1914.11.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 59

τῆς 28ης Νοεμβρίου 1914.

(Παρασκευή, ὥρα 5.5′ μ. μ.)

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι: Ἡ σηροτροφικὴ ἑταιρεία παρακαλεῖ, ὅπως τῇ δοθῇ Κυβερνητικὴ ἐπιχορήγησις· Οἱ κάτοικοι Λιδωρικίου παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ κατηγορία κατὰ τοῦ ἐκεῖ γραμματέως τοῦ Εἰρηνοδικείου· Αἱ χῆραι Π. Ζερβίνη, Κοπάνου, Μιτερέλια, Κωνσταντινίδου καὶ Ἀλβέρτου, ἐκ Μιτυλήνης, παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀπολυθῶσιν οἱ ἀπαλλαγέντες Λέσβου· Οἱ κάτοικοι Καρπενησίου παρακαλοῦσιν, ὅπως ἡ κυνηγετικὴ αὐτῶν ἄδεια ἰσχύσῃ διὰ τρία ἔτη· Οἱ δικαστικοὶ κλητῆρες Λευκάδος ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου πρὸς προστασίαν τῶν δικαστικῶν κλητήρων· Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Τσιβάση παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ ἀποξηράνσεως τοῦ ἐκεῖ ἕλους· Ἡ Μαρία Ἀνδρεαδάκη καὶ ἡ Μαρία χήρα Γ. Τζώρτζη παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀποζημιωθῶσιν διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ δημοσίου κατάληψιν γηπέδου των πρὸς κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Ἀθηνῶν–Παλαιοῦ Φαλήρου· Οἱ Ἰωάννης Τραγανὸς καὶ Ἀθ. Σαμαρᾶς ἐκ Πολυγύρου παρακαλοῦσιν, ὅπως τοῖς δοθῶσιν αἱ 629,30 δραχμαὶ αἵτινες τοῖς ὀφείλονται· Ὁ λαὸς Κονίτσης διαμαρτύρεται ἐναντίον τοῦ ἐκεῖ ταμίου· Οἱ καπνεργάται Ἀθηνῶν–Πειραιῶς παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τοῦ Καπνεργοστασίου. Ἡ Βουλὴ εἶτα εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Α. Θανόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Κοινότητος Ἀνηλίου.

§2ΑΛ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ διαβιβασθῇ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος παρακαλεῖται νὰ λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν αὐτήν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποστέλλεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Γ. Φικιώρης ὅπως καταθέσῃ καὶ συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας αἴτησιν τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Γαϊτσῶν (τέως δήμου Ἀβίας) περὶ κατασκευῆς γεφύρας ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Ἀβούρου.

§4Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Καταθέτω, κ. Πρόεδρε, ἀναφορὰν τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Γαϊτσῶν, τέως δήμου Ἀβίας, περὶ κατασκευῆς γεφύρας ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Ἀβούρου. Ὑπῆρχεν ἄλλοτε ἡ γέφυρα, ἀλλὰ κατεστράφη συνεπείᾳ πλημμυρῶν πρὸ πενταετίας. Σημειώσατε, κ. Πρόεδρε, ὅτι δι’ αὐτῆς συγκοινωνοῦσιν ἓξ ἕως ἑπτὰ χωρία, τῶν ὁποίων ἕνεκα τῶν βροχῶν ἡ συγκοινωνία διακόπτεται πλέον τῆς ἑβδομάδος πολλάκις. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως διατάξῃ τὴν μελέτην τῆς ἐπισκευῆς τῆς γεφύρας ταύτης.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διατί κρατεῖται εἰσέτι εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ὁ κληρωτὸς Γεώργιος Μιχαὴλ Δημόπουλος τοῦ δήμου Αἰγιέων τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1913 βʹ ὅστις ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἰουνίου ὑπέβαλε τὰ σχετικὰ τῆς ἀπαλλαγῆς του ὡς ἔχων ἀδελφὸν ἀποθανόντα ἐν τῷ στρατῷ εἰς τὸ ἐνταῦθα 7ον πεζικὸν σύνταγμα.

§6ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐδόθη σχετικὴ διαταγὴ πρὸς τὸ 7ον πεζικὸν σύνταγμα.

§7Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Εὐχαριστῶ πολύ, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ ζητηθῇ λόγος περὶ τῶν γενομένων.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, κατὰ τίνα τρόπον σκέπτεται νὰ λύσῃ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ὡρολογίου τῆς ἐκκλησίας Δίβρης τοῦ δωρηθέντος ὑπὸ ὁμογενοῦς ἐν Ἀμερικῇ καὶ τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἀπὸ 5 μηνῶν εἰς τὸ τελωνεῖον Πατρῶν, διατρέχον τὸν κίνδυνον τῆς ἀχρηστίας ὡς ἐκ τῆς κακῆς συντηρήσεως.

§9Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ὁμογενὴς καταγόμενος ἐκ Δίβρης ἔστειλεν ἀπὸ 5 περίπου μηνῶν ἓν ὡρολόγιον ὡς δῶρον εἰς τὴν ἐκκλησίαν τῆς κοινότητος Δίβρης. Τὸ ὡρολόγιον μένει ἔκτοτε εἰς τὸ τελωνεῖον Πατρῶν κινδυνεῦον νὰ καταστραφῇ, διότι ὁ τελώνης ζητεῖ νὰ πληρωθῇ φόρος 5 δραχμ. κατ’ ὀκᾶν. Σημειωτέον ὅτι τὸ ὡρολόγιον ζυγίζει περὶ τὰς 80 ὀκάδας, συνεπῶς πρόκειται νὰ πληρωθῇ 400 δραχμῶν φόρος, ἐνῷ ἡ ὁλικὴ ἀξία τοῦ ὡρολογίου δὲν ὑπερβαίνει τὰς 80 δραχμάς. Νομίζω ὅτι καὶ ἡ Πολιτεία πρέπει νὰ φανῇ ἐπιεικής, ἀφοῦ πρόκειται περὶ δωρητοῦ καὶ δωροδόχος εἶναι ἡ ἐκκλησία.

§10Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θέλω λάβει μέριμναν τώρα, διότι μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς οὐδεμία πληροφορία ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Τσακόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἀλεξάνδρου Μπένου.

§12Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὅπως τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. Ὑπουργός. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς· Ὁ κ. Μπένος ἐγένετο πρόεδρος κοινότητος, ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς αὐτὸν κατὰ τὸν νόμον νὰ ἐξασκήσῃ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικολάβου. Λοιπὸν παρακαλῶ νὰ ληφθῇ μέτρον τι ὅπως δύναται νὰ ἐξασκῇ καὶ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικολάβου.

§13Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Σήμερον πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου καὶ δύνασθε νὰ ὑποβάλητε σχετικὴν τροπολογίαν.

§14Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὅτε ὑπῆρχεν ὁ δημοτικὸς νόμος, οἱ δήμαρχοι δὲν ἀπεκλείοντο τοῦ δικαιώματος τοῦ μετέρχεσθαι καὶ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου.

§15Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἀπεκλείοντο διὰ τοῦ νόμου τοῦ τελευταίου περὶ δικηγόρων.

§16Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἄλλο αὐτό. Περὶ τῶν δικηγόρων οὐδεὶς ἐγένετο λόγος ποτέ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ ἀπαγορευθῇ, διότι εἰς τὰς κοινοτικὰς περιφερείας δύο ἢ τρεῖς εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ καταφεύγωσιν εἰς τὰ δικαστήρια καὶ νὰ ὑποστηρίζωσι τὰ δίκαια τῶν πολιτῶν, κατ’ ἀνάγκην δὲ εἷς ἐξ αὐτῶν θὰ εἶναι ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος. Συμβαίνει δὲ καὶ τὸ ἑξῆς· εἰσαγγελεῖς τινες εἶπον ὅτι δὲν ἀπαγορεύεται νὰ μετέρχωνται τὸν δικολάβον. Κατὰ συνέπειαν εἴς τινας περιφερείας οἱ πρόεδροι τῶν κοινοτήτων μετέρχονται τὸν δικολάβον. Λοιπὸν ἢ πρέπει παντοῦ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος ἢ πρέπει εἰς πάντας νὰ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματος τοῦ δικολάβου. Φρονῶ ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου δέον νὰ λάβῃ πρόνοιαν, διότι ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη οὐ μόνον σκόπιμος δὲν εἶναι ἀλλὰ καὶ καταστρεπτική.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθ. Χρηστόπουλος ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ψήφισμα τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Κοκκόνι τῆς Κορίνθου, δι’ οὗ παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς, ἵνα μεριμνήσῃ περὶ διευθετήσεως τῶν χειμάρρων Πουλίτση καὶ Μουλιάκας, οἵτινες πλημμυροῦντες προκαλοῦσιν ἑκάστοτε μεγάλας ζημίας.

§18ΑΘ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν ψήφισμα τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου Κοκόνι τῆς Κορίνθου, διὰ τοῦ ὁποίου παρακαλεῖ τοῦτο νὰ ληφθῇ μέριμνα ὅπως διευθετηθῶσιν οἱ χείμαρροι Πουλίτση καὶ Μουλιάκα οἱ ὁποῖοι πλημμυροῦντες ἑκάστοτε ἐπιφέρουσι μεγάλας ζημίας. Θὰ παρακαλέσω νὰ συστηθῇ εἰς τὸν μηχανικὸν Κορινθίας νὰ μεταβῇ καὶ ἐξετάσῃ τὰ τῆς διευθετήσεως.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Γαργαλιάνων. Ὁ κ. Καντιάνης.

§21Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀναφέρεται πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι δὲ ὑπογεγραμμένη ὑπὸ πλείστων ὅσων κατοίκων τῆς κωμοπόλεως Γαργαλιάνων, οἵτινες διαμαρτύρονται διὰ τὴν κατάστασιν τῆς διοικήσεως αὐτῶν. Τὸ βέβαιον εἶναι, κύριε Πρόεδρε, ὅτι παρουσιάζονται εἰς τὰς κοινότητας πλεῖστα ὅσα καθ’ ἑκάστην ζητήματα, οἱ δὲ ταμίαι παρεμβάλλουσι δυσχερείας καὶ δὲν καταβάλλουσι χρήματα εἰς τοὺς προέδρους τῶν κοινοτήτων. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἡ ἀναφορὰ ὅπως διατάξῃ τὰ δέοντα, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, πρὸς ὃν νῦν ἀπευθύνομαι, νὰ διατάξῃ τὸν ταμίαν Τριφυλλίας νὰ παράσχῃ τὰ μέσα τῆς διοικήσεως τῆς κοινότητος, δεδομένου ὅτι ἡ κοινότης Γαργαλιάνων ἦτο ἐκ τῶν πρώτων δήμων μετὰ τὸν δῆμον Καλαμῶν. Ὁ δῆμος Πλαταμῶνος εἶχεν ἄλλοτε 140,000 δρ. περιουσίαν ἐκ τῶν ὁποίων αἱ 80,000 ἀνῆκον εἰς τὴν πόλιν τῶν Γαργαλιάνων. Λοιπὸν μία τοιαύτη κοινότης, ἡ ὁποία ἔχει τοιαύτην ἐγκατάστασιν καὶ ἱδρύματα, νὰ ἔχῃ τόσα παράπονα, δὲν εἶναι ἐποικοδομητικὸν τῆς διοικήσεως. Θὰ παρακαλέσω νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἵνα διαταχθῇ ὁ Νομάρχης Μεσσηνίας νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν διδακτόρων τῆς Νομικῆς. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐὰν καὶ πότε θὰ προκηρύξῃ διαγωνισμὸν διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν δευτεροβαθμίων καὶ τριτοβαθμίων δημοδιδασκάλων».

§23Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ προκήρυξις διαγωνισμοῦ εἶναι μέτρον διοικητικόν, τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ τὸ Ὑπουργεῖον μετὰ γνώμην τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, ἐφ’ ὅσον αἱ ἐκπαιδευτικαὶ ἀνάγκαι προκαλέσουσι τοῦτο. Ἐὰν μέχρι τοῦδε δὲν ἔλαβον τοιοῦτον μέτρον εἶναι ὅτι διὰ τοῦ νόμου 381 περὶ διδασκαλείων μετεβλήθησαν τὰ τῶν διαγωνισμῶν, ἀφέθη δὲ Β. Διάταγμα νὰ κανονίσῃ τὰ περὶ τούτου.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Χριστοδουλιᾶς «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἂν ἀνθυπασπισταὶ ἐκ τοῦ κεκυρωμένου πίνακος, παραλειφθέντες κατὰ τοὺς προβιβασμοὺς τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1913 καὶ μὴ συμπληρώσαντες ἑνὸς ἔτους ὑπηρεσίαν καὶ προβιβασθέντες εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ τὸν Μάρτιον τοῦ 1914, μὴ τυχόντες δὲ οὕτω ἐφάπαξ προβιβασμῶν τοῦ πολέμου, θέλουσιν ἤδη τύχει τοῦ ἐφάπαξ κατὰ τοὺς προσεχεῖς προβιβασμούς».

§25Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Πρόκειται περὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο ἐκ τοῦ κεκυρωμένου πίνακος, δὲν συμπεριελήφθησαν δὲ εἰς τοὺς προβιβασμοὺς τοῦ 1913, διότι δὲν εἶχον συμπληρώσει μονοετῆ ὑπηρεσίαν. Τί θὰ γίνῃ δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους;

§26ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς προείπω. Ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα θὰ ἴδωμεν. Καὶ εἰς τὸν κ. Σπυράκην ἔδωκα γνώμην, διὰ τὴν ὁποίαν διαμαρτύρεται ἡ ὑπηρεσία. Δὲν δυνάμεθα νὰ προλέγωμεν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος.

§28Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σοκόλης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τί ἐνηργήθη ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ τροφοδότου τῆς φρουρᾶς Κερκύρας Λ. Τόλη, ὑποβληθείσης διὰ τῆς Βουλῆς πρὸ καιροῦ».

§30ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀπαντήσω σήμερον.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἀλεξάκης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τίνα μέτρα ἔλαβε πρὸς καταδίωξιν τῶν φυγοδίκων Κουτρουμπῆ ἐν Λυρκείᾳ τοῦ Ἄργους, οἵτινες ἀπὸ πολλοῦ διασαλεύουσι τὴν δημοσίαν τάξιν».

§32Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Εἰς τὸν τόπον, τὸν ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ ἐρώτημά μου, ἔχει διασαλευθεῖ ἡ τάξις. Ὑπάρχουν δύο φυγόδικοι παραπεμφθέντες εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον διότι εἶχον ἀπαγάγει εὔπορον κόρην, ἥτις κατόπιν βασάνων ἠλευθερώθη. Ἤδη περιφέρονται ἀκαταδίωκτοι καὶ ἀπειλεῖται δευτέρα ἀπαγωγὴ τῆς κόρης, ἥτις εἶναι ὀρφανὴ καὶ κλεισμένη ἐντὸς τῆς οἰκίας της, πληρώνει δ’ ἡ οἰκογένειά της φύλακας. Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσι σύντονα μέτρα ἵνα ἀπελευθερωθῇ ὁ τόπος ἐκ τῶν κακοποιῶν στοιχείων.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Παππακωνσταντίνου «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν εἰς τὸ ἐπιεικὲς μέτρον τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 130167 τοῦ 1913 ἐγκυκλίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τῆς διαλαμβανούσης τοὺς ἀπαλλαγέντας καὶ διαθεσίμους τῶν κλάσεων 1903–1909, ἂν εἰς τὴν διάταξιν ταύτην ὑπάγονται οἱ διαθέσιμοι τῶν κλάσεων 1903–1909, ἐκεῖνοι οἵτινες κατὰ τὴν κλήρωσίν των ἦσαν διαθέσιμοι ἀλλ’ οἵτινες κατόπιν μετεφέρθησαν ἐκ τῆς διαθεσιμότητος ὡς κληθέντες πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν. Διότι δεδομένου ὅτι ὑπάρχει λόγος νὰ κριθῶσιν ἐπιεικῶς οἱ ἀπαλλαγέντες καὶ διαθέσιμοι τῶν εἰρημένων κλάσεων διὰ τοὺς ἐν τῇ ἐγκυκλίῳ λόγους, ὁ αὐτὸς λόγος ὑφίσταται καὶ διὰ τοὺς τῶν αὐτῶν κλάσεων διαθεσίμους, τοὺς κατόπιν κληθέντας πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν, διότι οὗτοι εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν μεταβάντες μετὰ τὴν κλήρωσιν οὔτε ἔλαβον οὔτε ἠδύναντο νὰ λάβωσι γνῶσιν τῆς μεταβολῆς, ἥτις ἐγένετο εἰς τὴν κατάταξίν των, καὶ ἐν καλῇ πίστει εὑρισκόμενοι, ἐπίστευον καὶ ἐνόμιζον ὅτι εἶναι διαθέσιμοι, ὅπως καὶ ἐκεῖνοι τῶν ὁποίων ἡ κατάταξις δὲν μετεβλήθη μετὰ τὴν κλήρωσιν».

§34ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὗτοι δὲν εἶναι διαθέσιμοι ἀφοῦ ἐκλήθησαν ὡς διετεῖς.

§35Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἀλλ’ ἔχω τοῦτο νὰ παρατηρήσω, ὅτι οἱ τακτικοὶ διαθέσιμοι οἱ μὴ κληθέντες πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν, ἐνόμιζον ὅτι δὲν εἶναι διαθέσιμοι. Ἀλλ’ αὐτὸς ὁ λόγος συντρέχει δι’ αὐτούς, διότι κατὰ τὴν δήλωσιν ὄντες διαθέσιμοι δὲν ἔλαβον γνῶσιν τῆς μεταβολῆς τῆς καταστάσεως, διότι μετὰ τὴν κλήρωσιν πολλοὶ μετέβησαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Συνεπῶς ἡ μεταβολὴ γενομένη μετὰ ταῦτα δὲν ἐκοινοποιήθη πρὸς αὐτούς. Καὶ εὑρίσκοντο ἐν καλῇ πίστει.

§36ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οἱ διαθέσιμοι τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος ἀπογραφῶν συνεπλήρωσαν τὴν διετίαν, κληθέντες εἰς τὸ στράτευμα κατόπιν ὑπουργικῆς διαταγῆς πρὸς κατάταξιν. Αὕτη διὰ τοὺς ἀπόντας ἐκ τῆς κατοικίας των ἐπεδόθη πρὸς τοὺς οἰκείους δημάρχους καὶ ἐτοιχοκολλήθη εἰς τὰς θύρας τῶν δημαρχείων κατὰ τὰ κεκανονισμένα. Κατὰ συνέπειαν δὲν δύναμαι νὰ θεωρήσω ὅτι, μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν ὅλων τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, οὗτοι εὑρίσκονται ἐν καλῇ πίστει.

§37Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἀλλ’ ἡ διαταγὴ ἡ κοινοποιηθεῖσα πρὸς τοὺς Δημάρχους δὲν μεταδίδεται εἰς τὸ κοινόν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σακκελλαριάδης «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν σκέπτηται νὰ διατάξῃ τὴν ἀπόλυσιν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν τοῦ πυροβολικοῦ κλάσεως 1910, ἀφοῦ οἱ συνάδελφοί των τοῦ πεζικοῦ ἀπελύθησαν. Ἐπίσης ἂν σκέπτηται, ὡς πρὸ ἡμερῶν ἀνεγνώρισεν, νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν ἐπιβληθέντων εἰς τοὺς πολίτας ἀπείρων προστίμων ὑπὸ τῶν ἐπιτροπῶν τῶν ἐπιτάξεων, διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ὁποίων ἐξεδόθησαν ἐντάλματα, ὧν ἀπειλεῖται ἡ ἐκτέλεσις, καὶ ὧν δέον νὰ διαταχθῇ ἡ ἀναστολή. Τὰ πρόστιμα ταῦτα κακῶς καὶ παρανόμως ἐν πολλοῖς ἐπεβλήθησαν».

§39ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ τοῦ πυροβολικοῦ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1910 καὶ 1911 ἀπελύθησαν κατόπιν τῆς ἀπὸ 19 τρέχοντος μηνὸς ὑπουργικῆς διαταγῆς, ἐκτὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐδήλωσαν ὅτι ἐπιθυμοῦσι νὰ παραμείνωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ συμφώνως πρὸς τὸν νόμον. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ἐρώτημα ἀπαντῶ ὅτι, διὰ τὰ πρόστιμα τῶν ἐπιτάξεων, συνεννοήθην μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἀνασταλῇ ἡ εἴσπραξις αὐτῶν μέχρις ὅτου εἰσαχθῇ σχέδιον νόμου ῥυθμίζον ἄλλως τὰ τῆς ἐπιβολῆς καὶ εἰσπράξεως τῶν προστίμων αὐτῶν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθ. Κ. Χριστόπουλος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν καὶ πότε θέλει εὐαρεστηθῆ νὰ εἰσηγηθῇ, ὡς ἔχει ἀπὸ πολλοῦ ὑποσχεθῆ νομοσχέδιον περὶ τῆς διανομῆς τῶν κτημάτων Καμαρίου τῆς Κορινθίας, καθ’ ὅσον, συνεπείᾳ τῆς γενομένης πρό τινων ἐτῶν καθιζήσεως τοῦ ἐδάφους ἐπῆλθε σύγχυσις τῶν ὁρίων τῶν κτημάτων τούτων».

§41Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ εἴπω εἰς ἀπάντησιν τίποτε ἄλλο εἰμὴ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. βουλευτὴν νὰ διέλθῃ τοῦ Ὑπουργείου, ἵνα συζητήσωμεν τὴν βάσιν.

§42ΑΘ. Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ εὐχαρίστως.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Α. Μπουρνιᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, πόσον ποσὸν χρημάτων καταβάλλεται κατ’ ἔτος πρὸς ἀποζημίωσιν διαφόρων ἰδιοκτητῶν ἀρχαιολογικῶν τόπων καὶ τῶν κτημάτων τῶν ὁποίων, μὴ ἀπαλλοτριωθέντων, δὲν ἐπετράπη ἡ ἀνέγερσις οἰκοδομῶν ἢ ἡ ἐπισκευὴ τοιούτων καὶ τίνες οἱ δικαιοῦχοι.

§44Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ὑποβληθῇ ἔγγραφος ἡ πληροφορία.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σπυρομήλιος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν διέταξε τὴν ἐπισκευὴν τῆς γεφύρας Κοντοδήμου τοῦ Σαρανταπόρου τοῦ δήμου Θεοδωρίας, ἥτις εἶναι τὸ μόνον μέσον ἐπικοινωνίας τῶν ὀρεινῶν δήμων μὲ τὴν Ἄρταν, καὶ διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁποίας τὸ Δημόσιον ἐδαπάνησε μέγα ποσόν».

§46Σ. ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ. Τὸ Δημόσιον ἐδαπάνησε πάρα πολλὰ διὰ νὰ ἐπισκευάσῃ τὴν γέφυραν αὐτὴν καὶ τὴν ὁδὸν ὁλόκληρον. Ἐὰν δὲν ἐπισκευασθῇ, ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ἐπέλθῃ μεγάλη ζημία, ἐνῷ ἤδη μὲ 2,000 δραχμὰς δύναται νὰ προληφθῇ αὕτη.

§47Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ δώσω τὰς δεούσας διαταγάς.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Χριστοδουλιᾶς «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἂν ἔλαβε γνῶσιν τῶν δυσχερειῶν, ἃς παρέχει εἰς τοὺς ἐμπόρους ἡ Ἑταιρεία τῶν Σιδηροδρόμων Πειραιῶς–Λαρίσσης, ἀρνουμένη νὰ παρέχῃ αὐτοῖς βαγόνια πρὸς μεταφορὰν τῶν ἐμπορευμάτων των καὶ τίνα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ κατ’ αὐτῆς».

§49Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας). Γνωρίζω ὄντως ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις βαγονίων ἐμπορευμάτων, ὅπερ προκαλεῖ ἑκάστοτε τὰς διαμαρτυρίας τῶν ἐμπορευομένων. Ἀτυχῶς διὰ τῆς πιστώσεως τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἡ Βουλή, δὲν ἠδυνήθημεν ν’ ἀποκτήσωμεν ἐπαρκῆ ἀριθμόν, διότι ἕνεκα τῆς καταστάσεως αἱ παραγγελίαι δὲν ἐξετελέσθησαν. Ἐν τούτοις ἡ ὑπηρεσία προσπαθεῖ νὰ ἐπαρκῇ διὰ τοῦ ὑπάρχοντος ὑλικοῦ.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τί ἐνήργησεν ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος τῆς κοινότητος Παγκρατίου τῶν Καλαβρύτων, δι’ οὗ ἐζητεῖτο παρὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἐκκοπήν, βοσκὴν καὶ ἐκχέρσωσιν τοῦ δάσους Κυνηγάρι καὶ τίνα πρὸς τοῦτο ἔκθεσιν ὑπέβαλεν ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν δασῶν κ. Ἐμμανουὴλ».

§51Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἡ ἀπάντησίς μου εἶναι ὅτι ἡ ἐκκοπή, βοσκὴ καὶ ἐκχέρσωσις τοῦ δάσους αὐτοῦ εἶναι ἀπηγορευμένη ἀπὸ τοῦ 1911.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σπυρομήλιος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ τίνα λόγον ὑπεβίβασε τὸ Τελωνεῖον Πάργας εἰς ὑποτελωνεῖον, ἀφοῦ ἡ Πάργα εἶναι τὸ ἐπίνειον δύο ἐπαρχιῶν τῆς τοῦ Μαργαριτίου καὶ Παραμυθιᾶς».

§53Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον παρίσταται ἀνάγκη νὰ προαχθῇ τὸ τελωνεῖον τοῦτο θὰ προαχθῇ.

§54Σ. ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ μὴ λαμβάνητε μόνον ὑπ’ ὄψιν τὰς συστάσεις τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ τὰς συστάσεις καὶ τὰς πληροφορίας τῶν ἀνθρώπων, οἵτινες γνωρίζουσι τὸν τόπον. Ἡ Πάργα εἶναι πόλις τριῶν χιλιάδων κατοίκων, εἶναι δὲ καὶ ἐπίνειον τῆς πόλεως τῶν Ἰωαννίνων. Μὲ μικρὰν παρέκτασιν τῆς ὁδοῦ, ἡ Πάργα θὰ καταστῇ τὸ δεύτερον κέντρον τῆς Ἠπείρου, ἂν θεωρήσωμεν ὡς πρῶτον τὴν Πρέβεζαν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπόν, κ. Ὑπουργέ, νὰ συστηθῇ ἐκεῖ τελωνεῖον αʹ τάξεως.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἂν σκέπτηται ν’ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν εἰσαχθησομένων εἰς τὴν σχολὴν τῶν Εὐελπίδων μαθητῶν.

§56ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ ἀπάντησίς μου εἶναι ἐντελῶς ἀρνητική.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξηντλήθη ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῶν ἐπερωτήσεων καὶ ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ εὐθύνης πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ἐξ ἀτυχήματος παθόντων ἐργατῶν ἢ ὑπαλλήλων». Ὡσαύτως ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κεντρικοῦ Ταμείου καὶ περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων αὐτοῦ». Ὡσαύτως ψηφίζεται τὸ σύνολον τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ὑδρεύσεως τῆς κωμοπόλεως Μελιγαλᾶ δι’ ἐκκλησιαστικῶν χρημάτων». Ὡσαύτως ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρ. 7 τοῦ νόμου 116 τῆς 30 Δεκεμβρίου 1913». Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης παραγράφου εἰς τὸν ὑπ’ ἀριθ. 396 νόμον». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχή).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀφομοιώσεως τῶν παρὰ τῇ Γεν. Διοικήσει Κρήτης ὑπαλλήλων πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Παλαιοῦ Βασιλείου». Ὁ κ. Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§60Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν πρόκειται, Κύριοι Βουλευταί, ν’ ἀντιταχθῶ κατ’ ἀρχὴν κατὰ τοῦ μέτρου τῆς ἀφομοιώσεως τῶν παρὰ τῇ Γεν. Διοικήσει Κρήτης ὑπηρετούντων ὑπαλλήλων πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηρεσίαν. Μέχρι τοῦδε ἐλήφθησαν μέτρα ἀφομοιώσεως ὑπαλλήλων ὑπηρετούντων παρὰ ταῖς Γεν. Διοικήσεσι. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν ἐν γένει καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ταχυδρομικὴν καὶ τηλεγραφικὴν ὑπηρεσίαν, μέτρα ἀφομοιώσεως εὐτυχῶς δὲν ἐλήφθησαν εἰσέτι καὶ ἂν ἤθελον προταθῆ ἤθελον τύχει ταῦτα μεγάλης καὶ ἐκτεταμένης συζητήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων ἔργων τῶν νέων χωρῶν, περὶ ταύτης δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε σήμερον, διότι δὲν εἶναι σχετικὴ ἡ συζήτησις πρὸς τὴν ὕλην τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπίσης δέ, τὸ σχέδιον νόμου περὶ γενικῶν διοικήσεων ἀποκρούει κατ’ ἀρχὴν τὴν ἀφομοίωσιν τῶν ὑπαλλήλων τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας τῶν ὑπηρετούντων παρὰ ταῖς Γενικαῖς Διοικήσεσιν. Ἀλλ’ οἱ ὑπάλληλοι οἱ ὑπηρετοῦντες παρὰ τῇ Γενικῇ Διοικήσει Κρήτης δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως νὰ ἐξομοιωθῶσιν ἐν τῷ μέτρῳ τῆς ἀφομοιώσεως πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ὑπηρετοῦντας παρὰ ταῖς Γεν. Διοικήσεσιν Ἠπείρου, Μακεδονίας καὶ νήσων τοῦ Αἰγαίου Πελάγους. Τοῦτο δὲ διότι, ὅτε ἐγένετο ἡ προσάρτησις τῶν χωρῶν, αἵτινες ὑπήγοντο εἰς τὰς λοιπὰς Γεν. Διοικήσεις, τὸ Κράτος εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην στρατολογίας ὑπαλλήλων προχείρως ἕνεκα τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ προσωπικοῦ τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν· κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι ὀρθόν, ἵνα οἱ ὑπάλληλοι, οἵτινες οὕτω προχείρως προσελήφθησαν καὶ εἶναι ἐλλιπεῖς εἰς προσόντα, δὲν εἶναι ὀρθὸν οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι νὰ ἐξομοιωθῶσι μετὰ μεγάλης εὐκολίας πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος. Προκειμένου ὅμως περὶ τῆς Κρήτης, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ χώρας, ἥτις ἦτο ἤδη αὐτόνομος καὶ ἥτις δὲν προσηρτήθη καταληφθεῖσα ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ προσηρτήθη οἰκείᾳ θελήσει καὶ δυνάμει τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ τῶν συνθηκῶν, εἶναι ὀρθόν, ἵνα οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἐν Κρήτῃ ὑπηρετοῦντες τύχωσιν ἰδιαιτέρας μερίμνης ὡς ὑπάλληλοι Κράτους συντεταγμένου. Ὥστε κατ’ ἀρχὴν δὲν ἀντίκειμαι πρὸς τὸ μέτρον τῆς ἀφομοιώσεως. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ὅμως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, νομίζω ὅτι εἶνε ὀρθὸν καὶ προσῆκον νὰ γίνωμαι εἰσηγητὴς παρατηρήσεως, ἥτις εἶναι ὀρθὸν νὰ κρατήσῃ ἐπὶ παντὸς μέτρου ἀφομοιώσεως τῶν ὑπαλλήλων τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Κύριοι· ἀπὸ μακροῦ χρόνου, ἰδιαίτατα δὲ ἀπὸ τετραετίας, κατεβλήθη ἐπιμέλεια περὶ τὴν κατάρτισιν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ περὶ τὴν αὐστηρότητα κατὰ τὸν τρόπον τῆς εἰσαγωγῆς αὐτῶν. Τὰ προσόντα τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ηὐξήθησαν, διαγωνισμοὶ ἐτάχθησαν καὶ μέτρα ἀσφαλείας τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἐλέγχου τῶν ὑπηρεσιῶν ἐψηφίσθησαν καὶ ἐτέθησαν ἐν ἰσχύϊ. Ἡ Βουλὴ δὲ παρέχουσα εἰς τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις προθύμως πᾶν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἤθελε συντελέσει εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ἐπεδίωξεν ἀκριβῶς ἵνα πᾶν κακόν, τὸ ὁποῖον περὶ τὴν ῥύθμισιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν ἀνέκαθεν εἶχε παρατηρηθῆ, καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἐπικράτησις εἶχε συμβάλει εἰς τὴν ἀταξίαν τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ Κράτει, πᾶν τοιοῦτο κακὸν ἐκριζωθῇ καὶ ἵνα μέτρα βελτιώσεως καὶ ἐμπεδώσεως μιᾶς νέας τάξεως ἐν τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ ἰσχύσωσι. Ἀκριβῶς δὲ ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἐψηφίσθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἐτέθησαν ἐν ἐφαρμογῇ, ἦσαν μέτρα ἐγγυώμενα τὴν ἐπικράτησιν ποιότητος ἐξαιρετικῆς ἐν ταῖς δημοσίαις ὑπηρεσίαις καὶ ἰδιαίτατα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῇ διοικητικῇ. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι βάσις εἰσαγωγῆς παντὸς ὑπαλλήλου ἐν τῇ διοικητικῇ ὑπηρεσίᾳ μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀκολούθου εἶναι τὸ δίπλωμα τῆς Νομικῆς Σχολῆς καὶ διαγωνισμός, ὅστις διὰ μὲν τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας ἀφίεται εἰς τὴν ἔκδοσιν Β. Διατάγματος, ὅπως καθορισθῇ, διὰ δὲ τοῦ Β. Διατάγματος τοῦ ἰσχύοντος ὡρίσθη τοιοῦτος· ὥστε κυριώτατα ἐστηρίχθη ἐπὶ γνώσεων καὶ προπαρασκευῆς εἰς τὰ εἰδικὰ θέματα τοῦ διοικητικοῦ δικαίου καὶ τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης, δηλ. τῆς πολιτειακῆς ἐπιστήμης, τῆς ὁποίας πρέπει νὰ εὐμοιρῶσιν ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι, οἱ καλούμενοι νὰ μετάσχωσι τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας. Τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ κρατοῦσα μέχρι τοῦδε κατάστασις. Σήμερον, προκειμένου περὶ μέτρων ἀφομοιωτικῶν φθάνομεν εἰς τὸ ἕτερον στάδιον, ὅτι ὑπάλληλοι, οἵτινες ὑπηρέτησαν ἐν ταῖς Γεν. Διοικήσεσι, καὶ οἵτινες προσελήφθησαν ἐπὶ τῇ βάσει ὄχι τῶν προσόντων, ὑφ’ ἃ στρατολογοῦνται οἱ ὑπάλληλοι ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Κράτει, μὴ προσεγγίζοντες κἂν εἰς τὰ προσόντα ταῦτα, οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι καλοῦνται ἵνα μετάσχωσι τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας ἐξομοιούμενοι κατὰ πάντα πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους, οἵτινες ἐφωδιασμένοι ὄντες διὰ τοιούτων προσόντων καὶ κατόπιν διαγωνισμοῦ καὶ πείρας κτηθείσης ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ ἐλευθέρου Κράτους εἰσήχθησαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ εὐδοκιμοῦσιν ἐν ταύτῃ. Καὶ ἐν παραδείγματι ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τοὺς πίνακας τοὺς κατατεθέντας ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, σχετιζομένους δὲ πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ὑπηρετοῦντας παρὰ τῇ Γεν. Διοικήσει Κρήτης. Παρατηρῶ ὅτι τὸ πλεῖστον τούτων εἰσὶν ὑπάλληλοι ἀριθμοῦντες ὑπηρεσίαν 5 ἢ 6 ἐτῶν, ἔχοντες δὲ προσόντα ἀπολυτήριον γʹ τάξεως τοῦ Γυμνασίου εἴτε δʹ τάξεως τοῦ Γυμνασίου. Τινές εἰσι φοιτηταὶ τῆς Νομικῆς, δὲν εἶναι δὲ παρὰ 4 ἢ 5 ἐν συνόλῳ διδάκτορες τῆς Νομικῆς. Οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι στεροῦνται ἐντελῶς πάσης πολιτειακῆς μορφώσεως καὶ ὡς μόνον προσὸν ἔχουσι τὴν πεῖραν, τὴν ὁποίαν ἐκτήσαντο ἐν τῇ διοικητικῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς Κρήτης, καὶ στεροῦνται τῆς γενικωτέρας μορφώσεως, τῆς διοικητικῆς καὶ πολιτειακῆς, τὴν ὁποίαν ἀξιοῖ ἡ νομοθεσία διὰ τὸν εἰσερχόμενον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἀλλὰ καὶ ἕτερον συμβαίνει ἐν προκειμένῳ. Ἐπειδὴ ἡ Κρήτη ἀπὸ τετραετίας λόγῳ τῆς ἰδιορρύθμου καταστάσεως ὑφ’ ἣν εὑρίσκετο δὲν εἶχεν ὁμαλὸν τὸν διοικητικὸν ὀργανισμόν, παρατηρῶ ἐν τοῖς πίναξι, τοὺς ὁποίους προσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι εὑρίσκονται ὑπηρετοῦντες αὐτόθι ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι ἐλήφθησαν, εἴτε ἐκ τῆς ἐκπαιδευτικῆς εἴτε ἐκ τῆς δικαστικῆς ὑπηρεσίας, ἐκ τῆς θέσεως δηλ. τῶν ὑπογραμματέων, ὥστε νὰ δύναται νὰ λεχθῇ, ὅτι μία ἑνιαία τοὐλάχιστον ὑπηρεσία ἔδωκεν εἰς αὐτοὺς τὴν ἀπαιτουμένην πεῖραν. Ταῦτα εἶνε πράγματα τὰ ὁποῖα εἶναι εὔκολον νὰ τακτοποιηθῶσι· τὸ σπουδαιότερον ὅμως εἶναι ὅτι οἱ ὑπάλληλοι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου θέλουσιν ἀφομοιωθῆ πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ἑλληνικῆς ὑπηρεσίας λαμβάνοντες βαθμοὺς καὶ μισθοὺς ἀντιστοίχους πρὸς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐκέκτηντο ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς Κρήτης. Ἐνῷ δὲ ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι γραμματεῖς βʹ τάξεως, λαμβάνοντας 190 δρ. μηνιαίως καὶ ἔχοντας ὑπηρεσίαν 5 ἢ 10 ἐτῶν, θὰ ἀφομοιωθῶσι πρὸς τὴν θέσιν γραμματέως βʹ καὶ αʹ τάξεως ὑπάλληλοι μὴ ἔχοντες οὐδ’ ἀπολυτήριον Γυμνασίου, ἀλλ’ ἔχοντες ἁπλῶς πενταετῆ ὑπηρεσίαν καὶ μέλλοντες νὰ λάβωσι βαθμὸν γραμματέως διότι τοιοῦτον εἶχον ἐν Κρήτῃ. Αἰσθάνομαι, Κύριοι, τὸ δυσχερὲς τοῦ πράγματος καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ὀδυνηρόν, ἄνθρωποι οἵτινες ἐκτήσαντο ἤδη πρὸ τῆς ἑνώσεως ὡρισμένην ὑπηρεσίαν, νὰ ὑποστῶσι μείωσιν δικαιωμάτων. Οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ἦσαν διωρισμένοι πρὸ τοῦ ἑνωτικοῦ καθεστῶτος· δὲν εἶναι ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν ὑπὸ τῶν Γεν. Διοικητῶν. Ὀλίγοι εἶναι αὐτοὶ 4 ἢ 5. Τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ἐκέκτηντο μίαν ὡρισμένην θέσιν καὶ ὡρισμένας ἀποδοχὰς θὰ ἦτο δυσχερὲς νὰ προικοίσωμεν μὲ θέσεις, αἵτινες θὰ ἀντιστοίχουν πρὸς τὰ πραγματικὰ αὐτῶν προσόντα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι τοὺς ἔχοντας θέσιν γραμματέως ἐν Κρήτῃ νὰ κατατάξωμεν ἐνταῦθα ὡς ἁπλοῦς γραφεῖς, διότι οὔτε ἀκόλουθοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διορισθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προσόντων αὐτῶν. Τοιοῦτον ὅμως μέτρον ἀντίκειται πρὸς τὸ φυσικὸν καὶ ἀνθρώπινον αἴσθημα διὰ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι προσέφεραν καὶ αὐτοὶ μεθ’ ὅλων τῶν ἄλλων ἀγωνιωδῶς ὅ,τι ἠδύναντο διὰ τὴν ἕνωσιν τῆς Κρήτης μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος. Ὅτε δ’ ἡ ἕνωσις αὕτη ἐπῆλθεν, ἵνα καταστήσῃ εὐτυχέστερον ὁλόκληρον τὸν πληθυσμόν, τὸ νὰ καταστῶσιν ἄτομά τινα δυστυχέστερα ἐν τῇ ἀτομικῇ αὐτῶν σταδιοδρομίᾳ, εἶναί τι σκληρόν. Ὑπάρχουσι λοιπὸν ποικίλα αἰσθήματα ἀντικρουόμενα, ἀλλ’ ὑπὲρ πᾶν ἄλλο αἴσθημα πρωτεύει τὸ συμφέρον τῆς Πολιτείας καὶ διὰ τοῦτο ἤθελον συστήσει ταύτην τὴν λύσιν, ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖ καὶ τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας καὶ τὸ συμφέρον τῶν ἀτόμων αὐτῶν. Ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα ἐν τῇ διοικητικῇ καὶ οἰκονομικῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀναμφισβητήτως καὶ ἡ μία ὑπηρεσία καὶ ἡ ἄλλη ἠναγκάσθησαν νὰ εἰσαγάγωσι πρόσωπα, καὶ θὰ ἀναγκασθῶσι νὰ εἰσαγάγωσι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν τὰ αὐτὰ προσόντα πρὸς τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα κανονικῶς θὰ ἐστρατολογοῦντο. Τί θὰ συμβῇ; Θὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ Κράτος ἔχον δυαδικὸν ὑπαλληλικὸν προσωπικόν, ἕνα κλάδον ὑπαλληλικοῦ προσωπικοῦ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, ἔχοντα ὅλα τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται ὑπὸ τῶν κειμένων νόμων, καὶ ἕτερον κλάδον ὑπαλληλικοῦ προσωπικοῦ τῆς Νέας Ἑλλάδος, μὴ ἔχοντα τὰ προσόντα ταῦτα; Ἀλλὰ γεννᾶται καὶ ἕτερον ἐρώτημα βαρύτερον καὶ δυσχερέστερον τούτου: Θὰ ἀποκλείσωμεν λοιπὸν ὅλους τοὺς ἐκ τῶν νέων χωρῶν τῆς συμμετοχῆς εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν καὶ τὰ δημόσια ὑπουργήματα; Ἂν ἀξιώσωμεν παρὰ τῶν κατοίκων τῶν νέων χωρῶν τὴν ἐφαρμογὴν ἐπ’ αὐτῶν τῶν περὶ προσόντων νόμων τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, βεβαίως δυσκόλως θὰ εὕρωμεν πολλοὺς τοὺς ἔχοντας δίπλωμα τῆς Νομικῆς, ὥστε νὰ προικοδοτήσωμεν ἐν ἴσῳ τινὶ μέτρῳ τὴν ὑπαλληλίαν δι’ εἰσαγωγῆς τῶν καταγομένων ἐκ τῶν νέων χωρῶν. Διὰ νὰ δώσωμεν ἐν μέτρῳ τινὶ δικαίῳ τὸ δικαίωμα τῆς συμμετοχῆς εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν καὶ εἰς τοὺς ἐκ τῶν νέων χωρῶν καταγομένους, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι μοιραίως νὰ ἁπλοποιήσωμεν τὰ προσόντα διὰ τούτους. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἔχωμεν ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι θὰ μειονεκτῶσιν. Ἀλλὰ καὶ ἕτερον ζήτημα γεννᾶται ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς νομικῆς ἐξυπηρετήσεως καὶ τῶν νέων χωρῶν ὑπῆρξε τοιαύτη, ὥστε μετὰ τὴν ἀποστράγγισιν τοῦ δικηγορικοῦ σώματος διὰ τῆς ἀθρόας εἰσαγωγῆς εἰς τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν μεγάλου ἀριθμοῦ δικηγόρων, δὲν θὰ εἶναι εὔκολον νὰ εὑρεθῇ τὸ ἐπαρκὲς προσωπικὸν κατ’ ἀριθμὸν καὶ κατὰ ποιότητα, ἵνα συγκροτήσῃ τὰ στελέχη τῆς δημοσίου ὑπηρεσίας. Ὑποθέτω δὲ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ δύναται νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι διὰ τὴν συγκρότησιν τῆς ἐφοριακῆς ὑπηρεσίας εὑρίσκεται ἐν ἐλλείψει προσωπικοῦ, διότι δὲν ὑπάρχει ἐκ τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν ὁ ἐπαρκὴς ἀριθμὸς τῶν δυναμένων νὰ διαγωνισθῶσι καὶ καταλάβωσι τὰς θέσεις τὰς ἐφοριακάς, ἐλλείψει διαθέσεως πρὸς τοῦτο τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα. Διὰ τοῦτο, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν μέτρον τι γενικόν, τὸ ὁποῖον διὰ πᾶσαν τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν εἶναι ἐπωφελές, ἰδιαίτατα δὲ θὰ εἶναι χρησιμώτατον διὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν τῶν ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν καταγομένων. Τὸ μέτρον δὲ τοῦτο θὰ ἦτο ἡ ὀργάνωσις ἐπὶ χρονικόν τι διάστημα σχολῆς δημοσίων ὑπαλλήλων διά τε τὴν διοικητικὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐκ περιτροπῆς οἱ ἀφομοιούμενοι νὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ ὑπηρετήσωσι, διότι εἰς τοὺς ἔχοντας πεῖραν τινὰ διοικητικήν, ἔχοντας δὲ καὶ τὰ προσόντα μορφώσεως, οἵα εἶναι ἡ γυμνασιακὴ παίδευσις, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παρασχεθῇ διὰ διδασκαλίας ὀκταμήνου ἢ ἐνιαυσίας, γινομένης ἐκ περιτροπῆς, στοιχειώδης πολιτειακὴ μόρφωσις καὶ στοιχειώδης διδασκαλία τῶν ἀρχῶν τοῦ Ἀστικοῦ Δικαίου, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε διοικητικὸς οὔτε οἰκονομικὸς ὑπάλληλος νὰ ὑπάρξῃ. Οὕτω δὲ μετὰ πάροδον 3 ἢ 4 ἐτῶν θὰ ἔχωμεν ὅλον τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς νῦν ἀφομοιοῦμεν πρὸς τὴν ἄλλην ὑπηρεσίαν, δυνάμενον νὰ παραβληθῇ πρὸς τὸ ἄλλο προσωπικόν, τὸ ὁποῖον κατηρτισμένον εἰσῆλθεν εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Λέγω δὲ ὅτι τὸ μέτρον θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ εἶναι γενναιότερον, διότι καὶ οἱ ὑπάρχοντες ὑπάλληλοι ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Κράτει καὶ αὐτοὶ ἔχουσιν ἀνάγκην συμπληρώσεως τῶν γνώσεων αὐτῶν περὶ τὰ θέματα τοῦ διοικητικοῦ δικαίου καὶ τὰ δημοσιονομικά, ὅπως ἔχουσιν ἀνάγκην παρακολουθήσεως ἑκάστοτε, ὡς γίνεται εἰς ὅλα τὰ εὐνομούμενα Κράτη, τῆς ἐργασίας αὑτῶν καὶ τῆς ἐπιστημονικῆς αὐτῶν ἀναπτύξεως καθόσον βαθμηδὸν καὶ μοιραίως ἡ καλὴ καὶ ἐπιμελὴς διοίκησις ἔπρεπε νὰ φθάσῃ εἰς τὰ ὑπαλληλικὰ συνέδρια, ἵνα γεννᾶται ἡ ἅμιλλα τῶν διοικητικῶν καὶ οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ὁ ζῆλος ζωπυροῦται περισσότερον. Ἀλλ’ ἀπὸ ταῦτα εἴμεθα ἀκόμη μακράν, ἐκεῖνο ὅμως τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη εἶναι ἡ παροχὴ ὁμοιομόρφου ἐκπαιδεύσεως σχετιζομένης πρὸς τὰ δημόσια αὐτοῦ ἔργα ὁλοκλήρου τοῦ προσωπικοῦ. Βεβαίως ὅμως, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν ἀνάγκην ἐπιτακτικὴν τῆς ἀφομοιώσεως μεγάλου ἀριθμοῦ ὑπαλλήλων ὑπηρετούντων ἐν ταῖς νέαις χώραις, διὰ τούτους τοὺς ὑπαλλήλους εἶναι ἐπιτακτικωτέρα ἡ ἀνάγκη ὡρισμένης διδασκαλίας οὐχὶ ὡς ὅρου κατατάξεως, ἀλλ’ ὡς ὅρου προαγωγῆς μετὰ τὴν κατάταξιν καὶ τὴν ἀφομοίωσιν αὐτῶν. Οὕτω θέτω τὸ ζήτημα, διότι ἐπαναλαμβάνω, ὡς εἶπον καὶ ἐν ἀρχῇ, νὰ μὴ θεωρῶ δίκαιον, προκειμένου εἰδικῶς περὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Κρήτης, νὰ ἐπέλθῃ εἰς αὐτοὺς στέρησις τοῦ βαθμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐκέκτηντο πρὸ τῆς ἑνώσεως, ὅπως θεωρῶ δίκαιον προκειμένου περὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν Γεν. Διοικήσεων Μακεδονίας, Ἠπείρου καὶ τῶν Νήσων τοῦ Αἰγαίου, οἵτινες ἐστρατολογοῦντο μετὰ τὴν στρατιωτικὴν κατάληψιν ἀνεξετάστως, διὰ τούτους νὰ ὑπάρξῃ ὁ ἔλεγχος καὶ ἡ ἀφομοίωσις νὰ μὴ νομοθετηθῇ ὡς δικαίωμα. Ἑτέραν παρατήρησιν ἔχω σχετικῶς πρὸς τὸ ἄρθρον 1, ὅτι ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ κρίνῃ περὶ τῶν ἀφομοιωτέων ὑπαλλήλων, δέον νὰ ὁρισθῇ διὰ νόμου· νὰ ὁρισθῶσιν οἱ κλάδοι τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἐξ ὧν θὰ συγκροτηθῇ ἡ Ἐπιτροπή. Τοῦτο εἶναι τὸ ὀρθότερον προκειμένου ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ παράσχῃ τὸ δικαίωμα ἀφομοιώσεως ὑπαλλήλων μὴ κεκτημένων τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα κατὰ τοὺς κειμένους νόμους ἀπαιτοῦνται. Μεθὸ (γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεών τινων τοῦ νόμου 271 «περὶ κανονισμοῦ χρονικῶν ὁρίων ἐργασίας εἰς ἐμπορικὰ καταστήματα καὶ πρατήρια». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοποθετήσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ, συμφώνως τοῖς κειμένοις νόμοις καὶ Β. Διατάγμασι, καὶ περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἀναθέσεως εἰς ἰδιώτας καθηκόντων δύο συγχρόνως ὀργανικῶν θέσεων». Ἄρθρον 1 (γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§62Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ.

§63ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἔχω μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ. Καλούμενοι οὗτοι ὑπὸ τὰ ὅπλα, ἐν περιπτώσει ἐπιστρατεύσεως ἢ μεγάλων ἢ μερικῶν γυμνασίων, νὰ δύνανται νὰ ὑπηρετῶσι καὶ εἰς τὸ Μετοχικὸν ταμεῖον, ἀφοῦ τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ μάχιμον ὑπηρεσίαν. Δὲν πρόκειται περὶ μονιμοποιήσεως αὐτῶν.

§64Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν εἰσηγεῖται ὁ κ. συνάδελφος, νομίζω ὅτι ἐξυπηρετεῖ καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Ναυτικοῦ, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ ἐν ἐνεργείᾳ νὰ παραμένῃ ὡς πρόεδρος. Ὀρθότερον εἶναι νὰ δίδηται ἡ θέσις εἰς ἕνα τῶν ἐφέδρων πλοιάρχων ἢ ἀντιπλοιάρχων, διότι εἶναι θέσις καθαρῶς γραφείου. Νομίζω ὅτι εἶναι πολὺ ὀρθὸν τοῦτο.

§65ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὸν αὐτό, διότι ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοί, ἐὰν δὲ σήμερον δὲν εἶναι ἀρκετοὶ ἀξιωματικοί, τοῦτο συμβαίνει διότι τὰ πλοῖα ὅλα εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ. Ἀλλ’ ἐν καιρῷ εἰρήνης τὰ πλοῖα δὲν θὰ εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ, καὶ ἑπομένως θὰ ἔχωμεν ἀρκετοὺς ἀξιωματικούς, ὥστε νὰ ἦναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀξιωματικὸς ἀνώτερος εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον. Προκειμένου ὅμως νὰ ψηφισθῇ καὶ λιμενικὸν νομοσχέδιον, τότε τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον θὰ διευθύνηται ὑπὸ ἀξιωματικοῦ τοῦ λιμενικοῦ σώματος, καὶ ἑπομένως θὰ περιττεύῃ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον (γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν). Γίνονται εἶτα δεκτὰ εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον ὡς καὶ ἐν συνόλῳ συζήτησιν τὰ νομοσχέδια: 1) «Περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου 305 τῆς 11 Ὀκτωβρίου 1914, περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ καὶ περὶ τῶν προβιβασμῶν αὐτῶν» καὶ 2) «Περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων δενδροστοιχιῶν καὶ κήπων». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διοικήσεως τοῦ ἐν Ζαγορᾷ Κασσαβετείου Παρθεναγωγείου καὶ διαχειρίσεως τῆς περιουσίας αὐτοῦ». Ἄρθρον 1–2 (ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτά). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§67Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας). Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ἔχω μίαν μικρὰν τροπολογίαν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται ἐπίσης δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4, 5 καὶ 6 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 1ου τοῦ ΓϠΝΓʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3953) νόμου τῆς 6 Δεκεμβρίου 1911 «περὶ ἀμοιβῆς τῶν ὡς ἀνθρακέων χρησιμοποιουμένων ἀνδρῶν τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου κτλ.» Ἐπίσης γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς ϛʹ παραγράφου τοῦ 4 ἄρθρου τοῦ ΧΝΘʹ νόμου «περὶ ναυτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας».

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ δαπάνης καὶ σχεδίου διὰ τὴν κατασκευὴν ἐν τῷ Ναυστάθμῳ ἀποθήκης γαιανθράκων». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσλήψεως εἰδικῶν ἀλλοδαπῶν διὰ τὴν ἐποπτείαν τῶν ἐν Ἀγγλίᾳ κατασκευαζομένων νέων σκαφῶν καὶ κυρώσεως συμφωνητικῶν». Ἐπίσης γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ ΔΟΗʹ νόμου περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ΧΝΘʹ νόμου περὶ ναυτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας καὶ κατὰ τὰς ἀσκήσεις».

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΓΥΠΗʹ (ὑπ’ ἀριθμ. 3488) νόμου τῆς 15 Δεκεμβρίου 1909 «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Β. Ναυστάθμου». (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–52). Ἄρθρον 53 (ἀναγινώσκεται).

§71ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν τινά, κύριε Πρόεδρε.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον). Ψηφίζεται εἶτα ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως καὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τοῦ Νόμου ΓΨΞΓʹ τῆς 10 Ἀπριλίου 1900 ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου ΓΥΝΒʹ τῆς 3 Δεκεμβρίου 1900 «περὶ μηχανικῶν τῶν Ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων».

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καθηκόντων τῶν νομαρχῶν καὶ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§74Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μίαν παρατήρησιν μόνον. Ὡς ἐξάγεται ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐκ τῶν διατάξεων αὐτοῦ, τὸ κύριον θέμα, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὸν νομοθέτην εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον καὶ ὑπὸ τῆς κειμένης νομοθεσίας προβλέπεται καὶ ἰσχύει. Διότι τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον καθιεροῖ τὴν θεμελιώδη ἀρχὴν τοῦ νομοθέτου, ὁρίζει ὅτι ὁ νομάρχης εἶναι ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἐν τῷ νομῷ. Τὴν τοιαύτην δικαιοδοσίαν τοῦ νομάρχου καθιέρωσε τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα τοῦ 1845, τὸ ὁποῖον ὁμολογουμένως διὰ τὴν τότε ἐποχήν, ὑπῆρξε Διάταγμα σοφώτατον, διότι καθιέρωσε τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ νομάρχου ἐν ὅλῃ τῇ εὐρύτητι, ἡ ὁποία ἔπρεπε. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξηγεῖ, ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι βαθμηδὸν ἡ δικαιοδοσία τοῦ νομάρχου ἐν τῇ πράξει ἐξέπεσε, καὶ ὅτι, ἐνῷ ὁ νομάρχης εἶναι ὁ καθωρισμένος ἐκ τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων ἐπόπτης ὅλων τῶν λειτουργιῶν τοῦ Κράτους ἐν τῷ Νομῷ αὐτοῦ, πλὴν τῶν στρατιωτικῶν, τῶν ναυτικῶν καὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν, βαθμηδὸν ἐξέπεσε μόνον εἰς ὄργανον τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν· τὸ νομοσχέδιον ἐντεῦθεν ψηφίζεται μόνον ἵνα ἀποκατασταθῇ τὸ κῦρος τῆς δικαιοδοσίας τοῦ νομάρχου, τὸ ὁποῖον ἐν τῇ πράξει ἐξέπεσεν. Ταύτην τὴν παρατήρησιν ἤθελον νὰ κάμω, ὅτι εἰσάγεται νόμος μόνον ἵνα ἀποκατασταθῇ πάλιν κῦρος ἀπολεσθέν, δύναμαι δὲ νὰ εἴπω ὅτι, ἂν μέχρι τοῦδε ἐξέπεσεν ἡ δικαιοδοσία τοῦ νομάρχου, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι, ἕνεκα τοῦ ἄνευ προσόντων διορισμοῦ τῶν νομαρχῶν, τοὐναντίον δὲ κατόπιν προσόντων διορισμοῦ τῶν ὑπαλλήλων τῶν λοιπῶν ὑπηρεσιῶν, ἔχομεν φθάσει εἰς τὸ κατάντημα ὅτι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν λοιπῶν ὑπηρεσιῶν ἐν τῷ νομῷ εὑρίσκονται ἐν περιωπῇ καὶ εἰς κῦρος ἀνώτερον ἐκείνου, εἰς τὸ ὁποῖον πραγματικῶς εὑρίσκεται ὁ νομάρχης. Κατὰ συνέπειαν τούτων τὸ κύριον καὶ μόνον μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου ὑπὲρ πάντα νόμον θέλει κατορθωθῇ ἵνα τὸ κῦρος τῆς νομαρχιακῆς δικαιοδοσίας παραμείνῃ ἀπαραμείωτον, τὸ μόνον μέσον θὰ εἶναι πάντοτε ἡ προσοχὴ τῶν Κυβερνήσεων, ἵνα ὁ διορισμὸς τῶν νομαρχῶν γίνηται μετ’ ἐπιμελείας καὶ αὐστηρᾶς ἐξακριβώσεως ὄχι τῶν τυπικῶν προσόντων ἀλλὰ τῶν οὐσιατικῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα δέον πᾶς ὁ καλούμενος ν’ ἀναλάβῃ τοιοῦτον ἀξίωμα νὰ εἶναι περιβεβλημένος. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ εἴπω· μόνον ποιοῦμαι παρατήρησιν χάριν τῆς ἱστορικῆς ἐξακριβώσεως τοῦ πράγματος, θέλων νὰ τονίσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι ἀναγκαζόμεθα σήμερον διὰ νόμου νὰ καθορίσωμεν ἀρχήν, ἡ ὁποία διέπει ἡμᾶς ἀπὸ πεντηκονταετίας συνεχῶς. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ δικαιώματα τοῦ νομάρχου ἀπέναντι τῶν ἀστυνομικῶν διευθυντῶν, νομίζω ὅτι ὀρθότατα τὸ νομοσχέδιον ἀποκαθιστᾷ τὴν σχέσιν τῆς ἀστυνομίας πρὸς τὸν Νομάρχην, διότι ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος κατέστησε τὸν ἀστυνομικὸν διευθυντὴν τελείως ἀνεξάρτητον, ἦτο παράχορδος. Ἀλλὰ νομίζω ἤδη ὅτι ἦτο ὀρθὸν καὶ ὀρθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνέγραψεν ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ὁ ἀστυνομικὸς διευθυντὴς εἰς ἕνα νομὸν νὰ θεωρῇ ἑαυτὸν ὑπέρτερον τοῦ Νομάρχου. Ἐπίσης νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν ὁ νομάρχης τῆς πρωτευούσης νὰ ἔχῃ τὰ αὐτὰ δικαιώματα πρὸς τὰ τοῦ νομάρχου Θεσσαλονίκης, διότι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ τίθεται ἐν μοίρᾳ ὑποδεεστέρᾳ ὁ νομάρχης τῆς πρωτευούσης τοῦ νομάρχου τῆς πρωτευούσης μὲν πόλεως τῆς Θεσσαλονίκης ἀλλὰ δευτερευούσης ἀπέναντι τῶν Ἀθηνῶν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ δικαιοσύνη περὶ τὴν ἐκτίμησιν ἑκατέρας τῶν ἀρχῶν ἀπαιτεῖ ἵνα ἡ πρωτεύουσα μὴ τεθῇ ἐν δευτέρᾳ μοίρᾳ.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 22 Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διευθυντῶν τῶν νομαρχιῶν». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§76ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς εἰσάγεται αὔξησις τῶν διευθυντῶν νομαρχιῶν. Τοῦτο εἶναι δικαιότατον. Ἀλλὰ δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον οἱ διευθυνταὶ τῶν νομαρχιῶν πρέπει νὰ σταματῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τμηματάρχου βʹ τάξεως. Δὲν βλέπω διατί καὶ οὗτοι νὰ μὴ δύνανται μετὰ πενταετῆ ὑπηρεσίαν, ὅταν ἀποκτήσωσι τὰ προσόντα προαγωγῆς, καθὸ ὑπάλληλοι καὶ αὐτοὶ ἐξαρτώμενοι ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ γίνωσι αʹ τάξεως. Ὁ μισθὸς εἶναι ὁ αὐτὸς ἡ διαφορὰ εἶναι διαφορὰ τάξεως.

§77ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλετε τροπολογίαν καὶ ὅταν κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν θὰ παρίσταται καὶ ὁ συνάδελφός μου ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν βλέπομεν.

§78ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Μάλιστα. Τὸ ἔχει ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ὅτι οἱ μισθοὶ εἶναι οἱ αὐτοί. Ἐπίσης ἔχω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, ὅτι ἐνῷ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν προκειμένου περὶ τῶν συμβούλων πρεσβειῶν ὀρθῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁρισθῶσιν ἐν τῷ νόμῳ αἱ πρεσβεῖαι, τὸ νομοσχέδιον τὸ παρὸν ὁρίζει τὰς νομαρχίας αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχωσι διευθυντήν. Νομίζω ὅτι καλὸν εἶναι νὰ μὴ ὁρισθῶσι, διότι ἐνδέχεται νὰ ὑπάρχωσι νομαρχίαι αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἀνάγκην διευθυντοῦ καὶ ἄλλαι τοὐναντίον. Διατί λοιπὸν νὰ ὁρισθῶσιν, ἀφοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἔγινε τοῦτο;

§79ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διότι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἔρχονται ἀπὸ τὰς διαφόρους πρεσβείας νὰ ζητῶσιν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§80ΑΘ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἀλλὰ νομίζετε ὅτι θὰ θέλῃ τις νὰ ὑπάγῃ ὡς διευθυντὴς νομαρχίας εἰς τὴν Ζάκυνθον ἢ εἰς τὴν Κεφαλληνίαν λόγου χάριν;

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον.

§82Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ἀναφέρεται ὁ λόγος τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Ὁ διευθυντὴς τῆς νομαρχίας θὰ εἶναι ὁ διευθυντὴς τοῦ γραφείου. Δι’ ὃν λόγον ἐθεωρήθη ἀναγκαία ἡ ἐπάνοδος τῶν διευθυντῶν τῶν νομαρχιῶν, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον δι’ ὅλας τὰς νομαρχίας. Σᾶς φέρω παράδειγμα τὸν νομὸν Λακωνίας, ὁ ὁποῖος ἔχει τεραστίαν ἐργασίαν, ἴσως ἂν ὄχι περισσοτέραν, ἴσην τοὐλάχιστον τινῶν νομαρχιῶν κανονιζομένην ἐδῶ. Νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐπεκταθῇ ἡ σύστασις καὶ ἐπὶ ἄλλων νομαρχιῶν, διότι ἂν ἡ ἀνάγκη αὕτη εἶναι ἐπιτακτική, νὰ ἔχωμεν τὸν βοηθὸν τοῦ νομάρχου μὲ βαθμὸν καὶ μισθὸν τμηματάρχου βʹ τάξεως καὶ νὰ διαχειρίζηται τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ γραφείου τῆς νομαρχίας, αὕτη πρέπει ν’ ἀναγνωρισθῇ καὶ διὰ τὰς ἄλλας νομαρχίας.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§84Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι μετὰ τὴν πρώτην παράγραφον ὡς συνέχειαν, τοῦ βʹ ἄρθρου, ἐγένετο παράλειψις μιᾶς τάξεως ὑπαλλήλων ἐχόντων ἀνώτερα προσόντα ἐκ τῶν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ προάγωνται εἰς διευθυντὰς νομαρχιῶν γραμματεῖς Αʹ τάξεως καὶ τοὺς ἔχοντας δίπλωμα νομικῆς. Κάποτε παρουσιάσθη εἰς τὴν ἑλληνικὴν ὑπηρεσίαν ἡ ἀνάγκη καὶ εἰδικὸς νόμος ἐπέτρεψε τὸν διορισμὸν δημολογιστῶν καὶ τοὺς ὁποίους ἐξίσωσεν πρὸς γραμματεῖς αʹ τάξεως τῆς ἱεραρχίας καὶ μὲ ἴσον βαθμόν, ἀπῄτησε δὲ καὶ δικηγορικὴν ὑπηρεσίαν πενταετῆ πλὴν τοῦ διπλώματος τῆς νομικῆς. Αὐτοὶ ἐλησμονήθησαν φαίνεται ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας, θὰ εἶναι εἷς ἢ δύο.

§85ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κάμετε τροπολογίαν.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει κ. Γκέκα, σχετικὴ τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Νάκου.

§87ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§89Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς προσὸν τῶν μελλόντων νὰ γίνωσι διευθυνταὶ φαίνεται ὅτι ὑπῆρξε τὸ δίπλωμα τῆς νομικῆς.

§90ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἰδίως τὸ νὰ ὑπηρέτησέ τις ὡς γραμματεὺς αʹ τάξεως. Ἰδίως αὐτό. Διότι θέλομεν νὰ προάγωμεν.

§91Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουσιν ἐν τούτοις γραμματεῖς νομαρχιῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ὑπηρετοῦσιν, προϋπηρέτησαν δὲ καὶ ὡς διευθυνταὶ νομαρχίας, χωρὶς νὰ ἔχωσι δίπλωμα Νομικῆς. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ληφθῇ πρόνοια;

§92ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διετυπώσατε τὴν τροπολογίαν σας. Ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 23. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§94Α. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἔχομεν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ οἱ μὲν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ οἱ δὲ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι διοικητικοὶ ὑπάλληλοι, διατί νὰ εἶναι ἄλλα προσόντα διὰ τοὺς μὲν καὶ ἄλλα διὰ τοὺς δέ. Γίνεται ἕνας ἀνταγωνισμὸς μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν καὶ δι’ αὐτὸ ζητεῖ ἕκαστος ὑπάλληλος νὰ ὑπάγῃ ἀπὸ τὸ ἓν Ὑπουργεῖον εἰς τὸ ἄλλο Ὑπουργεῖον. Θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ γίνῃ μία μελέτη γενική.

§95ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς ἀπάντησιν τῶν λεχθέντων τοῦ κ. Βουλευτοῦ δηλῶ ὅτι σήμερον ἢ αὔριον θὰ ὑποβάλλω σχέδιον νόμου περὶ βελτιώσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Ὥστε ἐντὸς τῆς αὔριον θὰ εἰσαγάγω τοιοῦτον νομοσχέδιον.

§96Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι, θὰ ζητήσω τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου λαμβάνων ἀφορμὴν διατυπώσω δύο ἢ τρεῖς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἔχω νὰ κάμω ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου διὰ νὰ μὴ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν εἰς τὰ καθέκαστα ἄρθρα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ 1ον ἄρθρον. Δημιουργεῖται διεύθυνσις μεταναστεύσεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁμολογῶ τὴν ἀνάγκην βεβαίως τῆς ὑπηρεσίας μεταναστεύσεως. Σήμερον ὅμως ὑπάρχει τμῆμα μεταναστεύσεως καὶ τοῦτο τὸ τμῆμα μένει σχεδὸν ἄνευ ἐργασίας, διότι οἱ ὀργανισμοὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς μεταναστεύσεως δὲν ἐγένοντο εἰσέτι· τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταναστεύσεως εὑρίσκεται ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, δὲν ἐδόθη δ’ εἰσέτι εὐκαιρία νὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ τμῆμα παραμένει μόνον ἐπιμελούμενον τῆς ἐφαρμογῆς διατάξεων περὶ στρατολογίας, τὰς ὁποίας ὁ στρατολογικὸς νόμος ἐπιβάλλει. Τώρα τὸ τμῆμα τοῦτο προβιβάζεται εἰς διεύθυνσιν. Θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ὑπάρχῃ ἓν τμῆμα μεταναστεύσεως τὸ ὁποῖον νὰ ὑπάγηται εἰς τὴν διεύθυνσιν τὴν δευτέραν ἢ τὴν τρίτην, πάντως ὅμως νὰ μὴ δημιουργηθῇ εἷς περιττὸς διευθυντής. Ἀντιθέτως θὰ ἦτο ὀρθότερον τὸ τμῆμα τῆς χωροφυλακῆς, τὸ ὁποῖον παραμένει ἀνεξάρτητον κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ καταργηθῇ, καὶ ὡς διευθυντὴς παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑπάρξῃ αὐτὸς ὁ ἀρχηγὸς τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπάρχει τμῆμα χωροφυλακῆς, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει ἰδιάζουσαν δικαιοδοσίαν ἀπέναντι τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς, διότι ἔχει τὴν πειθαρχικὴν διοίκησιν καὶ ἦτο ὀρθὸν νὰ ὑπάρχῃ τμῆμα διὰ τοῦ ὁποίου θὰ γίνεται ἡ εἰσήγησις τῶν πειθαρχικῶν μέτρων καὶ τῶν μεταθέσεων. Ἀλλ’ ἡ σχέσις τοῦ Ἀρχηγείου τῆς Χωροφυλακῆς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ἡ σχέσις τῆς ἐφαρμογῆς ἀστυνομικῶν διατάξεων, τῆς λήψεως μέτρων ἀσφαλείας. Νομίζω ὅτι ἐφόσον ἔχομεν ἀρχηγὸν συνταγματάρχην ἢ κατὰ τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον ὑποστράτηγον —καὶ ὀρθῶς, διότι θὰ διοικῇ 10 ἕως 12 χιλιάδας ἄνδρας— θὰ ἦτο ὀρθὸν ὁ Ἀρχηγὸς αὐτὸς νὰ ὑπάρξῃ Διευθυντὴς καὶ Εἰσηγητὴς ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Οὕτω νομίζω ὅτι θὰ ἀσφαλισθῇ ἡ ἀμεσωτέρα ἐπαφὴ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς, τὸ ὁποῖον ἀσκεῖ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς χωροφυλακῆς, ἥτις εἶναι ὑπηρεσία ἰδιόρρυθμος μετέχουσα τῶν δικαιοδοσιῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἐφόσον δ’ ἀσκεῖ κυριώτατα αὐτὴν τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία εἶναι ὀγκωδεστάτη, εἶναι καθαρῶς ὄργανον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὡς τοιοῦτον οὐχὶ κανονικῶς εὑρίσκεται ἐν ἐμμέσῳ ἐπαφῇ καὶ εἰς ἀπόστασιν προσίδουσαν εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς ἀνεξάρτητον θέσιν ἐν τῇ πολιτείᾳ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ἀνωμαλία αὕτη ἐγένετο χάριν ἐξοικονομήσεως δαπανῶν, θὰ ἦτο δὲ ὀρθότερον νὰ λείψῃ, καθισταμένου τοῦ Διευθυντοῦ ἰσοτίμου μὲ τοὺς λοιποὺς Διευθυντὰς καὶ εἰσηγουμένου ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ταῦτα ἐν σχέσει πρὸς τὸ 1ον ἄρθρον. Ἐν σχέσει πρὸς τὸ 3ον ἄρθρον ἔχω νὰ ποιήσωμαι παρατήρησίν τινα σχετιζομένην πρὸς τὴν ἐξουσίαν, ἡ ὁποία δίδεται πρὸς τοὺς Διευθυντάς. Διὰ τοὺς Διευθυντὰς τὸ 3ον ἄρθρον νομοθετεῖ διάφορα καθήκοντα. Μεταξὺ τῶν καθηκόντων τούτων τίθησι τὴν εἰσήγησιν ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τὴν πρόκλησιν ἐγκρίσεως τοῦ Ὑπουργοῦ (ἐν ἐδαφίῳ 3) περὶ λύσεως ἀμφιβόλων ζητημάτων τῆς ὁριζομένης διὰ τοῦ νόμου τούτου ἁρμοδιότητος αὐτοῦ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ὡς εἶναι διατετυπωμένον εἰσάγει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπολύτου σχεδὸν ἀνεξαρτησίας τοῦ Διευθυντοῦ, διότι ὁ Διευθυντὴς εἰς τὸν ὁποῖον παρέχεται τὸ δικαίωμα νὰ εἰσάγῃ τὴν λύσιν τῶν ἀμφιβόλων ζητημάτων καθίσταται αὐτὸς κριτής, ἂν ὑπάρχῃ ἀμφιβολία, συνεπῶς δὲ δύναται νὰ ἀποφεύγῃ πᾶσαν εἰσήγησιν.

§97ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον λέγει ὑποχρεοῦται νὰ εἰσηγῆται· δὲν πρέπει νὰ φαντασθῶμεν ὅτι θὰ καταστῇ τοιοῦτος χωρὶς νὰ ἀντιληφθῇ ὁ Ὑπουργός, χωρὶς νὰ ὑπέχῃ εὐθύνας.

§98Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κρατεῖ τὸ δικαίωμα νὰ δώσῃ διαταγὴν εἰς ἕκαστον Διευθυντὴν περὶ τῶν θεμάτων εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις. Πέραν τῶν θεμάτων αὐτῶν ἐπαφίεται εἰς τὸν Διευθυντήν, ὅπου ὑπάρχει ἀμφίβολος λύσις ζητημάτων, νὰ εἰσηγῆται εἰς τὸν Ὑπουργόν. Ἐνταῦθα ἀκριβῶς κεῖται ὁ κίνδυνος τῆς ἐλευθέρας δικαιοδοσίας τοῦ Διευθυντοῦ, ἔχοντος τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ αὐτός, ἂν πρέπῃ νὰ ἔχῃ ἀμφιβολίαν ἢ ὄχι καὶ νὰ λύῃ τὰ ζητήματα κατὰ τὴν γνώμην αὑτοῦ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι καινοφανές, διότι μέχρι τοῦδε εἴχομεν τὸν θεσμὸν καὶ τὴν πολιτειακὴν ἕξιν τῆς ἀπολύτου συγκεντρώσεως τῶν πάντων εἰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἀνομολογῶ ὅτι ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, ἀπὸ τῆς ὑπάρξεως τοῦ Κράτους, ἡ ἐνάσκησις τῶν πάντων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ κατέστησε πλέον τοὺς Ὑπουργοὺς ὑποδούλους, δεσμίους ὅλων τῶν μικροζητημάτων τῶν Ὑπουργείων, καὶ τοιουτοτρόπως ἐστέρησε τοὺς Ὑπουργοὺς τοῦ ἀναγκαίου χρόνου, ἵνα καὶ εἰς τὰ καθαρῶς Κυβερνητικὰ ἔργα τοῦ Ὑπουργείου ἀσχολῶνται καὶ νὰ δύνανται ἀπὸ περιωπῆς νὰ παρακολουθῶσι τὴν βελτίωσιν τῶν διαφόρων κλάδων. Τοῦτο ὑπῆρξε τὸ μέγα ἄτοπον τῆς ἀπολύτου συγκεντρώσεως τῶν πάντων εἰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἐκ τοῦ ὅτι αὐτὸ ἐγένετο ἐπιζήμιον πρᾶγμα εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν δὲν ἕπεται ὅτι πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἕτερον ἄτοπον τῆς παροχῆς καὶ τῆς ἀπολύτου δικαιοδοσίας εἰς τοὺς Διευθυντάς. Νομίζω ὅτι ἡ παροχὴ ἐλευθέρας δικαιοδοσίας εἰς τὸν Διευθυντὴν προσκρούει καὶ πρὸς τὰ κοινοβουλευτικὰ ἡμῶν ἤθη καὶ πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, καθόσον περὶ πάσης ἀποφάσεως ὑπουργικῆς τὴν εὐθύνην ἔχει ὁ Ὑπουργὸς ἀπέναντι τῆς Βουλῆς. Ἐφόσον δὲ διὰ τοῦ νόμου θέλομεν θεσπίσῃ ὅτι περὶ τῶν μὴ ἀμφιβάλων ζητημάτων ἀποφαίνεται ὁ Διευθυντής, τίς θὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τῆς Βουλῆς; Ὁ Ὑπουργὸς ἀπεκδύεται τῆς εὐθύνης διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ παρέχοντος εἰς τὸν Διευθυντὴν τὴν κρίσιν περὶ τῆς ἀμφιβολίας ἐπὶ ζητήματός τινος, ὁ δὲ Διευθυντὴς δὲν εἶναι ἐκ τῶν προσώπων ἐκείνων τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ ἡμέτερον πολίτευμα, ἄνευ τῆς συμπαρομαρτούσης εὐθύνης τοῦ Ὑπουργοῦ, δύνανται νὰ λογοδοτῶσιν ἀπέναντι τῆς Βουλῆς καὶ τῶν Δικαστηρίων. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἀντίθεσις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Τοῦτο ὀρθῶς κανονίζει ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ἁρμόδιος ν’ ἀποφαίνηται περὶ πάσης δαπάνης ὁρώσης τὸ δημόσιον. Ἀλλ’ ἐνῷ τοῦτο εἶναι ἀληθές, ἀφ’ ἑτέρου δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν διευθυντήν, ἐπὶ τῶν μὴ ἀμφιβόλων ζητημάτων, ἄνευ τῆς εἰσηγήσεως πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, ν’ ἀποφαίνηται αὐτός. Ἀλλ’ εἶναι δυνατόν, μὴ ἀμφίβολον ζήτημα, νὰ θίγῃ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ἢ τῶν κοινοτήτων ἢ καὶ τῶν ἰδιωτῶν, παμμέγιστα, διότι ταῦτα εὑρίσκονται εἰς συσχέτισίν τινα πρὸς τὰ δημόσια, οὕτω ὅμως ἡ ἐνάσκησις τῆς δικαιοδοσίας τοῦ διευθυντοῦ ἐμμέσως θὰ δημιουργῇ εἴσδυσιν εἰς ζητήματα τῆς δικαιοδοσίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Νομίζω ἐκ τῆς μικρᾶς πείρας, τὴν ὁποίαν ἔχω, περὶ τὴν ἐξάσκησιν τῆς ὑπουργικῆς ἐξουσίας, ὅτι ὀρθότερον θὰ εἶναι τὸ δικαίωμα τῆς ἀποφάσεως νὰ μείνῃ ἀπαραμείωτον εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Τὸ δικαίωμα τῆς προπαρασκευαστικῆς ἐργασίας νὰ παραμείνῃ εἰς τὸν διευθυντήν. Δὲν εἶναι ὀρθόν, ὡς σήμερον ἔχουσι τὰ πράγματα, ὁ κ. Ὑπουργὸς ν’ ἀσχολῆται εἰς τὴν ὑπογραφὴν πληθώρας σωρείας ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο ἢ προπαρασκευαστικὴ ἐργασία τῶν διαφόρων τμημάτων τοῦ Ὑπουργείου, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο ἢ ἔγγραφα ἀλληλογραφίας ὡς ἐπὶ τὸ πολύ. Ἡ τοιαύτη συσσώρευσις ὑπηρεσίας εἰς χεῖρας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ μοιραίως περιάγει τὸν κ. Ὑπουργὸν εἰς τὴν θέσιν νὰ ὑπογράφῃ σχεδὸν ἄνευ εἰσηγήσεως τὰ διάφορα ἔγγραφα. Ἀλλ’ ἂν τοῦτο τὸ ὁποῖον γίνεται σήμερον δὲν εἶναι ὀρθόν, δὲν εἶναι ὅμως ὀρθὸν οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς ν’ ἀφεθῇ ἐλεύθερος πάσης ἀσχολίας περὶ τὰ λοιπὰ θέματα, οὔτε νὰ δοθῇ εἰς τὸν διευθυντὴν δικαίωμα μεῖζον ἐκείνου τὸ ὁποῖον σήμερον ἔχει. Καὶ ἂν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἀπολυτρώσωμεν ἐκ τῆς σωρείας τῶν προπαρασκευαστικῶν ἐγγράφων καὶ ἀφήσωμεν εἰς αὐτὸν τὸ ἔργον τῆς ἀποφάσεως, τότε ἀκριβῶς θ’ ἀφήσωμεν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐκεῖνα τὰ ἔργα, ἅτινα καθιστῶσι τὴν εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑποκειμένην εἰς τὸν ἔλεγχον. Οὕτω διατηρουμένων τῶν πραγμάτων, καὶ περιλαμβανομένης τῆς διατάξεως, καθ’ ἣν ἄνευ τῆς διαταγῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὁ διευθυντὴς δὲν δύναται νὰ λύσῃ ὡρισμένα ζητήματα, θὰ εὑρισκόμεθα ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὰς κοινοβουλευτικὰς καὶ πολιτικὰς ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι διέπουσιν ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ συμφέρον πάσης ὑπηρεσίας. Λέγω δὲ πρὸς τὸ συμφέρον πάσης ὑπηρεσίας, διότι μὴ νομίζομεν ὅτι δημιουργοῦντες σήμερον διευθυντὰς ὑπηρεσιῶν, δημιουργοῦμεν ἀμέσως καὶ τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐντελῶς ἰσάξια πρὸς τὸν ὄγκον τοῦ ἀξιώματος καὶ τῆς δικαιοδοσίας τὴν ὁποίαν παρέχομεν πρὸς αὐτά. Εἰς πάντα τὰ Κράτη τὰ προοδευμένα λειτουργεῖ ὁ θεσμὸς τῶν διευθυντῶν. Διότι εἰς πάντα τὰ Κράτη τὰ καλῶς διοικούμενα κατενοήθη ἡ ἀρχὴ ὅτι δὲν πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μεταβάλληται εἰς γραφομηχανὴν ὑπογράφουσαν ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας καὶ μὴ ἔχουσαν τὸν χρόνον διαθέσιμον, ἵνα σκέπτηται ὡρίμως καὶ μελετᾷ τὰ ζητήματα, ἐφ’ ὧν ἀποφαίνεται. Διότι οὕτω ἐρρυθμίσθη ἡ ὑπηρεσία τῶν Ὑπουργείων καὶ ἐπεδιώχθη ἐκεῖ τοιαύτη διαίρεσις τῶν ἐργασιῶν ὥστε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ν’ ἀπομένωσιν τὰ κυβερνητικὰ ἔργα, καὶ ἐκ τῶν διοικητικῶν τὰ ἔχοντα σπουδαιοτάτην σημασίαν. Ἀλλ’ εἰς πάντα τὰ Κράτη τὰ δικαιώματα ταῦτα ἐδόθησαν εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν ὑπηρεσιῶν ἐν τοῖς Ὑπουργείοις, ἀφοῦ μετὰ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἱεραρχίας ἡ διοίκησις ἔφθασεν εἰς τὸ σχεδὸν τέλειον, ἀφοῦ ὁ ὑπάλληλος οὗτος ἐξήχθη εἰς βαθμὸν ὕπατον, ἡ δὲ γραφειοκρατία ὑπῆρξε σύστημα δογματικὸν καὶ καλῶς λειτουργοῦν, καὶ οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἀνώτατοι ὑπῆρξαν ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν πραγματικῶς ἄξιοι, ἵνα ἀντιμετωπίσωσι τὰ ἔργα καὶ τὴν δικαιοδοσίαν τῶν διευθυντῶν. Σήμερον ἔχομεν καλούς τινας ὑπαλλήλους, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ἡμᾶς, ὅτι ἡ μονιμότης τῶν ὑπαλλήλων μόλις ἀπὸ τετραετίας κατωρθώθη, καὶ ὅτι οἱ ὑπάλληλοι τῆς ἐπαρχιακῆς διοικήσεως πρότερον ἀναλόγως τῶν κυβερνητικῶν ἑκάστοτε μεταβολῶν μετεβάλλοντο, ὅτι προσόντα δὲν ὑπῆρχον, οὔτε περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων ἐδίδετο προσοχή, δὲν εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τοιούτους ὅρους, ἀπὸ τετραετίας λειτουργούσης τῆς μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων, ὑπὸ ὅρους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐγγυῶνται πάντοτε τὴν πλήρη προπαρασκευὴν τῶν ὑπαλλήλων, ὅταν εἰσάγωνται εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, οὔτε κατὰ τὴν περαιτέρω διεξαγωγὴν αὐτῆς, ὑπὸ ὅρους τοιούτους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νομίζωμεν ἐν πεποιθήσει ὅτι δημιουργοῦμεν διοίκησιν, διότι ἁπλῶς μεταβαπτίζωμεν τοὺς ὑπάρχοντας τμηματάρχας εἰς διευθυντάς. Ἐφ’ ὅσον δὲ οἱ τμηματάρχαι δὲν ἔχουσι κριθῇ ὅτι ἔφθασαν εἰς τοιοῦτον ὕψος, ὥστε ν’ ἀφεθῇ εἰς χεῖρας αὐτῶν μέρος τῆς ὑπουργικῆς ἐξουσίας, δὲν νομίζω ὅτι ἡ μεταβάπτισις αὐτῶν εἰς διευθυντὰς διὰ τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου δύναται νὰ προσδώσῃ εἰς αὐτοὺς πλὴν τοῦ μισθοῦ καὶ τοῦ βαθμοῦ καὶ τὸ κῦρος ἵνα ἀντιμετωπίσωσι τὴν μεγάλην εὐθύνην, τὴν ὁποίαν παρέχομεν εἰς αὐτούς. Ἀλλ’ ὀφείλομεν καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως ν’ ἀντιταχθῶμεν εἰς τὴν τοιαύτην λύσιν τοῦ ζητήματος. Εὑρισκόμεθα εἰς κατάστασιν μεταβατικὴν καὶ ἐπὶ τῆς τοιαύτης καταστάσεως ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν διήλθομεν βίον πολιτικόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ ἀντίληψις τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ ὑπῆρξεν ἀχαλίνωτος. Ὑπῆρξεν ἡ ἀντίληψις ὅτι ἡ θέλησις τοῦ Βουλευτοῦ ἦτο ὁ νόμος, καὶ ὅτι ὁ ὑπάλληλος δὲν εἶχε γνώμην ἐπὶ τῶν δημοσίων ὑποθέσεων, οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς πολλάκις. Ἐφθάσαμεν, κατόπιν τῶν νόμων περὶ μονιμοποιήσεως τοῦ προσωπικοῦ τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν εἰς ἀντίθετον σήμερον ἀντίληψιν. Οἱ ὑπάλληλοι οἱ δυναστευθέντες ὑπὸ τῶν πολιτικῶν προσώπων ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, μόλις ἔδηξαν τὸν χαλινὸν τῆς μονιμότητος, μετεβλήθησαν οὗτοι πολλάκις κατὰ μεγάλην κλίμακα εἰς δυνάστας οὐχὶ τῶν κ.κ. Βουλευτῶν, ἀλλὰ τῶν πολιτῶν. Διὰ τοὺς πολιτευομένους νομίζω ὅτι εὐτυχέστερον γεγονὸς καὶ περίστασις δὲν ὑπῆρξεν ἢ ἐκείνη καθ’ ἣν οἱ νόμοι περὶ μονιμότητος, καὶ τὸ σύνταγμα κατόπιν ἐσυνταγματοποίησαν τὴν ἀρχὴν τῆς μονιμότητος, ἀπήλλαξαν αὐτοὺς τῆς μερίμνης τῶν ὑποθέσεων τῶν συμπολιτῶν των κατὰ μέγιστον βαθμόν, λέγω δὲ κατὰ μέγιστον βαθμὸν διότι οὐχὶ ἐν τῷ συνόλῳ τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν ἀπηλλάγησαν οἱ πολιτευόμενοι, διότι ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ὁ θεσμὸς τῆς αὐτοδιοικήσεως ἐν Ἑλλάδι ἐν τῇ μεγαλυτέρᾳ του κλίμακι, καὶ ἐφ’ ὅσον οἱ νόμοι δὲν ἐγγυῶνται αὐτὴν καὶ ἐν τῇ διοικήσει τῶν νομαρχιῶν, θὰ παραμένῃ διὰ τοὺς κ.κ. Βουλευτὰς ἔδαφος ἐργασίας πρὸς τὸ συμφέρον τῶν συμπολιτῶν των, οἱ ὁποῖοι μὴ ἔχοντες τοπικὰς ἀρχὰς μὲ αὐτοδιοίκησιν ἀναγκάζονται ν’ ἀπευθύνωνται πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτῶν. Ἐφ’ ὅσον ἐπαναλαμβάνω, ὁ θεσμὸς τῆς αὐτοδιοικήσεως δὲν ἐλειτούργησεν εἰς οἷον βαθμὸν ἔπρεπε παρ’ ἡμῖν καὶ δὲν ἐξηλίχθη, διότι αἱ περιστάσεις αἱ ἀπὸ τετραετίας δὲν ἐπέτρεψαν τὴν ἔγκαιρον εἰσαγωγὴν τοιούτων μέτρων, —οὐδένα κακίζω διὰ τοῦτο—, ὁ κ. Βουλευτὴς παραμένει ἀκόμη ἐπί τι μέτρον δυστυχῶς ἀντιπρόσωπος τῶν ἀναγκῶν τῶν ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῆς αὐτοδιοικήσεως πηγαζουσῶν διὰ τοὺς πολίτας, ἀλλ’ ἀπομένει τοιοῦτος καὶ ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῆς πραγματικῆς ἀνατροφῆς τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου. Ὁ δημόσιος ὑπάλληλος εἰσήχθη ἐπὶ τῇ βάσει τυπικῆς καὶ προχείρου ἐπιτυχίας ἐν διαγωνισμῷ, δὲν ἔχει δὲ φυσικὰ τὴν προπαρασκευὴν ἐκείνην, ἥτις θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καταστήσῃ αὐτὸν ἱκανὸν πρὸς προστασίαν ὄχι τῶν δημοσίων συμφερόντων, ἀλλ’ οὔτε καὶ τῶν ἰδιωτικῶν τοιούτων. Ἐφ’ ὅσον δὲ ὁ δημόσιος ὑπάλληλος ὢν κατωχυρωμένος διὰ τῆς μονιμότητος, καὶ ἐστερημένος τῆς τοιαύτης ἀπαιτουμένης ἀντιλήψεως περὶ τῶν καθηκόντων του ὡς δημοσίου ὑπαλλήλου, δὲν φέρεται πρὸς πάντα πολίτην ἐκ τοῦ ἴσου καὶ δικαίως, ἀλλὰ ποιεῖται τὴν διάκρισιν τοῦ κοινωνικοῦ ἀξιώματος τῶν πολιτῶν καὶ ἐπιφυλάσσει εἰς ἑαυτὸν ἀντεκδίκησιν διὰ τὴν καταδυνάστευσιν, τὴν ὁποίαν ὑπέστη αὐτὸς ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, ἐφ’ ὅσον τοιαύτη ἦτο ἡ ἀντίληψις τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου ὀρθὸν ἦτο νὰ παραφυλάξωμεν ὑπὲρ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὸ δικαίωμα τῆς ἀποφάσεως, διότι ὁ κ. Ὑπουργός, ὢν ὁ ἀντιπρόσωπος ὄχι μόνον τῆς Πολιτείας, ἀλλὰ καὶ τῶν πολιτῶν, κατὰ συνέπειαν ὁ ἀντιπρόσωπος τῶν πολιτῶν ἐν τῇ Κυβερνήσει, ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ δώσῃ τὸ κῦρος καὶ τὴν γνώμην αὐτοῦ ἐπὶ πάσης λύσεως ζητημάτων ἀφορώντων τὰ ἀτομικὰ καὶ ἰδιωτικὰ συμφέροντα. Ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐφθάσαμεν εἰς τοιαύτην ἀντίληψιν τοῦ δημοσίου περιβάλλοντος, νομίζω ὅτι εἶναι πρόωρος ἡ παραχώρησις μέρους τοῦ δικαιώματος τοῦ ἀποφαίνεσθαι εἰς τοὺς διευθυντὰς τῶν ὑπηρεσιῶν. Καλλύτερον εἶναι ν’ ἀφήσωμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν πάσας τὰς προπαρασκευαστικὰς ἐργασίας ὡς καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀποφαίνεσθαι ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα προσπίπτουσιν εἰς τὴν ἀντίληψιν αὐτοῦ.

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μεθ’ ὅλας τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας, νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὡς διατυποῦται. Ἐάν, κύριοι, θέλωμεν ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν χειραφέτησιν καὶ τοῦ ὑπουργοῦ ἀπὸ τῶν κακῶν τῆς ὑλικῆς ἐργασίας, ἡ ὁποία ἀπορροφᾷ ὅλην του τὴν δραστηριότητα, καὶ νὰ τὸν ἀναγάγωμεν ἀκριβῶς εἰς ὄργανον μεριμνοῦν κυρίως περὶ τῶν Κυβερνητικῶν πραγμάτων, περὶ τῶν Διοικητικῶν πραγμάτων, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν τὴν διάταξιν, ὅπως διατυποῦται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι, ἢ μᾶλλον εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν ἀντίκειται εἰς τὸ Πολίτευμα ἡμῶν, οὔτε εἰς τὴν ἔννοιαν τὴν Κοινοβουλευτικήν. Ἀντίκειται βεβαίως εἰς τὰ καθιερωθέντα ἀπὸ μακροῦ χρόνου, ἀλλὰ τὰ ἐλαττώματα αὐτῶν μᾶς ἤγαγον ἀκριβῶς εἰς τὴν διόρθωσιν αὐτῶν. Ὁ ὑπουργὸς ἐξακολουθεῖ παραμένων ἐνώπιον τῆς Βουαὐτὸς ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ διευθυντοῦ. Μήπως σήμερον, κύριοι, ὁ ὑπουργὸς δὲν καλεῖται ἑκάστοτε νὰ δώσῃ λόγον; Καὶ ἂς μὴ ἀναφέρω τοὺς συναδέλφους μου τοὺς πολιτικούς. Ἂς ἀναφέρω τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, δι’ ὅλας ἐκείνας τὰς ἐνεργείας του, τὰς ὁποίας περιβάλλει διὰ τῆς ὑπογραφῆς του, καὶ τὰς ὁποίας συνηθέστατα μανθάνει τὸ πρῶτον ὅταν γίνωνται πρὸς αὐτὸν παρατηρήσεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Πότε ἐσκέφθη ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εἴπῃ· κύριοι, ἐγὼ δὲν εὐθύνομαι· αὐτὰ εἶναι ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὑπογράφονται ἄνευ μελέτης τινός, ὅπως τὸ γνωρίζετε πολὺ καλά, καὶ ἑπομένως ὅλη ἡ εὐθύνη πίπτει εἰς τὸν ὑπεύθυνον τμηματάρχην. Ὁ δὲ ὑπουργὸς τῶν πολιτικῶν ὑπουργείων θὰ εἶναι βεβαίως ὑπεύθυνος, ἐὰν μαθὼν τὴν λύσιν τὴν δοθεῖσαν δι’ ἀποφάσεως τοῦ διευθυντοῦ, ἤθελε μὴ τροποποιήσῃ αὐτήν, διότι γνωρίζετε καλῶς ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία διέπει τὰ τοῦ Διοικητικοῦ Δικαίου, ὑπάρχει ἡ ἱεραρχία, ἡ ὁποία δίδει τὸ δικαίωμα τῆς τροποποιήσεως τῶν πράξεων τῶν ὑποδεεστέρων ὀργάνων, ἐφ’ ὅσον ἐκ τούτων ἐθίχθησαν ἀτομικὰ δικαιώματα. Ὁ ὑπουργὸς λοιπὸν θὰ ἔχῃ τὸ μέσον νὰ διορθώσῃ τὸ κακῶς γενόμενον, ἀλλὰ καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἔχῃ τὸ μέσον νὰ ἔχῃ ὑπεύθυνόν της τὸν ὑπουργὸν διὰ τὰς πράξεις τοῦ διευθυντοῦ αὐτοῦ. Ἐὰν ὅμως δὲν θελήσητε νὰ δώσητε τὴν ἐξουσίαν αὐτὴν εἰς τὸν διευθυντήν, ἐὰν λόγου χάριν, προκειμένου περὶ ἀμφιβόλου ζητήματος, ἀναγομένου εἰς τὰ τῶν δήμων καὶ τῶν κοινοτήτων, δὲν ἀφήσητε εἰς τὸν διευθυντὴν νὰ δίδῃ τὰς λύσεις ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας ἔφθασε κατόπιν συνεννοήσεως μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ του, περὶ τῶν ὁποίων πιθανῶς ἐξεδόθησαν καὶ ἐγκύκλιοι τοῦ ὑπουργοῦ, ἐὰν δὲν θέλητε νὰ τὸν ἀφίσητε ἐπὶ τῶν ἀμφιβόλων ζητημάτων νὰ ὑπογράφῃ τὰ ἔγγραφα τὰ ἐξερχόμενα ὁ διευθυντής, ἀλλὰ θέλετε νὰ τὰ φέρητε πάλιν εἰς τὸν ὑπουργόν, τί ὑπουργὸν θὰ ἔχητε ἐνώπιόν σας, ἀπὸ τὸν ὁποῖον θὰ ἀξιώσητε, ὅπως ὀρθῶς εἶπεν ὁ προλαλήσας συνάδελφος, νὰ ἐπιβλέπῃ ἐκ περιωπῆς τὴν ὅλην διοίκησιν, νὰ μεριμνᾷ περὶ τῆς βελτιώσεως αὐτῆς καὶ περὶ τῆς εἰσηγήσεως τῶν μέτρων, διὰ τῶν ὁποίων ὄχι μόνον θὰ λειτουργῇ ἀκριβῶς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων, ἀλλὰ καὶ θὰ προάγηται; Μὴ λησμονῆτε, κύριοι, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ψηφίσεως τῶν ὀργανισμῶν τῶν ὑπουργείων μέχρι σήμερον, ἡ Ἑλλὰς ἐμεγάλωσεν ἐπαισθητῶς, καὶ ἑπομένως καὶ ὁ ὄγκος τῆς ἐργασίας τῶν ὑπουργείων ἐμεγάλωσεν. Ἠξεύρετε ὅτι τὰ ἔγγραφα τὰ ἐξερχόμενα ἀπὸ τῶν ὑπουργείων ἀριθμοῦνται ὄχι πλέον κατὰ δεκάδας χιλιάδων, ἀλλὰ κατὰ ἑκατοντάδας χιλιάδων. Πῶς θέλετε λοιπόν, ἐὰν δὲν καθιερώσωμεν τὴν ἀρχὴν ὅτι ὁ Ὑπουργὸς πρέπει νὰ μείνῃ διὰ τὰ σπουδαιότερα πράγματα, ὥστε νὰ μὴ ἀπορροφᾶται ἀπὸ τὴν ὑλικὴν καὶ ἐκνευριστικὴν αὐτὴν ἐργασίαν, πῶς θέλετε, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἔχητε ἀληθῆ διοίκησιν ὁποίαν τὴν ἀξιοῖτε! Ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς περὶ τῆς μορφώσεως καὶ περὶ τῆς διανοητικότητος τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἶμαι πρόθυμος ἐν μεγάλῳ μέτρῳ νὰ τὰ συμμερισθῶ. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ διάταξις ἡ εἰσαγομένη διὰ τοῦ νομοσχεδίου πρόκειται νὰ προσδώσῃ αὐτοτέλειάν τινα ἐπικίνδυνον εἰς τὸν δημόσιον ὑπάλληλον τοῦ Κράτους. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει τὸ βῆμα τοῦτο, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ ὑπουργικὴ εὐθύνη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὑπάρχει ἐν τῷ προσήκοντι μέτρῳ ἡ ἐπίδρασις τοῦ ἐλεγκτικοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς διὰ τὰς παρεκτροπὰς τῆς Διοικήσεως. Θὰ προσθέσω ὅμως, κύριοι, εἰλικρινῶς ὅτι προτιμῶ τὰς ἐνδεχομένας παρεκτροπὰς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἐν τῇ ἐνασκήσει τῆς ἐξουσίας των, παρεκτροπὰς εἰς τὰς ὁποίας θὰ φθάσωμεν ταχύτερον νὰ φέρωμεν διόρθωσιν παρὰ τὴν ἐπάνοδον εἰς τὸ σύστημα τῆς συγχύσεως τῶν ἐξουσιῶν.

§100Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν τὸ ἠξίωσεν οὐδεὶς αὐτό.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει κατ’ ἀνάγκην θὰ ἀνεχθῶμεν μαζὺ μὲ τὰ καλὰ τῆς αὐτοτελείας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, τὰ ὁποῖα ἐθέσπισαν οἱ νόμοι οἱ ψηφισθέντες ἀπὸ πενταετίας, θὰ ἀνεχθῶμεν καὶ τὰ κακά, τὰ ὁποῖα συμπαρομαρτοῦσιν εἰς αὐτά. Ἐγὼ εὑρέθην πολλάκις εἰς δυσφορίαν, προκειμένου περὶ ἐλέγχου πράξεως ὑπαλλήλων, νὰ εἴπω ὅτι βεβαίως δὲν εἶναι ἀνεκτὰ αὐτὰ τὰ ὁποῖα γίνονται, ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ φθάσωμεν ἀσφαλέστερον εἰς τὸ νὰ περιορίσωμεν αὐτὰ τὰ κακὰ διὰ τοῦ χρόνου μικροῦ ἢ μακροῦ, μᾶλλον μακροῦ ἢ μικροῦ, παρὰ νὰ θέλωμεν ν’ ἀποφύγωμεν τὰ κακὰ τοῦ συστήματος, νὰ χαλάσωμεν καὶ τὰ ἀγαθὰ διὰ νὰ ἐπανέλθωμεν, καὶ δὲν θέλομεν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ κακά, τὰ ὁποῖα ἐδοκιμάσαμεν ἐπὶ μακρὸν εἰς ἄλλους χρόνους, καὶ εἰς τὰ ὁποῖα ἀκριβῶς δὲν θέλομεν νὰ ἐπανέλθωμεν. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἡ διάταξις πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει, ἀφοῦ ἄλλως τε μένει εἰς τὸν ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα, ἐὰν ἤθελεν ἴδῃ, ὅτι ὡρισμένος διευθυντὴς στερεῖται τῆς ἱκανότητος καὶ τῶν ἄλλων προσόντων, ὅπως ἀποφαίνηται περὶ αὐτῶν τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα τῷ ἀφίνει τὸ προτεινόμενον νομοσχέδιον, νὰ ἀφαιρέσῃ δι’ εἰδικῆς πράξεώς του τὴν ἀνάθεσιν τῆς ἐξουσίας αὐτῆς. Σημειωτέον ἀκόμη ὅτι προεβλήθη μία ἄλλη ἔνστασις, ὅτι κατὰ τὸ παρ’ ἡμῖν πολίτευμα ὅλη ἡ διοικητικὴ ἐνέργεια πρέπει νὰ προέρχηται ἀπὸ τοῦ ὑπουργοῦ. Νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἀκριβές, οὔτε ἐκ τῆς κειμένης νομοθεσίας.

§102Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τί εἴπατε;

§104Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶπον διὰ τὰς ἀποφάσεις.

§105Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μήπως ἀπόφασιν δὲν ἐκδίδει ὁ Νομάρχης; Ἐκ τῆς ὑπαρχούσης νομοθεσίας δὲν ἕπεται ὅτι μόνον ὁ ὑπουργὸς λαμβάνει ἀποφάσεις ἐπὶ τῶν διοικητικῶν ἀντικειμένων, λαμβάνουσι καὶ χίλιοι δυὸ ἄλλοι. Ἀφοῦ λοιπὸν λαμβάνει ἀποφάσεις καὶ ὁ Νομάρχης, λαμβάνει καὶ ὁ διευθυντής. Θὰ προσθέσω καὶ ἓν ἄλλο, ὅτι μὲ τὸν συνάδελφον κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Νομαρχῶν νὰ ἐξετάσω ἐὰν δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προσθέσωμεν διάταξιν ἐπιβάλλουσαν εἰς τοὺς Νομάρχας καὶ ἐν γένει εἰς τοὺς διοικητικοὺς ὑπαλλήλους τὴν αὐτοτελῆ κρίσιν ἐπὶ τῶν ὑποθέσεων, αἱ ὁποῖαι προσάγονται ἐνώπιόν του. Ἐγώ, κύριοι, ἐὰν διηύθυνον πολιτικὸν Ὑπουργεῖον, θὰ ἤμην αὐστηρότατος πρὸς ἐκεῖνον τὸν Νομάρχην ἢ ἐκεῖνο τὸ ὑποδεέστερον ὄργανον, τὸ ὁποῖον θὰ μοῦ ἔλεγεν ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου ζητήματος, τί νὰ κάμω; Θὰ ἔφθανον δέ, ἐὰν εἶχον ἐξουσίαν, μετὰ δύο ἢ τρία καθ’ ὑποτροπὴν ἁμαρτήματα, νὰ τοῦ εἴπω: Ἄμε εἰς τὸ καλό, διότι, ἐὰν δὲν εἶσαι ἱκανὸς διὰ τὴν ἐργασίαν, ἀλλὰ πρέπει νὰ μὲ ἔχῃς ὡς τυφλοσύρτην, μοῦ εἶσαι περιττός. Ἀναμφισβητήτως πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τὸν Νομάρχην τὸ δικαίωμα, ὁσάκις ἔχει τοῦτο ἐκ τῶν κειμένων νόμων, νὰ ἀποφανθῇ, νὰ ἀποφαίνηται, καὶ νὰ ἀποφαίνηται ἀνενδοιάστως, διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχωμεν ἀκόμη καὶ ἐν τῇ στενωτέρᾳ ἐννοίᾳ, τὴν ἔννοιαν τῆς ἀποκεντρώσεως, τὴν ὁποίαν ὅλοι ἐπιδιώκομεν, ὅταν τὰ πάντα ἀνατίθενται εἰς τὸν ὑπουργὸν διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ, οὐχὶ μόνον τῆς προσφυγῆς ἐκ μέρους τοῦ πολίτου, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοῦ ὀργάνου τῆς διοικήσεως, τὸ ὁποῖον δὲν θέλει νὰ ἀναλάβῃ καμμίαν εὐθύνην, καὶ τὸ ὁποῖον νομίζει ὅτι πρέπει νὰ ἐρωτᾷ τὸν ὑπουργὸν τί πρέπει νὰ κάμῃ.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 1, 2, 3, 4 καὶ 5). Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται καὶ ψηφίζεται). Ὡσαύτως γίνονται δεκτὰ δι’ ἀναστάσεως τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ σύνολον εἰς αʹ συζήτησιν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομοσχέδιον περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τῶν Νέων Χωρῶν. Ἀναβάλλεται. Ἐπίσης ἀναβάλλεται καὶ τὸ περὶ φορολογίας τοῦ ζύθου. αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων ΓΩΚΓʹ, ΓΩΚΕʹ περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Πανεπιστημίων, ΓϠΞϚ καὶ 221 περὶ παρατάσεως τοῦ χρόνου ἐγγραφῆς κλπ. τῶν φοιτητῶν. Ὁ κ. Ἀλεξανδρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§108Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, κ. βουλευταί, ἔκαμε μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης τὴν νομοθετικὴν αὐτοῦ ἐμφάνισιν ὑπὸ τρεῖς μορφάς. Ὑπεβλήθη τὸ πρῶτον ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ διορισμοῦ ἐν τῇ ἀστυκλινικῇ δύο καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ἑνὸς τῆς χειρουργικῆς καὶ ἑνὸς τῆς παθολογίας. Κατὰ τὴν δευτέραν αὐτοῦ ἐμφάνισιν ἡ διάταξις αὕτη ἀπηλείφθη, κατὰ τὴν τρίτην αὐτοῦ ἐμφάνισιν χωρὶς νὰ προστεθῇ αὖθις ἡ διάταξις αὕτη, προσετέθησαν ἕτεραι, διὰ τῶν ὁποίων ἐκανονίσθη ἡ ἀποχώρησις τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἡ ἀντικατάστασις νομικοῦ συμβούλου αὐτοῦ καὶ ἄλλαι διατάξεις. Ἡ τρίτη αὕτη ἐμφάνισις ἐγένετο τὴν μεσημβρίαν τῆς σήμερον. Θὰ ἦτο ἀληθῶς εὐκταῖον, κύριοι βουλευταί, ἂν μεταξὺ τῶν μεταβολῶν τούτων καὶ τῆς συζητήσεως παρενεβάλλετο περισσότερος χρόνος, προκειμένου περὶ νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ ἀνώτατον ἐκπαιδευτικὸν ἡμῶν ἵδρυμα.

§109Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἄς ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§110Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καλὸν ὅμως εἶναι νὰ γνωρίζωσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι ὅτι αὔριον θὰ συζητηθῇ ὑφ’ ἣν μορφὴν παρουσιάσθη σήμερον. Γίνεται εἶτα δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀνοικοδομήσεως τοῦ ἐμπρησθέντος τμήματος τῆς πόλεως Σερρῶν καὶ ἀναβάλλεται ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Αὐγούστου ἔ. ἔ. Β. Διατάγματος, δι’ οὗ ἐνεκρίθησαν εἰδικοὶ προϋπολογισμοὶ τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ νεκροταφείου τῶν διαμαρτυρομένων εἰς τὸ Αον νεκροταφεῖον Ἀθηνῶν». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἐνοικιαστῶν τῶν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου καταληφθέντων ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Ἠπείρῳ κτημάτων». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον). Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 31 ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκποιήσεως τοῦ διδακτηρίου τοῦ Βαρβακείου Λυκείου καὶ ἀνεγέρσεως νέου». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον). Τὸ ἑπόμενον ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Ἰουλίου ἐ. ἔ. Νομοθετικοῦ Διατάγματος, περὶ ἐπεκτάσεως καὶ εἰς τὰς Νέας Χώρας τῆς ἰσχύος τοῦ ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι κρατοῦντος Νομισματικοῦ συστήματος κλπ.» (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 2 Αὐγούστου 1914 περὶ ἀναστολῆς καὶ περιορισμοῦ ὑποχρεώσεών τινων τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας πρὸς προστασίαν τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος» καὶ τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 6ης Σεπτεμβρίου 1914 «περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου εἰσφορᾶς ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1). Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται)

§112Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἡ τροπολογία, Κύριοι, τοῦ ἄρθρου 2 ἔχει σκοπὸν νὰ διευκολύνῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐφαρμόσῃ ἀρχήν, ἡ ὁποία ἀνταποκρίνεται εἰς κοινὴν ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς πολλάκις ἐκδηλωθεῖσαν, ὅπως ἀποκατασταθῶσιν εἰς ἀκέραιον τὰ πράγματα τὰ ἀφορῶντα τὴν διάθεσιν τῶν 15 ἐκείνων ἑκατομμυρίων σταφιδοκάρπου ξηροῦ καὶ τὴν ἰσοτιμίαν καὶ ἰσομοιρίαν ὅλων τῶν δυναμένων νὰ λάβωσι σταφιδόκαρπον ἀπὸ τὴν Προνομιοῦχον.

§113ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν γνωρίζομεν τὴν τροπολογίαν.

§114Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κάμνω τὴν ἀνάπτυξιν αὐτήν, καὶ ἂν δὲν ἀρκέσῃ, δύναται νὰ ἀναβληθῇ. Ὅταν συνεζητήθη ἡ σύμβασις, οἱ οἰνοπνευματοποιοί, ἐφ’ ὅσον γνωρίζω, ἀπετάθησαν εἰς τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτήν, καὶ εἶπον εἰς αὐτόν, ὅτι τρέχουν τὸν κίνδυνον νὰ κλείσουν τὰ καταστήματά των, γινόμενοι ὑπόδουλοι ἐμπορικοὶ τῆς Προνομιούχου, τότε δὲ ἐλήφθη μέριμνα, ὅπως τεθῇ διάταξις ὑποχρεοῦσα τὴν Προνομιοῦχον νὰ ἐκποιῇ, κατὰ τὸ ἄρθρον 12, 15.000.000 λίτρας σταφίδος διὰ δημοπρασίας, διὰ νὰ εἶναι ἕκαστος δεκτός. Εἶναι γνωστὸν πῶς κατεστρατηγήθη ἡ διάταξις αὐτὴ ἀμέσως ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, διότι οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ συμπηχθέντες τῇ ἐνεργείᾳ καὶ τῆς Προνομιούχου εἰς ἕνα συνεταιρισμόν, ἔκαμον σύμβασιν μετ’ αὐτῆς, ἡ ὁποία βεβαίως ἀντιπίπτει εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς συμβάσεως μεταξὺ Προνομιούχου καὶ Κράτους, διότι εἶπον, ὅτι ἡμεῖς θὰ παρουσιαζώμεθα εἰς τὸν πλειστηριασμόν, θὰ ἀγοράζωμεν τὸ ποσὸν τῶν 15,000,000, τὸ ὁποῖον θὰ φθάσῃ δὲν ἐξεύρω μέχρι ποίου σημείου, ἀναλόγως τῶν συναγωνιστῶν, ἂν ὑποθέσωμεν 90 δρ., ἀλλὰ τὰς 30 δρ. θὰ μᾶς τὰς ἐπιστρέφῃς σὺ ἡ Προνομιοῦχος. Ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Προνομιούχου καὶ διὰ τῶν μελῶν τῆς καὶ διὰ τοῦ Β. Ἐπιτρόπου καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, ὅτι ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι ὁ ὅρος οὗτος εἶναι ἀθέμιτος, ὅτι ἀντίκειται εἰς τὴν σύμβασιν, ὅτι ἀντίκειται εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις περὶ ἐλευθερίας ἐν τῷ συναγωνισμῷ καὶ ὅτι ὤφειλεν εἰς τὸ μέλλον νὰ μὴ συμμορφωθῇ πρὸς τοὺς συμβληθέντας οἰνοπνευματοποιοὺς ἐπὶ τῇ βάσει ὅτι ὁ ὅρος εἶναι ἰσχυρός, ἀλλ’ ὅτι εἶναι ἀνίσχυρος, καὶ νὰ ἐκθέσῃ εἰς πλειστηριασμὸν τὰ 15 αὐτὰ ἑκατομμύρια, διὰ νὰ δύναται ὁ καθεὶς νὰ προσέλθῃ νὰ τὰ ἀγοράσῃ. Σήμερον ὅμως παρουσιάζεται ἡ ἑξῆς περίστασις· διπλασιασθέντος τοῦ ἐδάφους τῆς καταναλώσεως, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκτεθῶσιν εἰς πλειστηριασμὸν περισσότερα ἑκατομμύρια· αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνάψωμεν σύμβασιν τροποποιητικὴν μετὰ τῆς Προνομιούχου καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀντὶ τῶν 15,000,000 νὰ ἐκθέτῃ εἰς πλειστηριασμὸν περισσότερα, ὥστε νὰ προσέρχηται πᾶς τις, εἴτε μικρὸς εἴτε μέγας, εἴτε ἀνίσχυρος εἴτε ἰσχυρός, καὶ νὰ ἀγοράζῃ, καὶ διὰ τοῦτο ὑποβάλλομεν τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ συνάψωμεν μετὰ τῆς Προνομιούχου σύμβασιν, ὥστε νὰ ἐκθέτῃ εἰς πλειστηριασμὸν ὄχι ποσὸν 15,000,000, ἀλλὰ 25 καὶ 30 ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν.

§115Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἄνευ ἄλλου ἀντισηκώματος.

§116Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄνευ.

§117Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἐγὼ θὰ ἤθελον καλύτερον νὰ ἐκάμνομεν σύμβασιν.

§118Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς τὸ παρὸν τοῦτο χρησιμεύει διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, ὅτι καθ’ ὃν τρόπον περιεπλάκη τὸ κράτος μετὰ τῆς Προνομιούχου καταντᾷ, ὥστε ἡ Προνομιοῦχος νὰ ἀποβλέπῃ πρὸς τὰ ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα τῆς δίδει τὸ Κράτος εἰς ὀφειλόμενα δῆθεν εἰς αὐτήν, ὁσάκις δὲ πρόκειται περὶ ὠφελημάτων, τὰ ὁποῖα ἐκείνη πρέπει νὰ παράσχῃ εἰς τὸ Κράτος, δυστροπεῖ. Ἐπειδὴ λοιπὸν εἶναι δυνατόν, μολονότι δὲν πιστεύω, νὰ ἐκδηλωθῶσι τάσεις ἀντίθετοι εἰς τὸ ζήτημα θέλομεν νὰ δείξωμεν ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶνε διαγεγραμμένη, ὅτι δὲν ἐννοοῦμεν νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν Προνομιοῦχον νὰ ἔχῃ εὐνοουμένους καὶ ὅτι θέλομεν τὸ ποσὸν νὰ αὐξηθῇ, ἀλλ’ ἐξ ἴσου διανεμόμενον εἰς ὅλους. Ἰδοὺ πῶς ἔχει ἡ τροπολογία (ἀναγινώσκει). «Ἐπιτρέπεται ἵνα διὰ συμβάσεως συνομολογηθησομένης μετὰ τῶν Ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ.τ.λ.π.». Καὶ σήμερον ἔτσι γίνεται· τὰ 15 ὁρίζει τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τόσον minimum.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι...

§120Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Κατόπιν τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θὰ παρακαλέσω νὰ ἀναβληθῇ διὰ νὰ λάβωμεν γνῶσιν.

§121Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Κατὰ ποῖον τρόπον παρεκάμψατε τὴν καταδολίευσιν;

§122Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδηλώσαμεν ῥητῶς ὅτι...

§123Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὸ ἐδηλώσατε σεῖς, τὰ δικαστήρια ὅμως δὲν τὸ λέγουν αὐτό.

§124Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλο ζήτημα. Πρόκειται νὰ γίνῃ νέα σύμβασις εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἀπαγορεύεται αὐτὴ ἡ καταδολίευσις, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν οὔτε διὰ τὸ ἐφετεινὸν ἔτος νὰ γίνῃ, καὶ οἱ ἴδιοι οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ ἠναγκάσθησαν νὰ ὑποχωρήσωσι· δὲν ἠθέλησαν νὰ τὸ εἴπουν, ἀλλὰ κατέθεσαν διὰ νὰ λάβουν μέρος εἰς τὸν συναγωνισμὸν μὲ 75 δρ.

§125ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ ζητεῖται ἡ ἀναβολὴ ἂς ἀναβληθῇ, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω, Κύριε Πρόεδρε, καὶ νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ τί κάνῃ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐμφάνισιν τῶν πορισμάτων της;

§126Κ. ΖΑΒΙΤΣΑΝΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ κατηρτίσθη νομίμως, προέβη εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας της ἐκλέξασα Πρόεδρον τὸν κ. Εὐταξίαν καὶ εἰσηγητὴν τὸν κ. Κροκιδᾶν. Ὁ προεδρεύσας εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐκείνην ἠμέλησε νὰ στείλῃ προσκλήσεις καὶ οὕτω ἐπί τι διάστημα δὲν συνῆλθεν ἡ Ἐπιτροπή. Ὁ κ. εἰσηγητὴς ὅμως ἠσχολήθη εἰς τὸ ζήτημα καὶ ἔκαμε καὶ πρώτην καὶ δευτέραν εἰσήγησιν. Τελευταίως ἔκαμον ἐγὼ προσκλήσεις ἐπανειλημμένως, ἔγειναν καί τινες συνεδριάσεις, σήμερον δὲ εἶχεν ὁρισθῆ συνεδρίασις διὰ τὰς 3 ἀλλὰ συνῆλθεν ὀλίγοι. Ἡ οὐσία εἶνε ἡ ἑξῆς, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐνέτεινε μὲν τὰς ἐργασίας της, δὲν ἀνέπτυξεν ὅμως καὶ πᾶσαν αὐτῆς τῆς δραστηριότητα, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ δείξῃ εἰς τὸ ἑξῆς.

§127ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θέλετε νὰ εἴπωμεν ὅτι καὶ ὀλιγώτεροι ἂν συνέρχωνται ὑπάρχει ἀπαρτία;

§128Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Αὐτὸ γίνεται. Ἡ ἔκθεσις ὅμως δὲν εἰμπορεῖ νὰ ἔλθῃ πρὸ τῶν διακοπῶν, διότι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν νὰ λύσωμεν μόνον τὸ ζήτημα τῆς ἑνιαίας, ἀλλὰ τὸ ὅλον ζήτημα, τοῦ ὁποίου ἡ λύσις εἶνε πολυσχιδής.

§129ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μᾶς φέρητε τὰ συμπεράσματα μέχρι τοῦ προσεχοῦς Σαββάτου; Θὰ ἤθελον πρὶν χωρίσωμεν νὰ ἔχωμεν τὰ πορίσματα, ὥστε νὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ τὰ μελετήσωμεν καὶ τὰ ἐμφανίσωμεν μόλις ἐπανέλθῃ ἡ Βουλή.

§130Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Περὶ τῆς ἑνιαίας μάλιστα, ἀλλὰ διὰ τὸ ὅλον ζήτημα τῆς λύσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος δὲν εἶνε δυνατόν, διότι παρουσιάζονται τὰ ἑξῆς συστήματα. Τὸ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον, τὸ νὰ δεχθῶμεν τὴν ἐκρίζωσιν, ὅπως τὴν ἐννοεῖ ὁ κ. Πολυχρονιάδης, εἶνε τὸ σύστημα τοῦ κ. Γούναρη. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι εἶναι διάφορα συστήματα. Ποῖος θὰ ἑτοιμάσῃ ἐφ’ ὅλων αὐτῶν τὴν ἐργασίαν; Ὁ εἰσηγητὴς θέλει νὰ ἀκολουθῇ τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς. Ἂν θέλητε νὰ κληθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ δώσῃ γενικὰς γνώμας χωρὶς νὰ ἀναπτύξῃ τὰ ζητήματα ἐμπεριστατωμένως.

§131ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ μᾶς εἰπῆτε τὰ συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα κατελήξατε χωρὶς ἰδιαιτέρας προτάσεις.

§132Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Χωρὶς νὰ ὑποσχεθῶ θὰ ἐπιχειρήσω. Ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς βοηθήσῃ ἡ Ἐπιτροπή, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξαγορὰν σταφίδος, ὥστε νὰ ὡριμάσῃ ἐν τῇ διανοίᾳ ἡμῶν, προθύμως ὅλα τὰ μέλη, τὰ ὁποῖα εἶνε καλῶς μεμελετημένα, θὰ σᾶς βοηθήσουν.

§133ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν δεχθῶμεν ὅτι δὲν θὰ κατορθωθῇ μέχρι τοῦ Σαββάτου νὰ παρουσιάσῃ τοῦτο ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς τὴν Βουλήν, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς νὰ κατατεθῇ ἡ ἔκθεσις αὕτη, νὰ δημοσιευθῇ, νὰ σταλῇ, εἰς τοὺς κ.κ. βουλευτάς, ὥστε μετὰ τὴν ἐπάνοδον τῆς Βουλῆς ἡ Κυβέρνησις νὰ δύναται νὰ προσαγάγῃ καὶ τὰ ἰδικά της συμπεράσματα.

§134Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι μέχρι τοῦ Σαββάτου εἶνε δυνατὸν νὰ παρουσιασθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι τὰ ζητήματα ἤδη συνεζητήθησαν καὶ ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη, ὑπολείπεται δὲ μόνον ἡ διατύπωσις, διότι νέα συζήτησις ἐπὶ τῶν θεμάτων δὲν δύναται νὰ γίνῃ. Λαμβανομένης δὲ ὑπ’ ὄψιν τῆς εὐκολίας, μεθ’ ἧς ὁ κ. εἰσηγητὴς δύναται νὰ διατυπώσῃ ὅσα ἐλέχθησαν, δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι μέχρι τοῦ Σαββάτου δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν ἔκθεσιν περαιωμένην.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμῶν ἔργων ἀποξηράνσεως ἑλῶν καὶ διευθετήσεως ποταμῶν καὶ χειμάρρων καὶ περὶ αὐξήσεως προϋπολογισμῶν ὁμοίων ἔργων ἐγκριθέντων διὰ τοῦ νόμου ΔΛϚʹ».

§136Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε· εἶμαι ἐκ τῶν ἀναγνωριζόντων τὴν μεγάλην σπουδαιότητα τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ τὸ κατεπεῖγον αὐτοῦ, ἀλλ’ εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποστηρίξω τὴν ὀλιγοήμερον ἀναβολὴν τῆς βʹ κατ’ ἄρθρον συζητήσεως διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, τὸν ὁποῖον ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Ὡς γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργός, ὑπάρχει καὶ εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Θηβῶν ἕλος ἱκανῆς ἐκτάσεως, τοῦ ὁποίου ἡ ἀποξήρανσις ἐπιβάλλεται, δι’ οὕς λόγους ἐπιβάλλεται καὶ ἐκείνων τῶν ἑλῶν τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται εἰς τὸ νομοσχέδιον. Περὶ τοῦ ἕλους τούτου ἔχει γίνει ἡ σχετικὴ μελέτη καὶ συνετάχθη καὶ ὁ προϋπολογισμός, ὁ ὁποῖος ὑπεβλήθη εἰς τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν. Δυστυχῶς τὸ Συμβούλιον εὑρῆκε μερικὰς τυπικὰς ἐλλείψεις, καὶ ἐπέστρεψε ταύτην εἰς τὸν ἁρμόδιον μηχανικόν, ἵνα συμπληρώσῃ τὰς ἐλλείψεις ταύτας, ἔχω δὲ τὴν πληροφορίαν ὅτι ἐντὸς 3–4 ἡμερῶν θὰ ἐπιστραφῇ πλήρης ἡ μελέτη, καὶ ἑπομένως θὰ εὕρωμεν τὴν εὐκαιρίαν μεταξὺ τῶν ἑλῶν τῶν συμπεριλαμβανομένων εἰς τὸ νομοσχέδιον νὰ περιλάβωμεν καὶ τοῦτο πρὸς ἀποξήρασιν. Δεδομένου ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς θὰ διαρκέσωσιν ἐπὶ μίαν τοὐλάχιστον ἑβδομάδα, δὲν βλέπω κατὰ τὶ θὰ βλάψῃ ἡ ἀναβολὴ αὕτη ἡ ὀλιγοήμερος τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου.

§137Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἀποκλείεται νὰ γίνῃ εἰδικὸς νόμος δι’ αὐτό;

§138Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. (Ὑπουρ. Συγκοιν.) Περὶ τοῦ ἕλους αὐτοῦ θὰ λάβω πρόνοιαν εἰς τὸ προσεχῶς ὑποβληθησόμενον εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἔργων.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ ἐπίσης τὰ ἄρθρα 2–4 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§140ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 37–43 παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῶσιν.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλονται τὰ ὑπ’ ἀριθμὸν 37–43. βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκμισθώσεως τοῦ Ἐθνικοῦ ἀνθρακωρυχείου Κύμης.»

§142Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον εἶνε ὅπως ἀρχικῶς ὑπεβλήθη.

§143Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§144Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἄνευ μηδεμιᾶς τροποποιήσεως;

§145Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς μιᾶς ὑποβληθείσης ὑπὸ τοῦ κ. Μπουρνιᾶ. Ἡ ἰδική σας τροπολογία δὲν δύναται νὰ γίνῃ δεκτή, διότι καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ τὴν ὁποίαν ὥρισα καὶ ἡ ὁποία ἀπεφάνθη εἶπεν ὅτι εἶνε ἐπαρκεῖς καὶ αἱ χίλιαι δραχμαί, ἐβασανίσθημεν δὲ πολὺ νὰ ἐπιτύχωμεν πέντε χιλιάδας.

§146Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Δὲν ἀμφισβητῶ, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι πέντε χιλιάδες δραχμῶν εἶνε ὀλίγον, καὶ μάλιστα ὑποστηρίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ δώσωμεν καὶ κάτω τῶν 5 χιλ. δραχμῶν καὶ νὰ δώσωμεν μάλιστα καὶ χιλίας μόνον. Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἐγὼ διαμαρτύρομαι εἶνε ὅτι τὸ κέρδος τοῦ Δημοσίου εἶνε σταθερόν, ἐνῷ τὸ τοῦ ἐργολάβου αὐξάνει. Διότι ἐνῷ ὁρίζεται τὸ μίσθωμα εἰς 5 χιλ. δραχμῶν ὑποχρεοῦτε ἐξ ἄλλου τὸν ἐργολάβον νὰ ἐξορύξῃ τὸ δεύτερον ἔτος 50 χιλ. τόννους, τὸ τρίτον ἔτος 100 χιλ., τὸ τέταρτον 150 χιλ. καὶ οὕτω καθεξῆς.

§147Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ εἴπατε καὶ προχθὲς αὐτὰ, ἀλλὰ σᾶς ὁμολογῶ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ τροποποιήσω τὸ νομοσχέδιον.

§148Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἴσως νὰ μὴ ἐξεφράσθην ἀρκετὰ σαφῶς, θὰ ὁμιλήσω λοιπὸν πλέον συγκεκριμμένως. Λοιπὸν λαμβάνω τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἐνοικιαστὴς ὑποχρεοῦται νὰ ἐξορύξῃ 150 χιλ. τόννους. Ποῖον εἶνε τὸ κέρδος τῶν 150 χιλ. τόννων;

§149ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶνε ὁ σκοπός μας, κύριε Βουλευτὰ, νὰ κερδίσωμεν χρήματα μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ὁ σκοπός μας εἶνε νὰ ὑποβοηθήσωμεν τὴν βιομηχανίαν, ἵνα δώσωμεν κάρβουνον εἰς τὸν κόσμον. Δὲν ἔχει σκοπὸν ταμιευτικὸν τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§150Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Καὶ ἐγὼ τῆς αὐτῆς ἰδέας εἶμαι, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἐπιτυγχάνεται ὁ σκοπός, διότι, ὅταν αὐτὸς ἐξορύξῃ 150 χιλ. τόννους, τὸ καθαρὸν κέρδος εἶνε τοὐλάχιστον 150 χιλ. δραχ.

§151ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἴθε νὰ ἐξορύξῃ 3 ἑκατομμύρια καὶ νὰ κερδίσῃ τρία ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἂς μὴ ἀγώμεθα ἀπὸ τὴν στενὴν αὐτὴν ἀντίληψιν ὅτι δὲν πρέπει νὰ κερδίσουν πολλὰ αἱ βιομηχανίαι καὶ ἐπιχειρήσεις. Εἴθε ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ νὰ κερδίσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα διὰ νὰ αὐξάνῃ οὕτω καὶ ὁ πλοῦτος τῆς Ἑλλάδος.

§152Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Δὲν πρόκειται περὶ στενῆς ἀντιλήψεως. Τὸ ζήτημα εἶνε ὅτι ἂν ἡ Ἑταιρεία κερδίσῃ 150 χιλ. δραχμῶν, τὸ δημόσιον πρέπει νὰ πάρῃ τὸ ἥμισυ, ἢ τοὐλάχιστον τὸ τρίτον.

§153ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν πρόκειται ἐπαναλαμβάνω περὶ ταμιευτικοῦ σκοποῦ τοῦ νομοσχεδίου. Ἄλλως τε φρονεῖτε ὅτι εἶνε δυνατὸν νὰ κάμωμεν τὴν δουλειάν μας καὶ νὰ κερδίσῃ καὶ τὸ δημόσιον περισσότερα; Τότε ἂν ἔχετε τὴν καλοσύνην νὰ μᾶς ὑποδείξητε Ἑταιρείαν δυναμένην νὰ προσφέρῃ περισσότερον, τότε βεβαίως πολὺ εὐχαρίστως θὰ τὴν προτιμήσωμεν.

§154Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ ἀφήσετε νὰ περατώσω τὸν συλλογισμόν μου. Ὁ ἐκμεταλλευτὴς θὰ κερδίσῃ μὲ τὰς 150 χιλ. τόννους τοὺς ὁποίους ζητεῖ τὸ νομοσχέδιον, 150 χιλ. δραχμάς, τὸ δὲ δημόσιον, καθ’ ὅ κάτοχον ἔπρεπε νὰ κερδίσῃ τοὐλάχιστον τὸ ⅓.

§155ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εὕρετε μίαν Ἑταιρείαν νὰ μᾶς τὰ δώσῃ αὐτὰ διὰ νὰ τῆς τὰ δώσωμεν.

§156Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἂν λοιπὸν θέλετε τὸ ἓν τρίτον αὐτὸ νὰ τὸ δωρήσητε εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀγοράζουν τὸ κάρβουνο, τότε πρέπει νὰ εἴπητε εἰς τὸν ἐκμεταλλευτὴν ὅτι θὰ πωλήσῃς τὸ κάρβουνο κατὰ τὸ ⅓ τοῦ κέρδους ἐκείνου ὀλιγώτερον, ἤτοι θὰ ὑποτιμήσῃς αὐτὸ κατὰ 50 χιλιάδας δραχμῶν. Σήμερον τί πέρνει τὸ δημόσιον; πέντε χιλιάδας δραχμῶν μόνον. Ἄρα χαρίζει τὰς 15 χιλ. εἰς τὸν ἐκμεταλλευτὴν καὶ ὄχι εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀγοράζουν τὸ κάρβουνο. Σήμερον ὅμως ὅπως εἶνε τὸ νομοσχέδιον, μόνον ὁ ἐκμεταλλευτὴς κερδίζει. Δὲν κερδίζει οὔτε τὸ Δημόσιον, οὔτε ὁ ἀγοραστὴς τοῦ κάρβουνου. Διότι χαρίζομεν τὸ κέρδος τοῦ Δημοσίου ἢ τοῦ ἀγοραστοῦ εἰς τὸν ἐργολάβον. Τοῦτο ἤθελα νὰ εἴπω.

§157Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζετε ὅτι ἀπαγορεύεται νὰ συνάψῃ τοιαύτην σύμβασιν ἡ Κυβέρνησις;

§158Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἡ βάσις εἶνε πάντοτε ἐσφαλμένη. Ἀντὶ νὰ τεθοῦν 5000 δρ. μὲ 25000 τόννους νὰ τεθοῦν 20 λεπτὰ τὸν τόννον μὲ 25000 τόννους τὸ ὁποῖον κάμνει πάλιν 5000 δρ. μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι κατὰ τὸ δεύτερον ἔτος τὸ κέρδος τοῦ Δημοσίου δὲν θὰ εἶνε πλέον 5000 ἀλλὰ 10000 δρ. κατὰ τὸ τρίτον 20000 καὶ οὕτω καθεξῆς.

§159ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μὲ ὅλα αὐτὰ δὲν ἀφίνετε νὰ προχωρῇ καμμία ἐργασία.

§160Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἐρωτῶ ὅταν δημοσιευθῇ ὁ νόμος αὐτός, μοῦ ἀπαγορεύεται νὰ κάμω μίαν εἰδοποίησιν εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ νὰ εἴπω αὐτοὶ εἶνε οἱ ὅροι ποῖος μοῦ δίδει καλλιτέρους;

§161Σ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐγὼ ἤθελα νὰ εἴπω τὸν συλλογισμόν μου, ὅτι ἔπρεπεν αὐξανομένου τοῦ κέρδους τοῦ ἐργολάβου νὰ συναυξάνηται καὶ τὸ κέρδος τοῦ δημοσίου. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 2ον).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τῶν κ.κ. Βακράτσα, Σταματιάδη, Μπουρνιᾶ καὶ Κοντοσταύλου.

§163Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία γίνεται δεκτὴ μὲ μικρὰν τροποποίησιν. (Ψηφίζεται τὸ 2ον ὡς τροποποιεῖται, εἶτα τὸ 3ον καὶ 4ον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 5ον).

§164Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἔκπτωσις ἐπιφέρει καὶ ἄλλας ἀποζημιώσεις. (Ψηφίζεται τὸ 5ον ὡς ἐτροποποιήθη, εἶτα τὸ 6ον, τὸ 7ον καὶ τὸ σύνολον ἀναβάλλεται).

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ 45ον. βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως ἐλεγκτηρίου ἐκκαθαρίσεων δαπανῶν πολέμου καὶ δαπανῶν ἐνεστῶτος ἔτους» (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1 καὶ 2 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 3ον)

§166Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 3ου ζητεῖτε νὰ ἐξασφαλίσητε τοὺς λοχαγοὺς τοὺς ἀποστρατευθέντας ἐκ τῆς διαλύσεως τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος, θέλετε νὰ τοὺς χρησιμοποιήσητε καὶ πολὺ δικαίως, διότι αὐτοὶ εἶνε ἐξησκημένοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ δὲν θὰ εὕρητε οὔτε ἕνα, διότι ὅλοι αὐτοὶ προάγονται εἰς ταγματάρχας, καὶ ἑπομένως ἐὰν θέλετε νὰ προτιμήσετε ὡς λοχαγοὺς αὐτούς, εἶνε ἀνάγκη νὰ θέσητε ταγματάρχας, διότι ὅλοι ὅσοι θὰ ἀποστρατευθοῦν, θὰ λάβουν τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου.

§167Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα, νὰ τεθῇ «μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ταγματάρχου.» Ψηφίζεται τὸ 3ον ὡς τροποποιεῖται, εἶτα τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον ἀναβάλλεται).

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ 68ον κατὰ πρότασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κατασκευῆς ἀποθήκης πρὸς χρῆσιν τοῦ Καταστήματος τοῦ Τελωνείου Πειραιῶς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν).

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ 69ον. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως ὑπηρεσίας μηχανῶν καὶ αὐτοκινήτων τῆς Δημοσίου ὑπηρεσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν).

§170ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς) Κύριε Πρόεδρε, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ βελτιώσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων τῶν πολιτικῶν Ὑπουργείων καὶ περὶ ἐξομοιώσεως ὅλων τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν».

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διὰ τὰ ὑπ’ ἀριθ. 92 καὶ 94 τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§172Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖα εἶνε αὐτά;

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 92. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως νόμου «περὶ παροχῆς προνομιούχου κατασκευῆς βιομηχανικοῦ προϊόντος ἐκ χλωρᾶς σταφίδος». 94) αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπονομῆς προνομίου εὑρεσιτεχνίας εἰς τὸν χημικὸν Ι. Π. Δοανίδην».

§174Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Αἱ προτάσεις αὗται ἀποτελοῦσιν ἀληθῆ κίνδυνον καὶ διὰ τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τὴν πολιτείαν. Ἐὰν ἦνε δυνατὸν νὰ ἀναγραφῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς ἑπομένης συνεδριάσεως ὡς πρῶται διὰ νὰ ψηφισθῶσιν· διότι ἐὰν πρόκηται εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως νὰ ψηφίζωνται τοιαῦται προτάσεις, ἐννοεῖται ὅτι δὲν θὰ δώσῃ καμμίαν προσοχὴν ἡ Βουλὴ καὶ ἐντεῦθεν θὰ ὑπάρχῃ ἀληθὴς κίνδυνος διὰ τὴν πολιτείαν. Νὰ τὰς ἀναγράψητε μεταξὺ τῶν πρώτων νὰ τὰς συζητήσωμεν.

§175Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἶνε ἀληθὲς ὅτι τὸ ζήτημα ἂν πρέπῃ ἡ Ἑλλὰς νὰ εἰσαγάγῃ τοὺς ἰσχύοντας ἀλλαχοῦ νόμους περὶ προνομίου εὑρεσιτεχνίας ἢ ὄχι ἔχει μελετηθῆ ἀπὸ πολλοῦ. Εἶπον καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τινὲς τῶν βιομηχάνων ἔφερον ἀντιρρήσεις, ἐμελέτησα δὲ τὰς ἀντιρρήσεις των καὶ ἐπροκάλεσα καὶ συνεδριάσεις εἰς τὰς ὁποίας μετέσχον ὅλοι οἱ παρ’ ἡμῖν μηχανικοί, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριζον ὅτι θὰ εἶνε ἐπωφελὴς ἡ εἰσαγωγὴ τοιούτου θεσμοῦ, καὶ πολλοὶ τῶν βιομηχάνων, ὑποστηριζόντων τὸ ἀντίθετον. Ἤκουσα τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατὰ ἐπιχειρήματα, ἐμελέτησα τὸ ζήτημα καὶ κατέληξα εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται νὰ δηλωθῶσι σήμερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὥστε νὰ ἔχω ἀνάγκην νὰ δηλώσω ποία εἶναι ἡ γνώμη μου· ὑπάρχουσιν ὅμως τινὲς εὑρεσιτεχνίαι, αἱ ὁποῖαι εἶνε ἤδη ἀνεγνωρισμέναι διεθνῶς. Αἴφνης ἡ εὑρεσιτεχνία, διὰ τὴν ὁποίαν ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ εἰσηγουμένου τοῦ κυρίου ἐξ Ἀχαιοήλιδος βουλευτοῦ ἀπεφάνθη ὅτι ἤδη εἰς τὴν Ἰταλίαν ἔχει τύχει προνομίου, ὥστε ὄντως ἡ ἀξία αὐτῆς ἀνεγνωρίσθη. Ἐπίσης ἡ ἄλλη εὑρεσιτεχνία, περὶ ἧς ἡ πρότασις νόμου, ἡ τοῦ Δοανίδου, ἀνεγνωρίσθη ἤδη ἐν Γερμανίᾳ ὡς ἀξία λόγου. Δὲν εὑρίσκω ὅτι νῦν ἡ γενικὴ συζήτησις περὶ τῆς ἀνάγκης γενικοῦ νόμου εὑρεσιτεχνίας θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένη. Μέχρις ὅτου ὅμως κανονίσωμεν τὸ ζήτημα διὰ γενικοῦ νόμου νομίζω ὅτι, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν προστασίαν τῶν ἐφευρέσεων ὑπὸ δύο προϋποθέσεις· πρῶτον νὰ ὡρισθῇ ἤδη μία ἐπιτροπὴ ἀπὸ δημοσίους ὑπαλλήλους ἡ ὁποία ἐρευνήσασα τὴν ἐφεύρεσιν, νὰ ἀπεφάνθη ὅτι εἶναι ἀξία λόγου καὶ ἀξία προστασίας· δεύτερον νὰ ἔχῃ ἤδη ἡ εὑρεσιτεχνία ἀναγνωρισθῇ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὡς ἀξία λόγου ἐφεύρεσις. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶνε καθαρῶς ζήτημα κρίσεως τῆς Βουλῆς ἂν θέλῃ νὰ υἱοθετήσῃ τὰς τοιαύτας προτάσεις, ὑπὲρ ὧν εἶναι καὶ ἡ ἐμὴ γνώμη.

§176Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀντιτίθεμαι εἰς τὴν συζήτησιν. Ἐξ ἐναντίας νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῶσιν. Ἀλλὰ διὰ νὰ συζητηθῶσι κατὰ τρόπον ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ ἴδῃ περὶ τίνος πρόκειται καὶ ν’ ἀντιταχθῶσι καὶ τὰ ἐπιχειρήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ προκύψωσι κατὰ μιᾶς ἑκάστης τῶν προτάσεων, ἀναγκαίως πρέπει ν’ ἀναγραφῶσιν εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως νὰ τὰ ἐξετάσωμεν ὅλα, διότι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον εἰσάγονται εἶνε ἀναξιοπρεπὴς τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐν μέσῳ θορύβου.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Πολὺ καλά. Εἴμεθα σύμφωνοι, κύριε Πρόεδρε. Ὥστε αὐτὰ τὰ δύο τὰ ἀναγράφομεν αὔριον ἐκ τῶν πρώτων.

§178Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας ὅτι ὅταν πρόκηται περὶ τοιούτων ζητημάτων παραχωρήσεως προνομίων δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ἀφήνωνται ταῦτα εἰς τοὺς ὑπευθύνους Ὑπουργούς. Ἔρχονται 3–4 βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι ὁπωσδήποτε ἐπηρεάζονται ἀπὸ τὰς παρακλήσεις καὶ εἰσάγουσι μίαν τοιαύτην πρότασιν νόμου.

§179ΑΡ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Τὸν λόγον, παρακαλῶ.

§180Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω ἐγὼ εἶνε νὰ ἀναλάβωσιν οἱ κ.κ. Ὑπουργοί, νὰ ἀναλάβῃ ἡ κυβέρνησις τὴν εὐθύνην αὐτὴν καὶ νὰ υἱοθετήσῃ τὸ ζήτημα, ἀλλ’ ὄχι ἐκ τῆς πρωτοβουλίας 3–4 βουλευτῶν νὰ ἀπειλῆται ὁ κίνδυνος τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐπιχειρήσεων καὶ τῆς βιομηχανίας.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως (ἀναγινώσκονται). Ὑπάρχει ἀντίρρησις κατὰ τῶν πρακτικῶν; Οὐδεμία. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται.

§182ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ γίνῃ αὔριον συνεδρίασις.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νόμου 378 περὶ αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ τῶν Νομαρχιῶν τοῦ Κράτους». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Ἀλαβάνος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΔΛΔʹ «περὶ τοῦ ἐν Τήνῳ Ἱεροῦ Ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας». (Ἡ πρότασις αὕτη νόμου παραπέμπεται εἰς ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν κ. κ. Α. Μαλασπίνα, Κ. Καλλομενοπούλου, Ν. Καμπάνη, Α. Κανάρη, Η. Κοπανίτσα, Γ. Γαϊτάνου, Π. Κοσονάκου, Σ. Σακελλαριάδου καὶ Α. Κεφαλληνοῦ). Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ βελτιώσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων τῶν πολιτικῶν Ὑπουργείων». Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Α. Μιαούλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΓΥΠΗʹ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Β. Ναυστάθμου». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Λιδωρίκης καὶ Ι. Ξηρὸς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Καντιάνης καὶ Π. Μερλόπουλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐνισχύσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους σωματείων καὶ ἱδρυμάτων τινῶν προαγόντων τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Τρικούπης καὶ Ι. Καλαντζόπουλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τινων τοῦ ΔΝΖʹ Νόμου τῆς 10 Φεβρουαρίου 1912 περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Κ. Μαλλιόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ ΔΝΖʹ νόμου τῆς 10 Φεβρουαρίου 1912 (ὑπ’ ἀριθ. 4057) περὶ συστάσεως δήμων καὶ κοινοτήτων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Καμπάνης καὶ Γ. Θ. Γαϊτάνος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου Νόμου «περὶ προσαυξήσεως τοῦ μισθοῦ καὶ συντάξεως τῶν ἐν ταῖς νέαις χώραις λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως κλπ.» Ὁ βουλευτὴς κ. Θαλῆς Κουτούπης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου 306 τῆς 11 Ὀκτωβρίου 1914 «περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ καὶ περὶ τῶν προβιβασμῶν αὐτῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Θεμιστοκλῆς Παπαϊωάννου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ καπνοῦ τῶν νέων χωρῶν καὶ τῆς φορολογίας αὐτοῦ καὶ περὶ Μονοπωλίων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Λ. Πετροπουλάκης καὶ Ν. Γαρδικιώτης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Θεμιστ. Παπαϊωάννου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 240 περὶ Διοικήσεως τῆς Δημοτικῆς καὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως». Ὁ βουλευτὴς κ. Παναγ. Βουρλούμης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συντάξεως τῶν ἐν τοῖς κοινοῖς δημοτικοῖς σχολείοις ὑπηρετούντων διδασκάλων». Ὁ βουλευτὴς κ. Νικόλ. Γ. Λεωνίδας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Τσακανίκας καὶ Ι. Χριστοδουλιᾶς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.» Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ σχεδίου Νόμου «περὶ Ἀνωτάτου Συμβουλίου Γεωργίας» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. Μεθ’ ὃ συναινέσει τῆς Βουλῆς ὁ κ. Πρόεδρος ἔλυσε τὴν συνεδρίασιν ὥρᾳ 8.10′ μ. μ.)