1914.11.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 46

Τῆς 7ης Νοεμβρίου 1914.

(Παρασκευή, ὥρα 5.20′ μ. μ.)

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς· Οἱ κάτοικοι Περαχώρας παρακαλοῦσιν ὅπως χορηγηθῇ εἰς αὐτοὺς ἄδεια ὑλοτομίας· Οἱ κάτοικοι Χαλκιδικῆς παρακαλοῦσιν ὅπως ἀνασταλῇ ἡ εἴσπραξις τῶν τουρκικῶν φόρων· Ἡ κοινότης Ἄνω Γαρούνα παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ ὁ ἀγροτικὸς νόμος Κερκύρας· Τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον Σοφάδων παρακαλεῖ ὅπως κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ νόμου περὶ κοινοτήτων τροποποιηθῇ τὸ σχετικὸν ἄρθρον περὶ τοῦ φόρου τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων· Τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον Ψαθοπύργου παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ μέριμνα διὰ τὴν ἐπικειμένην ἑλονοσίαν· Τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον Στάνου παρακαλεῖ ὅπως ἡ κοινότης των ὑπαχθῇ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Πρεβέζης· Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐν Ἀθήναις παντοπωλῶν παρακαλεῖ ὅπως χορηγηθῇ μία ὥρα νυκτερινῆς ἐργασίας καθ’ ἑκάστην, ἤτοι 9½ χειμερινῆς καὶ 10½ θερινῆς· Τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον Ψαθοπύργου παρακαλεῖ ὅπως χορηγηθῶσιν εἰς τὴν κοινότητα τὰ ἀναγκαιοῦντα ἔξοδα· Ὁ Βασίλειος Μπέτσης ἐκ Πειραιῶς παρακαλεῖ ὅπως τῷ δοθῶσιν ἀναμνηστικὰ μετάλλια μετὰ διεμβολῶν· Τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον Ζευγολατίου παρακαλεῖ ὅπως συσταθῇ ἐκεῖ ἑλληνικὸν Σχολεῖον· Πολῖται τῶν δήμων Λιμναίου, Μαριοῦ καὶ Σελινοῦντος παραπονοῦνται κατὰ τοῦ Γραμματέως τῆς Ἐφορίας Γ. Σταματοπούλου· Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἰγγλέσης ζητεῖ ὅπως χορηγηθῇ αὐτῷ ἄδεια 25 ἡμερῶν. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως ἡ ἄδεια χορηγεῖται. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν Πρακτικῶν τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως· (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Μπούσδρας ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Οὐζοὺν Καραλάρ.

§3Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ὅπως παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον μὲ τὴν θερμὴν παράκλησιν ὅπως ἐνεργηθῶσι τὰ δέοντα διὰ τὴν δικαίαν αὐτὴν αἴτησιν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Κυρέλλος, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφοράν.

§5Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Οἱ ἔμποροι δημητριακῶν καρπῶν Θηβῶν ὑποβάλλουσι δι’ ἐμοῦ ἀναφορὰν δι’ ἧς παραπονοῦνται ὅτι ἡ ἑταιρεία τῶν σιδηροδρόμων ἀρνεῖται νὰ διαθέσῃ ἐπαρκῆ βαγόνια πρὸς μεταφορὰν τῶν καρπῶν ἀπὸ τῶν Θηβῶν εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν Ἀθηνῶν. Ἐν τῇ ἀναφορᾷ ταύτῃ ἰσχυρίζονται ὅτι, ἐνῷ πρὸ μηνὸς καὶ πλέον ἔκαμον δήλωσιν καὶ κατέθηκαν καὶ χρηματικὴν ἐγγύησιν, ἡ ἑταιρεία δὲν ηὐδόκησε ν’ ἀποστείλῃ ὄχι μόνον τὸν ἐπαρκῆ ἀριθμὸν τῶν βαγονίων, ἀλλ’ οὔτε τὰ βαγόνια τὰ ὁποῖα ἔστελλε πρίν. Κατόπιν τούτου ἡ θέσις τῶν ἐμπόρων εἶναι δυσχερεστάτη, αἱ δὲ ἀποθῆκαι ἐν αἷς ἔχουσιν ἐναποθηκεύσει τοὺς καρποὺς ἔχουσι καταρρεύσει. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη ἀπόλυτος, ὅπως διατεθῶσι τὰ βαγόνια αὐτά, διὰ νὰ μὴ καταστραφῶσι τρία ἑκατομμύρια ὀκάδες καρπῶν.

§6Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ἀνωμαλία αὕτη προῆλθεν ἐκ τῆς ἐλλείψεως βαγονίων. Ἤδη ἐγένοντο τὰ κατάλληλα παρὰ τῇ ἑταιρείᾳ διαβήματα καὶ πιστεύω ὅτι θὰ ἐκλείψωσι κατὰ τὸ δυνατὸν τὰ παράπονα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Βέρροιος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ δημάρχου Πατρῶν.

§8Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Ὁ δήμαρχος Πατρῶν, κ. Πρόεδρε, ὑποβάλλει εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Πατρῶν διὰ τοῦ ὁποίου τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἐκφράζει τὴν εὐχὴν πρὸς τὴν Βουλὴν ὅπως ἐν καιρῷ διὰ νόμου ἐπιτραπῇ εἰς τὸν μηχανικὸν τοῦ δήμου, ὅστις ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν εὐρυθμίαν τῆς πόλεως, νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὰς διαφόρους ἐργασίας. Ἔλαβε δὲ τὴν ἀφορμὴν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Πατρῶν ἐκ τοῦ ὅτι ἡ Ἑταιρεία τῆς Πελοποννήσου ἡ σιδηροδρομικὴ ζητεῖ ν’ ἀναγείρῃ παράπηγμα ἐναντίον τῆς εὐρυθμίας καὶ τοῦ καλλωπισμοῦ τῆς πόλεως.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§10Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, διότι ἐγὼ δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν ἀναφοράν· φρονῶ ὅτι μόνος ἁρμόδιος εἶναι ὁ μηχανικὸς τοῦ δήμου καὶ πρέπει μόνος αὐτὸς νὰ κρίνῃ.

§11Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ὑπάρχει σχετικὸν νομοσχέδιον ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σακκελλαρίου «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατί δὲν προχωρεῖ ἡ ἐπισκευὴ τῆς ὁδοῦ Ἀθηνῶν– Θηβῶν, ἀφοῦ ἀπὸ τοῦ Βοτανικοῦ κήπου μέχρις Ἐλευσῖνος ὑπεσκάφη τὸ κατάστρωμα τῆς ὁδοῦ, σχηματισθέντων λάκκων βάθους 40 ἑκατοστῶν, ἐπίσης δὲ ἀπὸ τοῦ τμήματος Παλαιοκουντούρων–Κριεκουκίου, καὶ ταῦτα ἐνῷ ὑπάρχει ἀφθονία σκίρων ἐπὶ τῶν ἐρεισμάτων τῆς ὁδοῦ, παρακωλυομένης οὕτω τῆς συγκοινωνίας κάρρων, ἁμαξῶν καὶ αὐτοκινήτων καὶ προξενουμένων πολλῶν καθ’ ἑκάστην ζημιῶν, ἐνῷ ἡ ἐποχὴ τοῦ ἔτους εἶναι καταλληλοτάτη διὰ τὴν ἐπισκευὴν ὑπάρχοντος ὕδατος, ὁ δὲ προωρισμένος διὰ τὴν ἄνω ὁδὸν ὁδοστρωτὴρ ἔχει ἀφεθῇ ἐν ἀδρανείᾳ ἀπὸ δύο περίπου μηνῶν ἐν Ἐλευσῖνι».

§13Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Αἱ ἐργασίαι διεκόπησαν προσωρινῶς, ἀλλὰ θὰ ἐπαναληφθῶσι συντόμως.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἠλ. Κοπανίτσας «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ τίνα λόγον ὀλίγον μετὰ τὴν ἔναρξιν αὐτῆς ἀπὸ τοῦ ἔτους 1907 διεκόπη ἡ κατασκευὴ ὁδοῦ ἀπὸ Γερακίου εἰς Ἀλεποχώριον τῆς Λακεδαίμονος καὶ ἰδίᾳ τοῦ Αʹ τμήματος αὐτῆς Γερακίου–Κρήνης καὶ ἂν ἔλαβε μέτρα πρὸς ἐξακολούθησιν τῆς κατασκευῆς».

§15Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Εἰς ἓν τμῆμα ἐγένετο ἡ διακοπή, θὰ διαταχθῇ ἡ ἐπανάληψις τῶν ἐργασιῶν συντόμως.

§16ΗΛ. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Τὸ ἓν τμῆμα, κ. Ὑπουργέ, σᾶς ἐπληροφόρησαν κακῶς ὅτι συνετελέσθη· ἐπρόκειτο περὶ κατασκευῆς μιᾶς ὁδοῦ μήκους 100 μέτρων, ἥτις ἐξυπηρετεῖ ἐπαρχίαν ὁλόκληρον, ἔχωσι δαπανηθῆ χρήματα πολλὰ διὰ τὴν ὁδὸν ταύτην καὶ ἔμενε τὸ μέρος αὐτό. Παρακαλῶ νὰ διατάξητε τὴν κατασκευήν, καθόσον ἐκτὸς τῆς ἐξυπηρετήσεως ἐπαρχίας ὁλοκλήρου θ’ ἀπολεσθῶσι καὶ ὅσα ἐδαπανήθησαν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Π. Πετροπουλάκης καὶ Π. Πολυχρονιάδης «παρακαλοῦσι τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῆς Συγκοινωνίας καὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλὴν τίνα μέτρα σκέπτονται νὰ λάβωσιν ἢ ἔλαβον κατὰ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρείας Γιαννουλάτου, ἧς τὰ ἀτμόπλοια εἶναι ἐντελῶς ἐπικίνδυνα, ἀνεπαρκῆ καὶ ἀκατάλληλα διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεων, ἃς δυνάμει συμβάσεων ἔχει ἀναλάβει».

§18Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καθὼς γνωρίζει ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἡ Ἑταιρεία Γιαννουλάτου ἀνέλαβε νὰ μεταφέρῃ τὸ ταχυδρομεῖον Θεσσαλονίκης μέχρι Χαλκίδος, λαμβάνει δὲ πρὸς τοῦτο γενναίαν ἐπιχορήγησιν. Πληροφοροῦμαι ὅμως ὅτι ἡ ἐργασία αὕτη ἐνεργεῖται πλημμελέστατα, θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν αὐτὴν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεών της καὶ νὰ ὑποχρεώσῃ αὐτὴν νὰ μεταχειρίζηται διὰ τὰς γραμμὰς ταύτας, διὰ τὰς ὁποίας τόσον γενναίαν ἀμοιβὴν λαμβάνει, ἀτμόπλοια ἐπαρκῆ καὶ κατάλληλα.

§19Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Κατὰ τὰς νέας δημοπρασίας αἵτινες προσεχῶς θὰ ἐνεργηθῶσι θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ συστάσεις τῶν κ. Βουλευτῶν.

§20Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Ὑπουργέ, τῆς Συγκοινωνίας καταγγέλλω τὴν Ἑταιρείαν Γιαννουλάτου, ἡ ὁποία δι’ ἑνὸς πεπαλαιωμένου μικροῦ ἀτμοπλοίου, τὸ ὁποῖον ἔχει μόλις ὀκτὼ κλίνας, προσπαθεῖ νὰ ἐκτελέσῃ τὴν συγκοινωνίαν τῶν γραμμῶν, διὰ τὰς ὁποίας 70.000 δραχμῶν ἐπιχορήγησιν λαμβάνει. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ νὰ γίνῃ ἐπιθεώρησις τῶν ἀτμοπλοίων τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς, ἡ ὁποία συνήθροισε πάντα τὰ σαπιοκάραβα. Παρακαλῶ ἑπομένως ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ, νὰ λάβητε μίαν πρόνοιαν ὑπὲρ τῶν ἀτυχῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ταξιδεύωσιν εἰς τὰς γραμμὰς ταύτας.

§21Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος νόμου, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐξετέθησαν εἰς δημοπρασίαν αἱ ἄγονοι αὐταὶ γραμμαί, οὐδεμία διόρθωσις εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ, διότι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Ἑταιρεία νὰ μεταχειρίζηται μεγαλυτέρας χωρητικότητος ἀτμόπλοια. Ἀκριβῶς διὰ τοῦτο θὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ προληφθῶσι τὰ ἄτοπα ταῦτα πρὸ τῆς νέας δημοπρασίας.

§22Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Σᾶς συγχαίρω, κ. Ὑπουργέ.

§23Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψωσι, κύριε Πρόεδρε, οἱ κύριοι συνάδελφοι, τοὺς ὁποίους μεγάλως τιμῶ, νὰ τοῖς παρατηρήσω ὅτι αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχουσι δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Ἡ Ἑταιρεία αὕτη, τῆς ὁποίας οἱ ἰδιοκτῆται εἶναι ἄνδρες προοδευτικώτατοι, ἔχει πολὰ καλὰ ἀτμόπλοια, πρὸ ὀλίγου μάλιστα ἀπέκτησε καὶ ἕνα πολὺ καλὸν νέον.

§24ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀτμόπλοια Γιαννουλάτου δὲν ὑπάρχουσι.

§25Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ἡ Ἑταιρεία Γιαννουλάτου διευθυνομένη ὑπὸ τῶν ἰδίων ἰδιοκτητῶν ἔχει ἐπιτελέσει μεγάλας προόδους καὶ προσφέρει ἀξιολόγους ὑπηρεσίας.

§26Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος μᾶς φέρει μίαν ἀντίρρησιν· δέχομαι ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς εἶναι προοδευτικώτατοι ἐπιχειρηματίαι, ἀτυχῶς ὅμως ἐκεῖ ὅπου λαμβάνουσιν ἐπιχορήγησιν παρὰ τοῦ Δημοσίου ἔχουσι τὰ χειρότερα ἀτμόπλοια. Ἐγὼ αὐτὸς παρ’ ὀλίγον νὰ γίνω θῦμα πλεύσας μὲ ἓν παλαιοατμόπλοιον τῆς Ἑταιρείας ταύτης ἐπὶ 32 ὥρας.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θανόπουλος «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἂν ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου μηχανικοῦ ἡ μελέτη τῆς κοίτης τοῦ ποταμοῦ Παμίσου τοῦ Μουζακίου τῆς Καρδίτσης καὶ ἐπὶ τῇ ὑποβολῇ νὰ μεριμνήσῃ ταχέως περὶ ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου, διότι μέγιστος κίνδυνος ὑπάρχει τῆς καταστροφῆς τῆς ὡραίας κωμοπόλεως κατὰ τὸν χειμῶνα ὑπὸ τοῦ ὁρμητικοῦ ποταμοῦ».

§28Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἐργασία αὐτή. Πρόκειται περὶ ἐλαχίστης δαπάνης, ἥτις ὅμως θὰ σώσῃ τὴν κωμόπολιν ἀπὸ μεγάλης καταστροφῆς, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἀναβολὴ θέλει προκαλέσει πολὺ μεγαλυτέρας δαπάνας. Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἁπλοῦ προχώματος.

§29Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἡ ἐργασία ἐπεσπεύσθη καὶ ἡ σχετικὴ μελέτη ὑπεβλήθη.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Σ. Σακκελλαριάδης καὶ Β. Τουρκοβασίλης «ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἂν ἔλαβε πρόνοιαν ὅπως ἀνακαλέσῃ τὰ κατὰ πολλῶν πολιτῶν ἐκδοθέντα χρηματικὰ ἐντάλματα πρὸς εἴσπραξιν προστίμων ἐπιβληθέντων ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς κατατάξεως τῶν κτηνῶν, διότι πολλὰ παράπονα δίκαια ἀκούονται κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης. Συνάμα δὲ νὰ λάβῃ καὶ νομοθετικὴν πρόνοιαν σχετικῶς ὥστε νὰ παύσωσι τὰ δίκαια παράπονα τῶν πολιτῶν».

§31ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Σᾶς ἀπήντησα χθὲς ὅτι ἀσχολοῦμαι εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἐλπίζω δὲ νὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν προσεχῶς εἰδικὸν νομοθέτημα.

§32Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κροκιδᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τί γίνεται τὸ ζήτημα τοῦ κτιρίου τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Προεκηρύχθη νέα δημοπρασία καὶ ὑπὸ τίνας ὅρους;».

§34Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Προεκηρύχθη νέα δημοπρασία διὰ τὴν 30ὴν τρέχοντος μηνός.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἰγγλέσης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἐν γένει νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἀπεφάσισε τὴν ἐπανίδρυσιν Ἐπισκοπῆς ἐν Ἰθάκῃ, κατὰ τὸ προνόμιον τὸ ὁποῖον κέκτηται ἡ νῆσος δυνάμει τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τῶν τριῶν προστατίδων Δυνάμεων συνθήκης τοῦ 1864».

§36Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν ν’ ἀπαντήσω σήμερον.

§37Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, πρό τινος χρόνου εἶχον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, ὅπως ὑπαχθῇ ἡ Ἰθάκη ἐκκλησιαστικῶς εἰς τὴν Κεφαλληνίαν, ὅπου καὶ πολιτικῶς ὑπάγεται. Ὁ λόγος ὁ κύριος διὰ τὸν ὁποῖον ὑπέβαλον τὴν παράκλησιν ταύτην ἦτο ὅπως ἀρθῇ ἡ ὑφισταμένη ἐν Ἰθάκῃ διοικητικὴ καὶ νομικὴ ἀνωμαλία. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Πρὸ τῆς ἑνώσεως μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος αἱ Ἰόνιοι νῆσοι εἶχαν ἑκάστη ἴδιον ἀρχιεπίσκοπον, μετὰ δὲ τὴν ἕνωσιν δυνάμει τῆς συνθήκης τῆς μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν Κυβερνήσεων τῶν προστατίδων Δυνάμεων ἑκάστη τῶν Ἰονίων νήσων διετήρησε τὸ προνόμιον νὰ ἔχῃ καὶ ἴδιον ἀρχιεπίσκοπον. Τὸ προνόμιον τοῦτο διετήρησεν, ὡς ἦν ἑπόμενον, καὶ ἡ Ἰθάκη. Ὁ τελευταῖος ἀρχιεπίσκοπος Ἰθάκης Γαβριὴλ Καραβίας ἀπεβίωσε κατὰ τὸ 1886. Ἄλλος ἐπίσκοπος δὲν διωρίσθη τότε πρὸς ἀντικατάστασίν του, ἡ τότε Κυβέρνησις ὅμως διώρισεν Ἐπισκοπικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία διεξήγαγε τὴν ἐπισκοπικὴν ὑπηρεσίαν τῶν νήσων μέχρι τοῦ ἔτους 1891. Κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο ἡ τότε Κυβέρνησις διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΧΔʹ ἐπολλαπλασίασεν ἄνευ ἀποχρῶντός τινος λόγου, νομίζω, τοὺς νομοὺς τῆς Ἑλλάδος, καὶ τότε ἡ Ἰθάκη καὶ ἡ Λευκὰς ἀπετέλεσαν ἴδιον νομόν, οὕτω δὲ ἡ Ἰθάκη ὑπήχθη ἐκκλησιαστικῶς εἰς τὴν ἐπισκοπὴν Λευκάδος. Διὰ τοῦ γεγονότος τούτου παρεβιάσθη καταφανῶς τὸ προνόμιον τῆς Ἰθάκης, δὲν γνωρίζω δὲ ἂν ὁ λαὸς τῆς Ἰθάκης διεμαρτυρήθη τότε διὰ τὴν παραβίασιν τοῦ προνομίου του τούτου. Ὅτε ὅμως βραδύτερον, κατὰ τὸ ἔτος 1909, διὰ τοῦ νόμου ͵ΓΥΛΔʹ ἐπανῆλθε τὸ πρώην καθεστὼς ἐν τῇ πολιτικῇ διαιρέσει τοῦ Κράτους καὶ κατηργήθη ὁ νομὸς Λευκάδος–Ἰθάκης, ἔπρεπε νὰ παύσῃ καὶ ἡ δικαιοδοσία τοῦ ἐπισκόπου Λευκάδος ἐπὶ τῆς Ἰθάκης, πολὺ δὲ μᾶλλον διότι τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου τούτου διατάσσει ὅτι οἱ καταργούμενοι νομοὶ ὑπάγονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν ἐπισκοπῶν εἰς τὰς ὁποίας ὑπήγοντο πρὸ τοῦ 1889. Ἐκ τῆς μὴ ἐκτελέσεως τοῦ νόμου τούτου προέκυψεν ἐν Ἰθάκῃ ἕν ἐκκλησιαστικὸν διοικητικὸν χάος, διότι οὔτε ἡ Ἰθάκη ὑπήχθη ἔκτοτε ἐκκλησιαστικῶς εἰς τὴν ἐπισκοπὴν Κεφαλληνίας οὔτε διωρίσθη ἰδιαίτερος ἐπίσκοπος διὰ τὴν Ἰθάκην. Τί συμβαίνει λοιπόν; Ἐξακολουθεῖ ὁ ἐπίσκοπος Λευκάδος νὰ ἐκτελῇ πράξεις ἐκκλησιαστικὰς καὶ ἐν Ἰθάκῃ, πράξεις αἱ ὁποῖαι κατὰ τοὺς ἁρμοδίους δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ἄκυροι. Αὐτὸς εἶναι, Κύριοι, ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον πρὸ ὀλίγου χρόνου εἶχον λάβει τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ὑπαγάγῃ ἐκκλησιαστικῶς τὴν ἐπαρχίαν Ἰθάκης εἰς τὸν νομὸν Κεφαλληνίας, ὅπου ὑπάγεται καὶ διοικητικῶς. Ἀλλ’ οὔτε ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον νὰ εἰσαγάγῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον οὔτε καὶ ὁ λαὸς τῆς Ἰθάκης, ὡς ἐπληροφορήθην ἐσχάτως, ἱκανοποιεῖται διὰ τῆς λύσεως ταύτης. Ὁ λαὸς τῆς Ἰθάκης, ζηλότυπος τοῦ προνομίου τὸ ὁποῖον κέκτηται δυνάμει τῆς συνθήκης τοῦ 1864, ἐννοεῖ νὰ ἔχῃ ἴδιον ἐπίσκοπον. Ἐγὼ δὲν δύναμαι εἰμὴ νὰ συνηγορεύσω καὶ ἐνθέρμως μάλιστα ὑπὲρ τοῦ προνομίου τῶν συμπολιτῶν μου Ἰθακησίων, παρακαλῶν συγχρόνως τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσαγάγῃ νόμον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ κυρώσῃ τὰς μέχρι τοῦδε γενομένας πράξεις τοῦ ἐπισκόπου Λευκάδος ἐν Ἰθάκῃ. Ἄν ὅμως ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διορίσῃ ἴδιον ἐπίσκοπον ἐν τῇ ἐπισκοπῇ Ἰθάκης, θὰ παρεκάλουν αὐτὴν νὰ διορίσῃ προσωρινῶς Ἐπισκοπικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ ἐκτελῇ τὴν ἐκκλησιαστικὴν ὑπηρεσίαν τῆς νήσου. Παρακαλῶ ἐν τέλει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἐν γένει νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας, διότι δὲν πρόκειται ἁπλῶς περὶ τοπικῶν συμφερόντων, ἀλλὰ περὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον ἔχει νομικὴν σπουδαιότητα. Οἱ ἐξ ὑμῶν νομικοὶ ἰδίως δύνασθε νὰ ἐκτιμήσητε τὴν σπουδαιότητα τοῦ ζητήματος, καὶ ἐφ’ ὅσον γνωρίζετε τὴν σημασίαν αὐτοῦ ὑπὸ νομικὴν ἔποψιν εἶσθε εἰς θέσιν ν’ ἀναμετρήσητε καὶ τὰς συνεπείας, ἂν αἱ πράξεις τοῦ Ἐπισκόπου Λευκάδος ἐν Ἰθάκῃ θεωρηθῶσί ποτε ἄκυροι.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βρατσᾶνος «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διατί δὲν ἀπενεμήθη σύνταξις ἢ ἄλλη τις ἀμοιβὴ ἢ περίθαλψις εἰς τὸν ἐκ Καλάμου ἐθνοφρουρὸν τῆς κλάσσεως 1896 Ἰωάννην Π. Λείγηρον (τοῦ δήμου Ὠρωπίων), τραυματισθέντα ἐν Λαμπανίτσῃ τῇ 28ῃ Ἰουνίου 1913 καὶ καταστάντα ἀνίκανον».

§39Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Εἶδον τὸν ἀτυχῆ αὐτὸν τραυματίαν ἔξω τῶν προπυλαίων τῆς Βουλῆς συρόμενον μὲ τὰ τραύματά του καὶ παραπονούμενον διότι δὲν τῷ ἀπενεμήθη σύνταξις.

§40ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τῇ 28 Ἰουνίου δυνάμει ἀποφάσεως τῆς ἀνωτάτης τοῦ Στρατοῦ Ἐπιτροπῆς ἀπελύθη τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ ὁ περὶ οὗ πρόκειται Ἰωάννης Π. Λείγηρος κριθεὶς ἀνίκανος διὰ πᾶσαν τοῦ στρατοῦ ὑπηρεσίαν. Καθ’ ἃ ἐπληροφορήθην ἡ αἴτησις τοῦ εἰρημένου τραυματίου δὲν ἔχει ὑποβληθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§41Δ. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐντούτοις αὐτὸς διαμαρτύρεται ὅτι ἔχει ὑποβάλει τοιαύτην. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διατάξῃ νέαν ἐπισταμένην ἔρευναν ἢ τοὐλάχιστον, ἂν ὑποβληθῇ νέα τοιαύτη αἴτησις, ἐπειδὴ ἔχει παρέλθει τόσος χρόνος, νὰ μὴ παραστῇ ἀνάγκη νὰ διαρρεύσῃ ἄλλος τόσος χρόνος.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 15 ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Γ. Τσακανίκας «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἂν σκοπεῖ νὰ διατάξῃ τὴν συμπλήρωσιν τῆς μελέτης πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν τῆς λίμνης Λυσιμαχίας τοῦ Ἀγρινίου, ἧς κατήρξαντο πρὸ διετίας οἱ ἐκτάκτως προσληφθέντες τότε μηχανικοὶ κ. κ. Μινέϊκος καὶ Καλλίνικος, ἐκ τῆς ἀποξηράνσεως τῶν ὁποίων, κατὰ τοὺς γενομένους ὑπ’ αὐτῶν ὑπολογισμούς, μέλλουσι ν’ ἀποκαλυφθῶσι καταλληλόταται διὰ καλλιέργειαν γαῖαι ἑβδομήκοντα χιλιάδων στρεμμάτων».

§43Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Ἅμα τῇ προσλήψει νέου προσωπικοῦ θὰ ἐπιμεληθῶμεν ταύτης.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τίνες δυσκολίαι παρουσιάζονται εἰς τὸ νὰ μὴ γίνηται ἔναρξις τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ ἐν Πάτραις δικαστικοῦ μεγάρου, ἀφοῦ καὶ τὸ οἰκόπεδον ὑπάρχει καὶ τὸ σχέδιον ἐνεκρίθη».

§45Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Οὐδεμία δυσκολία παρουσιάζεται. Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου ὑπάγεται ἤδη εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας. Εἶναι δεκαπέντε μόλις ἡμέραι ἀφ’ ἧς συνετελέσθη ὁ διαγωνισμὸς τοῦ σχεδίου· τότε ὑπελείπετο ἡ προπαρασκευαστικὴ ἐργασία, ἅμα τῇ λήξει τῆς ὁποίας θὰ ὑπογραφῇ τὸ συμβόλαιον.

§46Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ παρακαλέσω ὅπως ἐπιταχυνθῇ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου καὶ διότι τὸ ἤδη ὑπάρχον οἰκοδόμημα εἶναι ἕτοιμον νὰ καταρρεύσῃ καὶ διότι διὰ τὸ ἑτοιμόρροπον τοῦτο κτίριον πληρώνει τὸ Κράτος 24 χιλιάδας δραχμῶν κατ’ ἔτος.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Χριστόπουλος «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας διατί ἐπὶ τέλους, ἀφοῦ γενικῶς ἀναγνωρίζεται ὅτι ὁ μισθὸς τῶν ὑποδιδασκάλων εἶναι δυσανάλογος πρὸς τὰς πολυτίμους ὑπηρεσίας τὰς παρεχομένας ὑπ’ αὐτῶν, δὲν λαμβάνεται μέριμνα περὶ βελτιώσεως τοῦ κλάδου αὐτῶν, ἰδίᾳ δὲ περὶ ἀναγνωρίσεως δικαιώματος συντάξεως».

§48Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ κατ’ ἐπανάληψιν νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ καὶ ὄχι περὶ συντάξεως τῶν ὑποδιδασκάλων.

§49Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Προκειμένου περὶ τῶν ὑποδιδασκάλων οἱ ὁποῖοι εἰσήχθησαν εἰς τὸ Διδασκαλεῖον παρακαλῶ νὰ ἐπιτρέψητε τὴν φοίτησιν διετῆ.

§50Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ φοίτησις θὰ μείνῃ τριετής, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι ἐφοίτησαν ἐπὶ τρία ἔτη.

§51Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Ὑπουργέ, νὰ λάβητε πρόνοιαν περὶ τῆς τύχης αὐτῶν τῶν ὑποδιδασκάλων εἰσάγοντες αὐτοτελὲς νομοσχέδιον ἀποβλέπον ἰδίᾳ εἰς τὴν ἀπονομὴν συντάξεως εἰς τοὺς ὑποδιδασκάλους αὐτούς. Ἀφοῦ ἐλάβομεν πρόνοιαν περὶ τῶν ὑπηρετῶν καὶ περὶ τῶν κλητήρων, νομίζω ὅτι εἶναι πολὺ δικαιότερον νὰ προνοήσωμεν καὶ περὶ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ μίαν δεκαετίαν ἤδη προσφέρουσι πολυτιμοτάτην ὑπηρεσίαν πρὸς τὸ Κράτος. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει ν’ ἀποσπασθῇ ἡ διάταξις αὕτη τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου καὶ ν’ ἀποτελέσῃ αὐτοτελὲς ἴδιον νομοσχέδιον. Εἶναι καιρὸς πλέον, κ. Ὑπουργέ, νὰ λάβητε τολμηράν τινα ἀπόφασιν διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Θεοδωρόπουλος «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διατί τὸ ὄνομα τοῦ λοχίου Γρηγορίου Χ. Ἡγουμενίδου ἐκ Βιάννου νομοῦ Λασηθίου Κρήτης δὲν ἐμφαίνεται ἐν τοῖς καταλόγοις εἰς τοὺς ὁποίους ἐνεγράφησαν οἱ ἀποθανόντες καὶ οἱ πεσόντες κατὰ τοὺς δύο πολέμους, ἀφοῦ ὁ λοχίας οὗτος ὑπηρετῶν ἐν τῷ 23ῳ πεζικῷ συντάγματι, 7ῳ λόχῳ, ἀπέθανεν ἐκ λοιμώδους νόσου ἐν Λιβουνόβῳ τῆς Μακεδονίας κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ὑπογραφῆς τῆς εἰρήνης ἀποτελῶν τότε μέρος τῆς φρουρᾶς τοῦ Στρατηγείου».

§53ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ληφθῇ πρόνοια.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Λ. Νάκος, Ι. Μπουρνιᾶς, Ἐρ. Τομπάζης, Ν. Σταματιάδης, Ν. Πετσάλης, Σ. Βακράτσας καὶ Ἀπ. Ἀποστολίδης «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατί δὲν εἰσήγαγεν ἀκόμη τὸ νομοσχέδιον περὶ ἰαματικῶν λουτρῶν, ὡς ὑπεσχέθη».

§55Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἶπον ὅτι θὰ εἰσαγάγω αὐτό, ἀλλ’ ὄχι πότε. Θὰ παρεκάλουν δὲ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ ἐπωφεληθῶσι τῆς εὐκαιρίας καὶ εἰσαγάγωσιν αὐτὸ ὑπὸ πρότασιν νόμου, ὑποσχόμενος ὅτι θὰ τὸ ἐξετάσω.

§56Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἐφ’ ὅσον βραδύνει ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου αἱ ἀποζημιώσεις τὰς ὁποίας θὰ εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ θὰ γίνωσι τεράστιαι.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. Δ. Μαλλιόπουλος καὶ Ν. Βελέντζας «παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατί κατὰ τοὺς τελευταίους προβιβασμοὺς τῶν ὑπαξιωματικῶν εἰς ἀνθυπασπιστὰς δὲν προυβιβάσθη ὁ λοχίας τοῦ πρώτου συντάγματος τῶν Εὐζώνων Παπαπολύζος Δημήτριος, ἀπεσπασμένος εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1914».

§58ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ ἀπάντησις εἶναι ὅτι δὲν ἔχει τὰ προσόντα, διότι εἶναι δεκανεύς.

§59Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι λοχίας. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν τῆς Σχολῆς, διότι αὐτὸς ἦτο ἀπεσπασμένος εἰς τὴν Σχολήν.

§60ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ πληροφορία μου εἶναι ὅτι εἶναι δεκανεύς· ἂν δὲν εἶναι δεκανεὺς ἔχει καλῶς.

§61Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ παράπονόν μου εἶναι ὅτι Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν τοῦ λοχίου αὐτοῦ, εἴτε ἐξ ἀμελείας εἴτε ἐκ παραδρομῆς, δύναμαι δὲ νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ σήμερον στενοχωρεῖται καὶ μοὶ εἶπε νὰ σᾶς ὁμιλήσω, ἵνα λάβῃ ἀφορμὴν νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ ζήτημα.

§62ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν θὰ τὸ ἐπαναφέρῃ.

§63Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις τοῦ Διοικητοῦ τῆς Σχολῆς, ἡ ὁποία εὑρίσκεται ἐν τῷ σχετικῷ φακέλλῳ. Ὁ λοχίας αὐτὸς ἔχει ὑπὲρ τὰ δύο καὶ ἥμισυ ἔτη ὑπηρεσίας, συμμετέσχε ἀμφοτέρων τῶν πολέμων καὶ ἔχει τὰ ὑπὸ τῆς ἐγκυκλίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ὁριζόμενα προσόντα. Εἶναι δραστήριος καὶ προοδευτικὸς καὶ εἶναι ἀξιώτατος διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ.

§64ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἔκρινεν αὐτὸν κατάλληλον, καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς.

§65Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν πρότασιν τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων, χωρὶς νὰ ἔχῃ πρότασιν τῆς διοικήσεως τοῦ συντάγματος. Ἕτερος λοχίας, ὀνόματι Παππαχαραλάμπης, ἐγένετο ἀνθυπασπιστής, χωρὶς νὰ λάβῃ μέρος εἰς τοὺς δύο πολέμους, ῥητῶς δὲ ἡ ἐγκύκλιος λέγει νὰ προτιμηθῶσιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μετέσχον τοῦ πολέμου.

§66ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς πληροφορήσω. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ προαχθῇ, ἀλλὰ σᾶς ὑπόσχομαι νὰ ἐξετάσω.

§67Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω παρακαλέσει ὑμᾶς εἶναι νὰ διαταχθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ ν’ ἀναθεωρήσῃ τὴν αἴτησιν.

§68ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν θὰ τὸ κάμω.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ δύο ἑπόμεναι ἀναβάλλονται.

§70Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ παρατάσεως τοῦ χρόνου τῶν ἐργασιῶν τῆς νομοθετικῆς Ἐπιτροπείας πρὸς ἀναθεώρησιν καὶ σύνταξιν τῆς ἐκκλησιαστικῆς νομοθεσίας». Ἐπίσης ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ καθιερώσεως χρυσοῦ μεταλλίου τῶν τεχνῶν καὶ τῶν γραμμάτων». Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς συμπληρώσεως τῆς 25ετίας τῶν γάμων τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως ἐνόμισα ὅτι ἠδυνάμην νὰ καθιερώσω τοιοῦτο μετάλλιον πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν τεχνῶν καὶ τῶν γραμμάτων. Τὸ μετάλλιον τοῦτο θέλει ὀνομασθῆ «Βασιλικὸν μετάλλιον τῶν γραμμάτων καὶ τῶν τεχνῶν», θέλει δὲ ἀπονέμεσθαι τὸ πρῶτον εἰς λογοτέχνην, τὸ δεύτερον εἰς συγγραφέα, τὸ τρίτον εἰς μουσικὸν καὶ τὸ τέταρτον εἰς γλύπτην. Ὑποθέτω ὅτι οὕτω θέλομεν ἐνισχύσει τὸν ζῆλον τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὰ γράμματα καὶ τὰς τέχνας.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια ταῦτα παραπέμπονται εἰς τὴν διαρκῆ ἐπὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν Ἐπιτροπήν. Εἰσερχόμεθα ἤδη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ψήφισις συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Αὐγούστου ἐ. ἔ. Β. Διατάγματος περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν Σχολείων τῆς Δημοτικῆς καὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως τῶν νέων χωρῶν κλπ.»

§72Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, διότι παρετηρήθησάν τινα κατὰ τὴν χθεσινὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας, καὶ δὲν θέλω ἵνα ἡ Βουλὴ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου παραμείνῃ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν τοῦ λόγου τούτου. Ἔλεγε, νομίζω, ὁ κύριος συνάδελφος ὅτι διωρίσθησαν τριακόσιοι νέοι ἑλληνοδιδάσκαλοι καὶ διδάσκαλοι ἐν Κρήτῃ ἀπὸ τοῦ Μαρτίου τοῦ 1913 μέχρι τοῦ Μαρτίου τοῦ 1914. Καθ’ ἃ σχετικῶς πληροφοροῦμαι δὲν πρόκειται περὶ νέων δημοδιδασκάλων, διότι περὶ ἑλληνοδιδασκάλων δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος, διότι κατὰ τὸ κρατοῦν ἐκεῖ σύστημα δὲν ὑπάρχουσιν ἑλληνοδιδάσκαλοι. Πρόκειται περὶ δημοδιδασκάλων ἀναδιορισθέντων, οἱ ὁποῖοι εἶχον προσέλθει ὡς ἐθελονταὶ κατὰ τὸν πόλεμον καὶ ἕνεκα τούτου καθῆκον τῆς Πολιτείας, τὴν ὁποίαν ἀντεπροσώπευεν ὁ Γενικὸς Διοικητής, ἦτο νὰ ἐπαναδιορίσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλιπον τὰς θέσεις των ἵνα προσέλθωσιν ὡς ἐθελονταὶ κατὰ τοὺς δύο πολέμους. Ἀλλ’ εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, ἂν ὑπῆρχον τόσοι ὅσοι χρειάζονται διὰ νὰ συμπληρώσωσι τὰ κενὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐν τῇ Μεγάλῃ Ἑλλάδι. Μετὰ ταῦτα προστίθεται ὅτι ηὐξήθη ὁ μισθὸς ἄλλων 300 διδασκάλων δι’ ἑνὸς καὶ μόνου Β. Διατάγματος τῆς Ἑλληνικῆς Διοικήσεως. Τοῦτο εἶναι ἀληθές, ἀλλὰ τὸ Διάταγμα τοῦτο προυκλήθη ἕνεκεν ὑποχρεώσεως τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ Γενικὸς Διοικητὴς Κρήτης δυνάμει τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 135 Διατάγματος, ἐκδοθέντος ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς Ἐπιτροπῆς Κρήτης προτοῦ συντελεσθῇ ἡ ἕνωσις αὐτῆς, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ὑπεχρεοῦτο νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀναλόγως τῆς θητείας αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν δημοδιδασκάλων.

§73Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω πόθεν ἔχει τὰς πληροφορίας του ὁ κ. Βουλευτὴς ἐν σχέσει πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν, ἐγὼ ὅμως δηλῶ ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀνέφερα πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἐμελέτησα καὶ ἀνεῦρον ἐγὼ αὐτὸς καὶ ἤντλησα ἐκ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐμελέτησα πάντα τὰ Διατάγματα ἐπὶ σειρὰν μηνῶν διὰ τῶν ὁποίων διωρίσθησαν οἱ δημοδιδάσκαλοι, ἐκ τῆς μελέτης δὲ ταύτης γνωρίζω ὅτι δὲν εἶναι ἐν πᾶσιν ἀκριβεῖς αἱ πληροφορίαι αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς τὸν κ. συνάδελφον. Δὲν πρόκειται περὶ διορισμοῦ ἀπελθόντων ἢ ὑπηρετούντων ἐν τῷ στρατῷ, ἀλλὰ πρόκειται περὶ διορισμοῦ ὑπαλλήλων ἐκτάκτων καὶ προσωρινῶν, δηλ. ἐκπαιδευτικῶν ὑπαλλήλων εἰς μὴ ὀργανικὰς θέσεις· δὲν θέλω νὰ εἴπω εἰς θέσεις ἀργομίσθους, ἀλλὰ λέγω ὅτι διωρίσθησαν ἐντὸς 5 ἢ 6 ἢ 7 μηνῶν τριακόσιοι νέοι δημοδιδάσκαλοι ἑκατέρου τῶν φύλων ὡς ἔκτακτοι καὶ προσωρινοί. Τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι δὲν ἦσαν ὀργανικαὶ θέσεις κεναί, ὅτι δὲν διωρίσθησαν οὗτοι εἰς θέσεις κενάς, ἀλλὰ προσετέθησαν. Ἐκτὸς τούτων ὑπῆρχον καὶ ὀργανικαὶ θέσεις, 300 θέσεις περίπου, τῶν ὁποίων ηὐξήθη ἡ μισθοδοσία. Ταῦτα εἶπον εἰς τὴν Βουλὴν ὄχι διὰ νὰ ἐλέγξω τινα, ἀλλὰ διὰ νὰ καταστήσω εἰς αὐτὴν γνώριμον ὅτι ἔπρεπε τέλος πάντων, ὅτε τοιαῦτα ἔχομεν δεδομένα περὶ τῶν νέων χωρῶν, νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας ἤδη τουλάχιστον, ὅτε καλούμεθα νὰ περιλάβωμεν αὐτοὺς τοὺς ἐκτάκτους καὶ προσωρινοὺς ὑπαλλήλους ὡς ὁριστικούς, ὡς μονίμους μετὰ τοῦ δικαιώματος νὰ μετατίθενται εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα, νὰ γνωρίζωμεν ποῦ οὗτοι διωρίσθησαν καὶ εἰς τίνας θέσεις. Σημειώσατε δ’ ὅτι οἱ δημοδιδάσκαλοι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι προσετέθησαν εἰς πάσας τὰς νέας χώρας ἀνέρχονται εἰς πολλὰς χιλιάδας. Ἤδη δὲ ὅτε καλούμεθα δι’ ἑνὸς ἄρθρου νὰ εἴπωμεν ὅτι ὅλον αὐτὸ τὸ προσωπικὸν τὸ διδακτικὸν ἀναγνωρίζεται καὶ περιβάλλεται διὰ πασῶν τῶν ἐγγυήσεων τῶν μονίμων, θὰ ἦτο, νομίζω, ἀναγκαῖον νὰ γνωρίζωμεν ὄχι πλέον τὰ ὀνόματα αὐτῶν, ἀλλὰ τὸν ἀριθμὸν καὶ τὸν βαθμόν, νὰ γνωρίζωμεν ὅτι ἔχομεν τόσους δημοδιδασκάλους ἐν τῇ δεῖνα περιφερείᾳ, τόσους σχολάρχας, τόσους καθηγητάς, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν πληροῦνται αἱ ἐκπαιδευτικαὶ ἀνάγκαι, ἂν αἱ ἀπόψεις αἱ ἐκπαιδευτικαὶ ὑπηρετοῦνται προσηκόντως καὶ ἂν αἱ οἰκονομικαὶ συνθῆκαι συντρέχουσιν ἁρμοδίως.

§74ΙΩ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐφαρμοσθέντος τοῦ νόμου περὶ διοικήσεως εἰς πάσας τὰς νέας χώρας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμένωσιν ἐν θέσεσι μὴ ὀργανικαῖς διδάσκαλοι. Ὑπὸ τὴν ὀνομασίαν προσωρινῶν διδασκάλων προήχθησαν εἰς ἄλλας θέσεις, αἱ ὁποῖαι ὅμως εἶναι θέσεις νενομοθετημέναι. Ἀργόμισθοι διδάσκαλοι ἐν οὐδεμιᾷ χώρᾳ ὑπάρχουσιν.

§75Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι πολὺ διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ὑπῆρξε σήμερον εὐτυχέστερος ἢ ὅσον χθὲς ὑπῆρξεν. Εἶναι δ’ ἀληθῶς περίεργος ἡ στάσις τὴν ὁποίαν τηρεῖ ἀπέναντι τῶν ἀντιπροσώπων, οἱ ὁποῖοι ἀξιοῦσι κάτι τι τὸ ὁποῖον καὶ δικαίωμα ἀλλὰ καὶ καθῆκον ἔχουσι νὰ ἀξιῶσι παρ’ αὐτοῦ. Ἐζήτησα ἁπλούστατα χθὲς πληροφορίας, ἀπέσχον δὲ παντὸς ἐλέγχου, διότι δὲν μοὶ ἀρέσκει νὰ ἀναμιγνύω τὸ ἔργον τὸ νομοθετικὸν μὲ τὸ ἔργον τοῦ ἐλέγχου, καὶ νομίζω ὅτι σαφῶς διετύπωσα τὴν ἀξίωσιν νὰ δοθῶσιν αἱ πληροφορίαι, ὥστε ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ εἶχε στοιχειώδη ὑποχρέωσιν ἀμέσως ν’ ἀνταποκριθῇ.

§76Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὅτε ἐζητήσατε τὰς πληροφορίας, δὲν μοὶ εἴπετε ὅτι θέλετε τὴν αʹ, τὴν βʹ, τὴν γʹ πληροφορίαν. Ἐζητήσατε ἀναβολήν.

§77Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἀναβολῆς· ἡ ἀναβολὴ ἐζητήθη διότι διενεμήθη κάποια τροποποίησις, τὴν ὁποίαν εἶχον ἀνάγκην νὰ μελετήσω. Ἐὰν νομίζητε ὅτι τὸ γεγονὸς ὅτι ἀνεβλήθη ἐπὶ 24 ὥρας τὸ νομοσχέδιον ἀποδεικνύει μίαν συγκατάβασιν ἐκ μέρους σας, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὴν ἀναγνωρίσω. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι λόγος σπουδαῖος ὥστε νὰ μ’ ἐμποδίσῃ νὰ ζητήσω, ὅπως μοὶ δοθῶσιν αἱ πληροφορίαι αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς. Παρετήρησε προλαβόντως ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἐν ταῖς νέαις θέσεσιν, ἐν θέσεσι μὴ ὀργανικαῖς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμένωσιν ὑπάλληλοι μετὰ τὴν ἀφομοίωσιν τῶν νέων χωρῶν· ἀλλ’ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν ὑπάρχει διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ὑλικὸν ἐκεῖνο, τὸ προσωπικὸν ἐκεῖνο δύναται νὰ μεταβῇ εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα.

§78Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἔχουσι τὰ προσόντα.

§79Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἔχουσι τὰ προσόντα, κ. Ὑπουργέ. Ναί, ἀλλὰ δὲν ὁμιλῶ τώρα περὶ προσόντων. Δὲν εἶναι τοῦτο τὸ ζήτημα. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι εἴχομεν τὴν ἀξίωσιν, ὅτε καλούμεθα ν’ ἀναγνωρίσωμεν πάντα τὰ ὑπάρχοντα ἐκπαιδευτήρια, πάντα τὰ σχολεῖα τὰ δημοτικά, τὰ ἑλληνικὰ καὶ τὰ γυμνάσια τὰ ὑπάρχοντα εἰς τὰς νέας χώρας, ν’ ἀναγνωρίσωμεν ἐπίσης ἀθρόως ὁλόκληρον τὸ διδακτικὸν προσωπικόν, στοιχειώδη ὑποχρέωσιν εἴχετε νὰ δώσητε πᾶσαν περὶ αὐτῶν πληροφορίαν καὶ ἐξήγησιν.

§80Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὰ εἴπομεν χθές.

§81Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ τὰ εἴπομεν χθές! Τὰ εἴπομεν χθές, ἀλλὰ σεῖς δὲν εἴπετε τίποτε! Δὲν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ γνωρίζωμεν πόσοι εἶναι οἱ ἐκπαιδευτικοὶ ὑπάλληλοι αὐτοί, τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἐκεῖ;

§82Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μήπως δυνάμεθα νὰ τὸ ἠξεύρωμεν; Διότι δὲν θ’ ἀναγνωρισθῶσι πάντες οἱ ὑπάρχοντες σήμερον, διότι ὁ ἔλεγχος θὰ γίνῃ ἐπὶ τῶν ὑπαρχόντων σήμερον.

§83Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ. θ’ ἀπῃτεῖτο μεγάλη ἁπλοϊκότης νὰ ὁμολογήσητε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι δὲν γνωρίζετε.

§84Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν τὸ ἐξέλαβε κανεὶς ὅτι εἶναι ἁπλοϊκότης.

§85Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τὸ ἐκλαμβάνω.

§86Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κακῶς.

§87Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ λέγητε ὅτι μετὰ διετῆ διοίκησιν τῶν νέων χωρῶν δὲν γνωρίζετε πόσοι εἶναι οἱ ἐκπαιδευτικοὶ ὑπάλληλοι τῶν νέων χωρῶν!

§88Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό. Εἶπον ὅτι δὲν θ’ ἀναγνωρισθῶσι πάντες οἱ ὑπάρχοντες σήμερον, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀναγνωρισθῶσι μετὰ ἔλεγχον.

§89Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἀναγνωρίσεως. Ἀλλὰ δὲν δικαιούμεθα ἡμεῖς νὰ ἐξετάσωμεν ποῖοι εἶναι οἱ ὑπάρχοντες καὶ ὄχι οἱ ἀναγνωρισθησόμενοι;

§90Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα.

§91Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπόν;

§92Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Σᾶς ἐφέραμεν πληροφορίας.

§93Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐφέρατε τίποτε.

§94Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἐχρειάζοντο διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§95Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις οὕτω. Δὲν ἐχρειάζοντο ἴσως κατὰ τὴν ἰδικήν σας γνώμην.

§96Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐκάμομεν συζήτησιν καὶ ἐκάμομεν ἀναβολὴν διὰ νὰ πεισθῇ πᾶς τις περὶ τῆς ἀκριβείας καὶ τῆς ἀληθείας. Σήμερον μὲ τὴν γλῶσσαν ἡ ὁποία μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι προσήκουσα ἐν Κοινοβουλίῳ ἠρχίσατε νὰ ἐπαναλαμβάνητε τὰ ἴδια.

§97Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἀσκῶ δικαίωμα.

§98Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νομίζετε ὅτι ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ὑπακούῃ;...

§99Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἀσκῶ δικαίωμα, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω.

§100Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι ὅπως σεῖς ἐκάμετε χθές.

§101Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἔκαμον χθές; Δὲν μοὶ φαίνεται νὰ ὑπῆρξέ τι τὸ ὁποῖον νὰ ἐξῆλθε τῆς ἀπολύτου κοινοβουλευτικῆς εὐπρεπείας.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 103 τοῦ Συντάγματος εἰδικοῦ δικαστηρίου πρὸς ἐκδίκασιν ἀγωγῶν κακοδικίας»). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Παρακαλεῖται ὁ κ. Ι. Μάνος νὰ προεδρεύσῃ.

§103Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Μίαν συζήτησιν νομίζω ὅτι ἔχει αὐτό.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύο κατὰ τὸν Κανονισμόν. Εἶναι εἰδικὴ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ.

§105Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον. Ἔχω νὰ εἴπω δύο λέξεις.

§106Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐπὶ τῶν ἄρθρων 96 καὶ 97 ἔχω τὸν λόγον. (Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου καταλαμβάνει ὁ πρῶτος ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Μάνος).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον εἶναι τὸ ἄρθρον 7. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§108Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Παρετήρησα ὅτι ὅπως ἔχει ἡ πρότασις δὲν διαιρεῖται εἰς κύρια ἄρθρα, ἀλλ’ εἶναι τροπολογία ἡ ὁποία περιλαμβάνει τὰ πάντα. Λοιπὸν κατὰ τίνα τρόπον θὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία, παρακαλῶ;

§109Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ (Πρόεδρος). Πρόκειται περὶ τροπολογίας τοῦ ἰσχύοντος Κανονισμοῦ. Ἐν ἑκάστῳ ἄρθρῳ ἀναγράφεται τὸ τροποποιούμενον ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ.

§110Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πολὺ καλά.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 ὁ κ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον.

§112Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι λόγοι ἰσχυροὶ ὑπηγόρευσαν τὴν τροποποίησιν τοῦ Κανονισμοῦ· ἀλλ’ ἐπειδὴ παρετήρησα, ἀφ’ ὅτου τουλάχιστον εἰσῆλθον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι παρ’ ἑκάστου Προέδρου τῆς Βουλῆς ὑποβάλλεται καὶ μία τροποποίησις, νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον τακτικὸν Πρόεδρον, ἀφοῦ δὲν ὑπεβλήθη εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τῶν λόγων οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὰς τροποποιήσεις ἑνὸς ἑκάστου τῶν διαφόρων ἄρθρων τοῦ Κανονισμοῦ, κατὰ τὴν συζήτησιν ἑκάστου ἄρθρου νὰ δεικνύηται καὶ ὁ λόγος τῆς τοιαύτης τροπολογίας, διότι μὲ τὸν ὄγκον τῆς ὑπὸ συζήτησιν προκειμένης προτάσεως ἐν σχέσει πρὸς τὸν παλαιὸν Κανονισμὸν καθίσταται ἀδύνατος ἡ παραβολὴ καὶ ἡ ἐξήγησις τῶν λόγων οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὰς προτεινομένας τροποποιήσεις. Θὰ ἐπεθύμουν μάλιστα νὰ εἴπω ὅτι ὁ τελευταῖος Κανονισμός, ὅστις ἐγένετο διαρκούσης τῆς διπλῆς Βουλῆς, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν κατάστασιν τοῦ Σώματος μὲ τὸν διπλάσιον ἀριθμὸν Βουλευτῶν, καὶ ἐπειδὴ βλέπω ὅτι προτείνονται καὶ ἄλλαι αὐξήσεις προσωπικοῦ, θὰ ἐπεθύμουν ὅπως ἡ Βουλὴ γνωρίζῃ, πρὶν ψηφίσῃ, τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι ὑπαγορεύουσι τὰς προτεινομένας αὐξήσεις. Τί δ’ εὑρίσκομεν ἐν ἄρθρῳ 7; Παρατηρῶ ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων Ἐπιτροπῶν αἱ ὁποῖαι κανονίζονται ὑπὸ τοῦ ἄρθρου τούτου εἶναι καὶ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων καὶ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν ἐμμέσων. Τὸ τοιοῦτον, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη περισσοτέρων Ἐπιτροπῶν, οὐδεὶς ἀμφιβάλλει, διότι Ἐπιτροπαί τινες συσσωρεύονται ὑπὸ ὀγκώδους ἐργασίας, ἀλλὰ καὶ ἡ ὑποδιαίρεσις τῶν Ἐπιτροπῶν δὲν εἶναι συντελεστική. Παρατηρῶ ἐν παραδείγματι τοῦτο ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ἐπὶ τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων. Οἱ φόροι διὰ νὰ ἐπιβληθῶσι προσηκόντως πρέπει νὰ ἐκτιμῶνται ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς. Τὸ κυριώτερον καθῆκον τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι νὰ παραβάλλῃ τοὺς ἀμέσους καὶ ἐμμέσους φόρους καὶ νὰ κρίνῃ ἐπὶ τῆς ὑπαρχούσης ἀναλογίας μεταξὺ τῶν δύο τούτων. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἑπομένως θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὰ αὐτὰ καθήκοντα καὶ νὰ εἶναι μία. Αὐτὸ εἶναι μία λεπτομέρεια καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ ὑποδεικνύῃ ποῖαι τροπολογίαι ἐπηνέχθησαν.

§113Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Οὐδεμίαν ἀπολύτως δυσχέρειαν ἔχω νὰ παρέχω ἐξηγήσεις πρὸς τοὺς ζητοῦντας πληροφορίας. Τὸ ἄρθρον 7 τοῦ Κανονισμοῦ, τοῦ ὁποίου τροποποίησιν ζητῶ διὰ τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως, τοῦτο σκοπεῖ, νὰ τάξῃ κανονικώτερον καὶ νὰ καθορίσῃ λεπτομερέστερον τὰ τῶν Ἐπιτροπειῶν. Εἶναι γενικῶς ἀνεγνωρισμένον ὅτι ἡ διαίρεσις εἰς πλείονας τῶν Ἐπιτροπειῶν αἵτινες ἰσχύουσι σήμερον εἶναι ἐπιβεβλημένη. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι αἱ Ἐπιτροπαὶ δὲν ἀνταπεκρίθησαν ἐν τῷ συνόλῳ πρὸς τὸν προορισμόν, πρὸς τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἐτάχθησαν. Ἀλλ’ εἷς ἐκ τῶν λόγων ἕνεκα τῶν ὁποίων παρετηρήθη μία τοιαύτη καθυστέρησις εἶναι ἀναμφισβητήτως τὸ γεγονὸς ὅτι, ἀφοῦ αἱ Ἐπιτροπαὶ ἐκλέγονται δι’ ἑκάστην Σύνοδον, οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ ἐκλέγωνται αὗται καὶ δι’ ἑκάστην Περίοδον, διότι μία ἐκλογὴ παρατεινομένη ἐπὶ τόσα ἔτη παρέχει στάδιον περισσοτέρας ἐργασίας καὶ εἰδικεύσεως τῶν κ. Βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι θὰ συμμετάσχωσιν εἰς αὐτάς. Ἡ διαίρεσις τὴν ὁποίαν ἠκολούθησα δὲν εἶναι διαίρεσις τὴν ὁποίαν ἐγέννησεν ἡ κεφαλή μου, ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν μου τὸν Γαλλικὸν καὶ Ἰταλικὸν Κανονισμὸν καὶ μάλιστα ἔκαμα πολὺ ὀλιγωτέρας Ἐπιτροπὰς ἀφ’ ὅσας ὑπάρχουσιν. Ἂν φρονῆτε ὅτι αἱ Ἐπιτροπαὶ τῶν ἄρθρων 10 καὶ 11 πρέπει νὰ γίνωσι μία, οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν· ἴσως εἶναι τοῦτο καὶ ἁπλούστερον.

§114Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο τινά, Κύριοι, ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν τοῦ ἄρθρου 7. Ἡ μὲν πρώτη ἀναφέρεται εἰς τὰ τῶν Ἐπιτροπειῶν ὥστε νὰ δημιουργῶνται δύο νέαι Ἐπιτροπαί, ἡ Ἐπιτροπὴ τουτέστιν ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων καὶ ἡ ἑτέρα ἐπὶ τῶν ἐμμέσων φόρων. Καὶ ἀληθῆ μὲν εἶναι ὅσα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐξέθηκεν, ὅτι τὸ ἔργον τῶν Ἐπιτροπῶν μέχρι τοῦδε δὲν ὑπῆρξεν ἀπολύτως τελεσφόρον καὶ ἦτο ἀναγκαία ἡ κατάτμησις αὐτῶν, ὥστε αἱ Ἐπιτροπαὶ ἐν τῷ μέλλοντι νὰ ἐργάζωνται ἀποτελεσματικῶς. Ἀλλ’ εὑρίσκω ὅτι ἡ δημιουργία δύο Ἐπιτροπῶν νέων, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ μὲν μία θέλει ἀσχολεῖσθαι εἰς τὰ νομοσχέδια τὰ ἀφορῶντα εἰς τοὺς ἀμέσους φόρους, ἡ δὲ ἑτέρα εἰς τοὺς ἐμμέσους φόρους, εἶναι περιττὴ ὅλως, διότι ἡ ἐπιβολὴ ἀμέσου ἢ ἐμμέσου φόρου εἶναι μέρος τῆς ὅλης οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἀποτυποῦται ἐν τῷ ἐτησίῳ Προϋπολογισμῷ, τὸν ὁποῖον ὑποβάλλει ἡ Κυβέρνησις. Ἁρμοδιωτέρα πάσης ἄλλης Ἐπιτροπῆς θὰ ἦτο ἐκείνη ἡ ὁποία ἐπὶ πλέον ἕλκει τὴν καταγωγὴν αὐτῆς ἀπὸ συνταγματικῆς διατάξεως, ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Νομίζω ὅτι ὀρθότατον θὰ ἦτο πρότασις νόμου ἀφορῶσα εἰς ἐπιβολὴν φόρου, ἀμέσου ἢ ἐμμέσου, νὰ παραπέμπηται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι, ἐὰν ἀκολουθήσωμεν τὸ σύστημα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, νὰ δημιουργήσωμεν δηλαδὴ δύο Ἐπιτροπάς, θὰ ἔχωμεν τοιαύτην κατάτμησιν τῶν ἔργων τῶν οἰκονομικῶν, ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν εἰκόνα ἐν τῷ συνόλῳ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἑτέρα τῶν παρατηρήσεων τὰς ὁποίας ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ἡ σχετιζομένη πρὸς τὴν διάταξιν τὴν ὁποίαν εἰσάγει τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν «ἡ ἐκλογὴ τῶν Ἐπιτροπῶν τούτων δὲν κωλύει τὴν σύστασιν ἑτέρων οἱωνδήποτε εἰδικῶν Ἐπιτροπῶν». Καὶ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν περίοδον τῆς διατάξεως ταύτης οὐδὲν ἔχω ν’ ἀντείπω. Ἔρχεται ὅμως κατόπιν περαιτέρω ἡ προσθήκη καὶ λέγει· «ἢ τὴν δι’ ἄλλων μελῶν ἐνίσχυσιν αὐτῶν». Ἡ πρόνοια τὴν ὁποίαν λαμβάνει ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶναι ἀληθῶς ἀξιέπαινος καὶ ὀρθῶς προυνόησεν ἵνα ἐν τῷ μέλλοντι ἐνισχύωνται αἱ Ἐπιτροπαὶ δι’ ἄλλων μελῶν. Ἀλλ’ ἐάν, ὡς προεῖπεν ὁ κ. Πρόεδρος, δὲν ὑπῆρξε τὸ ἔργον τῶν Ἐπιτροπειῶν τελεσφόρον καὶ ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ὅτι αἱ Ἐπιτροπαὶ δὲν ἐργάζονται μετὰ ζήλου, θὰ ἦτο ὀρθότερον ἀντὶ τῆς ἐνισχύσεως διὰ μελῶν ἄλλων Ἐπιτροπῶν ν’ ἀντικαθίσταντο τὰ μέλη τῶν Ἐπιτροπῶν ὅσα δὲν κατώρθωσαν νὰ περάνωσι τὸ ἔργον των ἐντὸς τῆς προθεσμίας. Θὰ ἐπεθύμουν, κ. Πρόεδρε, ὅπως τὸ δεύτερον μέρος τῆς διατάξεως ταύτης, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 9, μεταρρυθμισθῶσι κατ’ ἄλλον τινὰ τρόπον, ὥστε νὰ ἐπιτρέπηται οὐχὶ ἐνίσχυσις διὰ νέων μελῶν, ἀλλ’ ἡ ἀντικατάστασις τῶν τυχὸν μὴ προσερχομένων εἰς τὰς συνεδριάσεις τῶν Ἐπιτροπῶν μελῶν, καὶ ἂν νομίσῃ ἡ Βουλὴ ὅτι θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένη ἡ τοιαύτη ἀντικατάστασις μετὰ τὴν δευτέραν ἢ καὶ τρίτην ἀπουσίαν ἔκ τινος συνεδριάσεως, ν’ ἀποφασίζῃ ὥστε ν’ ἀντικαθιστῶνται τὰ ἀπουσιάζοντα μέλη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἢ ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς.

§115Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν Ἐπιτροπῶν εἶναι ὑπέρμετρος. Ἔχομεν κατὰ τὸν ἰσχύοντα Κανονισμὸν 10 Ἐπιτροπὰς, γίνονται δ’ αὗται 19. Βεβαίως ἤθελον κατανοήσει τὴν ἀνάγκην τῆς ὑποδιαιρέσεως τῶν Ἐπιτροπῶν τῶν τέως ὑπαρχουσῶν ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων τινῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν αἵτινες ὑπάρχουσιν ἐν τοῖς Ὑπουργείοις καὶ αἵτινες εἶναι ἀσύνδετοι τεχνικῶς πρὸς ἄλλας ὑπηρεσίας, ὅπως λόγου χάριν συμβαίνει ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Συγκοινωνίας. Ἤθελον οὕτως ἐννοήσει τὴν ὕπαρξιν Ἐπιτροπείας τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ Ἐπιτροπείας τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων. Νομίζω ὅτι ἐν συνόλῳ ἡ συγκρότησις πολλῶν Ἐπιτροπειῶν δὲν δύναται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν ἔχομεν δυστυχῶς καὶ τὸν μέγαν ἀριθμὸν τῶν τεχνικῶν προσώπων ἐν τῇ Βουλῇ, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸς ὁ καταρτισμὸς Ἐπιτροπῶν ἐκ προσώπων τελείως εἰδικῶν. Διότι τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἔργον καθαρῶς προπαρασκευαστικὸν τῆς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, προϋποθέτει δύο τινά, πρῶτον μὲν μίαν ἐνδελεχῆ ἐπιστημονικὴν κατεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου ἐν δωματίῳ ἔνθα δὲν ὑπάρχει ἡ ἐν ἐξάψει πολιτικὴ συζήτησις, ἀλλ’ ὑπάρχει μόνον ἡ ἐπιστημονικὴ ἐπεξεργασία τῆς νομοθετικῆς ὕλης, ἀφ’ ἑτέρου δὲ προϋποθέτει ἐπίσης τὴν ὕπαρξιν καί τινος τεχνικῆς μορφώσεως ἢ γενικωτέρας ἐγκυκλίου μορφώσεως δυναμένης νὰ παράσχῃ ὕλην σχετικὴν πρὸς τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλά, Κύριοι, γνωριζόμεθα πολὺ καλῶς πάντες, παλαιότεροι καὶ νεώτεροι. Δὲν δύναταί τις ν’ ἀξιώσῃ ὅτι ἐν τῇ Βουλῇ ὑπάρχουσι τόσα πρόσωπα εἰδικά, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ καὶ κατὰ τὸ τρίτον ἔτι Ἐπιτροπὴ καθαρῶς τεχνική. Τοιαύτη λοιπὸν ἐπαύξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἐπιτροπῶν εἰς οὐδὲν ἄλλο θὰ συντελέσῃ ἢ μόνον εἰς μεγέθυνσιν τοῦ πίνακος ὁ ὁποῖος θὰ καταρτίζηται ἑκάστοτε κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῶν Ἐπιτροπῶν, χωρὶς ἡ προπαρασκευαστικὴ ἐργασία τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς κατ’ οὐδὲν νὰ βελτιωθῇ. Εὔχομαι αἱ μέλλουσαι ἐκλογαὶ καὶ αἱ μεταμέλλουσαι νὰ ἐνισχύσωσι τὴν Βουλὴν διὰ τοιούτου προσωπικοῦ τεχνικῶς μεμορφωμένου. Εὔχομαι ἵνα ἡ Βουλὴ μὴ συντεθῇ καὶ ἐν μέλλοντι κατὰ μεγίστην πλειονοψηφίαν μόνον ἐκ νομικῶν, ἵνα καὶ αἱ ἄλλαι τάξεις αἱ ἐργαζόμεναι παράσχωσι στοιχεῖα πρωτεύοντα ἐν τοῖς διαφόροις ἐπαγγέλμασιν, ὅπως ἐν τῇ Βουλῇ παρέχηται ἡ συμβολὴ πασῶν τῶν τάξεων τῶν ἀποτελουσῶν τὴν κατηρτισμένην Κοινωνίαν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ὑπάρχει ἡ σημερινὴ κατάστασις οὐδὲν ἄλλο θὰ πράξωμεν ἢ ἐκ δικηγόρων ν’ ἀποτελέσωμεν πάσας τὰς Ἐπιτροπὰς καὶ θὰ ἔχωμεν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας χωρὶς νὰ ἔχωμεν μηχανικούς ἢ θὰ ἔχωμεν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ταχυδρομείων ἐν τῇ ὁποίᾳ δὲν θὰ ὑπάρχῃ πλὴν τοῦ συναδέλφου κ. Μπασιᾶ ἄλλος καταγινόμενος εἰδικῶς μὲ τὰ ταχυδρομεῖα. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸ σύστημα τὸ πρότερον, τοῦ καταρτισμοῦ Ἐπιτροπῶν ἀνταποκρινομένων καθ’ Ὑπουργεῖα, ἔν τισι δὲ Ὑπουργείοις, ἔνθα ὑπάρχουσιν εἰδικοὶ λόγοι δυνάμενοι ν’ ἀπασχολήσωσιν ἰδιαιτέραν Ἐπιτροπήν, νὰ προβῶμεν εἰς ὑποδιαίρεσιν μετὰ μεγάλης φειδοῦς περὶ τὸν ἀριθμόν. Διὰ νὰ κατανοηθῇ δὲ τὸ ἄτοπον τοῦ εἰσαγομένου διὰ τῶν τροπολογιῶν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς συστήματος, προχείρως ἀναφέρω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι οἱ προλαλήσαντες ὡμίλησαν ἐναντίον τῆς ὑποδιαιρέσεως, ἐναντίον τοῦ καταρτισμοῦ δύο Ἐπιτροπῶν, μιᾶς διὰ τοὺς ἀμέσους καὶ ἑτέρας διὰ τοὺς ἐμμέσους φόρους. Καὶ δύναταί τις νὰ ἐρωτήσῃ· ἡ διαχείρισις τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους ἀποτελεῖται μόνον ἀπὸ τοὺς ἀμέσους καὶ τοὺς ἐμμέσους φόρους; Ἔχομεν καὶ τὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων κτημάτων· ἔχομεν καὶ τὴν διαχείρισιν τῶν μονοπωλίων. Ἂν ὑποβληθῇ νομοσχέδιον περὶ δημοσίων κτημάτων, ὅπως ὑπάρχει ἤδη ἐν τῇ Βουλῇ ὑποβεβλημένον, ἢ περὶ μονοπωλίων, εἰς τίνα Ἐπιτροπὴν θὰ ὑπαχθῇ; Δὲν ὑπάρχει Ἐπιτροπή, διότι διὰ τὴν ἐξέτασιν τῆς διοικήσεως τῶν οἰκονομικῶν δὲν τάσσεται Ἐπιτροπή. Ὁλόκληρος ἡ ὕλη αὕτη ὑπήγετο εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν οἰκονομικῶν, ἀλλὰ σήμερον δὲν ἔχομεν Ἐπιτροπὴν οἰκονομικῶν, ἀλλ’ ἔχομεν Ἐπιτροπὴν Προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποία ἀνάγεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ Προϋπολογισμοῦ· ἔχομεν ἐπίσης Ἐπιτροπὴν τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων. Ποῦ θὰ ὑπαχθῇ ἡ ἄλλη ὕλη; Ἂν ὑποβληθῇ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως καὶ ὑπεβλήθη, ποῦ θὰ ὑπαχθῇ αὐτός; Δὲν ὑπάρχει Ἐπιτροπή. Ὅταν λοιπὸν ὑποδιαιρέσωμεν τὰς Ἐπιτροπάς, ἢ πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς ὑποδιαίρεσιν καθ’ ὅλα τὰ κεντρικὰ κεφάλαια ἢ ὀρθότερον εἶναι ν’ ἀφήσωμεν τὰς Ἐπιτροπὰς ὡς εἶναι, καθ’ Ὑπουργεῖον, διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας δὲ νὰ κάμωμεν δύο Ἐπιτροπάς, μίαν διὰ τὰ δημόσια ἔργα καὶ ἑτέραν διὰ τὰ ταχυδρομεῖα καὶ τηλεγραφεῖα· διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπίσης νὰ γίνῃ μία Ἐπιτροπὴ τῆς δημοσίας ὑγείας, εἰς τὴν ὁποίαν ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ ληφθῇ μέριμνα ὅπως περιλαμβάνωνται οἱ ἐν τῇ Βουλῇ ἰατροὶ καὶ εὐτυχῶς κατὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ ἔχει καὶ πολλοὺς καὶ καλούς, βοηθήσαντας πάντοτε αὐτὴν εἰς τὰ ἔργα της. Ἐπίσης ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ γίνῃ διὰ τὸ τμῆμα τῆς γεωργίας εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ μὴ σχετιζομένη πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας. Ἀλλὰ διὰ τὴν ἐργασίαν ἡ ὁποία εἶναι σχετικὴ πρὸς τὴν βιομηχανίαν δὲν βλέπω διατί νὰ γίνῃ μία Ἐπιτροπὴ διὰ τὴν βιομηχανίαν καὶ ἄλλη διὰ τὴν ἐργασίαν. Τὰ ζητήματα ταῦτα εἶναι σχετικὰ καὶ πρέπει τὰ ζητήματα κεφαλαίου καὶ ἐργατῶν νὰ ἐξετάζωνται ὁμοειδῶς, διότι ἄλλως θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν, ὅταν θὰ καταρτίζωνται αἱ Ἐπιτροπαί, εἰς μὲν τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας νὰ περιλαμβάνωνται οἱ κεφαλαιοῦχοι, εἰς δὲ τὴν τῆς ἐργασίας οἱ ἐργαζόμενοι διὰ ν’ ἀποκληθῶσι σοσιαλισταί. Τοιουτοτρόπως θὰ ὑπῆρχεν αὔξησις δύο ἢ τριῶν Ἐπιτροπῶν καὶ θ’ ἀπηλλασσόμεθα τοῦ ὄγκου τῶν 19 Ἐπιτροπῶν, ὁ ὁποῖος εἰς οὐδὲν συμβάλλει. Ἐλπίζω ὅτι εἶναι εὐχὴ τῆς Βουλῆς ἵνα ἡ μέριμνα τῆς Βουλῆς, οὐχὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τοῦ Προέδρου αὐτῆς, ἀλλὰ μέριμνα τοῦ συνόλου τῆς Βουλῆς, τῶν τε προϊσταμένων τῆς ἐν τῇ Βουλῇ ἐργασίας καὶ τῶν συνεργαζομένων μετ’ αὐτῶν, τείνῃ, ἀντὶ νὰ πολλαπλασιασθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν Ἐπιτροπῶν, νὰ προστεθῇ εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς καὶ τὸ ἔργον αὐτῶν ἐκεῖνο τὸ κῦρος τὸ ὁποῖον οἱ συνταγματικοὶ θεσμοὶ ἔταξαν εἰς τὰς Ἐπιτροπάς. Οὐδένα ψέγω οὔτε θέλω νὰ ψέξω, ἂν δ’ αἱ Ἐπιτροπαὶ δὲν ἐλειτούργησαν καθ’ ὃν τρόπον ἔπρεπε νὰ λειτουργήσωσι, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ σύνολον τῶν περιστάσεων, αἵτινες ἀνεφάνησαν ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ Συντάγματος, εἰς τὸ σύνολον τῶν πολεμικῶν περιστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπέβαλον ὀξέα μέτρα. Ἤδη εὑρισκόμεθα ἐνώπιον μιᾶς κεκτημένης ταχύτητος ἀπὸ τῆς ἐπαύριον τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ Συντάγματος, ἀλλ’ ἡ κεκτημένη αὕτη ταχύτης ἔβλαψε τὸ κῦρος τῆς ἐν τῇ Βουλῇ ἐργασίας τῶν Ἐπιτροπῶν, ἐνῷ πάντες οἱ ψηφίσαντες τὸ ἐν μεταρρυθμίσει Σύνταγμα ἀπεβλέψαμεν κυριώτατα εἰς ἐνίσχυσιν τοῦ ἔργου τῶν Ἐπιτροπῶν, διότι ἐθεωρήσαμεν ὅτι τὸ ἔργον αὐτῶν εἶναι τὸ σπουδαιότατον πάντων καὶ ὅτι μόνον κατόπιν τελείας λειτουργίας τοῦ ἔργου τούτου εἶναι δυνατὸν ν’ ἀγώμεθα εἰς ψήφισιν νόμων καλῶς ἐχόντων καὶ μεθ’ ὅλης τῆς προνοίας ἐν τῇ Βουλῇ τυγχανόντων ἐπεξεργασίας. Τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι τὸ σπουδαιότερον νόσημα τῶν μέχρι τοῦδε ἐργασιῶν τῶν Ἐπιτροπῶν, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἐξαλειφθῇ, ἂν αἱ Ἐπιτροπαὶ πολλαπλασιασθῶσιν, ἀλλὰ θὰ ἐξαλειφθῇ, ὅταν παρέλθωσιν αἱ ἔκτακτοι περιστάσεις τῆς Χώρας καὶ ὅταν ἐν τῷ συνόλῳ, ἐν τῷ πνεύματι ἡμῶν, ἐν τῷ πνεύματι τῆς Χώρας ἀποκατασταθῇ καὶ τακτοποιηθῇ ὁ τρόπος τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Εἰς τοῦτο δὲ δέον ν’ ἀποβλέψωμεν. Ἂν ὀνομάσωμεν πλείονας Ἐπιτροπὰς ἐν τῇ Βουλῇ ἢ ἂν εἰς πλείονας τῶν Βουλευτῶν παράσχωμεν τὴν συμμετοχὴν εἰς πλείονας Ἐπιτροπάς, τοῦτο δὲν θὰ συμβάλῃ ποσῶς εἰς τὴν καλυτέραν ἐπεξεργασίαν τῶν νομοσχεδίων. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἐπιθυμία, ὑποθέτω, ὅλης τῆς Βουλῆς εἶναι, ὡς καὶ τοῦ ὁμιλοῦντος, ἵνα ἐν δέοντι χρόνῳ, ὅταν ἀποκατασταθῇ πλήρης ἠρεμία ἐν τῷ Τόπῳ, πρώτιστον ἔργον τῆς Βουλῆς καὶ τῶν προϊσταμένων τῆς ἐν τῇ Βουλῇ ἐργασίας ἀποβῇ ὅπως εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς μὴ δοθῇ τυπικὴ σημασία, εἰς τὰς ἐκθέσεις τῶν Ἐπιτροπῶν μὴ δοθῇ ἡ ἔννοια ὅτι ἡ μὴ ὑποβολὴ αὐτῶν δημιουργεῖ ἁπλῶς πρόσκομμα διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συζητήσεως, ἀλλ’ ὅτι εἶναι τὸ ἔργον των λίαν σοβαρόν, λίαν φωτιστικὸν εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἐκ τοῦ ὁποίου καὶ ἡ Βουλὴ θ’ ἀρυσθῇ φῶς καὶ γνώσεις καὶ οἱ Ὑπουργοὶ βοήθημα καὶ βελτίωσιν εἰς τὰ νομοθετήματα. Οὕτω δὲ ἡ νομοθετικὴ ἐπεξεργασία θὰ γίνηται ὁμοιογενὴς μεταξὺ τῆς Βουλῆς καὶ τῶν Ὑπουργῶν· εὔχομαι δὲ ἵνα ἴδωμεν ταῦτα πραγματικῶς ἀποκαθιστάμενα ἐν τῇ Χώρᾳ.

§116Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Θὰ συνομολογήσω μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος συναδέλφου τὴν σοβαρότητα τῶν Ἐπιτροπῶν τῶν ἐν τῇ Βουλῇ ἐργαζομένων καὶ θ’ ἀναγνωρίσω καὶ ἐγὼ ὅτι ἀκριβῶς μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Συντάγματος τὸ ἔργον αὐτῶν κατέστη ἐπιτακτικώτερον, διότι ἀναγκαστικῶς πλὴν ὀλίγων τινῶν περιπτώσεων τὰ νομοσχέδια παραπέμπονται εἰς Ἐπιτροπάς. Κατὰ τῆς ὑποδιαιρέσεως τῶν Ἐπιτροπῶν, τὴν ὁποίαν προτείνω, προεβλήθησαν ῥηταὶ ἀντιρρήσεις. Ἐν πρώτοις ἀνεγνωρίσθη παρὰ πάντων τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ὅτι πρέπει ν’ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν Ἐπιτροπῶν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς Μεσσηνίας εὗρε τοῦτο τὸ ἄτοπον, ὅτι οἱ ἄμεσοι καὶ ἔμμεσοι φόροι δέον νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ἀνατεθειμένος καὶ ὁ Προϋπολογισμός. Ἀλλ’ ἐκ τῆς ὑποδιαιρέσεως τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων βεβαίως ἐπῆλθεν αὔξησις τῶν Ἐπιτροπειῶν τῆς Βουλῆς. Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀρκούντως σοβαρὰ καὶ πολυάσχολος, ὡς φέρεται ὑπὸ τὸν Κανονισμὸν τὸν παλαιόν, θὰ ὑπάρξῃ τοιαύτη καὶ μὲ τὸν νεώτερον, ἀφοῦ εἰς τὸ ἔργον αὐτῆς προσετέθησαν ἡ τοῦ Ἀπολογισμοῦ καὶ τοῦ Λογιστικοῦ τοῦ Κράτους. Ἑπομένως ὄχι μόνον δὲν ἐμειώθη ἡ δικαιοδοσία τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης, ἀλλὰ καὶ ηὔξησεν. Ἐδέχθην ὡς ὀρθὴν τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λακωνίας, ὅτι θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ ἑνωθῶσιν αἱ δύο Ἐπιτροπαὶ εἰς μίαν, ὥστε εἰς τὴν μίαν ταύτην ν’ ἀποστέλλωνται τὰ νομοσχέδια τὰ σχετιζόμενα πρὸς τοὺς ἀμέσους καὶ ἐμμέσους φόρους. Τούτων δ’ οὕτως ἐχόντων αἱ Ἐπιτροπαὶ δὲν θὰ εἶναι 19 ἀλλὰ 18. Ὀφείλω ὅμως νὰ παρατηρήσω καί τι ἄλλο· ὅτι ἐκ τῶν Ἐπιτροπῶν δύο, ὡς εἶναι ἡ τῶν Ἀναφορῶν καὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς, δὲν θ’ ἀσχολῶνται μὲ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως δὲν θὰ εἶναι οὔτε 18 ἀλλὰ 16. Ὥστε ἡ διαφορὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἐπιτροπῶν τοῦ νῦν ἰσχύοντος Κανονισμοῦ καὶ τοῦ προτεινομένου εἶναι πέντε. Ἀλλὰ πάντες ἔμειναν σύμφωνοι ὅτι πρέπει ν’ αὐξηθῶσιν αἱ Ἐπιτροπαί, νομίζω δ’ ὅτι ὁ ἀριθμὸς πέντε δὲν εἶναι πολύς. Ὁ κ. Βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ὑπεστήριξεν ὅτι πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν ὑποδιαίρεσιν τοῦ παλαιοῦ Κανονισμοῦ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ ὑποδιαίρεσις ἐκείνη δὲν παρέχει εἰς τοὺς κ. Βουλευτὰς τὴν ἀφορμὴν νὰ εἰδικεύωνται εἰς ὡρισμένους κλάδους, διότι αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι τῶν Ὑπουργείων εἶναι λίαν ἐκτεταμέναι, ὥστε αἱ διάφοροι Ἐπιτροπαὶ νὰ ἐπιβαρύνωνται ὑπερμέτρως, ἐνῷ ἄλλοι Βουλευταὶ δυνάμενοι νὰ ἐργασθῶσι δὲν ἔχουσι στάδιον ἐργασίας. Εἶναι βέβαιον ὅτι δὲν θὰ εἶναι μακρὸς ὁ χρόνος τῶν Ἐπιτροπῶν αὐτῶν· ἀλλ’ ἂν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ Κανονισμοῦ πρόκειται δυνάμει μεταβατικῆς διατάξεως, ἡ ὁποία προτείνεται εἰς τὸ τέλος νὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ τῆς νέας Συνόδου, τότε θὰ συναισθανθῇ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος ὅτι πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ μεταξὺ Βουλευτῶν εὐτυχῶς πολὺ μεγαλυτέρου ἀριθμοῦ κατὰ τρόπον ὥστε νὰ ὑπάρξῃ πᾶσα ἐλπὶς ὅτι θὰ ἔχῃ ἀναγκαῖον ὑλικὸν ἡ Βουλή, ὥστε νὰ μὴ ὑστερήσῃ.

§117Σ. ΑΓΑΠΗΤΟΣ. Οἱ συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν ὅτι αἱ Ἐπιτροπεῖαι δὲν ἔδωκαν καρποὺς ἐπαρκεῖς εὑρίσκονται ἐν τῷ δικαίῳ. Τοῦτο ὅμως ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἀρκετοὶ εἰδικοὶ διὰ πάντα τὰ ζητήματα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ὅτι οἱ Βουλευταὶ οἱ ἐργαζόμενοι ἐν ταῖς Ἐπιτροπαῖς δὲν ἔχουσι πάντα τὰ μέσα ὅπως ἐργάζωνται ταχέως καὶ ἀποτελεσματικῶς. Ἐν ταῖς ἄλλαις Βουλαῖς αἱ Ἐπιτροπεῖαι ἐργάζονται ὄντως περισσότερον. Αἱ εἰσηγήσεις αὐτῶν εἶναι ὀγκώδεις, περιέχουσι στοιχεῖα πολλά, στατιστικὰς καὶ ποικίλα ἄλλα δεδομένα βοηθοῦντα τοὺς Βουλευτὰς εἰς τὴν μελέτην τῶν ὑποβαλλομένων νομοσχεδίων. Ἐν τῇ ἰδικῇ μας Βουλῇ ὅσοι χρηματίζουσι μέλη Ἐπιτροπείας τινὸς συναντῶσι δυσχερείας ὁσάκις χρειάζονται νὰ μελετήσωσι νόμους ἄλλου Κράτους ἢ συστήματα ἐφαρμοσθέντα ἀλλαχοῦ. Ἐν ταῖς ἄλλαις Βουλαῖς ὑπάρχει προσωπικὸν πολυπληθέστατον πληρωνόμενον ὑπὸ τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον ἐπεξεργάζεται καθ’ ὑπόδειξιν τῶν εἰσηγητῶν διάφορα σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου, συλλέγει τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα, ἐξελέγχει κλπ. Παρ’ ἡμῖν ὑπάρχει εἷς καὶ μόνος ὑπάλληλος τῶν Ἐπιτροπειῶν, ὁ ὁποῖος μόλις προφθάνει νὰ συντάσσῃ προσκλήσεις κτλ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Ἐπιτροπείας ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ἧς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι μέλος, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ προτείνω ὅπως ἡ Βουλὴ προσλάβῃ, ἐκτὸς τοῦ ὑπαλλήλου τοῦ Γραφείου, καὶ ὑπαλλήλους τινὰς ἔχοντας μόρφωσιν, ὅπως ἀνατεθῇ αὐτοῖς καὶ ἐπὶ πληρωμῇ νὰ βοηθῶσι τὰς Ἐπιτροπείας ἐν τῇ ἐπεξεργασίᾳ τῶν νομοσχεδίων. Νομίζω ὅτι τοῦτο γίνεται πανταχοῦ καὶ θὰ ἦτο ὠφελιμώτατον νὰ γίνῃ καὶ παρ’ ἡμῖν.

§118Λ. ΝΑΚΟΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἐπιτροπειῶν, θέλω ὅμως νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ὅτι οὐδὲν πρέπει νὰ ἐλπίζῃ ἐκ τῆς μεταβολῆς ταύτης. Δὲν λέγω ὅτι αἱ Ἐπιτροπεῖαι, ἢ μᾶλλον πάντα τὰ μέλη τῶν Ἐπιτροπειῶν, ἐργάζονται μετὰ τοῦ ζήλου τὸν ὁποῖον πάντες θὰ ἐπεθυμοῦμεν, ἀλλὰ πρέπει νὰ τονισθῇ ὅτι καὶ οἱ ἐργαζόμενοι δυστυχῶς βλέπουσι τὴν ἐργασίαν των περιφρονουμένην ἐκ μέρους τῶν κυρίων Ὑπουργῶν. Θὰ ὑπομνήσω ἀκόμη πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι πλεῖστοι τῶν Ὑπουργῶν τάσσουσι τόσον συντόμους προθεσμίας, ὥστε εἶναι ἀδύνατον αἱ Ἐπιτροπεῖαι νὰ ἐργασθῶσιν. Ἀλλὰ καὶ ὅταν αἱ Ἐπιτροπεῖαι ἐργάζωνται οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἐπιμένουσι τόσον πολὺ εἰς τὴν ἀκεραιότητα τῆς ἐργασίας αὐτῶν, ὥστε πείθουσι καὶ τοὺς ἐργαζομένους Βουλευτὰς ὅτι εἶναι ματαία πᾶσα ἄλλη ἐργασία. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον καὶ αὐτοὶ οἱ ἐργαζόμενοι ἐν τέλει ἀπογοητεύονται καὶ παραιτοῦνται πάσης ἰδέας πρὸς ἐργασίαν. Βεβαίως νομίζω ἐπάναγκες ὅπως ἑκάστη τῶν Ἐπιτροπειῶν ἔχῃ εἰδικὸν ὑπάλληλον δυνάμενον νὰ συντρέχῃ αὐτὴν ἐν τῇ ἐργασίᾳ της, νὰ συντρέχῃ τὸν εἰσηγητὴν εἰς τὴν λῆψιν τῶν ἀναγκαίων πληροφοριῶν διὰ τὰς μελέτας του. Καὶ νομίζω ὅτι περὶ τούτου εἶναι ἄξιον ν’ ἀσχοληθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος αὐτῆς καὶ νὰ λάβῃ μίαν ἀπόφασιν. Ἡ δαπάνη εἶναι μικρὰ καὶ ἀναγκαιοτάτη, διότι πρέπει νὰ ἐννοηθῇ ὅτι αἱ ἐργασίαι τῶν Ἐπιτροπῶν διὰ τὸν πολιτικὸν ἡμῶν ὀργανισμόν, ὅπου λείπει ὁ ἕτερος πολιτειακὸς παράγων, ἡ δευτέρα Βουλή, πρὸς ἔλεγχον τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου, ἀποτελοῦσι καὶ τὸν μόνον ἀληθῆ ἔλεγχον τῶν νομοσχεδίων. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο δέον νὰ ἐννοήσωμεν πάντες καὶ ἰδίως οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τὴν σπουδαιότητα τοῦ ἔργου τῶν Ἐπιτροπῶν, νὰ σεβώμεθα τὰς σκέψεις καὶ τὴν ἐργασίαν αὐτῶν, νὰ παρέχωμεν τὸν ἀναγκαῖον χρόνον καὶ τὰ μέσα πρὸς ἐργασίαν. Ἄς ληφθῇ λοιπὸν μέριμνα περὶ εἰδικοῦ ὑπαλλήλου δι’ ἑκάστην τῶν Ἐπιτροπῶν, καὶ δεύτερον ὁ κ. Πρόεδρος καὶ εἰσηγητὴς τῆς προτάσεως περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ, ἄς λάβῃ μέτρα αὐτὸς ὥστε τὰ οὐκάζια τῶν κυρίων Ὑπουργῶν διὰ τῶν ὁποίων χορηγοῦσι προθεσμίας εἰκοσιτεσσάρων ὡρῶν διὰ τὰς ἐκθέσεις νὰ μετριασθῶσιν, ἀλλ’ ἄς λάβῃ καὶ μέτρα ὅπως δίδηται μεγαλυτέρα ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν προσοχὴ εἰς τὸ ἔργον τῶν Ἐπιτροπῶν καὶ ἰδίως ὅπως ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τῆς συνεργασίας τῶν Ὑπουργῶν μετὰ τῶν εἰσηγητῶν τῶν Ἐπιτροπῶν, ὁ ὁποῖος νὰ γίνεται ἀμοιβαίως ὁ διερμηνεὺς τῶν γνωμῶν Ἐπιτροπῆς καὶ Ὑπουργοῦ καὶ οὕτω κατασταθῇ δυνατὴ ἡ συνεννόησις καὶ ἡ μελέτη τῶν νομοσχεδίων.

§119Θ. ΣΚΑΣΗΣ. Εἰς τὰ λεχθέντα θὰ προσθέσω ὀλίγα τινὰ λαμβάνων παράδειγμα ἐκ τοῦ τί γίνεται ἐν ταῖς ξέναις Βουλαῖς, ὧν μία ἡ Ἰταλική. Ἐν αὐτῇ τὸ ἔργον τῶν Ἐπιτροπειῶν θεωρεῖται σπουδαιότατον. Πολλάκις ἀναγινώσκοντες τὰ Πρακτικὰ τῆς Ἰταλικῆς Βουλῆς παρατηροῦμεν ὅτι ὁ Πρόεδρος αὐτῆς, προκειμένου εἴτε ν’ ἀπορριφθῇ εἴτε νὰ ὑποβληθῇ τροπολογία Βουλευτοῦ τροποποιοῦσα τροπολογίαν Ἐπιτροπείας, ἀπευθύνει τὸν λόγον πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν καὶ ἐρωτᾷ· κύριε Ὑπουργέ, εἶσθε σύμφωνος πρὸς τὴν τροπολογίαν ταύτην; Ἔπειτα ἐρωτᾷ τὸν πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπείας ἢ Εἰσηγητήν· κύριε Εἰσηγητά, εἶσθε σύμφωνος μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ; Ἐν περιπτώσει διαφωνίας εἶδον ἐν Πρακτικοῖς ὅτι ἀνεβλήθη προσωρινῶς ἡ περαιτέρω συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα ἐπέλθῃ συνεννόησις τοῦ Ὑπουργοῦ μετὰ τοῦ Εἰσηγητοῦ ἢ προέδρου τῆς Ἐπιτροπείας. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους τὸ ἔργον τῶν Ἐπιτροπειῶν εἶναι σημαντικώτατον καὶ αἱ Ἐπιτροπεῖαι μετὰ ζήλου προσπαθοῦσι νὰ παρουσιάζωσιν εἰς τὴν Βουλὴν ἔργα πραγματικὰ καὶ σοβαρά.

§120Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην ὅτι εἶναι ὄντως ἐπάναγκες νὰ ὑπάρχῃ ἴδιος ὑπάλληλος ἐν ταῖς Ἐπιτροπαῖς καὶ ἐσκόπουν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, διότι νομίζω ὅτι ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ἀνήκει ἡ τροποποίησις τὴν ὁποίαν προτείνω. Ἐγὼ ἔχω ἑτοίμην τροπολογίαν καθ’ ἣν παρ’ ἑκάστῃ Ἐπιτροπῇ θ’ ἀποσπᾶται ὑπάλληλος ὑπὸ τοῦ οἰκείου Ὑπουργοῦ, ὅστις θὰ ἐκτελῇ τὰ καθήκοντα τοῦ γραμματέως τῆς Ἐπιτροπῆς. Κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον καὶ μισθοὺς θὰ ἐξοικονομήσωμεν καὶ θὰ ἔχωμεν καὶ εἰδικὸν ὑπάλληλον, διότι ἕκαστος Ὑπουργός θὰ φροντίζῃ ν’ ἀποστέλλῃ ἕνα ὑπάλληλον, ὅστις θὰ συλλέγῃ καὶ θὰ φέρῃ πάσας τὰς πληροφορίας. Ἐπίσης προτείνω, ὅπως τὰ πρακτικὰ τῶν Ἐπιτροπῶν, τὰ ὁποῖα θὰ τηρῇ αὐτὸς ὁ ὑπάλληλος, δημοσιεύωνται καὶ διανέμωνται εἰς τοὺς Βουλευτάς.

§121Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Ὅτε τὸ πρῶτον συνεζητήσαμεν μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁμιλῶν ὁ κ. Νεγροπόντης εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ προσλάβωμεν ὑπάλληλον, ἵνα ἐνισχύσῃ τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν ἀντέστην ἐγὼ εἰς τοῦτο, ἐπειδὴ ὅμως ἐλήφθη τὸ μέτρον νὰ μὴ προβῶμεν εἰς δαπάνας, διὰ τοῦτο κατ’ ἀρχὴν ἀπεκρούσθη ἡ τοιαύτη τροπολογία. Ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας προέτεινεν ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον ἐφαρμοζόμενον θὰ δύναται ἴσως νὰ συμβιβάσῃ τὰ πράγματα μὲ τὸ νὰ μὴ ὑπάρχῃ δαπάνη. Τούτου τοῦ λόγου ἕνεκα ὑπόσχομαι νὰ μελετήσω βαθύτερον τὸ ζήτημα καὶ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν θ’ ἀπαντήσω κατὰ πόσον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ μία τοιαύτη διάταξις καθ’ ἥν θ’ ἀποσπᾶται ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου ὅπως βοηθῇ τὴν Ἐπιτροπήν.

§122Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Τὰς Ἐπιτροπὰς πῶς...

§123Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Ἔκαμε παρατήρησιν ὁ κ. Στράτος, μὲ διέφυγε δὲ ν’ ἀπαντήσω, τὸ λέγω ὅμως τώρα πρὸς ὑμᾶς. Δὲν εἶναι δυνατὸν μία τοιαύτη ὑποδιαίρεσις νὰ περιλαμβάνῃ πάντας τοὺς κλάδους τῆς ὑπηρεσίας, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει διάταξις ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ σύστασις εἰδικῶν Ἐπιτροπῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον γίνεται καὶ σήμερον, ὅταν παρουσιάζηται θέμα τοιοῦτο.

§124Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δὲν ἔχετε ἀνάγκην, ὅτε ἔχομεν τὸν νόμον ἕτοιμον.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἐτροπολογήθη, διὰ τῆς συμπτύξεως τῶν Ἐπιτροπῶν ἐπὶ τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων καὶ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§126Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μίαν παρατήρησιν θέλω νὰ κάμω· ἀντὶ τῆς φράσεως «ἐπὶ παρουσίᾳ τῶν πλειόνων» νὰ θέσητε «ἐπὶ παρουσίᾳ πέντε μελῶν».

§127Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§128Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἐκ τίνων τάχα λόγων ὡρμήθη, ἵνα καθιερώσῃ τὴν κατὰ Περίοδον βουλευτικὴν ἐκλογὴν τῶν Ἐπιτροπῶν καὶ ὄχι κατὰ Σύνοδον, ὡς σήμερον.

§129Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Ὡρμήθην ἐκ τῆς ἐπιθυμίας ὅπως οἱ Βουλευταὶ ἀσχολῶνται πάντοτε ἐπὶ τῆς αὐτῆς ὕλης, ἵνα εἰδικεύωνται.

§130Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Τὸ ζήτημα τῆς κατὰ Περίοδον ἐκλογῆς τῶν Ἐπιτροπῶν εἶναι καλόν, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν τῶν ἀνερχομένων εἰς ἐννέα εἶναι ὑπερβολικός, διότι, ἂν ἐξετάσωμεν τὰ πράγματα, θὰ ἴδωμεν ὅτι ὁσάκις αἱ Ἐπιτροπαὶ καλοῦνται εἰς συνεδρίασιν ἐλάχιστος ἀριθμὸς παρουσιάζεται· ὥστε ἡ διάταξις ὡς εἶναι ἐν τῷ ἄρθρῳ 8, ἥτις λέγει «ἐπὶ παρουσίᾳ τῶν πλειόνων», εἶναι ὀρθή. Τὸ ἄρθρον λοιπὸν δέον νὰ μείνῃ ὡς ἔχει, διότι τότε μόνον γίνεται ἐργασία.

§131Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ σύστημα τῶν διαρκῶν Ἐπιτροπῶν δὲν συνάδει πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς κοινοβουλευτικῆς πλειονοψηφίας, διότι αἱ Ἐπιτροπαὶ συντίθενται κατὰ πλειονοψηφίαν τῶν ⅔. Δὲν ἔχομεν παραδείγματα πολλῶν πλειονοψηφιῶν τόσων διαρκῶν, ὥστε νὰ διαρκῶσιν ὁλόκληρον τὴν Περίοδον, ἐνῷ τοὐναντίον ἔχομεν παραδείγματα πλειονοψηφιῶν αἵτινες ἐγένοντο μειονοψηφίαι μετὰ τὴν πρώτην καὶ δευτέραν Σύνοδον καὶ ἐξηκολούθησαν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς χωρὶς νὰ ἐπέλθῃ ἡ διάλυσις αὐτῶν. Λοιπὸν τί θὰ συμβῇ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει; Πιθανὸν ἡ διαφορὰ τῶν ἀριθμῶν νὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μεταβληθῇ ἡ πλειονοψηφία, νὰ ἔχωμεν οὕτως ἐν ταῖς Ἐπιτροπαῖς ἐπικράτησιν τῆς πρώην πλειονοψηφίας. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ πλειονοψηφοῦσα μερὶς ἐν τῇ Βουλῇ θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ φέρῃ διὰ δύο ἀναγνώσεων νέας τροποποιήσεις τοῦ Κανονισμοῦ, ἵνα μεταβάλῃ τὰς Ἐπιτροπάς. Ὀρθότερον λοιπὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ δημιουργήσωμεν ἓν διαρκὲς κατάρτισμα τὸ ὁποῖον θὰ προσκόπτῃ εἰς τὴν ὁρμὴν τῶν πλειονοψηφιῶν καὶ θ’ ἀνατρέπηται καθ’ ἑκάστην. Θὰ ἦτο εὐκταῖον νὰ μὴ εἴχομεν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς ὁ ὁποῖος νὰ μετατρέπηται ἑκάστοτε ἀναλόγως τῶν ἐπιθυμιῶν καὶ τῶν πολιτικῶν βλέψεων τῆς κρατούσης πλειονοψηφίας. Ἄν δὲ τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖον διὰ πάσας τὰς Ἐπιτροπάς, εἶναι ἀπαραίτητον ὅμως τελείως διὰ τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶναι πολιτικῆς φύσεως. Ἐὰν δὲ θέλωμεν νὰ δίδωμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀνωτάτην σημασίαν, πρέπει ν’ ἀφήσωμεν νὰ λειτουργῇ καθ’ ὃν τρόπον λειτουργεῖ μέχρι σήμερον. Τὰ πράγματα ἐγένοντο καλῶς μέχρι τοῦδε ἐν τῇ συνθέσει τῶν Ἐπιτροπῶν, ὀρθὸν δὲ θὰ ἦτο νὰ μὴ μεταβληθῇ τὸ σύστημα τὸ κρατοῦν.

§132Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἐψηφίσαμεν τὸ δυνατὸν τῆς ἐνισχύσεως τῶν Ἐπιτροπῶν διὰ προσθήκης καὶ ἑτέρων μελῶν. Ἐρωτῶ λοιπόν· ἡ ἰσχὺς αὕτη ἀποβλέπει εἰς τὴν πραγματικὴν ἐνίσχυσιν τῶν Ἐπιτροπῶν ἢ ἁπλῶς ἀποβλέπει εἰς τὸ εὐκολώτερον τῆς συνθέσεως ἑκάστοτε τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς;

§133Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο.

§134Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν μὲν ἀποβλέπῃ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τῶν φώτων τῶν νέων Βουλευτῶν, οὐδὲν ἔχω νὰ εἴπω, ἀλλ’ ἂν ἀποβλέπῃ εἰς τὸ νὰ καταστήσῃ δυνατὴν τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἔργων τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τῆς προσελεύσεως τῶν νέων μελῶν τῶν ἀναγκαίων καὶ ἀπαραιτήτων διὰ τὸν καταρτισμόν της, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἤθελον προτείνει ἡ νέα Ἐπιτροπὴ νὰ συγκροτῆται ὡς συγκροτεῖται ἡ ἀρχική· δηλαδή, ἂν μὲν ἀποτελῆται ἐξ ἐννέα μελῶν, ἡ νόμιμος ἀπαρτία νὰ εἶναι διὰ πέντε μέλη, διότι τότε θὰ δύνανται νὰ βαίνωσιν ἀπροσκόπτως αἱ ἐργασίαι, ἀλλ’ ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ ἦτο ἀναγκαῖον νὰ προσέλθωσι τὰ πλείονα.

§135Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Τὸ ⅓.

§136Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τούτου γίνεται σκέψις καὶ καθορίζομεν τὸ πρᾶγμα· ἐὰν εἶναι ἐννέα, ἀπαιτεῖται ἡ παρουσία τῶν πλειόνων.

§137Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Ὑποθέσατε τέσσαρας ἀποτελοῦντας τὴν ἀπαρτίαν.

§138Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ τρίτον δὲν δύναται νὰ εἶναί ποτε ὀλιγώτερον τῶν πέντε καὶ οὔτε νὰ τεθῇ ἀντὶ «πλειόνων» «πέντε».

§139Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὄχι· ἀντὶ «πλειόνων» «τρεῖς».

§140Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Πολὺ καλά.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 9, 35, 43, 44 καὶ 72).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 54 (ἀναγινώσκεται).

§143ΗΛ. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Εὑρίσκω πολὺ δύσκολον τὴν τροποποίησιν ἡ ὁποία ἐπιφέρεται, διότι τοιουτοτρόπως διευκολύνομεν τὴν ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐρώτησιν χορηγοῦντες χρόνον εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς ἵνα ζητῶσι τὰς πληροφορίας ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας καὶ παρέχωσι ταύτας. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι παραλλήλως πρὸς τὰς τροποποιήσεις αὐτάς, κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ληφθῇ καὶ μία πρόνοια διὰ νὰ ἐξασφαλίζηται ἡ σειρὰ τῶν ὑπολειπομένων ἐρωτήσεων ἐν τῷ Γραφείῳ χάριν τῆς τάξεως καὶ αὐτοῦ τοῦ Γραφείου καὶ πρὸς ἀποφυγὴν πάσης παρεξηγήσεως.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 54). Ἄρθρον 91 (ἀναγινώσκεται).

§145Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω, κ. Βουλευταί, ἀμφιβολίας τινὰς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου. Νομίζω ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα βεβαίως ν’ ἀπαλλάξωμεν τὸ Ἀρχεῖον τῆς Βουλῆς ἐκ τῆς ὑποχρεώσεως τῆς δημοσιεύσεως τῶν ἐρωτήσεων τῶν ἀπευθυνομένων πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς καὶ τῆς περιλήψεως τῶν ἀναφορῶν. Δὲν νομίζω ὅμως σκόπιμον ν’ ἀφαιρέσωμεν καὶ τὰς ἐπερωτήσεις τὰς ὑποβαλλομένας ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν, ἰδιαίτατα δὲ τὰς ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν, συνεπείᾳ ὑποβολῆς ἐρωτήσεων, διδομένας ἐγγράφους στατιστικὰς πληροφορίας. Νομίζω ὅτι τὰ στοιχεῖα ταῦτα ἀποτελοῦσιν οὐσιώδη σημεῖα τῆς ἱστορίας τοῦ κοινοβουλευτικοῦ βίου καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν ἐν τῷ Ἀρχείῳ τῆς Βουλῆς. Ἐξ ἀφορμῆς αὐτοῦ νομίζω εὔκαιρον νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπέλθῃ τακτοποίησίς τις καὶ εἰς τὴν δημοσίευσιν τόσον τοῦ Ἀρχείου τῆς Βουλῆς, ὅσον καὶ τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν, τῆς Ἐφημερίδος τουτέστι τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐν μεγίστῃ ἀταξίᾳ. Εὑρισκόμεθα ἤδη περὶ τὸ τέλος τῆς τρίτης Συνόδου τῆς παρούσης Περιόδου, ἀκόμη δὲ δὲν ἔχει τυπωθῇ καὶ δημοσιευθῇ τὸ Ἀρχεῖον τῆς Βουλῆς τῆς 1ης Συνόδου. Ἐπίσης ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Νοεμβρίου καθυστερεῖται ἡ δημοσίευσις τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν τῆς Βουλῆς. Ἂν δὲ ἤθελέ τις ν’ ἀναδράμῃ ὀλίγον καὶ εἰς τὸ παρελθόν, θὰ ἔβλεπεν ὅτι ἀπὸ τοῦ 1905, παρὰ τὰς προσπαθείας αἱ ὁποῖαι κατεβλήθησαν καὶ τὰς πιστώσεις αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν, καθυστερεῖται ἡ δημοσίευσις τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν. Τοιουτοτρόπως ἡμεῖς, ἂν μάλιστα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ ἀτέλεια μετὰ τῆς ὁποίας μέχρι τῆς σήμερον ἐκτυποῦνται καὶ τὸ Ἀρχεῖον τῆς Βουλῆς καὶ ἡ Ἐφημερὶς τῶν συζητήσεων, ἄνευ ἀναλυτικῶν πινάκων καὶ ἄνευ εὑρετηρίων, διατελοῦμεν ἐν ἀγνοίᾳ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἱστορίας τῆς Χώρας. Εἶναι δὲ λίαν ἐργῶδες καὶ ἐνίοτε ἀδύνατον εἰς τὸν μὴ βοηθούμενον ὑπὸ ἰσχυρᾶς μνήμης ν’ ἀναζητήσῃ καὶ ἀνεύρῃ τὰ τόσον χρήσιμα πολλάκις σημεῖα τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἡμῶν βίου, τὰ ὑπάρχοντα προηγούμενα καὶ ἄλλα στοιχεῖα, πολύτιμα ἐνίοτε πρὸς καθοδήγησιν καὶ ῥύθμισιν καὶ τοῦ ἐνεστῶτος καὶ τοῦ μέλλοντος. Ἀλλ’ ὑπὸ τοιαύτας προϋποθέσεις ἡ δημοσιότης τῶν συζητήσεων, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ θεμελιώδη βάσιν τοῦ πολιτεύματος ἡμῶν, φανερὸν εἶναι ὅτι σχεδὸν παύει νὰ εἶναι πραγματική. Πρὸς τοῦτο εἶναι ἀνάγκη ἀπαραίτητος ὅπως αἱ κοινοβουλευτικαὶ συζητήσεις φέρωνται εἰς γνῶσιν τοῦ Κοινοῦ ὅσον τὸ δυνατὸν πληρέστεραι καὶ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Νομίζω ὅτι εἶναι εὔκαιρον ἤδη νὰ τεθῶσι ταῦτα ἐν τάξει, κατὰ τὸ παράδειγμα τῶν ἀλλαχοῦ κρατούντων· καὶ εἰδικώτερον θὰ ἠδυνάμην νὰ μνημονεύσω τοῦ ὅλου συστήματος τοῦ κρατοῦντος ἐν τῇ Γαλλικῇ Βουλῇ. Ἐν τῇ Γαλλικῇ Βουλῇ τὰ ἐστενογραφημένα Πρακτικὰ δημοσιεύονται τὴν ἑπομένην ἑκάστης συνεδριάσεως. Ὑποχρεοῦνται δὲ οἱ Βουλευταὶ ἐν αὐτῷ τῷ καταστήματι τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας, ἐν αὐτῷ τῷ Βουλευτηρίῳ, νὰ ἐπιθεωρῶσι ὄχι μόνον τὰ χειρόγραφα ἀλλὰ καὶ τὰ τυπογραφικὰ δοκίμια τῶν ἀγορεύσεων αὐτῶν αὐθημερόν, τὴν ἑπομένην δὲ δημοσιεύονται ἐν τῇ ἐπισήμῳ Ἐφημερίδι τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐν ἄλλαις Βουλαῖς συμβαίνει τοῦτο.

§147Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ καταρτίζεται ἀμέσως καὶ ἀναλυτικὴ περίληψις τῶν συζητήσεων, τῇ ἐπιβλέψει τοῦ Προεδρείου καὶ οὐχὶ τῶν ῥητόρων, ἡ ὁποία διαρκούσης τῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς διανέμεται καὶ τίθεται εἰς τὴν διάθεσιν τῶν δημοσιογράφων. Τ’ ἀποτελέσματα δὲ τὰ ἀπὸ τοιούτου συστήματος προκύπτοντα εἶναι φανερά, ἐξαίρονται δὲ πανταχοῦ. Ἐν πρώτοις τοῦτο χαρακτηρίζεται ὡς ἐκπλήρωσις τῶν ἀπαιτήσεων τοῦ πολιτεύματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον θέλει τὴν δημοσιότητα τῶν συζητήσεων, καὶ ἡ δημοσιότης τῶν συζητήσεων εἶναι ἀδύνατος, εἶναι ἐλλιπὴς ἄνευ τοῦ τοιούτου συστήματος· συστήματος τὸ ὁποῖον ὡς οἷόν τε πληρέστερον καὶ ταχύτερον φέρει εἰς γνῶσιν τοῦ λαοῦ τὰς κοινοβουλευτικὰς συζητήσεις. Παρ’ ἡμῖν μάλιστα θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι, ὡς ἔχει ἡ ἀκουστικὴ τῆς Βουλῆς, καὶ τὰ λάθη τοῦ Τύπου τοῦ παρακολουθοῦντος τὰς συζητήσεις αὐτῆς καὶ ἁπλᾶς περιλήψεις δημοσιεύοντος εἶναι πολὺ φυσικά, καὶ ἡ μὴ κανονικὴ καὶ ἡ μὴ τακτικὴ περίληψις τῶν Πρακτικῶν ἔχει τόσον εὐνόητον καὶ φυσικὸν λόγον. Εἶναι ἄρα ἐκ πολλῶν λόγων ἐνδεδειγμένη ἡ ἄμεσος δημοσίευσις τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν. Ἐὰν καθιερώσωμεν τὸ σύστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ἐντὸς 24 ἢ 48 ὡρῶν τὸ πολὺ οἱ ῥήτορες θὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιθεωρῶσι τὰ χειρόγραφα τῆς ἀγορεύσεως αὐτῶν, νὰ ἐπιθεωρῶσι καὶ τὰ τυπογραφικὰ δοκίμια, καὶ ὅτι, ἂν παραλείπωσι τὴν ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματος τούτου, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παραλείπηται ἡ δημοσίευσις τῆς ἀγορεύσεως αὐτῶν, ἵνα παραπέμπηται αὕτη εἰς Παράρτημα ἄλλοτε δημοσιευόμενον ἢ μᾶλλον νὰ δημοσιεύηται ἀδιόρθωτος, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς συμπέρασμα, ὥστε ἐντὸς 48 ὡρῶν τοὐλάχιστον νὰ ἔχωμεν δεδημοσιευμένα τὰ ἐστενογραφημένα Πρακτικά. Τοῦτο δ’ εἶναι ὑπηρετικὸν καὶ ἐξ ἄλλης ἀκόμη ἀπόψεως, ἡ ὁποία εἶναι οὐσιώδης καὶ ἡ ὁποία πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Διότι θὰ δύνανται οἱ Βουλευταὶ κατὰ τὴν δευτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων τῶν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει πλήρεις τὰς ἀγορεύσεις καὶ πλήρη τὴν ἀνάλυσιν ἡ ὁποία κατὰ τὴν πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ἐγένετο. Ἤδη ἡμεῖς καταντᾷ νὰ μὴ γνωρίζωμεν καὶ νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ἡμῶν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων οὔτε τὰς εἰσηγήσεις, τὰς ὁποίας πολλάκις κάμνουσιν αὐτοὶ οἱ Ὑπουργοί, οὔτε τὰς ἀγορεύσεις τῶν Βουλευτῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τὴν πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι ἐλαττωματικόν, ἐπηρεάζον καὶ τὴν πληρότητα καὶ τὴν τάξιν τῶν συζητήσεων. Καὶ τοῦτο δὲ θέλει διορθωθῆ διὰ τῆς ἀμέσου δημοσιεύσεως τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν. Καὶ ἄλλοτε ὑπεδείχθη, Κύριοι, ἡ ἀνάγκη αὕτη, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δικαιοῦται ἡ Βουλὴ νῦν ν’ ἀποφασίσῃ ὅπως θεραπεύσῃ τὴν ἀνάγκη ταύτην τὴν ἐπιτακτικήν. Θὰ προσέθετον μάλιστα, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια ἵνα συνταχθῇ καὶ εἷς ἀναλυτικὸς πίναξ τοῦ περιεχομένου τῶν δεδημοσιευμένων ἤδη ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναί τι τὸ ὁποῖον δύναται καὶ ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὸ μέλλον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ γίνῃ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἄμεσον ἐφεξῆς δημοσίευσιν τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν. Λέγω τοῦτο ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἄρθρου 91, ἵνα προδηλώσω τὴν γνώμην μου καὶ ἐπὶ τοῦ ἑπομένου ἄρθρου· ὅτι δὲν νομίζω σκόπιμον τὴν συγχώνευσιν τοῦ Γραφείου τῆς Ἐφημερίδος τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς μετὰ τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου. Φρονῶ ἀντιθέτως ὅτι θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον νὰ ἐνισχυθῇ τὸ Γραφεῖον τῆς Ἐφημερίδος τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς καὶ δυνηθῇ ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ, ὅτε αὗται ὑπάρχουσι τόσον ἐπιτακτικαί.

§148Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Εὐχαριστῶ θερμῶς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἔθιξε σημεῖά τινα ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶναι ἐπάναγκες νὰ ἔχῃ γνῶσιν ἡ Βουλή. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ Ἐφημερὶς τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς καθυστερεῖ ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Νοεμβρίου. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ καλῶς ὅτι ὑπάρχει μία ἔλλειψις οὐσιώδης, τὴν ὁποίαν ἐγὼ διέγνωσα ἀφ’ ἧς ἔσχον τὴν τιμὴν ν’ ἀναλάβω τὴν προεδρίαν τοῦ Σώματος, ἡ ἔλλειψις δ’ αὕτη ὑπάρχει ἐν τῷ σημείῳ ὅτι ἡ Βουλὴ στερεῖται ἰδίου Τυπογραφείου. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον μὲ τὴν ἐπέκτασιν μάλιστα τῶν ὁρίων τοῦ Βασιλείου ἔχει ἐπιβαρυνθῇ τόσον πολύ, ὥστε εἶναι ἀπολύτως ἀνεπαρκὲς διὰ ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις καὶ τὰς ἀξιώσεις τῶν κυρίων Βουλευτῶν. Τούτου τοῦ λόγου ἕνεκα ἠναγκάσθημεν νὰ προσφύγωμεν καὶ ζητήσωμεν τὴν συνδρομὴν ἄλλων Τυπογραφείων ἰδιωτικῶν. Σημειώσατε ὅτι καὶ τὸ μέτρον τοῦτο δὲν ὑπῆρξε καθόλου συντελεστικὸν εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ, διότι τὰ ἰδιωτικὰ ταῦτα Τυπογραφεῖα τὰ δυνάμενα ν’ ἀναλάβωσι μίαν τοιαύτην ἐργασίαν συνεννοηθέντα μεταξύ των δὲν κατήρχοντο εἰς τὸν διαγωνισμόν, ἀλλὰ κατήρχετο μόνον ἓν ἐξ αὐτῶν ζητοῦν ὑπέρμετρον ποσόν. Ἐπανελήφθη δὶς καὶ τρὶς ἡ δημοπρασία, καὶ εἴχομεν τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα. Ἐπειδὴ δ’ ἐγὼ διεμαρτυρόμην ὅτι τὸ ζητούμενον ποσὸν ἦτο ὑπέρογκον, ἀπεφάσισα ἐν τῇ τελευταίᾳ δημοπρασίᾳ νὰ κατέλθωσι δύο εἰς τὸν διαγωνισμὸν μετὰ προηγουμένην, ἐννοεῖται, χωριστὴν συνεννόησίν μου μετ’ αὐτῶν. Κατὰ λάθος ὅμως ἐν τοῖς φακέλοις εὑρέθη τὸ ἑξῆς, ὅτι ἔξωθεν ἀνεγράφετο ἐφ’ ἑκάστου τὸ ὄνομα τοῦ ἑνὸς ἐκ τῶν διαγωνιζομένων, ἐντὸς δὲ τοῦ φακέλου ἦτο τὸ ὄνομα τοῦ ἑτέρου προσφέροντος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον κατέστησε πλέον κατάδηλον τὴν μεταξύ των συνεννόησιν. Καὶ ἡ κατάστασις λοιπὸν αὕτη ἀπὸ μερικωτέρας ἀπόψεως καὶ ἡ ἀνάγκη ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως τῆς ὑπάρξεως ἰδίου Τυπογραφείου τῆς Βουλῆς ἔδωκε λαβὴν εἰς τὴν μελέτην τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον ὅμως λόγῳ τῶν οἰκονομικῶν περιστάσεων εἰς ἃς εὑρίσκεται τὸ Κράτος ἕνεκα τῆς ἐξωτερικῆς καταστάσεως ἀνεβλήθη πρὸς τὸ παρὸν οὐχὶ βεβαίως μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ ματαιωθῇ, ἀλλὰ μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ πραγματοποιηθῇ. Θὰ συνομολογήσω μεθ’ ὑμῶν ὅτι ἀληθῶς τὸ Γραφεῖον τῆς Ἐφημερίδος τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἐνισχυθῇ ὥστε, ἂν ἦτο δυνατόν, τὴν ἑπομένην νὰ δημοσιεύωνται τὰ ἐστενογραφημένα Πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, ὅπως πολὺ ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. συνάδελφος ὅτι συμβαίνει ἐν Γαλλίᾳ, καὶ τῷ δίδω τὴν πληροφορίαν καὶ ἐγὼ ὅτι συμβαίνει καὶ ἀλλαχοῦ, ἀλλὰ δυστυχῶς ἔχομεν νὰ πολεμήσωμεν καὶ κατὰ παλαιῶν καὶ ἐρριζωμένων ἕξεων. Καθυστεροῦνται ἀγορεύσεις ἐτῶν καὶ ζητοῦμεν τηλεγραφικῶς καὶ γράφομεν εἰς διαφόρους ἐπαρχίας, εἰς διαφόρους πρώην Βουλευτὰς ν’ ἀποστείλωσιν εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς τὰς ἀγορεύσεις αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ παραλειφθῶσι, διότι εἰς αὐτὰς ἀπαντῶσιν ἄλλων ἀγορεύσεις καὶ δηλώσεις Ὑπουργῶν. Ὁ τελευταίως ψηφισθεὶς Κανονισμὸς κατὰ τὴν προεδρίαν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὥρισε διάταξιν λίαν πρακτικήν, ὑποχρεοῦσαν τοὺς κ. Βουλευτὰς ἵνα τὰς ἀγορεύσεις αὑτῶν ἀποστέλλωσιν εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον τεθεωρημένας ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς συνεδριάσεως ἐν ᾗ ἠγόρευσαν. Ἡ διάταξις αὕτη βεβαίως ἐπήνεγκεν εὐάρεστα ἀποτελέσματα, ἀλλὰ δὲν ἐπήνεγκε τὸ ἐπιδιωκόμενον τελικὸν ἀποτέλεσμα. Βεβαίως εἶναι πολὺ σκληρὸν νὰ δημοσιεύηται τὸ δεύτερον ἀντίτυπον ἀθεώρητον, διότι παρ’ ὅλον τὸν ζῆλον τῶν κ. στενογράφων δὲν ἔχει φθάσει τὸ Γραφεῖον εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο ὥστε ν’ ἀποδίδῃ ἑκάστοτε ἐπακριβῶς τὴν γνώμην τῶν συναδέλφων εἰς τρόπον ὥστε νὰ δημοσιεύηται ἀθεώρητος ἡ ἀγόρευσις, καὶ ἡ ἀγόρευσις ἑνὸς Ὑπουργοῦ μὴ δυναμένη νὰ δημοσιευθῇ ἀθεώρητος σταματᾷ τὴν δημοσίευσιν ὅλης τῆς συνεδριάσεως εἰς ἣν ἀνήκει ἡ ἀγόρευσις αὕτη.

§149Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον, καίτοι δὲν σχετίζονται τὰ περὶ τούτου πρὸς τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἤδη μᾶς ἀπασχολεῖ, νομίζω ὅτι ἡ ἀναδιοργάνωσις τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου εἶναι ἐπιβεβλημένη· εἶναι δὲ λυπηρὸν ὅτι τοσάκις μέχρι τοῦδε ἐπελήφθη ἡ Βουλὴ τῆς μεταρρυθμίσεως τῶν νόμων περὶ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου καὶ ὅμως δὲν προῆλθεν ἀκόμη εἰς ἀποτέλεσμα τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἴδωμεν αὐτὸ ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὸν προορισμόν του. Νομίζω ὅτι τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον κακῶς διοικεῖται καὶ κακῶς ἐπιβλέπεται. Ἡ δαπάνη τῆς ὁποίας ἐποιήσατο μνείαν ὁ κ. Πρόεδρος πρὸς σύστασιν ἰδιαιτέρου Τυπογραφείου τῆς Βουλῆς νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ μᾶς σταματήσῃ· διότι ὅσα δαπανᾷ τὸ Κράτος δι’ ἐργασίας τῆς Βουλῆς ἐν τῷ Ἐθνικῷ Τυπογραφείῳ καὶ ἐν ἰδιωτικοῖς Τυπογραφείοις εἶναι πολὺ περισσότερα ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ ἐδαπανῶμεν, ἂν ἱδρύομεν ἰδιαίτερον Τυπογραφεῖον τῆς Βουλῆς. Ἐν σχέσει δὲ πρὸς τὰς παρατηρήσεις τὰς ἀναφερομένας πρὸς τὸ στενογραφικὸν Γραφεῖον θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ὅτι αἱ τυχὸν παρατηρούμεναι ἐλλείψεις δὲν ὀφείλονται εἰς σφάλμα τῶν στενογράφων οὔτε εἰς ἐλλείψεις ἀναγομένας εἰς τὴν δεξιότητα ἢ εἰς τὴν ἐπιμέλειαν αὐτῶν. Δυστυχῶς καὶ ἐν τούτῳ παρ’ ἡμῖν παρατηρεῖται ὅ,τι ἀλλαχοῦ δὲν γίνεται· διότι ἀλλαχοῦ ἐπ’ ὀλίγα μόνον λεπτὰ γράφει ἕκαστος στενογράφος, ἐνῷ ἐνταῦθα γράφει ἐπὶ δέκα καὶ πλέον λεπτά. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ τὸ στενογραφικὸν Γραφεῖον σοβαρῶς, διότι εἶναι ἀδύνατον, καὶ ἐν οὐδεμιᾷ Βουλῇ παρατηρεῖται νὰ κάθηται εἷς στενογράφος ἐπὶ εἴκοσι ἐνίοτε λεπτὰ τῆς ὥρας. Εἶναι μοναδικόν. Τὸ ἀνώτατον ὅριον εἶναι ἕως ἑπτὰ λεπτά. Τὸ ζήτημα δὲ τῆς ἐγκαίρου δημοσιεύσεως τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν τὸ θεωρῶ — ἐπιτρέψατέ μοι τὴν ζωηρὰν διατύπωσιν — ζήτημα πολιτεύματος, ζήτημα πλήρους δημοσιότητος τῶν συζητήσεων, ζήτημα τὸ ὁποῖον πλὴν τούτου ἴσως συντελέσῃ καὶ εἰς ἀποκατάστασιν ποιᾶς τινος τάξεως ἐν ταῖς συζητήσεσιν. Ἴσως λείψωσι πολλὰ πράγματα τὰ ὁποῖα γίνονται ἤδη καὶ τὰ ὁποῖα, ἂν ὑπῆρχεν ἡ πεποίθησις ὅτι μετὰ 24 ὥρας πάντως θὰ ἐφέροντο διὰ τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν εἰς τὴν δημοσιότητα καὶ εἰς τὴν διάθεσιν πάντων, ἴσως νὰ μὴ συνέβαινον. Δὲν ἀξίζει δὲ τὸν κόπον ν’ ἀποφύγωμεν περιορισμούς τινας, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ θέσωμεν εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς πρὸς ἔγκαιρον τῶν Πρακτικῶν θεώρησιν, καὶ ἀσήμαντόν τινα δαπάνην, ἵνα ὀργανώσωμεν τὸ προσωπικὸν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἔγκαιρον δημοσίευσιν τῶν Πρακτικῶν. Ὡς πρὸς τὰς ἀντιρρήσεις τοῦ κ. Προέδρου τὰς ἀναφερομένας εἰς τὰς δυσχερείας τῆς ἐπιθεωρήσεως τῶν Πρακτικῶν ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν καὶ τῶν Ὑπουργῶν παρατηρῶ ὅτι δὲν εἶναι ἐποικοδομητικὸν τῶν πολιτικῶν ἡμῶν ἠθῶν καὶ τῶν ἀντιλήψεων τὰς ὁποίας ἔχομεν περὶ τῆς τάξεως νὰ λέγωμεν ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ διορθώσωμεν ἡμᾶς αὐτούς! Ὑπάρχουσι καὶ ἐν ἄλλαις Βουλαῖς παρόμοιαι διατάξεις καὶ ἐφαρμόζονται αὐστηρῶς. Ἕν παράδειγμα γνωρίζω ὅτι φέρεται ἐν τῇ ἱστορίᾳ τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς, κατὰ τὸ ὁποῖον εἷς Βουλευτής, καὶ Ὑπουργὸς μάλιστα, παρὰ τὸν Κανονισμόν, ὁ ὁποῖος ἀπαγορεύει τὰ χειρόγραφα τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν καὶ τὰ δοκίμια νὰ ἐξάγωνται τοῦ Βουλευτηρίου, ἔλαβε μεθ’ ἑαυτοῦ τὸ χειρόγραφον τῆς ἀγορεύσεώς του διὰ νὰ τὸ θεωρήσῃ κατ’ οἶκον καὶ ἐπεβραδύνθη ἐντεῦθεν ἡ ἔκδοσις τῆς ἐπισήμου Ἐφημερίδος τῶν συζητήσεων. Καὶ ἐθεωρήθη ἡ παράβασις αὕτη τοῦ Κανονισμοῦ σπουδαία, ὥστε ν’ ἀναφέρηται ὡς γεγονὸς ἐξαιρετικόν. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δύσκολον καὶ εἰς ἡμᾶς νὰ νομοθετήσωμεν διὰ τοῦ Κανονισμοῦ ὅτι, ἂν ὁ ἀγορεύσας δὲν φροντίσῃ ἐντὸς 24 ὡρῶν, ἐντὸς 48 ἔστω ὡρῶν, νὰ ἐπιθεωρήσῃ τὸ χειρόγραφον τῆς ἀγορεύσεώς του, θὰ γίνηται ὅ,τι καὶ ἀλλαχοῦ εἰς ὁμοίας περιπτώσεις γίνεται· δηλαδὴ ἢ θὰ δημοσιεύηται ἀθεώρητος ἡ ἀγόρευσις ἢ θὰ παραπέμπηται ἡ δημοσίευσις αὐτῆς εἰς ἴδιον Παράρτημα.

§150Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Νομίζω ὅτι περισσότερον ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα Πρακτικὰ καὶ τὰ ἐπίσημα προέχει τὸ ζήτημα τῆς ἀνακοινώσεως τῶν συζητήσεων διὰ τοῦ ἡμερησίου Τύπου. Τὸ Κοινόν, τὸ πολὺ Κοινόν, ἐκ τῶν ἀνακοινώσεων τῶν συζητήσεων, ὅπως γίνονται διὰ τῶν ἐφημερίδων, λαμβάνει γνῶσιν τόσον περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν καθηκόντων τῆς ἀντιπροσωπείας, ὅσον καὶ περὶ ἑνὸς ἑκάστου Βουλευτοῦ, καὶ κανονίζει τὴν κρίσιν αὐτοῦ περὶ τῶν ἀντιπροσώπων ὡς ἐδημοσιεύθησαν αἱ συζητήσεις ἐν τῷ ἡμερησίῳ Τύπῳ. Εἶναι δυνατὸν ἐφημερίδες τινὲς νὰ μὴ ἀντιλαμβάνωνται τὸ πνεῦμα τῆς συζητήσεως καὶ ἐν ἀγνοίᾳ νὰ γίνωνται ἀφορμὴ διαστροφῆς τῶν λεγομένων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ· εἶναι ὅμως δυνατὸν καὶ ἐκ προθέσεως νὰ συμβαίνῃ τοῦτο, χωρὶς νὰ δύναταί τις ν’ ἀποδείξῃ τὴν κακὴν πίστιν τοῦ πρακτικογράφου τῆς ἐφημερίδος ἐκείνης, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ προσωπικὴ αὐτοῦ ἀντίληψις. Δυστυχῶς δὲν ἐκλαμβάνεται προσηκόντως ἡ ὑποχρέωσις αὕτη τοῦ ἡμερησίου Τύπου, ὅτι ἡ στήλη περὶ τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς εἶναι πρᾶγμα τελείως ἀντικειμενικόν, τελείως ἀπρόσωπον, καὶ ὅτι ἡ κρίσις τῆς ἐφημερίδος δὲν δύναται νὰ τίθεται ἐν τοῖς Πρακτικοῖς, ἀλλ’ ἐν ἰδιαιτέρᾳ στήλῃ, τὰ δὲ Πρακτικὰ νὰ τίθενται ἀκριβῆ, ὅσον εἶναι δυνατὸν ἐγγύτερον πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ ὁμιλοῦντος. Νὰ δίδεται εἰς τὰς ἐφημερίδας περίληψις τῶν γενομένων συζητήσεων εἶναι πρᾶγμα ἀδύνατον, διότι ἑκάστη ἐφημερὶς διαθέτει ἴδιον χῶρον καὶ ἄλλη εἶναι δυνατὸν νὰ προτιμᾷ νὰ δημοσιεύῃ τὰς συζητήσεις ἐν μεγάλῃ περιλήψει, ἄλλη δ’ ἐν συντομίᾳ καὶ ἄλλη ἴσως νὰ παραλείπῃ τὰς στιχομυθίας τινῶν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει δικαίωμα ἡ ἐφημερίς, ἥτις παρουσιάζεται ἀνακοινοῦσα τὰ λεχθέντα ἐν τῇ Βουλῇ, εἶναι τὸ νὰ διαστρέφῃ τὰ γεγονότα. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι προκειμένου περὶ ἐμοῦ ὑπάρχει ἐφημερὶς ἥτις σκοπίμως διαστρέφει τὰ λεγόμενα ὑπ’ ἐμοῦ. Οὐδόλως μὲ πειράζει τὸ τοιοῦτον, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὀφείλω νὰ τὸ εἴπω, ὅτι μία ἐφημερὶς σκοπίμως καὶ καθ’ ἑκάστην προσπαθεῖ νὰ διαστρέφῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγω, χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιταχθῇ ὅτι δὲν ἀντελήφθη τὰ λεγόμενα. Θὰ προέτεινον πρὸς μερικὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ, ἀσχέτως καὶ πρὸς τὸ ἕτερον ζήτημα τῆς τιμωρίας τῶν τοιούτων ὑπευθύνων δημοσιογράφων, οἵτινες διαστρέφουσι τὰ γεγονότα, νὰ δίδωνται καθ’ ὅσον ἐξακολουθοῦσιν αἱ συζητήσεις, περιλήψεις ἀρκούντως ἐκτεταμέναι, δυνάμεναι νὰ ἱκανοποιήσωσι τὸν χῶρον οἱασδήποτε ἐφημερίδος, εἰς τρόπον ὥστε νὰ δίδωνται περιλήψεις ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων πλέον τῆς Βουλῆς καὶ ὄχι ὑπὸ τῶν ἀνευθύνων ἀντιπροσώπων τοῦ Τύπου, ἵνα ἔχωσιν αὐτὰς ὑπ’ ὄψει των καὶ νὰ μὴ δύνανται νὰ ἰσχυρισθῶσιν ὅτι ἡ διαστροφὴ τῶν λεχθέντων ἐγένετο διότι οὕτω πως ἀντελήφθη ὁ πρακτικογράφος. Ἡ ἀδυναμία τῆς Βουλῆς νὰ ἐπιτύχῃ ὅ,τι ἐπιτυγχάνει εἷς ἕκαστος πρακτικογράφος ἑκάστης ἐφημερίδος μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι τελείως ἀβάσιμος καὶ οὐδεμία δικαιολογία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται περιλήψεις ἐκτεταμέναι διὰ πολυγραφήσεως ὄχι μόνον διὰ τοῦ κοινοῦ συστήματος, ἀλλὰ διὰ γραφομηχανῆς, εἰς τρόπον ὥστε νὰ δίδωνται αὗται εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ ν’ ἀποδεικνύηται ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐν κακῇ πίστει δημοσιεύει περιλήψεις μὴ ἀποδιδούσας τὸ πνεῦμα τῶν συζητήσεων ἐν τῇ Βουλῇ. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι σπουδαῖον καὶ δὲν θ’ ἀμφισβητήσῃ τις ἐξ ὑμῶν ὅτι τὰ λεγόμενα ἐν τῇ Βουλῇ λέγονται βεβαίως ὅπως ἐν τῇ Βουλῇ σχηματισθῇ γνώμη, ἀφοῦ οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ ὅτι ὁ ὁμιλῶν ἐν τῇ Βουλῇ ὁμιλεῖ καὶ ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς Κοινωνίας, ἡ ὁποία διὰ τοῦ ἡμερησίου Τύπου μανθάνει τὰ λεγόμενα καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν εἰς πέντε ἢ δέκα ἐφημερίδας νὰ παραδίδωμεν τὰς ὑπολήψεις τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, ἵνα παριστάνωσι τὰ λεγόμενα ὅπως ἀρέσκει εἰς αὐτὰς καὶ οὐχὶ ὅπως πράγματι ἡ Βουλὴ ἠθέλησε νὰ ἐκφράσει γνώμην.

§151Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ δημοσίευσις τῶν Πρακτικῶν κατὰ τρόπον ὥστε νὰ ἱκανοποιῆται τὸ ἐνδιαφέρον τῶν παρακολουθούντων τὰ ἐν τῇ Βουλῇ τελούμενα, καθ’ ἣν στιγμὴν ὑφίσταται τὸ ἐν λόγῳ ἐνδιαφέρον, δηλαδὴ τὴν ἑπομένην ἡμέραν, εἶναι ἀπαραίτητος, ἵνα εἴπωμεν ὅτι διατελοῦμεν ἐν κανονικῇ λειτουργίᾳ τοῦ πολιτεύματος. Διότι τὰ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ λεγόμενα δὲν ἀποβλέπουσι μόνον εἰς τοὺς παρακαθημένους ἐνταῦθα, ἀλλ’ ἰδίως καὶ κυρίως ἀποβλέπουσιν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι, ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης εὑρισκόμενοι, καὶ δικαίωμα ἀλλὰ καὶ καθῆκον ὑπέρτατον ἔχουσι νὰ παρακολουθῶσι τὰ ἐν τῇ Βουλῇ τελούμενα καὶ λεγόμενα. Πολλάκις ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἀφ’ ἧς ἐγὼ παρακάθημαι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ πράγματος καὶ πάντες εὑρέθησαν ἐν συμφωνίᾳ περὶ τοῦ ὅτι ταῦτα οὕτω δέον νὰ γίνωσι. Πολλάκις ἐγένετο καὶ ἀπόπειρα ἵνα τὸ πρᾶγμα τοῦτο ἐπιτευχθῇ καὶ ἐλήφθησαν μέτρα, δυστυχῶς ὅμως οὐδὲν τῶν μέτρων τούτων ἐτελεσφόρησεν. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν ἔλειψεν ἡ ἀγαθὴ προαίρεσις παρ’ οὐδενί, οὔτε παρ’ ἐκείνοις οἱ ὁποῖοι ἐκαλοῦντο ἵνα τῶν ληφθέντων μέτρων τὴν ἐφαρμογὴν ἐπιτελέσωσιν οὔτε παρ’ ἐκείνοις οἱ ὁποῖοι ἐκαλοῦντο ἵνα εἰσφέρωσι διὰ τῆς διορθώσεως τῶν λεγομένων, ἀλλ’ ὑπῆρξαν δυσχέρειαι ἐκ τῶν πραγμάτων. Ἐπιμένω περὶ πράγματος τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως πάντες ἐπόθησαν καὶ ἡμεῖς σήμερον πάντες ποθοῦμεν, περὶ πράγματος τὸ ὁποῖον εἶναι ὕψιστον καθῆκον τῆς Βουλῆς, διότι δι’ αὐτοῦ ἡ Βουλὴ ἐμφανίζεται ἐνώπιον τῆς μεγάλης δημοσιότητος, ἡ ὁποία εἶναι κριτὴς τῶν ἐν τῇ Βουλῇ τελουμένων. Προκειμένου περὶ πράγματος τοιούτου, δέον ν’ ἀποβλέψωμεν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν δυσχέρειαν τῶν πραγμάτων, ἡ μεγαλυτέρα δὲ τῶν δυσχερειῶν, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἐκ τῶν πραγμάτων, εἶναι ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἔρχονται πρὸς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς τὰ διατυπούμενα ὑπὸ τῶν στενογράφων. Πάντες ἡμεῖς γνωρίζομεν ὅτι ἡ διόρθωσις αὐτῶν καὶ χρόνον ἀπαιτεῖ πολὺν καὶ κοπιωδεστάτην ἐργασίαν. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ διορθώσεως ἐννοιῶν, ἀλλὰ περὶ ἐπεξεργασίας κομιζομένων ἐγγράφων, ἐν τοῖς ὁποίοις ἔχει παραλειφθῆ σειρὰ λέξεων· ἵνα δὲ τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἀποκτήσωσιν ἐννοίας, γίνωσιν ἀποδοτικὰ ἐννοιῶν, πρέπει νὰ συμπληρωθῶσι τὰ κενά. Εἶναι ἔργον τοῦτο δυσχερέστατον, ὀφείλεται δὲ εἰς τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον λειτουργεῖ τὸ στενογραφικὸν Γραφεῖον. Μεθ’ ὅλην τὴν ἐπιμέλειαν ἡ ὁποία καταβάλλεται εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον, ἵνα εἷς στενογράφος καθήμενος ἐκεῖ ἐπὶ ὅσα λεπτὰ κάθηται ἀποδώσῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγομεν. Ἐν οὐδενὶ Κοινοβουλίῳ συμβαίνει τοῦτο. Μολονότι ἡ στενογραφία εἰς τὰς ἄλλας γλώσσας εἶναι πολὺ περισσότερον προωδευμένη καὶ ἀποδίδει διὰ σημείων πολὺ εὐκολώτερον γινομένων τὰ λεγόμενα, ἐπὶ πλέον δ’ ἔχει τόσον διαδοθῆ, ὥστε εἶναι εὐχερεστάτη ἡ εὕρεσις στενογράφων, ἐν τούτοις, παρ’ οὐδενὶ Κοινοβουλίῳ κάθηται εἷς καὶ μόνος στενογράφος ἐν τῇ θέσει ἐκείνῃ (δεικνύει τὸ παρὰ τὸ Προεδρεῖον γραφεῖον) ἐπὶ δέκα λεπτὰ τῆς ὥρας καὶ εἴκοσι πολλάκις διὰ ν’ ἀποδώσῃ τὰ ἐν τῇ Βουλῇ λεγόμενα. Πανταχοῦ εἶναι ἢ δύο ἢ τρεῖς, ὥστε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παραλείπει ὁ εἷς νὰ δύναται νὰ εὑρεθῇ ἐν τοῖς ὑπὸ τοῦ ἄλλου διατυπουμένοις. Ἐνῷ δὲ εἶναι 2–3 οἱ στενογράφοι, ἐργάζονται ἀπὸ δύο ἕως πέντε λεπτὰ καὶ κατ’ ἀνώτατον ὅρον μέχρι δέκα, πάντως μαζὶ δύο ἢ τρεῖς, καὶ ἀκολούθως μετὰ τὴν ἀποχώρησίν των ἐκ τῆς αἰθούσης οἱ δύο ἢ τρεῖς αὐτοὶ στενογράφοι μεταβαίνουσιν εἰς τὸ δωμάτιον τῆς ἐργασίας των, ἀναγινώσκουσι τὰ στενογραφήματά των καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρέλειψεν ὁ εἷς εὑρίσκεται ἐν ἐκείνῳ τὸ ὁποῖον ἔγραψεν ὁ ἄλλος· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει κακῶς διατυπώσει ὁ εἷς, ὁ ἄλλος τὸ ἔχει διατυπώσει καλῶς, καὶ τοιουτοτρόπως καταρτίζεται τὸ κείμενον τῆς ἀγορεύσεως, κείμενον ὁμιλίας, ὄχι σειρὰ λέξεων οὐδεμίαν ἀποδιδουσῶν ἔννοιαν. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη τοῦτο τὸ σύστημα νὰ τηρήσωμεν καὶ ἡμεῖς, ὅταν μάλιστα λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι συμβαίνει καὶ κάτι τι ἄλλο. Ἡ ἀκουστικὴ τῆς αἰθούσης εἶναι τοιαύτη, ὥστε οἱ στενογράφοι πολλάκις — ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον μάλιστα — δὲν ἀκούουσι, δὲν ἀκούουσι δὲ τὸν ῥήτορα, ὅταν στρέφηται πρὸς τὴν ἑτέραν πτέρυγα, τὸν ἴδιον τὸν ἐκ τοῦ βήματος ἀγορεύοντα· ὅταν δέ τις ἐκ τῶν κυρίων Ὑπουργῶν στρέφηται πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ὁμιλῇ ἐκ τῆς θέσεώς του, δὲν ἀκούει ὁ στενογράφος τί λέγει, πολὺ δ’ ὀλιγώτερον δὲν ἀκούει τὸν Βουλευτὴν ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ ἀπὸ τοῦ ἄκρου ἐκείνου ἢ τοῦ ἄλλου (δεικνύει τὰς ἄκρας τῆς αἰθούσης).

§152Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι παρὰ τὸν Κανονισμὸν νὰ ὁμιλῇ ἀπὸ τῆς θέσεώς του.

§153Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Δὲν ἠξεύρω.

§154Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν αὐτό.

§155Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ὅταν ὁ Ὑπουργὸς στρέφηται πρὸς τὴν Βουλήν, δὲν τὸν ἀκούουσιν οἱ στενογράφοι· ὅταν ὁ Βουλευτὴς ὁμιλῇ ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου ἢ τοῦ ἄλλου, δὲν τὸν ἀκούουσιν, ἤ, ὅταν γίνηται ὁ ἐλάχιστος θόρυβος ἐν τῇ Βουλῇ, δὲν ἀκούουσιν. Ἐννοεῖται ὅτι τότε γράφουσι κατὰ συμπερασμὸν. Βλέπετε ὅτι πολλαὶ εἶναι αἱ περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ἀκούουσιν οἱ στενογράφοι. Εἶναι ἀνάγκη τοὐλάχιστον δύο στενογράφοι νὰ παρακολουθῶσι τὰς ἀγορεύσεις, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς καταστάσεως τῆς ὑπαρχούσης, ἀπὸ δύο σημείων, ὁ εἷς ἐκ τοῦ ἑνὸς καὶ ὁ ἕτερος ἐκ τοῦ ἑτέρου γραφείου (δεικνύει τὰ ἑκατέρωθεν τοῦ Προεδρείου γραφεῖα), ὥστε, ὅπου καὶ ἂν στρέφηται ὁ ὁμιλῶν, νὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀκούῃ ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν, ἢ νὰ λάβωσιν ἄλλην θέσιν, κάτω τοῦ βήματος· καὶ τοῦτο ἀπόκειται εἰς ὑμᾶς τὸν Πρόεδρον νὰ τὸ μελετήσητε ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῶν στενογράφων καὶ τοῦ διευθύνοντος τὸ στενογραφικὸν Γραφεῖον. Ὁπωσδήποτε νὰ εὑρεθῇ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου πρὸ παντὸς ν’ ἀκούωσιν οἱ στενογράφοι. Δεύτερον νὰ εὑρεθῇ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἀντὶ ἑνὸς νὰ παρακολουθῶσι τὰς ἀγορεύσεις δύο στενογράφοι. Ὅτε δὲ τοῦτο ἤθελε συμβῆ, οἱ στενογράφοι ἀποσυρόμενοι ἀμέσως καὶ ἑτοιμάζοντες τὰς ἀγορεύσεις νὰ παρουσιάζωσιν ἀγορεύσεις ἐχούσας ἐννοίας καὶ ἀπαιτούσας μικράν τινα διόρθωσιν. Ἐὰν δὲ γίνωσιν αὐτά, δύναται νὰ γίνῃ ἡ διεκπεραίωσις ἄνευ διορθώσεως, διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγομεν ἐν τῷ ὑπάρχοντι Κανονισμῷ, ὅτι, ἂν ὁ ἀγορεύσας δὲν ἐπιστρέψῃ τὴν πρὸς θεώρησιν δοθεῖσαν εἰς αὐτὸν ἀγόρευσιν, θὰ γίνῃ ἡ τύπωσις ἐκ τοῦ ἑτέρου ἀντιγράφου ἄνευ διορθώσεως, δύναται νὰ εἶναι μία ποινὴ δι’ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος παραλείπει τὴν θεώρησιν, ἀλλὰ βεβαίως τὸν σκοπὸν ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖ νὰ δημοσιευθῇ ἡ ἀγόρευσις, ὁ ὁποῖος σκοπὸς εἶναι ὁ τοῦ ἀλαθήτου τῆς ἀγορεύσεως, δὲν τὸν ἐκπληροῖ· διότι ἐπαναλαμβάνω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔλεγον ἄλλοτε, ὅτι ὁμιλοῦμεν οὐχὶ διὰ νὰ δημοσιευθῶσι τὰ λεγόμενα, διὰ νὰ λάβωσι γνῶσιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καταγίνονται εἰς τὴν μελέτην τῆς ἱστορίας τοῦ Κοινοβουλίου, ἀλλὰ — καὶ τοῦτο εἶναι τὸ οὐσιῶδες — νὰ δημοσιευθῶσι κατὰ τὸ χρονικὸν ἐκεῖνο διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐνδιαφέρον ἐκ τῶν πραγμάτων παρὰ τῇ κοινῇ γνώμῃ, τὸ δὲ ἐνδιαφέρον ὑπάρχει τὴν ἑπομένην ἡμέραν, καὶ τὴν ἑπομένην ἡμέραν πρέπει νὰ δημοσιεύωνται τὰ Πρακτικά, ὡς τοῦτο γίνεται ἐν πάσαις ταῖς Βουλαῖς. Τοῦτο δὲ τὸ ἐπιτυγχάνουσιν οὐχὶ μόνον αἱ Βουλαὶ ἐν ἄλλοις Κοινοβουλίοις, ἀλλ’ αἱ ἐφημερίδες, διότι αἱ μεγάλαι ἐφημερίδες ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διανέμουσι τὰ ἐστενογραφημένα Πρακτικὰ τῆς Βουλῆς τὴν ἑπομένην ἡμέραν. Ἐν Ἀγγλίᾳ τὰ δημοσιεύουσι τὴν ἑπομένην ἡμέραν ἐν ταῖς ἐφημερίσι, καὶ ἰδίως ἐν τῇ γνωστῇ ἐφημερίδι, ἡ ὁποία καὶ ἀποτελεῖ τὸν τόμον τῶν, ὡς λέγουσιν, ἐπισήμων ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν τοῦ Ἀγγλικοῦ Κοινοβουλίου. Ἡ ἐργασία λοιπὸν αὐτὴ εἶναι τεχνικὸν ζήτημα· παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς νὰ συνεννοηθῆτε μετὰ τῶν ἁρμοδίων τῶν διευθυνόντων τὸ Γραφεῖον περὶ τοῦ πῶς πρέπει νὰ διορθωθῇ τὸ στενογραφικὸν Γραφεῖον, ὥστε νὰ ἐπιτευχθῇ, ἵνα τὰ στενογραφήματα αὐτὰ ἐν μεταφράσει ἔρχωνται μὲ περιεχόμενον ὅσον ἔνεστι πληρέστερον καὶ προσομοιάζον πρὸς τὴν ἀγόρευσιν, πάντως ὅμως ἀποτελοῦν σειρὰν ἐννοιῶν· διότι, ὅπως τοῦτο ἔχει σήμερον, εἶναι δύσκολον οἱ στενογράφοι νὰ παρακολουθῶσι τοὺς ῥήτορας, ἰδίως ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦσιν ὁπωσδήποτε ταχέως. Νομίζω δ’ ὅτι ἡ βελτίωσις τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου ἀντίκειται εἰς τὴν ἄρσιν τῆς αὐτοτελείας αὐτοῦ διὰ τῶν ὑποβαλλομένων προτάσεων καθ’ ἃς τὸ στενογραφικὸν Γραφεῖον τελεῖ ὑπὸ τὴν ἐξάρτησιν τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Γραφείων τῆς Βουλῆς.

§156Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Δὲν θὰ τὸ θέσωμεν.

§157Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Νομίζω. Ἐὰν εἶναι, πρέπει νὰ διορθωθῇ. Διότι, ἂν θέλωμεν τὸ Γραφεῖον τῶν στενογράφων ν’ ἀνταποκριθῇ ἀρκούντως εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πάντες ἐπιδιώκομεν, πρέπει ν’ ἀποδώσωμεν καὶ ἀνεξαρτησίαν καὶ αὐτοτέλειαν εἰς αὐτό. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω.

§158Σ. ΣΙΜΟΣ. Πρέπει νὰ ληφθῇ φροντὶς ὥστε ν’ ἀποστέλλωνται πισταὶ περιλήψεις εὐρεῖαι ὁπωσδήποτε καθ’ ἑκάστην συνεδρίασιν εἰς τὰς ἐφημερίδας.

§159Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἄλλοτέ ποτε ἐγένετο ἀπόφασις τῆς Βουλῆς — ὑποθέτω, ἐπὶ τῆς προεδρίας τοῦ ἐκ Ζακύνθου Βουλευτοῦ —, νὰ γίνηται περίληψις τῶν Πρακτικῶν.

§160Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐδημοσιεύετο καὶ ἐκοινοποιεῖτο, ἀργὰ ὅμως.

§161Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ὄχι νὰ δημοσιεύηται. Νομίζω ὅτι ἡ ἀπόφασις περὶ ἐκδόσεως Δελτίου τῶν συζητήσεων ὑπῆρξε πλημμελής. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο ἀναγκαῖον καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν καὶ νὰ γίνῃ, θὰ ἦτο ἄν, ἀντὶ νὰ δημοσιεύηται ἰδιαίτερον δημοσίευμα περιέχον περίληψιν τῶν Πρακτικῶν τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, κατηρτίζετο τὸ ἰδιαίτερον αὐτὸ δημοσίευμα, ἐδίδετο δὲ εἰς τὰς ἐφημερίδας.

§162Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Διαρκούσης τῆς συνεδριάσεως.

§163Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Βεβαίως. Διαρκούσης τῆς συνεδριάσεως. (Διάλογοι).

§164Σ. ΣΙΜΟΣ. Συμβαίνει τὸ ἑξῆς, Κύριοι. Τὸ παράπονον τὸ ὁποῖον διατυποῖ ἡ Βουλὴ ὡς πρὸς τὴν ἀκουστικὴν εἶναι ἔτι μεγαλύτερον προκειμένου περὶ τοῦ μέρους ἔνθα κάθηνται οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐφημερίδων ἐνταῦθα. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι τὰ πλεῖστα τῶν σφαλμάτων προέρχονται ἀπὸ τὴν δυσκολίαν τὴν ὁποίαν εὑρίσκουσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖ (δεικνύει τὸ δημοσιογραφικὸν Γραφεῖον). Ὁ τύπος θὰ ἦτο εὐγνώμων, ἂν ἦτο δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἐξεύρῃ τρόπον, ὥστε τὰ Πρακτικὰ ἔχοντα περίληψιν ὁπωσδήποτε εὐρυτέραν νὰ δίδωνται εἰς τὰς ἐφημερίδας ἀφ’ ἑσπέρας καὶ νὰ δημοσιεύωνται ὅπως δημοσιεύονται καὶ τὰ τηλεγραφήματα τοῦ πρακτορείου, καὶ τοῦτο ἴσως θὰ ἐβελτίου τὴν ἀκρίβειαν τῶν γραφομένων διὰ τὰς ἐφημερίδας Πρακτικῶν, διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπε συνάδελφός τις ἐδῶ περὶ τῆς καλῆς ἢ κακῆς πίστεως τῆς ἐφημερίδος, αὐτὸ θ’ ἀφορᾷ τότε τὴν καλὴν πίστιν τῆς ἐφημερίδος. Ἀλλὰ διὰ τὰς ἐφημερίδας αἱ ὁποῖαι θὰ λαμβάνωσιν ἀκριβῆ περίληψιν τῶν Πρακτικῶν τῆς Βουλῆς θὰ ὑπάρχῃ συνεννόησις τῶν στενογράφων μετὰ τοῦ Γραφείου τῶν Πρακτικῶν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἔχομεν ἀνεπάρκειαν στενογράφων καὶ μείζονα ἀνεπάρκειαν τῶν Πρακτικῶν τοῦτο εἶναι ἀδύνατον. Διότι, ἂν πρόκειται περὶ τῶν ἐστενογραφημένων ἀγορεύσεων αἱ ὁποῖαι θὰ δοθῶσι μετὰ μίαν ἢ δύο ἡμέρας εἴτε ἔχουσι δημοσιότητα εἴτε δὲν ἔχουσι τοιαύτην οὐδένα λόγον ἔχουσιν.

§165Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Ἤθελον εἴπει τὰ ἑξῆς. Βεβαιῶ ὅτι ἡ ἐπιθυμία μου εἶναι νὰ ὀργανώσω τὸ στενογραφικὸν Γραφεῖον καὶ τοῦτο ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν τροπολογιῶν τὰς ὁποίας ὑπέβαλον, καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρατηρήσω ὅτι, ἐὰν εἰσάγηται αὔξησις δαπάνης, αὕτη εἰσάγεται εἰς τὸ στενογραφικὸν Γραφεῖον.

§166Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐλαττοῦτε κατὰ δύο καὶ προσθέτετε τρεῖς ἀμίσθους, τοὺς ὁποίους οὐδαμοῦ θὰ εὕρητε.

§167Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Εἶναι λάθος. Τυγχάνει ἀναμφισβήτητον ὅτι τὰ τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου οὐδέποτε ἐλειτούργησαν ὅπως ἔπρεπε, διότι ὑπάρχει μεγάλη ἔλλειψις στενογράφων, ὡς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συνάδελφος, καταντᾷ δὲ ἕκαστος στενογράφος νὰ ἐργάζηται ἐπὶ 20 λεπτὰ τῆς ὥρας, ἐνῷ ἐν ἄλλοις Κοινοβουλίοις δὲν διαθέτουσιν οἱ στενογράφοι περισσότερον τῶν 7 λεπτῶν. Ἐπίσης θὰ εἶναι ἐπιβεβλημένον δύο στενογράφοι νὰ παρακολουθῶσι τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς καὶ μάλιστα, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συνάδελφος, ὁ εἷς ἀπὸ τοῦ ἑνὸς μέρους καὶ ὁ ἕτερος ἀπὸ τοῦ ἄλλου, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνωνται ἀκριβῶς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγονται, ἀλλ’ ἡ αἰτία πάντων τούτων εἶναι ἡ ἔλλειψις τῶν στενογράφων, δυστυχῶς δὲ δὲν ἱδρύθη μία Σχολὴ στενογραφική, ἐν τῇ ὁποίᾳ νὰ διδάσκωνται τὴν στενογραφίαν. Κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη εἴχομεν μεγάλην ἔλλειψιν· σήμερον ἦτο στενογράφος ἰατρός, ὁ ὁποῖος ἐπέτυχεν ἐν διαγωνισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἕτερος πρόκειται νὰ ὑπηρετήσῃ ἐν τῷ στρατῷ, θὰ φθάσωμεν δὲ εἰς τὸ σημεῖον νὰ μὴ ἔχωμεν στενογράφους, χωρὶς νὰ δυνάμεθα νὰ σταματήσωμεν τὸ πρᾶγμα. Ἀναγνωρίζω τὴν ἀνάγκην ἐνισχύσεως καὶ ἀναδιοργανώσεως τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰς συστάσεις τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου, τὰς ὁποίας μοὶ εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος διὰ νὰ τὰς ἐξετάσω καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συστάσεων αὐτῶν ὑπέβαλον ὡρισμένας τροπολογίας. Ἐνισχύομεν τὸ Γραφεῖον κατὰ δύο καὶ σημειώσατε ὅτι, καὶ ἂν ἐνισχύσωμεν κατὰ τρεῖς, δὲν ἔχομεν ὑλικὸν νὰ τὸ χρησιμοποιήσωμεν, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ διὰ δύο δοκίμων στενογράφων ὅπως ἐξ αὐτῶν γίνωνται στενογράφοι καὶ καταλαμβάνωσι τὰς θέσεις. Ἐὰν οἱ κ. συνάδελφοι γνωρίζωσιν ἄλλα τινα πρακτικὰ μέσα, νὰ εἶναι βέβαιοι ὅτι καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀποδεχθῶσιν αὐτά, διότι πρέπει νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ σκοπούμενον ἀποτέλεσμα. Ὑπεδείχθη ὡς μέσον ἀναδιοργανώσεως τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου ἡ πλήρης αὐτοῦ ἀνεξαρτησία ἀπὸ τοῦ Κεντρικοῦ λεγομένου Γραφείου. Δὲν πρόκειται περὶ τροπολογίας τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἐγώ, ὅτι τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς προΐσταται πάντων τῶν Γραφείων, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐπαναλήψεως διατάξεως ἰσχυούσης. Τὸ ζήτημα εἶναι πρέπει νὰ καταργηθῇ ἢ νὰ μὴ καταργηθῇ ἡ τοιαύτη διάταξις. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι προϋπόθεσις μιᾶς τοιαύτης αὐτοτελείας καὶ ἀνεξαρτησίας, προϋπόθεσις ἀναγκαία, θὰ ἦτο αὕτη, ὅτι δὲν ὑφίσταται συνάφεια μεταξὺ τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου καὶ τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς, ὡς ἀναμφισβητήτως δὲν ὑφίσταται συνάφεια μεταξὺ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου· ἀλλὰ συνάφεια ὑφίσταται μεγάλη, καὶ ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται τοιαύτη θὰ ἦτο τολμηρὸν ν’ ἀφήσωμεν τὸ Γραφεῖον πάσης συναφείας. Ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ ἄρθρου τοῦ τροπολογουμένου θ’ ἀποτελέσῃ ἁπλῆν σκιάν, ἐφ’ ὅσον τὸ Γραφεῖον θὰ διευθυνθῇ παρ’ ἀνδρὸς πολλῆς περιωπῆς, ἀληθῶς ἱκανοῦ, ἀληθῶς ἐντίμου, ἀληθῶς πολυτίμου.

§168ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τοῦ κ. Μίνδλερ.

§169Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Ἀλλ’ ὅταν νομοθετῶμεν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ νὰ τηρῶμεν τὰς γενικὰς αὐτὰς ἀρχάς, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἀσφαλέστερον ἤθελε λειτουργήσει ἡ ὑπηρεσία, νὰ μὴ λαμβάνωμεν δὲ τὰ πρόσωπα ὑπ’ ὄψιν, διότι τὰ πρόσωπα παρέρχονται, ἐνῷ αἱ διατάξεις δὲν παρέρχονται.

§170ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ αὐταὶ μεταβάλλονται.

§171Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω βεβαίως πολλὰ νὰ προσθέσω, διότι τὸ ζήτημα τῆς ἀνάγκης τῆς ἐγκαίρου καὶ ἐπικαίρου δημοσιεύσεως τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν θέλει κανονισθῆ κατὰ τοιοῦτον τρόπον καὶ ἐγένετο παραδεκτὴ ἡ ἀνάγκη παρὰ πάντων, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ περίπτωσις μακρολογίας ἢ κἂν καὶ ἐπαναλήψεως. Νομίζω ὅμως ὅτι ὁ μόνος τρόπος θεραπείας τοῦ ἀτόπου εἶναι ἡ ἐνίσχυσις τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου. Οἱονδήποτε μέτρον καὶ ἂν θελήσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν, ὅπως ἐπιτύχωμεν τὴν ἔγκαιρον δημοσίευσιν τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν τῆς Βουλῆς, οἱονδήποτε μέτρον σχετιζόμενον πρὸς τὴν ἐκτύπωσιν τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν, δέον πάντως νὰ προηγηθῇ τὸ μέτρον τὸ ὀργανοῦν τὸ στενογραφικὸν Γραφεῖον. Ἀλλ’ οἱανδήποτε δαπάνην καὶ ἂν καταβάλητε πρὸς ἵδρυσιν εἰδικοῦ Τυπογραφείου τῆς Βουλῆς εἴτε πρὸς ἵδρυσιν εἰδικοῦ Δελτίου περιλαμβάνοντος περιλήψεις τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν, πάντως ἡ δαπάνη θὰ ῥιφθῇ ἐπὶ ματαίῳ ἐφ’ ὅσον τὸ στενογραφικὸν Γραφεῖον δὲν ἤθελεν ὀργανωθῇ καὶ ἐνισχυθῇ. Ἐνίσχυσις τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου ἀπαιτεῖται ἐν πρώτοις κατ’ ἀριθμόν, ἀλλ’ ἡ ἐνίσχυσις τὴν ὁποίαν εἰσηγοῦνται ἤδη εἶναι ἀνεπαρκής.

§172Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Ἔχει γίνει λάθος ἐν ταῖς τροπολογίαις καὶ φαίνεται ὅτι καταργοῦνται δύο στενογράφοι δʹ τάξεως. Τὸ πραγματικὸν εἶναι ὅτι οἱ στενογράφοι θὰ εἶναι ἓξ αʹ τάξεως, δύο βʹ, δύο γʹ καὶ δύο δʹ καὶ τρεῖς δόκιμοι. Ἤθελον τοὺς τετάρτης τάξεως νὰ τοὺς κάμω τρίτης, ἀλλὰ δὲν τοὺς ἔκαμον διὰ τὸ ζήτημα τῆς δαπάνης καὶ διότι δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ γίνωσιν ἀμέσως τρίτης.

§173Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἄν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν ἐστενογραφημένα Πρακτικὰ καὶ ἀποτύπωσιν ἀκριβῆ τῶν λόγων τῶν Βουλευτῶν, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος εἶπε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἀπεδέχθη, εἶναι ἀνάγκη τῆς συγχρόνου ὑπηρεσίας δύο τοὐλάχιστον στενογράφων. Ἐπίσης ἐν πάσαις ταῖς Βουλαῖς ἡ ὑπηρεσία ἡ στενογραφικὴ ἐν τῇ αἰθούσῃ ποικίλλει ἀπὸ δύο λεπτῶν μέχρις ἑπτὰ λεπτῶν τῆς ὥρας· ἡ ἀνωτάτη ὑπηρεσία εἶναι ἡ ἑπτάλεπτος, ἡ δὲ κατωτάτη εἶναι δίλεπτος. Μεταξὺ 2, 3 καὶ 5 λεπτῶν ποικίλλει ἡ ἐργασία ἐν ταῖς πλείσταις τῶν Βουλῶν. Ἄς ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, Κύριοι, ὅτι δὲν ἔχομεν μόνον Κοινοβούλιον τὸ ὁποῖον στερεῖται τελείως ἀκουστικῆς, ἀλλ’ ὅτι ἡ Ἑλλὰς εὐμοιρεῖ καὶ Βουλευτῶν οἵτινες λόγῳ τῆς ἰδιοσυγκρασίας τῆς ἐθνικῆς, τῆς μεσημβρινῆς, εἶναι καὶ νευρικώτεροι καὶ ταχυλογώτεροι τῶν ἄλλων· ἂν δὲ μία ὑπηρεσία στενογραφικὴ ἑπτάλεπτος ἐν Βουλῇ Βουλγαρικῇ ἢ Ῥουμανικῇ ἢ Γερμανικῇ εἶναι τυραννική, ὑπηρεσία δεκάλεπτος ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Βουλῇ εἶναι κάτι τι ἐξόχως καταθλιπτικόν. Καὶ τὸ καταθλιπτικὸν αὐτὸ δὲν εἶναι μόνον διὰ τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν τῇ Βουλῇ στενογράφους, ἀλλ’ ἡ κατάθλιψις ἔρχεται κατόπιν ὡς ποινὴ εἰς τοὺς ἀγορεύοντας, διότι ὁ ἀγορεύων, ὡς ἔχει τὸ καθεστὼς τῆς μετοχετεύσεως εἰς τὴν δημοσίαν γνώμην τῶν λεγομένων, ὑφίσταται δύο ποινάς. Πρώτη ποινὴ εἶναι ἡ διόρθωσις τῶν λόγων, ποινὴ ὄχι μόνον ἐκείνων οἵτινες θὰ ὑποστῶσι τὸ ἀτύχημα νὰ διαφύγῃ τὸ ἕρκος τῶν ὀδόντων των λάθος τι ἢ σπανίως καὶ ἀνοησία, ἀλλὰ καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσι καὶ τὴν μεγαλυτέραν τῶν ἐπιτυχιῶν, διότι ἀκριβῶς κατὰ τὴν ὥραν τῆς ἐπιτυχίας καὶ τῆς ὁρμῆς τῆς γλώσσης ὁ στενογράφος παύει νὰ εἶναι ὁ πιστὸς συνεργάτης τοῦ ἀγορεύοντος καὶ καθίσταται ἐχθρὸς ἀδυσώπητος αὐτοῦ, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ παρακολουθήσῃ αὐτὸν ἀκριβῶς. Ὑπάρχει δὲ ὁ κίνδυνος δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐν ὁρμῇ ἐπιθέσεως ἢ ἀμύνης ἐκφέρουσι λόγους οἱ ὁποῖοι προυξένησαν ἐντύπωσιν καλήν, ἀλλὰ τοὺς ὁποίους δὲν δύνανται νὰ ἐνθυμηθῶσιν ἀκριβῶς καὶ ὅταν παραδίδηται αὐτοῖς ἡ ἀγόρευσις τὴν ἐπαύριον, πολὺ δὲ περισσότερον ὅταν παραδίδηται μετὰ τέσσαρας ἢ πέντε ἡμέρας. Καὶ εἶναι τοῦτο μία ποινὴ τοῦ ἀγορεύοντος, ν’ ἀσχολῆται εἰς τὸ νὰ πλάσῃ φράσεις, τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνθυμηθῇ ὡς τὰς εἶπεν. Ἑτέρα ποινὴ εἶναι ὅτι, ὡς ἔχουσι τὰ τοῦ δημοσιογραφικοῦ Γραφείου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον νὰ παρακολουθήσῃ, ἀλλὰ καὶ ὡς ἔχουσι τὰ τῆς ἀντιλήψεως τῆς δημοσίας γνώμης, δὲν μετοχετεύονται τὴν ἐπαύριον πιστῶς οὔτε αἱ ἀγορεύσεις οὔτε ἡ ἔννοια τῶν ἐπιχειρημάτων τοῦ ἀγορεύοντος. Κύριοι, μὴ διστάζωμεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι αἱ ἀντιλήψεις τοῦ Κοινοῦ ἀπὸ μακρᾶς σειρᾶς ἐτῶν ἔχουσι διαστραφῆ. Ἄλλοτε τὸ Κοινὸν ἐνησμενίζετο ν’ ἀναγινώσκῃ ἄρθρα μακρά. Ὅσον μακρότερα ἦσαν, τόσον εὐκολώτερα καὶ ἀσμενέστερα τὰ ἀνεγίνωσκε. Καὶ ἀνεγίνωσκε τὰ Πρακτικὰ τῆς Βουλῆς προσπαθοῦν ν’ ἀνεύρῃ ἐπιχειρήματα καὶ συζητήσεις· σήμερον τὸ Κοινὸν ἀρέσκεται ν’ ἀναγινώσκῃ ἀναγνώσματα. Περιορίζεται εἰς ἀνάγνωσιν μικρῶν ἄρθρων. Ἄρθρον ὑπερβαῖνον τὴν στήλην ἢ τὰ ¾ τῆς στήλης εἶναι βαρὺ διὰ τὸν στόμαχον τοῦ Κοινοῦ, καὶ τὸ Κοινὸν παρακολουθεῖ εὐχερέστερον ἐν τῇ ἀποτυπώσει τῶν ἐφημερίδων τὰ ἐπεισόδια, τὰς διακοπὰς καὶ ὄχι τὰ ἐπιχειρήματα. Αὐτὸ εἶναι διεστραμμένη αἰσθητική.

§174Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἔχομεν καὶ πολυλογίαν καὶ βαρύνεται.

§175Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι ἠναγκασμένη ἡ δημοσιογραφία ν’ ἀνταποκρίνηται εἰς τὴν ἀπαίτησιν ταύτην, διότι ἡ δημοσιογραφία μετέχει τῆς βιομηχανικῆς ἐπιχειρήσεως καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ παρέχῃ ἐκεῖνο τὸ ἐμπόρευμα τὸ ὁποῖον εὐκόλως ἀγοράζεται ὑπὸ τῶν ἀναγνωστῶν. Καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε ἐν ταῖς ἐφημερίσιν «ὁ κύριος δεῖνα διέκοψε», καὶ καταχωρίζεται ὁλόκληρος ἡ διακοπὴ ἤ, ἂν γίνεται ἐπεισόδιον, ἀναγράφεται λεπτομερῶς τὸ ἐπεισόδιον καὶ μὲ περιγραφάς, ἀλλ’ ἐπιστημονικὰ ἐπιχειρήματα, πολιτικὰ ἐπιχειρήματα παραλείπονται. Τοιουτοτρόπως δέ, ἀντὶ τὸ Κοινὸν τὴν ἐπαύριον νὰ φωτισθῇ περὶ τῶν ἐπιχειρημάτων τῶν συζητούντων καὶ νὰ σχηματίσῃ γνώμην ἀκριβῆ περὶ τῆς πάλης τῆς ἐπιστημονικῆς ἢ τῆς νοητικῆς, ἡ ὁποία γίνεται ἐν τῇ Βουλῇ, ἀντιλαμβάνεται μόνον τὴν πάλην τὴν νευρικήν, ἡ ὁποία συμβαίνει, καὶ διὰ τοῦτο διατρέχει τὸν κίνδυνον τὸ Κοινοβούλιον νὰ θεωρηθῇ ὅτι δὲν ἐργάζεται σοβαρῶς καὶ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι ὁσάκις ἔχομεν ἡμέρας ἐλέγχου, κατὰ τὰς ὁποίας πιθανολογοῦνται τὰ ἐπεισόδια, βλέπομεν τὰ θεωρεῖα πλήρη καὶ ὁσάκις πρόκειται περὶ σοβαρᾶς ἐπιστημονικῆς ἐργασίας τὰ θεωρεῖα εἶναι κενά. Αὐτὴ εἶναι ἡ αἰσθητικὴ τὴν ὁποίαν παρηγάγομεν εἰς τὸ Κοινὸν διὰ τῆς ἐγκαταλείψεως παντὸς μέτρου· τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ λάβῃ ἡ Βουλὴ ὅπως μεταδίδῃ τὴν ἐπαύριον τὰς συζητήσεις αὑτῆς πιστῶς. Διὰ ν’ ἀποφύγωμεν τὴν κατάστασιν ταύτην, ἐφ’ ὅσον ἐγὼ τοὐλάχιστον εἶμαι πεπεισμένος ὅτι εἶναι πρακτικῶς ἀδύνατον νὰ ἐκδώσῃ ἡ Βουλὴ Δελτία περιλήψεως τῶν ἀγορεύσεων καὶ ἐφ’ ὅσον διά τινα ἀκόμη χρόνον, ἐλλείψει ἐπαρκοῦς ἀριθμοῦ στενογράφων, ὅπως διπλασιασθῇ τὸ στενογραφικὸν Γραφεῖον, δὲν θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ δημοσίευσις τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν τὴν ἑπομένην, ἀλλὰ καὶ διά τινα ἄλλον λόγον ἀκόμη, ὅτι ἡ ἀγορὰ παρὰ τοῦ Κοινοῦ τοῦ Δελτίου τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν δὲν θὰ εἶναι δυνατή...

§176Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπε κανεὶς περὶ ἀγορᾶς.

§177Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. .. ἀναμφισβητήτως πρέπει ν’ ἀκολουθήσωμεν δύο ὁδούς· ἡ μία ὁδὸς πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἐξασφάλισις ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου τῆς ἐκδόσεως τοῦ Δελτίου τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν τῆς Βουλῆς, διότι τοῦτο θὰ ἦτο τὸ μέσον διὰ τοῦ ὁποίου οἱ θέλοντες νὰ παρακολουθήσωσι σοβαρῶς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς θὰ ἠδύναντο νὰ λάβωσι γνῶσιν. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβωμεν μέτρα, ὅπως ἐπιτύχωμεν τὴν κατὰ τὴν ἐπαύριον δημοσίευσιν πιστῆς καὶ ἀκριβοῦς περιλήψεως. Τοῦτο εἶναι ἀνεξάρτητον ἀπὸ τοῦ ἄλλου, ἀλλὰ καὶ τὰ δύο μέτρα θὰ ἐξυπηρετήσωσι τὸν αὐτὸν σκοπόν. Διὰ νὰ γίνῃ τοῦτο, εἶναι ἀνάγκη νέας ὑπηρεσίας ἐν τῇ Βουλῇ, ὑπηρεσίας ἡ ὁποία θὰ λειτουργῇ ὑπὸ τὴν εὐθύνην τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου ὡς τοῦ μόνου ἁρμοδίου ἵνα τὴν περίληψιν ταύτην καταρτίσῃ. Ἐγὼ θὰ ἔφθανον καὶ μέχρις ἄλλου ἀκόμη, μέχρις ἐπιχορηγήσεως ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Τύπον διὰ τὴν ἀπασχόλησιν τῶν στηλῶν ἐν ταῖς ὁποίαις θὰ ἦσαν κατακεχωρισμένα τὰ Πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει ὀρθὸν θὰ ἦτο ἵνα αἱ ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι ἀνταποκρινόμεναι πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ Κοινοῦ δημοσιεύουσι Πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, λαμβάνωσι ταῦτα ἐκ τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς. Διὰ νὰ γίνῃ τοῦτο, ἔχομεν ἀνάγκην ἐν πρώτοις αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν στενογράφων. Ἡ προσθήκη τὴν ὁποίαν εἰσηγήθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶναι προσθήκη ἀνεπαρκής. Συνομολογῶ ὅτι δέον σήμερον νὰ προσθέσωμεν δέκα στενογράφους, τοὺς ὁποίους βεβαίως δὲν ἔχομεν, ἀλλὰ πρέπει νὰ προστεθῶσιν αἱ ἀναγκαῖαι θέσεις αἱ ὁποῖαι νὰ πληρωθῶσι βραδύτερον, ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ σύγχρονος ὑπηρεσία δύο στενογράφων.

§178Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Καὶ αὐτοὺς ποῦ αὐξάνομεν δὲν τοὺς ἔχομεν.

§179Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἂν ὁρισθῇ τοῦτο ἀπὸ τοῦδε, ἂν καθορισθῇ ὡρισμένος ἀριθμός, θὰ ἔχωμεν τὸ προσωπικὸν ἐν ὡρισμένῳ διαστήματι πέντε, ἕξ, ὀκτὼ στενογράφων. Ἐφ’ ὅσον δὲν καθορίζεται ἀπὸ τοῦδε ἀριθμὸς ἐπαρκὴς διὰ τὸ στενογραφικὸν Γραφεῖον δὲν θὰ ἔχωμεν ὑποψηφίους, διότι ἡ στενογραφία ἐν τῇ Χώρᾳ ἡμῶν δὲν εἶναι ἐπάγγελμα τὸ ὁποῖον ἀσκεῖται ἐλευθέρως καὶ ἐπιτυχῶς ἐν τῷ ἔξω κόσμῳ, ὥστε νὰ σπεύσῃ πᾶς τις νὰ ἐκμάθῃ τὴν στενογραφίαν, ἵνα ζήσῃ ὡς στενογράφος ἐπαγγελλόμενος τοῦτο ὡς ἔργον. Εἶναι ὀρθὸν λοιπὸν νὰ κανονίσωμεν τὸν ἀπαραίτητον ἀριθμὸν διὰ τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου, οὕτω δ’ ἐν μικρῷ διαστήματι θὰ ἔχωμεν στενογράφους. Δεύτερον εἶναι ἀνάγκη καὶ ποιοτικῆς τινος βελτιώσεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν στενογράφων. Μέγα μειονέκτημα τῶν στενογράφων εἶναι τὸ ἀκατάρτιστον αὐτῶν ὑπὸ ἔποψιν στοιχείων πολιτικῶν. Μὴ ἀποβλέπετε εἰς τοὺς στενογράφους οἱ ὁποῖοι ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν ὑπηρετοῦντες ἐξησκήθησαν πλέον. Οἱ δόκιμοι στενογράφοι, οἱ ὁποῖοι προσέρχονται εἰς τὴν Βουλὴν φέροντες ὡς ἐφόδια μόνον ἀπολυτήριον τοῦ Γυμνασίου, στενογραφοῦσι μηχανικῶς, στενογραφοῦσι λέξεις ἄνευ ἐννοιῶν, διότι οὗτοι στεροῦνται τῶν γνώσεων τῶν ἀπαιτουμένων ἵνα ἀντιληφθῶσι πάσας ἐκείνας τὰς ἐννοίας αἱ ὁποῖαι στηρίζονται ἐπὶ τῶν λέξεων. Πῶς εἶναι δυνατὸν νέοι μὲ ἀπολυτήριον Γυμνασίου ν’ ἀντιληφθῶσι τῶν οἰκονομικῶν, τῶν στρατιωτικῶν, τῶν δικαστικῶν καὶ συνταγματικῶν συζητήσεων κτλ.; Προσερχόμενοι λοιπὸν τελείως ἀπαράσκευοι ἐργάζονται ὡς μηχαναὶ γράφουσαι, ἀποτέλεσμα δὲ τούτου εἶναι, ὡς εἶπον, ὅτι παρατάσσουσι λέξεις ἐξ ὧν εἶναι δυσχερὴς ἡ συναρμολόγησις ἐννοιῶν. Διὰ τοῦτο ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ σκεφθῶμεν, διότι προχείρως καὶ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ὑποδείξω τὸν λυσιτελέστερον τρόπον, ἵνα παρασκευάσωμεν δοκίμους στενογράφους ἀρτίους ἀπὸ ἀπόψεως τοιούτων γνώσεων. Βεβαίως δὲ ὀρθὸν μέσον θὰ εἶναι ν’ ἀπαιτῶμεν τοιαῦτα ἐφόδια οὐχὶ κατὰ τὸν πρὸς εἰσαγωγὴν διαγωνισμόν, ἀλλὰ ταῦτα νὰ προσδίδωνται εἰς αὐτοὺς μετὰ ταῦτα. Βλέπω ὅτι ὁ ν. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐν τῇ τροπολογίᾳ τὴν ὁποίαν εἰσηγεῖται ζητεῖ παρὰ τῶν στενογράφων νὰ ὑποστῶσι διαγωνισμὸν οὐχὶ στενογραφίας, ἀλλὰ γνώσεων· τοῦτο θεωρῶ ἔλλειψιν.

§180Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Τοῦτο ἀπαιτεῖται παρὰ τῶν δοκίμων.

§181Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι ὀρθότερον εἶναι ν’ ἀξιώσωμεν παρὰ τῶν δοκίμων στενογράφων διαγωνισμὸν στενογραφίας. Πᾶς τις δύναται νὰ διδάξῃ ἔξω τῆς Βουλῆς στενογραφίαν. Δὲν εἶναι δ’ ἀνάγκη νὰ διδαχθῇ τις αὐτὴν ἐντὸς τῆς Βουλῆς ἀπασχολῶν τὸ προσωπικὸν αὐτῆς διὰ τῆς διδασκαλίας. Ὀρθότερον θὰ ἦτο ν’ ἀξιώσωμεν παρὰ τῶν θελόντων νὰ διδαχθῶσι στενογραφίαν διαγωνισμὸν ταχυγραφίας. Κατὰ τὸν χρόνον δὲ τῆς ἐν τῇ Βουλῇ ἀσκήσεώς των πρὸς τελείαν ἐκμάθησιν τῆς στενογραφίας ν’ ἀνατεθῇ εἰς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους τοῦ σχετικοῦ Ὑπουργείου ἵνα παρασκευάσωσι τοὺς στενογράφους εἰς τὰ θέματα περὶ ὧν εἶπον. Διότι, ἂν ἀξιώσωμεν παρὰ τῶν προσερχομένων νὰ διαγωνισθῶσι στοιχεῖά τινα σχετιζόμενα πρὸς τὰς ἐνταῦθα συζητήσεις, δὲν εἴμεθα βέβαιοι ὅτι οὗτοι θὰ ἐπιτύχωσι διότι εἶναι πιθανὸν νὰ μὴ ἔχωσι τὴν στενογραφικὴν δεξιότητα, καθόσον αὕτη δὲν ἐμφιλοχωρεῖ εἰς πάντα ἀνθρώπινον ὀργανισμόν. Εἶναι δὲ οὕτω δυνατὸν νὰ εἰσαγάγωμεν τρεῖς ἢ πέντε δοκίμους, ἂν αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν, ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δεχθῇ τὰ προτεινόμενα, καὶ ὅμως νὰ εἶναι αὐτοὶ κατηρτισμένοι πολιτειακῶς, ἀλλὰ νὰ μὴ δυνηθῶσι νὰ εὐδοκιμήσωσιν εἰς τὸ ἔργον τοῦ στενογράφου. Διότι βλέπομεν ποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τῶν στενογράφων ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν δεξιότητα αὐτῶν, ἀσχέτως ὅλως πρὸς τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας των. Ἂν εὐδοκιμήσωσιν ἐν τῇ τοιαύτῃ δοκιμασίᾳ, θὰ ἔχωμεν ἀποτέλεσμα ὅτι θὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν εἰσαγωγὴν ἀτόμων τὰ ὁποῖα θὰ δείξωσιν ὅτι ἔχουσι τεχνικὴν δεξιότητα, ἐνῷ ταυτοχρόνως θὰ ὦσι καὶ κατηρτισμένα καταλλήλως ἐξ ἀπόψεως πολιτειακῆς. Λοιπὸν ἀφ’ ἑνὸς πρέπει νὰ ἔχωμεν διδασκαλίαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὡς εἶπον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὴν ὑποχρεωτικὴν παρουσίαν αὐτῶν, διότι ἡ κατὰ τὰς συζητήσεις παρουσία αὐτῶν καὶ ἡ ἀκρόασις τῶν διαφόρων θεμάτων εἶναι διδασκαλία πρώτης γραμμῆς. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐν σχέσει τώρα πρὸς τὴν διεύθυνσιν τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου θεωρῶ ὅτι τοῦτο εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνῃ Γραφεῖον αὐτοτελές. Ἡ ἰσχύουσα διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ νομίζω ὅτι δὲν ἔχει καλῶς. Τὸ Γραφεῖον τῶν στενογράφων οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μετὰ τῆς διοικήσεως τῶν λοιπῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Βουλῆς. Εἶναι Γραφεῖον καθαρῶς τεχνικόν, ὡς εἶναι καθαρῶς εἰδικὸν Γραφεῖον τὸ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Οὐδεὶς ὑπάρχει δεσμὸς ὑπηρεσιακὸς τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου πρὸς τὸ Γραφεῖον τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Τοὐναντίον θὰ ἦτο ὀρθὸν ἡ ὅλη διοίκησις τῆς ὑπηρεσίας τῆς Βουλῆς νὰ διαιρεθῇ εἰς τρία αὐθύπαρκτα Τμήματα, τὸ Γραφεῖον τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς περιλαμβάνον πάσας τὰς λοιπὰς ὑπηρεσίας, ἐκτὸς τῆς Βιβλιοθήκης καὶ τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου, ἅτινα θ’ ἀποτελέσωσιν ἴδια Τμήματα, ὑπὸ ἰδίους προϊσταμένους.

§182ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ ὡραῖα.

§183Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑπάρχουσιν ἄλλαι Βουλαὶ τοῦ ἔξω κόσμου ἐν ταῖς ὁποίαις εἷς ὑπάρχει Διευθυντὴς ἐν τῇ ὅλῃ ὑπηρεσίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ τὰ πρόσωπα τὰ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν ἔχουσιν ἄλλην μόρφωσιν καὶ ἄλλον καταρτισμόν. Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν Γαλλίαν, ἀρχηγὸς τῆς ὑπηρεσίας ἐν τῇ Βουλῇ αὐτῆς εἶναι ὁ περίφημος Eugène Pierre, ὁ ὁποῖος εἶναι πρώτης τάξεως συγγραφεύς, συγγραφεὺς πολυτίμου συγγράμματος περὶ πολιτικοῦ δικαίου. Ἔχομεν ἐνταῦθα παρόμοιον προϊστάμενον τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς, συγγραφέα ἐπίσημον, ὥστε νὰ προΐσταται ἐπαξίως πάντων τῶν Γραφείων τῆς Βουλῆς; Ὁ προϊστάμενος τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς εἶναι ἐπιμελέστατος καὶ ἀξιόλογος ὑπάλληλος, δὲν ἔχω δὲ ἢ ἐπαίνους δι’ αὐτόν. Ἀλλ’ ἐὰν πρόκειται ν’ ἀξιώσῃ τὸν μὴ χωρισμὸν τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν ὁμοίως ὡς γίνεται διὰ τὸν ἀρχηγὸν τῶν ὑπηρεσιῶν ἐν Γαλλίᾳ, τοῦτο δὲν παραδέχομαι. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι ὀρθότερον ὁ Διευθυντὴς τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς νὰ παραμείνῃ τοιοῦτος αὐξανομένης τῆς προόδου αὐτοῦ κατὰ βαθμὸν καὶ ἀποδοχάς, ὁ δὲ Διευθυντὴς τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου οὐ μόνον νὰ παραμένῃ ἀνεξάρτητος ἀπὸ τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Γραφείων, ἀλλὰ καὶ νὰ παύσῃ ἐκτελῶν τὴν ὑπηρεσίαν στενογράφου, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέπηται πλέον εἰς Διευθυντὴν ἑνὸς Γραφείου, διευθύνοντα ὑπὸ τοιούτους ὅρους καὶ εὐθύνας, νὰ παρίσταται καὶ συμμετέχῃ καὶ εἰς τὴν ταλαιπωρίαν τῆς δεκαλέπτου ὑπηρεσίας. Ἄν δ’ ἠθέλομεν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ῥυθμίσει τὸν Κανονισμόν, τότε θὰ ἠδυνάμεθα ν’ ἀναθέσωμεν εἰς τὸν προϊστάμενον τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου, καθιστάμενον ἀνεξάρτητον ἐκ τῆς κατὰ τὴν συνεδρίασιν ὑπηρεσίας του, τὸν ἔλεγχον, τὸν πρῶτον ἔλεγχον, τῶν στενογραφημάτων. Καὶ οὕτω τὰ στενογραφήματα ἀποστελλόμενα πρὸς τοὺς Βουλευτὰς θὰ ἔχωσιν ὑποστῆ τὸν πρῶτον ἔλεγχον ὑπὸ τοῦ προϊσταμένου τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου καὶ θ’ ἀπομένῃ εὐκολωτέρα πλέον ἡ διόρθωσίς των καὶ ὀλιγώτερον κοπιώδης καὶ ἀηδὴς διὰ τοὺς κ. Βουλευτάς. Ἄν τοιοῦτο σύστημα ἀκολουθήσωμεν, θὰ δυνηθῶμεν διὰ τῆς προσθήκης ἑνὸς ὑπαλλήλου ἀκόμη εἰς τὸ στενογραφικὸν Γραφεῖον, οὐχὶ στενογράφου, ἀλλὰ δημοσιογράφου μᾶλλον, νὰ ἐπιτύχωμεν καὶ τὴν ἀκριβῆ περίληψιν τῶν κατὰ τὴν συνεδρίασιν λεχθέντων ἐκ τῶν στενογραφημάτων τὰ ὁποῖα θὰ δίδωνται πρὸς δημοσίευσιν εἰς τὸν καθημερινὸν Τύπον. Τοιαύτας σκέψεις λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἵνα σκεφθῇ τὸ ζήτημα καὶ φέρῃ τελειοτέρας μεταρρυθμίσεις ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ταύτῃ.

§184Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἡ ἀνάγκη τῆς ὅσον ἔνεστι πιστοτέρας μεταδόσεως εἰς τὸν Τύπον τῶν ἐνταῦθα συζητήσεων καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς ταχυτέρας ἐκτυπώσεως τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν τῆς Βουλῆς ἀνεπτύχθη λίαν προσφυῶς ὑπὸ τῶν Κυρίων προλαλησάντων καὶ θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Βεβαίως τὸ σφάλμα δὲν ἀνήκει οὔτε εἰς τοὺς πρακτικογράφους τῶν ἐφημερίδων, οἵτινες ὡς ἐκ τῆς θέσεως ἐν τῇ ὁποίᾳ εὑρίσκονται δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀκούσωσι τὰ ἐν τῇ Βουλῇ λεγόμενα. Ἀφοῦ δὲ ἡμεῖς δὲν ἀκούομεν τὸν ὁμιλοῦντα, πολλῷ μᾶλλον οἱ στενογράφοι, οἵτινες λόγῳ τοῦ μικροῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν δὲν δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὸ ἔργον αὐτῶν, ὥστε, ὅσον καὶ ἄν αὐξηθῶσιν αἱ θέσεις, πάλιν ἀνεπαρκεῖς θὰ εἶναι. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω τὴν παράκλησιν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν καὶ ἰδιαιτέρως εἶπον αὐτῷ, περὶ εἰσαγωγῆς τοῦ συστήματος τῆς δακτυλογραφίας, τὸ ὁποῖον ἔχει εἰσαχθῆ εἰς πάσας τὰς ξένας Βουλὰς καὶ διὰ τοῦ ὁποίου εἶναι δυνατὸν εἰς πλεῖστα ὅσα ἀντίτυπα ἐντὸς μιᾶς ὥρας νὰ ἐκδίδωνται ὑπὸ τῶν στενογράφων. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν οἱ πρακτικογράφοι νὰ λαμβάνωσιν ἀντίγραφα τῶν ἀγορεύσεων τῶν Βουλευτῶν, οἵτινες ἐντὸς τῆς αὐτῆς ὥρας θὰ τὰς ἔχωσι καὶ διωρθωμένας. Τὸ σύστημα τοῦτο ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὅπως λάβῃ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§185Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ταχείας δημοσιεύσεως τῶν Πρακτικῶν καὶ τῆς μεταδόσεως ὅσον τὸ δυνατὸν πιστότερον τῶν ἀγορεύσεων τῶν Βουλευτῶν δὲν ἔχω νὰ προσθέσω βεβαίως ἄλλο. Θεωρῶ ἀναγκαίαν διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Σώματος τῶν στενογράφων, μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου ὅτι αὐξάνει τὰς θέσεις κατὰ δύο, νὰ παρακαλέσω, ὅπως, εἰ δυνατόν, καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν δοκίμων στενογράφων ν’ αὐξήσῃ τοὐλάχιστον εἰς ἕξ, ἵνα οὕτως ἔχωμεν τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ διαδεχθῶσι τοὺς προαγομένους ἢ ἀπομακρυνομένους. Ἐπίσης ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου εἰς τὸ ὅτι ἡ ἀμισθὶ ὑπηρεσία ἐφ’ ὡρισμένον χρόνον εἰς θέσιν μὲ τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν θὰ προσελκύσῃ πολλοὺς νέους εἰς τὸ ν’ ἀσπασθῶσι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ στενογράφου, διότι νέοι ἀπόφοιτοι τοῦ Γυμνασίου ἀσκηθέντες τεχνικῶς ὅπως ἐπιτύχωσιν ὡς δόκιμοι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐργάζωνται ἀμισθί. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ὁρισθῇ ἀποζημίωσίς τις, μικροτέρα ἐκείνης τὴν ὁποίαν λαμβάνει ὁ στενογράφος δʹ τάξεως. Πρέπει δὲ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι καὶ οἱ νέοι οὗτοι δὲν θὰ εἶναι εὔποροι, ὥστε νὰ δύνανται νὰ συντηρῶνται ἐπὶ τρίμηνον. Ἐπίσης ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τῆς ἀνάγκης αὐτοτελοῦς Γραφείου στενογράφων, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ὑπόκειται εἰς τὸ Γραφεῖον τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, δὲν χρήζει περισσοτέρας ἀναπτύξεως μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κυρίου συναδέλφου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασιν αὐτὴν καὶ νὰ θεωρήσῃ τὸ Γραφεῖον τῶν στενογράφων αὐτοτελές, ὡς τὸ Γραφεῖον τῆς Βιβλιοθήκης.

§186ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ θέμα ἔχει ἐξαντληθῆ καὶ δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν. Ἤθελον νὰ θίξω τὸ ζήτημα τῶν τριῶν ὑπηρεσιῶν περὶ τῶν ὁποίων ὁ κύριος ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας Βουλευτὴς ἀνέπτυξεν. Αἱ ὑπηρεσίαι αὗται ἢ πρέπει νὰ εἶναι αὐτοτελεῖς ἢ πρέπει νὰ ἔχωσι κοινὴν ἐξάρτησιν. Κατὰ τὴν ὀρθοτέραν κρίσιν, ἡ ὁποία ἐφαρμόζεται ἐν πᾶσι τοῖς Κοινοβουλίοις, δέον νὰ προΐσταται ἓν πρόσωπον ὡς Γενικὸς Γραμματεύς. Τοῦτο ἐφαρμόζεται καὶ ἐν Γαλλίᾳ, ὅπου ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ μεταβῶ. Πρέπει νὰ διορισθῇ ἓν πρόσωπον τοιοῦτον, ὥστε ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ Προέδρου νὰ εὑρίσκηταί τις περὶ τὸν ὁποῖον θὰ συγκεντρῶνται αἱ ὑπηρεσίαι αὐταί. Ἔχομεν καὶ τοὺς κοσμήτορας, ἀλλ’ οὗτοι δὲν ἐξασκοῦσι τὴν ὑπηρεσίαν των ὅπως ἐν Γαλλίᾳ ὅπου οἱ κοσμήτορες διοικοῦσιν ἐν τῇ Βουλῇ. Θὰ ἦτο ὀρθοτέρα ἡ γνώμη περὶ συστάσεως θέσεως Γενικοῦ Γραμματέως τοῦ Προέδρου, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ τὴν γενικὴν διεύθυνσιν πάντων. Τότε βεβαίως πᾶσαι αἱ ἄλλαι ὑπηρεσίαι θὰ ὑποκύψωσιν, ἐνῷ σήμερον πάντως θὰ ὑπάρχῃ προστριβὴ καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν δύναται νὰ εἶναι πάντοτε παρὼν ἵνα λύῃ τὰς διαφοράς.

§187Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐξ ὅλης τῆς συζητήσεως ἥτις ἐγένετο ἐκ μέρους τῶν συναδέλφων δύο ζητήματα προέκυψαν, ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ δημοσιεύωνται αἱ ἀγορεύσεις τῶν Βουλευτῶν ἐν ἰδιαιτέρᾳ ἐφημερίδι τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς καὶ ἡ ἑτέρα ἀνάγκη τοῦ νὰ δημοσιεύωνται τὰ Πρακτικὰ τῆς Βουλῆς ἐν ταῖς ἐφημερίσι τὴν ἑπομένην τῶν συζητήσεων ὅσον τὸ δυνατὸν πιστότερον. Ἀμφότεραι εἶναι ἀνάγκαι σπουδαῖαι καὶ ἐπιτακτικαί, καὶ πολλαὶ γνῶμαι ἐξηνέχθησαν περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν θὰ δυνηθῶμεν πληρέστερον νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὰς ἀνάγκας αὐτάς. Φρονῶ ὅμως ὅτι ἐκ τῶν δύο ἐπιτακτικωτέρα εἶναι ἡ δημοσίευσις ἐν περιλήψει τῶν Πρακτικῶν τὴν ἑπομένην ἡμέραν, διότι αὐτὴ εἶναι κυρίως ἀνάγκη πολιτική, ἐνῷ ἡ δευτέρα εἶναι χρήσιμος διὰ τὴν ἱστορίαν τοῦ πολιτεύματος. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο· πῶς νὰ κατορθώσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν πιστότερον νὰ μεταδώσωμεν εἰς τὸν ἔξω τῆς Βουλῆς κόσμον τί ἐνταῦθα συντελεῖται, τοῦτο δὲ δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἄλλως εἰμὴ μόνον διὰ δημοσιεύσεως περιλήψεων τῶν Πρακτικῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ταῦτα καὶ νὰ καταβάλῃ πᾶσαν μέριμναν, ἵνα κατορθωθῇ τοῦτο ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Ἔχομεν σήμερον τὰ Πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα δημοσιεύονται τὴν ἑπομένην ἡμέραν καὶ περιέχουσι περίληψιν πιστὴν καὶ ἀρκετὰ καλήν, ἴσως καλυτέραν ἀπὸ τὴν δημοσιευομένην ἐν ταῖς ἐφημερίσι. Πρέπει νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἔχωμεν ἐκτενεστέραν περίληψιν κατὰ τὴν ἰδίαν ἡμέραν καὶ νομίζω ὅτι διὰ τούτου θὰ ἐπιτύχωμεν τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ, ὅπως ἡ κοινὴ γνώμη φωτίζηται περὶ τῶν γενομένων. Δὲν θὰ εἶναι δυσχερὲς τὸ πρᾶγμα, ὥστε καὶ οἱ κ. Βουλευταὶ θὰ δυνηθῶσι νὰ διευκολύνωσι τὸ ἔργον. Ὅταν τελειώνῃ ἡ ἀγόρευσις ἑνὸς Βουλευτοῦ, θὰ γίνεται σύντομός τις περίληψις, ὁ δὲ Βουλευτὴς θὰ καλῆται εἰς τὸ ἰδιαίτερον δωμάτιον τοῦ Βουλευτηρίου, θὰ λαμβάνῃ γνῶσιν καὶ θὰ διορθώνῃ τὴν ἀγόρευσίν του. Τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιδιωχθῇ, διότι τὸ ἄλλο σήμερον, ὅτε δὲν ἔχομεν ἴδιον Τυπογραφεῖον καὶ προσωπικόν, δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ, δημοσίευσις ὅμως τῶν ἐντὸς τῆς Βουλῆς γενομένων περιλήψεων νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυσχερής. Μιὰ καλὴ θέλησις ἀπαιτεῖται καὶ μία περισσοτέρα προσπάθεια, εἰς τοῦτο δὲ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του.

§188Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν ταῖς παλαιαῖς Βουλαῖς δὲν ὑπῆρχον στενογράφοι καὶ ἐντούτοις ἀναγινώσκομεν Πρακτικὰ τῶν Βουλῶν ἐκείνων περιεκτικώτατα καὶ ἀκριβέστατα. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω· εἶναι τάχα τόσον δύσκολον νὰ δίδωμεν μίαν περίληψιν τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν δημοσιογραφίαν περιεκτικὴν ὅπως εἶναι τὰ Πρακτικὰ τῶν παλαιῶν Βουλῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον στενογράφους; Νομίζω δ’ ὅτι τοῦτο εἶναι εὐχερέστερον νὰ γίνηται διὰ τριῶν πρακτικογράφων, οἱ ὁποῖοι σὺν τῷ χρόνῳ θ’ ἀπέκτων καὶ τὴν σχετικὴν ἄσκησιν, ὥστε νὰ συντάσσωσι περιλήψεις τῶν συζητήσεων καὶ μετὰ τὴν συνεδρίασιν ν’ ἀνταλλάσσωσι τὰ χειρόγραφα, ὥστε νὰ συμπληροῖ ὁ εἷς τὸν ἄλλον καὶ μὴ ἐπιτρέπηται εἰς τοὺς κ. Βουλευτὰς ν’ ἀναμιγνύωνται εἰς τὴν τοιαύτην ἐργασίαν τῶν Πρακτικῶν, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ παραδίδηται μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συνεδριάσεως μία περίληψις ἀκριβής. Τοῦτο ἤθελον θερμῶς νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον, διότι πάντες παρέστησαν πόσον εἶναι σπουδαιότατον ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ὅπως αἱ ἐφημερίδες δημοσιεύωσιν ἀκριβῆ περίληψιν τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς.

§189Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξετάθη, κ. Πρόεδρε, ὑπερβολικῶς ἡ συζήτησις, ἀλλ’ οὐχὶ ἀδικαιολογήτως, διότι αἱ διατάξεις περὶ ὧν ὁμιλοῦμεν σχετίζονται, ὡς ὀρθῶς παρετηρήθη ἐκ μέρους τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων συναδέλφων, πρὸς τὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος αὐτοῦ, διότι ἡ ἔννοια καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ πολιτεύματος τοῦ διέποντος ἡμᾶς εἶναι ἵνα τὰ τελούμενα περιέρχωνται εἰς γνῶσιν τῆς Κοινωνίας ὁλοκλήρου, τοῦτο δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως εἰμὴ διὰ τῆς ἀποτυπώσεως τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς καὶ ἐν τῇ δημοσιεύσει τῶν ἐπισήμων Πρακτικῶν. Πάντα τὰ συστήματα ὅσα ἐξετέθησαν ἔχουσι τὸ τρωτὸν καὶ ἡ ἱστορία τοῦ παρελθόντος τῆς Βουλῆς ἀποδεικνύει ὅτι οὐδὲν τῶν συστημάτων τούτων ἠδυνήθη νὰ τελεσφορήσῃ. Εἴτε διότι ὑπῆρχεν ἀνεπάρκεια προσωπικοῦ στενογράφων, ὥστε νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν ἱκανῶν τοιούτων, εἴτε διότι οἱ στενογράφοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἐργάζωνται ἐπὶ ὥραν περισσοτέραν τῆς πρεπούσης εἴτε δι’ ἄλλον λόγον ἡ στενογραφικὴ ἀποτύπωσις τῶν λεγομένων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ. Ἀλλ’ ἐνόσῳ ἡ αἰτία αὕτη ἐξακολουθεῖ ὑφισταμένη νομίζω ὅτι ἀλλαχοῦ πρέπει νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν τῆς ἡ Βουλή, ἂν θέλῃ, ὅπως πρέπει νὰ θέλῃ, ἵνα τὰ ἐνταῦθα τελούμενα καθίστανται κτῆμα κοινὸν καὶ δημόσιον, εἴτε διὰ Δελτίου ἐκδιδομένου ὑπ’ αὐτῆς τῆς Βουλῆς εἴτε διὰ μεταδόσεως εἰς τὸν καθημερινὸν Τύπον τῶν ἐπισήμων Πρακτικῶν. Ἀλλ’ ἵνα τοῦτο κατορθωθῇ, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀπαραίτητος κατ’ ἐμὲ ἀνάγκη, ἵνα ἐνισχυθῇ τὸ Γραφεῖον τῶν ἐπισήμων Πρακτικῶν τῆς Βουλῆς, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Ἀπεδείχθη δ’ ἐκ τοῦ παρελθόντος ὅτι εἶναι ἀκατόρθωτος ἡ προταθεῖσα ἔκδοσις Δελτίου ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν· διότι ἄλλοτε ἐφηρμόσθη τὸ σύστημα τοῦτο ἐκδόσεως Δελτίου ἐπισήμου ἐκ μέρους τοῦ Προεδρείου, Δελτίου τὸ ὁποῖον ἐλαμβάνετο ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπῆρχεν ἀνεπάρκεια τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου τὰ Πρακτικὰ τὰ διατυπούμενα ἐν τῷ ἐπισήμῳ Δελτίῳ ἦσαν μᾶλλον προϊόντα τῆς ἐμπνεύσεως τοῦ συντάσσοντος τὸ Δελτίον. Διὰ τοῦτο προέκυψαν διαμαρτυρίαι δικαιόταται καὶ κοινῇ βοῇ κατηργήθη ἡ ἔκδοσις τοῦ ἐπισήμου Δελτίου. Δὲν ἀπομένει λοιπὸν ἄλλο τι, κ. Πρόεδρε, εἰμὴ ἡ καθημερινὴ ἔκδοσις τῶν ἐπισήμων Πρακτικῶν διὰ τῆς παροχῆς τῶν ἀναγκαίων πληροφοριῶν εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐκείνας τοῦ ἡμερησίου Τύπου αἵτινες θὰ ἦσαν διατεθειμέναι νὰ δημοσιεύωσι τοιαῦτα Πρακτικά. Ἀλλὰ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ἐπαναλαμβάνω νὰ τονίσω τὸ πρᾶγμα, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνισχυθῇ τὸ Γραφεῖον τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν· διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν δύο συντάκται ἐπισήμων Πρακτικῶν καθήμενοι ἐκεῖ ἐπὶ ὥρας ὁλοκλήρους ἀναντικατάστατοι ἐπὶ 5, 8 καὶ 10 ἐνίοτε καὶ περισσοτέρας ὥρας νὰ ἔχωσι τὴν πιστὴν παράστασιν τῶν ἐνταῦθα τελουμένων καὶ λεγομένων. Εἶναι ἀνάγκη ὅπως συγχρόνως παρακολουθῶσι τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς πλείονες τοῦ ἑνὸς στενογράφοι καὶ τὸ Γραφεῖον τῶν ἐπισήμων Πρακτικῶν νὰ ἐνισχυθῇ διὰ προσθήκης ἑνὸς ἢ δύο ἐμπείρων συντακτῶν τῶν Πρακτικῶν. Τὸ Γραφεῖον τῶν στενογράφων, τὸ ὁποῖον εἶναι καθαρῶς τεχνικὸν Γραφεῖον, οὐδεμία ἀνάγκη ὑπάρχει ὅπως ὑπαχθῇ εἰς τὸ Γραφεῖον τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, διότι τὸ Γραφεῖον τοῦτο πρέπει νὰ ἔχῃ ἰδίαν διεύθυνσιν, διότι ἰδία εἶναι ἡ γνῶσις καὶ ἡ ἐμπειρία ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματος τούτου, οὐδεμίαν δὲ σχέσιν ἢ συνάφειαν ἔχει ἐκ φύσεως ἡ ἐργασία τοῦ Γραφείου τοῦ Προέδρου πρὸς τὴν τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου. Τὸ Γραφεῖον τῶν στενογράφων πρέπει ν’ ἀπομονωθῇ τελείως, νὰ εἶναι Γραφεῖον αὐτοτελές, μὴ περιλαμβάνον εἰμὴ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς στενογραφίας τῶν λεγομένων καὶ γινομένων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἐπίσης ἡ ἔκδοσις τῆς Ἐφημερίδος τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς εἶναι ὑπηρεσία ἐντελῶς ξένη πρὸς τὸ στενογραφικὸν Γραφεῖον, ἐντελῶς ἄσχετος πρὸς αὐτό, καθόσον λαμβάνει μόνον τὴν ὕλην ἐκ τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου καὶ κατατάσσει αὐτὴν ἐν ἰδίῳ τεύχει τῆς ἐφημερίδος, ἀλλ’ οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει πρὸς τὴν στενογραφικὴν τεχνικὴν ὑπηρεσίαν, ὑφ’ ἣν ὑπάγεται διὰ τῆς προτεινομένης ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τροπολογίας. Διὰ τοῦτο εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι καὶ τὸ Γραφεῖον τοῦτο δέον νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι νὰ ἔχῃ τὴν αὐτὴν αὐτοτέλειαν τὴν ὁποίαν καὶ μέχρι τοῦδε εἶχε. Τοιαύτας παρατηρήσεις, κ. Πρόεδρε, ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς, ἵνα κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν.

§190ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ζητηθέντα φάκελλον ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μεσσηνίας περὶ προμηθείας τῶν γαιανθράκων διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 10½ μ. μ. Μετὰ τὴν διακοπήν. (ὥρα 10 καὶ 45′ μ. μ.) Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης.

§192Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνεκινήθη ἀληθῶς ζήτημα ὑψίστης σημασίας ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων προαγορευσάντων, τὸ ζήτημα πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ τὸ στενογραφικὸν Γραφεῖον πλῆρες, ἵνα ἀνταποκρίνηται εἰς τὴν σπουδαίαν ἐργασίαν ἡ ὁποία τῷ εἶναι ἀνατεθειμένη, καὶ πῶς θὰ δυνάμεθα νὰ μετοχετεύωμεν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην ἀκριβῆ περίληψιν τῶν συζητουμένων ἐν ἑκάστῃ συνεδριάσει. Διὰ νὰ καταρτισθῇ τοιοῦτο στενογραφικὸν Γραφεῖον, βεβαίως πρέπει νὰ ὁπλίσωμεν τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς διὰ τῶν μέσων ἐκείνων δι’ ὧν νὰ δύναται νὰ καταρτίσῃ αὐτό. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ μόνον ὁ καταρτισμὸς τοιούτου Γραφείου· πρέπει ν’ ἀνευρεθῇ καὶ ὁ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου ἡ ἐπικοινωνία τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου πρὸς τοὺς πρακτικογράφους θὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μεταδίδωνται πισταὶ περιλήψεις τῶν ἐστενογραφημένων Πρακτικῶν. Ἐρρίφθη ἡ ἰδέα ὅτι πρέπει ὁ Τύπος ν’ ἀμειφθῇ. Δὲν φρονῶ ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Τύπος θ’ ἀποδεχθῇ τοιαύτην ἀμοιβήν, ἀφοῦ θὰ δύναται ν’ ἀπαλλαγῇ μιᾶς ὑπηρεσίας, ὅταν λαμβάνῃ περίληψιν ἐκ τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου, τῆς ὑπηρεσίας δηλαδὴ τοῦ νὰ κρατῇ ἴδια Πρακτικά. Ἀπηγγέλθησαν αἰτιάσεις κατὰ τοῦ Τύπου ὅτι πολλάκις διεστρεβλώθησαν γνῶμαι Βουλευτῶν ἢ ἠδικήθησαν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἔχω μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἀφορμὴν τοιαύτην, ἀλλ’ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι τοιαύτη ἀφορμὴ θὰ ἐδόθη ἐκ τῆς ἀκουστικῆς τῆς αἰθούσης, τῆς ὁποίας ἀντίληψιν ἔχομεν καὶ ἡμεῖς, οἵτινες πολλάκις ἐπικαλούμεθα τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Προέδρου διὰ νὰ μὴ γίνηται ὁ ἐλάχιστος θόρυβος καὶ ὁ ἑκάστοτε ἀγορεύων ἐκ τῶν Ὑπουργῶν νὰ μὴ στρέφηται πρὸς τὰ δεξιὰ ἢ πρὸς τὰ ἀριστερά, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀκουστός· ἑπομένως αὐτὴ εἶναι ἡ αἰτία ὡς ἐκ τῆς ὁποίας πολλάκις δὲν μεταδίδονται πιστῶς ὑπὸ τοῦ ἡμερησίου Τύπου τὰ συζητούμενα θέματα. Ἐρρήθη ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ὅτι εἶναι δυνατὸν—ἐπειδὴ ὁ Τύπος εἶναι ἀληθῶς ἐλεύθερον βῆμα, ἀλλ’ εἶναι ἀληθέστερον ὅτι εἶναι καὶ μία ἐπιχείρησις, ἡ ὁποία ἔχει καταθέσει κεφάλαια — ν’ ἀμείβηται διά τινα στήλην ἐπιπλέον, ἐὰν ἤθελε παραστῇ ἀνάγκη λόγῳ τῆς νέας μεθόδου τὴν ὁποίαν θὰ εἰσαγάγωμεν διὰ τῆς μεταδόσεως τῆς περιλήψεως. Τοῦτο εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον δύναται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ τὸ συζητήσῃ μετὰ τῶν διευθυντῶν τοῦ Τύπου. Οὕτω καταρτιζομένου τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου θὰ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πιστὴν εἰκόνα τῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος, νὰ τροφοδοτῶμεν καὶ ἱκανοποιῶμεν τὴν κοινὴν γνώμην, ἡ ὁποία εἶναι ἀληθῶς ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων παραγόντων τοῦ πολιτεύματος, τὸ ὁποῖον εἶναι κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Ἐκτὸς ὅμως αὐτοῦ τοῦ λόγου ἔχομεν καὶ ἄλλον, διότι δὲν εἶναι μόνον ἡ ὑπηρεσία αὐτή, πῶς νὰ μεταδίδωνται πιστῶς αἱ συζητήσεις, ἀλλ’ εἶναι τοσαύτη ἡ ἐργασία τῆς Βουλῆς, ὥστε ἔχομεν ἀνάγκην νὰ μεριμνήσωμεν καὶ περὶ ὅλου τοῦ προσωπικοῦ τῆς Βουλῆς, καθόσον βλέπω μετ’ ἀπορίας μου μίαν πενιχρότητα, μίαν φειδωλίαν, προκειμένου περὶ ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι δι’ ὅλης τῆς ἡμέρας καὶ τῆς νυκτός, ὄχι μόνον ὅταν ἐργάζηται ἡ Βουλή, ἀλλὰ καὶ ὅταν δὲν ἐργάζηται, καταγίνονται εἰς τὴν ἐργασίαν των. Ὑπεβλήθησαν τροπολογίαι τινὲς ὑπὸ ἀξιοτίμων συναδέλφων καὶ ἐμελέτησα ταύτας, καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἁπάσας υἱοθέτησα καὶ θὰ ὑψώσω τὴν φωνήν μου ὑπὲρ ὁλοκλήρου τοῦ προσωπικοῦ. Ἀλλὰ περὶ τούτου ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων νὰ ἐκφέρω γνώμην.

§193Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Τὸ μόνον πρακτικὸν εἶναι νὰ προστεθῶσι δύο νέοι πρακτικογράφοι εἰς τὸ ὑπάρχον προσωπικόν, ἐφ’ ὅσον ἐργάζεται ἡ Βουλή, νὰ γίνωνται περιλήψεις καὶ ἀμέσως ν’ ἀνακοινῶνται εἰς τὴν Βουλήν. Πάντα τὰ ἄλλα χρειάζονται δαπάνας οὐχὶ μικρὰς καὶ κόπους πολλούς.

§194Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐλέχθησαν τόσα πολλά, ὥστε μοὶ φαίνεται περιττὸν νὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ περισσότερα. Θὰ εἴπω μόνον δύο λέξεις· νομίζω ὅτι ἡ αὐτοτέλεια τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου ἐπιβάλλεται, διότι τοῦτο εἶναι καθαρῶς τεχνικὸν Γραφεῖον. Ἐπίσης νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μέριμνα ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου, ἵνα δίδωνται εἰς τὸν Τύπον περιλήψεις τῶν ἀγορεύσεων, διότι εἶναι ἀληθὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠκούσθη ἐνταῦθα, ὅτι πολλάκις ὁ Τύπος, χωρὶς νὰ θέλῃ ὁ ἴδιος, ἔκαμεν ἀλλοιώσεις εἰς τὰς ἀγορεύσεις ὡς ἐκ τῆς ἀκουστικῆς τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ νὰ προσθέσω τοῦτο· μήπως εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ἐδώσαμεν καὶ ἡμεῖς κάποιαν ἄνεσιν; Ἀφοῦ ἐστείλαμεν αὐτοὺς εἰς τὸν Βόρειον Πόλον, δὲν τοῖς ἐδώσαμεν ἓν δωμάτιον, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ δύνανται ν’ ἀνταλλάσσωσι μεταξύ των τὰ χειρόγραφά των καὶ ν’ ἀλληλοδιορθώνωνται. Ἐν πάσαις ταῖς Βουλαῖς, ἐκτὸς τοῦ ὅτι τὰ δημοσιογραφικὰ θεωρεῖα εἶναι πολὺ πλησίον τοῦ Προεδρείου καὶ ὅσον τὸ δυνατὸν πλησιέστερον τοῦ βήματος ἔχουσι καὶ ἰδιαίτερον δωμάτιον, ἐν τῷ ὁποίῳ ὑπάρχει ἐγκατάστασις τηλεφώνου, ὥστε νὰ συνεννοῶνται οὗτοι μετὰ τῶν διευθύνσεών των. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ τοῖς παραχωρηθῇ ἓν δωμάτιον, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ δύνανται ν’ ἀνταλλάσσωσι τὰς σκέψεις των καὶ θεωρῶσι μεταξύ των τὰ χειρόγραφα, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ βελτίωσίς τις τῶν ἀτόπων, τὰ ὁποῖα παρατηροῦνται σήμερον, μέχρις οὗ ληφθῇ ἡ πρόνοια τῆς περιλήψεως.

§195Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Ἤκουσα τὰς γνώμας τῶν κ. συναδέλφων περὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα κρίνουσι σκόπιμα διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου. Δὲν ἐκτείνομαι περισσότερον σήμερον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἐλπίζων ὅτι κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν θέλω παρουσιάσει πάντα τὰ μέτρα ἐκεῖνα ἅτινα θέλουσι καταστήσει τὸ στενογραφικὸν Γραφεῖον ὅσον τὸ δυνατὸν ἐπαρκές. Δὲν σᾶς ἀποκρύπτω ὅτι σκέπτομαι σοβαρῶς καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐκδόσεως περιλήψεων κάπως ἐκτεταμένων εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἐφημερίδων, ἂν πεισθῶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συνδυασθῶσιν αἱ σχετικαὶ ὑπηρεσίαι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν σᾶς ἀποκρύπτω τὴν ἐπιθυμίαν μου ὅπως ἀνταποκριθῶ ὅσον ἔνεστιν εἰς τὰς ἐκφρασθείσας ἐνταῦθα εὐχάς.

§196Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου πρέπει ἐκ τῶν προτέρων νὰ κανονίσητε ὄχι μόνον τὰ προσόντα, ἀλλὰ καὶ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν θὰ καταλάβωσι μετὰ πάροδον ὡρισμένου χρόνου οἱ δόκιμοι, διότι, ἂν θέλητε νὰ ἱδρύσητε φυτώριον, πρέπει νὰ ὁρίσητε ἐκ τῶν προτέρων καὶ τὸν μισθὸν καὶ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν θὰ καταλάβωσιν. Ἄλλως τε εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν ἐντὸς ὀλίγου χρονικοῦ διαστήματος στενογράφους, καὶ αἱ τάξεις τῶν ἤδη ὑπαρχόντων θ’ ἀραιωθῶσι. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 91 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 96).

§197ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ ἐπιθυμοῦντες ν’ ἀγορεύσωσιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου εἶναι πολλοί. Ἐγώ, θέλων νὰ διευκολύνω τὸ ἔργον τῶν κ. Βουλευτῶν, παρακαλῶ αὐτοὺς νὰ μὴ λάβωσι τὸν λόγον, ἂν πρόκειται νὰ προτείνωσι, δικαίας ἄλλως τε, αὐξήσεις τῶν μισθοδοσιῶν τοῦ προσωπικοῦ, δικαίας μὲν ἀλλὰ μὴ δυναμένας νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν σήμερον ἕνεκα τῶν περιστάσεων.

§198Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν εἶναι μεγάλαι, ἀλλ’ ἐλάχισται καὶ δι’ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἔχουσι μακρὰν ὑπηρεσίαν.

§199ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ὅτι οἱ ἐν τῇ Βουλῇ πρέπει νὰ εἶναι πολὺ συντηρητικοὶ καὶ νὰ δώσωσι τὸ παράδειγμα εἰς τοὺς ἄλλους. Ἂς ἀφήσωσι διὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος.

§200Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Πάντων τῶν ὑπαλλήλων ἡ αὔξησις ἀνέρχεται μόλις εἰς 500 δραχμάς.

§201Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως βεβαίως πᾶσα συζήτησις εἶναι περιττή, διότι θ’ ἀεροκοπανίσωμεν· θὰ παρακαλέσω μόνον τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐνθυμηθῇ τὴν ὑπόσχεσίν του ἐν καιρῷ, ἀφοῦ ἀναγνωρίζει τὸ δίκαιον τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς.

§202ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ συζητήσω περὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ, ἀλλὰ πρὸ ὀλίγου ἐγένετο πολὺς λόγος περὶ τῶν Ἀρχείων τῆς Βουλῆς. Τὰ Ἀρχεῖα αὐτὰ συγκεντρώνουσιν ὁλόκληρον τὴν ὕλην, πάντα τὰ νομοσχέδια καὶ πάσας τὰς προτάσεις νόμων, συγχρόνως δὲ πάσας τὰς τροποποιήσεις ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων καὶ ἀπαρτίζονται ὀγκώδεις τόμοι, ἔχουσι δ’ ἀνάγκην καὶ ἑνὸς εὑρετηρίου. Εὑρετήρια τοιαῦτα ἔχουσιν ἡ Γαλλικὴ καὶ ἡ Ἀγγλικὴ Βουλή, δύνασθε δὲ ν’ ἀνεύρητε ἐν αὐτοῖς πᾶσαν τροπολογίαν κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν. Ἡ ὑπηρεσία αὕτη ἀνατίθεται εἰς ἕνα ὑπάλληλον γραφέα αʹ τάξεως! Ἂν νομίζητε ὅτι γραφεὺς αʹ τάξεως δύναται νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, ἀφήσατέ τον.

§203Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Ἤθελον εἴπει τὸ ἑξῆς, ὅτι μολονότι ὁ ἐν ἰσχύϊ Κανονισμὸς ἐπιτάσσει τὴν τήρησιν Ἀρχείου, δὲν ὥριζεν ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία θὰ ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ καταρτίζῃ τὸ Ἀρχεῖον. Πρὸ τῆς ἐλλείψεως αὐτῆς ἐνομίσαμεν σκόπιμον ν’ ἀποσπάσωμεν ἕνα ὑπάλληλον τοῦ Γραφείου τῆς Ἐφημερίδος τῶν συζητήσεων, τὸν βοηθὸν δηλαδή, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβεν ἀρκετὰ φιλοπόνως νὰ καταρτίσῃ τὸ Ἀρχεῖον, διὰ ν’ ἀποφύγωμεν τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀρχῆς τὴν ὁποίαν εἶπεν ἡ Κυβέρνησις. Αὐτὸν τὸν ὑπάλληλον, τὸν ὁποῖον θ’ ἀποσπάσωμεν, ὁρίζομεν ὡς ἐπιτετραμμένον νὰ καταρτίσῃ τὸ Ἀρχεῖον ἄνευ οὐδεμιᾶς αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας. Τώρα ἡ ὑπηρεσία τοῦ Γραφείου αὐτοῦ ἀναγνωρίζω καὶ ἐγὼ ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκής, διότι ἔχει νὰ καταρτίσῃ ὄχι μόνον τὸ Ἀρχεῖον τῆς τρεχούσης Συνόδου, ἀλλὰ καὶ τῶν προηγουμένων· ἑπομένως κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν σκέψιν ἂν εἶναι δυνατὸν ν’ αὐξήσῃ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Γραφείου τούτου.

§204Δ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ αὐξήσῃ ὁ μισθός του.

§205ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἡμεῖς ἀφιέμεθα εἰς τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἐργασία.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παππακωνσταντίνου.

§207Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ὑπὸ τὰς παρούσας περιστάσεις αὔξησις μισθῶν. Βεβαίως, ἀφοῦ τοῦτο ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος, εἶναι καὶ ὀρθὸν καὶ οὕτω πως πρέπει νὰ γίνῃ. Ἀλλὰ πλὴν τῆς μισθοδοσίας ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι τινὲς διατάξεις ἐν τῇ ζητουμένῃ τροπολογίᾳ, τουτέστι θίγεται ἡ αὐτοτέλεια πολλῶν τῶν Γραφείων. Καὶ περὶ μὲν τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου δὲν θὰ εἴπω τίποτε, διότι ἐλέχθησαν ὑπεραρκετά, ἀλλὰ πλὴν τῶν ἄλλων ζητεῖται καὶ ἡ κατάργησις τῆς αὐτοτελείας τοῦ γραφείου τῆς Ἐφημερίδος τῶν συζητήσεων, χωρὶς νὰ θίγηται, ἐννοεῖται, τὸ οἰκονομικὸν μέρος παντάπασι, διότι μένουσιν οἱ ἴδιοι οἱ μισθοὶ καὶ ἡ ἰδία ὑπαλληλία· ζητεῖται μόνον νὰ καταργηθῇ ἡ αὐτοτέλεια τοῦ Γραφείου αὐτοῦ, ὑπαγομένου εἰς ἄλλο. Νομίζω ὅτι ἡ τροπολογία αὐτὴ οὔτε σκόπιμος εἶναι οὔτε κανένα λόγον ἔχει. Τοὐναντίον θὰ ἐφρόνουν ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ λόγος συγχωνεύσεως καὶ ἂν ὑπῆρχε λόγος συγχωνεύσεως, πάλιν τὸ Γραφεῖον αὐτὸ ἔδει νὰ ᾖ αὐτοτελὲς καὶ ἀνεξάρτητον, τουτέστι νὰ λειτουργῇ ὑπὸ ἰδίαν ὅλως εὐθύνην. Τοῦτο ἐξάγω καὶ ἐκ τῆς ἱστορίας τῆς συστάσεως τοῦ Γραφείου καὶ ἐκ τῆς ἐργασίας τῆς ὀγκώδους ἡ ὁποία ἐκτελεῖται ἐν τῷ Γραφείῳ αὐτῷ, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ εἴδους τῆς ἐργασίας ἡ ὁποία γίνεται. Πάντες γνωρίζομεν ὁποία ἐργασία συντελεῖται ἐν τῷ Γραφείῳ τούτῳ· παραλαμβάνει τουτέστι τὰ χειρόγραφα ἐκ τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου, τὰ τακτοποιεῖ, τὰ ταξιθετεῖ, τὰ ταξινομεῖ, τὰ μελετᾷ, τὰ ἐπιδιορθοῖ καὶ ἐπὶ τέλους τὰ τυπώνει· τουτέστιν ἐκτελεῖται μία ἐργασία συγγραφική, οὕτως εἰπεῖν, ἡ ὁποία ὄχι μόνον ἐπίπονος εἶναι, ἀλλ’ ἀπαιτεῖ καὶ κάποιαν ὑπερέντασιν πνεύματος, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ καὶ κάποιαν ὕπαρξιν συναισθήσεως τῆς ἰδίας προσωπικῆς εὐθύνης. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ ἐργασία αὐτὴ θὰ ἐκτελῆται καλύτερον, ὅταν θὰ λείπῃ ὁ ἀμέσως ὑπεύθυνος τῆς ἐργασίας αὐτῆς. Νομίζω ὅτι καὶ οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λεβαδείας Βουλευτὴς ἐτόνισαν τὴν σημασίαν.

§208Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Δὲν εἶπον τίποτε.

§209Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἄν εἶναι δεκτὸν νὰ παύσω...

§210Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Δὲν εἶπον τίποτε.

§211Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Πάντες, λέγω, οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες ἐτόνισαν τὴν σημασίαν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ ἐζήτησαν τὴν αὐτοτέλειαν καὶ ἐνίσχυσιν μάλιστα τοῦ Γραφείου, διότι ὄντως ἡ ἐργασία αὐτὴ εἶναι ὀγκώδης, καὶ ἂν παραβάλωμεν τὴν ἐργασίαν αὐτὴν πρὸς τὴν γενομένην κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, πρὸς τὰς παρελθούσας Συνόδους, βλέπομεν ὅτι ἡ διαφορὰ εἶναι λίαν οὐσιώδης. Οὕτως ἐντὸς τῆς τελευταίας τριετίας ἔχουσι συγγραφῆ 1050 σελίδες ἀπέναντι 3½ χιλιάδων εἰς ἀντίστοιχον χρονικὸν διάστημα. Πλὴν τούτου μένει ἀκόμη ἀνέκδοτος πολλὴ ἐργασία, ὑπολείπεται δὲ καὶ ὁ καταρτισμὸς τῶν εὑρετηρίων. Πάντα ταῦτα, ὑποθέτω, εἶναι ἀναγκαῖα καὶ δὲν θὰ γίνωσιν, ἂν λείψῃ ὁ ἀμέσως ὑπεύθυνος. Διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς καταργεῖται ἡ εὐθύνη τῆς ἀμέσου αὐτοῦ ἐξουσίας· μεταβιβάζεται εἰς ἄλλο Γραφεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀρκετὰ βεβαρημένον καὶ δὲν ἐπαρκεῖ, καὶ θὰ ἠδυνάμην νὰ προσθέσω ὅτι μεταβιβάζεται καὶ εἰς μέρος εἰς τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει, διότι μεταβιβάζεται εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο ἀπὸ τοῦ ὁποίου ζητεῖται καὶ λαμβάνεται ἡ ὕλη καὶ μάλιστα ἀκατέργαστος ὕλη, ἵνα κατεργασθῇ αὕτη, καὶ δὲν νομίζω ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἐκείνη, ἡ ὁποία εἶναι ἐπιτετραμμένη νὰ συμπληροῖ τὴν ὑπηρεσίαν ἄλλου Γραφείου, θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ ὑπάγηται ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῆς ὑπηρεσίας, τῆς ὁποίας τὴν ἐργασίαν ζητεῖ νὰ συμπληρώσῃ. Διὰ πάντα ταῦτα, κ. Πρόεδρε, καὶ διὰ νὰ παραλείψω πολλά, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ τροπολογία αὐτὴ δὲν θὰ εἶναι σκόπιμος καὶ μᾶλλον δυσχερείας θὰ ἐμβάλῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν· θὰ εἶναι σκοπιμώτερον καὶ καλύτερον καὶ εὐχερέστερον καὶ μεθοδικώτερον νὰ διεξάγηται ἡ ἐργασία ὑπὸ τὴν ἄμεσον εὐθύνην τοῦ διευθύνοντος παρὰ ὑπὸ τὴν ἔμμεσον εὐθύνην καὶ ὑπὸ εὐθύνην ἄλλου. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν πολλοὶ συνάδελφοι ἔχουσιν ὑποβάλει, τουτέστι νὰ μείνῃ ὁ Διευθυντὴς τοῦ Γραφείου τῆς Ἐφημερίδος τῶν συζητήσεων, ὁ Ἐπιμελητὴς καὶ ὁ βοηθὸς καὶ ὑπὸ τὰς ἀποδοχὰς τὰς ὁποίας ἔχουσι. Πάντες οὗτοι θὰ δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, διότι δὲν ἀγνοεῖτε ὑμεῖς, κ. Πρόεδρε, περισσότερον παντὸς ἄλλου, ὅτι τὸ Γραφεῖον αὐτὸ εἶναι τὸ μόνον Γραφεῖον τὸ ὁποῖον ἐργάζεται καθ’ ἅπαν τὸ ἔτος, εἴτε παρούσης εἴτε ἀπούσης τῆς Βουλῆς, καὶ ἂν δὲν ἐπαρκέσωσι καὶ αὐτοὶ δύνασθε νὰ προσθέσητε καὶ ἄλλους· δύναται μάλιστα νὰ λείψῃ τὸ μέτρον τῶν ἐκτάκτως προσλαμβανομένων, οἱ ὁποῖοι, ἂν δὲν εἶναι ἀργόμισθοι, μᾶλλον πρόσκομμα φέρουσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Αὐτὰ εἶχον νὰ προσθέσω καὶ νομίζω ὅτι εἶναι δικαία ἡ παρατήρησίς μου.

§212Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Οἱ λόγοι ἕνεκα τῶν ὁποίων ὑποδεικνύεται ἡ συγχώνευσις τῶν δύο αὐτῶν Γραφείων ἔγκεινται ἐν τῷ πνεύματι καὶ τῇ ἐννοίᾳ τῆς συνεχίσεως τῆς ἐργασίας. Τὰ στενογραφήματα, τὰ ὁποῖα ἐπεξεργάζονται ἐν τῷ στενογραφικῷ Γραφείῳ, εἶναι ὀρθὸν νὰ παραμένωσιν ἐν τῷ αὐτῷ Γραφείῳ μέχρις ὅτου ἴδωσι τὸ φῶς. Ἡ διαίρεσις τῆς ὅλης ἐργασίας εἰς δύο Γραφεῖα ἐθεωρήθη ὅτι παρεμβάλλει προσκόμματα εἰς τὴν ταχυτέραν διεξαγωγήν. Οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν οὔτε θίγει ἡ συγχώνευσις τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἐργασθέντων μέχρι τοῦδε ἐν τῷ Γραφείῳ τῆς ἐφημερίδος τῶν συζητήσεων, οὔτε θὰ μειωθῇ ἡ παραγωγικότης καὶ ἡ ἐργασία τοῦ Γραφείου αὐτοῦ διὰ τῆς μεταβολῆς τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον προτείνομεν. Ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἰργάσθη εἰς τὸ ἓν τμῆμα θὰ ἐργασθῇ καὶ εἰς τὸ ἄλλο, θὰ ἔχῃ τὴν αὐτοτέλειαν, δὲν θὰ μειωθῇ ἐφ’ ὅσον προστίθεται καὶ ἡ εὐθύνη τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Γραφείου. Τὰ ἐπιχειρήματα τῶν κυρίων συναδέλφων θὰ τὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν καὶ ὑπόσχομαι κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν νὰ εἴπω τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ γίνῃ ἡ συγχώνευσις.

§213Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Νὰ λάβητε παρακαλῶ ὑπ’ ὄψιν τὸν ὄγκον τῆς ἐργασίας.

§214Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐσκόπουν, Κύριοι, νὰ ὑποστηρίξω τροπολογίαν ὑποβληθεῖσαν ὑπ’ ἄλλων συναδέλφων προκειμένου περὶ ἱκανοποιήσεως ὑπαλλήλων τινῶν διὰ τὴν εὐδόκιμον καὶ πολυχρόνιον ἐν τῇ Βουλῇ ὑπηρεσίαν των, ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξ ἀρχῆς ἀπὸ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ ἄρθρου 96 ἔκαμε δήλωσιν ὅτι εἰς οὐδεμίαν αὔξησιν μισθοδοσίας θὰ στέρξῃ. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, περὶ αὐξήσεως τοιαύτης μισθοδοσίας ἥτις θὰ δύναται νὰ ἐπιφέρῃ κλονισμὸν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Πρόκειται, ὡς εἶπον ἐν ἀρχῇ, μᾶλλον περὶ ἀμοιβῆς ἠθικῆς διὰ τῆς προαγωγῆς εἰς ἀνώτερον βαθμὸν ὑπαλλήλων πολυετῶς καὶ εὐδοκίμως ὑπηρετούντων. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἐπιμένῃ εἰς τὴν δήλωσίν του ἐκείνην προκειμένου περὶ ἱκανοποιήσεως τριῶν ἢ τεσσάρων ὑπαλλήλων, τοῦ Λογιστοῦ τῆς Βουλῆς, τοῦ Συντάκτου τῶν ἐπισήμων Πρακτικῶν, τοῦ Κοσμήτορος τῆς Βιβλιοθήκης καὶ τοῦ Γραφέως τῆς Βιβλιοθήκης.

§215Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Καὶ τοῦ ἀρχικλητῆρος.

§216Λ. ΝΑΚΟΣ. Καὶ τῶν κλητήρων.

§217Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος διευθύνει καὶ ἐπιβλέπει τὰ διάφορα Γραφεῖα, εἶναι εἰς θέσιν κάλλιον παντὸς ἄλλου νὰ γνωρίζῃ τὰς ὑπηρεσίας τὰς πραγματικὰς τὰς ὁποίας οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι προσφέρουσι θὰ γνωρίζῃ ὅτι αὐτοὶ ἔχουσιν ὑπηρεσίαν πολυχρόνιον, ὅτι ὁ κοσμήτωρ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς ἔχει εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν, καὶ δικαιοῦνται ἑπομένως εἰς ἀμοιβὴν ἐν ἐποχῇ κατὰ τὴν ὁποίαν πάντες οἱ ὑπάλληλοι πάντων τῶν κλάδων τῆς Διοικήσεως ἠμείφθησαν διὰ προαγωγῆς εἰς ἀνώτερον βαθμὸν καὶ δι’ αὐξήσεως μισθοδοσίας. Προκειμένου περὶ μιᾶς ἐλαχίστης δαπάνης, περὶ μιᾶς μηδαμινῆς δαπάνης, δὲν πρέπει νὰ δειχθῶμεν τόσον αὐστηροὶ δι’ ὀλίγους ὑπαλλήλους τῆς Βουλῆς, οἱ ὁποῖοι τόσας ὄντως ὑπηρεσίας προσφέρουσι. Δὲν θέλω νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν πόσαι αὐξήσεις μισθοδοσιῶν ἐγένοντο διὰ τῆς ψηφίσεως διαφόρων ὀργανικῶν νόμων, πόσαι θέσεις ἐδημιουργήθησαν καὶ πόσα Τμήματα ἐδημιουργήθησαν εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα περιττά, καὶ ἐντούτοις ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔκαμε τὰς δηλώσεις ἃς ἔκαμε σήμερον, ἐνῷ τότε ἐγίνοντο σημαντικαὶ αὐξήσεις δαπανῶν. Ἡ διαμαρτυρία αὕτη δὲν ἐγένετο, ὅτε ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἀρχαιολογικοῦ Ταμείου ἐδημιουργοῦντο πλεῖσται θέσεις, ἐνενήκοντα θέσεις φυλάκων Ἀρχαιοτήτων, ὅτε ἐδημιουργοῦντο θέσεις νέων ἐπιμελητῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦσι δαπάνην πολλῶν χιλιάδων δραχμῶν, ὁ δὲ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τότε δὲν ἠρνήθη καὶ δὲν ἀντέστη εἰς τὴν ψήφισιν αὐτῶν οὔτε ὅτε ηὐξάνετο ὁ μισθὸς τῶν ἐλεγκτῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, οὔτε ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἰσῆγε νομοσχέδιον περὶ ὁδοστατῶν, δι’ οὗ προεβλέπετο δαπάνη πρόσθετος ἑνὸς ἑκατομμυρίου ἐτησίως, οὔτε ὅτε ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου περὶ σηροτροφίας καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου 28 ἱδρύοντο θέσεις Ἐπιμελητῶν, Διευθυντῶν κλπ. ἐψηφίζετο δαπάνη διὰ θέσεις ἀμφιβόλου χρησιμότητος, δαπάνη ἀνερχομένη εἰς 400 ἢ 500.000 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Τότε οὐδεὶς διεμαρτύρετο καὶ ἤδη, ὅτε πρόκειται περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι τόσον εὐδοκίμως ὑπηρετοῦσι καὶ τόσας ὑπηρεσίας προσφέρουσι, δὲν πρέπει νὰ ἱκανοποιηθῶσι διότι ἐπέρχεται αὔξησις δαπανῶν! Ἐγὼ θεωρῶ ὅτι ἐπέρχεται ἀδίκημα εἰς τοὺς ὑπαλλήλους αὐτούς, θὰ παρακαλέσω δὲ νὰ δώσητε τοὐλάχιστον ἠθικήν τινα ἱκανοποίησιν τῶν κόπων των, διότι θ’ ἀπογοητευθῶσι.

§218Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Μετὰ τὰς συστάσεις εἰς τὰς ὁποίας προέβη ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος συνάδελφος μοὶ ἐπιβάλλεται ἡ ὑποχρέωσις νὰ ἐξάρω ἀληθῶς τὰς ὑπηρεσίας τῶν ὑπαλλήλων ὧν ἐποιήσατο μνείαν. Πρόκειται ἀληθῶς περὶ ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ἐπιτελοῦσι μετὰ θρησκευτικῆς εὐλαβείας τὸ καθῆκόν των, ἔχουσι πολλὰ ἔτη, ἐργάζονται εὐσυνειδήτως καὶ δὲν παρέλειψαν τίποτε ἐξ ὅσων ὁ Κανονισμὸς καὶ ἡ τάξις ἐπιβάλλει εἰς αὐτούς. Ἀλλ’ ὡς παρετήρησα τὸ ζήτημα τῆς μισθοδοσίας εἶναι μέτρον δαπάνης καὶ πρέπει οἱ ὑπάλληλοι τῆς Βουλῆς πρῶτοι νὰ δείξωσι τὸ παράδειγμα τῆς αὐτοθυσίας.

§219Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Βεβαίως πρέπει νὰ δεικνύωσι τὸ παράδειγμα τῆς αὐτοθυσίας.

§220ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ αὐτοθυσία μόνον ἐν τῷ πεδίῳ τῆς μάχης ἐπιτρέπεται.

§221Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι, ἂν πρόκειται νὰ ὑπάρχωσιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ δίδωσι τὸ παράδειγμα, καὶ τὸ παράδειγμα εἶναι ὑπὲρ τῆς ἐκδοχῆς τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε ὑμεῖς, διατί πρὸ ὀλίγου ἀκόμη ἐψηφίσθη ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ κατέστη νόμος τοῦ Κράτους, ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἴσως ἀπόψε ἢ αὔριον ψηφίζεται εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν καὶ θὰ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, ὑπὸ τὴν κρίσιν δὲ τῆς Βουλῆς εἶναι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῶν ὁποίων νόμων οὐκ ὀλίγον ἐπιβαρύνεται ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους; Τώρα ἀντιστρέφω τὸν λόγον πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἀπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρακαλῶ ν’ ἀκούσῃ ὅτι κατ’ ἀκριβεῖς ὑπολογισμοὺς πᾶσαι αὐταὶ αἱ αὐξήσεις, διὰ τὰς ὁποίας τόσος ἀγὼν διεξάγεται, θὰ φθάσωσιν εἰς 520 δραχμὰς κατὰ μῆνα· δηλαδὴ θὰ λάβῃ ἕκαστος ἀπὸ 20 ἕως 30 δραχμὰς κατὰ μῆνα.

§222ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἠξεύρω ἐγὼ τί θὰ γίνῃ, ἐὰν ἀρχίσωμεν νὰ δίδωμεν.

§223Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δεχθῆτε 520 δραχμάς.

§224Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ καμφθῇ καὶ θὰ συναινέσῃ ὥστε νὰ δοθῇ αὐτὴ ἡ μικρὰ ἀμοιβὴ εἰς ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους ἔχομεν καθημέραν εἰς τὰ μάτια μας καὶ παρέχουσι τόσας ὑπηρεσίας· πρόκειται περὶ 6.000 δραχμῶν ἐτησίως. Μετὰ ταῦτα θὰ ὑποστηρίξω τρεῖς τροπολογίας. Ἡ μὲν πρώτη εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ συνάδελφος κ. Παπακωνσταντίνου περὶ αὐτοτελείας τοῦ Γραφείου τῆς Ἐφημερίδος τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς. Διὰ τῆς τροπολογίας οὐδεμία ζητεῖται αὔξησις μισθοῦ, πρόκειται περὶ τῆς αὐτοτελείας τοῦ Γραφείου, νομίζω δ’ ὅτι οὐδεὶς λόγος δύναται νὰ ὑπάρξῃ ὅπως ἡ τροπολογία αὕτη μὴ γίνῃ ἀποδεκτή. Ἡ ἑτέρα τροπολογία ἀφορᾷ εἰς τὸν ἐπιμελητὴν τοῦ Ἀρχείου τῆς Βουλῆς. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 91, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἐψηφίσαμεν, πόσα καθήκοντα ἀναθέτει εἰς τὸν ἄνθρωπον αὐτόν· δὲν εἶναι δίκαιον ἄρα νὰ δώσωμεν τὴν θέσιν ἑνὸς γραφέως εἰς τὸν ἄνθρωπον αὐτόν, ὅστις ἔχει τόσας εὐθύνας. Ἡ τελευταία τροπολογία ἀφορᾷ εἰς τὸν λογιστήν. Ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἀργούσης τῆς Βουλῆς ὁ λογιστὴς ἐξακολουθεῖ, ὡς πάντες γνωρίζετε, νὰ ἐργάζηται, λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰ καθήκοντα δι’ ὧν εἶναι ἐπιπεφορτισμένος καὶ ὅτι ἀμείβεται γλίσχρως, θὰ πεισθῆτε ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ δώσητε εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα νὰ προάγηται μέχρις ὑπουργικοῦ Γραμματέως αʹ τάξεως. Νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον ὄχι μόνον ἐκ τῆς ἀπόψεως τῆς ὑλικῆς ἀμοιβῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἠθικῆς ἀποζημιώσεως. Νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ δικαίων τροπολογιῶν καὶ θὰ λάβῃ αὐτὰς ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. Πρόεδρος.

§225Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἀνὰ χεῖρας, κ. Πρόεδρε, δεκάδα τροπολογιῶν, ἴσως δὲ ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι αἱ ὁποῖαι δὲν περιῆλθον εἰς χεῖράς μου. Οὐδεμία τῶν τροπολογιῶν τούτων μ’ ἐνδιαφέρει προσωπικῶς...

§226ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Οὐδένα ἐνδιαφέρουσι.

§227Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. .. ἀλλὰ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι πᾶσαι μ’ ἐνδιαφέρουσιν ἐκ τῆς ἀπόψεως τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Σώματος καὶ τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, διότι εὑρίσκω πλέον ἢ δεδικαιολογημένα τὰ προτεινόμενα διὰ τῶν τροπολογιῶν. Τινὲς μάλιστα τῶν τροπολογιῶν ἔχουσι λάβει χαρακτῆρα δημοψηφίσματος, διότι παρὰ δεκάδων Βουλευτῶν ἔχουσιν ὑπογραφῆ, ὡς μία τὴν ὁποίαν ἔχω ἀνὰ χεῖρας ἀφορῶσα εἰς τὴν ἀμοιβὴν τοῦ ἀρχικλητῆρος, ὁ ὁποῖος ἀληθῶς εἶναι ὁ στῦλος τοῦ Γραφείου τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς...

§228ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως, βεβαίως.

§229Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. .. πεπροικισμένος μὲ τοιαῦτα διανοητικὰ προσόντα καὶ μὲ μνήμην ἀπέραντον, ὥστε δύναται νὰ σᾶς εἴπῃ κατὰ τίνα ἐποχὴν ἐψηφίσθη νόμος πρὸ δέκα ἐτῶν, πότε εἰσήχθη, τίνα ἐξέλιξιν ἔλαβεν ἐν τῇ Βουλῇ, πότε ἐψηφίσθη τὴν πρώτην φορὰν καὶ πότε τὴν δευτέραν.

§230ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖος εἶναι;

§231ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὁ Τάσος.

§232ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τίς δὲν ἠξεύρει τὸν ἀρχικλητῆρα Τάσον;

§233Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι ἡ τροπολογία αὕτη ἔχει λάβει χαρακτῆρα δημοψηφίσματος καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν τοιαύτη τροπολογία ν’ ἀπορριφθῇ, οἱανδήποτε δαπάνην καὶ ἂν συνεπάγηται.

§234ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Θὰ προκαλέσωμεν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν.

§235Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μ’ ἐνδιαφέρει τὸ ζήτημα κατὰ πόσον θὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς διὰ τῆς ἀπυδοχῆς τῶν τροπολογιῶν τούτων, δὲν μ’ ἐνδιαφέρει ἂν θὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ 500 δραχμὰς κατὰ μῆνα ἢ μὲ περισσοτέρας· τοῦτο εἶναι ζήτημα ἀρχῆς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνέστησεν ἀποφυγὴν πάσης δαπάνης σχετιζομένης πρὸς τὸ προσωπικὸν τῆς Βουλῆς. Ἄν ἐπρόκειτο, κ. Πρόεδρε, περὶ ἀποφυγῆς δαπάνης ἄνευ τινὸς συνακολουθούσης ζημίας γενικωτέρας, θὰ ἤμην πρόθυμος νὰ προσχωρήσω πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλὰ πολὺ φοβοῦμαι μήπως ἀποφεύγοντες τὴν δαπάνην ταύτην προξενήσωμεν ἄλλην ζημίαν μεγαλυτέραν, διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἴσως ἀποφεύγοντες τὴν μικρὰν ταύτην δαπάνην δημιουργήσωμεν μεγίστην ζημίαν, διότι, ὅταν ἔχωμεν τὸν λογιστὴν τῆς Βουλῆς, ὅστις ἀνέλαβε τὸ λογιστήριον τῆς Βουλῆς εἰς οἰκτράν τῳόντι κατάστασιν, εἰς κατάστασιν ἥτις παρουσίαζε βιβλία μπακάλικα καὶ ὄχι λογιστικὰ βιβλία καὶ ἀνήγαγεν εἰς ἄκραν τελειότητα, τὴν ὁποίαν θὰ ὡμολόγει καὶ ὁ αὐστηρότερος κριτής, ὅστις ἔθηκεν ἐν τοιαύτῃ τάξει τὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ λογιστηρίου, ὥστε ἀνὰ πᾶσαν ὥραν δι’ οἱανδήποτε δαπάνην, δι’ οἱονδήποτε ἔξοδον δύνασθε νὰ λάβητε ἀμέσως πληροφορίας μετὰ πάντων τῶν δικαιολογητικῶν, λέγω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον τοιοῦτον ὑπάλληλον νὰ τὸν ἀφήσωμεν μαραινόμενον μὲ τὴν μικρὰν ἀμοιβὴν τὴν ὁποίαν τῷ ἐχορήγησεν ἡ Βουλή. Ἀλλ’ εἶναι ἆρά γε τοῦτο μόνον, εἶναι ἆρά γε τὸ συμφέρον τῆς Βουλῆς ν’ ἀφήσωμεν ἄνευ ἐνισχύσεως τὸν πρακτικογράφον τῆς Βουλῆς, ἤδη μάλιστα ὁπότε προτιθέμεθα νὰ κάμωμεν καὶ ἐπίσημον Δελτίον ἐπισήμων Πρακτικῶν, τὸν πρακτικογράφον, ὅστις ἐπὶ ὥρας συνεχεῖς ἄνευ διαλείμματος καὶ μετὰ θαυμασίας ἀντοχῆς διεξάγει τὸ ἔργον αὐτὸ ἐπὶ ὥρας ἀνερχομένας εἰς δεκάδας, ὥστε νὰ προκαλῇ τὸν θαυμασμὸν ἡ ἀντοχὴ αὐτοῦ τοῦ ὑπαλλήλου καὶ ἡ ἀκρίβεια ἐν τῇ διεξαγωγῇ τῶν ἔργων αὐτοῦ; Θὰ ὑποστῶμεν λοιπὸν ζημίαν μεγαλυτέραν ἀφήνοντες τοὺς ὑπαλλήλους μὲ μικρὸν βαθμὸν καὶ μὲ τὸ ὀλίγιστον μίσθωμα τὸ ὁποῖον ἀπολαμβάνουσιν ἀπέναντι τῆς κολοσσιαίας ἐργασίας τὴν ὁποίαν παρασκευάζουσι. Διὰ τοῦτο θεωρῶ δίκαιον καὶ ἐπιβεβλημένον ἐξ ὑποχρεώσεως, ἂν ὄχι νομικῆς, πάντως ὅμως ἠθικῆς, νὰ μὴ ἀπορριφθῶσιν αἱ τροπολογίαι αἱ προτεινόμεναι ὑπὸ τῶν κ. συναδέλφων. Διότι καὶ ὑπόσχεσις ἔχει δοθῆ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους αὐτούς, περὶ ὧν διαλαμβάνουσιν αἱ τροπολογίαι, ὅτι προσεχῶς ἤθελε βελτιωθῆ ἡ θέσις αὐτῶν. Καὶ τὴν ὑπόσχεσιν ταύτην τὴν κατ’ ἐπίσημον τρόπον δοθεῖσαν εἰς αὐτοὺς δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ παρίδωμεν ἤδη, ὅτε ἡ Βουλὴ ἔφθασεν εἰς ἀποφάσεις δεδικαιολογημένης αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν ἄλλων ὑπηρεσιῶν αἱ ὁποῖαι δὲν λειτουργοῦσιν, ἀλλὰ θέλουσι λειτουργήσει ἐν τῷ μέλλοντι, ἐπάγονται ὅμως μεγάλας δαπάνας ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους.

§236ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ θεωρῶ ὀρθὸν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ μελετήσῃ μόνον τὸ ζήτημα τῶν πενταετῶν αὐξήσεων τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων, ὥστε νὰ μὴ ἐπιβαρυνθῇ ἀμέσως ὁ Προϋπολογισμός.

§237Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ (Πρόεδρος). Τὸ σημεῖον αὐτὸ τῆς βαθμιαίας αὐξήσεως τῶν μισθῶν πάντων τῶν ὑπαλλήλων θὰ τὸ ἐξετάσωμεν καὶ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν θὰ φέρω τροποποιήσεις.

§238ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἐὰν δὲν ἐμμείνητε εἰς τὸ σύστημα τῆς βαθμιαίας αὐξήσεως, νὰ γίνῃ εἰδικὴ μνεία διὰ τὸν ἀρχικλητῆρα, ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος ἔχασε τὰ πόδια του ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ.

§239Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Θὰ ἦτο μάταιον καὶ τολμηρόν, ἂν παρὰ τὰς ῥητὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπεχείρουν νὰ πείσω πλέον περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς βελτιώσεως τῆς τύχης ἐν γένει τοῦ προσωπικοῦ τῆς Βουλῆς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προυκάλεσε τὴν ἰδικήν μου προσοχὴν ἰδιαιτέρως εἶναι ἡ μακρὰ συζήτησις ἡ διεξαχθεῖσα περὶ τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ στενογραφικοῦ Γραφείου, περὶ τῆς μεγάλης ἐργασίας, τῆς ἐργωδεστέρας περισσότερον ἢ εἰς πάντα τὰ ἄλλα Κοινοβούλια, καὶ περὶ τῶν προσπαθειῶν ἃς πρέπει νὰ καταβάλλωσιν οἱ στενογράφοι πρὸς τήρησιν λεπτομερεστάτων Πρακτικῶν. Ἐντεῦθεν δικαία ἡ ἀξίωσις τῶν κυρίων Βουλευτῶν πρὸς καλυτέρευσιν τῆς ἐργασίας τῶν στενογράφων καὶ τῶν πρακτικογράφων. Παρατηροῦμεν πάντες ὅτι καθ’ ἅπασαν τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως μόνον τὰ δύο ἑκατέρωθεν τοῦ Προεδρείου γραφεῖα ἔχουσιν ὑπερεντεταμένην τὴν προσοχὴν καὶ παρακολουθοῦσι τὴν συνεδρίασιν, ὑποχρεωμένοι κατὰ τὸ ποίημα τοῦ ποιητοῦ «ὅλοι καρδιὰ καὶ ὅλοι αὐτιὰ» νὰ μεταφέρωσιν εἰς τὸ χαρτὶ ὅ,τι ἀκούουσιν. Καὶ ἐντούτοις περὶ τῆς βελτιώσεως ἢ βαθμιαίας αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν δὲν θέλει νὰ πεισθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἵνα προσθέσῃ εἰς τὴν κοπιώδη αὐτῶν ἐργασίαν καὶ τὴν ψυχολογικὴν ἀπογοήτευσιν. Νομίζω ὅτι κατὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ μεταβληθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§240Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπιχειρῶ, μετὰ τὰς ῥητὰς δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἴσως εἶναι μάταιον, φρονῶ ὅμως ὅτι θὰ ἦτο παράλειψις, ἂν μὴ ἔλεγον καὶ ἐγὼ ὀλίγας λέξεις ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς χωρὶς νὰ κάμω οὐδεμίαν προτίμησιν, καθ’ ὅσον ὁ εἷς εἶναι καλύτερος τοῦ ἄλλου, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε δὲν δύναμαι νὰ παραλείψω τὸν Ἄτλαντα, τὸν ἀρχικλητῆρα τῆς Βουλῆς, ἐργαζόμενον ὑπερανθρώπως. Ὡς πρὸς αὐτὸν ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ διαφωνῇ καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἐν τέλει δὲν δύναμαι νὰ παραλείψω πρότασιν διὰ τὴν ἐμπιστευτικὴν θέσιν τοῦ διορθωτοῦ τῶν ἐντύπων τῆς Βουλῆς, ἐκ τῆς ἐργασίας τοῦ ὁποίου εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθῃ τελεία ἀλλοίωσις καὶ παραμόρφωσις οἱουδήποτε νόμου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ὅπως ταχθῇ συνήγορος παρὰ τῷ κ. Πρωθυπουργῷ ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ ὅλου τοῦ προσωπικοῦ τῆς Βουλῆς, ἂν εἶναι δυνατόν.

§241Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αἱ προτάσεις αἱ ὑποβληθεῖσαι ἀφορῶσιν αἱ μὲν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς τὴν ἠθικήν, αἱ δὲ εἰς τὴν ὑλικήν. Μολονότι ἡ Βουλὴ φαίνεται διατεθειμένη νὰ ἱκανοποιήσῃ καὶ τὰς δύο ταύτας ἀξιώσεις, διὰ τὰς ὁποίας οὔτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως οὔτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς παρέλειψαν νὰ μὴ ἀναγνωρίσωσι τὴν ἀνάγκην, ἐντούτοις προβάλλεται τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικόν. Μολονότι πάλιν ἡμεῖς οἱ Βουλευταὶ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ κάμωμεν παραχωρήσεις, ὀφείλομεν ν’ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν ὑλικὴν αὔξησιν ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐναντίαν γνώμην, διότι τοῦτο συνδέεται πρὸς τὸ ὅλον οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Χώρας. Ἐντούτοις αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω ὅτι πρέπει νὰ ἱκανοποιηθῶσιν ὑπάλληλοί τινες τῆς Βουλῆς ὑλικῶς καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως καὶ ὑλικῶς ἱκανοποιήσωσιν αὐτούς, διότι μετὰ τῆς ὑλικῆς ἱκανοποιήσεως συνδέεται ἐνίοτε καὶ ἡ ἠθική. Ἀλλ’ ὅταν πρόκειται μόνον περὶ ἠθικῆς ἱκανοποιήσεως, ὅπως ζητεῖται ὑπό τινων ὑπαλλήλων, νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν παρεμβάλλει πρόσκομμά τι καὶ ὁμολογῶ ὅτι καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶπεν ὅτι θὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα. Ἀνεπτύχθη εὐρέως τὸ ζήτημα τῆς διατηρήσεως τῶν Πρακτικῶν καὶ τῆς δημοσιεύσεως αὐτῶν, ὥστε νὰ μὴ ἐπανέλθω εἰς αὐτό. Ἐκ δὲ τῆς συζητήσεως προέκυψεν ὅτι καὶ τὸ Γραφεῖον τῶν στενογράφων πρέπει ν’ ἀπαρτίσῃ ἴδιον Γραφεῖον, τροποποιουμένου τοῦ ὑπάρχοντος Κανονισμοῦ. Ἀλλὰ συγχρόνως καὶ ἑτέρα ἀνάγκη παρίσταται, ὅπως τὸ Γραφεῖον τῆς Ἐφημερίδος τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς διατηρηθῇ ὅπως ἤδη ἔχει. Δὲν βλέπω κατὰ τί θὰ βλάψῃ, ἂν διατηρηθῇ ὡς ἔχει, ἐνῷ ἴσως ἡ τροποποίησις δὲν βλέπω τί θὰ ὠφελήσῃ. Ὁ καταμερισμὸς τῆς εὐθύνης εἶναι ἀμοιβαῖος· δι’ αὐτὸ καλύτερον θὰ εἶναι ὅπως τὸ Γραφεῖον αὐτὸ τῆς Ἐφημερίδος τῶν συζητήσεων διατηρηθῇ ἰδιαίτερον. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε τὴν πρότασιν περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ, θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς τροποποιήσεις καὶ ὅσον ἀφορᾷ εἰς ἐκείνας αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσιν αὔξησιν δαπανῶν, ἐνῷ συγχρόνως ἔχουσι μεγάλην σκοπιμότητα, ἐλπίζω νὰ τὰς δεχθῇ.

§242Ι. ΒΕΡΡΟΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι εὐχάριστον καὶ διὰ τὴν ἀντιπροσωπείαν τῆς Βουλῆς τὸ νὰ εὑρίσκηται πᾶσα ἐν ὁμοφωνίᾳ προκειμένου περὶ ἠθικῆς ἀμοιβῆς τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς, καὶ τοῦτο διότι πάντες ἀναγνωρίζομεν εἰλικρινῶς τὰς ἐργασίας ἃς προσφέρουσιν οἱ ὑπάλληλοι τῆς Βουλῆς. Ἐξ ἄλλου δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ ἐκτιμήσωμεν καὶ τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμεν. Ἐν τούτῳ δὲ νομίζω ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος, κατόπιν τῆς πλήρους ὁμοφωνίας ἡ ὁποία παρατηρεῖται μεταξὺ πάντων τῶν Βουλευτῶν ὅπως ἱκανοποιήσωμεν τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Βουλῆς, νὰ καθικετεύσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν δήλωσιν καὶ ν’ ἀναγνωρίσῃ ὅτι ἡμεῖς οἱ Βουλευταὶ οἱ ἐρχόμενοι εἰς σχέσιν καὶ συνάφειαν μετὰ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς εἴμεθα εἰς περισσοτέραν θέσιν ν’ ἀναγνωρίσωμεν τὰς μεγάλας ὑπηρεσίας αὐτῶν. Διὰ τοῦτο πολὺ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ θελήσῃ νὰ δεχθῇ τὴν ὁμόφωνον ἐκδήλωσιν τῶν αἰσθημάτων τῆς Βουλῆς.

§243Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Προκειμένου περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεως τῶν ὑπαλλήλων ἀμφότεροι οἱ κύριοι Πρόεδροι ἐδυσκολεύθησαν, διότι θὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ Προϋπολογισμός. Δὲν εἶδον ὅμως νὰ δυσκολευθῶσι διὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μπασιᾶ περὶ αὐξήσεως κατὰ τετραετίαν. Νομίζω ὅτι ἐδέχθησαν τοῦτο εὐχαρίστως, θὰ ὑπομνήσω ὅμως εἰς τοὺς κ. Προέδρους ὅτι καθ’ ὑπολογισμὸν τὸν ὁποῖον ἔκαμα, ἐνῷ διὰ τῆς βελτιώσεως τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν πάντες τὴν στιγμὴν ταύτην δίδεται καὶ ἠθικὴ ἀμοιβὴ διὰ προαγωγῆς καὶ ὑλικὴ δι’ αὐξήσεως, τὸ δὲ ὅλον ποσὸν ἀνέρχεται εἰς 520 δραχμάς, διὰ τῆς αὐξήσεως κατὰ τετραετίαν με 15% τὸ ποσὸν ἀνέρχεται εἰς 500.25 δραχμάς. Πρόκειται περὶ 19 δραχμῶν καὶ 75 λεπτῶν. Καὶ οὕτω δὲν ἀμείβονται ἠθικῶς οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, ἐνῷ, ἐὰν ἀποφασίσωμεν νὰ δώσωμεν 19 δραχμὰς περισσότερον, ἀμείβομεν καὶ ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς πάντας ἀνεξαρτήτως τοὺς ὑπαλλήλους ὡς καὶ τοὺς κλητῆρας, ἐκτὸς τοῦ Διευθυντοῦ, τοῦ μόνου παραπονουμένου.

§244Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπέρχεται αὔξησις τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων κατὰ δεκαετίαν ἢ δεκαπενταετίαν δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς αὔξησις. Αὔξησις μισθοῦ μετὰ πάροδον χρονικοῦ διαστήματος δύναται νὰ ἐννοηθῇ μόνον δι’ ἐκείνους τοὺς ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι εἶναι στάσιμοι καὶ δὲν ἔχουσι μέλλον καὶ προαγωγήν, τοιοῦτοι δὲ εἶναι οἱ κλητῆρες, δι’ οὓς δίκαιον εἶναι ν’ αὐξηθῇ ἡ μισθοδοσία ἐφ’ ὅσον παρέρχεται μία περίοδος. Προκειμένου ὅμως περὶ ἄλλων ὑπαλλήλων τῆς δημοσίας διοικήσεως, γραμματέων, τμηματαρχῶν κλπ. δὲν δύναται νὰ ἐννοηθῇ αὔξησις κατὰ τετραετίαν, διότι αὐτοὶ μετὰ πάροδον χρονικοῦ διαστήματος προάγονται, προαγομένων δὲ εἰς βαθμὸν ἀνώτερον κατὰ συνέπειαν αὐξάνει καὶ ἡ μισθοδοσία των.

§245Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὸν ἐρωτήσω ἂν συμφωνεῖ νὰ γίνωσι δεκταὶ αἱ τροπολογίαι ὑπὸ τὸν ὅρον ἡ δαπάνη νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ τὰς 520 δραχμὰς καθ’ ὃν τρόπον ἤθελεν ὑποδείξει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 96 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 98 (ἀναγινώσκεται).

§247Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐδέχθη νὰ προστεθῶσι δύο στενογράφοι δʹ τάξεως, τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ. Ἐπίσης, ἂν ἐδέχθη ὅτι καὶ οἱ δόκιμοι στενογράφοι δὲν πρέπει νὰ ὑπηρετῶσιν ἀμισθὶ ἐπὶ τρίμηνον, πρέπει νὰ προστεθῇ ἡ δέουσα δαπάνη.

§248Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ (Πρόεδρος). Θὰ τὸ λάβω ὑπ’ ὄψιν.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 98 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 99 (ἀναγινώσκεται).

§250Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ἐν τῷ ἐδαφίῳ 5 λέγεται ὅτι οἱ συμπληρώσαντες τετραετῆ ὑπηρεσίαν δὲν ἀπολύονται τῆς θέσεώς των, διότι εἰσάγονται εἰς τὴν μονιμότητα.

§251Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ (Πρόεδρος). Βεβαίως.

§252Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ ὀλίγων λέξεων τὰς ὁποίας θέλω εἴπει, διότι τὸ ἄρθρον 101 ἀναγνωρίζει συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἐπεμβαίνει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς. Αὐτὸ ἐγένετο ὑπὸ τὸ κράτος ἰδεῶν αἱ ὁποῖαι τότε ἐπεκράτησαν, ἀλλὰ σήμερον πιστεύω ὅτι ἤλλαξαν τὰ πράγματα καὶ πρέπει νὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἓν τοιοῦτο Συμβούλιον ἐπεμβαῖνον ἐπὶ τῶν καθηκόντων τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος εἰς πάντα τὰ Κράτη εἶναι ἀνώτερος καὶ αὐτοῦ τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κατὰ τὸ Σύνταγμα. Ἑπομένως τί θέλει εἰς τὴν ἐνέργειαν τοῦ κυρίου Προέδρου τὸ Συμβούλιον; Φρονῶ ὅτι εἶναι τελείως ἄσκοπος ἡ διάταξις αὕτη, καθόσον οὐδένα λόγον ἔχει.

§253ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ μονιμότης τῶν ὑπαλλήλων εἶναι ἀξία παντὸς σεβασμοῦ.

§254Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Ἰδίως διὰ τὴν Βουλὴν μετὰ τὴν μονιμοποίησιν τῶν λοιπῶν ὑπηρεσιῶν.

§255Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὑπάρχουσι μερικαὶ θέσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι τελείως ἐμπιστευτικαί· εἶναι θέσεις τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὑποχρεωμένη ἄλλη Κυβέρνησις νὰ θίξῃ. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ τεθῇ μία τοιαύτη διάταξις.

§256ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ὅτι οὔτε ἡ παροῦσα Κυβέρνησις διώρισέ τινα, ἐντούτοις τοὺς ἔκαμε τῆς ἐμπιστοσύνης της.

§257Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δὲν τὸ εἶπον διὰ νὰ μὲ παρεξηγήσητε.

§258ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μαζὶ μὲ τοὺς τῆς ἐμπιστοσύνης ὑπαλλήλους θ’ ἀλλάξῃ καὶ τοὺς ἄλλους.

§259Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Πάντοτε αἱ Κυβερνήσεις ἐσεβάσθησαν τοὺς ὑπαλλήλους, θὰ ἴδητε δὲ ὅτι μία ἢ δύο θέσεις εἶναι ἐμπιστευτικαὶ καὶ φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιλαμβάνωνται ἐν τῷ Κανονισμῷ.

§260ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχωσι ἐμπιστευτικαὶ θέσεις, δύνανται νὰ ἐξαιρεθῶσι τῆς μονιμότητος, νὰ μὴ στερηθῶσιν ὅμως καὶ οἱ λοιποὶ ὑπάλληλοι τῆς Βουλῆς τοῦ πλεονεκτήματος τούτου.

§261ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Θὰ ἐπιτραπῇ καὶ εἰς ἐμὲ νὰ προσθέσω ὀλιγίστας λέξεις· ὑπὲρ τῆς μονιμότητος εἶμαι κατ’ ἀρχήν, ἀλλὰ μελετήσας ἐπισταμένως τὸ ζήτημα τοῦτο ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἠδυνήθην ν’ ἀντιληφθῶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μονιμοποιήσωμεν τοὺς ὑπαλλήλους αὐτούς· διότι οὕτω γενομένη ἡ μονιμοποίησις εἶναι παράδοξος. Εἰς ποῖον θὰ ὑπακούωσιν οἱ ὑπάλληλοι; Οἱ ὑπάλληλοι δὲν θὰ ἐξαρτῶνται παρὰ τῆς Βουλῆς; Ἐκτὸς τούτων συμφωνῶ πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Σοκόλη, ὅτι ὑπάρχουσι θέσεις αἵτινες δὲν δύνανται νὰ μονιμοποιηθῶσιν, ὡς θέσεις ἐμπιστευτικαί. Παρατηρῶ ὅμως ὅτι περὶ τῶν κλητήρων οὐδεμίαν ποιεῖσθε μνείαν. Διατί;

§262ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως καὶ οἱ κλητῆρες πρέπει νὰ μονιμοποιηθῶσι.

§263Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Διατί νὰ γίνῃ διάκρισις μεταξὺ ὑπαλλήλων καὶ κλητήρων; Κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν νὰ τὸ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας.

§264Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ (Πρόεδρος). Πολὺ καλά. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 99 ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 105 107, 108 καὶ 109). Ἄρθρον 110 (ἀναγινώσκεται).

§265Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Δὲν γνωρίζω ποῖαι σκέψεις ἐπρυτάνευσαν καὶ ποῖαι ἀποφάσεις ἐν τῇ διανοίᾳ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὥστε νὰ μεταβάλῃ τὸν παλαιὸν Κανονισμόν, δι’ οὗ ὡρίζετο ὅτι, ὁσάκις ὁ Διευθυντὴς τῆς Βουλῆς ἐκωλύετο ἢ ἀπουσίαζεν, ἀνεπληροῦτο ὑπὸ τοῦ διεκπεραιωτοῦ. Διὰ τοῦ νέου Κανονισμοῦ καὶ τῆς τροπολογίας ἣν ὑποβάλλει ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς λέγεται ὅτι τὸν Διευθυντὴν ἀπόντα ἢ κωλυόμενον ἀναπληροῖ εἷς τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς. Νομίζω ὅτι ἡ παλαιὰ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι σοφωτέρα καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ μείνῃ τὸ καθεστὼς ὡς ἔχει. Εἶναι τόσον συγγενὴς ἡ ὑπηρεσία τοῦ διεκπεραιωτοῦ πρὸς τὴν τοῦ Διευθυντοῦ, ὥστε νομίζω ὅτι ὁ φυσικὸς ἀναπληρωτὴς τοῦ Διευθυντοῦ εἶναι ὁ διεκπεραιωτής. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν παρατήρησίν μου ταύτην.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 110 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 111–118 ὡς καὶ αἱ μεταβατικαὶ διατάξεις). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ δωρεᾶς τοῦ δάσους Γολέμα–Ῥέκα εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα Κωνσταντῖνον». (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§267ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ λέξις «ἀποφανθῇ» θ’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς λέξεως «γνωμοδοτῇ».

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας ἐν Ἀθήναις τῇ 8)21 Μαΐου 1914 ὑπογραφείσης δηλώσεως πρὸς διακανονισμὸν τῆς συμβατικῆς θέσεως τῆς Ἑλλάδος ἐν τῇ Γαλλικῇ ζώνῃ τῆς Σεριφικῆς Αὐτοκρατορίας»). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ δικαστικῶν τελῶν καὶ μεταφραστικοῦ Γραφείου ἐν Σάμῳ».

§269Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κηρυχθῇ κατεπεῖγον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ πωλήσεως ἀχρήστων ἀρχαίων».

§271Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι θεωρῶ τὴν βάσιν αὐτοῦ πολὺ ὀρθήν, διότι τὰ περιττὰ πρέπει νὰ πωληθῶσιν ἵνα ἀντικατασταθῶσι δι’ ἄλλων χρησίμων. Ἀλλ’ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν γίνεται διάκρισις ἂν εἰς τὰ ἀρχαῖα συμπεριλαμβάνονται καὶ τὰ νομίσματα, τὰ κτερίσματα, οἱ δακτυλιόλιθοι καὶ ἐν γένει τὰ λεπτὰ ἀρχαιολογικὰ ἀντικείμενα, τῶν ὁποίων αἱ διακρίσεις εἶναι πολὺ λεπταὶ καὶ περὶ τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ εἶναι ἀσφαλὴς ἡ κρίσις. Παρετηρήθη αἴφνης ἐν τοῖς νομίσμασιν ὅτι ὑπάρχει πολλάκις ἐξωτερικῶς μεγάλη ὁμοιότης μεταξύ των, καὶ ἐντούτοις ὑπάρχουσι τοιαῦται μικραὶ καὶ λεπταὶ διαφοραὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι δυσδιάκριτοι καὶ διὰ τῶν ὁποίων διακρίνεται ἡ ἐποχὴ εἰς ἣν ἀνήκουσιν.

§272Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν πρόκειται περὶ νομισμάτων ἀσφαλῶς, διότι δὲν περιλαμβάνομεν κἄν τὸν Διευθυντὴν τοῦ νομισματολογικοῦ Μουσείου.

§273Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Νὰ διευκρινισθῇ καλύτερον.

§274Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἂν ὑπάρχῃ ἀσάφεια, διευκρινίζομεν τὸ ζήτημα.

§275Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἐπίσης νομίζω ὅτι καὶ ἡ δυνητικὴ ἔκφρασις τοῦ νομοσχεδίου ὡς πρὸς τὸν Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος καλεῖ τὸ Συμβούλιον, πρέπει νὰ γίνῃ ὑποχρεωτική, ἤτοι, ἀντὶ νὰ τεθῇ «δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ καλέσῃ», νὰ τεθῇ «ὑποχρεοῦται ὁ Ὑπουργὸς νὰ καλέσῃ».

§276Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πρὸς περισσοτέραν ἀσφάλειαν καὶ ὅταν ἡ πλειονοψηφία εἶναι ὑπὲρ τῆς ἐκποιήσεως, πάλιν νὰ δύναται ὁ Ὑπουργός.

§277Η. ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἀκριβῶς πρὸς περισσοτέραν ἀσφάλειαν προτείνω καὶ ἐγὼ τοῦτο. Σεῖς ἀφήνετε εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ καλέσῃ τὸ δεύτερον τοῦτο Συμβούλιον, ἐνῷ ἐγὼ λέγω ὅτι προκειμένου περὶ ἐκποιήσεως ἀχρήστων ἀρχαίων νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὸν εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ καλέσῃ τὸ Συμβούλιον.

§278Λ. ΝΑΚΟΣ. Δὲν ἐννοεῖ ὁ Ὑπουργὸς τὰ ἀρχαῖα νομίσματα;

§279Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐκ τῆς ἐκφράσεως τοῦ νομοσχεδίου δὲν προκύπτει τοῦτο.

§280Λ. ΝΑΚΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συμπεριληφθῶσιν. Ὁ Διευθυντὴς τοῦ Νομισματολογικοῦ Μουσείου ἔχει ὑποβάλει ἔκθεσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τῆς ὁποίας δηλοῖ ὅτι ἐν τῷ Μουσείῳ ὑπάρχει μεγάλη ποσότης ἀχρήστων νομισμάτων, ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τῶν ὁποίων τὸ Δημόσιον δύναται νὰ κερδίσῃ ἀρκετά.

§281Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου ͵ΒΣΛΗʹ τῆς 9 Μαρτίου 1894, δι’ οὗ ἐτροποποιήθη τὸ ἄρθρον 24 τοῦ νόμου ΣΙΒʹ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§283Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 θὰ προστεθῇ καὶ βʹ ἐδάφιον ἔχον οὕτω: «Κατὰ τὸν ἐν τῷ μεταξὺ χρόνον οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν ἔργων, ἐντὸς τῶν χορηγηθεισῶν διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους συνολικῶν ἢ εἰδικῶν πιστώσεων, ποσοῦ μὲν ἐλάσσονος τῶν 10.000 δραχμῶν ἐγκρίνονται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, μείζονος τῶν 10.000 δρ. καὶ μέχρι ποσοῦ 50.000 δρ. διὰ Β. Διατάγματος ἐκδιδομένου ἐπὶ τῇ προτάσει τῶν Ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Συγκοινωνίας μετὰ γνώμην τοῦ συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἄνω δὲ τῶν 50.000 δρ. διὰ Β. Διατάγματος ἐκδιδομένου ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου μετὰ γνώμην τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων.

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου). Ἐξακολούθησις τῆς βʹ συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως ὑπηρεσίας τῶν Ἀρχείων τοῦ Κράτους». Ἐμείναμεν ἐν τῷ ἄρθρῳ 18. Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται).

§285Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πρόκειται περὶ ἄρθρου ἀφορῶντος εἰς τὸ Ἀρχεῖον Κερκύρας. Διετυπώθη οὕτω· «Τὸ ἐν Κερκύρᾳ Ἀρχεῖον τῆς Γερουσίας διατηρεῖται ἐξαρτώμενον ἀμέσως ἐκ τῶν Γενικῶν Ἀρχείων. Προΐσταται δὲ αὐτοῦ Διευθυντὴς ἔχων τὸν βαθμὸν καὶ τὸν μισθὸν Γραμματέως βʹ τάξεως»· δηλαδὴ περιεκόψαμεν ἕνα ταξινόμον καὶ ἕνα κλητῆρα καὶ ᾠκονομήσαμεν τὸν Γραμματέα αὐτόν. Εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι ὑπάρχουσιν ἰδιωτικαὶ συλλογαί, αἱ ὁποῖαι πρέπει ν’ ἀγορασθῶσιν εὐθὺς ἀμέσως, ἀλλὰ δὲν κρίνεται σκόπιμον ν’ ἀναγραφῇ ὅτι παρέχεται τοιοῦτο δικαίωμα ἀγορᾶς εἰς τὸν Ὑπουργόν, ἔστω καὶ ἀντὶ ὡρισμένου τιμήματος, ἀπὸ τοῦδε, ἀφοῦ δικαιοῦται τὸ Κράτος νὰ ἔλθῃ εἰς σύμβασιν μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ὅμως σύμβασιν νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§286Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις διὰ τὴν πρόνοιαν ἡ ὁποία λαμβάνεται διὰ τὸ Ἀρχεῖον τῆς Κερκύρας, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τοῦ προσώπου τοῦ διευθύνοντος ἴσως ν’ ἀγνοῇ ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ὅτι τὸ Ἀρχεῖον αὐτὸ διευθύνεται ἀπὸ πατρὸς εἰς υἱὸν καὶ ὑπὸ τῆς οἰκογενείας τῶν κυρίων Θεοτόκη, ὑπὸ τοῦ κ. Μάρκου Θεοτόκη, ὁ ὁποῖος ἐπεμελήθη αὐτοῦ δωρεὰν καὶ ὁ ὁποῖος ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν κατώρθωσε νὰ περισώσῃ τόσα χρήσιμα πράγματα.

§287Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ (Πρόεδρος). Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ Ἀρχεῖον τῆς Κερκύρας διηυθύνετο ἐπὶ μακράν, μακροτάτην σειρὰν ἐτῶν ὑπὸ τοῦ Μάρκου Θεοτόκη. Εἰς αὐτὸν ἀνετέθη δυνάμει διαταγῆς τοῦ νομάρχου Κερκύρας κατὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα, διότι δὲν ὑπῆρχεν ὑπάλληλος, δὲν ὑπῆρχε καταλληλότερον πρόσωπον ἐν Κερκύρᾳ ἵνα κάμῃ τὴν ἐργασίαν αὐτήν. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ θανάτου τοῦ Μάρκου Θεοτόκη, πρέπει νὰ εἴπω τοῦτο μὲ ὅλην τὴν εἰλικρίνειαν, λείπει πᾶσα ἐγγύησις, διότι οὔτε διορισμὸν ἔχει ὁ υἱὸς αὐτοῦ οὔτε ὑποχρέωσιν νὰ τὰ φυλάττῃ οὔτε ἀσχολεῖται ποσῶς εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτήν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὑπέδειξα τὴν τροπολογίαν αὐτήν, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ τὴν δεχθῇ.

§288Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὁ σκοπὸς τῆς τροπολογίας αὐτῆς δὲν εἶναι ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἔχω ἀντίρρησιν. Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἔχω ἀντίρρησιν εἶναι τὰ προσόντα. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν τὸν Μᾶρκον Θεοτόκην καὶ τὸν υἱόν του, ὁ ὁποῖος ἐξακολουθεῖ νὰ ἔχῃ εἰς χεῖράς του τὸ ἀρχειοφυλακεῖον, ὑποθέτω ὅτι ἐπιβάλλεται καὶ διὰ λόγους ἱστορικοὺς καὶ διὰ λόγους σεβασμοῦ πρὸς τὴν οἰκογένειαν αὐτὴν νὰ διατηρήσωμεν τὸν ἤδη ἔχοντα εἰς χεῖράς του τὸ ἀρχειοφυλακεῖον.

§289Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Τὴν οἰκογένειαν αὐτὴν σέβομαι περισσότερον παντὸς ἄλλου.

§290Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Γνωρίζετε πολὺ καλῶς ὅτι εἶναι οἰκονομικῶς ἀνεξάρτητος, ἀλλὰ προκειμένου νὰ πάρωμέν τι ἐκ τῶν χειρῶν του...

§291Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Οὐδὲν ἔχει εἰς τὰς χεῖράς του.

§292Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἔχει τὸ Ἀρχεῖον καὶ ἐπιμελεῖται τούτου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε ν’ ἀκουσθῇ καὶ ἡ γνώμη ἄλλων.

§293Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι οὐδεὶς λόγος συντρέχει ν’ ἀναβληθῇ οὔτε δύνανται τὰ προσόντα νὰ τεθῶσιν ἀναλόγως τῶν προσώπων.

§294Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ὑμεῖς ἐπράξατε τὸ αὐτό, προκειμένου περὶ τοῦ Ἀρχείου Ἀθηνῶν.

§295Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι ὁ Κύριος περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε ἔχει πάντα τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν θέσιν αὐτήν, ἀλλ’ ἔχει προσφέρει καὶ ὑπηρεσίας πολλὰς καὶ μελέτας καὶ ἐρεύνας ἀξίας λόγου.

§296Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἀκριβῶς τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ διὰ τὸ πρόσωπον τῆς Κερκύρας. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ, ἀλλὰ ν’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον δι’ αὔριον, ὅπως ἀκουσθῇ ἡ γνώμη καὶ ἄλλων.

§297Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νομίζω ὅτι λύεται τὸ ζήτημα ἂν προστεθῇ «ἢ λόγιος ἔχων ἀσχοληθῆ εἰς τὴν νεωτέραν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν καὶ παρασχὼν ἀποδείξεις ἱκανότητος περὶ τὴν ἔρευναν καὶ διάσωσιν ...» (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 18).

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ γενικῆς ἀπογραφῆς τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ Κράτους». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§299Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Ἤθελον σᾶς παρακαλέσει, ἐκτὸς τῆς γενικῆς ἀπογραφῆς, τὴν ὁποίαν ὁρίζετε κατὰ πενταετίαν καὶ δεκαετίαν, νὰ λάβητε μέτρα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ περὶ τῆς λοιπῆς κινήσεως ἐν τῷ Κράτει, ἤτοι περὶ τῶν θανάτων, τῶν γεννήσεων, τῶν γάμων κλπ.

§300Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἄλλο τὸ ἓν καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον). (Ψηφίζονται εἶτα εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν τὰ νομοσχέδια· 1) «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 2.500 κατ’ ἔτος διὰ συνδρομὴν τοῦ Κράτους ὑπὲρ τῆς ἐν Τσαγκαράδᾳ Ἀχιλλοπουλείου ἐμπορικῆς Σχολῆς», 2) «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ βʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου ͵ΒΩΟΗʹ τῆς 14 Ἀπριλίου 1903 περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ͵ΒΥΞΕʹ περὶ γεωργικῶν σταθμῶν» καὶ 3) «περὶ κατασκευῆς στολῶν τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν διανομέων»).

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΥΜϚʹ περὶ ταχυδρομικοῦ ταμιευτηρίου». (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1–3 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 4).

§302Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον 4 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Τὰ ἔξοδα τοῦ ταμιευτηρίου κτλ.». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη).

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον ἀναβάλλονται. (Ψηφίζεται εἶτα εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 25 Αὐγούστου 1914 Β. Διατάγματος περὶ καλύψεως ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος κινδύνων πολέμου ἐπὶ φορτίων ἑλληνικῶν προϊόντων μεταφερομένων εἰς ἀλλοδαπὴν διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου». Ἐπίσης ψηφίζεται εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως συμβάσεων αʹ) διὰ τὴν ἐπὶ τῶν Ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων κυκλοφορίαν τῶν διαφόρων τύπων ἁμαξῶν τῆς Διεθνοῦς Ἑταιρείας τῶν κλιναμαξῶν καὶ τῶν ταχειῶν εὐρωπαϊκῶν ἁμαξοστοιχιῶν, βʹ) διὰ τὴν ἵδρυσιν πρακτορείου ταξιδίων ὑπὸ τῆς αὐτῆς Διεθνοῦς Ἑταιρείας τῶν κλιναμαξῶν καὶ γʹ) διὰ τὰς ὑπὸ τῆς αὐτῆς Διεθνοῦς Ἑταιρείας γενησομένας διαφημίσεις εἰς τὰ διάφορα ὄργανα δημοσιότητος»). Ἀνακοινῶ ἤδη πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς· Οἱ βουλευταὶ κ. Γ. Γαϊτᾶνος, Α. Μαλασπίνας, Σ. Ἀγαπητός, Δ. Κανελλόπουλος, Α. Ῥεβίνθης, Τρ. Παππαδάμ, Ι. Φαρμάκης καὶ Σ. Γρανίτσας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθηκῶν καὶ τροποποιήσεων εἰς τὸν νόμον ͵ΓΨΛʹ περὶ τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους»· Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Σακκελλαριάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ σχεδίου νόμου· Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Νεγροπόντης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς»· Οἱ βουλευταὶ κ. Θ. Σκάσσης, Κ. Ἀλαβάνος καὶ Γ. Λαμπρινόπουλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀσκήσεως τῶν ἰατρικῶν ἐπαγγελμάτων ἐν ταῖς νέαις Ἑλληνικαῖς χώραις»· Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Νάκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως καὶ διοικήσεως τῶν νέων χωρῶν»· Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Φίλιππας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καταθέτει φάκελον εἰς τὴν Βουλήν, συνεπείᾳ ἐπερωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Κουμουνδούρου· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς φορολογίας τοῦ ζύθου» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ φαρμακείων νόμου» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀσκήσεως τῶν ἰατρικῶν ἐπαγγελμάτων ἐν ταῖς νέαις Ἑλληνικαῖς χώραις» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς· Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀγροτικῶν ἀκινήτων ἐν τῇ νήσῳ Λευκάδι ἐκ τῶν βαρυνόντων αὐτὰ ἀγροτικῶν, ἐμφυτευτικῶν καὶ ἐδαφονομικῶν βαρῶν» ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς· Ἅπασαι θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς). Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρᾳ 12.25′ τῆς νυκτός).