1914.11.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 54

Τῆς 22ας Νοεμβρίου 1914.

(Σάββατον, ὥρα 5.10′ μ. μ.)

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Ἁγίου Πέτρου τῆς Κυνουρίας παρακαλοῦσιν ὅπως συμπληρωθῇ ὁ ἀνεπαρκέστατος ἀριθμὸς τῶν ἐν τῷ Σχολείῳ τῶν διδασκάλων· Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Θεσσαλονίκης «παρακαλεῖ νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ ὁ τελευταίως ψηφισθεὶς νόμος περὶ δικηγόρων· Ἡ Λέσχη Κοζάνης παρακαλεῖ ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ περὶ δασμολογικῆς ἀφομοιώσεως τῶν νέων χωρῶν νομοσχέδιον· Οἱ δημοδιδάσκαλοι Χίου διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ ψηφισθέντος νομοσχεδίου τοῦ μὴ ἀναγνωρίζοντος τὸν προηγούμενον χρόνον τῆς ὑπηρεσίας των· Ὁ Παμμακεδονικὸς Σύλλογος τῶν διδασκάλων διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ ψηφισθέντος νομοσχεδίου τοῦ μὴ ἀναγνωρίζοντος τὸν πρότερον χρόνον τῆς ὑπηρεσίας των· Ὁ Παγκαπνεργατικὸς Σύλλογος Βόλου παρακαλεῖ ὅπως μὴ τροποποιηθῇ ὁ περὶ ἐργασίμων ὡρῶν νόμος· Ἡ ἐκ Θεσσαλονίκης χήρα Στ. Ἀθανασιάδου παρακαλεῖ ὅπως τῇ χορηγηθῇ σύνταξις· Ὁ Ἀλληλοβοηθητικὸς Σύλλογος Δίβρης παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ πρόνοια διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῶν μεσογείων μερῶν τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος. Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Δικαῖος αἰτεῖται δεκαπέντε ἡμερῶν ἄδειαν ἀπουσίας. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, χορηγεῖται αὐτῷ ἡ αἰτουμένη ἄδεια. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ὁ κ. Βρατσᾶνος ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ ἀναφορὰν τοῦ Μικρασιατικοῦ καὶ Θρακικοῦ Συνδέσμου.

§2Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν τοῦ ἐν Ἀθήναις Μικρασιατικοῦ καὶ Θρακικοῦ Συνδέσμου «Καρτερίας». Πρὶν ἢ προβῶ εἰς τὴν ἀνακοίνωσιν τοῦ περιεχομένου ὀφείλω νὰ δηλώσω πρὸς ἀποτροπὴν παντὸς διανοητικοῦ πειρασμοῦ ὅτι ἐκ παραλλήλου παρεκλήθην ν’ ἀποφύγω πᾶσαν συζήτησιν μετὰ τὰς προγενεστέρως γενομένας δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματός των. Ὁ Μικρασιατικὸς καὶ Θρακικὸς Σύνδεσμος «Καρτερία» διερμηνεύων τὸν πάγκοινον καὶ ἀναλλοίωτον πόθον τῶν εἰς Ἑλλάδα προσφυγόντων καὶ ἀγρίως ἐκδιωχθέντων ἐκ τῶν ἑστιῶν των ἀδελφῶν ἡμῶν θέλει ἁπλῶς ν’ ἀκουσθῇ ὑπὸ τὴν στέγην ταύτην ὅτι ἀποστέργει πάσῃ ψυχῇ τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν κτημάτων καὶ τῶν προσφύγων, οὐδὲν δὲ πλέον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κυρέλλος ἔχει τὸν λόγον ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφοράν.

§4Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Παιδείας, τοῦ ὁποίου ἐφιστῶ τὴν προσοχήν. Πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς τῶν φοιτητῶν τῶν καταγομένων ἐκ τῆς ἐπαρχίας Θηβῶν, οἱ ὁποῖοι λόγῳ τῶν καταστροφῶν τὰς ὁποίας ὑπέστησαν αἱ οἰκογένειαί των ἐκ τῶν τελευταίων σεισμῶν παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἱκετεύουσι τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ λάβῃ ἰδιαίτερόν τι μέτρον ὑπὲρ αὐτῶν, ἵνα δηλονότι ἐπιτρέψῃ τὴν ἀτελῆ ἀνανέωσιν τῶν ἐγγραφῶν αὐτῶν. Μεταξὺ τῶν θυμάτων τῶν σεισμῶν οἱ φοιτηταὶ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι οἱ ὀλιγώτερον ἄξιοι ὅπως προσελκύσωσι τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως. Τρέχουσι τὸν κίνδυνον, ἂν δὲν ληφθῇ μέτρον τι ὑπὲρ αὐτῶν, μαζὶ μὲ τὰς οἰκίας των τὰς ὁποίας ἔχασαν νὰ χάσωσι καὶ τὸ ἀκαδημαϊκόν των ἔτος, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι συμφορὰ δι’ αὐτοὺς μεγαλυτέρα πάσης ἄλλης. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ὅπως εὐαρεστούμενος ἀποδεχθῇ τὴν αἴτησιν ταύτην, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι εἶναι δικαία.

§5Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὴν προσεχῆ Δευτέραν θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταβολῆς τῶν διατάξεων τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἐκεῖ ἐπιφυλάσσομαι νὰ συζητήσω καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καντιάνης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Μελιγαλᾶ περὶ ὑδρεύσεως τῆς κωμοπόλεως διὰ χρημάτων ἐκκλησιαστικῶν.

§7Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ὁ πρόεδρος τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου Μελιγαλᾶ, κύριε Πρόεδρε, διαβιβάζει εὐχὴν τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου, ὅπως πρότασις νόμου ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Μερλοπούλου, σχετικὴ πρὸς τὴν ὕδρευσιν τῆς κοινότητος ταύτης, ἀναγραφῇ, προταχθῇ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει καὶ ψηφισθῇ, διότι δυστυχῶς ἀκόμη δὲν ἀνεγράφη κἂν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει. Ἡ κωμόπολις Μελιγαλᾶ κατοικουμένη ἐκ 2.000 ψυχῶν ἔχει εἰδικὸν πόρον ἐκ τῆς πανηγύρεως 18–20 χιλιάδων δραχμῶν κατ’ ἔτος, ἐκτὸς δὲ τούτου ἔχει ἤδη ἐκ τοῦ πόρου τούτου κατατεθειμένον κεφάλαιον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἄνω τῶν 50 χιλιάδων δραχμῶν. Διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου ἔχει γίνει μελέτη, διότι, καθὼς σήμερον ἡ πόλις ὑδρεύεται, καὶ ἀρκετὸν ὕδωρ δὲν ἔχει καὶ τὸ ὑπάρχον εἶναι ἀνθυγιεινόν. Ἡ δαπάνη διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου ἀνέρχεται εἰς 220.000 δραχμῶν, ἀπέναντι τῶν ὁποίων, ὡς εἶπον, ὑπάρχει ἤδη κατατεθειμένον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ποσὸν 50.000 δραχμῶν, διὰ τὸ ὑπόλοιπον δὲ ποσὸν δύναται νὰ γίνῃ δάνειον ἐξυπηρετούμενον ἐκ τοῦ ἐσόδου τῆς πανηγύρεως ταύτης ἀνερχομένων, ὡς εἶπον, εἰς 18–20 χιλιάδας δραχμῶν κατ’ ἔτος. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμέναι πολλαὶ προτάσεις νόμων ἐν τῷ βυθῷ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Νομίζει κανεὶς ὅτι θὰ πάθωσι, κύριε Πρόεδρε, ἐξ ἀσφυξίας! Τότε τὸ δικαίωμα τοῦ Βουλευτοῦ τοῦ ὑποβάλλειν προτάσεις νόμων δὲν γνωρίζω ποῖον εἶναι. Ὑπάρχουσι πλεῖσται ὅσαι τοπικαὶ ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ θεραπευθῶσι διὰ τῶν προτάσεων νόμων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγεγραμμέναι ἐν τῷ βυθῷ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἡ δὲ περὶ ἧς ὁ λόγος πρότασις δὲν ἔχει καμμίαν ἀντίρρησιν, τὴν ἔχει δὲ ὑποβάλει ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου ὁ συνάδελφος κ. Μερλόπουλος, καὶ ἥτις ὅμως δὲν ἀνεγράφη κἂν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει. Πρόκειται, ὡς εἶπον, περὶ κατασκευῆς ὑδραγωγείου, διὰ τὸ ὁποῖον ἔχει ἤδη ἡ κοινότης 50.000 δραχμῶν διαθεσίμους, αἱ δὲ ὑπόλοιπαι δαπάναι θὰ ἐξυπηρετηθῶσιν ἐκ τοῦ ἐσόδου τῆς πανηγύρεως, τὸ ὁποῖον ἐτησίως εἶναι ὑπεραρκετὸν ποσόν, ὑπεραρκετὸν ποσὸν ἵνα δυνηθῶσι νὰ φέρωσιν ὕδωρ, διότι τώρα λαμβάνουσιν ἀπὸ φρέατος ἀνθυγιεινοῦ. Θὰ παρεκάλουν, κύριε Πρόεδρε, νὰ διατάξητε τὴν ἀναγραφὴν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Μερλοπούλου, ἡ ὁποία εἶναι ἀρκετὰ ἠτιολογημένη, ἢ ἄλλως νὰ ὁρίσητε μίαν ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος, ἵνα συζητηθῶσιν αἱ προτάσεις. Ἐγὼ τώρα περιορίζομαι μόνον εἰς τὴν εὐχὴν τοῦ κοινοτικοῦ Συμβουλίου. Οἱ ἄνθρωποι δὲν θέλουσιν ἔξοδα οὐδ’ ὀβολόν.

§8ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αἱ προτάσεις νόμων, ἂν δὲν υἱοθετηθῶσιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔχουσι καμμίαν ἀξίαν. Λοιπὸν ὁσάκις ὑπάρχει πρότασις νόμου κατεπειγούσης φύσεως, ὅπως ἡ προκειμένη, ἡ Κυβέρνησις θὰ τὴν υἱοθετῇ καὶ οἱ συνάδελφοί μου θ’ ἀναλαμβάνωσι νὰ τὴν ὑποστηρίξωσι.

§9Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ χρήματα, κύριε Πρόεδρε, προέρχονται ἐκ δωρεᾶς καὶ ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ κατασκευασθῇ ὑδραγωγεῖον διὰ τὴν κωμόπολιν, καὶ ἐνῷ ἐπληρώθησαν πάντες οἱ ἄλλοι ὅροι ἀπαιτεῖται μόνον τὸ ἔργον τοῦτο· ὑπάρχει δ’ ἐν περίσσευμα 50 χιλιάδων δραχμῶν, ἐπειδὴ δὲ ἔχει ὠφέλειαν τοπικὴν τὸ ἔργον θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ γίνῃ.

§10Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θανόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν τελωνειακὴν ἀστυνομίαν.

§12Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπευθύνομαι πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Πρόκειται περὶ διορθώσεως ἀδικήματος τοῦ νόμου περὶ τελωνειακῆς ἀστυνομίας· πρόκειται περὶ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι μένοντες ἐν τῇ τελωνειακῇ ἀστυνομίᾳ ἠδικήθησαν, διότι δὲν παρέμειναν εἰς τὸ στράτευμα, ὅπου ἠδύναντο νὰ παραμένωσι καὶ νὰ προαχθῶσι. Δι’ αὐτὸ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργόν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης.

§14Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ νὰ μεριμνήσῃ.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποστέλλεται. Ὁ κ. Ι. Δελμοῦζος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τί ἐνηργήθη ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κηπουρῶν Σερρῶν περὶ ἀπαλλαγῆς των ἐκ τοῦ φόρου τῆς δεκάτης τοῦ ἔτους 1913».

§16ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Οἱ κηπουροὶ οὗτοι ἰσχυρίζονται ὅτι τοῖς εἶχεν ἀπαγορευθῆ ἡ πώλησις. Ἐὰν τὰ πράγματα ἔχωσιν οὕτως, ἔχουσι βεβαίως δίκαιον. Ἀνεστάλη ἤδη ἡ καταδίωξις.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Γρηγορίου «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας διὰ τίνα λόγον δὲν κατεσκευάσθη μέχρι σήμερον ἡ τηλεφωνικὴ γραμμὴ Λεωνιδίου —Παλαιοχωρίου, ἀφοῦ οἱ κάτοικοι, μόνοι ἐκ πάντων τῶν κατοίκων τοῦ Βασιλείου, κατέβαλον δραχμὰς 1500 διὰ τὴν ἀπαιτηθησομένην δαπάνην».

§18Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Διετάχθη πρὸ πολλοῦ ἡ ἔναρξις τῆς κατασκευῆς, διεκόπη δὲ προσωρινῶς, διότι λείπει τὸ συνεργεῖον. Θὰ ἐπαναλάβω τὴν διαταγήν.

§19Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Εὐχαριστῶ πολὺ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ διατάξῃ ὅπως κατασκευασθῇ μέχρι τῆς κωμοπόλεως τοῦ Ἁγίου Βασιλείου, ἡ ὁποία ἀπέχει μόνον μίαν ὥραν καὶ εἶναι ἡ πρωτεύουσα τοῦ δήμου, οὗτινος οἱ δημόται κατέβαλον ὑπὲρ τὰς 1500 δραχμὰς διὰ τὴν δαπάνην.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐθ. Βελλιανίτης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τίνα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ διὰ τὴν τηλεγραφικὴν καὶ τηλεφωνικὴν συγκοινωνίαν Ὀθωνῶν, Ἐρρικούσης καὶ Μαθρακίου μετὰ τῆς Κερκύρας, διότι οἱ κάτοικοι αὐτῶν εὑρίσκονται τελείως ἀποκεκλεισμένοι.

§21Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Στερεῖται ἡ ὑπηρεσία ὑλικοῦ.

§22ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εἶναι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τελείως ἐγκαταλειφθῆ καὶ ἡ ἐπὶ πλέον ἀναβολὴ ταύτης θ’ ἀπετέλει ἀστοργίαν.

§23Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην αὐτὴν τῶν κατοίκων καὶ εὐθὺς ὡς προμηθευθῇ τὸ ὑλικὸν θὰ λάβῃ μέριμναν περὶ ταχείας συγκοινωνίας.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀ. Θανόπουλος «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας διατί οἱ συρμοὶ τῶν Ἑλληνικῶν Σιδηροδρόμων ἐκτελοῦσι τὰ δρομολόγιά των ἄνευ οὐδεμιᾶς θερμάνσεως καὶ μὲ κίνδυνον νὰ πάθῃ ἡ ὑγεία παντὸς ταξιδεύοντος ἐκ τοῦ ψύχους καὶ τοῦ ἐπιπροσθέτως αὐξανομένου τοιούτου ἐκ τῆς κινήσεως».

§25Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ Ἑλληνικοὶ Σιδηρόδρομοι περιῆλθον εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν καὶ ὡς πρὸς τὴν συγκοινωνίαν καὶ ὡς πρὸς τὴν διαμετακόμισιν γενικῶς τοῦ ἐμπορίου, τελευταῖον δ’ ἐπενέβησαν καὶ ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν αὐτοῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος πρὸ ἡμερῶν ἐταξίδευσε.

§26Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Τὰ σχετικὰ μηχανήματα, δι’ ὧν θὰ γίνηται ἡ θέρμανσις, παρηγγέλθησαν ἤδη καὶ ἀναμένονται. (Ἀνυπομονησίαι ἐκ πλείστων ἑδρῶν). Ἀναμένετε, παρακαλῶ.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Σ. Κροκιδᾶς καὶ Π. Πετροπουλάκης «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τίνα μέτρα ἔλαβεν ἢ σκέπτεται νὰ λάβῃ πρὸς ἐπανόρθωσιν τῆς καταφανοῦς ἀδικίας τοῦ ἀποστράτου λοχαγοῦ Λεων. Λεωτσάκου, ὅστις, ἐνῷ δικαιοῦται νὰ λάβῃ σύνταξιν κατὰ τὸν νόμον ΓΡΞΒʹ (3162) τῆς 11 Ἰουλίου 1906, ἔλαβε, κατὰ προφανῆ παραχάραξιν τῆς ἰατρικῆς ἐκθέσεως, σύνταξιν κατὰ τὸν νόμον ͵ΓΧΞΗʹ τοῦ 1910, ἤτοι μικροτέραν».

§28ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οὐδὲν σκέπτομαι νὰ λάβω, διότι οὐδὲν δύναμαι.

§29Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δύνασθε. Νὰ εἴπω δύο λέξεις. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι περὶ τοῦ λοχαγοῦ Λεωτσάκου, τοῦ θύματος τοῦ συμπαθεστάτου ἀληθῶς τοῦ ἀτυχοῦς πολέμου τοῦ 1897· τὸ ζήτημα εἶναι ὑψηλότερον, τὸ ζήτημα εἶναι ἂν τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δύναται νὰ τίθεται ὑπεράνω τῶν νόμων καὶ νὰ ἑρμηνεύῃ αὐτοὺς κατὰ τὸ δοκοῦν. Ὁ ἀτυχὴς λοχαγὸς Λεωτσάκος γίνεται ἀφορμὴ νὰ ἐρευνήσωμεν ἐδῶ ἂν τοιούτου συνεδρίου ἡ ἀπόφασις εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸν νόμον καὶ ἂν πρέπει ν’ ἀνεχθῶμεν μίαν τακτικὴν τείνουσαν εἰς τὸ νὰ μεταβάλῃ τὴν αὐθαιρεσίαν εἰς νόμον. Τὸ θέμα εἶναι ἁπλούστατον· ὁ λοχαγὸς αὐτὸς ἐτραυματίσθη σοβαρῶς καὶ ἀνιάτως κατὰ τὸ ἔτος 1897. Ἐζήτησε τὴν σύνταξιν συμφώνως πρὸς τὸν νόμον τοῦ 1906, ὁ ὁποῖος ἐτροποποίησε τὸν ἀρχικὸν καὶ πάγιον περὶ συντάξεως τοῦ 1866 νόμον καὶ ἀπέδωκε εἰς πάντας τοὺς βαρέως τραυματισθέντας καὶ καταστάντας ἀνικάνους ὡρισμένην σύνταξιν. Ὡς γνωστόν, ἡ βλάβη πρέπει νὰ στηρίζηται εἰς ἐκθέσεις ἰατρικάς. Ἂν παραβάλῃ τις τὰς σχετικὰς ἐκθέσεις πρὸς τὸ κείμενον τοῦ νόμου, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ σύνταξις τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ ἔπρεπε ν’ ἀπονεμηθῇ συμφώνως πρὸς τὸν νόμον τοῦ 1906. Ἀλλὰ δὲν ἔχει αὐτὴν τὴν γνώμην τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον. Τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δὲν ἐφαρμόζει τὸν νόμον τοῦ 1906 ἀλλὰ τὸν νόμον τοῦ 1910. Ἀλλ’ ἔχει καμμίαν σχέσιν αὐτὸς ὁ νόμος πρὸς τὰς ἐκθέσεις τὰς ὁποίας ἔχετε πρὸ ὀφθαλμῶν, βεβαιούσας τελείαν ἀνικανότητα ἐκ βαρέος τραύματος, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον τοῦ 1906 τὸν τροποποιήσαντα τὸν ἀρχικὸν νόμον τοῦ 1866; Ἐγὼ μελετήσας τὰ ἔγγραφα καὶ παραβαλὼν αὐτὰ πρὸς τὸν νόμον ἐνόμισα ὅτι συμβαίνει τι ἄλλο καὶ μετέβην εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἵνα ζητήσω ἐξηγήσεις πῶς συνέβη τοῦτο. Ἀκούσατε πῶς μοὶ ἐξήγησαν τὸ πρᾶγμα. Κατὰ τὸν νόμον, λέγουσιν, ἡμεῖς ἔχομεν δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν συμπληρωματικὰς ἀποδείξεις, ἂν ἐκ τῶν ἐγγράφων δὲν προκύπτῃ ἡ περίπτωσις περὶ ἧς ὁ αἰτῶν ἰσχυρίζεται ἢ τὴν ὁποίαν ἐπικαλεῖται. Ἐπειδὴ ἔχομεν τὸ δικαίωμα τῆς ἐξελέγξεως, ἕπεται ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ μὴ δεχθῶμεν τὰ βεβαιούμενα ὑπὸ τῶν ἰατρικῶν ἐκθέσεων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔπρεπε νὰ εἴπω εἰς τοὺς Κυρίους αὐτοὺς ὅτι δὲν δύνασθε ν’ ἀλλάξητε τὴν ἔννοιαν καὶ νὰ εἴπητε ὅτι δὲν προκύπτει τοῦτο, ἀλλὰ προκύπτει αὐτό. Ἡ παρανομία εἶναι τόσον προφανής, ἡ αὐθαιρεσία τόσον κατάφωρος, ὥστε ἀδύνατον πᾶς ὁ περὶ τὰ νομικὰ ἐνδιατρίψας νὰ μὴ ἐκπλαγῇ. Τὸ ζήτημα εἶχεν ἀναφανῆ καὶ κατὰ τὸ 1874. Φαίνεται ὅτι καὶ τότε τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον τοιαύτας ἐξεδήλωσε διαθέσεις, ἀλλὰ τότε ὁ καθηγητής μας Π. Καλλιγᾶς διὰ γνωμοδοτήσεώς του ἔψεξε τὴν τοιαύτην τακτικὴν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Καὶ τώρα ἔρχεται τὸ ἐρώτημα· τί πρέπει νὰ κάμωμεν; Νὰ σταυρώσωμεν τὰς χεῖρας; Ἐγώ, ἂν ἤμην εἰς τὴν θέσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἤθελον στείλει τὸ ἔγγραφον αὐτὸ εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον καὶ μετὰ τῆς δεούσης ἁβρότητος θὰ ὑπεδείκνυον εἰς αὐτὸ ὅτι ὀφείλει ν’ ἀνακαλέσῃ ἐντελῶς τὴν ἀπόφασίν του, ἀφοῦ προηγουμένως θὰ ἔστελλον τὸ ἔγγραφον εἰς τὸν Νομικὸν Σύμβουλον τοῦ Ὑπουργείου ἢ εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον διὰ νὰ βεβαιωθῶ ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἔχει δίκαιον. Τὸ νὰ τὸν παραπέμπωμεν εἰς τὸ δικαστήριον εἶναι μία ἰδέα, ὡς μᾶς τὴν ἐξήγησε πολὺ καλῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρό τινων ἡμερῶν. Εὔκολον εἶναι νὰ καταφεύγωμεν εἰς τὰ δικαστήρια. Δύναται ὅμως αὐτὸς νὰ προσφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια; Καὶ δυνάμεθα πάντες νὰ καταφεύγωμεν εἰς τὰ δικαστήρια διὰ τοιαύτας μάλιστα παρανομίας; Ἂν δὲν νομίζῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὰ τοιαῦτα ὀρθά, τότε πρέπει νὰ φέρῃ νόμον, διὰ ν’ ἀποκόψωμεν ἐκεῖνο τὸ μέρος ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζονται οἱ Κύριοι αὐτοὶ καὶ ἐκδίδουσι τοιαύτας ἀποφάσεις καταφώρως ἀντιθέτους καὶ πρὸς τὸ γράμμα καὶ πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου. Κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897 ὑπῆρξαν μυρία θύματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐπισύρωσι τὴν εὐγνωμοσύνην ἡμῶν, διότι καὶ ὁ πόλεμος αὐτὸς συνετέλεσεν εἰς τοὺς θριάμβους τῶν ἐτῶν 1912 καὶ 1913. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὀφείλει, ἀφοῦ διὰ μελέτης τῶν οἰκείων ὀργάνων πεισθῇ περὶ τοῦ δικαίου τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ, νὰ ἔλθῃ ἐδῶ ἢ διὰ νόμου ν’ ἀπονείμῃ σύνταξιν εἰς αὐτὸν ἢ νὰ τροποποιήσῃ τὸν νόμον, ὄπισθεν τοῦ ὁποίου ὀχυρούμενον τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον διαπράττει τοιαύτας αὐθαιρεσίας. Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν εἶχεν ἡ ἐρώτησις τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος, ὁμολογῶ, ἂν θέλῃ νὰ θωρακισθῇ εἰς τὴν λεγομένην ἀρνητικὴν ἀρετήν, δύναται νὰ παραπέμψῃ τὸν αἰτοῦντα εἰς τὰ δικαστήρια, τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι λύσις τῶν ζητημάτων· λύσις εἶναι ὅπου ἀποδεικνύεται ὅτι ἀδικεῖταί τις νὰ εὑρίσκῃ τὸ δίκαιόν του.

§30ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν πρόκειται περὶ ἰδιωτικοῦ δικαίου, δὲν νομίζω ὅτι ἡ καλυτέρα αἴθουσα εἶναι ἐδῶ.

§31Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἂν ἐπείσθητε ὅτι ἐγένετο παρανομία...

§32ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπάρχουσι τὰ δικαστήρια, εἰς τὰ ὁποῖα νὰ καταφύγῃ· δὲν εἴμεθα ἁρμόδιοι ἡμεῖς.

§33Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Νὰ μὴ ἐφαρμόσητε τοῦτο διὰ τὸν Λεωτσάκον, ἀλλὰ νὰ τροποποιήσητε τὸν νόμον.

§34ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι ζήτημα ἑρμηνείας· τὸ Νομικὸν Συμβούλιον λέγει ὅτι δὲν ἀπεδείχθησαν αὐτά.

§35Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν ἔχουσι δικαίωμα, ἐνῷ ἀπεκόπη ἡ δεξιὰ χείρ, νὰ λέγωσιν ὅτι ἀπεκόπη ὁ δεξιὸς πούς.

§36ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὰ εἰς τὰ δικαστήρια· δὲν πρέπει νὰ δικάζωμεν ἐδῶ.

§37Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὄχι, νὰ μὴ δικάζωμεν ἐδῶ, ἂν καὶ ἐδῶ εἶναι τὸ ἀνώτατον δικαστήριον, καὶ ἂν δὲν δύναται νὰ εὕρῃ τις δίκαιον ἐδῶ τότε οὐδαμοῦ θὰ τὸ εὕρῃ. Τότε τροποποιήσατε τὸν νόμον, διὰ νὰ μὴ γίνηται κατάχρησις, νὰ χρησιμεύσῃ δὲ τὸ παράδειγμα τοῦ Λεωτσάκου ὡς ἀφορμὴ νὰ κλεισθῇ αὐτὴ ἡ πηγὴ τῆς αὐθαιρεσίας, διότι αὔριον θὰ παρουσιασθῶσιν ἄλλοι ἀδικούμενοι. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα ἤθελον νὰ εἴπω.

§38Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀρκοῦμαι εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Κροκιδᾶς. Τρίτην ἤδη φορὰν εἶναι καθ’ ἣν λέγετε ὅτι τὰ δικαστήρια εἶναι ἁρμόδια. Ἡ παράβασις τοῦ νόμου εἶναι κατάφωρος.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Γ. Καρπετόπουλος καὶ Σ. Σπυρομήλιος «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἐμελέτησε τὴν ἐργασίαν τὴν ὑποβληθεῖσαν αὐτῷ ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ καὶ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον πρὸς συζήτησιν».

§40ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν ν’ ἀπαντήσω σήμερον.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Φίλιος «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἔχει γνῶσιν τῆς κατόπιν πυρκαϊᾶς καταστροφῆς τοῦ σχολικοῦ οἰκήματος τοῦ χωρίου Πυρσόγιαννη τῆς Ἠπείρου ἐξ αἰτίας τῶν ἐν αὐτῷ στρατωνιζομένων στρατιωτῶν κατὰ μῆνα Ἀπρίλιον ἐ. ἔ. καὶ ἂν σκέπτεται νὰ λάβῃ μέτρα, ὅπως θεραπευθῇ ἡ ἔλλειψις σχολικοῦ οἰκήματος, μὴ ἐμποδίζωνται δὲ τῶν μαθημάτων οἱ μαθηταὶ τοῦ ἄνω χωρίου ἀναγκαζόμενοι νὰ συσσωρεύωνται εἴς τι οἴκημα τελείως ἀκατάλληλον καὶ ἀνθυγιεινόν».

§42Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μέχρι τοῦδε δὲν ἐλήφθη πρόνοια, ἀλλὰ θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασίν σας.

§43Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Εἶναι 300 μαθηταί, οἱ ὁποῖοι φοιτῶσιν ἐν μιᾷ τρώγλῃ.

§44Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Νεγροπόντης ἐρωτᾷ τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ναυτικῶν καὶ τῆς Συγκοινωνίας πόσων τόννων εἶναι, τίνα ταχύτητα καθαρὰν εἰς μίλλια καθ’ ὥραν διανύουσι καὶ κατὰ ποῖον ἔτος κατεσκευάσθησαν τὰ ἀτμόπλοια «Ἀγγελική», «Ἤπειρος», «Ζάκυνθος» καὶ «Κεφαλληνία» τῆς Ἰονικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρείας, ἥτις ἀνέλαβεν ἐπὶ ἐπιχορηγήσει δραχμῶν 297.000 τὴν ταχυδρομικὴν συγκοινωνίαν Χαλκίδος–Θεσσαλονίκης».

§46Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ἐκτέλεσις τῆς γραμμῆς Θεσσαλονίκης ἀνετέθη εἰς τὴν Ἀτμοπλοϊκὴν Ἑταιρείαν Γιαννουλάτου κατόπιν δημοπρασίας, προσεφέρθη δὲ πρὸς 2 καὶ 65 τὸ μίλλιον, λαμβάνεται δὲ πρόνοια περὶ μεταφορᾶς τῶν ταχυδρομικῶν σάκκων χωρὶς ν’ ἀναφέρωνται τὰ ἀτμόπλοια τὰ ὁποῖα θὰ ἐκτελῶσι τὴν συγκοινωνίαν, ἅτινα δέον νὰ ἔχωσι χωρητικότητα ὡρισμένην. Ἡ ταχύτης τῶν πλοίων τὰ ὁποῖα θὰ ἐκτελῶσι τὴν συγκοινωνίαν θὰ εἶναι κατὰ μέσον ὅρον 10 μιλλίων. Τὸ ταξίδιον μεταξὺ Χαλκίδος καὶ Θεσσαλονίκης θὰ εἶναι 18 ὡρῶν, ὥστε νὰ συμπίπτῃ μὲ τὴν ἄφιξιν τοῦ σιδηροδρόμου εἰς Χαλκίδα, δέον δὲ τὸ ἀτμόπλοιον νὰ φθάνῃ μεταξὺ 6 ἕως 7 τῆς πρωΐας.

§47Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Ἡ Ἰόνιος Ἀτμοπλοΐα ἀνέλαβε τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς γραμμῆς Θεσσαλονίκης–Χαλκίδος δι’ ἓν ἔτος διὰ ποσὸν συνολικὸν δραχμῶν 297.000. Ἀλλ’ ἐκ τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων προκύπτουσι σημεῖά τινα ἀποδεικνύοντα ὅτι ἡ Ὑπηρεσία τῶν ταχυδρομείων ἐξηπάτησε τὸν τότε Ὑπουργόν. Ἀναγράφεται ἐν τῷ ἐγγράφῳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ κατατίθεται πρᾶξις ἄνευ ἀριθμοῦ καὶ ἄνευ ὑπογραφῆς ὅτι δῆθεν ἔγινε μειοδοσία.

§48Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Πότε;

§49Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Πέρυσι, κατὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον.

§50Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Δὲν ἐζητήσατε κατάθεσιν ἐγγράφων. Ἂν θέλητε, νὰ τὰ καταθέσω.

§51Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Ἐζήτησα νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα.

§52Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἐζητήσατε τὴν σχετικὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν σᾶς κατέθηκα.

§53Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Ἐνῷ λέγετε ὅτι ἔγινε προκήρυξις δὲν ὑπάρχει παρὰ ἓν τηλεγράφημα πρὸς πάσας τὰς ἀτμοπλοϊκὰς Ἑταιρείας διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖτε προτάσεις διὰ διάστημα ἕξ μηνῶν, ἐνῷ ἡ σύμβασις συνωμολογήθη διὰ διάστημα ἑνὸς ἔτους. Ἔπειτα ἐντὸς τῆς συμβάσεως λέγετε ὅτι ὡρίσθη ὅτι τὰ πλοῖα δέον νὰ ἔχωσι ταχύτητα δέκα μιλλίων, ἐνῷ, πλὴν τῆς «Ναυκρατούσης» καὶ τοῦ «Ἀτρομήτου», οὐδὲν ἄλλο πλοῖον ἔχει τοιαύτην ταχύτητα. Ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ φέρω τὸν λόγον εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διότι ὁ τρόπος καθ’ ὃν μεταχειρίζεται τοὺς ἐπιβάτας ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ εἶναι αὐτόχρημα σκανδαλώδης. Δυστυχῶς ἕνεκα τοῦ πολέμου ἠναγκάσθησαν πολλοὶ ξένοι νὰ ταξιδεύσωσι διὰ τῆς Ἑταιρείας ταύτης, ἥτις δὲν ἠρκέσθη ν’ αὐξήσῃ τοὺς ναύλους κατὰ 80%, δὲν ἠρκέσθη νὰ διαθέτῃ τριπλᾶ εἰσιτήρια διὰ τὰς θέσεις τὰς ὁποίας ἔχει, ἀλλὰ κακομεταχειρίζεται καὶ τοὺς ξένους καὶ εἶναι πολὺ λυπηρὸν νὰ γνωρίζῃ κανεὶς τὴν γλῶσσάν των καὶ νὰ τοὺς ἀκούῃ κατὰ ποῖον τρόπον ὁμιλοῦσι διὰ τὸν Τόπον μας. Ἠναγκάσθην νὰ ἐπεμβῶ προσωπικῶς, διότι τὸ ὀλιγώτερον εἶναι ὅτι μᾶς ἀποκαλοῦσιν ἀγρίους, ἐχάσαμεν δὲ καὶ τὴν εὐκαιρίαν νὰ διαφημίσωμεν τὴν ἀτμοπλοΐαν μας.

§54Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν ἔφερα τὸ ζήτημα σχετικῶς πρὸς τὴν Ἑταιρείαν αὐτὴν καὶ διετάχθη εἷς ἐπιμηχανικὸς νὰ ἐπιθεωρήσῃ τὰ πλοῖα καὶ αὐτῆς τῆς Ἑταιρείας καὶ ἄλλων Ἑταιρειῶν καὶ ἐνῷ ἐξ αὐτῶν τῶν ἀτμοπλοίων εὑρέθησαν ἄχρηστα ἱκανὰ τὸν ἀριθμὸν ἀνεκλήθη ὁ ἐπιμηχανικὸς ἐκεῖνος καὶ ἀνετέθη εἰς ἄλλον ἡ ἐπιθεώρησις.

§55Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Δὲν γνωρίζω. Ἐγὼ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι οἱ ἐπιβάται τῆς γʹ θέσεως ταξιδεύοντες ἀπὸ Θεσσαλονίκης εἰς Ἀθήνας δὲν ἔχουσι τόπον νὰ κινηθῶσι, διότι τὸ πλοῖον εἶναι πλῆρες ζώων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ μελετήσῃ τὸν φάκελον καὶ νὰ λάβῃ μέτρα, ὅπως παύσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις, πρὸς δὲ νὰ ἐξετάσῃ ἂν ἔχουσι τὰ πλοῖα ταχύτητα ἄνω τῶν 10 μιλλίων καί, ἂν δὲν ἔχωσι, νὰ ζητήσῃ νὰ ἐπιστραφῶσι τὰ χρήματα δι’ ὅσας ἡμέρας ἐξετέλεσαν τὰ ταξίδια. Ἔχετε ἐπίσης ὑποχρέωσιν, κύριε Ὑπουργέ, νὰ λύσητε τὴν σύμβασιν ἐφ’ ὅσον ἡ προκήρυξις ἔγινε δι’ ἕξ μῆνας.

§56Σ. ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ. Διατί ὁμιλεῖτε διὰ τὴν Ἑταιρείαν αὐτὴν καὶ ὄχι καὶ διὰ πάσας τὰς ἄλλας;

§57Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ὡς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ δηλώσω προηγουμένως εἰς τὴν Βουλήν, ἡ γενομένη σύμβασις μετὰ τῆς Ἑταιρείας Γιαννουλάτου εἶναι σύμβασις καθαρῶς ταχυδρομική, ἡ δὲ σύμβασις εἶναι νὰ ἔχῃ ἀτμόπλοιον τὸ ὁποῖον νὰ ἐκτελῇ τὸ ταξίδιον Χαλκίδος–Θεσσαλονίκης εἰς ὡρισμένον ἀριθμὸν ὡρῶν καὶ νὰ εἶναι καὶ ὡρισμένης χωρητικότητος. Πλέον τούτου οὐδεμία ἄλλη ὑποχρέωσις ὑπάρχει. Βεβαίως καὶ ἐγὼ συνομολογῶ μετὰ τῶν κ. Βουλευτῶν ὅτι ἡ κατάστασις ἡ ἀτμοπλοϊκὴ δὲν εἶναι ἡ πρέπουσα. Πολλάκις ὑπεβλήθησαν διάφορα παράπονα, τὸ δὲ ἡμέτερον Ὑπουργεῖον εὑρίσκεται ἐν ἀδυναμίᾳ περὶ τοῦ τί νὰ πράξῃ. Ἐν τῷ μέλλοντι, προκειμένου περὶ τῶν γραμμῶν τῶν λαμβανουσῶν τακτικὴν ἐπιχορήγησιν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, δυνάμεθα εἰς τὰς μελλούσας συμβάσεις νὰ περιλάβωμεν ὅρον, ὄχι μόνον διὰ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς μεταφορᾶς τοῦ ταχυδρομείου, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς ἀνέσεως τῶν ἐπιβατῶν, ἔχομεν δ’ ἕτοιμον νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δεσμευθῇ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία εἰς τὸν καταρτισμὸν τῶν τοιούτων συμβάσεων.

§58Σ. ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ. Νὰ τὸ ὑποβάλητε, κύριε Ὑπουργέ.

§59ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ὡς πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν συμβάσεων θὰ προσθέσω δύο λέξεις. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὑπέδειξεν ὅπως γίνῃ εἰδικὸς τύπος τῶν συμβάσεων καὶ νὰ ἔρχωνται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ὄχι νὰ γίνωνται συμβάσεις χάριν τοῦ τελευταίου ὑπαλλήλου. Ὑπέδειξα καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι ἐγένοντο καταχρήσεις καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ ὑποβάλῃ ἓν νομοσχέδιον καὶ ὄχι νὰ ἔρχηται ὁ τελευταῖος ὑπάλληλος ἀντὶ 100 δραχμῶν νὰ κάμῃ συμβάσεις.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ λοιπαὶ ἐρωτήσεις ἀναβάλλονται, συμπληρωθείσης τῆς ὥρας.

§61Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, κύριοι Βουλευταί, ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου περὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἔργων. Ὡς γνωστόν, διὰ νόμου διετέθησαν δραχμαὶ 3.000.000, αἱ ὁποῖαι προῆλθον ἐκ χρημάτων ἐπιστραφέντων ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας τοῦ σιδηροδρόμου Πελοποννήσου, ἵνα ἐκ τῶν χρημάτων τούτων ἀποξηρανθῶσιν ἕλη διὰ δαπάνης ἴσου ποσοῦ. Ἐψηφίσθη σχετικὸς νόμος ἤδη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, διὰ τοῦ ὁποίου ὡρισμένων ἑλῶν ἀπεφασίσθη ἡ ἀποξήρανσις. Ἀλλ’ ἡ ἀποξήρανσις τῶν ἑλῶν αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, διότι αἱ τιμαὶ ἐφάνησαν μικραὶ εἰς τοὺς ἐργολάβους καὶ διὰ τοῦτο τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον προνοεῖ περὶ αὐξήσεως τῶν τιμῶν καὶ ἐκτελέσεως νέων ἔργων. Ἀλλὰ διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου τῶν 3.000.000 δραχμῶν βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποξηρανθῶσι πάντα τὰ ἕλη ἐκ τῶν ὁποίων μαστίζεται ὁλόκληρος ἡ Χώρα· χρειάζεται πολὺ μεῖζον, ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἶναι ὀρθὸν οὔτε πρέπει τὸ Κράτος νὰ ἐπιβαρυνθῇ διὰ τῆς ὅλης δαπάνης τῆς ἀποξηράνσεως τῶν ἔργων τούτων. Καὶ εἰς ἄλλα Κράτη, ὅπου ἐγένοντο τοιαῦται ἐργασίαι ἀποξηράνσεως ἑλῶν, βαρύνονται καὶ οἱ ἰδιοκτῆται τῶν μερῶν ἐκείνων τῶν ὁποίων τὰ κτήματα εὑρίσκονται ἐντὸς ἢ πέριξ τῆς ἀποξηραινομένης ἐκτάσεως, ὅπερ εἶναι δίκαιον, διότι κατὰ πολὺ βελτιοῦνται τὰ κτήματα αὐτῶν διὰ τῆς ἀποξηράνσεως. Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου προβλέπεται γενικῶς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους εἰσφορὰ 500.000 ἐτησίως, ὅπως ἀποτελεσθῇ κεφάλαιον διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν. Λαμβάνομεν ἐπίσης μέτρον ὅπως τὰ κτήματα τὰ εὑρισκόμενα ἐντὸς ἢ πέριξ τῆς ἀποξηραινομένης ἐκτάσεως ὑποβληθῶσιν εἰς ἀνάλογον εἰσφορὰν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τούτων. Ἐν τῷ ὑποβαλλομένῳ νομοσχεδίῳ ὁρίζεται ὁ τρόπος τῆς ἐκτιμήσεως τῆς ἐπερχομένης βελτιώσεως διὰ τῶν ἔργων τούτων. Ἕτερον μέτρον τὸ ὁποῖον θὰ ἐκτελεσθῇ διὰ τὴν ἀποξήρανσιν ἑλωδῶν ἐκτάσεων, αἵτινες ἀποξηραινόμεναι θ’ ἀποδοθῶσιν εἰς τὴν γεωργίαν, εἶναι τὸ μέτρον καθ’ ὃ ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα μετὰ διαγωνισμὸν καὶ μελέτην τῶν ἔργων τούτων παραχωρῇ τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτων ἐργασιῶν ἐφ’ ὡρισμένων ἑλωδῶν ἐκτάσεων εἰς Ἑταιρείας, ἰδιώτας ἢ κατοίκους τῶν πέριξ μερῶν, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐνδιαφέρωνται, καὶ τὴν ἐκμετάλευσιν τῶν ἐκτάσεων τούτων ἐφ’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα, ὁριζομένου τοῦ μεγίστου μέτρου διὰ τῆς συμβάσεως. Οὕτω θὰ εἶναι δυνατὸν τὰ ἕλη, αἱ λίμναι, τὰ κατακλυζόμενα μέρη ν’ ἀποξηρανθῶσιν.

§62Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς ἐκτελεστικῆς Ἐπιτροπῆς Κρήτης περὶ διδακτηρίων», ἐπεκταθείσης τῆς νομοθεσίας ἡμῶν ἐν Κρήτῃ. (Ὄρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. (Ψηφίζονται· 1) τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθηκῶν καὶ τροποποιήσεων εἰς τὸν νόμον ΓΨΛʹ «περὶ τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». 2) Τὸ σύνολον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ᾼΥΛΗʹ τῆς 28 Μαΐου 1887 περὶ Βασιλικῆς Οἰκογενείας καὶ περὶ ἀντιβασιλείας». 3) Τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΓΩΚΖʹ περὶ διδακτηρίων κτλ.». Γίνεται εἶτα δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῶν νομοσχεδίων 1) «περὶ συνομολογήσεως δανείου τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης» καὶ 2) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ ἀπὸ 22 Ὀκτωβρίου 1909 Β. Διατάγματος»). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Ἰουλίου ἐ. ἔ. Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ἐπεκτάσεως καὶ εἰς τὰς νέας χώρας τῆς ἰσχύος τοῦ ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι κρατοῦντος νομισματικοῦ συστήματος κλπ.».

§64Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἐμφανίζεται εὐκαιρία μὲ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ κρατήσωμεν ἐν τῷ Τόπῳ μας τὸν φυγαδευόμενον χρυσόν. Αὐτὸς δ’ ἀκριβῶς εἶναι καὶ ὁ κύριος λόγος δι’ ὃν ἐξεδόθη τὸ νομοθετικὸν Διάταγμα. Ὡς μέσον δὲ σκόπιμον, ἵνα ἐπιτύχωμεν τὴν μὴ φυγάδευσιν τοῦ χρυσοῦ, ἐθεωρήθη ἡ ὑπερτίμησις τῆς Τουρκικῆς λίρας κατά τι ἀνώτερον τῆς τιμῆς ἣν πράγματι ἐκπροσωπεῖ ἡ ἐσωτερική της ἀξία. Καὶ βεβαίως ὡς πρὸς τοῦτο δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπεξετάθησαν τὰ ὅρια τοῦ Κράτους εἰς τοιοῦτον σημεῖον, κατόπιν τῶν δύο πολέμων, θὰ ἦτο ἴσως εὐχῆς ἔργον νὰ σκεφθῶμεν ὅτι τὸ νομισματικὸν σύστημα ὄχι μόνον δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπεκταθῇ εἰς τὰς νέας χώρας, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ μεριμνήσωμεν μονομερῶς μόνον περὶ τῆς ἐγκρατήσεως τοῦ χρυσοῦ διὰ τῆς διατάξεως τὴν ὁποίαν θέτετε, οὐδέποτε δὲ διὰ νὰ προεκτείνωμεν εἰς τὰς νέας χώρας ὁλόκληρον τὸ νομισματικὸν σύστημα. Διότι, ὡς εἶναι τοῦτο, βλέπομεν ὅτι διαρκῶς ὁ ὑπάρχων ἐν Ἑλλάδι χρυσὸς φυγαδεύεται, διότι ἀποτελεῖται ἐκ νομίσματος ἔχοντος ἐσωτερικὴν ἀξίαν ἴσην πρὸς τὸ ἐν ἄλλοις Κράτεσι πλουσιωτέροις τῆς Ἑλλάδος ὑπάρχον καὶ κυκλοφοροῦν νόμισμα. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος δι’ ὃν δὲν βλέπομεν ἐν Ἑλλάδι χρυσόν, διότι ὁ ἰδικός μας ἀποτελῶν νόμισμα διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον ἀποτελεῖ ἐπίσης νόμισμα καὶ δι’ ἄλλα Κράτη ἔχοντα τὸ αὐτὸ νομισματικὸν σύστημα, ἔχοντα νομίσματα μὲ τὴν αὐτὴν ἐσωτερικὴν ἀξίαν τοῦ νομίσματος τοῦ Ἑλληνικοῦ. Παρουσιάζεται εὐκαιρία τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν νὰ διαφύγῃ, ὅταν προεκτείνωμεν νομισματικὸν σύστημα ἔχον ὡς ἄμεσον συνέπειαν τὴν ἐφαρμογὴν συμβάσεων διεθνῶν εἰς τὰς νέας χώρας, ἐπειδὴ πολὺ ἀργότερον θὰ εὕρωμεν δυσκολίας, ὅταν θελήσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν νομισματικὸν σύστημα ἔχον κυρίως βάσιν νὰ μὴ φυγαδεύηται ὁ ἡμέτερος χρυσός, ἀλλὰ ν’ ἀποτελῇ ἐμπόρευμα ὅπου ἤθελε παρουσιασθῇ. Τὸ τοιοῦτον ἐπέτυχον πάντα τὰ Κράτη καὶ τὸ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν μεγάλα καὶ μικρά, ἰδόντα τὰ ὅριά των αὐξανόμενα. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἓν Κράτος ἔχον τὸ δεκαδικὸν σύστημα τὸ νομισματικόν, ἐφ’ ὅσον τὸ αὐτὸ σύστημα ἔχουσι καὶ ἄλλα Κράτη, νὰ συγκρατήσῃ τὸν χρυσόν, διότι τὰ νομίσματα αὐτοῦ ἐξαγόμενα ἐκ τοῦ Κράτους, ὅπου νομίμως κυκλοφοροῦσι, καὶ μεταβαίνοντα ὅπου ὁ Τόπος εἶναι πλουσιώτερος, ἀποτελοῦσι νομίσματα ἐν τῷ Τόπῳ, ἀπολαύοντα τῆς ἐσωτερικῆς ἀξίας καὶ παραμένοντα ἐν τῷ Τόπῳ καὶ μὴ δυνάμενα νὰ ἐπιστρέψωσιν ὅθεν ἔφυγον. Ἐνῷ καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ νόμισμα δὲν ἔχει ἐσωτερικὴν ἀξίαν ἴσην πρὸς ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἔχει ἐν τῷ ξένῳ Κράτει ἀναγκαστικῶς θέλει ἐπιστρέψει εἰς τὸ Κράτος ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἐξῆλθε, διότι θὰ ὑπάρχῃ πάντοτε κέρδος εἰς τὸ ἐμπόρευμα, ὥστε ν’ ἀποτελέσῃ τοῦτο οὐχὶ πλέον νόμισμα, ἀλλ’ ἐμπόριον. Τὸ δὲ κέρδος εἶναι ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἐπεδόθη ἡ προσοχὴ πάντων τῶν Κρατῶν ἀφ’ ὅτου ἡ Γερμανία μετὰ τὸν πόλεμον κατὰ τῆς Γαλλίας γενομένη αὐτοκρατορία παρεδέχθη νομισματικὸν σύστημα ἐπὶ τῇ βάσει μονάδος μὴ ὑπαρχούσης ἐν ἄλλῳ μέρει τοῦ κόσμου, σύστημα ἀνώτερον τοῦ Γαλλικοῦ ἀλλὰ κατώτερον τοῦ Ἀγγλικοῦ, ὥστε τὸ μάρκον τιμώμενον 23 καὶ 16 δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φύγῃ ἐκ τῆς Γερμανίας καὶ νὰ κυκλοφορήσῃ ἀλλαχοῦ, διότι λόγῳ τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς ὑπεχρεοῦτο νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὴν Γερμανίαν. Ἑπομένως ὁ Γερμανικὸς χρυσὸς δὲν ἐφυγαδεύετο. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ ἐν Αὐστρίᾳ, ὅπου ἡ δυαδικὴ μοναρχία παρεδέχθη ὡς βάσιν τοῦ συστήματος τοῦ νομισματικοῦ ὄχι πλέον τὸν διμεταλλισμόν, ἀλλὰ τὸν μονομεταλλισμὸν καὶ κατήργησε τὸ φιορίνιον καὶ εἰσήγαγε τὰς κορώνας. Τότε παρετηρήθη ἀκριβῶς ὅτι τὴν κορώναν δὲν ἠθέλησαν νὰ κάμωσιν ἴσην πρὸς τὸ Γαλλικὸν φράγκον, ἀκριβῶς διότι ὑπῆρχε φόβος φυγαδεύσεως. Ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ χρυσοῦ τὸ ὁποῖον εἶχε κοπῆ ἐφυγαδεύθη ἐκ τῆς Αὐστρίας καὶ ἀπέμεινε κυκλοφοροῦν τὸ χαρτονόμισμα. Ἂν καθ’ ἣν στιγμὴν ἔκοπτε τὸ νόμισμα τὸ ἔκοπτεν αὐτὸ εἰς ποσόν τι δεκαδικὸν τὸ ὁποῖον νὰ ἦτο ἀνώτερον τοῦ φράγκου, ὁλόκληρος ὁ Αὐστριακὸς χρυσὸς ὁ ἐξαγόμενος εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν ἀναγκαστικῶς θὰ ἐπέστρεφε πάλιν εἰς τὴν Αὐστρίαν, διότι ἀποτελεῖ ἐμπόρευμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κυκλοφορῇ ἐν ξένῳ Κράτει, ἀλλ’ εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ ἐμπόριον νὰ τὸ περισυλλέξῃ καὶ νὰ τὸ ἐπιστρέψῃ ὅθεν ἐλήφθη, διότι ὑπάρχει συνυφασμένη πραγματικὴ νομισματικὴ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἐγχωρίου νομίσματος καὶ τοῦ χρυσοῦ τοῦ ξένου Κράτους. Ὁ ἴδιος λόγος ὑπῆρχεν ἐν Ἀγγλίᾳ, ὅπου ἡ Ἀγγλικὴ λίρα δὲν ἔχει ἀξίαν 25 φράγκων ἀκριβῶς, ἀλλ’ ἔχει ἀξίαν 25 φράγκων καὶ 16 λεπτῶν αὐτουσίου χρυσοῦ, 22 δὲ λεπτῶν, ὅταν εἰς τὸ νόμισμα προστεθῶσι καὶ τὰ ἔξοδα τῆς κοπῆς. Τοῦτο ἀπετέλεσεν ἀφορμὴν ὥστε ἡ Ἀγγλικὴ λίρα καθ’ ἣν στιγμὴν ἐτίθετο εἰς κυκλοφορίαν καὶ ἐνηλλάσσετο μὲ 25 φράγκα νὰ περισυλλέγηται ἐκ τοῦ ἐμπορίου τὸ ὁποῖον εἶχε νὰ κερδίσῃ τὴν διαφορὰν τῶν 25 φράγκων καὶ 22 λεπτῶν καὶ νὰ ἐπαναστρέφῃ ἐκεῖ ὁπόθεν ἐξῆλθεν. Ἀπὸ καιροῦ δεχθέντες τὸ νομισματικὸν αὐτὸ σύστημα εὑρισκόμεθα ἔρημοι χρυσοῦ, καὶ ἐφ’ ὅσον ἠθέλομεν ἐξακολουθήσει νὰ κόπτωμεν χρυσόν, ἔχοντα τὴν αὐτὴν ἀξίαν μὲ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐκπροσωπεῖ ἡ ἡμετέρα δραχμή, θὰ βλέπωμεν τὸν χρυσὸν φυγαδευόμενον καὶ κυκλοφοροῦν ἐν τῷ Τόπῳ χαρτονόμισμα μόνον, ἰδίως ἐν περιστάσεσιν ἐξαιρετικαῖς, ὅπως εἶναι ἡ παροῦσα, ὁπότε βλέπομεν μετὰ πόσης δυσκολίας εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξεύρωμεν εἰς τὸ Κράτος μας τὸν χρυσόν, τοῦ ὁποίου ἔχομεν ἀμεσωτάτην ἀνάγκην, δεδομένου ὅτι ἐν ἀνωμάλοις περιστάσεσι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ κυκλοφορία καὶ αὐτῆς ἀκόμη τῆς τραπεζικῆς ἐπιταγῆς. Νομίζω ὅτι παρουσιάζεται ἐξαιρετικὴ εὐκαιρία ὡς ἐκ τῆς ἐπεκτάσεως τῶν ὁρίων τοῦ Βασιλείου νὰ λάβωμεν μέριμναν περὶ τούτου, νὰ φροντίσωμεν ὅπως ἀλλάξωμεν τὸ ἡμέτερον νομισματικὸν σύστημα κατὰ τρόπον ἀνάλογον πρὸς ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω πρὸ ὀλίγου εἰς τὴν Βουλήν, δηλαδὴ νὰ αὐξήσωμεν τὴν ἀξίαν τῆς ἐσωτερικῆς δραχμῆς, ὥστε τὸ ἡμέτερον νόμισμα νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ κυκλοφορήσῃ ἐν ξένῳ μέρει, ἀλλὰ νὰ ἔχῃ συμφέρον τὸ ἐμπόριον καὶ νὰ τὸ ἐπιστρέφῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ μὴ ὑποκείμεθα εἰς τὸν φόβον τῆς ἑκάστοτε φυγαδεύσεως. Θὰ ἔχητε παρατηρήσει ποία σπάνις ὑπάρχει τῶν Ἑλληνικῶν εἰκοσοφράγκων, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι μέγα ποσὸν ἐκόπη ἐν ἔτει 1882.

§65ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πόσον μέγα;

§66Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Περὶ τὰ 6 ἑκατομμύρια λαμβάνομεν δὲ ὑπ’ ὄψιν τὸ παλαιὸν Βασίλειον.

§67ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σταγὼν ὕδατος ἐν τῷ Ὠκεανῷ.

§68Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἀποβλέπομεν εἰς τὸ μέλλον, ἀποβλέπομεν εἰς τὴν οἰκονομικὴν εὐεξίαν τοῦ Κράτους, ὁπόταν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κόψωμεν πολὺ περισσότερον νόμισμα. Δὲν ὑπάρχει λόγος ν’ ἀποβλέπωμεν εἰς τὰς σημερινὰς δυσκόλους περιστάσεις, διότι αὐτὸ ἀντίκειται εἰς τὴν ἡμετέραν αἰσιοδοξίαν. Ἀκριβῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐξήγγειλεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι τὸ Κράτος εἶναι εὔρωστον οἰκονομικῶς. Ἐὰν αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐξήγγειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ἀληθῆ καὶ τὰ πιστεύῃ, συνέπεια εἶναι ὅτι τὸ Κράτος θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ κόψῃ χρυσόν. Λοιπόν, ἀφοῦ θὰ κόψῃ χρυσόν, διατί νὰ ὑπάρχῃ ὁ φόβος φυγαδεύσεως;

§69ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἔχωμεν ἄλλο νόμισμα ξένον.

§70Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ποῦ θὰ τὸ εὕρητε; Εἶναι ἀπηγορευμένη ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ χρυσοῦ.

§71ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὔριον ὅμως δὲν θὰ εἶναι.

§72Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ναί, ἀλλ’ ὅταν παρουσιασθῇ ἀνώμαλος περίστασις ποῦ θὰ εὕρητε τὸν χρυσόν; Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἐν ἀνωμάλῳ τινὶ περιστάσει νὰ λείπῃ ἀπὸ τοῦ Κράτους ὁ χρυσὸς καὶ νὰ κυκλοφορῇ τὸ χαρτονόμισμα. Βλέπετε τὴν Γαλλίαν, ἥτις μόλις παρουσιάσθη ἀνώμαλος περίστασις ὡς πρῶτόν της μέλημα εἶχε τὴν ἀπαγόρευσιν ἐξαγωγῆς χρυσοῦ. Ἐν Σερβίᾳ, Ῥουμανίᾳ, Ῥωσίᾳ καὶ ἐν Αὐστρίᾳ ἀκόμη βλέπετε ὅτι ὁ χρυσός, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀξίαν ἐσωτερικὴν ἑνὸς εἰκοσοφράγκου Γαλλικοῦ, οὐδέποτε ἐφυγαδεύθη ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων, ἀλλὰ παρέμεινεν. Ἀμέσως τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα εἶχον κόψει χρυσᾶ νομίσματα ἔχοντα ἀξίαν ἀκριβῶς 20 φράγκων ἤλλαξαν τὸ σύστημα, ἡ δὲ Ῥωσία δὲν κόπτει πλέον εἰκοσόφραγκα. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι ἓν Κράτος πρέπει πάντοτε τὸ νόμισμα αὐτοῦ νὰ τὸ ἔχῃ ἐθνικόν, ἵνα τὸ συγκρατῇ, εἰς στιγμὴν δὲ καθ’ ἣν θὰ φυγαδευθῇ ὁ χρυσὸς διὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον λόγον θὰ τὸν ἴδῃ ἀναγκαστικῶς ἐπιστρέφοντα λόγῳ τοῦ συμφέροντος τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ ἐμπόριον νὰ τὸν συλλέξῃ καὶ νὰ τὸν ἐπαναφέρῃ ἐκεῖ ὅθεν ἐλήφθη. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι λόγοι ὑπέρτατοι ἐπιβάλλουσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα, τοὺς λόγους δὲ τούτους ἀναγνωρίζει ἐν μέρει τὸ νομοσχέδιον, διότι προνοεῖ περὶ αὐξήσεως τῆς ἐσωτερικῆς ἀξίας τῆς Τουρκικῆς λίρας, ἀκριβῶς ἵνα τὴν συγκρατήσῃ, διότι ἡ Τουρκικὴ λίρα καθ’ ἣν στιγμὴν θὰ ἐξέλθῃ τῆς Ἑλλάδος θὰ ἔχῃ τὴν πραγματικὴν ἀξίαν, ἐνῷ, διὰ νὰ συγκρατῆται, δίδεται εἰς αὐτὴν μεγαλυτέρα ἀξία κατὰ 8 λεπτά. Τοῦτο ἐγένετο διὰ νὰ μείνῃ ὁ χρυσός. Ἀναγνωρίζει ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀνάγκην τῆς παραμονῆς χρυσοῦ, ἔστω καὶ μὴ ἔχοντος τὰ ἐθνικὰ ἔνσημα καὶ ἀφοῦ ἀναγνωρίζει τοῦτο ἐρωτᾶται διατί εὑρίσκει περίεργα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγω ἐγώ; Ἑπομένως θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ φρονῶ ὅτι πρέπει ν’ ἀφαιρεθῇ ἡ διάταξις τῆς διατιμήσεως τῶν νομισμάτων, τὸ δὲ ζήτημα τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ νομισματικοῦ συστήματος νὰ τὸ ἀφήσωμεν ἵνα μελετηθῇ καλύτερον, οὕτως ὥστε νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἔχωμεν ἐθνικὸν νόμισμα τὸ ὁποῖον νὰ μὴ δύναται νὰ ἐξέλθῃ τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος. Μόνον ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν χρυσὸν καὶ κατὰ τὰς τακτικὰς καὶ κατὰ τὰς ἀνωμάλους περιστάσεις, καθ’ ἃς ἰδιαίτατα χρειάζεται.

§73Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὀλίγας λέξεις ἔχω ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Κερκύρας, ὅστις ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ἀνέπτυξε γνώμας ἐπὶ τοῦ νομισματικοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον διέπει τὴν Χώραν ἡμῶν. Ἐπὶ τῶν γνωμῶν τὰς ὁποίας ἐξήνεγκεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἔχω ἀντιρρήσεις τινάς. Εἴς τινας τούτων συμφωνῶ, εἴς τινας ὅμως διαφωνῶ πλήρως. Ἐν πρώτοις εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ὅτι τὸ σύστημα τὸ νομισματικὸν τὸ ὁποῖον διέπει ἡμᾶς, τὸ τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως, εἶναι σύστημα ἐπικίνδυνον, διότι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὡς μέτρον ἀξιῶν νόμισμα μὴ πιστωτικόν, ἀλλὰ νόμισμα περιέχον πραγματικὴν ἐσωτερικὴν ἀξίαν. Ἑπομένως ἐν τῷ θέματι τούτῳ εὑρίσκομαι ἐν πλήρει συμφωνίᾳ πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον, φρονῶ δ’ ὅτι ἐν καιρῷ πρέπει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ἐπιδιώξῃ ὅπως ἐπιφέρῃ τὴν ἐξυγίασιν τὴν νομισματικὴν ἥτις ζητεῖται βαθμηδὸν εἰς πάντα τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα ἔχουσι τὴν συνείδησιν τοῦ προσήκοντος ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ. Διαφωνῶ ὅμως πλήρως πρὸς τὸ ἄλλο ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθηκεν ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας, πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐθνικοποιήσεως τοῦ νομίσματος, ὅτι δηλαδὴ δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν αὐτὴν νομισματικὴν βάσιν τὴν ὁποίαν ἔχουσι τ’ ἄλλα Κράτη, δηλαδὴ τὸ δεκαδικὸν σύστημα, ἀλλ’ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν σύστημα ἄλλο, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι ἢ ὑπὲρ ἢ ὑπὸ τὸ ἑκατόν, οὕτως ὥστε δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἐθνικοποιούμενα τὰ νομίσματα ἡμῶν νὰ καθίστων ἀδύνατον τὴν διαφυγὴν αὐτῶν. Νομίζω πρῶτον ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ τοῦ ὁρισμοῦ ἄλλου ἀπὸ τὸ δεκαδικὸν σύστημα εἰς τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἐθισθῆ ἤδη ἀπὸ δεκαετηρίδων πολλῶν, ἀλλὰ συγχρόνως σύστημα τὸ ὁποῖον εἶναι κοινὸν μετὰ πολλῶν ἄλλων λαῶν πρὸς τοὺς ὁποίους εὑρισκόμεθα ἐν ἐπικοινωνίᾳ τινί, ὅτι αὐτὸ ἤθελεν ἐπιφέρει δυσχερείας. Πρὸς τούτοις φρονῶ ὅτι ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον θὰ προετίθετο τὸ σύστημα αὐτό, τοῦ νὰ καταστήσῃ δηλαδὴ ἀδύνατον τὴν φυγάδευσιν αὐτῶν τῶν νομισμάτων, ἕνεκεν ἀκριβῶς τῆς ἀνωτέρας ἀξίας ἡ ὁποία θὰ ὑπῆρχεν ἀλλαχοῦ, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν εὑρίσκεσθε ἐν δυσχερεῖ οἰκονομικῇ πλάστιγγι καὶ αὐτὸ τὸ νόμισμα τὸ ὁποῖον θὰ εἶχεν ἄλλην βάσιν καὶ θὰ ἦτο προωρισμένον νὰ μείνῃ ἠγκυροβολημένον ἐνταῦθα καὶ νὰ μὴ ἐξέλθῃ, καὶ αὐτὸ θὰ ἐξήρχετο ὑποχωροῦν εἰς τὸν νόμον τὸν κοινόν, ὅτι τὸ καλὸν νόμισμα διώκει τὸ κακόν. Καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι ὅτι σήμερον εἰς τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα ἐζήτησαν νὰ ἐθνικοποιήσωσι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ τὸ νόμισμα αὑτῶν καὶ νὰ ἐγκαταστήσωσιν ἕτερον σύστημα πλὴν τοῦ δεκαδικοῦ, ὅτι δὲν παραμένει ὁ χρυσὸς ἐν κυκλοφορίᾳ, ἀλλ’ ἐπίσης καὶ ἐκεῖ ἔχει φυγαδευθῆ ἢ ἔχει ἀποκρυβῆ καὶ δὲν εὑρίσκεται ἐν κυκλοφορίᾳ, τὰ Κράτη δ’ αὐτὰ ἀγοράζουσι τὸν χρυσὸν τὸν ὁποῖον ἀκόμη τὸν λαμβάνουσιν ὡς ἐμπόρευμα καὶ ὄχι ὡς νόμισμα μέτρου ἀξίας. Ἑπομένως φρονῶ ἀδιστάκτως ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἀλλαγῆς τοῦ μέτρου κατ’ οὐδὲν θὰ συνετέλει νὰ καταστήσῃ ἐθνικὸν καὶ μὴ φυγαδευόμενον τὸ νόμισμα τὸ ἡμέτερον. Ἄν εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ὡρίσαμεν τὴν τιμὴν τῆς λίρας κατὰ τὴν ἀνωτέραν τῆς ἐσωτερικῆς ἀξίας αὑτῆς, δηλαδὴ ἀντὶ 22.71 ὡρίσαμεν 22.90, τοῦτο ἐπράξαμεν ὄχι μόνον ἕνεκα τοῦ λόγου τῆς μὴ φυγαδεύσεως τοῦ νομίσματος, διότι ἡ τιμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ὡρίσθη ἀνωτέρα τῆς ἐσωτερικῆς ἀξίας κατ’ οὐδὲν συντελεῖ εἰς τὸ νὰ μὴ φυγαδευθῇ ἡ λίρα. Δὲν ἐπεδιώξαμεν δὲ νὰ τὴν συγκρατήσωμεν διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ, διότι, ἂν ἠθέλομεν νὰ τὴν συγκρατήσωμεν, ἔπρεπε νὰ ὁρίσωμεν τὴν τιμὴν αὐτῆς πολὺ ἀνωτέραν, εἰς τὰ 23 π. χ., διότι ἀκριβῶς ἡ τιμὴ εἰς τὴν ὁποίαν κυμαίνεται ἡ λίρα ἐν Θεσσαλονίκῃ εἶναι 22.85 ἕως 23.05 κατὰ τὰς διαφόρους ἐποχὰς τοῦ ἔτους καὶ ἀναλόγως τῶν διαφόρων ἐμπορικῶν συναλλαγῶν ἔπρεπε τότε νὰ δώσωμεν μίαν ἀξίαν τοιαύτην σταθερὰν ὥστε καὶ κατὰ τὰς ἐποχὰς καθ’ ἃς ἡ τιμὴ εἶναι μικροτέρα νὰ μὴ φυγαδεύηται. Ἀλλ’ ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ λίρα καὶ μὲ αὐτὴν τὴν τιμὴν τὴν ἀνωτέραν τῆς ἐσωτερικῆς της ἀξίας θὰ φυγαδεύηται, ἀλλὰ δὲν ἐστάθημεν εἰς τὴν ἀξίαν τῶν 22.71, διότι ἀκριβῶς ἐζητήσαμεν ὅπως ὁρίζοντες τιμὴν τῆς λίρας εἰς τὰ 22.90 νὰ μὴ μειώσωμεν τὴν ἀξίαν τὴν ὁποίαν οἱ κάτοχοι τοῦ νομίσματος αὐτοῦ ἔχουσιν. Ἂν ὡρίζομεν ὡς ἀξίαν τῆς λίρας τὴν ἐσωτερικὴν ἀξίαν αὐτῆς, τότε πάντες οἱ κάτοχοι οἱ ὁποῖοι εἶναι συνηθισμένοι εἰς τὰς συναλλαγάς των μὲ αὐτὴν τὴν τιμὴν θὰ εὑρίσκοντο ἀκριβῶς ἐν μειώσει, διότι ἡ λίρα ἀπὸ 22.90 θὰ κατήρχετο εἰς 22.71, διαφορὰ ἡ ὁποία θὰ ἐπέφερε πτῶσιν τῶν περιουσιῶν.

§74Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἐν τῇ ἐκθέσει σας λέγετε ὅτι θέλετε ν’ ἀποφύγητε τὴν φυγάδευσιν, οὐδὲν δὲ ἄλλο μέσον ὑπάρχει διὰ νὰ μὴ φυγαδευθῇ τὸ καλὸν νόμισμα ἀπὸ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνέφερα, τὸ τῆς ἐθνικοποιήσεως τοῦ νομίσματος. Τοῦτο ἔκαμε καὶ ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Γερμανία καὶ ἐκράτησαν τὸ νόμισμά των, ἐνῷ τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα ἔχουσι νόμισμα ἰσότιμον πρὸς τὸ Γαλλικὸν δὲν ἔχουσι τὸν χρυσὸν ἐν κυκλοφορίᾳ. Ἡ λίρα ἡ μεταλλικὴ κυκλοφορεῖ ἐν Ἀγγλίᾳ, τὸ μάρκον τὸ χρυσοῦν κυκλοφορεῖ ἐν Γερμανίᾳ. Πρόκειται περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος συνδυασμένης καὶ μετὰ τῶν διεθνῶν συμβάσεων. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι ἡ Λατινικὴ Ἕνωσις εἶναι προϊὸν καταστάσεως ἀνάγκης, διότι ἐγένετο ἐν ἔτει 1865, ὅτε ὡς ἐκ τῆς ὑπερπαραγωγῆς ἠλαττώθη ἡ τιμὴ τοῦ χρυσοῦ καὶ ἔπαυσεν ὁ χρυσὸς νὰ ἔχῃ ἀξίαν 1 πρὸς 15½, καὶ εἶχεν 1 πρὸς 14, καὶ διὰ νὰ προλάβῃ τοῦτο ἡ Γαλλία ἔκαμε τὴν Λατινικὴν Ἕνωσιν. Κατόπιν ἐκεῖνο φυσικὰ τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἐλήφθη διὰ τὴν προστασίαν τοῦ χρυσοῦ ἐλήφθη ἐξ ἀνάγκης καὶ διὰ τὴν προστασίαν τοῦ ἀργύρου, διότι μεταγενέστερον ἠλαττώθη καὶ ἡ τιμὴ τοῦ ἀργύρου, καὶ ἑπομένως ἡ σύμβασις εὑρέθη πρόχειρος ἵνα προστατεύσῃ τὴν τιμὴν τοῦ ἀργύρου. Λέγω ταῦτα, διότι νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν παντὶ σθένει νὰ φύγωμεν ἀπὸ τοῦ διμεταλλισμοῦ, διότι δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ ἔχωμεν ἓν νόμισμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει τὴν ἀξίαν τὴν πραγματικήν. Διατί λοιπὸν νὰ μὴ προσπαθήσωμεν νὰ φύγωμεν ἀπὸ τοῦ διμεταλλισμοῦ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν μᾶς παρουσιάζεται μία εὐκαιρία, καὶ νὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν βάσιν τοῦ χρυσοῦ; Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ ζήτημα εἶχον τὴν τιμὴν κυρίως νὰ ὁμιλήσω.

§75Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εὔχομαι ταχέως νὰ φύγωμεν ἀπὸ τοῦ διμεταλλισμοῦ. Ἀπόδειξις τοῦ ὅτι ἐμμένομεν εἰς τὴν ἰδέαν ὅτι πρέπει νὰ εἰσέλθωμεν μίαν ἡμέραν εἰς τὸ ἀπολύτως ὑγιὲς σύστημα τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ τοῦ μονομεταλλισμοῦ εἶναι καὶ ἡ ῥῆξις ἡμῶν μετὰ τοῦ πρώην Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Διότι ὁ πρώην Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐφρόνει ἀκριβῶς διὰ τῆς συμβάσεως τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε πρὸς ὑπογραφὴν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἔπρεπε νὰ δεσμεύσωμεν τὸ Κράτος διὰ τῆς συμβάσεως τῆς Λατινικῆς Ἑνώσεως. Τὸ ζήτημα τοῦτο ὑπῆρξεν ἓν ἐκ τῶν κυριωτέρων ζητημάτων τὰ ὁποῖα μᾶς ἔφεραν εἰς διάστασιν πρὸς τὸν πρώην Διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διότι ἐσκεπτόμεθα ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος πρέπει νὰ μείνῃ τελείως ἐλεύθερον, ἵνα, ὅταν αἱ περιστάσεις φανῶσιν εἰς αὐτὸ εὐνοϊκαί, κατορθώσῃ νὰ φύγῃ ἀπὸ τοῦ διμεταλλισμοῦ καὶ νὰ ἔλθῃ πρὸς τὸν μονομεταλλισμόν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 2 Αὐγούστου 1914 περὶ ἀναστολῆς καὶ περιορισμοῦ ὑποχρεώσεών τινων τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας πρὸς προστασίαν τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος καὶ τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 6 Σεπτεμβρίου 1914 περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου εἰσφορᾶς ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκμισθώσεως τοῦ ἐθνικοῦ ἀνθρακωρυχείου Κύμης», (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως Γεωργικῆς Τραπέζης Μακεδονίας καὶ Ἠπείρου»,

§77Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὸ πεντήκοντα ἐτῶν ὁ διοικητὴς τοῦ Δουνάβεως Ἀλῆ–Πασᾶς ἵδρυσε τοπικὰ ἀγροτικὰ ταμεῖα, τῶν ὁποίων τὸ κεφάλαιον ἀπετελέσθη ἐκ συνεισφορᾶς τῶν χωρικῶν ὑπὸ τύπον φόρου. Τὰ τοπικὰ αὐτὰ ταμεῖα ἐξελιχθέντα ἀπέληξαν ἐν μὲν τῇ Βουλγαρίᾳ εἰς τὴν ἵδρυσιν τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης τῆς Βουλγαρίας, ἐν δὲ τῇ Τουρκίᾳ διὰ τοῦ ἰραδὲ τοῦ 1888 εἰς τὴν Ὀθωμανικὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν. Τὰ κεφάλαια τ’ ἀναλογοῦντα εἰς τὰς χώρας τῆς Μακεδονίας καὶ Ἠπείρου τὰς εἰς ἡμᾶς προσαρτηθείσας ἐξεκαθαρίσθησαν εἰς 8 ἑκατομμύρια περίπου δραχμῶν.

§78ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀκόμη δὲν ἐξεκαθαρίσθησαν· ὑπολογίζονται.

§79Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ κεφάλαια καὶ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συνεισφορᾶς τοῦ ποσοστοῦ τῆς δεκάτης εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν Τουρκικὴν παραλαμβάνει ἡ Κυβέρνησις ὡς βάσιν καὶ ζητεῖ τὴν ψήφισιν νόμου ὅπως ἀνιδρυθῇ ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα ἐν ταῖς χώραις ἐκείναις.

§80ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν κατηργήθη ποτέ. Ζητεῖται ὅπως ῥυθμισθῶσι τὰ τῆς διοικήσεως ἑνὸς ὀργανισμοῦ ὁ ὁποῖος ὑπῆρχε καὶ ὁ ὁποῖος ὑπάρχει ἀκόμη.

§81Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ καλά.

§82ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐλπίζω ὅτι τὸ νέον καθεστὼς δὲν ἀντικρούει τὴν παραμονὴν ἑνὸς θεσμοῦ ὁ ὁποῖος τόσα λαμπρὰ ἀποτελέσματα ἐπήνεγκεν, ὥστε νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἡ ὑποβολὴ ἑνὸς τοιούτου νομοσχεδίου θίγει τοῦτο.

§83Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐφ’ ὅσον αἱ νέαι χῶραι μᾶς δίδουσι ἕνα ὡραῖον θεσμὸν νομίζω ὅτι δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ διδαχθῶμεν ἀπ’ αὐτοῦ.

§84ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ διδαχθῶμεν καὶ νὰ παραδειγματισθῶμεν. Αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκόν μας.

§85Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἂν δυνάμεθα νὰ τὸν ἐπεκτείνωμεν καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας μας.

§86ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα· πολὺ ὡραῖα. Αὐτὸ δὲν θέλει καὶ συζήτησιν, ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν καὶ ἡμεῖς ἐδῶ τὰ ἴδια.

§87Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ μελετήσασα τὸ ζήτημα ἀπεφάνθη ὅτι ἐφ’ ὅσον τίθενται ὡς βάσις τοῦ ἱδρύματος αὐτοῦ τὰ 8 ἑκατομμύρια τῆς Ὀθωμανικῆς Γεωργικῆς Τραπέζης καὶ ἡ ἐκ τοῦ ποσοστοῦ τῆς δεκάτης πρόσοδος βεβαίως δὲν ἔχει ἀντίρρησιν ὅπως λειτουργήσῃ ἡ Γεωργικὴ αὕτη Τράπεζα ἐν ταῖς χώραις τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Ἠπείρου. Ἀλλὰ βλέπομεν ὅτι αἱ αὐταὶ ἀνάγκαι αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον καὶ ὑπάρχουσιν ἐν ταῖς νέαις χώραις, ὅπως ἐνισχυθῇ ἡ Γεωργία ἐκεῖ, ὑπάρχουσι καὶ ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι, ἐν τῇ ὁποίᾳ οἱ χωρικοὶ δανείζονται μὲ τόκον 30 καὶ 50%, εἰς ὡρισμένα δὲ μέρη καὶ εἰς ὡρισμένας ἐποχὰς καὶ μὲ ὡρισμένας μεθόδους φθάνουσι νὰ δανείζωνται μὲ 200%. Θὰ ἤθελον νὰ σκεφθῶμεν μὴ τυχὸν σήμερον εἶναι εὔθετος ἡ στιγμή, ὅπως τὸ ἵδρυμα τοῦτο ἐνισχυόμενον ἐπεκτείνῃ τὰς ἐργασίας αὐτοῦ καὶ εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὑποδεικνύει δύο τινά. Πρῶτον εἶναι γνωστὸν ὅτι κατὰ τὸν Μουσουλμανικὸν νόμον ἡ κυριότης τῆς ἀγροτικῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας ἀνήκει εἰς τὸ τουρκικὸν Δημόσιον, οἱ δὲ κάτοχοι αὐτῆς δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ διαρκεῖς νομεῖς. Τὰ δικαιώματα τοῦ τουρκικοῦ Δημοσίου δὲν εἶναι σκιώδη, διότι ὁ κατέχων, ὁσάκις θελήσῃ νὰ μεταβάλῃ τὴν καλλιέργειαν τοῦ κτήματός του, πρέπει νὰ λάβῃ τὴν ἄδειαν τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ πληρώσῃ καὶ φόρον.

§88Α. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποῦ γίνεται αὐτό;

§89Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν Τουρκίᾳ.

§90Α. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς ποῖον μέρος;

§91ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχετε πληρέστατα δίκαιον, κ. Χατζηγιάννη, προκειμένου περὶ τῶν κτημάτων τῶν Ἐραζὶ Ἐμιριζέ.

§92Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχουσι τρεῖς κατηγορίαι κτημάτων.

§93Α. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐρωτῶ περὶ ποίας κατηγορίας κτημάτων ὁμιλεῖτε.

§94Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Περὶ τῶν Ἐραζὶ Ἐμιριζέ, ὁποῖα ἦσαν κατὰ τὸ πλεῖστον τὰ κτήματα τῆς Θεσσαλίας, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ὅμως, μὲ τὴν ἄγνοιαν τῶν πραγμάτων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, τὰ ἐθεωρήσαμεν ὡς κτήματα τελείας ἰδιοκτησίας, ἐνῷ πραγματικῶς ἦσαν κτήματα ἀνήκοντα εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν Ἐραζὶ Ἐμιριζέ. Βεβαίως ἐγὼ δὲν προτίθεμαι ὡς κυβερνήτης νὰ δεχθῶ ὅπως παύσωσι θεωρούμενα ταῦτα ὡς κτήματα τελείας ἰδιοκτησίας, ἀφοῦ ἐπὶ 35 ἔτη ἤδη παρέμειναν ὡς τοιαῦτα καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς ἀντιλήψεως ἔχει ἀπὸ πολλοῦ ῥυθμισθῆ καὶ ἡ οἰκονομικὴ αὐτῶν ἀξία. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅμως ὅτι δὲν ἦσαν ταῦτα κτήματα τελείας ἰδιοκτησίας καὶ ὅτι ταῦτα εἶχον παραχωρηθῆ ὑπὸ τοῦ Κράτους ἐπὶ ὅροις βαρυτάτοις δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὰ κατέχουσι. Τοὐλάχιστον ἔχομεν σήμερον τὸ φῶς αὐτό, ὥστε εἰς τὰ νέα μέρη νὰ μὴ πάθωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπάθομεν ἄλλοτε.

§95Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τὴν ὁποίαν μοὶ κάμνει. Ἐπίσης ὁσάκις ἤθελον αὐτοὶ οἱ κάτοχοι τῶν κτημάτων τῶν δημοσίων νὰ τὰ ὑποθηκεύσωσι θὰ ἐπλήρωνον διπλάσιον τέλος παρ’ ὅ,τι θὰ ἐπλήρωνον, καὶ αἱ γαῖαι αὐταὶ εἶναι τὰ λεγόμενα μούλκια. Τρίτον ὑποχρεοῦνται οἱ κάτοχοι νὰ τὰ καλλιεργῶσιν ἀνὰ πᾶν ἔτος, ἂν δ’ ἐπὶ τριετίαν δὲν τὰ καλλιεργήσωσι, τότε ἡ κυριότης περιέρχεται εἰς τὸ Δημόσιον καὶ ἀπαλλοτριοῦνται διὰ πλειστηριασμοῦ. Πάντα ταῦτα ἀποδεικνύουσιν ὅτι τὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους δὲν εἶναι σκιώδη, ἀλλ’ οὐσιαστικά. Ἀλλ’ οὐσιαστικῶς αὐτῶν τῶν δικαιωμάτων προκειμένου περὶ τῶν νέων χωρῶν διάδοχον ἐγένετο τὸ ἑλληνικὸν Δημόσιον. Διὰ λόγους ποικίλους, λόγους οἰκονομικοὺς πρὸ παντός, εἶναι σκόπιμον καὶ πρέπει τὸ ἑλληνικὸν Δημόσιον ν’ ἀποξενωθῇ αὐτῶν τῶν δικαιωμάτων καὶ νὰ δώσῃ τὴν ἰδιοκτησίαν τῆς γῆς εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὴν κατέχουσι διὰ νὰ τὴν καρπωθῶσιν ἐπωφελέστερον καὶ δι’ ἑαυτοὺς ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν κοινωνίαν. Ἀλλὰ διὰ ν’ ἀποξενωθῇ τὸ ἑλληνικὸν Δημόσιον τῶν δικαιωμάτων του δικαιοῦται νὰ λάβῃ ἀποζημίωσιν. Ὑπολογίζω ὅτι ἡ ἔκτασις τῶν δημοσίων γαιῶν διὰ μόνην τὴν Ἤπειρον καὶ τὴν Μακεδονίαν ἀνέρχεται εἰς 47.000.000 στρεμμάτων.

§96Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ γνωρίζω.

§97Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι πληροφορία ἥτις, ὁμολογῶ, δὲν εἶναι ἰδιωτική· εἶναι πληροφορία ἀπὸ Γραφείου ἐπισήμου—δὲν τὸ ὀνομάζω —, θὰ εἰσπράξῃ δ’ ἀσφαλῶς τὸ Δημόσιον περὶ τὰ 100 ἢ 200 ἑκατομμύρια· μοὶ εἶπον 300.000.000.

§98ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὀλιγώτερα.

§99Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἑκατὸν ἀσφαλῶς. Ἔχουσι συμφέρον δὲ καὶ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἰδιοκτῆται, διότι, ὅταν ἀφαιρέσωμεν ἀπ’ αὐτῶν ἓν ποσοστὸν 20% μὲ τὸ ὁποῖον θὰ γίνωσιν ἀπόλυτοι κύριοι τῶν κτημάτων καὶ θ’ ἀπαλλαγῶσι τῶν κολληγῶν οἱ ὁποῖοι θὰ ἐγκατασταθῶσιν, ὥστε νὰ ἔχωσι τὴν πλήρη ἰδιοκτησίαν τοῦ ὑπολειπομένου μέρους, θὰ εἶναι ηὐχαριστημένοι νὰ τὸ δώσωσιν. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν τὰ χρήματα αὐτὰ προέρχονται ἀπὸ τῆς γῆς εἶναι δίκαιον ὅπως ἓν μέρος ἀποδοθῇ πρὸς βελτίωσιν τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καλλιεργείας τῆς γῆς, τρόπος δὲ ἄριστος αὐτῆς τῆς διαθέσεως θὰ ἦτο ἡ ἐνίσχυσις τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία θὰ ἦτο ἡ πηγὴ ἐκ τῆς ὁποίας οἱ γεωργοὶ θὰ ἤντλουν τὰ κεφάλαια διὰ νὰ βελτιώσωσι τὴν παραγωγήν. Εἰς τὴν πρότασιν ταύτην ἀγόμεθα ὄχι βεβαίως ἐκ τῆς ἀντιλήψεως ὅτι τὰ χρήματα αὐτὰ ἀποτελοῦσιν οἱονεὶ λείαν πολέμου, ποσοστὸν τῆς ὁποίας δικαιοῦνται νὰ λάβωσι καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν, ἀλλ’ ἔχομεν μίαν ἄλλην ἀντίληψιν, τὴν ἀντίληψιν ὅτι τὸ Κράτος τὸ σημερινὸν δὲν περιορίζεται μόνον εἰς τὴν διοίκησιν, κατὰ τὴν στενὴν ἔννοιαν, καὶ τὴν ἐσωτερικὴν καὶ ἐξωτερικὴν ἀσφάλειαν, ἀλλ’ ὅτι ἔχει ἀποστολὴν πολὺ εὐρυτέραν καὶ βεβαίως πᾶν ἵδρυμα, πᾶσα οἰκονομικὴ ὀργάνωσις τείνουσα εἰς τὸ νὰ παράσχῃ τὰ μέσα εἰς τὸ πολὺ καὶ οἰκονομικῶς ἀπροστάτευτον πλῆθος τῆς ὑπαίθρου χώρας ὅπως ἐπωφεληθῇ καὶ αὐτὸ μεγαλυτέρου ποσοῦ ἀγαθῶν καὶ μεγαλυτέρου πλούτου, αὐτὴ ἡ οἰκονομικὴ ὀργάνωσις θὰ ἐτίμα τὸ Κράτος, ἐφ’ ὅσον δὲ ἡ Ἑλλὰς ἐπὶ τόσας δεκαετηρίδας ἀφῆκεν ἐντελῶς ἀπροστατεύτους τοὺς πληθυσμοὺς τῆς ὑπαίθρου χώρας δὲν δύναται νὰ καυχηθῇ ὅτι καὶ ἐν τῇ σφαίρᾳ τῆς οἰκονομικῆς δράσεώς του ἐφάνη ἀντάξιον τῆς ἀποστολῆς του. Ἀλλὰ μέχρι τοῦδε δὲν ἐφάνη ἀντάξιον ἕνεκεν οἰκονομικῆς δυσπραγίας, νομίζομεν δ’ ὅτι αὐτὴν τὴν οἰκονομικὴν δυσπραγίαν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ τὴν ἀποφύγῃ, ἂν ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπως ἓν ἐλάχιστον ποσὸν ἐξ ἐκείνου τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ ἀπὸ τῆς γῆς δοθῇ πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης. Δὲν εἶναι δὲ τοῦτο νέα θεωρία τὴν ὁποίαν προτείνω σήμερον. Πάντα τὰ Κράτη τὰ γεωργικά, τὰ ὁποῖα ἠθέλησαν νὰ ἐνισχύσωσι τὴν γεωργίαν καὶ εἶχον λόγους σπουδαίους νὰ ἐνισχύσωσι ταύτην, διότι δὲν εἶναι μόνον ἡ πηγὴ ἡ ὁποία δίδει τὰ προϊόντα τῆς πρώτης καταναλώσεως εἰς τὸν πληθυσμὸν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ ἡ δεξαμενὴ ἡ ὁποία ἐνισχύει καὶ τὰς πόλεις καὶ τὸν στρατόν, πάντα ταῦτα συνετέλεσαν, Κύριοι, ὥστε τὰ Κράτη τὰ πράγματι γεωργικὰ νὰ ἔλθωσιν ἐπίκουρα διὰ γενναίων χορηγιῶν εἰς τὴν γεωργίαν. Ἡ Banqua rurale τῆς Ῥουμανίας ἔχει κεφάλαια μικτά, γεωργικὰ καὶ τοῦ Κράτους. Ἡ Ῥωσία ἔχει δύο Τραπέζας κτηματικάς, τὴν Τράπεζαν τῶν εὐγενῶν καὶ τὴν Τράπεζαν τῶν χωρικῶν. Τὸ περίεργον εἶναι αὐτό, ὅτι, ὅτε ἵδρυσε τὴν Τράπεζαν τῶν χωρικῶν, τὴν ἵδρυσεν ἄνευ οὐδενὸς κεφαλαίου, ἀλλὰ τῇ ἠνοίχθη πίστις ἀπεριόριστος εἰς τὰ ταμεῖα τῆς Τραπέζης τῆς Ῥωσίας, ὥστε ἡ Τράπεζα τῶν χωρικῶν ὅσα κεφάλαια εἶχε νὰ δανείσῃ τοὺς χωρικοὺς τὰ ἐλάμβανε χωρὶς νὰ ἔχῃ κεφάλαια ἰδικά της παρὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ῥωσίας καὶ τὰ ἔδιδεν εἰς τοὺς χωρικοὺς καὶ ἀπὸ τῶν τόκων αὐτῶν εἶχεν ἀρκετὸν περιθώριον, ὥστε καὶ τὰ ἔξοδα τῆς διαχειρίσεως νὰ καλύπτωνται καὶ νὰ μένῃ ἀρκετὸν ποσὸν κατ’ ἔτος, ὅπως χρησιμεύῃ πρὸς σχηματισμὸν ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου. Ὅτε ἱδρύθη τὸ Κράτος, ἦλθεν ἀπ’ εὐθείας ἐπίκουρον διὰ χορηγιῶν πρὸς τὴν Τράπεζαν αὐτήν. Τί ἔκαμε λοιπόν; Πρῶτον τῇ ἔδωκε τῷ 1878 2.000.000 ῥούβλια, τῷ 1884 τῇ ἔδωκε μέρος ἐκ τῶν ἐτησίων τοκοχρεολυτικῶν δόσεων, τὰς ὁποίας ὤφειλον εἰς τὸ Κράτος οἱ τέως δουλοπάροικοι, οἱ ὁποῖοι ἀπηλευθερώθησαν τῷ 1861, τῷ 1909 22½ ἑκατομμύρια φράγκων, τῷ 1910 ἔδωκε 33 ἑκατομμύρια διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν Τράπεζαν, ἡ Τράπεζα δ’ αὐτὴ κατώρθωσε τῷ 1900 ν’ ἀγοράσῃ 70.000.000 στρεμμάτων καὶ νὰ δώσῃ δάνεια εἰς τοὺς χωρικοὺς 46.000.000, ἐκεῖθεν δὲ κατ’ ἔτος ἀγοράζει 60.000.000 στρεμμάτων διαθέτουσα ποσὸν 55.000.000 φράγκων κατὰ μέσον ὅρον ἄνευ κεφαλαίων, ἐπαναλαμβάνω, ἀλλὰ μὲ τὴν ἀνοικτὴν πίστωσιν τὴν ὁποίαν εἶχεν εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ῥωσίας καὶ τὰς χορηγήσεις τὰς ὁποίας εἶχεν ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Γαλλία, ὅτε ἔδωκε τὴν ἀνανέωσιν τοῦ προνομίου εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Γαλλίας, ὑπεχρέωσεν αὐτὴν νὰ δώσῃ εἰς τοὺς γεωργικοὺς συνεταιρισμοὺς πίστωσιν 40.000.000 φράγκων καὶ πρὸς τούτοις τὸ μέρος τὸ ἀναλογοῦν ἐκ τῶν κερδῶν τῆς Τραπέζης εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν Γαλλικήν, δηλαδὴ 6–7 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος. Ὅλον τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐν ἔτει 1910 ἦτο περίπου 100.000.000, τὰ ὁποῖα διέθεσεν ἡ Τράπεζα τῆς Γαλλίας ἀπέναντι τῶν προνομίων της πρὸς τοὺς χωρικούς. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ποτὲ δὲν θὰ ἐπιστραφῶσι τὰ χρήματα εἰς τὴν Γαλλικὴν Τράπεζαν ὑπὸ τοῦ Κράτους, διότι τῷ 1920, ὁπότε λήγει τὸ προνόμιον τῆς Τραπέζης, θ’ ἀναγκασθῇ, διὰ νὰ λάβῃ νέα προνόμια, νὰ δώσῃ νέα ἀνταλλάγματα, νὰ χαρίσῃ αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια. Τὰ παραδείγματα αὐτά, τὰ ὁποῖα δεικνύουσι πῶς τὰ Κράτη τὰ γεωργικὰ ἐργάζονται πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς πρώτης βιομηχανικῆς πηγῆς, ἂς εἴπωμεν, τῆς γεωργίας, μᾶς δεικνύουσι δύο τινά· πρῶτον τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους, ὅπως ἐνισχύσῃ ἓν ἵδρυμα πιστωτικὸν προωρισμένον διὰ τοὺς γεωργούς, δεύτερον δικαιολογεῖ τὴν πρότασιν τῆς Ἐπιτροπῆς ὅτι εἶναι δίκαιον—καὶ γίνεται τοῦτο καὶ ἀλλαχοῦ—ἐκ τῶν ἑκατομμυρίων τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ τὸ Κράτος ἐκ τῶν δημοσίων γαιῶν τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Ἠπείρου νὰ δώσῃ ἓν μέρος, ὅπως ἱδρυθῇ ἡ Τράπεζα καὶ δυνηθῇ νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς ἐργασίας της καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἡ τρίτη περίπτωσις ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἦτο ἡ ἑξῆς. Δὲν γνωρίζομεν ποῖοι θὰ εἶναι οἱ ὅροι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῶν προνομίων εἰς τὰς νέας χώρας. Ἀνεγνώσαμεν ἐν ταῖς ἐφημερίσιν ὅτι ἡ Τράπεζα θὰ ὑποχρεοῦται νὰ παρέχῃ δάνεια εἰς τοὺς χωρικοὺς μέχρι ποσοῦ 50.000.000 δραχμῶν. Θὰ ἤμεθα ηὐχαριστημένοι, ἀντὶ νὰ δίδῃ 50.000.000, νὰ δίδῃ 20.000.000, ἀλλὰ πῶς; Ὄχι ἀπ’ εὐθείας εἰς τοὺς χωρικούς, διότι, ὁσονδήποτε καὶ ἂν θέλωμεν ἡ Τράπεζα νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ὑποχρέωσιν της ταύτην διὰ νὰ παρέχῃ δάνεια γεωργικά, δὲν θὰ τὸ κατορθώσῃ, διότι ἄλλος ὁ μηχανισμὸς Τραπέζης Ἐθνικῆς καὶ ἄλλος ὁ μηχανισμὸς Τραπέζης Γεωργικῆς, διὰ τὴν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα οὐδέποτε δύναται νὰ δώσῃ δάνεια μακροχρόνια εἰς τοὺς γεωργοὺς καὶ δεύτερον δὲν δύναται νὰ δανείσῃ μὲ ἐνέχυρον πραγμάτων γεωργικῶν, ἀρότρων, γεωργικῶν προϊόντων καὶ τῶν τοιούτων, ἐνῷ ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα δύναται νὰ τὸ κάμῃ, διότι αὕτη εἶναι ἡ ἀποστολή της. Διὰ τὸν λόγον λοιπὸν τοῦτον ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐν τῇ συμβάσει ἡ ὁποία θὰ γίνῃ μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, γίνῃ δεκτὸς ὁ ὅρος κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἔχῃ πίστωσιν πρὸς τὴν Γεωργικὴν μέχρι ποσοῦ ἔστω καὶ 20.000.000 δρ., τὰ ὁποῖα νὰ δίδῃ εἰς τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν μὲ τόκον 3½%. Ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα θὰ τὰ δίδῃ μὲ 6% εἰς τοὺς γεωργούς, λαμβάνουσα περιπλέον 2½%, ἐξ ὧν τὸ 1½% θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς Τραπέζης καὶ τὸ 1% θὰ μένῃ ὡς ἀποθεματικὸν κεφάλαιον. Θὰ ἔχῃ τὰ κέρδη ἐκ τῶν 8.000.000 τῶν νέων χωρῶν, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ διανεμηθῶσι, διότι κάτοχοι εἶναι οἱ γεωργοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσιν ἀρκετὸν κέρδος νὰ ἔχωσιν ἵδρυμα παρὰ τοῦ ὁποίου νὰ λαμβάνωσι δάνεια μὲ τόκον εὐθηνὸν καὶ θὰ δύνανται κατὰ τοιοῦτον τρόπον νὰ ἐπεκτείνωνται αἱ ἐργασίαι τῆς Τραπέζης ἐφ’ ὅλου τοῦ Κράτους καὶ ἡ Τράπεζα αὐτὴ νὰ ὀνομασθῇ Τράπεζα Γεωργικὴ τῆς Ἑλλάδος. Γνωρίζω ὅτι μεταξὺ τῶν μεγάλων γραμμάτων τοῦ προγράμματος τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ὑπάρχει καὶ αὐτό, ἡ ἵδρυσις ἱδρύματος πιστωτικοῦ, μέλλοντος νὰ ἐξυπηρετήσῃ τοὺς γεωργούς, μέλλοντος νὰ ἐλαφρώσῃ τοὺς χωρικοὺς ἀπὸ τῶν ὀνύχων τῶν τοκογλύφων. Καὶ ἐφ’ ὅσον δύναται ἡ ὑπόσχεσις αὕτη τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐκπληρωθῇ σήμερον μὲ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα ὑπεδείξαμεν καὶ τὰ ἄλλα μέσα τὰ ὁποῖα ἠξεύρει ἡ Κυβέρνησις, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει καὶ ἄλλα μέσα, ταῦτα θὰ γίνωσιν εὐπρόσδεκτα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω εἶναι νὰ γίνῃ ἡ Τράπεζα ὅλης τῆς Ἑλλάδος. Ἔχομεν λοιπὸν τὴν πεποίθησιν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσι τὰ μέσα αὐτά, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ προσπαθήσῃ νὰ πραγματοποιήσῃ πόθον ὁ ὁποῖος κατήντησεν ὄχι προαιώνιος, ἀλλὰ χρόνιος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, νὰ εἶναι δὲ βεβαία ἡ Κυβέρνησις ὅτι ὄχι μόνον θὰ γίνῃ πρόξενος εὐεργεσίας εἰς μέγα τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τμῆμα τὸ ὁποῖον, ἐνῷ ἔχει πάσας τὰς ὑποχρεώσεις πρὸς τὴν πατρίδα, δὲν ἔχει τ’ ἀνταλλάγματα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχῃ, ἐκτὸς τοῦ ὅτι θὰ φανῇ εὐεργετικὴ εἰς μίαν τάξιν μεγάλην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ ἐξυπηρετήσῃ συγχρόνως καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους τὰ γενικώτερα, διότι, ἂν μή τι ἄλλο, θὰ ἐπέλθῃ μεγάλη παραγωγὴ καὶ τὸ Κράτος θὰ εἰσπράξῃ τὸ μερίδιόν του, τὸν φόρον.

§100Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ λάβω τὸν λόγον μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου, ἵνα καὶ ἐγὼ συστήσω νὰ ἐπεκταθῇ τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον λαμβάνεται σήμερον καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Διότι δὲν βλέπω τὸ προβαλλόμενον ὑπὸ τῶν ἐναντιοφρονούντων ἐπιχείρημα, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεκταθῇ τὸ μέτρον διὰ τὴν ἔλλειψιν τῶν κεφαλαίων, δὲν τὸ βλέπω ἱκανὸν ὥστε νὰ μᾶς ἀποτρέψῃ ἀπὸ τῆς ἀποφάσεως τὴν ὁποίαν θέλομεν ἡμεῖς οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν γνώμην τὴν ἀντίθετον. Καὶ δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί, ἂν ἡ Κυβέρνησις σήμερον οἰκονομικῶς δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ θέσῃ ὡς βάσιν κεφάλαιόν τι, διὰ ν’ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης, διατί δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν κατὰ τὴν σύμβασιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης νὰ ὑποχρεώσῃ τὴν Τράπεζαν ἐκ τῶν 50.000.000 νὰ ὁρίσῃ ποσόν τι τὸ ὁποῖον ν’ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν Γεωργικῆς τινος Τραπέζης. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἄλλο τι ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας γνώμης, διότι ἀνέγνωσα ἔν τινι ἐφημερίδι ὅτι ἡ Τράπεζα δέχεται νὰ δώσῃ 50.000.000 εἰς γεωργικὰ δάνεια καὶ μάλιστα πρὸς 5%, ἀλλ’ εἰς συνεταιρισμοὺς καὶ ὅταν οἱ συνεταιρισμοὶ αὐτοὶ ὀργανωθῶσιν εἰς μεγαλυτέραν κλίμακα ἐν γένει καὶ ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἀλληλεγγύης τῶν χωρικῶν.

§101ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὰ 50.000.000 ἀπεφασίσθη νὰ διατεθῶσιν ὁριστικῶς, ἐφ’ ὅσον δὲ οἱ συνεταιρισμοὶ ὀργανωθῶσι θὰ δίδωνται κατὰ προτίμησιν μὲ 2½% εἰς τοὺς συνεταιρισμούς.

§102Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ναί, ἀλλὰ τίθεται ὁ ὅρος ἄν ποτε οἱ συνεταιρισμοὶ λάβωσι μεγάλην ἐπέκτασιν καὶ γίνωσι κεντρικοὶ συνεταιρισμοί.

§103ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ σχέδιον τῆς Τραπέζης, ἀλλὰ τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐντελῶς ἀλλοῖον.

§104Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Δὲν γνωρίζω. Ὅσα γνωρίζω τὰ γνωρίζω ἔκ τινος ἐκθέσεως τὴν ὁποίαν ὁ ἔκπτωτος διοικητὴς ὑπέβαλεν, ἀλλὰ θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὴν Τράπεζαν, ὥστε, ἀντὶ νὰ δίδῃ μετὰ ἔτη μὲ ὀλιγώτερον τόκον, νὰ τεθῇ ἡ βάσις. Ἀλλά, καὶ τοῦτο ἄν δὲν ἐπιτευχθῇ, πάλιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν ἡμεῖς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ καὶ μᾶς διδάσκει ὁ τρόπος τῆς συστάσεως τῆς Τραπέζης ἐν Μακεδονίᾳ κατὰ τὸν Ὀθωμακὸν νόμον. Ἐκεῖ συνεστάθη ἄνευ ἄλλων κεφαλαίων, ἀλλὰ διὰ συνεισφορᾶς τῶν κατοίκων. Τοὐλάχιστον ὡς Θεσσαλὸς ἀντιπρόσωπος δηλῶ ὅτι ὁ γεωργικὸς Θεσσαλικὸς λαὸς θὰ ἐδέχετο νὰ ὑποβληθῇ εἰς φορολογίαν εἰδικήν, ἡ ὁποία φορολογία ν’ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν. Δὲν θὰ ἤθελε δὲ προσκόψει καὶ εἰς τὴν ἄλλην ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ἴσως ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐφοβεῖτο, μήπως νομισθῇ ὅτι τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα θὰ εἰσπραχθῶσιν ἐκ τῆς Μακεδονίας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διατεθῶσι διὰ τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα· ἀλλ’ ὑπάρχει, Κύριοι, ὅρος καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ κατὰ τὸν ὀθωμανικὸν νόμον κατὰ τὸν ὁποῖον τὰ εἰσπραττόμενα ἐντὸς ὡρισμένης περιφερείας θὰ διατίθενται, μόνον αὐτὰ διὰ δάνεια ἐντὸς τῆς περιφερείας αὐτῆς. Λοιπὸν δὲν βλέπω τὸν λόγον, ἀφοῦ ὁ λαὸς ζητεῖ νὰ τεθῇ εἰδικὴ φορολογία, νὰ μὴ τεθῇ βάσις οἰκονομικῆς τινος ὀργανώσεως, ἡ ὁποία νὰ ὀργανωθῇ μὲ τὰς ἐγγυήσεις τὰς γεωργικὰς αἱ ὁποῖαι θὰ εἶχον εἰδικὴν φορολογίαν, καὶ ἂν χρησιμοποιηθῶσιν αἱ ἐγγυήσεις αὗται καὶ ἐπὶ τῶν καρπῶν καὶ τῶν γεωργικῶν ἐργαλείων καὶ τῶν κτηνῶν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ σοβαρὰ κεφάλαια, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ἀρκεῖ νὰ ὑπάρχῃ μία ὀργάνωσις καὶ τὰ κεφάλαια θὰ ἔλθωσι μόνα. Εἶναι δὲ καιρὸς πλέον νὰ ληφθῇ μέριμνα διὰ τὴν γεωργίαν, ἡ ὁποία πάσχει ἀκριβῶς δι’ ἔλλειψιν γεωργικῆς πίστεως. Ἀπὸ ἐτῶν πολλῶν ἡ τάξις αὕτη ἀφέθη εἰς τὴν τύχην της. Καὶ βεβαίως πρέπει νὰ ὁμολογήσῃ τις ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἔδειξεν ἡ Πολιτεία κάποιαν μέριμναν καὶ ὑπὲρ τῆς γεωργίας, ἀλλ’ εἶναι καιρὸς πλέον ν’ ἀναστηθῇ καὶ ἡ γεωργικὴ πίστις, νὰ μὴ ἀναγκάζηται ὁ γεωργὸς δι’ ἔλλειψιν χρημάτων νὰ ἐκπατρίζηται, ἵνα ἀποφεύγῃ τὴν καταδίωξιν ἢ τοῦ ἰδιοκτήτου ἢ τοῦ τοκογλύφου. Θὰ ἦτο δὲ φρόνιμον καὶ σκόπιμον νὰ τεθῇ ἡ βάσις τοιαύτης τινὸς οἰκονομικῆς ὀργανώσεως καὶ τὰ κεφάλαια, ὡς προεῖπον, θὰ ἤρχοντο μόνα των. Ἀτυχῶς ἐν Θεσσαλίᾳ δὲν ἐγνώριζον τὰ δικαιώματά των καὶ ἀφῆκαν ν’ ἀπολεσθῶσι, καὶ ὅπως ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως οἱ ἐργάται καὶ οἱ γεωργοὶ τὸ πρῶτον ἐσχάτως ἅμα τῇ ἀπελευθερώσει εἰσῆλθον εἰς τὴν ὁδὸν τῆς πραγματικῆς των ἀπελευθερώσεως. Ἀτυχῶς μέχρις ἐσχάτων ἴσχυεν ἡ πεπλανημένη πολιτικὴ τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία ἤθελε νὰ περιποιῆται τοὺς δυνάστας τοῦ λαοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια καὶ ὤφειλον νὰ κάμω τὴν δήλωσιν αὐτὴν ἐν ὀνόματι τοῦ λαοῦ τοῦ Θεσσαλικοῦ, διότι ἔχω συναίσθησιν τῶν δικαιωμάτων του. Ἔχω δὲ νὰ προσθέσω καὶ ἕτερον ἀκόμη. Εἶναι καιρὸς εἰς πλεῖστα κτήματα νὰ ἐπιβάλῃ τὴν χεῖρα τὸ Δημόσιον, καὶ μάλιστα εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀνῆκον εἰς ὀθωμανικὰς κοινότητας, οἱ κάτοικοι τῶν ὁποίων ἀνεχώρησαν ἵνα περιέλθωσιν εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Δημοσίου.

§105ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί, ἡ παλαιὰ Ἑλλὰς ἡ πρὸ τῶν πολέμων ἦτο χώρα βεβαίως πτωχὴ γεωργικῶς, καί, ἐνῷ ἦτο πτωχὴ γεωργικῶς, ὁ κύριος, ὁ κυριώτατος ἀκόμη πλοῦτος αὐτῆς ἦτο ὁ γεωργικός, πολὺ ἀνώτερος πάντων τῶν ἄλλων πλούτων, καὶ αὐτοῦ ἀκόμη τοῦ ναυτιλιακοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ἔχομεν τοιαύτην ἰδιοφυΐαν καὶ ὁ ὁποῖος λαμβάνει τοιαύτην ἀνάπτυξιν καθ’ ἑκάστην. Ἄν θέλητε νὰ συγκρίνητε καὶ τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει ὁ γεωργικὸς πλοῦτος τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, τῆς πτωχῆς γεωργικῶς, καὶ ἡ πρόσοδος ἡ ἐκ τῆς γεωργίας, θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι ἀσυγκρίτως ἀνώτερα πάσης ἄλλης προσόδου εἴτε τῆς ναυτιλίας, ἀκόμη περισσότερον τῆς βιομηχανίας. Ἐννοεῖται ὅτι μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ὁρίων ἡμῶν ἡ Ἑλλὰς ἔπαυσε νὰ εἶναι χώρα πτωχὴ γεωργικῶς. Τὰ ἐδάφη τὰ ὁποῖα ἀπεκτήσαμεν εἶναι ἐκ τῶν πλουσίων, τινὰ δὲ μάλιστα αὐτῶν εἶναι ἐκ τῶν πλουσιωτάτων γεωργικῶς. Εἴμεθα λοιπὸν διπλασίως ὑποχρεωμένοι μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ὁρίων ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ πῶς τὸ Κράτος θὰ ἔλθῃ ἐπίκουρον εἰς τὴν ἀνάπτυξιν κατὰ πάντα τρόπον τῆς κυριωτάτης ταύτης πηγῆς τοῦ πλούτου του. Ἔχομεν ἀνάγκην νὰ φροντίσωμεν περὶ τούτου καὶ διὰ λόγους οἰκονομικούς, ἀλλὰ καὶ διὰ λόγους κατ’ ἐξοχὴν πολιτικοὺς καὶ ἐθνικούς, διότι ἡ ἐνίσχυσις τῆς γεωργίας καὶ ἡ ἀνάπτυξις ἡ οἰκονομικὴ καὶ ἡ παντοδαπὴ ἄλλη ἀνάπτυξις τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία παρέχει εἰς τὸ Κράτος, χωρὶς κανεὶς νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ, τοὺς ἀρίστους στρατιώτας, τὸ ἕρκος τῶν Ἀχαιῶν, πρὸ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ θραυσθῇ, καὶ θέλει θραυσθῆ ἀσφαλῶς, πᾶσα ἐπιδρομή. Ἄν δὲ τὴν Κυβέρνησιν ἀπησχόλει τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅτε ἡ Ἑλλὰς ἦτο μικρὰ καὶ γεωργικῶς πτωχή, καὶ τὴν ἀπησχόλει, ὡς γνωρίζετε δι’ ὅσων ἐξετέθησαν κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ προγράμματός της κατ’ ἐπανάληψιν, εἶναι φανερὸν ὅτι δὲν ἠδύνατο παρὰ ν’ ἀπασχολῇ αὐτὴν ἀκόμη περισσότερον σήμερον τὸ πρόβλημα τοῦτο μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς Χώρας ἀπὸ ἀπόψεως γεωργικοῦ πλούτου. Ἀλλά, Κύριοι, θὰ ἔλεγον ὅτι, καὶ ἂν εἴχετε Κυβέρνησιν ἡ ὁποία δὲν εἶχε καθόλου ἀποβλέψει εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἡ ὁποία δὲν εἶχε μελετήσει τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ δὲν εἶχε φθάσει εἰς συμπεράσματα σχεδὸν ἤδη ὁριστικά, οἱαδήποτε Κυβέρνησις καὶ ἂν εὑρίσκετο εἰς τὴν θέσιν ἡμῶν, μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ὁρίων ἡμῶν καὶ ἀφοῦ μετέβημεν ἐκεῖ εἰς χώραν δεδουλωμένην, εἰς χώραν καθυστεροῦσαν ὑπὸ τόσας ἐπόψεις, καὶ εὑρήκαμεν Γεωργικὰς Τραπέζας καλῶς ἐνιαχοῦ, ἄριστα εἰς ἄλλα μέρη λειτουργούσας, δὲν μᾶς ἔμενε παρὰ νὰ καταληφθῶμεν ὑπό τινος ἐντροπῆς διότι εὑρισκόμεθα τόσον ὑστεροῦντες ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ καὶ διότι περιεμένομεν ἀτυχῶς νὰ παραδειγματισθῶμεν εἰδικῶς εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶχον γίνει ἐν τῇ δεδουλωμένῃ χώρᾳ. Ἀλλ’ ἐνῷ ταῦτα, Κύριοι, ὑποστηρίζω, εἶμαι ἐντελῶς ἀντίθετος πρὸς τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι πρέπει νὰ ἐπωφεληθῶμεν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἵνα λύσωμεν τὸ ζήτημα τῆς γεωργικῆς πίστεως γενικώτερον διὰ τὴν Ἑλλάδα, διότι, μεθ’ ὅλας τὰς ἐξηγήσεις τὰς ἱκανοποιητικὰς τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ δεύτερος τῶν ἀξιοτίμων ἀγορευσάντων, φοβοῦμαι ὅτι τοιαύτη τις μέριμνα σήμερον θὰ παρεξηγεῖτο ὡς ἐνέχουσα ἐν ἑαυτῇ τὴν διάθεσιν ὅτι εἰς χρήματα προερχόμενα ἐκ φορολογίας τῶν κατοίκων τῶν νέων χωρῶν, προωρισμένα νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὰς γεωργικὰς αὐτῶν ἀνάγκας, θέλομεν τάχα νὰ θέσωμεν χεῖρα διὰ νὰ λάβωμεν καὶ ἡμεῖς μερίδιον ἂν εἶναι δυνατόν, καὶ νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὰ κεφάλαια ταῦτα καὶ διὰ τὰς ἰδικάς μας γεωργικὰς ἀνάγκας. Ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ δεύτερος τῶν ἀξιοτίμων ἀγορευσάντων πείθομαι εὐτυχῶς ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὁ ὁποῖος, ἐπωφελούμενος τῆς ἀπουσίας τῶν Βουλευτῶν τῶν νέων χωρῶν, θὰ ἤθελεν ὄχι νὰ θέσῃ χεῖρα ἐπὶ τῶν κεφαλαίων αὐτῶν, ἀλλ’ οὔτε κἂν νὰ ἐγείρῃ τὴν ὑπόνοιαν ὅτι θὰ ἠθέλομεν νὰ θέσωμεν χεῖρα ἐπ’ αὐτῶν. Πρόκειται λοιπὸν ν’ ἀνοργανωθῇ ἡ ὑπάρχουσα ἤδη Τράπεζα τῆς Μακεδονίας καὶ Ἠπείρου, ὅπως ἐτροποποιήθη ὁ σχετικὸς ὀργανισμὸς τοῦ κοινωφελοῦς ταμείου Κρήτης· προσεχῶς δὲ θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν σχετικὸν νομοσχέδιον καὶ διὰ τὴν ἀνοργάνωσιν ἐπίσης τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης τῶν νήσων, διότι καὶ αἱ νῆσοι ἔχουσι τὴν Γεωργικήν των Τράπεζαν μὲ δύο ἑκατομμύρια, φαίνεται, κεφαλαίων περίπου. Εἶναι δὲ αὐτοὶ οἱ ὀργανισμοὶ κατὰ τοῦτο ἰδιαιτέρως ἀληθῶς ἄξιοι προσοχῆς καὶ ἐξυπηρετικοὶ τῶν συμφερόντων τῆς γεωργίας, διότι δὲν ὑπάρχει μέτοχος, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη διανομῆς ἑκάστοτε εἰς τοὺς μετόχους τοῦ μέρους τῶν κερδῶν τοῦ δυναμένου νὰ διανεμηθῇ, οὔτε κίνδυνος μάλιστα νὰ διανεμηθῶσιν ἐνίοτε περισσότερα κέρδη παρ’ ὅσα πρέπει, ὥστε νὰ παύσῃ καὶ τῶν κεφαλαίων ἡ ὕπαρξις. Καὶ πάντα τὰ κέρδη ἀνήκουσιν εἰς τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν, ὅλη ἡ πρόσοδος ἡ ἐκ τῆς ἐκτοκίσεως τῶν κεφαλαίων ἀνήκει εἰς τὴν Τράπεζαν, καὶ δὲν εἶχε τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ ἄλλη πρόσοδος προερχομένη ἐκ ποσοστῶν φορολογίας προσθέτου εἰσέρχεται εἰς τὰ ταμεῖα κατ’ ἔτος καὶ ὀγκώνει τὰ κεφάλαια αὐτῆς μικρὸν κατὰ μικρόν. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ταῦτα ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὰ γενόμενα ἐν τῇ νέα Ἑλλάδι ἔχομεν καθῆκον νὰ φροντίσωμεν τὸ ταχύτερον καὶ διὰ τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα νὰ ἱδρύσωμεν ἀνάλογον ὀργανισμόν. Τοῦτο ἀπησχόλησε τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ἔφθασεν ἤδη ἐν γενικαῖς γραμμαῖς εἰς συμπεράσματα τὰ ὁποῖα συνεζητήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ἀνετέθη εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν — λυποῦμαι δὲ διότι εἶναι ἀπὼν καὶ ἠναγκάσθην ἐγὼ ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Λαρίσης — ὅπως τὰ διατυπώσῃ ἐν νομοσχεδίῳ. Καθ’ ὃν περίπου τρόπον ἱδρύθησαν αἱ Τράπεζαι αὐταὶ ἐν τῇ νέᾳ Ἑλλάδι καθ’ ὅμοιον τρόπον διὰ θυσίας τοῦ Κράτους δέον νὰ ἱδρυθῇ ἡ Τράπεζα τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος. Δὲν πρόκειται νὰ παραπέμψω ὑμᾶς ἐπὶ μακρὸν χρόνον· ἐλπίζω, ἂν ὄχι βεβαίως μέχρι τῆς προσεχοῦς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ τουλάχιστον ὅταν θὰ ἐπανέλθωμεν ὀλίγον ἀργότερον πρὸς συνέχισιν τῆς ἐκκρεμοῦς ἐργασίας, νὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ παρουσιάσωμεν καὶ σχετικὸν νομοσχέδιον. (Χειροκροτήματα). Ὅταν δέ, Κύριοι, θὰ ἱδρύσωμεν καὶ διὰ τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα εἴτε μίαν εἴτε πλείονας τοιαύτας Γεωργικὰς Τραπέζας, οἷαι εἶναι αἱ ὑπάρχουσαι σήμερον ἐν τῇ νέᾳ Ἑλλάδι, τότε θὰ φροντίσωμεν καὶ περὶ ἑνώσεως αὐτῶν ὅπως χρησιμοποιηθῶσιν αὐταὶ αἱ Τράπεζαι ὡς ἀσφαλὲς θεμέλιον διὰ τὴν θεμελίωσιν γενικωτέρας τινὸς Κτηματικῆς Πίστεως, σκοπούσης νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς ἀνάγκας ἰδίως τὰς γεωργικάς, ἐνῷ γνωρίζετε καλῶς ὅτι ἡ σημερινὴ Κτηματικὴ Πίστις, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύει τὸ ἐθνικὸν ἡμῶν καθίδρυμα, ἐξυπηρετεῖ καὶ ἐξυπηρέτησε πολλαπλῶς τὰς ἀνάγκας τὰς κτηματικάς, ὄχι ὅμως τὰς γεωργικὰς ἀλλὰ τὰς ἀστικάς. Ἔχομεν λοιπὸν πλῆρες σχέδιον κατὰ τὸ ὁποῖον πρόκειται ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ ποσὸν τῶν 50.000.000, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν νὰ διατεθῇ ὁριστικῶς ὑπὲρ τῶν γεωργικῶν ἀναγκῶν, ὅπως μεριμνήσωμεν περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς Ἀγροτικῆς Πίστεως καὶ τῆς Κτηματικῆς Πίστεως, ἰδιαίτατα τῆς γεωργικῆς, ἵνα εἴπω οὕτω, Κτηματικῆς Πίστεως. Ἐλπίζω λίαν προσεχῶς ὁ συνάδελφός μου Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ παρουσιάσῃ τ’ ἀποτελέσματα εἰς τὰ ὁποῖα ἐφθάσαμεν καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ κριθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἱκανοποιητικά, ἀφοῦ ἄλλως τε θὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὴν συνδρομὴν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ψηφισθῶσιν αὐτὰ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον τελειοποιημένα.

§106Ι. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας νὰ ληφθῇ πρόνοια.

§107ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας θὰ εἰσηγηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀγροφυλακῆς, τότε θὰ ἴδητε τὴν λαμβανομένην πρόνοιαν.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ δικαστικῶν ἀντιπροσώπων παρὰ τοῖς οἰκονομικοῖς ἐφόροις». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§109Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Καὶ ὡς μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καὶ ὡς εἰσηγητὴς ταύτης θέλω νὰ ἐκθέσω τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει, ὅπως ὁ θεσμὸς αὐτὸς τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων παρὰ τοῖς οἰκονομικοῖς ἐφόροις μὴ περιορισθῇ εἰς τὰς νέας χώρας, ἀλλ’ ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔκρινεν ὅτι ὀρθὸν θὰ εἶναι, ἀφοῦ ἅπαξ τὸ Δημόσιον θὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπόκτησιν δικαστικῶν συμβούλων, νὰ μὴ γίνῃ τοῦτο διὰ τοὺς οἰκονομικοὺς ἐφόρους ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς ἄλλας Ἀρχὰς τὰς οἰκονομικὰς καὶ διοικητικάς. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως ἐκθέσῃ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους περιορίζει τοὺς δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς ἐφόρους καὶ δὲν ἐπεκτείνει αὐτούς· διατί δὲν δίδει τὸν τίτλον τῶν νομαρχιακῶν συμβούλων τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον τελευταίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν ὅτι θὰ ληφθῇ μέτρον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ὑψωθῇ τὸ δικαστικὸν πρόσωπον.

§110ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἔχω νὰ κάμω τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις. Βεβαίως ἔχουσιν ἀνάγκην ἑνὸς νομικοῦ συμβούλου καὶ περὶ τούτου εἶμαι σύμφωνος, ὅπως ἔχωσι νομικὸν σύμβουλον. Τὸ νὰ θέλωμεν νὰ συνδυάσωμεν τὰ δύο πράγματα ὑπὸ μίαν μορφὴν εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον. Βεβαίως οἱ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι ἔχουσιν ἐπὶ τοσοῦτον ἐπιβαρυνθῆ μὲ ἐργασίαν, ὥστε δὲν πρέπει νὰ τοὺς ἐπιβαρύνωμεν περισσότερον μὲ ὄγκον γνωμοδοτήσεων. Πλὴν τούτου οἱ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι δὲν παύουσι νὰ ἐργάζωνται εἰς πάντα τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα εἶναι πολύπλοκα, ἑπομένως προστίθεται πλὴν τῆς ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων παραστάσεως καὶ ἡ σύμπραξις ἡ νομικὴ εἰς τὰς οἰκονομικὰς Ἀρχάς. Ἔχω νὰ προσθέσω καὶ ἄλλο τι· οἱ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι παρὰ ταῖς οἰκονομικαῖς Ἐφορίαις πρόκειται νὰ χρησιμεύσωσι βραδύτερον, ὅπως ἀποτελέσωσι διοικητικὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα θὰ δύναντα· νὰ δικάζωσι διαφόρους ὑποθέσεις οἰκονομικῆς φύσεως κατὰ πρῶτον βαθμόν, οὕτω ὥστε νὰ ἔχωμεν οὐσιαστικὴν ἀποκέντρωσιν· δηλαδὴ θέλομεν διὰ τῆς ὀργανώσεως τῶν οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν καὶ τοῦ διορισμοῦ δικαστικῶν ἀντιπροσώπων νὰ δώσωμεν δικαστικὴν μορφὴν εἰς διαφόρους ὑποθέσεις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§112Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ πενταετία παντοῦ;

§113ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὄχι διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ὁ εἷς εὑρίσκεται ἐν τῇ ὑπαλληλικῇ ἱεραρχίᾳ.

§114Λ. ΝΑΚΟΣ. Δὲν πρέπει οἱ δικασταὶ ν’ ἀποσύρωνται ἐκ τοῦ κλάδου των, ἡ δὲ ἑξαετία νὰ γίνῃ ὀκταετία.

§115Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Μετὰ τὴν διαγραφὴν αὐτὴν πρέπει νὰ διαγραφῇ ἡ παράγραφος τῶν γραμματέων.

§116ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὄχι, διότι οὗτοι διεξάγουσιν ὅλην τὴν ὑπηρεσίαν.

§117Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ Ἐφετεῖον;

§118ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Μάλιστα. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2, 3 καὶ 4).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§120Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως, εἰ δυνατόν, καθορίσῃ σαφέστερον τὴν διάταξιν.

§121ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, εἰ καὶ προσεπαθήσαμεν πάσῃ δυνάμει.

§122Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Διότι ὑπάλληλος διοικητικὸς ἀναμιγνύεται εἰς δικαστικὰ καθήκοντα.

§123ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Συμπράττει εἰς τὰ νομικὰ ζητήματα. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 5, 6 καὶ 7).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§125Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Οὐδὲν προσὸν θὰ ἔχῃ; Θέσατε διετίαν ἢ τριετίαν. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 8 καὶ 9).

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται).

§127Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως ἐπεκτείνῃ τὴν διάταξιν αὐτήν, διότι οὕτω μόνον εἰς τρεῖς Ἐφορίας θὰ γίνῃ τοῦτο.

§128ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Τὸ 12 νὰ γίνῃ 10. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 10, 11, 12 καὶ 13, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως ἐλεγκτηρίου ἐκκαθαρίσεων δαπανῶν πολέμου καὶ δαπανῶν ἐνεστῶτος ἔτους».

§130ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ αὔριον.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ μόνου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσμετρήσεως τοῦ χρόνου προϋπηρεσίας διὰ τὴν πρώτην προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν τῶν μετατεθησομένων εἰς τὰ νέα σώματα καὶ τὰ ὅπλα τοῦ στρατεύματος». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ μόνου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ νόμου ΡΟΗʹ τῆς 7ης Μαρτίου 1851 περὶ καταστάσεων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὴν ἔκδοσιν στρατιωτικῶν περιοδικῶν»,

§132Σ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἂν αἱ μεταφράσεις ἢ καὶ αἱ πρωτότυποι ἐργασίαι ἀπαιτῶσιν ὅρια ὑπερβαίνοντα τὸ περιοδικόν;

§133ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ ὑποβάλληται τὸ Δημόσιον εἰς ἄλλας δαπάνας. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης νόμων». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον), Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τοῦ χρόνου τῶν ἐργασιῶν τῆς Νομοπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπείας πρὸς ἀναθεώρησιν καὶ σύνταξιν τῆς ἐκκλησιαστικῆς νομοθεσίας».

§135Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔφερε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὡς νόμος τοῦ Κράτους φέρει τὸν ἀριθμὸν 188, βεβαίως εἶχε μελετήσει τὸ ζήτημα καὶ ἐγνώριζεν ἐκ τῶν προτέρων ὁρίσας τὸ χρονικὸν διάστημα καθ’ ὃ θὰ ἦτο ἀναγκαία ἡ Ἐπιτροπή. Τότε τῷ ἐγένοντο ἀντιρρήσεις ἐκ μέρους ἡμῶν, μάλιστα δ’ ἀπεδείξαμεν καὶ τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἦσαν ἀπολύτως ἀναγκαῖα νὰ συντρέξωσιν εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτὴν ὡς ἔχοντα πεῖραν καὶ δυνάμενα ἐντὸς τοῦ χρόνου τὸν ὁποῖον ὥριζεν ὁ Ὑπουργὸς νὰ τὴν φέρωσιν εἰς πέρας. Δυστυχῶς δὲν ἠθέλησε νὰ μᾶς ἀκούσῃ, σήμερον δὲ βλέπομεν ὅτι ἀναγκάζεται νὰ ζητήσῃ νέαν παράτασιν ἑξάμηνον καὶ μὲ μίαν δαπάνην ἀρκετὰ σημαντικὴν διὰ ζήτημα τὸ ὁποῖον εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς θὰ εἶχε τελειώσει, ἂν τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ὑπέδειξεν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀπετέλουν μέρος τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐξ αὐτῆς δὲ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου φαίνεται ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἐπλανήθη τότε μὴ περιλαβὼν τοὐλάχιστον διάταξιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ παρατάσεως τοῦ χρόνου πρὸς ἐπιτέλεσιν τοῦ ἔργου αὐτῆς. Δὲν ἔφερε διάταξιν διὰ τῆς ὁποίας τὰ πρόσωπα τῆς Ἐπιτροπῆς ἔπρεπε νὰ παρέχωσι τὸ ἐχέγγυον ὅτι δύνανται νὰ τελειώσωσι τὸ ἔργον ἐντὸς τῆς ταχθείσης προθεσμίας ἢ τοὐλάχιστον ἐντὸς τῆς νεωστὶ τασσομένης, ἵνα μὴ εὑρεθῶμεν πρὸ τρίτου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ ζητήσῃ νέαν παράτασιν καὶ νέαν πίστωσιν. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἤθελον νὰ κάμω, ὅπως λάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον τότε, ὅτε κατὰ πρῶτον ὑπεβλήθη τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, διότι δὲν θὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους μὲ νέαν δαπάνην.

§136Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ποῖον πρόσωπον ὑπέδειξεν ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλὰ τοῦτο δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι τὰ πρόσωπα τὰ ἐκλεγέντα ἦσαν τὰ ἁρμοδιώτερα, εἰργάσθησαν δὲ μετὰ ζήλου, εἰργάσθησαν συνεχῶς, εἰργάσθησαν ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐπιτήρησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§137Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσην προθεσμίαν ζητεῖτε;

§138Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἕξ μηνῶν.

§139Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μικρὰ εἶναι.

§140Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Χαίρω πολύ, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, εἰδικώτατος περὶ τὰ τοιαῦτα, ὁμολογεῖ ὅτι καὶ ἡ προθεσμία αὐτὴ εἶναι μικρά. Ἐγὼ ὑπολογίζω, ἔχων τὴν διαβεβαίωσιν τῶν προσώπων, ὅτι ἡ παράτασις ἐπὶ ἕξ μῆνας θὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ κολοσσιαῖον ἔργον, τὸ ὁποῖον εἶναι τόσον μέγα, ὥστε νὰ μὴ θεωρῆται μεγάλη ἡ ἑξάμηνος παράτασις. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον).

§141ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ συναινέσει τῆς Βουλῆς ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τῆς προσεχοῦς Δευτέρας τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀνοικοδομήσεως τῶν Σερρῶν, παρακαλῶ δὲ τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἐνοικιαστῶν τῶν ὑπὸ τοῦ δημοσίου καταληφθέντων ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Ἠπείρῳ κτημάτων», παρακαλεῖ δὲ ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον. Οἱ παραδεχόμενοι ὅπως τὸ νομοσχέδιον κηρυχθῇ κατεπεῖγον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης προτείνει ὅπως δοθῇ ἡ ἄδεια πρὸς καταδίωξιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ἀλιβιζάτου· Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Συριόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ κανονισμοῦ τρόπου ἀφαιρέσεως ἀποβάρου καὶ περὶ ἀπαγορεύσεως πρὸς ἀφαίρεσιν τούτου κατ’ ἀποκοπὴν ἢ κατὰ συμφωνίαν»· Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Καντιάνης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τοῦ χρόνου τῶν ἐργασιῶν τῆς Νομοπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπείας πρὸς ἀναθεώρησιν καὶ σύνταξιν τῆς ἐκκλησιαστικῆς νομοθεσίας»· Οἱ βουλευταὶ κ. Σ. Βακράτσας, Ν. Σταματιάδης, Ι. Μπουρνιᾶς καὶ Π. Κοντόσταυλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκμισθώσεως τοῦ ἐθνικοῦ ἀνθρακωρυχείου Κύμης». Θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρᾳ 8 μ. μ.)