον θὰ εἶναι ἡ ἀρτιωτέρα, ἐξ ἄλλου δὲ ὠφελοῦνται καὶ διότι δὲν θὰ πληρώνουν. Τοιοῦτος πρέπει νὰ ἦναι ὁ σκοπὸς ὥστε νὰ μὴ πληρώνουν, ἀλλὰ ἐγὼ νομίζω ὅτι καὶ οἱ εὐποροῦντες θὰ πηγαίνουν ὄχι διότι θὰ προστρέχουν εἰς τὴν Ἀστυκλινικὴν διὰ νὰ κερδίσουν τὴν ἀμοιβήν, τὴν ὁποίαν θὰ δώσουν εἰς ἕνα ἰατρόν, ἀλλ’ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι θὰ προστρέχουν, διότι θὰ ἔχουν ἐσχηματισμένην τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ θὰ ὑπάρχῃ ἡ κορυφὴ τῆς ἐπιστήμης. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι δὲν θὰ προσέρχωνται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἀμείψουν τὸν ἰατρόν, εἶναι μέγιστος ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐνδεῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ προσέρχωνται καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Ἀλιβιζάτου πόσοι προσέρχονται εἰς τὴν Πολυκλινικήν του; Κατὰ χιλιάδας. Πόσοι δὲ θὰ προσέρχωνται εἰς τὴν κλινικὴν τὴν ἰδικήν μας; Ἄπειροι τὸν ἀριθμόν. Καὶ ἔχω τόσην πεποίθησιν, διότι ἔχω καὶ μικράν τινα πεῖραν, ὡς ἀκολουθήσας μαθήματα ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ, ὥστε δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἡ ποικιλία τῶν παθημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ προσέρχωνται εἶνε τόση, ὅση δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συναντηθοῦν εἰς οὐδεμίαν κλινικήν.

§181ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κατὰ ποῖον ἔτος;

§182Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ Πανεπιστήμιον ἦτο εἰς μεγαλειτέραν περιωπὴν παρ’ ὅ,τι εἶνε σήμερον ἀναλόγως τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα εἶχε τὸ Πανεπιστήμιον. Ποῦ εἶνε αἱ φυσιογνωμίαι αἱ μεγάλαι τῶν σχολῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον τότε ὄχι μόνον εἰς τὴν ἰατρικὴν ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν νομικὴν καὶ φιλοσοφικὴν σχολήν; ποῦ εἶναι αἱ μεγάλαι ἐκεῖναι φυσιογνωμίαι, αἱ ὁποῖαι νὰ βαρύνουν ἐν τῇ συνειδήσει τῶν ἐπιστημόνων; Δὲν κατηγορῶ κανένα, ἀλλὰ θέλω νὰ συγκρίνω μίαν κατάστασιν μὲ τὴν ἄλλην. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυκλινικῆς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἦτο ὁ Ὀρφανίδης καὶ προσκλίνω τὴν κεφαλήν μου εἰς τὴν μνήμην τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἰατροῦ.

§183ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τώρα ποῖος εἶνε;

§184Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Τώρα δὲν ἠξεύρω διότι δὲν ἀναφέρεται καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ποῖος εἶναι. Ἄριστα λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔθεσε τὸν ὁρισμὸν τῆς Ἀστυκλινικῆς, ἄριστα ἔθεσε τὴν βάσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ γείνῃ ἡ λειτουργία τοῦ ἱδρύματος. Ἀλλὰ καθόσον προχωροῦμεν εἰς τὰς ἄλλας διατάξεις, ἡ διάταξις αὕτη καθίσταται ἀνεφάρμοστος. Σημαντικὸν εἶνε τοῦτο· τὸ ὅτι θὰ ἐπισκέπτωνται κατ’ οἶκον τοὺς ἀσθενεῖς. Μέγας ὁ σκοπὸς αὐτῆς ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιστημονικῆς. Ἡ Ἀστυκλινική, κύριοι, δὲν εἶνε νοσοκομεῖον, ὡς φαίνεται ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι ὁ τρόπος τῆς ἐξασκήσεως τῶν φοιτητῶν ἐκ τῆς κατ’ οἶκον ἐπισκέψεως τῶν ἐνδεῶν ἀσθενῶν ἔχει πρακτικὴν ἀξίαν καὶ ἐπιστημονικὴν ἀλήθειαν. Εἰς τὴν Ἀστυκλινικὴν προσέρχονται πάσχοντες, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν γνώμην, ἐξετάζεται ὁ πάσχων, γίνεται ἡ διάγνωσις καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἀνάγκη εἰς τὴν νόσον νὰ παρακολουθῆται ὁ πάσχων, διὰ νὰ διακρίνῃ κανεὶς τὴν πορείαν τῆς νόσου, ἢ ἂν ὑπάρχῃ ἀκόμη καμμία ἀμφιβολία ἐν τῇ διαγνώσει, νὰ παρακολουθῆται ὁ πάσχων κατ’ οἶκον. Τοῦτο ἐγίνετο καὶ εἰς ἄλλην ἐποχήν, καθ’ ἥν ἐποχὴν ἐφοίτων ἐγὼ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Πολλάκις ὁ καθηγητὴς διώριζε ἕνα διδάκτορα, παραγγέλλων αὐτόν νὰ παρακολουθῇ τὸν πάσχοντα ἐπισταμένως δὶς τῆς ἡμέρας καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἐπιπλοκή τις ἐν τῇ νόσῳ, ἡ ὁποία καθιστᾷ δυσχέρειάν τινα εἰς τὸν διδάκτορα, νὰ ἐπισκέπτηται τὸν ἀσθενῆ ὁ ἴδιος ὁ καθηγητής. Ἀλλὰ ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ τὴν γνώμην περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Ἀστυκλινικῆς, ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ καθορίσῃ τὰ τμήματα, τὰ ὁποῖα εἶνε χρήσιμα καὶ ἀναγκαῖα διὰ τὴν μόρφωσιν τὴν πρακτικὴν τῶν φοιτητῶν. Μία συμβουλευτικὴ γνώμη τῆς ἰατρικῆς σχολῆς; Εἶνε ἀρκετὸν τοῦτο, κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ ἐκφέρῃ τις τὴν κυρίαν γνώμην; καὶ ἂν ἐκφέρῃ γνώμην ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ νὰ διαιρεθῇ ἡ Ἀστυκλινικὴ εἰς δύο εἰς τρία εἰς πέντε τμήματα καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἴπῃ· ἐγὼ δὲν τὸ θεωρῶ ἀναγκαῖον, νομίζετε ὅτι ἐξεπληρώθη ὁ σκοπὸς τῆς Ἀστυκλινικῆς; Ἰδοὺ διατί λέγω ὅτι ἡ γνώμη τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς πρέπει νὰ εἶνε ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν κ. Ὑπουργόν. Διαιρεῖται ἡ Ἀστυκλινικὴ εἰς τμήματα. Εἰς τὰ τμήματα αὐτὰ θὰ διορισθῶσιν ἔκτακτοι καθηγηταὶ μὴ ὑπάρχοντες σήμερον. Καὶ ἐρωτῶ· διατί νὰ μὴ ὑπάρχωσι, κύριοι βουλευταί, ἔκτακτοι καθηγηταί; Ἡμεῖς ὅταν ἐψηφίσαμεν τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου ὑπεστηρίξαμεν ἐνθέρμως τὸν θεσμὸν τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν, διότι ἐθεωροῦμεν αὐτὸν χρησιμώτατον καὶ ὠφελιμώτατον, ἐθεωροῦμεν ἀναγκαῖον αὐτόν, καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐνομίζομεν ὅτι ἐκ τῆς ἁμίλλης τῆς ἐπιστημονικῆς, ἡ ὁποία θὰ ἐγίνετο μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι φιλοτιμίαν ἢ φιλοδοξίαν ἐπιστημονικήν, ἵνα καταλάβωσιν ἕδρας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ἔπρεπεν ὡς ἔκτακτοι καθηγηταὶ νὰ ἐργασθῶσιν καὶ θὰ εὕρισκον ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἐφόδια, ἵνα ἀναπληρώσωσι μίαν ἡμέραν τοὺς τακτικοὺς καθηγητάς. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· ἐξεδόθη Διάταγμα ἵνα γίνῃ ὁ διαγωνισμὸς ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἐψηφίσθη ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου; ἐδημοσιεύθη διάταγμα ἵνα γίνῃ διαγωνισμὸς τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν; Καὶ πόσος χρόνος, κύριοι, ὑπάρχει ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον; Ἐξαιρῶ βεβαίως τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ Κράτος εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνωμαλίαν τῆς πολεμικῆς περιπετείας· ἀλλ’ ὑπῆρχεν ὁ πρῶτος χρόνος τοῦ 1911 ὁλόκληρος· ἔπρεπεν εὐθὺς ἀμέσως μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ὀργανισμοῦ νὰ γίνῃ ἀμέσως καὶ ὁ διαγωνισμὸς διὰ Β. Διατάγματος. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν παῦσιν τῶν περιπετειῶν ἐκείνων δὲν βλέπω τοιοῦτον τι γενόμενον, καὶ προκειμένου περὶ τοῦ θεσμοῦ τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν θὰ ἔλεγον εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργόν, νὰ τροποποιήσῃ τὴν διάταξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγεγραμμένη ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ Πανεπιστημίου· διότι ἠξεύρετε τί λέγει ἡ διάταξις ἐκείνη περὶ τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν; Ὅτι διὰ Β. Διατάγματος κατ’ ἔτος θὰ ὁρίζηται διαγωνισμὸς διὰ τρεῖς μόνον ἐκτάκτους καθηγητάς· καὶ ὅταν ἐν τῇ Ἰατρικῇ σχολῇ ἔχομεν ἀνάγκην 18 ἐκτάκτων καθηγητῶν—διότι τόσους ἔχομεν ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ Πανεπιστημίου—πόσοι χρόνοι θὰ παρέλθωσι διὰ νὰ συμπληρωθῇ αὐτὸς ὁ διαγωνισμός; Μετὰ εἴκοσι ἔτη· καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος φιλοδοξεῖ σήμερον διὰ νὰ γίνῃ καθηγητής, μετὰ εἴκοσιν ἔτη θὰ εἶναι γέρων. Θὰ ἐννόουν νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις ἐκείνη καὶ νὰ γίνῃ διαγωνισμὸς διὰ περισσοτέρους, ὅσον εἶναι δυνατόν, ὥστε ἐντὸς ἑνὸς ἔτους νὰ γίνῃ διαγωνισμὸς καὶ νὰ ὑπάρξωσιν ἔκτακτοι καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, τώρα μάλιστα ὁπότε γίνεται ἡ ἀνασύστασις τῆς Ἀστυκλινικῆς εἶναι ἀναγκαιότατοι, εἶναι ἀπαραίτητοι, κύριοι, οἱ ἔκτακτοι καθηγηταὶ διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς Ἀστυκλινικῆς. Ἐὰν οἱ ἔκτακτοι καθηγηταὶ δὲν εἶνε ἀπαραίτητοι σήμερον ἵνα παρακολουθήσωσι τοὺς καθηγητὰς εἴτε τῶν θεωρητικῶν μαθημάτων εἴτε τῶν κλινικῶν μαθημάτων, ἀπαραίτητοι, κύριοι βουλευταί, ἀπαραίτητοι, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, εἶναι οἱ ἔκτακτοι καθηγηταὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, διὰ τὴν εὔρυθμον, διὰ τὴν κανονικὴν ἐκπλήρωσιν τῆς Ἀστυκλινικῆς, πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει, διότι δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξωσιν ἰατροὶ ἐξασκήσαντες ἐπὶ πενταετίαν τὸ ἐπάγγελμα αὐτῶν, ὡς λέγει ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου σας· θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξωσιν ἰατροί, οἱ ὁποῖοι νὰ δύνανται νὰ προσφέρωσιν ὑπηρεσίαν ἐν τῇ πρακτικῇ ἐξασκήσει τῶν τελειοφοίτων τῶν πεμπτοετῶν τῆς Ἰατρικῆς, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀρκετὸν τοῦτο, διότι ἐν τῇ ἁμίλλῃ τῇ ἐπιστημονικῇ μόνον θὰ εὕρωμεν τοὺς ἐκτάκτους καθηγητάς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσι τὴν φιλοτιμίαν ἐκείνην τὴν φιλοδοξίαν τὴν ἐπιστημονικὴν νὰ ἐργασθῶσι, νὰ ἀναδειχθῶσιν ἵνα καταλάβωσι τὰς ἕδρας τὰς τακτικὰς τοῦ Πανεπιστημίου (ἐπιδοκιμασίαι). Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν δὲν ἔχομεν τοιοῦτον ὑλικόν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν τοιοῦτον διδακτικὸν προσωπικὸν διὰ τὴν πρακτικὴν ἐξάσκησιν τῶν ἰατρῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζωμεν ἀπὸ ἰατροὺς ἐξασκήσαντας ἐπὶ πενταετίαν τὸ ἔργον αὐτό; Καὶ νομίζετε ὅτι εἶνε δυνατὸν οἱ ἰατροὶ οὗτοι, ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, νὰ ἐξασκήσωσι τοὺς φοιτητὰς τοὺς διδάκτορας, ἵνα γίνωσιν ἰατροί, ἵνα ἐκπληρώσωσι τὸ ἔργον αὐτῶν; Δι’ ἐμέ, κύριοι, εἶναι δύσκολον νὰ ἀπαντήσω. Ἀπαιτεῖται κἄποια ἄλλη γνῶσις, κἄποια ἄλλη εἰδικότης, ἀπαιτεῖται κἄτι τι ἄλλο διὰ τὴν ἐξάσκησιν καὶ τὴν μόρφωσιν ἄλλων. Εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι τις ἄριστος ἰατρός, ἄριστος θεραπευτής, ἀλλὰ νὰ μὴ ἀξίζῃ παντάπασι νὰ μορφώσῃ καὶ διδάξῃ πρακτικῶς ἄλλους. Τοῦτο εἶνε ἀδιαφιλονείκητον. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν δὲν ἔχομεν ἐκπληρώσει τὸν θεσμὸν τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν, ἐφ’ ὅσον δὲν μορφώσωμεν διδακτικὸν προσωπικόν, νομίζω, κύριοι, ὅτι μὲ τὴν ἀνασύστασιν τῆς Ἀστυκλινικῆς, τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν, δὲν θὰ ἐπιτευχθῇ ὁ σκοπὸς, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Εὔχομαι νὰ πλανῶμαι, εὔχομαι νὰ ἐπιτύχῃ ὁ σκοπός. Ἀλλὰ πολὺ ἀμφιβάλλω. Ἐν τούτοις κατ’ ἀρχὴν δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν σύστασιν καὶ τὴν ἵδρυσιν τῆς Ἀστυκλινικῆς. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν: εἰς τὴν Ἀστυκλινικὴν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διευθυντής, καὶ διευθυντὴς δὲν καθορίζεται οὔτε διὰ Β. Διατάγματος· διὰ τοῦ Β. Διατάγματος διορίζονται οἱ ἔκτακτοι καθηγηταί, διορίζονται μὴ ὑπαρχόντων σήμερον τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν, ἰατροὶ ἐπὶ πενταετίαν ἐξασκήσαντες τὸ ἔργον αὐτῶν, διὰ νὰ μορφώσωσι τοὺς φοιτητάς, κατὰ πρότασιν τοῦ διευθυντοῦ.

§185Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Γίνεται ἕδρα. Δὲν χρειάζεται.

§186Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Δὲν ἠξεύρω, ἂν ἐν τῷ ὀργανισμῷ ὑπάρχῃ ἕδρα τῆς Ἀστυκλινικῆς.

§187Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐδάφιον ὄγδοον.

§188Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Καὶ τίς πρέπει, κύριοι, νὰ ἦναι ὁ διευθυντὴς τῆς Ἀστυκλινικῆς; Εἶναι ἐρώτημα τοῦτο, καὶ διὰ τοῦτο ἐπεθύμουν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ νὰ ἦναι καθωρισμένη ἡ θέσις ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ διευθύνῃ τὴν Ἀστυκλινικήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ νὰ εἶνε ἄλλος τις παρὰ ὁ καθηγητὴς τῆς εἰδικῆς νοσολογίας καὶ τῆς θεραπευτικῆς. Μόνον ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διδάσκει τὸ μάθημα τῆς εἰδικῆς νοσολογίας καὶ τῆς θεραπευτικῆς, εἶναι ὁ ἁρμόδιος, εἶναι ὁ ἐνδεδειγμένος διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὴν διεύθυνσιν τῆς Ἀστυκλινικῆς. Ἀλλ’ εἶπον ὅτι τὰ τμήματα δὲν καθορίζονται ἐν τῷ νόμῳ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἔπρεπε νὰ ἦνε καθωρισμένον, ἀλλὰ τοῦτο ἀφίνεται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ ἑκάστοτε Ὑπουργοῦ, νὰ κανονίζῃ τὰ τμήματα τῆς Ἀστυκλινικῆς, καὶ σήμερον ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἠμπορεῖ νὰ νομίσῃ ὅτι δύο ἢ τρία ἢ τέσσαρα εἶναι ἐπαρκῆ διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς Ἀστυκλινικῆς, καὶ αὔριον νὰ ἔλθῃ ἄλλος Ὑπουργός, ἐπειδὴ θὰ ἦνε εἰς χεῖρας αὐτοῦ ἡ κυριότης νὰ κανονίζῃ ὅπως θέλει τὰ τμήματα, νὰ κανονίζῃ ταῦτα εἴτε ἐλαττώνων αὐτὰ εἴτε πολλαπλασιάζων αὐτά. Ἐὰν ἠδυνάμην νὰ ἐκφέρω γνώμην, κύριοι Βουλευταί, πῶς ἐννοῶ τὴν σύστασιν καὶ τὴν λειτουργίαν τῆς Ἀστυκλινικῆς θὰ ἔλεγον μετὰ παρρησίας τοῦτο· διευθυντὴς πρέπει νὰ ἦνε ὁ καθηγητὴς τῆς εἰδικῆς νοσολογίας καὶ τῆς θεραπευτικῆς, ὁ ὁποῖος διδάσκει τοὺς φοιτητάς, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐξῳκειωμένος μὲ αὐτούς, καὶ ὁ ὁποῖος ἀπὸ τῆς θεωρητικῆς γνώσεως θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν νὰ ἐξασκήσῃ αὐτούς. Ἀλλὰ τὰ τμήματα τὰ ἐθεώρουν χρήσιμα καὶ ἀναγκαῖα πολλαπλῶς διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ σκοποῦ· ἤθελον νὰ μὴ ἦνε μόνον διευθυντὴς ὁ καθηγητής, ὡς εἶπον, ἀλλὰ νὰ εἶνε καὶ εἷς ἄλλος τῆς ἐσωτερικῆς παθολογίας, νὰ ἦνε εἷς ἄλλος τῆς χειρουργικῆς παθολογίας, χειροῦργος, νὰ ἦνε εἷς ἄλλος τῶν δερματικῶν νοσημάτων καὶ τῶν ἀφροδισίων.

§189Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὰ τμήματα τί ἄλλο θὰ εἶνε;

§190Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ναί. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ ἀπορρέωσιν ἀπὸ τὴν Σχολήν, ὄχι ἀπὸ τὴν γνώμην τοῦ ἑκάστοτε Ὑπουργοῦ· ἤθελον δηλαδὴ διὰ Β. Διατάγματος νὰ καθορίζωνται τὰ τμήματα μετὰ γνωμοδότησιν, μετ’ ἀπόφασιν τῆς Σχολῆς.

§191Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Διὰ νόμου. Ὄχι διὰ Β. Διατάγματος.

§192Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Διὰ νόμου. Ἤθελον νὰ εἶνε ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ ἔκτακτοι καθηγηταὶ τῶν νευρικῶν καὶ φρενικῶν νοσημάτων· ἤθελον νὰ εἶνε εἰς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο καθηγητὴς ἔκτακτος τῶν ῥινικῶν νοσημάτων, τῶν ὠτικῶν νοσημάτων, τῶν λαρυγγικῶν νοσημάτων. Πέντε–ἕξ τοιαῦτα τμήματα εἶναι χρήσιμα καὶ ἀναγκαῖα, καὶ ὅταν οὕτω πως ἱδρυθῇ ἡ Ἀστυκλινική, τότε εἶναι ἐξάρτημα τέλειον καὶ ἄρτιον τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, τότε οἱ ἰατροὶ εἰσερχόμενοι ἐκεῖ, ἀσκούμενοι πρακτικῶς, δύνανται πραγματικῶς νὰ μορφωθῶσι τελείως, ὥστε ἐξερχόμενοι εἰς τὴν κοινωνίαν νὰ ἦνε ὄντως χρήσιμοι καὶ ὠφέλιμοι. Ἀλλὰ νὰ ζητῶμεν νὰ ἱδρύσωμεν Ἀστυκλινικὴν ὅπως κι’ ὅπως, νὰ ζητήσωμεν οὕτω πως νὰ λειτουργήσῃ ἡ Ἀστυκλινική, θὰ ἀποτύχῃ, κύριοι, ὁ σκοπὸς καὶ ὅταν ἐν τῇ ἀρχῇ ἀποτύχῃ ὁ σκοπὸς θὰ ἔλθῃ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ λέγωμεν ὅ,τι ἐλέγομεν καὶ εἰς τὴν Διπλῆν Βουλήν, νὰ καταργηθῇ, διότι δὲν ἐξεπλήρωσε τὸν σκοπόν της. Εἶναι ὄντως μία πρόοδος αὐτὴ ἡ ἀπόφασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διὰ νὰ τροποποιήσῃ τὸν θεσμόν, τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου. Εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἀληθῶς μία πρόοδος. Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διατύπωσιν· καθὼς ἔχει, ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον τὸ 4ον, θὰ ἐπεθύμουν νὰ σταλῇ εἰς ἐπιτροπήν, ἵνα πραγματικῶς ἐρευνηθῇ, ἐξετασθῇ καὶ γίνῃ κἄτι τι τέλειον, καὶ τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ ἦναι βέβαιος ὅτι ἐκπληροῖ ἕνα μέγιστον σκοπόν, καὶ ὁ ἀξιότιμος προκάτοχός του δὲν θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐμμένῃ εἰς τὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας καὶ πρὸ τριετίας εἶχεν (εὖγε, εὖγε). Κύριοι, νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ πλέον τὸ νομίζω περιττόν. Πλεῖστοι ἰατροί, πάντες ἐπιστήμονες, νομίζω ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν σύμφωνοι εἰς τὸ νὰ ἀνυψώσωμεν τὸ Πανεπιστήμιον ἡμῶν, διότι ἀνιδρύοντες σήμερον τὴν Ἀστυκλινικὴν ἀνυψοῦμεν κατά τι τὸ ἡμέτερον Πανεπιστήμιον· διότι πρέπει νὰ ἐννοηθῇ καλῶς, κ. Βουλευταί, ὅτι καὶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἐγένετο ἐπανάστασις, ἐγένετο ἐξέγερσις τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν θέλω νὰ κάμω λόγον, ἐὰν οἱ ἁρμόδιοι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐξεπλήρωσαν ἕνα σκοπόν, δὲν ἐξετάζω τοῦτο, ἀλλ’ ἐξετάζω τὸ ἄλλο, ὅτι καὶ ἡ κοινὴ συνείδησις καὶ ὁ λαὸς ἐν τῇ συνειδήσει του ἐπανεστάτησε κατὰ τῆς τότε καταστάσεώς του, ἐπανεστάτησε, καὶ ὡς ἐπεζήτει βελτίωσιν τῶν πάντων, ἐζήτει βελτίωσιν τοῦ ἐθνικοῦ, τοῦ μεγίστου ἡμῶν ἱδρύματος καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐννοηθῇ καλῶς, ὅτι τὸ ἐθνικὸν ἡμῶν Πανεπιστήμιον δὲν ἔχει σκοπὸν μόνον ἁπλῶς ἐπιστημονικόν, δὲν ἔχει σκοπὸν τὸ ἐθνικὸν ἡμῶν Πανεπιστήμιον νὰ μορφώσῃ μόνον τὰς γενεάς, ἀλλ’ ἔχει νὰ ἐκπληρώσῃ, ὅπως καὶ ἐξεπλήρωσεν, ὕψιστον ἐθνικὸν σκοπόν. Τὸ Πανεπιστήμιον τὸ Ἑλληνικὸν εἶναι τὸ μεγαλύτερον Πανεπιστήμιον ὅλου τοῦ κόσμου, διότι ἐὰν ἐν ἄλλοις Πανεπιστημίοις ἡ ἀναλογία ἑκάστου Πανεπιστημίου ἔχῃ ἕναν ἀριθμὸν 2.000.000 ψυχῶν, τὸ Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον ἔχει ὑπὲρ τὰ 10.000.000, ἔχει ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνισμόν, καὶ ἐὰν μὲν ἐν τῇ ἀρχῇ του περιωρίζετο εἰς τὸ παλαιὸν ἑλληνικὸν ἐλεύθερον βασίλειον, σήμερον τὸ βασίλειον ἔχει εὐρυνθῇ, ὑπερδιπλασιασθῇ. Καὶ νομίζετε ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον δὲν ἐξεπλήρωσεν ἕνα ἐθνικὸν σκοπόν; Οἱ ἐπιστήμονες, οἱ ὁποῖοι ἐξήρχοντο ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον τὸ Ἑλληνικὸν δὲν ἐξήρχοντο, ἵνα ἐπανερχόμενοι εἰς τὰς πατρίδας των μεταδώσωσι τὰς γνώσεις τὰς ἐπιστημονικὰς πρὸς ὠφέλειαν τῆς κοινωνίας, ἀλλὰ λόγῳ τῆς θέσεως αὐτῶν, τὴν ὁποίαν κατέκτων, ὑπερήσπιζον τὰ ἐθνικὰ δίκαια καὶ δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι εἰς τὰς πλείστας περιπτώσεις τὰ ἠχηρότερα τηλεβόλα πρὸς ἄμυναν τῶν ἰδεωδῶν ἦσαν οἱ Ἕλληνες ἐπιστήμονες οἱ ἐξερχόμενοι ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον τὸ Ἑλληνικὸν (εὖγε, εὖγε). Καὶ ὅταν, κύριοι Βουλευταί, τοιοῦτον μέγιστον σκοπὸν ἔχῃ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ πρὸ παντὸς διὰ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, διότι αὐτὴ εἶναι, ἡ ὁποία ὠφελεῖ τὸν πληθυσμὸν τὸν ὑπόδουλον, καὶ ὅταν θὰ φροντίσωμεν νὰ ἀνυψώσωμεν πρὸ παντὸς ὅλας τὰς σχολάς, κατ’ ἐξοχὴν τὴν Ἰατρικήν, τότε θὰ δυνηθῶμεν νὰ συγκρατήσωμεν τὸν Ἑλληνισμὸν ὅλον. Ἔχομεν ὑπέρτατον καθῆκον, ἐκτὸς τῆς ὑποχρεώσεως πρὸς ἡμᾶς αὐτούς, ἔχομεν ὑπέρτατον καθῆκον νὰ ἀνυψώσωμεν τὸ ἡμέτερον Πανεπιστήμιον, πρέπει νὰ τὸ καταστήσωμεν ὡς ἕνα μέγιστον φάρον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ φωτίζωνται ὄχι οἱ ὑπάρχοντες σήμερον Ἕλληνες ἀλλὰ καὶ τὰ ἄλλα ἑκατομμύρια τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τὰ ὁποῖα εἶναι μακρὰν ἢ καὶ ἴσως ἴσως ἔχομεν τὰς ἐλπίδας ἢ μᾶλλον ἂς εἴπω ἔχομεν τὴν βεβαιότητα, ὅτι πολὺ ταχέως ὁ Ἑλληνισμὸς θὰ ἔλθῃ ν’ ἀποτελέσῃ μίαν ὁλόκληρον Αὐτοκρατορίαν (εὖγε, εὖγε). Τελευτῶν, κύριοι Βουλευταί, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχει, νὰ μελετήσῃ αὐτό, νὰ τροποποιήσῃ αὐτὸ καὶ νὰ ἦναι βέβαιος, ὅτι, ὅταν δεχθῇ νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις αὕτη, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἀστυκλινικήν, νὰ ἦναι βέβαιος ὅτι θὰ ἐκπληρώσῃ ἕνα σκοπὸν ὄχι μόνον πρακτικῶς ἀλλὰ καὶ ἐπιστημονικῶς ὠφέλιμον διὰ τὸ ἐλεύθερον βασίλειον, ἀλλὰ θὰ ἐκπληρώσῃ καὶ ἕνα σκοπὸν ἐθνικόν. (Εὖγε, χειροκροτήματα).

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀλιβιζᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§194Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸς ζητεῖ τὴν ἀνασύστασιν τῆς πρὸ τριετίας ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διὰ βοῆς καταργηθείσης Ἀστυκλινικῆς. Οὕτω δὲ βλέπομεν, ὅτι εἰς διάστημα τριῶν ἐτῶν δύο ὑπουργοί, προερχόμενοι ἐκ τοῦ αὐτοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὑπείκοντες εἰς τὰς ἑκάστοτε συστάσεις τῆς αὐτῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς ἔχουσιν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος, τῆς ὑπάρξεως δηλονότι καὶ τῆς χρησιμότητος τῆς Ἀστυκλινικῆς, ἀντίθετον γνώμην καὶ ἀντίληψιν, ἀφοῦ ὁ μὲν εἷς κατήργησε τὴν Ἀστυκλινικήν, ὁ δὲ ἕτερος διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐπιζητεῖ τὴν ἀνασύστασιν αὐτῆς. Καὶ ὁ μὲν πρώην ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸς κ. Ἀλεξανδρῆς, προτείνων τότε τὴν κατάργησιν τῆς Ἀστυκλινικῆς, ἔλεγεν, ἀγορεύων ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ διὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυκλινικῆς θεωρεῖ αὐτὴν τελείως περιττὴν ἂν ὄχι καὶ ἐπιβλαβῆ, καὶ οὕτω ἐπέτυχε τότε τὴν εἰς θάνατον καταδίκην αὐτῆς, χωρὶς ὅμως νὰ διατάξῃ καὶ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς. Ὁ δὲ ἕτερος, ὁ νῦν διευθύνων τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ζητεῖ κοινοβουλευτικὴν χάριν ὑπὲρ αὐτῆς, ὅπως δυνηθῇ καὶ ἀνασυστήσῃ ταύτην καὶ νομοθετικῶς ἐγκαταστήσῃ ταύτην. Δικαιολογῶν δὲ τὴν ἐνέργειάν του ταύτην ἐν τῇ εἰσηγητικῇ αὐτοῦ ἐκθέσει λέγει ὅτι ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ κατ’ ἐπανάληψιν ἐπιζητεῖ τὴν ἀνασύστασιν τῆς Ἀστυκλινικῆς, αὐτὸς δὲ οὗτος ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸς ὑπερθεματίζων θεωρεῖ αὐτὴν ἀναγκαιότατον καὶ ἀπαραίτητον παράρτημα τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς τοῦ Ἐθνικοῦ ἡμῶν Πανεπιστημίου, ὅπως πρακτικῶς ἐξασκῶνται καὶ τελειοποιῶνται οἱ μέλλοντες τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους ἰατροί. Ἡ διαφορὰ ὅθεν τῆς γνώμης καὶ τῆς ἀντιλήψεως τοῦ πρώην καὶ τοῦ νῦν ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργοῦ, γνώμης, ἣν ἐσχημάτιζον ἀναλόγως τῶν ἑκάστοτε προτάσεων, διαθέσεων καὶ εἰσηγήσεων τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς περὶ τῆς χρησιμότητος τῆς Ἀστυκλινικῆς, μακρὰν τοῦ νὰ διαφωτίσῃ ἡμᾶς, ἐπιφέρει τὴν τελείαν ἐπισκότισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ζητήματος καὶ ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ ἐπιβάλλεται ἡ εὐρεῖα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου μελέτη καὶ ἔρευνα ἵνα δυνηθῶμεν χωρὶς νὰ ἀναμένωμεν τὰς ἑκάστοτε καιροσκοπικὰς διαφωτίσεις τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς καὶ ἐν ἐπιγνώσει καὶ τῶν τελευταίων λεπτομερειῶν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ζητήματος νὰ κρίνωμεν μόνοι καὶ νὰ ἐκφέρωμεν οὕτω δικαίαν τὴν ἐτυμηγορίαν ἡμῶν περὶ τῆς ὑπάρξεως ἢ οὐ τῆς Ἀστυκλινικῆς. Θὰ παρακαλέσω ὅθεν ὑμᾶς νὰ μοὶ χαρίσητε ὀλίγων στιγμῶν προσοχήν, ὅπως ἐκθέσω τὰς σκέψεις μου καὶ τὰς γνώμας μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διὰ νὰ δυνηθῆτε νὰ κατανοήσητε τί εἶνε ἡ Ἀστυκλινική· Ποῖος ὁ σκοπὸς αὐτῆς· Ἐὰν καὶ κατὰ πόσον οὗτος ἐξεπληρώθη· Πῶς αὕτη ἔδρασεν· Πῶς ἡ τοιαύτη δρᾶσίς της ἐπέφερε τὴν διὰ βοῆς κατάργησιν αὐτῆς. Ἐὰν καθ’ ὅλον τὸ διαρρεῦσαν τεσσαρακονταετὲς διάστημα τῆς ὑπάρξεως τῆς Ἀστυκλινικῆς, ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ ἐπρότεινε τὴν βελτίωσιν καὶ τελειοποίησιν αὐτῆς ἔστω καὶ μίαν φοράν. Ἢ ἐὰν καὶ μετὰ τὴν κατάργησιν αὐτῆς ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ συμβουλεύουσα τὸν Ὑπουργὸν ὅπως ἀνασυστήσῃ τὴν Ἀστυκλινικὴν ὑπέδειξεν εἰς αὐτὸν πῶς πρέπει νὰ ὀργανωθῇ αὕτη καὶ εἰς τί θὰ χρησιμεύσῃ τοιουτοτρόπως ὀργανουμένη. Πάντα ταῦτα τὰ ζητήματα, κ. βουλευταί, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν ἡ μέχρι τοῦδε δρᾶσις τῆς Ἀστυκλινικῆς ὑπῆρξε τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐνδεικνύῃ ὡς ἀναγκαίαν καὶ ἀπαραίτητον τὴν ταχεῖαν ἀνασύστασιν τοῦ καταδικασθέντος τούτου ἱδρύματος. Ἡ Ἀστυκλινικὴ τοῦ Ἐθνικοῦ ἡμῶν Πανεπιστημίου ἱδρύθη πρὸ 45 καὶ πλέον ἐτῶν ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς πρακτικῆς ἐξασκήσεως καὶ τελειοποιήσεως τῶν διδακτόρων τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, οὕτως ὥστε οἱ ἐξερχόμενοι ἰατροί, ὄχι μόνον νὰ ἦναι ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν τελείως πρακτικῶς κατηρτισμένοι καὶ μορφωμένοι, ἀλλὰ νὰ κατέχωσι καὶ τὰς ἀπαραιτήτους ἐκείνας γνώσεις, ὥστε μόνοι των πλέον ἐν τῷ πρακτικῷ βίῳ καταγινόμενοι νὰ δύνανται ὄχι μόνον τὰς προόδους τῆς ἐπιστήμης νὰ παρακολουθῶσιν, ἀλλὰ καὶ ἕκαστος ἐν τῷ κύκλῳ τῆς δράσεώς του νὰ δυνηθῇ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν πρόοδον τῆς καθόλου ἰατρικῆς ἐπιστήμης, δι’ Ἑλληνικῶν μελετῶν, ἐρευνῶν καὶ πρωτοτύπων παρατηρήσεων. Ἄς ἴδωμεν κατὰ πόσον ἐπετεύχθησαν διὰ τῆς Ἀστυκλινικῆς πάντα ταῦτα. Κατὰ τὸν νόμον, οἱ διδάκτορες, εὐθὺς μετὰ τὴν ἀπόκτησιν τοῦ διπλώματός των, ὀφείλουν ἐπὶ ἐννέα μῆνας νὰ προσέρχωνται καὶ νὰ φοιτῶσι τακτικῶς εἰς τὴν Ἀστυκλινικήν, ὅπως ἐπὶ τῶν ἀσθενῶν αὐτῆς ἀποκτήσωσι τὴν ἀπαιτουμένην πρακτικὴν μόρφωσιν ἐπιτυχῶς καὶ ἐξασκήσωσι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἰατροῦ. Ἴδωμεν ὅμως ποῖα εἶνε ἡ κατηγορία τῶν ἀσθενῶν ἐκείνων; Ποία ἡ ποιότης τῶν προσερχομένων ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ ἀσθενῶν καὶ ἂν αὕτη ἦτο τοιαύτη, ὥστε οἱ προσκαλούμενοι διδάκτορες τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς —καὶ λέγω διδάκτορες καὶ ὄχι φοιτηταὶ—νὰ δύνανται πράγματι νὰ τελειοποιηθῶσι καὶ πρακτικῶς ἐπ’ αὐτῶν ἐξασκηθῶσιν. Ἡ Ἀστυκλινική, κ. βουλευταί, εἶνε ἕνα κοινὸν οἴκημα ἀποτελούμενον ἐξ ὀκτὼ ἢ ἐννέα δωματίων, μὴ περιέχον κλίνας, ἀλλὰ δεχόμενον μόνον ἀσθενεῖς πεζῇ προσερχομένους καὶ συνεπῶς πάσχοντας ἐξ ἐλαφροτάτων χειρουργικῶν ἢ παθολογικῶν παθήσεων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ ποδὸς λαμβάνουσι τὰς ἀπαιτουμένας συμβουλὰς καὶ ὁδηγίας πρὸς θεραπείαν αὐτῶν, ἐπανερχόμενοι καὶ πάλιν, ἐὰν ἡ ἐλαφρὰ πάθησίς των ἀπαιτήσῃ τοῦτο. Καὶ ποῖαι δυνατὸν νὰ εἶναι αἱ ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ θεραπευόμεναι παθήσεις; Αὗται θὰ εἶναι εἴτε ἕν ἁπλοῦν καὶ κατ’ ἐπιπολὴν τραῦμα, εἴτε ἕν ἀπόστημα, εἴτε ἕνας δοθιήν, εἴτε μία ἐλαφροτάτη αἱμορραγία τῆς ῥινός, εἴτε ἕν ἐλαφρὸν κρύωμα, εἴτε μερικὰ χρόνια νοσήματα ὡς π. χ. ῥευματισμοί, ἀρτηριοσκλήρωσις κλπ., εἴτε μερικοὶ πάσχοντες ἐξ ἀνιάτων παθήσεων. Αὐτοὶ εἶνε οἱ ἀσθενεῖς τῆς Ἀστυκλινικῆς, οἱ ὁποῖοι πεζῇ προσήρχοντο, ἐπὶ ποδὸς ἐξητάζοντο καὶ πεζῇ ἔφευγον, ἀφοῦ ἐλάμβανον τὰς ἀπαιτουμένας ὁδηγίας καὶ συμβουλάς, ἢ ἐξετελεῖτο ἐπ’ αὐτῶν ἡ σχάσις τοῦ ἀποστήματος, τὸ ὁποῖον τυχὸν ἔφερον, ἢ ἡ ἐπίδεσις τοῦ τραύματος αὐτῶν. Ἐπὶ τοιούτων ἀσθενῶν, κ. βουλευταί, προσεκαλοῦντο νὰ ἐξασκηθῶσι πρακτικῶς καὶ νὰ τελειοποιηθῶσιν οἱ διδάκτορες τῆς ἰατρικῆς, δηλαδὴ οἱ ἰατροί. Ἐπὶ τοιούτων ἀσθενῶν ἐπὶ ἐννεάμηνον οἱ διδάκτορες ὤφειλον νὰ ἐξασκηθῶσιν. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ, καὶ δὲν εἶνε ἀνάγκη νὰ εἶσθε ἰατροὶ διὰ νὰ τὸ ἐννοήσητε: Εἶναι ταῦτα νοσήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων οἱ διδάκτορες, δηλαδὴ οἱ ἰατροί, δύνανται νὰ ἐξασκηθῶσι καὶ τελειοποιηθῶσιν; Ἐπὶ τοιούτων ἀσθενῶν ἐκπαιδεύονται μόνον οἱ φοιτηταὶ τῆς πρώτης ἑξαμηνίας, αὐτοὶ θὰ μάθωσι πῶς νὰ ἐπιδέσωσι ἓν ἁπλοῦν τραῦμα, πῶς νὰ σχάσωσιν ἕνα μικρὸν ἀπόστημα, πῶς νὰ θεραπεύσωσιν ἕνα μικρὸν κρύωμα, πῶς νὰ ἀκροασθῶσιν ἢ ὑπηρετήσωσιν ἕνα ἀσθενῆ, ὄχι ὅμως καὶ οἱ διδάκτορες, οἱ ὁποῖοι ὑποτίθεται, ὅτι πάντα ταῦτα ἀπὸ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς φοιτήσεώς των γνωρίζουσι. Παρ’ ὅλα ταῦτα, εἰς αὐτὰ τὰ νοσήματα ἐξηναγκάζοντο νὰ ἐξασκῶνται καὶ νὰ τελειοποιῶνται οἱ διδάκτορες. Ἀλλά, κύριοι, ὅταν ὁ διδάκτωρ μετὰ ἐννέα μηνῶν παραμονὴν ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ ἐξέλθῃ εἰς τὴν κοινωνίαν, ὅπως ἐξασκήσῃ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἰατροῦ, θὰ ζητηθῇ ἡ συνδρομὴ αὐτοῦ ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματός του, ἰδίως διὰ νοσήματα κοινὰ καὶ καθ’ ἑκάστην παρατηρούμενα, ἀλλὰ λίαν σοβαρά, ὡς π. χ. θὰ ζητηθῇ ἡ συνδρομή του διὰ μίαν σκωληκοειδίτιδα, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἐγκαίρως νὰ διαγνώσῃ πᾶς πρακτικὸς ἰατρὸς καὶ καταλλήλως περιποιηθῇ προλαμβάνων οὕτω τὰς θανατηφόρους αὐτῆς ἐπιπλοκάς. Θὰ ζητηθῇ ἡ συνδρομή του ὅπως περιποιηθῇ καὶ θεραπεύσῃ ἀσθενῆ πάσχοντα ἐκ πνευμονίας, ἐκ πλευρίτιδος, ἐκ τυφοειδοῦς πυρετοῦ, ἐκ μηνιγγίτιδος. Θὰ ζητηθῇ ἡ συνδρομή του δι’ ἀσθενῆ πάσχοντα ἀπὸ μίαν περιεσφιγμένην κήλην, νόσημα, ὅπερ ἔχει ἀνάγκην ἀμέσου χειρουργικῆς ἐπεμβάσεως, ἄνευ τῆς ὁποίας ὁ ἀσθενὴς ἀποθνήσκει ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν, χωρὶς νὰ δώσῃ τὸν καιρὸν νὰ μετακληθῇ εἰδικὸς χειροῦργος, ὁ ὁποῖος ἄλλως τε πρέπει νὰ ἦναι περιττός, διότι τὸ νόσημα τοῦτο πρέπει νὰ γνωρίζῃ νὰ τὸ θεραπεύῃ καὶ πᾶς ἰατρὸς μὴ χειροῦργος. Θὰ προσκληθῇ ὁ ἰατρὸς τοῦ χωρίου ἢ τῆς κωμοπόλεως, ὅπως καθετηριάσῃ γέροντα πάσχοντα ἐξ ἐπισχέσεως τῶν οὔρων, μὴ δυνάμενον δηλ. νὰ οὐρήσῃ, καί, ἐὰν δὲν δυνηθῇ νὰ τὸν καθετηριάσῃ, πρέπει νὰ γνωρίζῃ νὰ τοῦ παρακεντήσῃ τὴν κύστιν αὐτοῦ, καί, ἐὰν τοῦτο δὲν εἶνε ἀρκετόν, πρέπει νὰ γνωρίζῃ, νὰ διανοίξῃ τὴν κύστιν αὐτοῦ, ἐγχείρησιν, ἣν πᾶς ἰατρὸς πρακτικὸς πρέπει νὰ γνωρίζῃ νὰ ἐνεργῇ. Θὰ προσκληθῇ ὁ ἰατρὸς τοῦ χωρίου ὅπως περιποιηθῇ καὶ περιθάλψῃ ἐργάτην, ὁ ὁποῖος, καταγινόμενος νὰ περισυλλέξῃ τὰς ἐλαίας του, κατέπεσεν ὑποστὰς κάταγμα τοῦ βραχίονος ἢ τοῦ μηροῦ. Ποῖος ἐξ ὑμῶν, κύριοι βουλευταί, καὶ ἀποτείνομαι εἰς τοὺς συναδέλφους μου ἰατρούς, εἶδε πάντα ταῦτα θεραπευόμενα καὶ νοσηλευόμενα ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ; Ποῖος ἐξ ὑμῶν εἶδεν ἢ ἐνήργησεν ἐγχείρησιν περιεσφιγμένης κήλης, ἢ κυστεοτομίαν, ἢ εἶδε κἂν παρακέντησιν τῆς κύστεως; Πόσοι ἐξ ὑμῶν τῶν ἰατρῶν δὲν εὑρέθητε στενοχωρημένοι καὶ ἀπηλπισμένοι εἰς τὰς πρώτας ἡμέρας τῆς ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματός σας, μὴ γνωρίζοντες πῶς νὰ ἐνεργήσητε εἰς τὰς προρρηθείσας περιπτώσεις; Πόσοι ἐξ ὑμῶν δὲν προσεπαθήσατε νὰ κρύψετε τὴν ἄγνοιάν σας προφασιζόμενοι ὅτι δὲν ἔχετε τὰ μέσα, ὅτι δὲν ἔχετε τὰ ἀπαιτούμενα ἐργαλεῖα, καὶ ἠναγκάσθητε νὰ συμβουλεύσητε τὸν ἀσθενῆ σας νὰ προσέλθῃ εἰς εἰδικὸν ἰατρόν, ἢ νὰ μετακαλέσῃ τοιοῦτον διὰ τὴν πάθησίν του; Πόσοι ἐξ ὑμῶν δὲν ἐχάσατε ἀσθενεῖς ἐκ τῆς ἀγνοίας σας καὶ μόνης αὐτῆς; Ἀγνοίας, εἰς ἣν κατεδίκασεν ὑμᾶς αὐτὸ τὸ Πανεπιστήμιον, αὐτὴ ἡ Ἰατρικὴ Σχολή, ἀναγκάζουσα ὑμᾶς ἐπὶ ἐννέα μῆνας νὰ φοιτᾶτε εἰς τοιοῦτον δολοφόνον καὶ ἀποτυφλωτικὸν ἵδρυμα; Ἀλλὰ ἐννοεῖτε ἤδη, κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ ἐξασκηθῇ ὁ διδάκτωρ εἰς πάντα ταῦτα τὰ νοσήματα τῆς καθημερινῆς ἰατρικῆς, πρέπει ἡ Πολιτεία νὰ εἶχε φροντίσῃ νὰ τὸν τοποθετήσῃ εἰς μίαν Ἀστυκλινικήν, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ κλίνας πρὸ παντὸς καὶ ἡ ὁποία νὰ δέχηται τοὺς ἐκ τοιούτων παθήσεων πάσχοντας δωρεὰν καὶ ἐπὶ τῶν ἀσθενῶν τούτων νὰ ἐξασκῶνται πρακτικῶς οἱ διδάκτορες τῆς Ἰατρικῆς, νὰ μελετῶσιν οὗτοι τὸν ἐν τῇ κλίνῃ ἀσθενοῦντα, τῇ βοηθείᾳ δὲ τοῦ τακτικοῦ ἢ ἐκτάκτου καθηγητοῦ νὰ κατορθώνωσι νὰ θέτωσι τὴν διάγνωσιν, νὰ παρακολουθῶσι τὴν πορείαν τοῦ νοσήματος διὰ νὰ προΐδωσιν ἢ νὰ προλάβωσι μίαν ἐπιπλοκήν, θανατηφόρον πολλάκις, νὰ ἐφαρμόσωσιν ἐγκαίρως τὴν κατάλληλον, θεραπείαν νὰ μελετήσωσι συγκριτικῶς τὰς διαφόρους θεραπευτικὰς ἀγωγὰς καὶ δυνηθῶσιν οὕτω νὰ σχηματίσωσι γνώμην, ποία τούτων εἶναι ἡ καλλιτέρα καὶ ῥιζικωτέρα, νὰ παρακολουθήσωσι τέλος τὸν ἀσθενῆ μέχρι τελείας ἰάσεως ἢ θανάτου αὐτοῦ, ὁπότε ἐκτελοῦντες τὴν νεκροψίαν αὐτοῦ θὰ ἐπικυρώσωσι τὰ ὅσα ἐν τῇ ζωῇ παρετήρησαν, ἢ καὶ θὰ παρατηρήσουν νέας ἀλλοιώσεις ἀγνώστους μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης, καλλιεργοῦντες οὕτω καὶ τελειοποιοῦντες τὴν Ἑλληνικὴν Ἰατρικὴν ἐπιστήμην. Τοιαῦτα νοσήματα, τοιαύτας χειρουργικὰς παθήσεις τῆς καθημερινῆς ἰατρικῆς, οὐδέποτε διδάκτορες τῆς Ἀστυκλινικῆς ἐδιδάχθησαν, παρομοίαν μελέτην οὐδέποτε ἔκαμαν, ἀφοῦ ἐν αὐτῇ οὐδέποτε ὑπῆρχον κλῖναι. Βλέπετε ὅθεν ποία ὑπῆρξεν ἡ Ἀστυκλινικὴ καὶ ποία ἔπρεπε νὰ ἦνε. Ἐρωτῶ λοιπόν. Ἔγινε ποτὲ ἡ παραμικρὰ προσπάθεια ἐκ μέρους τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς πρὸς βελτίωσιν τῆς τοιαύτης καταστάσεως; Συνῆλθε ποτὲ ἡ Ἰατρικὴ Σχολή, ἢ ἡ Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου, ὅπως συμβουλεύσουν τὴν μεταρρύθμισιν τῆς Ἀστυκλινικῆς; Οὐδέποτε κύριοι, συνέβη τοιοῦτον τι, παρ’ ὅλας τὰς ἀφορμάς, αἱ ὁποῖαι συχνὰ ἐδίδοντο πρὸς τοιαύτην βελτίωσιν καὶ διαρρύθμισιν τῆς Ἀστυκλινικῆς. Τῷ ὄντι οἱ διδάκτορες, βλέποντες ὅτι ἔχανον ἐννέα μῆνας δωρεάν, δι’ εἰρηνικῆς ἐπαναστάσεως κατήργησαν τὴν Ἀστυκλινικήν, ἐπαναστάσεως, ἡ ὁποία ἤρχισε πρὸ 15 ἐτῶν καὶ ἡ ὁποία ἐξηκολούθησε μέχρι τῆς καταργήσεως αὐτῆς, χωρὶς νὰ συγκινηθοῦν ποτὲ οὔτε ἡ Ἰατρικὴ Σχολή, οὔτε τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως διορθώσουν τὴν οἰκτρὰν ἐκείνην κατάστασιν. Ἀκριβῶς δὲ διὰ τοῦτο, εὐθὺς ὡς οἱ διδάκτορες ἐλάμβανον τὸ δίπλωμα αὐτῶν, ὅσοι μὲν ἐκ τούτων ἦσαν εὔποροι, μετέβαινον εἰς Εὐρώπην, ὁπόθεν ἐπιστρέφοντες ἔφερον μεθ’ ἑαυτῶν τὰ πιστοποιητικὰ τῆς ἐκεῖ φοιτήσεώς των, δυνάμει τῶν ὁποίων προσήρχοντο ἐνταῦθα διὰ τὰς ἐπ’ ἀδείᾳ ἐξετάσεις. Ὅσοι ὅμως δὲν ἦσαν εὔποροι, ἠναγκάζοντο καὶ ἔμενον ἐνταῦθα, ὄχι ὅμως διὰ νὰ φοιτήσωσιν εἰς τὴν Ἀστυκλινικήν, ὡς ὁ νόμος ὥριζε καὶ ἐπέβαλλεν, ἀλλὰ διὰ νὰ φοιτῶσιν εἰς τὰ νοσοκομεῖα τῶν Ἀθηνῶν, δηλαδὴ εἰς τὸν Εὐαγγελισμόν, εἰς τὴν Πολυκλινικήν, εἰς τὸ Πολιτικὸν Νοσοκομεῖον ἢ τὰ Στρατιωτικὰ Νοσοκομεῖα. Οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν, κύριοι βουλευταί, δύναται νὰ ἀρνηθῇ τοῦτο, ὅτι δηλ. δὲν συνέδραμε διδάκτορα τῆς ἰατρικῆς, παρακαλοῦντα ὅπως τοῦ δοθῇ ἕνα ἐπισκεπτήριον ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ παρακαλῆται ὁ ἑκάστοτε διευθυντὴς τῆς Ἀστυκλινικῆς ὅπως ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν διδάκτορα Α νὰ μὴ παρακολουθήσῃ κατὰ τὸ ἐννεάμηνον διάστημα τὴν Ἀστυκλινικήν, ἀλλὰ ἕν ἐκ τῶν προρρηθέντων νοσοκομείων καὶ σκοπιμώτερον οὕτω χρησιμοποιῶν τὸν χρόνον του, ἐξασκηθῇ πρακτικῶς καὶ τελειοποιηθῇ. Καὶ ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ εὐχαρίστως ἐδέχετο τὰς διὰ τοῦ διευθυντοῦ τῆς Ἀστυκλινικῆς μεταβιβαζομένας, δικαίας ἄλλως τε, παρακλήσεις τῶν κ.κ. βουλευτῶν διὰ τοὺς προστατευομένους αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι μετὰ ἐννέα μῆνας πρακτικῆς ἐξασκήσεως ἔν τινι τῶν ἀνωτέρω νοσοκομείων προσήρχοντο πρὸς ἐξέτασιν ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ καὶ ἐλάμβανον τὴν ἄδειαν τοῦ μετέρχεσθαι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἰατροῦ. Ὅσοι ὅμως ἐκ τῶν διδακτόρων εἶχον τὰ μέσα τὰ βουλευτικά, ἀλλ’ ἐστεροῦντο τῶν ὑλικῶν τοιούτων, τὸ ἐννεάμηνον τῆς Ἀστυκλινικῆς διάστημα τὸ διήρχοντο εἰς ἕν ἐκ τῶν ἐπαρχιακῶν νοσοκομείων (Πατρῶν, Σύρου, Κεφαλληνίας κλπ.), ὁπόθεν ἐφωδιασμένοι μὲ τὰ ἀναγκαῖα πιστοποιητικὰ τῆς ἐκεῖ ὑπηρεσίας των παρουσιάζοντο εἰς τὴν Ἀστυκλινικὴν πρὸς ἐξέτασιν καὶ ἐλάμβανον οὕτω τὴν ἄδειαν τοῦ μετέρχεσθαι τὸν ἰατρόν. Ἰδοὺ λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ποία ἐργασία συνετελεῖτο ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ μέχρι τῆς καταργήσεως αὐτῆς, ἐργασία, ἐπαναλαμβάνω, ἀποτυφλωτικὴ καὶ δολοφονική, ἀφοῦ οἱ ἴδιοι τρόφιμοι τῆς Ἀστυκλινικῆς ἀπεκήρυξαν αὐτήν, ἀφοῦ ἡ ἰδία ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ διὰ τῶν πράξεών της, ἐπιτρέπουσα εἰς τοὺς διδάκτορας νὰ ἐκπαιδεύωνται καὶ ἐξασκῶνται πρακτικῶς ὁπουδήποτε πλὴν τῆς Ἀστυκλινικῆς, ἐπισημοποίησε τὴν ἀποκήρυξιν τῆς Ἀστυκλινικῆς. Τοιαύτη λοιπὸν ὑπῆρξε ἡ Ἀστυκλινική, ἥτις ἐπὶ 50 ὅλα ἔτη ἐτροφοδότει ἐπιστημονικῶς τοὺς διδάκτορας τῆς Ἰατρικῆς. Τοιαύτη δὲ ὑπῆρξεν ἡ ὑπ’ αὐτῆς συνετελεσθεῖσα ἐργασία καὶ πρόοδος, ὥστε μετὰ 50ετῆ βίον, ἀντὶ ἡ Πολιτεία καὶ τὸ Πανεπιστήμιον νὰ ἑορτάσωσι τὴν 50ετηρίδα αὐτῆς τοὐναντίον παρέστησαν εἰς τὸν ἄδοξον ἐνταφιασμὸν ταύτης. Ἄλλως τε, κ. βουλευταί, ἡ πρὸ τῆς ἐκκαθαρίσεως Ἰατρικὴ Σχολὴ ἦτο ἀνταξία τοιαύτης Ἀστυκλινικῆς, διὰ τοῦτο καὶ ἡ Πολιτεία, κατιδοῦσα τὴν πολλαπλῶς ἐκδηλωθεῖσαν κατακραυγήν, προέβη εἰς τὴν κατάργησιν τῆς μὲν καὶ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς δέ. Ἐξεκαθαρίσθη λοιπὸν ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ καὶ κατηργήθη ἡ Ἀστυκλινική. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὅμως, κύριοι, νὰ μὴ ἐκθέσω πρὸς ὑμᾶς τοὺς λόγους, τὰς συνθήκας καὶ τὰς περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐγένετο τότε ἡ ἐκκαθάρισις. Παραπέμπω εἰς τὴν ἀπὸ τριετίας ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἀγόρευσίν μου ὅσους τυχὸν ἐξ ὑμῶν δὲν ἐνθυμοῦνται τὰς λεπτομερείας αὐτῆς, συμπέρασμα τῆς ὁποίας ἦτο ὅτι ἡ τότε γενομένη ἐκκαθάρισις δὲν ἐγένετο οὔτε ὅπως ἔπρεπεν, οὔτε ὅσον ἔπρεπε, καὶ δι’ αὐτὸ κατὰ τὴν ἐκκαθάρισιν ἐκείνην συνέβησαν παράδοξα πράγματα. Διότι τινὲς μὲν τῶν ἐκκαθαρισθέντων ἀδίκως ἐξεκαθαρίσθησαν, ἐκεῖνοι δὲ ἀκριβῶς οἵτινες ἔπρεπε πρώτιστα πάντων νὰ ἐκκαθαρισθῶσιν οὐδόλως ἐθίγησαν ὑπὸ τοῦ δρεπάνου τῆς ἐκκαθαρίσεως. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους τὸ ἄστοχον ἐκεῖνο δρέπανον τῆς ἐκκαθαρίσεως ἐρείσθη τῶν τοιούτων. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας εἶνε τὰ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης ἀτελοῦς ἐκκαθαρίσεως, ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπέδρασαν καὶ θὰ ἐπιδράσωσι σοβαρῶς καὶ ἐπιζημίως εἰς τὴν πρόοδον καὶ τὸ μέλλον τῆς Ἰατρικῆς ἡμῶν Σχολῆς. Ὅταν πρὸ τριετίας ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὡμίλουν περὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν καθηγητῶν τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, ἵνα ἀποδείξω τὴν ὀρθότητα τῶν λεγομένων μου, προσεκόμισα ἐνώπιον ὑμῶν ἐπίσημα ἔγγραφα, διὰ τῶν ὁποίων κατεδεικνύετο περιφανῶς ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις δὲν ἐγένετο οὔτε ὅπως ἔπρεπεν; οὔτε ὅσον ἔπρεπε. Τότε διὰ τῆς συστάσεώς μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸν κ. Ἀλεξανδρῆν, παρεκάλουν αὐτὸν ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ποῖα ἔργα συνέγραψεν ἕκαστος τῶν καθηγητῶν τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς ἀπὸ τῆς ἡμέρας τοῦ διορισμοῦ του μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν ὡμίλουν, ἤτοι πρὸ τριετίας. Εἷς δὲ τῶν καθηγητῶν, καὶ ἀρκοῦμαι μόνον εἰς ἕνα, ἰδοὺ τί ἀπήντησεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας (ἀναγιν. τὰ ἔγγραφα τοῦ Μακκᾶ). 15 Μαΐου 1914. Κύριε Πρύτανι Πλείστας ὅσας καθαρῶς πρωτοτύπους ἐργασίας ἐδημοσίευσα πρὶν ἢ διορισθῶ καθηγητής. Κατόπιν, ἀφοσιωθεὶς εἰς τὴν διδασκαλίαν, ἣν ἐθεώρουν καὶ θεωρῶ ὡς τὸ κύριον ὑπὸ τῆς Πολιτείας ἀνατεθέν μοι ἔργον, δὲν ἐδημοσίευσα μὲν τὰς νέας ἐπιστημονικὰς ἐργασίας μου, ἀναφέρω ὅμως συχνότατα εἰς τὰ μαθήματά μου. Ὑποσημειοῦμαι εὐσεβάστως. Ν. Γ. Μακκᾶς Καθηγητὴς τῆς Ἰατρικῆς Κλινικῆς Ὁ καθηγητὴς λοιπὸν οὗτος εἰς ὃν ἐπὶ δύο καὶ ἡμίσειαν δεκάδας ἐτῶν ἡ Πολιτεία καὶ τὸ Πανεπιστήμιον παρέσχον ἀφειδῶς τίτλους καθηγητικούς, τίτλους συγκλητικούς, τίτλους πρυτανικούς, ἐπιχορηγήσεις κυβερνητικάς, ὁ καθηγητής, λέγω, οὗτος, ὁ ὁποῖος ἐπὶ 25 καὶ πλέον ἔτη διηύθυνε τὸ πρῶτον καὶ τὸ μόνον νοσοκομειακὸν ἵδρυμα οὐ μόνον τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ τῆς Ἀνατολῆς ὅλης, ἤτοι τὸν «Εὐαγγελισμόν», ἀπὸ τὸν ὁποῖον διῆλθον χιλιάδες ἀσθενῶν, καὶ ὁ ὁποῖος παρέσχεν εἰς τὸν καθηγητὴν ἐκεῖνον ἀφθονώτερα μέσα πρὸς ἐπιστημονικὴν ἐργασίαν, ἐπιμελητάς, βοηθούς, ὑποβοηθούς, ἐργαστήρια χημικά, ἐργαστήρια μικροβιολογικά, ἀκτῖνας Ραῖτγκεν καὶ πάντα ἐν γένει τὰ νεώτερα καὶ τελειότερα μέσα τῆς ἐπιστημονικῆς ἐρεύνης καὶ μελέτης, ὁ καθηγητής, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν μονοπωλιακὴν εὐκαιρίαν καὶ τὴν ἐπιτακτικὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταπλημμυρίσῃ τὴν ἰατρικὴν φιλολογίαν καὶ νὰ προαγάγῃ τὴν Ἑλ. Ἐπιστήμην διὰ πρωτοτύπων ἐρευνῶν καὶ ἐργασιῶν, ὁ καθηγητής, λέγω, οὗτος, ὁ κατὰ τοιοῦτον τρόπον δράσας, καὶ τοιαύτην δώσας ἀπάντησιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν δὲν ἐξεκαθαρίσθη, ἀλλὰ παρέμεινεν ἐν τῇ Σχολῇ.

§195ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖος εἶνε αὐτός;

§196Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ὅταν πρόκηται νὰ ψηφίσητε θὰ σᾶς τὸν εἴπω.

§197ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰπέτε τον τώρα.

§198Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν χρειάζονται τὰ ὀνόματα. (Ψιθυρίζεται μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν τὸ ὄνομα τοῦ κ. Ν. Μακκᾶ).

§199Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ἀντιλαμβάνομαι, κύριοι Βουλευταί, ψυχολογῶν τὴν ἔκφρασιν τοῦ προσώπου σας, τὴν ἐντύπωσιν καὶ τὴν ἔκπληξίν σας διὰ πάντα ταῦτα, ἀλλ’ ἐγώ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, δὲν ἐκπλήσσομαι ποσῶς, ὅπως καὶ ὑμεῖς θὰ παύσητε ἀπὸ τοῦ νὰ ἐκπλήττεσθε, ὅταν μάθητε ὅτι ὁ καθηγητὴς οὗτος ὑπῆρξε μαθητὴς καὶ μετὰ ταῦτα καθηγητὴς τῆς καταργηθείσης Ἀστυκλινικῆς. Ὁ καθηγητὴς λοιπὸν οὗτος, ὅστις ἐπὶ 25 ἔτη οὐδὲν ἀπολύτως συνέγραψε, παρέμεινε καὶ παραμένει εἰσέτι καθηγητὴς τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς. Καταρτισθείσης δέ, μετὰ τὴν ἐκκαθάρισιν, τῆς νέας Ἰατρικῆς Σχολῆς, κατ’ ἀνάγκην ἐνεκροποιήθη καὶ ὁ καθηγητὴς οὗτος, ἐνῷ δὲ ἐψηφίσθη νόμος, καθ’ ὃν ἐντὸς 3ετίας ἕκαστος καθηγητὴς ὤφειλε νὰ συγγράψῃ εὐσύνοπτον σύγγραμμα πρὸς χρῆσιν τῶν φοιτητῶν, τὰ τρία ταῦτα ἔτη παρῆλθον καὶ οὐδὲν συνέγραψεν εἰσέτι, παρ’ ὅλην τὴν νεαροποίησιν ἣν ἀναγκαστικῶς ὑπέστη. Ἀλλὰ εἰς ἐμὲ τὸν ἰατρόν, τοῦτο οὐδεμίαν ἐμποιεῖ ἔκπληξιν, θὰ τὸ ἐννοήσητε δὲ καὶ ὑμεῖς, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι πολλοὶ παρήλικες, ἐπιθυμοῦντες νὰ νεαροποιηθῶσι, καταφεύγουν εἰς πολλὰ τεχνητὰ μέσα, μεταξὺ τῶν ἄλλων δὲ καὶ εἰς τὴν βαφὴν τοῦ μύστακος αὐτῶν, ἀλλὰ τρίχες τινές, παρ’ ὅλην τὴν ἐπιμεμελημένην ἐκτέλεσιν τῆς βαφῆς, διαφεύγουσαι τὴν βάφουσαν χεῖρα, καταμαρτυροῦσι τὴν ἡλικίαν τοῦ νεαροποιημένου. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος καθηγητής, μὴ ἐκκαθαρισθείς, ἀλλὰ παραμείνας καὶ κατ’ ἀνάγκην νεαροποιηθείς, παρέμεινε tale quale, οἷος ἦτο. Αὐτὸς οὗτος λοιπὸν ὁ καθηγητής, τοῦ ὁποίου ἡ δρᾶσις καὶ ἡ ἐργασία ὡς καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τῆς Ἀστυκλινικῆς συνετέλεσεν εἰς τὴν κατάπτωσιν καὶ τὴν κατάργησιν τῆς Ἀστυκλινικῆς, αὐτὸς οὗτος προτείνει σήμερον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας τὴν ἀνασύστασιν τῆς Ἀστυκλινικῆς, ὁποία καὶ ἡ καταργηθεῖσα. Λέγω δὲ ὁποία καὶ ἡ καταργηθεῖσα, διότι ἐν τῇ αἰτήσει τῆς περὶ ἀνασυστάσεως τῆς Ἀστυκλινικῆς ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ δὲν ἀναφέρει ὁποίου εἴδους Ἀστυκλινικὴν ζητεῖ, οὐδὲ πῶς ἐννοεῖ τὴν λειτουργίαν καὶ τὴν ὀργάνωσιν αὐτῆς, ἑπομένως ζητεῖ ὁμοίαν πρὸς τὴν καταργηθεῖσαν. Εἰς αὐτὸν λοιπὸν τὸν καθηγητήν, κύριοι Βουλευταί, ὁ ὁποῖος ἐξεμεταλλεύθη κατὰ τρόπον μοναδικόν, μὰ τὴν ἀλήθειαν, τὰ μέσα, ἅτινα ἀφειδῶς ὑπὲρ τῆς Ἑλληνικῆς Ἰατρικῆς παρέσχον ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία καὶ τὸ Πανεπιστήμιον, εἰς αὐτὸν τὸν καθηγητήν, ὁ ὁποῖος κατὰ τρόπον τοιοῦτον ἔδρασε καὶ ἐπιστημονικῶς καὶ κοινωνικῶς, εἰς αὐτὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀναθέτει διὰ Β. Διατάγματος τὴν σύστασιν καὶ τὴν ὀργάνωσιν τῆς νέας Ἀστυκλινικῆς, εἰς αὐτὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀναθέτει τὴν ἐκλογὴν τοῦ καθηγητοῦ ἢ τῶν καθηγητῶν τῆς Ἀστυκλινικῆς. Εἰς αὐτὸν λοιπόν, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε καὶ εἶναι ὁ νάνος τῆς ἐργασίας καὶ τῆς δράσεως, ἀνατίθεται ἡ κρίσις καὶ ἡ ἐκλογὴ προσώπων, ἅτινα πιθανὸν νὰ εἶναι γίγαντες ἐν τῇ ἐπιστημονικῇ ἐργασίᾳ καὶ τῇ κοινωνικῇ δράσει. Αἴ, κύριοι Βουλευταί, φρονεῖτε ὅτι τοῦτο εἶναι ὀρθόν, δίκαιον, προοδευτικόν, καὶ δὴ φιλελεύθερον; Ἐλπίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ ἀπόφασις ὑμῶν πρὸ τῆς τοιαύτης τῶν πραγμάτων καταστάσεως θὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐμψυχώσῃ καὶ νὰ ἐμπνεύσῃ εἰς τὰ τέκνα σας καὶ τοὺς ἀδελφούς σας ὡς καὶ εἰς τὴν ἑλληνικὴν νεότητα τὴν ἐλπίδα καὶ τὸ θάρρος πρὸς τὴν πρόοδον, οὐχὶ δὲ τὴν ἀποθάρρυνσιν καὶ τὴν ἀπογοήτευσιν. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἀπόφασίς σας θὰ διδάξῃ τὴν ἑλληνικὴν νεότητα, ἀπὸ τὴν ὁποίαν τὸ Ἔθνος ἀναμένει τὴν πρόοδόν του καὶ τὸ μέλλον του, ὅτι μόνον διὰ τῆς ἱκανότητος καὶ τῆς ἐργασίας δύναται νὰ ἐλπίζῃ καὶ νὰ προσδοκᾷ τὴν πρόοδόν της, οὐχὶ ὅμως διὰ τῆς ὀκνηρίας, τῆς ἐπιστημονικῆς ἀνεπαρκείας καὶ τῆς οἰκογενειοπληξίας. Ἐλπίζω ἐν τούτοις — θὰ ἀναμείνω τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργοῦ, ὁπότε καὶ θὰ συζητήσω τὰς λεπτομερείας τοῦ 4ου ἄρθρου — ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸς θ’ ἀποδείξῃ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ὅτι σκέπτεται καὶ δρᾷ ὡς πραγματικὸς ἀνορθωτὴς καὶ οὐχὶ ὡς νεαροποιηθεὶς τοιοῦτος.

§200Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἐλέχθησαν τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα, κύριοι Βουλευταί, ὥστε εἰς ἐμὲ δὲν θὰ ἀπέμενον μεγάλα πράγματα νὰ εἴπω καὶ ἀληθῶς θὰ ἦτο ὅλως διόλου περιττὴ ἡ παρέμβασίς μου, ἂν δὲν διεφώνουν εἴς τινα σημεῖα μὲ τοὺς ἀξιοτίμους προλαλήσαντας. Ἔχω τὴν γνώμην, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος μᾶς ἔχει συνηθίσει εἰς ἐκπλήξεις διὰ τὴν ὄντως εὐεργετικὴν δρᾶσιν του ἐπὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν ζητημάτων τῆς χώρας, ἔχω λέγω τὴν γνώμην, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ἐχώρησε μετὰ τοῦ προσήκοντος θάρρους, τὸ ὁποῖον τὸν διακρίνει. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι, ἐξ ἄκρας λεπτότητος, λιποψυχήσας τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐδίστασε νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ ἀναλάβῃ εἰς τὰς χεῖρας αὑτοῦ τὴν διευθέτησιν τόσον σπουδαίου ζητήματος, οἷον εἶναι ἀληθῶς ἡ Ἀστυκλινική, ἵνα καταστήσῃ ἔτι μᾶλλον εὐλογητὸν τὸ ὄνομά του παρὰ τῇ κοινωνίᾳ. Διότι, κύριοι Βουλευταί, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι μικρὸν πρᾶγμα ἡ Ἀστυκλινική· νομίζω ὅτι εἶναι σπουδαιότατον κοινωνικὸν ζήτημα καὶ σπουδαιοτάτης κοινωνικῆς ἀνάγκης ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐκπληρώσῃ διπλοῦν ὕψιστον κοινωνικὸν σκοπόν, θεραπευτικόν τε καὶ φιλανθρωπικὸν διὰ τὴν πάσχουσαν ἀνθρωπότητα καὶ ἐκπαιδευτικὸν διὰ τὴν σπουδάζουσαν νεολαίαν. Καὶ ἐν ᾧ, κύριοι, προκειμένου περὶ τόσον σπουδαίου ζητήματος, ἔπρεπεν ἐνταῦθα ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ νὰ συζητήσωμεν πρῶτον τὰ τῆς συντηρήσεως, τὰ τῶν πόρων, τὰ τῆς δαπάνης τοῦ ἱδρύματος αὐτοῦ — διότι ἐγὼ δὲν θεωρῶ εὐκαταφρόνητον τὴν δαπάνην αὐτήν — τὰ τῆς διοικήσεως, τὰ τῆς ἐξαρτήσεως, τὰ τῆς διαιρέσεως εἰς τμήματα καὶ ἐν γένει τὰ τῶν λεπτομερειῶν τῆς λειτουργίας τοῦ ἱδρύματος αὐτοῦ, αἴφνης βλέπομεν, ὅτι προτείνεται κἄτι τι καλὸν ἴσως ἀλλὰ κἄτι τι ἀτελές, ἀκέφαλον, διότι ὅ,τι προτείνεται νομίζω ὅτι δὲν διαφέρει πολὺ ἀπὸ τοῦ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πρώην καθεστώς, τὸ ὁποῖον ἐκρημνίσθη μετὰ τόσου πατάγου καὶ θορύβου. Καὶ τοῦτο συνέβη, ἐπαναλαμβάνω, κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν παρὰ τὴν ἀρχικήν, τὴν ὄντως ἀγαθὴν πρόθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐκ πολλῆς λεπτότητος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἵνα μὴ χάσῃ ἡ Σχολὴ τὴν ἐποπτείαν καὶ τὴν πρωτοβουλίαν ἐπὶ τοῦ ἱδρύματος αὐτοῦ, ἥτις Σχολὴ ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη ἔχουσα τὴν ἐποπτείαν ἐπὶ τοῦ ἱδρύματος αὐτοῦ ἤγαγεν αὐτὸ εἰς τοιοῦτον βαθμὸν περιωπῆς, ὥστε σήμερον ἀντὶ νὰ ἑορτάσωμεν τὴν πεντηκονταετηρίδα ἢ ἑκατονταετηρίδα αὐτοῦ, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀνασύστασίν της, ἀφ’ οὗ ἐψάλαμεν πρῶτον τὸν ἐπικήδειόν της! Καὶ τοῦτο ἐγένετο διότι διεμαρτυρήθη ἴσως ἡ Σχολὴ ὅτι καταπατοῦνται τὰ δικαιώματά της, ὡσὰν ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐποπτεύῃ τὰ πάντα καὶ βλέπῃ ποῦ εἶναι τὸ σαθρὸν νὰ τὸ ἀποκαθάρῃ καὶ ποῦ εἶναι τὸ πλημμελὲς νὰ τὸ ἀντικαθιστᾷ. Διότι, προκειμένου περὶ συστάσεως ἱδρύματός τινος ἐγὼ δὲν βλέπω ποῖος ἄλλος εἶναι ἁρμοδιώτερος νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην παρὰ ἡ Κυβέρνησις, κατ’ ἐμὲ δέ, κύριοι, ἡ Ἀστυκλινικὴ εἶναι καὶ πρέπει νὰ ἦναι ὅλως νέον ἵδρυμα. Ἡ Ἀστυκλινικὴ δὲν εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον πρώτην φορὰν ἀκούεται· ἔχει ἱστορίαν, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ τὴν παρακολουθήσωμεν. Λειτουργεῖ πρὸ 50 ἴσως καὶ περισσοτέρων ἐτῶν καὶ λειτουργεῖ μὲ τίτλους καθηγητικούς, μὲ αἴγλην συγκλητικήν, μὲ ἐπιχορηγήσεις παρὰ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τοῦ Κράτους. Πῶς ἐλειτούργησε καὶ τίνας καρποὺς ἀπέφερεν ἀρκούντως ἐξετέθη, ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθω καὶ ἐγώ. Τοῦτο μόνον ὀφείλω νὰ σημειώσω, ὅτι πάντες ἡμεῖς οἱ ἰατροὶ διήλθομεν ἀπὸ τὴν Ἀστυκλινικὴν καὶ δυνάμεθα νὰ μαρτυρήσωμεν περὶ τῆς δράσεως καὶ τῆς λειτουργίας αὐτῆς, ὁμολογία δὲ γενικὴ εἶναι ὅτι ποσῶς δὲν ἐλειτούργησε. Διότι ἐκ τῶν διδακτόρων τῶν ὑποχρεωμένων νὰ ἐξασκῶνται εἰς τὴν Ἀστυκλινικήν, οἱ μὲν δυνάμενοι ἔφευγον διὰ τὴν Ἑσπερίαν, οἱ δὲ μὴ δυνάμενοι καὶ μένοντες ἐνταῦθα ἐφοίτων ἄλλοι μὲν εἰς τὰς Πανεπιστημιακὰς ἄλλοι δ’ εἰς τὰς ἄλλας κλινικάς, κατὰ τύπους δὲ μόνον ἐφοίτων εἰς τὴν Ἀστυκλινικὴν ἕως ὅτου συμπληρώσωσι τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον, ἵνα προσέλθωσιν εἰς τὰς πρακτικὰς ἐξετάσεις. Ἦτο λοιπὸν αὐτὸς οὗτος ὁ ὀργανισμὸς τῆς Ἀστυκλινικῆς πλημμελὴς ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ λειτουργήσῃ. Δὲν ἐφοίτων δὲ οἱ διδάκτορες διότι δὲν τοῖς παρείχοντο τὰ μέσα, ἵνα ἐξασκηθῶσι, διότι δὲν ἠδύναντο νὰ βλέπωσι παρὰ μόνον τοὺς ἐλαφροὺς ἀρρώστους, τοὺς ἀρρώστους τοῦ ποδός. Οὔτε θεραπείαν ἠδύναντο νὰ ἐπιχειρήσωσιν, οὔτε διάγνωσιν ἠδύναντο νὰ θέσωσιν, οὔτε νὰ ἐξακριβώσωσι κατόπιν τὴν διάγνωσιν διὰ νεκροψίας. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους λοιπὸν ἦτον ἑπόμενον ἡ Ἀστυκλινικὴ νὰ μὴ λειτουργήσῃ, ἦτο αὐτοδεδικασμένη καὶ πρὶν ἢ καταργηθῇ κατὰ τύπους ἦτο κατηργημένη κατ’ οὐσίαν, ἕως ὅτου, ἐπελθόντα τὰ γεγονότα τοῦ Αὐγούστου τοῦ 1909, ἐπέφεραν καὶ τὴν τυπικὴν αὐτῆς κατάργησιν. Τοιαύτη εἶναι ἡ ἱστορία τῆς Ἀστυκλινικῆς. Ἀλλά, κύριοι, διότι κατηργήθη ἡ Ἀστυκλινική, ἕπεται ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαία; Δὲν νομίζω ὅτι ἦτο περιττὴ ἡ Ἀστυκλινική· ἀπεναντίας ἦτο ἀναγκαιοτάτη ὄχι μόνον πρὸς ἐξάσκησιν τῶν σπουδαζόντων, ὄχι μόνον διὰ τὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία γενομένη ἐκεῖ ἐξάπαντος θὰ κεντρίζῃ τὴν ἐπιστημονικὴν ἅμιλλαν καὶ θὰ χρησιμεύῃ πρὸς πρόοδον τῆς ἐπιστήμης, ἀλλὰ ἀκόμη σπουδαιότερον λόγον ὑπάρξεως ἔχει ἡ Ἀστυκλινική, χάριν τοῦ πάσχοντος πληθυσμοῦ τοῦ Ἄστεως. Ἡ ἀνάγκη αὕτη εἶναι πασιφανὴς καὶ τὴν βλέπει τις ἂν ἀναλογισθῇ τὸν μέγαν ἀριθμὸν τῶν ἀσθενῶν, οἱ ὁποῖοι προσέρχονται εἰς ἄλλα παραπλήσια ἱδρύματα, παρίσταται δέ τις ἐν ὅλῃ τῇ ἀπαισίᾳ αὐτῶν μεγαλειότητι ἐν τῇ πληθώρᾳ τῶν ἀσθενῶν τούτων. Τὴν ἀνάγκην αὐτὴν τῆς κοινωνίας παρεδέχθη καὶ ἡ Ἰατρικὴ Σχολή, ἡ ὁποία δι’ ὑπομνήματός της ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀνασύστασιν τῆς Ἀστυκλινικῆς, δὲν ὑπέδειξεν ὅμως οὔτε τὰ μέσα τῆς βελτιώσεως, οὔτε τὸν τρόπον τῆς ὀργανώσεως, ἀλλὰ μετὰ μακρὰν συζήτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐλέχθησαν διάφοροι γνῶμαι, ὅτι δηλ. εἶναι περιττή, ὅτι πρέπει νὰ συμπτυχθῇ ἀλλαχοῦ ἢ εἰς τὴν Πολυκλινικὴν ἢ εἰς ἄλλο κατάστημα, ὅτι πρέπει νὰ ἀναδιοργανωθῇ, κατέληξεν ἐπὶ τέλους, λέγω, ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἀνασυστήσῃ τὴν Ἀστυκλινικήν, ἀλλὰ μὲ νέαν ὀργάνωσιν καὶ ἀφ’ οὗ ἐπεξεργασθῇ ὁ ὀργανισμός της ὑπὸ ἐπιτροπῆς. Οὕτως εἶχον τὰ πράγματα, κύριοι, ὅτε φυσικὸν ἦτο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναλάβῃ ὑπ’ εὐθύνην της τὴν ἀνασύστασιν καὶ ἀναδιοργάνωσιν τοῦ ἱδρύματος ἐκείνου, τοῦ ὅλως νέου κατ’ ἐμέ. Ἀντὶ δὲ ἡ Σχολή, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἀνέλαβε τὴν διευθέτησιν τοῦ ζητήματος, ἀντὶ νὰ σπεύσῃ νὰ εὐχαριστήσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ὑποδείξῃ τὰ μέσα καὶ τὸν τρόπον τῆς ὀργανώσεως, κατεγίνετο εἰς σύνταξιν ὑπομνημάτων καὶ προνουντσιαμέντων κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ δι’ ὑπομνήματός της ἀνέφερεν ὅτι καταρρίπτεται τὸ γόητρον τῆς Σχολῆς. Τοῦτο ἰσχυρίσθη ἡ Σχολή. Ἐγὼ δὲν βλέπω ποῦ καὶ κατὰ τί καταπίπτει τὸ γόητρον τῆς Σχολῆς. Καταπίπτει τὸ γόητρον τῆς Σχολῆς διότι θὰ διορίσῃ τοὺς καθηγητὰς ἢ τοὺς διευθυντὰς ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία πάντως τοὺς ἀριστεῖς θὰ διορίσῃ.

§201Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Δὲν τὸ εἶπε τοῦτο ἡ Σχολή.

§202Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Τὸ λέγει τοῦτο τὸ ὑπόμνημα τὸ δημοσιευθέν. Καταπίπτει τὸ γόητρον διότι τοὺς Καθηγητὰς θὰ διορίσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἥτις τέλος τοὺς ἀριστεῖς θὰ διορίσῃ; Καὶ πῶς καταπίπτει τὸ γόητρον, ἀφοῦ ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διώρισε τοὺς ὑπάρχοντας καθηγητὰς τῆς Σχολῆς θὰ διορίσῃ καὶ τοὺς τῆς Ἀστυκλινικῆς. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν καταπίπτει τὸ γόητρον παντάπασι τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, ἐκτὸς ἐὰν νομίζῃ αὕτη ὅτι, ἐν τῷ διορισμῷ τῶν τῆς Σχολῆς καθηγητῶν ἀπέτυχεν ἡ Κυβέρνησις, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον οὔτε ὀρθὸν εἶναι οὔτε ὑποστηρίζεται. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἐὰν ἦτο περίπτωσις διὰ νὰ καταπίπτῃ τὸ γόητρον τῆς Σχολῆς, θὰ κατέπιπτεν, ἐὰν ἐζητεῖτο ἡ παράτασις τῆς προθεσμίας πρὸς ἔκδοσιν τῶν διδακτικῶν βιβλίων· θὰ κατέπιπτε τὸ γόητρον, ὅταν ζητεῖται ἡ ἀνασύστασις ἑνὸς πράγματος, τὸ ὁποῖον κατέπεσε μετὰ τόσης βοῆς καὶ θορύβου ὁμοίως καὶ ἀπαραλλάκτως ὅπως ἦτο ἀρχικῶς, ὅταν ζητεῖται νὰ γίνῃ ἕν ἵδρυμα, χωρὶς νὰ ὑποδεικνύεται ὁ τρόπος τῆς βελτιώσεως καὶ ὅταν εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, καθ’ ἥν παρενέβη ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἠκούσθη καμμία διαμαρτυρία, οὔτε καμμία φωνὴ ἐκ μέρους τῆς Σχολῆς πρὸς βελτίωσιν τῆς λειτουργίας τοῦ ἱδρύματος αὐτοῦ. Διότι εἶνε γεγονὸς ὅτι οὐδέποτε ἡ Σχολὴ ἠσχολήθη ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, καὶ οὐδέποτε ἀπεφάνθη ὅτι λειτουργεῖ ἢ δὲν λειτουργεῖ καλῶς ἢ πῶς πρέπει νὰ λειτουργήσῃ. Διότι νομίζω ὅτι θὰ ἦτο εὐπρεπέστερον, θὰ ἦτο μᾶλλον σύμφωνον πρὸς τὸν σκοπόν, ἐὰν οἱ κ.κ. καθηγηταί, οἱ ὁποῖοι διὰ τῶν ἐσχάτων αὐτῶν ἀποφάσεων ὁμολογοῦσιν ὅτι τὸ ἵδρυμα αὐτὸ δὲν λειτουργεῖ ἢ δὲν ἐλειτούργησε καλῶς καὶ χρήζει ἀναδιοργανώσεως καὶ χρήζει βελτιώσεως, ἄν λέγω ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας καὶ οἰκείας βουλήσεως καὶ οἰκείας προαιρέσεως προέβαινεν εἰς τὴν σύστασιν αὐτὴν πρὶν ἢ ἐπέλθωσι τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐπέβαλλον τὴν κατάργησιν τῆς Ἀστυκλινικῆς. Ἐὰν τοῦτο ἐγίνετο οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ μεμφθῇ βεβαίως τὰ τότε γενόμενα· τούτου ὅμως μὴ γενομένου παρέχεται καὶ εἰς ἡμᾶς τοὺς ἄλλους τὸ ἐνδόσιμον νὰ πιστεύσωμεν ὅτι κἄτι τι ἄλλο συμβαίνει παρὰ ὁ καθαρῶς ἐπιστημονικὸς σκοπός, ὅτι κἄτι τι τὸ προσωπικὸν κρύπτεται. Κύριοι, ὁμολογῶ ὅτι δὲν εἶμαι παντάπασι φίλος τῶν τύπων· εἶμαι μάλιστα πεπεισμένος ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἴμεθα προσκεκολλημένοι ὡς ὄστρακα εἰς τοὺς τύπους, ὅταν πρόκειται νὰ ἐπιτελέσωμεν μέγα τι καὶ καλόν, ὅταν πρόκειται νὰ θεραπεύσωμεν ὑψίστην κοινωνικὴν ἀνάγκην. Ἀλλὰ καὶ ἂν καὶ εἰς τοὺς τύπους ἐμμείνωμεν, δὲν βλέπω κατὰ τί οἱ τύποι βλάπτονται. Δὲν πρόκειται, κύριοι, περὶ ἀναπληρώσεως ἑδρῶν κενωθεισῶν· πρόκειται περὶ συστάσεως νέων ἑδρῶν, πρόκειται περὶ συστάσεως νέου ἱδρύματος, διότι, ὡς εἶπον, νέον ἵδρυμα πρέπει νὰ θεωρήσωμεν τὴν Ἀστυκλινικήν, ἐὰν θέλωμεν νὰ συστήσωμεν ὄντως Ἀστυκλινικήν, ἄλλως ἂν θέλωμεν νὰ συστήσωμεν τὴν Ἀστυκλινικὴν ὅπως ἦτο πρότερον, σᾶς βεβαιῶ ὅτι εἶναι μάταιος ὁ κόπος καὶ χαμένος ὁ χρόνος. Προκειμένου δὲ περὶ συστάσεως νέων ἑδρῶν, τίς ἄλλος εἶναι ἁρμόδιος ἢ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην; Τοῦτο ἄλλως τε γίνεται καὶ πανταχοῦ, καθ’ ὅσον γνωρίζω, ἐξάπαντος ὅμως τοῦτο γίνεται εἰς τὰ Γαλλικὰ Πανεπιστήμια. Ὁ μέγας Dgerine διωρίσθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν παρὰ τὴν γνώμην τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς. Ἀλλὰ καὶ γενικῶς, εἰς ὅλα τὰ Πανεπιστήμια, προκειμένου περὶ νέων ἑδρῶν ὁ πρῶτος τιτλοῦχος διορίζεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸν ὀργανισμὸν τῶν Πανεπιστημίων, ἐν τῷ ὁποίῳ σᾶς ἀναγινώσκω τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει). «Toutes les fois qu'il s'agit de la création d'une nouvelle chaire, le ministe de l'instruction nomine le titulaire sans qu'il soit besoin de l'intervation de la faculté». Εἶναι λοιπὸν ἀναντίρρητον ὅτι προκειμένου περὶ νέων ἑδρῶν τὴν εὐθύνην δέον νὰ τὴν ἀναλάβῃ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἀφοῦ τοῦτο γίνεται ἀλλαχοῦ, διατὶ δὲν πρέπει νὰ γίνῃ καὶ εἰς ἡμᾶς; ἄλλως τε εἶνε καὶ φυσικὸν τοῦτο. Διότι ἂν ἐπρόκειτο περὶ ἀναπληρώσεως ἑδρῶν κενωθεισῶν διὰ θανάτου καθηγητῶν ἢ ἄλλως πως, ἦτο φυσικὸν νὰ ἀνατεθῇ ἡ ἐκλογὴ εἰς τὴν Σχολήν, διότι αὕτη θὰ ἦτο ἁρμοδία κατὰ τὸ ἀνθρωπίνως δυνατὸν νὰ κάμῃ ἀμερόληπτον τὴν ἐκλογὴν ταύτην. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ ἀναμείνωμεν τοῦτο ἢ πῶς εἶνε δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσωμεν τοῦτο ἐπὶ τῆς εἰδικῆς περιπτώσεως, ἡ ὁποία μᾶς ἀπασχολεῖ, ἀφοῦ πρόκειται οἱ κριταὶ νὰ κρίνουν τοὺς πρώην ἀνταγωνιστάς των; Νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶνε ὅλως φυσικόν, νομίζω ὅτι τοῦτο θὰ ὑπερέβαινε τὴν ἀνθρωπίνην ἀδυναμίαν καὶ θὰ ἀπήτει κἄτι τι τὸ ἀγγελικόν, τὸ ὁποῖον δὲν εἶμαι τόσον διατεθειμένος νὰ τὸ παραδεχθῶ. Μετὰ τὴν παρέκβασιν ταύτην, κύριοι, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι ἡ Ἀστυκλινικὴ πρέπει νὰ εἶναι ὅλως νέον τι ἵδρυμα ἐπὶ νέου ὀργανισμοῦ καὶ νέων βάσεων, διότι ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἂν πρόκηται νὰ ἴδωμεν τὴν Ἀστυκλινικὴν ἐπανιδρυομένην καὶ λειτουργοῦσαν ὅπως ἐλειτούργει καὶ πρότερον καλλίτερον εἶναι νὰ τὴν ἀφήσωμεν κατηργημένην. Ἡ Ἀστυκλινικὴ σήμερον λειτουργοῦσα πρέπει νὰ λειτουργήσῃ μὲ νέας ἀρχάς, μὲ νέον ὀργανισμόν, μὲ τέλειον προσωπικὸν καὶ μὲ τὴν ἀνάλογον καὶ ἀναγκαίαν δαπάνην, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τίποτε. Πρέπει νὰ ἱδρυθῇ καὶ λειτουργήσῃ κατὰ τρόπον ὥστε ἐν συνδυασμῷ νὰ παρέχῃ εἰς μὲν τοὺς ἔξωθεν ἐρχομένους ἀσθενεῖς πραγματικὴν ἀρωγήν, εἰς δὲ τοὺς ἐξασκουμένους διδάκτορας ἤδη τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς νὰ παρέχῃ πεδίον ἐξασκήσεως πρακτικῆς· πρέπει νὰ λειτουργήσῃ οὕτως ὥστε οἱ προσερχόμενοι καὶ ἐξασκούμενοι ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ νὰ δύνανται νὰ παρακολουθῶσι τοὺς ἀσθενεῖς, νὰ κάμνωσι καὶ αὐτοὶ τὴν διάγνωσιν, νὰ ἐπιχειρῶσι καὶ αὐτοὶ τὴν θεραπείαν καὶ κατόπιν, ἐν περιπτώσει θανάτου τοῦ ἀσθενοῦς νὰ ἐξελέγχωσι τὴν διάγνωσιν διὰ τῆς νεκροψίας.

§203Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Εἶνε ζήτημα ἐσωτερικοῦ ὀργανισμοῦ αὐτό.

§204Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει, κύριοι, πῶς πρέπει νὰ ὀνομασθῇ Ἀστυκλινικὴ ἢ Νοσοκομεῖον ἢ Assistance Publique ἢ σταθμὸς τῶν πρώτων βοηθειῶν· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει εἶνε τὸ πρᾶγμα. Ὅτι ἡ Ἀστυκλινικὴ πρέπει νὰ εἶναι ἵδρυμα νοσοκομειακόν, καὶ δὴ χειρουργικόν, διότι τὰ χειρουργικὰ νοσήματα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι περισσοτέραν ἀνάγκην τῆς πρωτίστης ἀντιλήψεως, νῦν μάλιστα μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας καὶ τῶν τεχνῶν. Ἡ Ἀστυκλινικὴ λοιπὸν πρέπει νὰ περιέχῃ κλίνας χειρουργικάς, μαιευτικάς, ὀφθαλμολογικάς, λαρυγγολογικάς, καὶ ἀφροδισιακὰς ἂν θέλητε, τουτέστιν ὅλας τὰς εἰδικότητας, ἤτοι νὰ εἶναι τελεία κλινική, τέλειον νοσοκομεῖον. Καὶ ἐπειδὴ ὁ λόγος, κύριοι, περὶ κλινικῆς θά μοι ἐπιτραπῇ, ἢ μᾶλλον χωρὶς νὰ θέλω, μοῦ ἔρχεται εἰς τὸν νοῦν μου ἄλλο ἵδρυμα παρόμοιον, τὸ ὁποῖον, κείμενον ἐν μέσῳ τῆς πρωτευούσης, τιμᾷ αὐτὴν καὶ τὴν ἐπιστήμην καὶ τὴν κοινωνίαν· ἐννοῶ τὴν Πολυκλινικήν.

§205ΙΩ. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ἄλλος ὁ σκοπὸς αὐτῆς καὶ ἄλλος ὁ σκοπὸς τῆς Ἀστυκλινικῆς.

§206Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ὄχι, ἐξήγησα προηγουμένως ὅτι ἂν δέχωμαι ὅτι ἡ Ἀστυκλινικὴ ἔχει σκοπὸν τὴν ἄσκησιν τῶν διδακτόρων, ἡ ἄσκησις πρέπει νὰ γίνηται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἄλλως τε προτιμωτέρα ἡ κατάργησις. Καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος μὲ παρετήρησεν, ἐπιπροσθέτως ἐννοῶ ταύτην κατὰ τὸν τρόπον τοῦ ἱδρύματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἵδρυσεν εἷς ἄνθρωπος, ἄνευ καθηγητικῶν τίτλων, ἄνευ ἐπιδομάτων τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ Πανεπιστημίου. Κατὰ τὸ ἵδρυμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τιμᾷ τὴν πρωτεύουσαν καὶ τὴν ἐπιστήμην καὶ τὸ ὁποῖον παρέχει πραγματικὰς ὑπηρεσίας εἰς τὴν ἀνθρωπότητα καὶ εἰς τὴν ἄπορον τάξιν, ἡ ὁποία ἔχει τόσην ἀνάγκην ἀντιλήψεως· δὲν ἔχω, κύριοι, κανένα λόγον καὶ ἡ διακοπὴ τοῦ κ. συναδέλφου μὲ ἀναγκάζει νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι δὲν ἔχω κανένα λόγον προσωπικόν, εἶμαι δὲ δυστυχῶς ἀπὸ χαρακτῆρος λίαν δυσχερὴς εἰς τὰς γνωριμίας μου, ἀλλὰ δὲν δύναμαι, ὡς ἰατρὸς παρακολουθῶν ὀλίγον τὴν ἰατρικὴν κίνησιν, πολὺ δὲ περισσότερον τὴν πάσχουσαν ἀνθρωπότητα, δὲν δύναμαι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ μὴ ὁμολογήσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τὸ ἵδρυμα ἐκεῖνο καὶ ἐκφράσω τὸν θαυμασμόν μου πρὸς τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον. Καὶ ὅταν λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐργασίαν τὴν ὁποίαν ἐπιτελεῖ τὸ ἵδρυμα ἐκεῖνο κατὰ ποιὸν καὶ κατὰ ποσόν, θὰ τείνῃ νὰ δεχθῇ ὅτι ἡ ἐπίσημος διδασκαλία τείνει νὰ μεταφερθῇ ἐκ τοῦ Πανεπιστημίου εἰς τὴν ὁδὸν Πειραιῶς, καὶ ὅτι τὸ ἵδρυμα τοῦτο ἐκίνησεν ἤδη τὸν φθόνον τῶν τιτλούχων. Ἰδοὺ λοιπόν, κύριοι, κατὰ ποῖον τρόπον ἐννοῶ τὴν Ἀστυκλινικήν. Κατὰ τοιοῦτόν τινα ἀνάλογον τρόπον πρέπει νὰ ἱδρυθῇ, ἵνα δυνηθῇ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἔχει καὶ εἰς τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἡ κοινωνία ἀναμένει. Ἄν μοὶ ἐπετρέπετο μάλιστα, κύριοι, καίτοι φοβοῦμαι ὅτι θὰ προσκρούσω εἰς τὴν μετριοφροσύνην τοῦ κ. Ἀλιβιζάτου, ἀναμιμνησκόμενος τοῦ λόγους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, οὓς ἔλεγεν ἄλλοτε ἐντεῦθεν, θὰ ἔλεγον, λέγω, ὅτι ἡ θέσις τοῦ κ. Ἀλιβιζάτου ἐπιβάλλει νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν βουλευτικὴν ἕδραν καὶ ἀφοσιωθῇ ἐκεῖ εἰς τὴν ἐπιστήμην, θὰ προέβαινον δὲ καὶ ἔτι περαιτέρω καὶ θὰ ἔλεγον ὅτι, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ ὀργάνωσις εἶναι κἄτι τι δύσκολον πρᾶγμα καὶ ὅτι διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ λειτουργία ὅπως πρέπει ἀπαιτεῖται ἄνθρωπος πρὸς ἐφαρμογήν, καὶ δὲν εἶναι τοῦτο ἐκ τῶν εὐχερεστέρων, κύριοι συνάδελφοι, ὅσον καὶ ἂν φαίνεται προσωπικόν, ἀφοῦ ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη δὲν εὑρέθη ὁ δυνάμενος καὶ θέλων νὰ ὀργανώσῃ τὴν Ἀστυκλινικήν, θὰ προέβαινον λέγω ἔτι περαιτέρω καὶ θὰ ἔλεγον ὅτι ἀντὶ νὰ καταγίνεσθε εἰς σύνταξιν ὀργανισμοῦ, ἀντὶ νὰ ἀνατρέχητε εἰς ἀναζήτησιν ἀνθρώπων, θὰ ἔλεγον ἰδοὺ τὸ ἵδρυμα, ἰδοὺ ὁ ἄνθρωπος. Εἰς τοιαῦτά τινα συμπεράσματα πρέπει νὰ προέλθητε, κύριε Ὑπουργέ, ἂν θέλητε νὰ κάμητε μέγα τι καὶ καλὸν καὶ νὰ καταστήσητε τὸ ὄνομά σας εὐλογητόν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ μελετήσῃ τὴν πρότασιν ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, ὅπως ἄλλως καὶ ἡ Σχολὴ αὐτὴ συνιστᾷ, ἡ ὁποία παραπέμπει εἰς ἐπιτροπήν, ἵνα ἐξετάσῃ καὶ ἀποκρυσταλλώσῃ τὰ συμπεράσματά της.

§207ΙΩ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ποία Σχολή;

§208ΕΥΣ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἡ Σχολὴ πρὸ τοῦ 1910 δὲν ἀποφαίνεται. Μετὰ τὸ 1911 καὶ ἐντεῦθεν ἡ Σχολὴ ἔχει κάμει παρατηρήσεις τινὰς καὶ λέγει ὅτι πρέπει νὰ συσταθῇ ἐπιτροπή.

§209ΙΩ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἔχει κἄποιαν ἔκθεσιν ἐν τῷ μεταξύ, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα προέρχεται εἰς ἄλλην πρότασιν καὶ ἡ τελευταία εἶναι τοῦ 1914.

§210ΕΥΣ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Θέλετε νὰ σᾶς τὴν ἀναγνώσω;

§211ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι περιττόν, ἀφοῦ συμφωνεῖτε.

§212Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἐγὼ νομίζω λοιπὸν ὅτι εἰς τοιαῦτά τινα συμπεράσματα πρέπει νὰ καταλήξητε, ἂν θέλητε νὰ κάμητέ τι καλόν, μοὶ φαίνεται δὲ ὅλως περίεργον τὸ γεγονός, πῶς ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀνέλαβεν ὑπ’ εὐθύνην της τὴν ὀργάνωσιν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τῶν σπουδαιοτέρων ὑποθέσεων, ὅτε εἶχε τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς μικρᾶς Ἑλλάδος, ὀρρωδεῖ ἤδη, ὅτε ἔχει τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς μεγάλης Ἑλλάδος.

§213Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἀναγνωρίζω πλήρως τοὺς λόγους, οἵτινες ἔφερον τὸν ἀξιότιμον ἐκ Τρικκάλων συνάδελφον εἰς τὴν ἀπόφασιν ὅπως ὑποστηρίξῃ τὸν ὑπ’ αὐτοῦ ὑποβληθέντα καὶ παρὰ τῆς Βουλῆς ψηφισθέντα ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἑπομένως νὰ ἀντικρούσῃ πᾶσαν διάταξιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἀφορῶσαν μετατροπὴν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα οὗτος, ὡς Ὑπουργὸς ἄλλοτε τῆς Παιδείας, ἐνόμισεν ὅτι ἦσαν συντελεστικὰ εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐνῷ δὲ περὶ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Τρικκάλων οὐδὲν ἔχω νὰ εἴπω, τοὐναντίον μάλιστα ἔχω νὰ συγχαρῶ αὐτὸν διὰ τὴν ἐμμονὴν εἰς τὰς ἰδέας αὐτοῦ, ἀτυχῶς δὲν δύναμαι νὰ πράξω τοῦτο καὶ διὰ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κεφαλληνίας συνάδελφον. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κεφαλληνίας συνάδελφος ὡμίλησε περὶ καταργήσεως καὶ ἐπανιδρύσεως τῆς Ἀστυκλινικῆς, κατηγόρησε τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν καὶ ἴσως πάντας ἐκείνους, οἵτινες ψηφιζομένου τοῦ Ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου ἐζήτησαν τότε τὴν κατάργησιν τῆς Ἀστυκλινικῆς καὶ ἤδη συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς ἐπανιδρύσεώς της, κατηγόρησε, λέγω, πάντας τούτους ἐπὶ παλιμβουλίᾳ. Ἀλλὰ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, κύριοι, ὑπεβλήθη σχέδιον νόμου περὶ Ἀστυκλινικῆς, τὸ ὁποῖον παρεπέμφθη εἰς ἐπιτροπήν, τῆς ἐπιτροπῆς δὲ ταύτης ἀπετέλουν καὶ ἐγὼ μέλος καθὼς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κεφαλληνίας συνάδελφος, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. Ἰδοὺ δὲ τί λέγει ἡ ἔκθεσις, ἥτις φέρει καὶ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Κεφαλληνίας (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἐπιτροπὴ εὑρίσκει ἀπολύτως δεδικαιολογημένην καὶ ἐπιβαλλομένην τὴν νομοθετικὴν μέριμναν τῆς ἐπὶ νέων βάσεων ἀνασυστάσεως τῆς Ἀστυκλινικῆς».

§214Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Νέων βάσεων.

§215Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Τὰς ὁποίας περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον. Οὐδεμία παρατήρησις ἐπὶ πλέον, οὐδεμία προσθήκη ἐπὶ πλέον ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς. Τὸ νομοσχέδιον, οἷον ὑπεβλήθη κρίνεται παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς ὡς ἐπαρκὲς καὶ ὁμοφώνως ἀποφαίνεται ὑπὲρ αὐτοῦ χωρὶς νὰ ζητήσῃ οἱανδήποτε προσθήκην ὅτι «ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς εὑρίσκει ἀπολύτως δεδικαιολογημένην καὶ ἐπιβαλλομένην τὴν νομοθετικὴν μέριμναν τῆς ἐπὶ νέων βάσεων ἀνασυστάσεως τῆς Ἀστυκλινικῆς. Περαιτέρω δὲ ἡ αὐτὴ Ἐπιτροπὴ ἐν τῇ ἐκθέσει της λέγει «Ὁ ἐπιδιωκόμενος ἐκ τῆς Ἀστυκλινικῆς σκοπὸς εἶνε τόσον καταφανής, ὥστε οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο νὰ ἀμφισβητήσῃ τὸ ὠφέλιμον αὐτῆς. Τὸ ἵδρυμα τοῦτο προώρισται νὰ παράσχῃ ὄχι μόνον ἄφθονα τὰ μέσα πρὸς περίθαλψιν τῶν ἀπόρων ἀλλὰ καὶ τὰ μέσα ὅπως καταστῇ κέντρον ἐπιστημονικῆς κινήσεως». Καὶ περαιτέρω λέγει: «Διὰ πάντα ταῦτα ἡ ἐπιτροπὴ ἐπικροτεῖ εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐπανίδρυσιν τῆς Ἀστυκλινικῆς». Καὶ ἡ ἔκθεσις αὕτη, κύριοι, φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κεφαλληνίας συναδέλφου.

§216Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε.

§217Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἐρωτῶ τώρα τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κεφαλληνίας συνάδελφον: Ἐπῆλθε τάχα τόσον ῥιζικὴ μεταβολὴ εἰς τὸ ἐλάχιστα τροποποιηθὲν παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ σχέδιον νόμου, τὸ νῦν συζητούμενον, ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἡ τόσον καταφανὴς παλιμβουλία τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου;

§218Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐγώ.

§219Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἐρωτῶ ἑπομένως καὶ πάλιν. Ὁποία ἆρά γε τόσον σπουδαία καὶ ῥιζικὴ μεταβολὴ ἐπῆλθεν εἰς τὸ κατόπιν ὑποβληθὲν σχέδιον νόμου, ὥστε σήμερον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νὰ ἀνέλθῃ ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο καὶ μετὰ τόσης δριμύτητος νὰ κατηγορήσῃ τὴν ἵδρυσιν τῆς Ἀστυκλινικῆς καὶ νὰ παρατηρήσῃ—σημειώσατε δὲ ὅτι ἐν τῷ τελευταίῳ νομοσχεδίῳ λαμβάνεται πρόνοια περὶ βελτιώσεως τῆς Ἀστυκλινικῆς—ὅτι ἡ Ἀστυκλινική, ὅσον καὶ ἂν διοργανωθῇ, δὲν ἐκπληροῖ κανένα προορισμόν, δὲν δύναται νὰ παράσχῃ καμμίαν βοήθειαν εἰς τοὺς ἐνδεεῖς καὶ ἀπόρους, δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἐπιστημονικὸν κέντρον; Ἰδού, κύριοι, ἡ ἐξήγησις τῆς παλιμβουλίας τοῦ κ. συναδέλφου. Τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ τὸ δεύτερον καὶ τὸ τρίτον σχέδιον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπανίδρυσιν τῆς Ἀστυκλινικῆς μόνον βελτιώσεις ἐπέφερε. Μόνον ἕν ζήτημα, μίαν μεταβατικὴν διάταξιν μετέβαλε, τὴν ὁποίαν ὀρθῶς πράττουσα ἡ Κυβέρνησις ἀφῄρησεν. Ἡ διάταξις αὕτη, ἐρωτῶ, ἦτο τοιαύτη καὶ τόσον σπουδαία ὥστε ἡ ἀπάλειψις αὐτῆς τόσον σπουδαίως ἔβλαψε τὴν σκοπιμότητα τῆς Ἀστυκλινικῆς; Ἦτο τόσον σπουδαία ὥστε διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ μόνον σήμερον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κεφαλληνίας συνάδελφος ἄλλα φρονῶν, παρ’ ὅσα ἐφρόνει πρὸ δεκαπέντε ἡμερῶν, ὅτε καὶ ὑπέγραφε τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ ἀνέλθῃ ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ μετὰ τόσης δριμύτητος νὰ κατηγορήσῃ τὴν ἐπανίδρυσιν τῆς Ἀστυκλινικῆς; Δὲν εἶναι ἑπομένως ὁ λόγος σοβαρός, τοὐλάχιστον κατ’ ἐμέ, διότι ἐὰν ἡ μεταβατικὴ ἐκείνη διάταξις καθώριζε τὰς ἕδρας τῆς Ἀστυκλινικῆς καὶ τὸν τρόπον τῆς πληρώσεως αὐτῶν δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι καὶ ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ σήμερον δὲν θὰ ὑποδείξῃ δεόντως ὁποῖαι εἶναι αἱ ἀναγκαῖαι ἕδραι, τὰς ὁποίας νὰ συμπληρώσῃ πολὺ σκοπιμώτερον παρ’ ὅσον θὰ ἔπραττεν ἡ Κυβέρνησις ἀπ’ εὐθείας, ἄνευ τῆς γνώμης τῆς Σχολῆς. Ὁ τρόπος τῆς συμπληρώσεως τῶν ἑδρῶν τούτων, νομίζω ὅτι διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου βελτιοῦται κατὰ πολὺ καὶ ἐπαναλέγω, ὅ,τι καὶ κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου ὑπεστήριξα, ὅτι δηλαδὴ ἡ εἴσοδος τῶν καθηγητῶν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ δέον νὰ γίνηται διὰ τῆς Σχολῆς καὶ μόνης. Κατηγορήθη ἡ Σχολὴ καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, ὅτι ἠστόχησεν εἰς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ὅτι δὲν ἐξέλεξε πάντοτε τοὺς καλλιτέρους. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἔχω ἐναντίαν ὅλως γνώμην. Παρ’ ὅλας τὰς διαμάχας αὐτῆς τὰς κομματικὰς ἡ Σχολὴ κατὰ τὸ πλεῖστον — ἴσως εἶνε σπάνιόν τι παράδειγμα—ἐξέλεξε πάντοτε τοὺς καλλιτέρους.

§220Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἔχουσι κομματικὰς διαμάχας καὶ οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου;

§221Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἔχουσιν ὅπως ἔχουσιν ὅλα τὰ Πανεπιστήμια, ὅπως ἔχουσι καὶ τὰ Πατριαρχεῖα, ὅπως ἔχουσι καὶ τὰ κολλέγια τῶν Καρδιναλίων καὶ ὅπως ἔχουσιν ὅλαι αἱ Σχολαὶ ἐν Γερμανίᾳ, ἐν Γαλλίᾳ, καὶ ἀλλαχοῦ. Μὴ θέλωμεν τοὺς καθηγητὰς ἐξῃρημένους τῶν ἀνθρωπίνων παθῶν.

§222Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Εἰς τὴν Ἰατρικήν;

§223Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Παντοῦ ὅπου ὑπάρχουσι Σύλλογοι, ὑπῆρχε καὶ θὰ ὑπάρχῃ πάντοτε διένεξις. Παρ’ ὅλας, λέγω, τὰς κομματικὰς διαμάχας τῶν Σχολῶν, τὰς προσωπικὰς διαμάχας τῶν Σχολῶν, πάντως κατὰ τὰ ἐννενήκοντα ἑκατοστὰ αἱ Σχολαὶ δὲν ἠστόχησαν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν καθηγητῶν. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψωσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἰδίᾳ δὲ οἱ ἐν τῇ ἐπιστήμῃ συνάδελφοι, νὰ ἐρωτήσω αὐτούς, ἢ μᾶλλον νὰ προκαλέσω αὐτοὺς νὰ μοὶ εἴπωσιν, ποίους κατὰ τὸ παρελθὸν ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ ἀφῆκεν ἔξω τοῦ Πανεπιστημίου ἱκανοὺς νὰ εἰσέλθωσιν εἰς αὐτὸ καὶ καλλιτέρους ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἐξέλεξεν; Ἐγώ, κύριοι, δὲν γνωρίζω κανένα. Ἐάν τις ἐξ ὑμῶν γνωρίζῃ, ἂς μοῦ τὸν εἴπῃ. Ἀλλὰ καὶ ἡ γενομένη ἐκκαθάρισις, κύριοι, τοῦ Πανεπιστημίου ἔρχεται ἐπίκουρος τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου τούτου· ἡ ἐκκαθάρισις εἶχε σκοπὸν νὰ βελτιώσῃ τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἐγένετο, ὡς γνωρίζετε. Ποῖον ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα ταύτης; Τὸ ἀποτέλεσμα ταύτης ἦτο ἐλλείψει ἱκανωτέρων νὰ ἐπανέλθωσιν οἱ πλεῖστοι τῶν ἐκκαθαρισθέντων. Τοῦτο δὲν εἶναι μαρτυρία ἀναμφήριστος, ὅτι κατὰ τὸ πλεῖστον αἱ Σχολαὶ καὶ ἰδίως ἡ Ἰατρικὴ δὲν ἠστόχησαν τοῦ σκοποῦ αὐτῶν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἦτο δυνατὸν καὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἡμᾶς, ὅπως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπεν, νὰ θεωρήσωμεν τὴν Ἰατρικὴν Σχολήν, ἐκ τῶν προτέρων ἀνίκανον νὰ ἐπιτελέσῃ ἕνα τῶν σπουδαιοτέρων προορισμῶν αὐτῆς; Ὀρθότατα λοιπόν ἡ Κυβέρνησις ἀφήρεσε τὴν διάταξιν ταύτην. Ἀλλ’ ἡ ἀφαίρεσις τῆς διατάξεως ταύτης δὲν φρονῶ, δι’ οὓς λόγους ἀνέφερον, ὅτι εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ βλάψῃ τὴν ὀργάνωσιν τῆς Ἀστυκλινικῆς καὶ ὡς ἐκ τούτου νὰ ἴδωμεν τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κεφαλληνίας συνάδελφον σήμερον ἔχοντα ἀντίθετον γνώμην ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ πρὸ 15 περίπου ἡμερῶν. Διὰ τοῦτο ἀποκρούω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὄχι μόνον ὁ ἐκ Κεφαλληνίας συνάδελφος ἀλλὰ καὶ ἕτεροι προλαλήσαντες εἶπον, ἵνα ἀποσταλῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπήν. Τὸ νομοσχέδιον παρεπέμφθη εἰς ἐπιτροπήν, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐξέφερε τὴν γνώμην της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§224Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον;

§225Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Ἐρωτῶ, κ. συνάδελφε, ποῖαι εἶναι αἱ μεταβολαὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς αὐτό;

§226Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Βλέπω τὴν διαρρύθμισιν τοῦ ἄρθρου 4, βλέπω τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 7, δὲν σᾶς κάμει ἐντύπωσιν αὐτό;

§227Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Εἶπον, ὅτι ἡ ἀπάλειψις τοῦ ἄρθρου 7 ἐγένετο διὰ τὸ καλὸν τῆς Ἀστυκλινικῆς.

§228Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν ὑπάρχῃ οὐσιώδης μεταβολὴ εἰς τὸ πρῶτον νομοσχέδιον καὶ τὸ ὁποῖον ἐνεκρίνατε ὑμεῖς.

§229Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Δὲν βλέπω οὐσιώδεις μεταβολάς. Κύριοι, ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη καὶ ἀρκετὰ ἐλέχθησαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἐπειδὴ δὲ καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ἔχουσι νὰ ὁμιλήσωσι καὶ οἱ προλαλήσαντες ἀρκούντως ἐξήντλησαν τὸ ζήτημα, διὰ τοῦτο περαίνω τὸν λόγον μου συνιστῶν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅπερ πράγματι διὰ τῆς ἐπανιδρύσεως τῆς Ἀστυκλινικῆς θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν προαγωγὴν τῆς Ἰατρικῆς ἐν Ἑλλάδι ἐπιστήμης.

§230Ν. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Σκάσην. Ἐξεπλάγην ὅταν ὁ κ. Σκάσης τελευτῶν μὲ ἠρώτα διατὶ ἔθεσα τὴν ὑπογραφήν μου εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ πρώτου νομοσχεδίου; Ἀλλὰ μεταξὺ τοῦ πρώτου νομοσχεδίου, κ. συνάδελφε, καὶ τοῦ τρίτου ὑπάρχει μία διαφορά, διαφορὰ πολὺ μεγάλη. Εἶναι τελείως διάφορον. Τὸ μὲν ἕν νομοσχέδιον τὸ συνεζητήσαμεν καὶ τὸ ἐξονυχίσαμεν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ἐνῷ τὸ ἕτερον μόλις σήμερον τὸ ἑσπέρας τὸ εἴδομεν. Ἀλλ’ ἐν τῇ ἀγορεύσει μου τί εἶπον; Παρέστησα ποία ὑπῆρξεν ἡ Ἀστυκλινικὴ καὶ ποία πρέπει νὰ εἶναι, προσέθεσα δὲ ὅτι ἀφοῦ πρέπῃ νὰ ἱδρύσωμεν μίαν Ἀστυκλινικὴν ὀφείλομεν νὰ ἐκλέξωμεν διὰ νὰ τὴν συστήσωμεν οὐχὶ βέβαια ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 55 ἔτη ἐκοιμῶντο, ἔσχον δὲ ὡς ἀποτέλεσμα τῆς ἐργασίας των ἐκείνης τὴν διὰ βοῆς κατάργησιν τῆς Ἀστυκλινικῆς, ἀλλ’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὁπωσδήποτε ἀπέδειξαν ὅτι εἶναι ἱκανοὶ νὰ φανῶσι χρήσιμοι ἐν τῇ προκειμένῃ περιστάσει καὶ ἰδίᾳ ἀπέβλεπον εἰς τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τὰ ἰατρικά, τὰ ὁποῖα παρευρίσκονται ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, καὶ τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ μὴ ὢν εἰδικός, ἔχει τὴν τακτικὴν ὑποχρέωσιν οὐχὶ μόνον νὰ συμβουλευθῇ ἀλλὰ καὶ νὰ ὑπακούσῃ. Αὐτὰ ἔλεγον εἰς τὴν ὁμιλίαν μου καὶ αὐτὰ ὑπεστήριζα. Βεβαίως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὑπάρχουσιν ἱκανοὶ ποιοτικῶς καὶ ποσοτικῶς διὰ νὰ συμβουλεύσωσι τὴν Κυβέρνησιν. Σεῖς εἴπατε ὅτι δὲν θεωρεῖτε τὸν ἑαυτόν σας ἱκανὸν νὰ δώσῃ γνώμην διὰ τὴν ἵδρυσιν καὶ τὴν ὀργάνωσιν Ἀστυκλινικῆς. Ἐγὼ ὅμως χωρὶς νὰ φοβηθῶ νὰ παρεξηγηθῶ ἔστω καὶ κατ’ ἐλάχιστον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ θεωρῶ τὸν ἑαυτόν μου μονοπωλιακῶς εἰδικὸν ἰδίᾳ διὰ τὸ ζήτημα, ὅπερ ἀπασχολεῖ ἡμᾶς. Ποῦ βλέπετε ὅτι ἤλλαξα γνώμην; Τότε ἔλεγον ἐπίσης ὅτι θὰ ἤθελον νὰ διορίσῃ τοὺς καθηγητὰς τῆς Νέας Ἀστυκλινικῆς ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὄχι ἡ Ἰατρικὴ Σχολή, ἡ ὁποία παρ’ ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα παρεῖχεν εἰς αὐτὴν καὶ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἀπεδείχθη τελείως ἀνεπαρκής.

§231Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὰς παρατηρήσεις μου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4ου θὰ κάμω εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔχω προσωπικόν τινα λογαριασμὸν μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἐννοῶ νὰ ἐκκαθαρίσω αὐτόν. Εἶπον λοιπόν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς παρὰ τὴν συνήθειάν του προσῆλθεν ἀμελέτητος ἐνταῦθα, θέλων δὲ νὰ ἀποδώσῃ εἰς ἐμὲ τὰ ἴσα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἰσχυρίσθη ὅτι ἐγὼ δὲν γνωρίζω τὸν νόμον καὶ οὐχὶ αὐτός. Τώρα ἂς ἴδωμεν ποῖος εὑρίσκεται ἐν πλάνῃ.

§232Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τώρα εἰς τὴν διακοπὴν παρεσκευάσθητε.

§233Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Φέρω τὰ μέσα διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι δὲν εἶσθε ἐν ἀκριβείᾳ ὅταν ἐλέγατε, ὅτι ὑπάρχει κύρωσις τῆς διατάξεως.

§234Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Διὰ ποῖον ἄρθρον λέγετε;

§235Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Διὰ τὸ 9ον τοῦ ΓΩΚΓʹ. Τὸ ἄρθρον 14ον παραπέμπει εἰς τὸ ἄρθρον 9ον.

§236Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ ὁποῖον παραπέμπει εἰς τὸ 10ον.

§237Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Μάλιστα. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§238Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἢ μᾶλλον τὸ 10ον παραπέμπει εἰς τὸ 4ον.

§239Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὑπεστήριξα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὁ τακτικὸς καθηγητής, ὁ ὁποῖος ἐντὸς τριετίας δὲν ἐκδώσῃ τὰς παραδόσεις αὐτοῦ οὐδεμίαν ὑφίσταται ποινήν. Εἶναι ἀκριβὲς αὐτὸ ναὶ ἢ ὄχι; Ἅμα εἶναι ἀκριβὲς τότε ἀνακριβείας λέγετε σεῖς καὶ ἑπομένως σεῖς δὲν γνωρίζετε τὸν νόμον. Θ’ ἀποδείξω ὅτι εἶναι ἀκριβὲς καὶ τότε θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ ὁμολογήσητε ὅτι δὲν εἶπον ἐγὼ ἀνακριβείας ἀλλ’ ὅ,τι ἤκουσα. Λοιπὸν ἂς ἀρχίσωμεν τὰ ἄρθρα. «Πειθαρχικαὶ ποιναὶ εἶναι: Ὁριστικῶς ἀπολύεται ὁ καθηγητὴς πρῶτον, ἐὰν κατεδικάσθη, δεύτερον ἐὰν ἄνευ ἀδείας ἀπέσχε τῶν καθηκόντων του, τρίτον ἐὰν δὲν ἐπεδείξατο ἄμεμπτον διαγωγήν, τέταρτον, ἐὰν παρέβη τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 14 παράγραφος 1 ἐδάφιον 3», δηλαδή, ἐὰν κατ’ ἐπανάληψιν ὁ κύριος αὐτὸς ὑπερέβη τὰ ὅρια τῆς διδασκαλίας.

§240Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ποῦ εἶναι τὸ ἐδάφιον 3.

§241Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν εἶναι αὐτό. Ἰδοὺ διατί «ἡ διάρκεια τῆς διδασκαλίας» κτλ. εἶναι τὸ ἐδαφ. 3 καὶ ὄχι τὸ προηγούμενον, ὅπερ εἶνε ἐδαφ. 2. Ἐὰν εἶναι ἀληθὴς ἡ θεωρία σας τότε τοῦ μὲν Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου οἱ καθηγηταὶ τιμωροῦνται ἐὰν δὲν ἐκδώσωσι. Ἠκούσατε τί λέγει τὸ 14ον ἄρθρον διὰ τὸ Καποδιστριακόν; «Ὁ ἐκλεγεὶς καθηγητὴς κλπ.» ἤτοι ἐντελῶς διάφορον καὶ ξένον πρὸς τὸ θέμα. Ἂς ἴδωμεν πῶς παύονται, οἱ κύριοι οὗτοι. Ἄρθρον 10. «Ὁριστικῶς ἀπολύεται ὁ καθηγητὴς 1) ἐὰν καταδικασθῇ κλπ. 2) ἐὰν ἄνευ ἀδείας ἀπέσχε τῶν καθηκόντων του πλέον τῶν 3 μηνῶν 3) ἐὰν ἐπεδείξατο ἐπίμεμπτον διαγωγὴν κλπ. 4) ἐὰν παρέβη τὴν διαγωγὴν τοῦ ἄρθρου 9 παράγραφος 3». Ἡ παράγραφος 3, ἄρθρον 9 λέγει: «Οἱ τακτικοὶ καθηταὶ λαμβάνουσι τόσον μισθόν, δὲν δύνανται νὰ δικηγορῶσι, νὰ ἔχωσι φροντιστήρια, νὰ εἶναι ἰδιωτικοὶ ὑπάλληλοι κλπ.» ἀλλὰ δὲν λέγει τίποτε περὶ συγγραφῆς.

§242Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶναι προφανὲς ὅτι τὸ ἄρθρον 9 εἶναι ἐσφαλμένον διότι καὶ διὰ τὸ Καποδιστριακὸν εἰς τὸ ἄρθρον 14 ἐπαναλαμβάνεται ἡ αὐτὴ διάταξις τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, ὅπου ὁ τακτικὸς καθηγητὴς ὑποχρεοῦται νὰ ἐκδώσῃ σύγγραμμα καὶ παραπέμπει τὸ 10 εἰς τὸ 13, διὰ δὲ τὸ Καποδιστριακὸν παραπέμπει εἰς τὸ 9 κατὰ λάθος.

§243Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὀρθῶς παραπέμπει εἰς τὸ 9 § 3 «ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς Καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου νὰ ἀσκῶσι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου κλπ. Ἄρα, ὡς εἶπον, ἡ ἄλλη διάταξις τῆς μὴ ἐκδόσεως τοῦ συγγράμματος δὲν ἔχει κῦρος οὐδὲν καὶ σεῖς αὐτὴν τὴν γνώμην ἔχετε.

§244Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Διὰ τὸ Καποδιστριακόν;

§245Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δι’ οἱονδήποτε θέλετε. Θέλετε τὸ πρῶτον; Κύρωσιν ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἔχει καὶ αὐτὴ τὴν ὁποίαν σεῖς φέρετε δὲν εἶναι ἀκριβής.

§246ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζω ὅτι ἔχει δίκαιον.

§247Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Κατὰ τοῦτο· ὅτι ἐνόμισεν ὅτι μόνον τυπικὴ εἶναι ἡ ψήφισις δευτέρου νόμου. Δὲν ὑπάρχει κύρωσις διὰ τὰ συγγράμματα, διότι, ἐὰν ὑπῆρχε, θὰ σᾶς ἐρωτήσω διατὶ δὲν τοὺς ἐπαύσατε.

§248Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κατὰ τινα τρόπον; Ὑπάρχει συμβούλιον; Ἀλλὰ καὶ ἂν ἠδυνάμην νὰ τοὺς παύσω δὲν θὰ τὸ ἔκαμνον διὰ τὴν μὴ ἔκδοσιν τοιούτου συγγράμματος.

§249Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἂς ἐπανέλθωμεν λοιπόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ὅτι οἱ μὲν καθηγηταὶ τοῦ ἑνὸς Πανεπιστημίου τοῦ Ἐθνικοῦ δὲν παύονται, οἱ δὲ τοῦ ἄλλου παύονται, παρὰ ὅτι καὶ οἱ τῶν δύο Πανεπιστημίων παραβαίνοντες τὴν διάταξιν περὶ ἐκδόσεως συγγραμμάτων δὲν τιμωροῦνται. Ἐχαρακτήρισα τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ νομοσχεδίου φέρετε κωμικήν, καθ’ ὅσον ἡ ποινή, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλετε δὲν εἶναι ἡ πρέπουσα. Διότι πῶς θὰ παραβῇ τρὶς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν προθεσμίαν δὲν ἔκαμε σύγγραμμα; Βεβαίως ὁ μηκύνων τὸ μάθημα αὑτοῦ δύναται νὰ ὑποπέσῃ εἰς τὴν παρεκτροπὴν ταύτην καὶ τρὶς καὶ τετράκις καὶ τοῦτο προβλέπει τὸ ἄρθρον 14 § 1, ἀλλ’ ὁ μὴ συγγράφων πῶς θὰ τιμωρηθῇ διὰ τοῦ ἄρθρου 14;

§250Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δύναται νὰ τιμωρηθῇ πειθαρχικῶς διότι δὲν ὑπήκουσεν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ Νόμου, προσκληθεὶς ἐντὸς προθεσμίας νὰ συμμορφωθῇ πρὸς αὐτήν.

§251Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Πῶς θὰ τὸν τιμωρήσητε τρὶς ἵνα τὸν παύσητε; ὁ μὴ συγγράφων, ἅπαξ παραβαίνει τὸν Νόμον. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι παρὰ τὴν προσπάθειαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ νὰ μᾶς συμβιβάσῃ καὶ ἡ φιλοτιμία τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ ἐξέλθῃ ἄτρωτος, ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθω.

§252Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶσθε ἀσυμβίβαστος.

§253Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 4ου, καθ’ ἥν δύνανται νὰ διορίζωνται διευθυνταὶ τῶν τμημάτων τῆς Ἀστυκλινικῆς καὶ οἱ ἰατροί, οἱ ὁποῖοι ἐξήσκησαν τὸ ἐπάγγελμα αὐτῶν ἐπὶ πενταετίαν. Ὀφείλω κατ’ ἀρχὴν νὰ εἴπω ὅτι κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς ἐπανιδρύσεως τῆς Ἀστυκλινικῆς, ἀπαραιτήτου διὰ τὴν διδασκαλίαν τῶν φοιτητῶν, τὴν θεραπείαν τῶν ἐνδεῶν, καὶ τὴν δρᾶσιν τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν. Ὡς γνωστόν, διὰ τοῦ Πανεπιστημιακοῦ νόμου κατηργήθησαν ὅλοι οἱ ὑφηγηταί, τινὲς μὲν δικαίως, τινὲς ὅμως ἀδίκως καὶ πρὸς βλάβην τῆς ἐπιστήμης, ὡς ἀπέδειξαν οἱ ἐπακολουθήσαντες διαγωνισμοὶ διὰ τὴν πλήρωσιν τῶν ἑδρῶν τακτικῶν καθηγητῶν, εἰς οὕς ἐπαρουσίασαν πολλοὶ τούτων ἔργα ἴσα κατὰ τὴν ἀξίαν πρὸς τὰ τῶν καθηγητῶν. Ἐν τούτοις, ὑφηγηταὶ σήμερον δὲν ὑπάρχουσι, μετὰ δὲ τοὺς καθηγητὰς κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον, διδακτικὸν προσωπικὸν εἶναι μόνον τὸ τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν, οἵτινες εἶναι προωρισμένοι νὰ συντελῶσιν εἰς τὴν διδασκαλίαν τῶν φοιτητῶν. Ἀλλ’ ὁ θεσμὸς οὗτος μόνον εἰς τὸ γράμμα τοῦ νόμου εἶδε τὸ φῶς, διότι ἐν τῇ πραγματικότητι οὐδέποτε ἐφηρμόσθη, ὁ δὲ λόγος εἶναι, ὡς γνωστὸν εἰς πάντας, ἡ ἀντιζηλία — ἂς τὸ εἴπωμεν καθαρὰ — τῶν καθηγητῶν πρὸς τοὺς ἐκτάκτους ἐν ᾧ, ὡς εἶναι βέβαιον, ἐκ τῆς ἁμίλλης τούτων πολλὰ ὀφέλη θὰ προέκυπτον διὰ τοὺς φοιτητάς. Μένουσι δ’ οὕτω ἐκτὸς τοῦ Πανεπιστημίου ἐπιστήμονες ἀπολαύοντες οὐχὶ μόνον κύρους παρὰ τῷ Ἑλληνικῷ ἐπιστημονικῷ κύκλῳ, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ τῶν ξένων ἐπιστημόνων, τοῦθ’ ὅπερ οὐ μόνον εἶναι ἄδικον διὰ τὴν σπουδάζουσαν νεολαίαν ἀλλὰ καὶ ἀποθαρρυντικὸν διὰ τοὺς τὴν ἐπιστήμην θεραπεύοντας. Οὕτω ἡ διάταξις αὕτη παρὰ τὸ νομοσχέδιον, ἐνισχύει τὰ ἐγωϊστικὰ αἰσθήματα τῶν κ.κ. καθηγητῶν πρὸς βλάβην τῆς ἐπιστήμης. Ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος δέον νὰ μᾶς διδάξῃ ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ ὁρίσωμεν προθεσμίαν διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν. Θὰ παρακαλέσω ὅθεν νὰ ἐξαλειφθῇ ἡ παράγραφος αὑτὴ καὶ νὰ τεθῇ ὅτι, μέχρι συμπληρώσεως τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν θὰ διατηρηθῶσιν ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ οἱ καὶ σήμερον διδάσκοντες.

§254Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πάντως θὰ εἶναι προσωρινὴ ἡ διάταξις.

§255Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει ὅτι ἡ μεταβατικὴ διάταξις τοῦ ἄρθρου 11ου ὁρίζει τὰ ἑξῆς: ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους διεξαγωγὴ διαγωνισμῶν πρὸς πλήρωσιν ἐκτάκτων ἑδρῶν, πλειόνων τῶν τριῶν ἐν ἑκάστῃ σχολῇ. Ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς, ἡ Ἰατρικὴ Σχολή, εἰς ἥν θὰ περιορισθῇ ἔχει 18 ἕδρας ἐκτάκτων καθηγητῶν. Εἶναι δυνατὸν λοιπὸν αἱ ἕδραι αὗται νὰ πληρωθῶσιν ἀνὰ μία μέχρι τριῶν κατ’ ἔτος κατ’ ἀνώτατον ὅρον, οὕτω δὲ δυνατὸν ν’ ἀπαιτηθῶσι 18 ὅλα ἔτη κατ’ ἀνώτατον ὅρον καὶ κατ’ ἐλάχιστον ὅρον ἕξ ἔτη. Φαντασθῆτε λοιπὸν ἂν ἐπιτρέπεται τοιαύτη ἀναβολὴ καὶ ποῖον μαρασμὸν θὰ ἐπιφέρῃ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἡμῶν. Διὰ τοῦτο θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀφῃρεῖτο ἡ διάταξις αὕτη καὶ νὰ ὡρίζετο προθεσμία ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν πρὸς πλήρωσιν ὅλων τῶν ἑδρῶν τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν ἐν ἑκάστῃ σχολῇ πρὸς κανονικὴν λειτουργίαν τοῦ Πανεπιστημίου ἡμῶν, καὶ πρὸς ὄφελος τῆς ἐπιστήμης καθόλου.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 4,5, 6 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 7ον).

§257Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐκτὸς τῶν ἀπορριφθέντων.

§258Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Νὰ δοθῇ μία παράτασις διὰ τοὺς ἀσθενήσαντας. Εἶναι δίκαιον.

§259Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§260Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἐπὶ τοῦ 7ου, νὰ δεχθῆτε τὴν τροποποίησιν ἀντὶ Ἀπριλίου, Ἰουνίου.

§261Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὡσαύτως καὶ διὰ τοὺς ἐπιστράτους.

§262Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 8ον, 9ον, 10ον, 11ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 12ον).

§264Σ. ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ. Νὰ προσθέσητε καὶ τοὺς ἐκ τῆς Βορείου Ἠπείρου Φοιτητάς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὀλίγιστοι.

§265ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι δίκαιον.

§266Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τοὺς ἐκ Σερρῶν καὶ Κρήτης εἶναι τὸ ὅλον 7.

§267Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τῆς Βορείου Ἠπείρου τὸ δέχομαι.

§268Δ. ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ. Καὶ τοὺς ἐκ τοῦ Μοναστηρίου.

§269Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Νὰ παρατείνητε τὴν προθεσμίαν μέχρι τέλους Μαΐου.

§270Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ ἀποδέχομαι.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 12ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ 12ον ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις 10 βουλευτῶν ὅπως προταχθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 78 πρότασις νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΔΛΔʹ περὶ τοῦ ἐν Τήνῳ Ἱεροῦ Ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῶν 10 βουλευτῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§273ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ κύριε Πρόεδρε, ἐὰν συναινῇ καὶ ἡ Βουλὴ νὰ διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι μας μέχρι τῆς ἄλλης Δευτέρας, διότι δυστυχῶς αἱ ἐκθέσεις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τυπωθῶσιν τόσον ἐγκαίρως, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ συζητήσωμεν τὴν προσεχῆ Δευτέραν, ἀσθενεῖ δὲ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τοῦ ὁποίου νομοσχέδια εἶναι ἐκκρεμῆ. Ἐπανερχόμενοι τὴν μεταπροσεχῆ Δευτέραν νὰ ψηφίσωμεν αὐτὰ τὰ νομοσχέδια, τὸν Προϋπολογισμόν, τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ἀξιωματικῶν καί τινα ἄλλα.

§274Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ ἐξευρίσκετο τρόπος ὥστε νὰ ἐξακολουθήσωσιν αἱ ἐργασίαι καὶ νὰ μεταβῶμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἀνάγκην νὰ ἐπανέλθωμεν, διότι αὐτὸ εἶναι πολὺ δύσκολον διὰ τοὺς κ. κ. βουλευτὰς τοὺς ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν.

§275ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βέβαια, βέβαια.

§276ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω πρὸς τοὺς κ. κ. βουλευτὰς ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ὅτι πηγαίνουν καὶ ἔρχονται τόσον εὐκόλως, ὥστε νὰ μὴ δυσκολευθῇ ἡ ἐπάνοδός των. Ἐπανερχόμενοι δὲν θὰ παραμείνωμεν περισσότερον ἀπὸ μίαν ἑβδομάδα. Ἐξαιρουμένων τῶν ἤδη ἐκκρεμῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐψηφίσαμεν ἤδη εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ἀξιωματικῶν, δὲν πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ νέον τι νομοσχέδιον.

§277ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Λοιπὸν τὴν μεταπροσεχῆ Δευτέραν.

§278ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα τὴν μεταπροσεχῆ Δευτέραν.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀνακοινοῖ τὰ ἑξῆς: — Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου ΔΛΔʹ περὶ τοῦ ἐν Τήνῳ Ἱεροῦ Ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. — Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀφομοιώσεως τῶν παρὰ τῇ Γενικῇ Διοικήσει Κρήτης ὑπαλλήλων πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Παλαιοῦ Βασιλείου» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. — Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῆς Διευθύνσεως τοῦ Χημικοῦ ἐργαστηρίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. — Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ «Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ. — Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τῆς ἐν κεφαλαίῳ 48 ἄρθρῳ 6 τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀναγραφομένης πιστώσεως διὰ συνδρομὴν τοῦ Δημοσίου εἰς τὸν Πανελλήνιον Σύνδεσμον κατὰ τῆς φυματιώσεως ἀντὶ τῶν ἀναγραφομένων Δρ. 4,000 εἰς 15,000 καὶ εἰς τὸν Σύλλογον πρὸς περιστολὴν τῶν ἑλωδῶν νόσων ἀντὶ τῶν ἀναγραφομένων Δρ. 5,000 εἰς Δραχ. 15,000 ὡς καὶ περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως ἐν τῷ αὐτῷ κεφαλαίῳ καὶ ἄρθρῳ ἐκ Δραχ. δεκακισχιλίων (10,000) ὑπὲρ τοῦ ἐν Ἀθήναις Οἰκονομικοῦ Συσσιτίου» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. — Ἡ πρότασις νόμου «περὶ κανονισμοῦ τρόπου ἀφαιρέσεως ἀποβάρου καὶ περὶ ἀπαγορεύσεως πρὸς ἀφαίρεσιν τούτου κατ’ ἀποκοπὴν ἢ συμφωνίαν» παραπέμπεται εἰς ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν Βουλευτῶν κ.κ. Δ. Χατζηγιάννη, Σ. Θεοδωροπούλου, Ι. Φαρμάκη, Σ. Σπυρομήλιου, καὶ Σ. Τσακοπούλου. — Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Νάκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων ͵ΓΩΚΓʹ περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Πανεπιστημίων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Θεοδωρόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων ͵ΓΩΚΓʹ, ͵ΓΩΚΕʹ καὶ ͵ΓϠϚʹ περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Πανεπιστημίων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Γρανίτσας ὑποβάλλει προσθήκην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων». —Τὸ νομοσχέδιον «περὶ καταργήσεως τῶν εἰσφορῶν τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων διὰ τὰς δαπάνας τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς ἀστυνομίας καὶ μεταρρυθμίσεως τῶν νόμων περὶ δημοτικῆς φορολογίας» παραπέμπεται εἰς ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν κ. κ. Λ. Νάκου, Δ. Σωτηρίου, Κ. Γόντικα, Π. Πολυχρονιάδου, Θ. Κουτούπη, Σ. Τσακοπούλου, Ν. Πετσάλη, Ν. Ξηροῦ, Ν. Βελέντζα, Ν. Γαρδικιώτη, Δ. Χατζηγιάννη, Α. Κασσαβέτη, Π. Μερλοπούλου, Α. Μπασιᾶ, Κ. Σοκόλη, Λ. Κογεβίνα καὶ Κ. Ἀλαβάνου. — Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τηλεφωνικῶν ἐγκαταστάσεων καὶ καθορισμοῦ τηλεφωνικῶν τελῶν» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. — Ὁ Βουλευτὴς κ. Σ. Θεοδωρόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.» — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μιλτ. Νεγρεπόντης καὶ Α. Τ. Μπασιᾶς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων δενδροστοιχιῶν καὶ κήπων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Λαμπρινόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσαυξήσεων καὶ συντάξεως τῶν διδασκάλων τῶν νέων χωρῶν». Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως, μεθ’ ὅ, συναινέσει τῆς Βουλῆς, ὁ κ. Πρόεδρος ἔλυσε τὴν συνεδρίασιν ὥρᾳ 1.5′ π. μ.)