1914.11.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 45

τῆς 6ης Νοεμβρίου 1914.

(Πέμπτη, ὥρα 5.15′ μ. μ.)

Προεδρία κ. Κ. Ζαβιτσιάνου.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ δήμαρχος Πατρέων παρακαλεῖ ὅπως διὰ νόμου ἀνατεθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ σχεδίου τῶν πόλεων εἰς τοὺς δήμους τοὺς ἔχοντας μηχανικούς· Οἱ κάτοικοι Κιλκισίου διαμαρτύρονται ἐναντίον τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ φόρου τῆς δεκάτης· Οἱ δημοδιδάσκαλοι Οἰχαλίας καὶ Σπανοχωρίου παρακαλοῦσιν ὅπως ἐνισχυθῶσιν οἰκονομικῶς· Οἱ κάτοικοι Χειμάρρας ἐκφράζουσι τὰς εὐχαριστίας των ἐπὶ τῇ ἐπετείῳ τῆς ἀπελευθερώσεώς των· Ὁ ἐμπορικὸς Σύλλογος Φλωρίνης διαμαρτύρεται διὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων· Ὁ ἐκ Θεσσαλονίκης Κωνστ. Παππακωνσταντίνου παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ αὐτοῦ· Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διαβιβάζει ἔγγραφον δι’ οὗ ἐξαιτεῖται ὅπως ἡ Βουλὴ χορηγήσῃ τὴν ἄδειαν εἰς τὸν εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν πρὸς καταδίωξιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ἀλιβιζάτου· Παραπέμπεται αὕτη εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπήν. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Μ. Νεγροπόντης Ἀπών. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ δικηγορικοῦ Συλλόγου Λαρίσης.

§2Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ παρακαλῶ, ὅπως σταλῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν.

§3Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Καὶ ἐγὼ ὁμοίως συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς Ἀπών. Ὁ κ. Σ. Σακκελλαριάδης «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἂν ἔλαβε πρόνοιαν ὅπως ἀνακαλέσῃ τὰ κατὰ πολλῶν πολιτῶν ἐκδοθέντα χρηματικὰ ἐντάλματα πρὸς εἴσπραξιν προστίμων ἐπιβληθέντων ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς κατατάξεως τῶν κτηνῶν, διότι πολλὰ παράπονα δίκαια ἀκούονται κατὰ τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης. Συνάμα δὲ νὰ λάβῃ καὶ νομοθετικὴν πρόνοιαν σχετικῶς ὥστε νὰ παύσωσι τὰ δίκαια παράπονα τῶν πολιτῶν».

§5Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔλαβον πρόνοιαν. Ἐν τούτοις δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀπαντήσω ὁριστικώτερον. Εἶμαι σύμφωνος ὅτι κακῶς ἐπεβλήθησαν τὰ πρόστιμα. Ἐὰν γνωρίζητε ὅτι πιέζεται σήμερον κανεὶς διὰ νὰ πληρώσῃ, εἴπατέ το.

§6Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐξεδόθησαν ἐντάλματα, πρόκειται δὲ περὶ τοῦ ἑξῆς. Πολλοὶ κάτοικοι ἔχουσι δύο ὀνόματα, τὸ κύριον αὐτῶν ὄνομα καὶ ἓν παρώνυμον. Μετέβησαν πρῶτον μὲ τὸ κύριον ὄνομα, ἐν τῷ μεταξὺ δ’ ἐρωτηθέντες καὶ οἱ ἀγροφύλακες ἔδωσαν καὶ τὸ παρώνυμον, ἀμέσως δ’ ἐπεβλήθη τὸ πρόστιμον καὶ ἐξεδόθη τὸ ἔνταλμα καὶ διὰ τὸ παρώνυμον.

§7ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἦτο ἀσθενὴς ὁ οἰκεῖος τμηματάρχης καὶ δὲν ἠδυνήθην νὰ συνεννοηθῶ.

§8Σ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας «ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ παρακαλεῖ αὐτὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἔλαβε μέτρα καὶ τίνα πρὸς προαγωγὴν τῶν ἐνωμοταρχῶν αʹ τάξεως οἵτινες παρελείφθησαν κατὰ τοὺς γενομένους προβιβασμοὺς εἰς ἀνθυπασπιστὰς ἐν τῇ χωροφυλακῇ».

§10ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ προσπαθήσω νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ὑπόθεσις αὐτή, ἀλλὰ χωρὶς προαγωγικὰς ἐξετάσεις ἀδύνατον.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καντιάνης «συνιστᾷ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Οἰχαλίας περὶ συστάσεως ἑλληνικοῦ σχολείου». Παραπέμπεται ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται. Ἐξαντληθείσης τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Αἱ δώδεκα πρῶται ἀναβάλλονται ἀπουσιαζόντων τῶν ἐπερωτώντων Βουλευτῶν. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὅπως συμπληρώσῃ τὴν ἀπὸ πολλοῦ χρόνου χηρεύουσαν θέσιν τοῦ σχολάρχου τοῦ ἐν Ὑπάτῃ Ἑλληνικοῦ σχολείου».

§12Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἄλλως τε πρόκειται περὶ τῆς ἰδιαιτέρας σας ἐπαρχίας καὶ θὰ ἔχητε ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον.

§13Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἶναι εἷς κληρικός, ὁ ὁποῖος δὲν θέλει νὰ μεταβῇ, ἑπομένως θ’ ἀντικατασταθῇ.

§14Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Παρακαλῶ πολὺ νὰ σπεύσητε.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Λαμπρινόπουλος «συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὅπως ἐνεργήσῃ καὶ ἱδρυθῇ καὶ τρίτον Ἑλληνικὸν σχολεῖον ἐν Πύργῳ».

§16Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶναι ὀλίγον δυσχερές, ἀλλὰ θὰ φροντίσω.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βελέντζας «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως αὐξήσῃ τὴν ἀστυνομικὴν δύναμιν τοῦ Δομοκοῦ».

§18Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Δομοκοῦ ἐπ’ ἐσχάτων διεπράχθησαν πλεῖσται ζωοκλοπαί. Ἡ ἀνακριτικὴ Ἀρχὴ μεταβᾶσα ἐπὶ τόπου ἀνεκάλυψε τοὺς δράστας καὶ συνέλαβε δύο ἐξ αὐτῶν, οὐχ ἧττον ὁ ἀδελφὸς τοῦ ἑνὸς τῶν συλληφθέντων περιέρχεται τὰ χωρία τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ, διαπράττει πλείστας ὅσας κλοπὰς καὶ τρομοκρατεῖ τοὺς κατοίκους. Ἡ ἀστυνομικὴ Ἀρχὴ παρ’ ὅλην τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ὁποίαν ἔχει πρὸς καταδίωξιν τῶν κακοποιῶν αὐτῶν στοιχείων ἔχει ἔλλειψιν δυνάμεως.

§19ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Διετάχθη ἤδη ἐνίσχυσις.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Φικιώρης «συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὴν κατὰ Μάϊον ἐ. ἔ. ἀνακοινωθεῖσαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διαβιβασθεῖσαν πρὸς αὐτὸν ἀναφορὰν τῆς ἀγάμου Ἰσαβέλλας Ἀντ. Ζερβομπεάκου, ἐγγονῆς τοῦ κατὰ τὸ 1814 ἡγεμόνος τῆς Μάνης Κ. Ζερβομπεάκου, ὅστις τυγχάνων ἐκ τῶν κυριωτέρων μελῶν τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας συνελήφθη ἐν Κωνσταντινουπόλει προδοθεὶς καὶ ἀπηγχονίσθη ὑπὸ τῶν Τούρκων, καὶ θυγατρὸς τοῦ Ἀντ. Ζερβόμπεη, ὅστις μετασχὼν τοῦ ἱεροῦ ὑπὲρ ἀνεξαρτησίας ἀγῶνος καὶ καταλύσας κατ’ αὐτὸν ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν του κατέλιπεν ἐν πενίᾳ τὰ τέκνα του, ἐν οἷς καὶ ἡ Ἰσαβέλλα, μεριμνήσῃ νὰ χορηγηθῇ εἰς αὐτὴν προσωπικὴ μηνιαία σύνταξις».

§21Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Καθ’ ὃν χρόνον ἀπεφασίσαμεν καὶ ψηφίζομεν ἀπονομὴν συντάξεως πρὸς θυγατέρας ἐντίμων καὶ εὐδοκίμως ὑπηρετησάντων ὑπαλλήλων, καὶ πολὺ δικαίως—δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀπονεμηθῶσι τοιαῦται συντάξεις—νομίζω ὅτι δικαιότατον εἶναι ν’ ἀπονεμηθῇ σύνταξις καὶ εἰς θυγατέρας ἀγάμους ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐθυσίασαν κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα τὴν περιουσίαν των καὶ ἀφῆκαν ἐν ἐσχάτῃ πενίᾳ τὰς θυγατέρας των. Ἡ Ἰσαβέλλα Ζερβομπεάκου εἶναι ἐγγονὴ τοῦ ἡγεμόνος τῆς Μάνης κατὰ τὸ 1814, ὁ ὁποῖος ὡς μέλος τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας, προδοθεὶς ἐν Κωνσταντινουπόλει, συνελήφθη. Ὁ πατὴρ αὐτῆς κατὰ τὸν ἱερὸν ὑπὲρ ἀνεξαρτησίας ἀγῶνα ἐθυσίασεν ὅλην του τὴν περιουσίαν ὑπὲρ τοῦ ἀγῶνος, κατέλιπε δ’ αὐτὴν ἐν ἐσχάτῃ πενίᾳ καὶ ἄγαμον. Νομίζω ὅτι εἶναι δικαιότατον ὅπως ἀπονεμηθῇ καὶ εἰς αὐτὴν σύνταξις καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅπως λάβῃ καὶ περὶ αὐτῆς μέριμναν.

§22ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ τὸ ἐξετάσω.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Τουρκοβασίλης «ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δώσῃ τὰς ἑξῆς πληροφορίας: Διατί κωφεύει ἡ ἁρμοδία Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὰς ἐπανειλημμένας αἰτήσεις τῶν ἀδελφῶν τοῦ κατὰ τὸν Ἑλληνοβουλγαρικὸν πόλεμον φονευθέντος ἐφέδρου ἀνθυπολοχαγοῦ τοῦ 17ου Συντάγματος Γρηγορ. Βλασοπούλου, ὅπως τοῖς ἀποδοθῶσιν 125 δραχμαὶ αἵτινες εὑρέθησαν ἐπ’ αὐτοῦ, μία μηνιαία μισθοδοσία του καθὼς καὶ ἡ σπάθη του, τὸ ὡρολόγιόν του καὶ διάφορα ἄλλα ἀντικείμενα ἀνήκοντα εἰς τὸν φονευθέντα».

§24ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχει διαβιβασθῆ ἡ σχετικὴ ἀλληλογραφία εἰς τὸ 17ον Πεζικὸν Σύνταγμα, ὅπερ σήμερον διατάσσεται τηλεγραφικῶς ν’ ἀναφέρῃ τί ἐνήργησεν.

§25Β. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ ἀνθυπολοχαγὸς αὐτὸς ἐφονεύθη ἐν μιᾷ τῶν τελευταίων μαχῶν κατὰ τῶν Βουλγάρων. Ἔκτοτε παρῆλθεν ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος, ἔχουσιν ὑποβάλει οἱ ἀδελφοί του δύο αἰτήσεις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ οὐδεμίαν ἔχουσι λάβει ἀπάντησιν.

§26ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τῇ 2ᾳ Ὀκτωβρίου ἐστάλη ἡ ἀναφορά.

§27Β. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ τιμωρήσητε ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἠμέλησαν νὰ δώσωσιν ἀπάντησιν.

§28ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ περίπτωσις τιμωρίας.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἰγγλέσης «παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὅπως διατάξῃ τὰ δέοντα ἵνα ἀρχίσῃ τὸ ταχύτερον ἡ οἰκοδόμησις τοῦ ἔν τινι χωρίῳ τῆς Κεφαλληνίας μικτοῦ διδακτηρίου, διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὁποίου ἔχει ἐκτεθῆ πρὸ πολλοῦ ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας Ἀρχῆς ἡ σχετικὴ διάταξις. Παρακαλεῖ ὡσαύτως ὅπως ληφθῇ μέριμνα καὶ οἰκοδομηθῇ ὡς τάχιστα τὸ ἐν Ἀσπρογέρακᾳ τῆς Κεφαλληνίας ὑπὸ τοῦ τελευταίου σεισμοῦ καταστραφὲν διδακτήριον».

§30Σ. ΙΓΓΛΕΣΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω θερμῶς νὰ διατάξητε τὸν ἐκεῖ νομομηχανικὸν νὰ κάμῃ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ὑποβάλῃ τὰ σχέδια. Ἐκτὸς τούτου θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ διατάξητε τὴν ἀνοικοδόμησιν τοῦ σχολείου, διότι οἱ μαθηταὶ μένουσιν εἰς ἓν παράπηγμα.

§31Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πρώτην φορὰν λαμβάνω γνῶσιν καὶ θὰ ἐνεργήσω.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθείσης τῆς κεκανονισμένης ὥρας ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικήσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§33Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρέπει ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον, διότι ὑπεβλήθη ὑπόμνημα τὸ ὁποῖον δὲν διενεμήθη, περιλαμβάνει δὲ καὶ τροπολογίαν· διὰ τοῦτο πρέπει νὰ δοθῇ καιρὸς μέχρις αὔριον ἵνα μελετηθῇ καὶ ἀποφασίσωμεν.

§34Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν πιστεύω.

§35Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν φρονῶ ὅτι ἡ ἀναβολὴ μιᾶς ἡμέρας δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένη προκειμένου περὶ τόσον σοβαροῦ πράγματος.

§36ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Βουλὴ ἔχει μελετήσει τὸ ζήτημα καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος δὲν δύναται νὰ παραγνωρίσῃ ὅτι κεφαλαιῶδες συμφέρον ὑπάρχει νὰ λύσῃ ἡ Βουλὴ τὸ ζήτημα αὐτό. Δὲν δύναται νὰ μείνῃ ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τοῦτο, περὶ τοῦ τρόπου τῆς διοικήσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§37Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀκριβῶς διότι εἶναι τόσον σοβαρόν, ἡ ἀναβολὴ μιᾶς ἡμέρας δὲν εἶναι σπουδαῖόν τι· εἶναι ἐπιβεβλημένη μάλιστα ἡ ἀναβολὴ διὰ νὰ γίνῃ συζήτησις εἰλικρινής.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§39Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ δεχθῇ τὴν ἀναβολὴν δι’ αὔριον.

§40ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μὴ ἐπιμένετε. Ὁμιλήσατε ἐπὶ τοῦ ἄρθρου.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε, κ. Βελέντζα.

§42Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Εἶναι, κ. Βουλευταί, γνωστὰ ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἐκτεθέντα διὰ τοῦ πρώτου ὑπομνήματος τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐπὶ τοῦ ὁποίου καὶ ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου προυκλήθη εὐρυτάτη συζήτησις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς. Κατετέθη ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἕτερον ὑπόμνημα, ἐκ τοῦ ὁποίου, καίτοι δὲν διενεμήθη τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν, ἐν τούτοις κατέστη ἤδη γνωστὸν πρὸς αὐτήν, ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ δρᾶσις τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐν τῷ ἀξιώματι τούτῳ εἰς ὃ ἀνήγαγεν αὐτὸν ἡ ὁμόθυμος ψῆφος πάντων τῶν μετόχων τοῦ πιστωτικοῦ τούτου ἱδρύματος ἦτο δρᾶσις ἀνδρὸς ἐθνικοῦ, ἦτο δρᾶσις προασπιστοῦ τῶν συμφερόντων τῆς τε Κοινωνίας καὶ τῶν μετόχων ἐν γένει. Δύναταί τις μάλιστα νὰ εἴπῃ ὅτι εἴς τινα σημεῖα τῆς δράσεως αὐτοῦ ἐδείχθη λίαν ὑποχωρητικὸς εἰς τὰς ἀξιώσεις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς παροχὴν χρημάτων διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους καὶ εἰς τὰς ὁποίας αἰτήσεις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τόσον συχνὰ ὑπέκυπτεν. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο δύναταί τις μάλιστα αὐστηρῶς κρίνων τὸν Διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης νὰ εἴπῃ ὅτι ἐνήργει πέρα τῆς ἐντολῆς ἣν εἶχε, διότι, ἐνῷ οὗτος ἀντεπροσώπευε τοὺς μετόχους καὶ ἀντεπροσώπευεν ἓν ἵδρυμα καθαρῶς ἰδιωτικόν, ἐντούτοις πάντοτε, ἵνα φανῇ τὸ Κράτος ἐπαρκὲς εἰς τὰς ταμειακὰς αὐτοῦ ἀνάγκας, τὰς ὁποίας εἶχεν, ὑπέκυψεν εἰς τὰς διαφόρους αἰτήσεις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ παροχῆς χρημάτων πρὸς κάλυψιν τῶν διαφόρων ἀναγκῶν τοῦ Κράτους. Ἐπὶ τοσοῦτο μάλιστα ὑπέκυπτεν εἰς τὰς αἰτήσεις ταύτας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὥστε οὗτος προέβη μέχρι τοῦ σημείου νὰ χαρακτηρίσῃ τὸ κατάστημα τῆς Τραπέζης ὡς παράρτημα τοῦ Κεντρικοῦ Ταμείου, σὺν τῇ διαφορᾷ ὅτι ἐκεῖ μὲν αἱ αἰτήσεις πρὸς πληρωμὴν ὑποβάλλονται δεδικαιολογημέναι καὶ συναπτόμεναι δι’ ἐνταλμάτων καὶ δικαιολογητικῶν τῆς πληρωμῆς, ἐνταῦθα δ’ ἐζητοῦντο καὶ ἐλαμβάνοντο τὰ χρήματα εἰς τὰ ἀνοικτά. Ἐκ τοῦ ὑπομνήματος τούτου ἀποδεικνύεται ὅτι καὶ διὰ τὴν παροχὴν χρημάτων διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ θωρηκτοῦ ἡ αἰτίασις τὴν ὁποίαν ἀπέδωκε πρὸς τὸν κ. Διοικητὴν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ὑπῆρξε βάσιμος, διότι, ὡς φαίνεται ἐκ τοῦ ὑπομνήματος ἐκείνου καὶ ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων τὰ ὁποῖα εἶναι κατατεθειμένα ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, θ’ ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν ἠρνήθη τὴν παροχὴν χρημάτων διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν δύο ἀμερικανικῶν θωρηκτῶν. Ἡ αἴτησις δ’ αὕτη ἐγένετο μόλις κατὰ Ἰούλιον τοῦ 1914, ἡ δὲ συμφωνία τὴν ὁποίαν εἶχε μετὰ τοῦ πρώην Διοικητοῦ, τοῦ ἀειμνήστου Βαλαωρίτου, ἦτο προγενεστέρου χρόνου καὶ ἀφεώρα τὸ θωρηκτὸν τοῦ τύπου «Λωρραίνης», τὰ χρήματα δὲ διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ θωρηκτοῦ τούτου, προερχόμενα ἐκ τῆς προεξοφλήσεως τῶν μηνιαίων δόσεων τοῦ δανείου ἐξ 60.000.000, εἶχον τεθῆ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐκ τῶν χρημάτων τούτων κατηνάλωσε τὰ 45.000.000· ὥστε ἐχρειάσθη νὰ συνομολογηθῇ νέον δάνειον μετὰ τῆς Τραπέζης 55.000.000 διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν νέων θωρηκτῶν, τὰ ὁποῖα ἡ Τράπεζα δὲν ἠρνήθη. Ὥστε ἡ αἰτίασις ἡ ὁποία ἀπεδόθη εἰς τὸν Διοικητὴν τῆς Τραπέζης, ὅτι ἠρνήθη νὰ δώσῃ εἰς τὸ Κράτος χρήματα ἔχον τοσαύτην ἀνάγκην διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν πλοίων, ἀποδεικνύεται ἀβάσιμος. Ἡ παροχὴ δὲ τοῦ δανείου τῶν 55.000.000 διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν θωρηκτῶν δὲν ἦτο προϊὸν ἐκβιάσεως, ὡς παρεστάθη ἐν τῇ Βουλῇ, διότι οἱ Γάλλοι κεφαλαιοῦχοι ὄχι μόνον ἠρνήθησαν τὴν ἔκδοσιν τοῦ δευτέρου δανείου, ἀλλὰ καὶ πάντες οἱ παρεμβάντες πρὸς τοῦτο, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ πρεσβευτὴς τῆς Ἑλλάδος ἐν Παρισίοις, ἀπέτυχον τελείως, καὶ ὅτε ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔδιδε τὰ 55.000.000 οὐδεμίαν ἔκαμε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκβίασιν διὰ τὴν παραχώρησιν ὑπὸ τοῦ Κράτους τῶν προνομίων, ἀλλ’ ἦτο ἓν ἐκ τῶν ἀνταλλαγμάτων τὰ ὁποῖα ἐλάμβανεν ἡ Τράπεζα ὅπως γίνῃ ἡ μετ’ αὐτῆς συμφωνία πρὸς ἐπέκτασιν τῶν προνομίων αὐτῆς ἐν ταῖς νέαις χώραις. Ἄν ὑπῆρξε κρίσις ταμειακή, τοῦτο εἶναι, κ. Βουλευταί, ἔλλειψις προνοίας ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι, ὡς ἀνέπτυξε τοὐλάχιστον ἐν τῇ Βουλῇ, ἡ οἰκονομικὴ τοῦ Κράτους κατάστασις εἶναι ἀπελπιστική. Ἀλλὰ τότε δύο τινὰ συμβαίνουσιν, ἢ ἡ διαχείρισις τοῦ δημοσίου χρήματος εἶναι οἰκτρὰ καὶ γίνεται ἐν τῇ διαχειρίσει αὐτῶν σπατάλη ἢ ὑπάρχει μεγάλη ἔλλειψις προνοίας εἰς τρόπον ὥστε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λαμβάνῃ χρήματα εἰς ἐκτάκτους ἀνάγκας διὰ τὸν σιτισμὸν τοῦ στρατοῦ, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν πρόνοιαν, ἀφοῦ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους εἶναι, ὡς λέγει, καλή, νὰ ἐξοικονομῇ τὰς ἀνάγκας ταύτας, ἀλλὰ νὰ ζητῇ καθ’ ἑκάστην χρήματα παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, νομίζων ταύτην ὡς Κεντρικὸν Ταμεῖον ὅπερ προώρισται ἐκ τῶν ἀποθεμάτων τοῦ Δημοσίου νὰ ἐξυπηρετῇ καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ ὡς καὶ πᾶσαν ἄλλην ἀνάγκην τοῦ Κράτους, ἣν ἐξυπηρετοῦσι τὰ δημόσια Ταμεῖα.

§43Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν δέχεται τοῦτο τὸ ὑπόμνημα. Τὸ ὑπόμνημα λέγει ὅτι ἔχει ἀκόμη νὰ λάβῃ τὸ Κράτος.

§44Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Δὲν γνωρίζω τί λέγει τὸ ὑπόμνημα. Ἐλέχθη, κ. Βουλευταί, προχθὲς ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἠρνήθη νὰ παραχωρήσῃ τὰ 3.000.000 τῆς παρακαταθήκης διὰ τὴν ναυπήγησιν τῆς ναυαρχίδος τὸ Γαλλικὸν Δημόσιον ἔδιδε πρὸς τὸ Κράτος 20.000.000. Τί δὲ ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὑπομνήματος; Ὅτι τὰ 20.000.000 ταῦτα δὲν ἐδόθησαν ὑπὸ τοῦ Γαλλικοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἐδόθησαν ὑπὸ Γάλλων κεφαλαιούχων ἀπέναντι τοῦ δευτέρου δανείου, καὶ ἐπὶ πλέον ὅτι τὰ χρήματα ταῦτα εἶναι κεφάλαια ἑλληνικὰ εὑρισκόμενα εἰς χεῖρας Τραπεζῶν ξένων ὑποχρεωτικῶς δυνάμει τοῦ νόμου ͵ΓΧΜΒʹ. Τί δ’ ἐπὶ πλέον ἀποδεικνύεται; Ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐδέχετο τὸν συνδυασμὸν τὸν οἰκονομικὸν εἰς τὸν ὁποῖον προῆλθεν ὁ Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κατὰ τὴν διαπραγμάτευσιν μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Τραπέζης διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῶν προνομίων, τὴν μεταρρύθμισιν δηλονότι τοῦ νόμου τούτου, ὥστε τὰ ξένα ταῦτα κεφάλαια, τὰ ὁποῖα, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ εἶναι μόνον 25.000.000, ηὐξήθησαν εἰς μέγα ποσόν, εἰς 150.000.000, ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς χρυσοῦ ἐκ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας καὶ τῆς εἰσαγωγῆς χρυσοῦ παρὰ τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἀμερικῆς, ἄν, λέγω, ἡ Κυβέρνησις ἐδέχετο τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου τούτου εἰς τρόπον ὥστε κατὰ τὸν συνδυασμὸν τὸν ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ τῆς συμβάσεως θὰ περιήρχοντο τὰ κεφάλαια ταῦτα τὰ ἑλληνικὰ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, δὲν θὰ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δανειζώμεθα χρήματα ἑλληνικὰ παρὰ ξένων κεφαλαιούχων, διὰ τὰ ὁποῖα πληρώνομεν 6%, ἐνῷ λαμβάνομεν 1½ ἕως 2%. Ὁ συνδυασμὸς οὗτος περιλαμβάνεται ἐν τῷ σχεδίῳ τῆς συμβάσεως καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει τὴν ὁποίαν συνέταξεν ὁ Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ ὅταν κατατεθῶσι ταῦτα εἰς τὴν Βουλὴν θὰ λάβῃ γνῶσιν πλήρη ἡ Βουλὴ καὶ θὰ εἶναι σύμφωνος πρὸς τὰ ἐν τῷ ὑπομνήματι ἐκτιθέμενα. Διὰ τῆς μεταρρυθμίσεως ἐκείνης ἐπρόκειτο ν’ ἀφαιρεθῶσιν ἐκ τῶν χειρῶν ξένων κεφαλαιούχων χρήματα κατατεθειμένα εἰς χεῖρας αὐτῶν, καὶ πρὸ τοῦ κινδύνου τούτου οὗτοι ἀντέδρασαν εἰς τοιαύτην παραχώρησιν καὶ ἴσως αὐτὴ εἶναι ἡ ἀφορμὴ τοῦ νὰ σταματήσῃ ἡ περαιτέρω συζήτησις πρὸς ἔγκρισιν καὶ ὑποβολὴν τῆς συμβάσεως ἐν τῇ κυρώσει τῆς Βουλῆς, πάντα δὲ τὰ ἄλλα τὰ ὁποῖα τυχὸν ἐλέχθησαν τότε, ὅτι ἐπρόκειτο εἰς στιγμὰς τοιαύτας, κρισίμους, τὰς ὁποίας διατρέχουσι τὰ ἀγωνιζόμενα Κράτη, ν’ ἀφαιρέσωμεν παρὰ τῶν Τραπεζῶν αὐτῶν τὰ κεφάλαια αὐτὰ καὶ νὰ τὰ καταθέσωμεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ταῦτα πάντα ἦσαν προσχήματα καὶ εἰς οὐδὲν ἄλλο ἔτεινον παρὰ εἰς τὴν ἀποπομπὴν καὶ ἀπομάκρυνσιν τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἐκ τῶν δύο ὑπομνημάτων τὰ ὁποῖα εἰς τὴν Βουλὴν διενεμήθησαν καὶ ἐκ τῶν συζητήσεων αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀποδεικνύεται ὅτι πάντα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἦτο ἐμπόδιον εἰς τὸ Κράτος, ἀπεδείχθησαν οὐχὶ ἀκριβῆ. Ἐκ τῶν γενομένων συζητήσεων καὶ τοῦ ὑπομνήματος ἓν εἶναι μόνον τὸ ἀκριβές, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤθελε διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἐξαγάγῃ ἐκ τοῦ μέσου τὸν Διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὁ ὁποῖος ἐν τῇ ἀρνήσει αὐτοῦ πρὸς παράδοσιν τῶν εἰς χεῖρας τῆς Τραπέζης ἐμπεπιστευμένων παρακαταθηκῶν ἀπεδεικνύετο ὅτι ἦτο ὁ τεταγμένος ὑπὸ τῶν μετόχων προασπιστὴς τῶν συμφερόντων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὁ προασπιστὴς τῆς Κοινωνίας, καὶ ὅτι ὁ Διευθυντὴς τοῦ πρώτου πιστωτικοῦ ἱδρύματος εἶχε πλήρη τῶν καθηκόντων του ἐπίγνωσιν καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κύπτῃ τόσον εὐκόλως εἰς τὰς ἀξιώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ παραδίδῃ τόσον εὐκόλως χρήματα τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐμπεπιστευμένα εἴτε ὡς παρακαταθήκη εἴτε ὡς κεφάλαια τῆς Τραπέζης. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν ἡ Κυβέρνησις ἓν καὶ μόνον ἐπιδιώκει, νὰ ἐξαγάγῃ ἐκ τοῦ μέσου τὸν Διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τοῦτο δὲ ὡς ποινὴν τῆς ἀπειθείας αὐτοῦ εἰς τὸ αἴτημα περὶ παραδόσεως χρημάτων ἀποτελούντων ἱερὰν παρακαταθήκην, ὑπολαμβάνουσα καὶ θέλουσα νὰ μεταβάλῃ τὴν Βουλὴν εἰς δικαστήριον διὰ νὰ προβῇ εἰς ἔκδοσιν δικαστικῆς ἀποφάσεως ἐπιβαλλούσης τὴν ποινὴν τῆς ἀπολύσεως τοῦ Διοικητοῦ χωρὶς ν’ ἀντιλαμβάνηται ὅτι θέλουσα διὰ νόμου νὰ ἐπιβάλῃ ποινὴν ῥητοῦ προσώπου ὑπερπηδᾷ τὰ ἐσκαμμένα, ἀφοῦ ποινὴν μόνον τὰ δικαστήρια δύνανται νὰ ἐπιβάλλωσιν, ἡ δὲ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ οὔτε εἰς δικαστήριον οὔτε εἰς δικαστικὴν Ἐπιτροπὴν, ἵνα δικάσῃ καὶ ἀποφασίσῃ. Θέλει ἡ Βουλὴ καὶ ἡ πλειονοψηφία ν’ ἀποφασίσῃ τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης; Εἶσθε κυρίαρχος νὰ τὸ πράξητε, νὰ καταδικάσητε αὐτόν, ἀλλ’ οὕτως ἐνεργοῦντες ἀποφαίνεσθε οὐχὶ περὶ ζητήματος γενικοῦ, οὐχὶ περὶ ζητήματος ἐθνικοῦ, ἀλλὰ περὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον ἐκλιπόντων τελείως τῶν προσχημάτων ἀποκαλύπτεται ὡς προσωπικὸν καθαρῶς ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου οὔτε δικαίωμα οὔτε καθῆκον ἔχετε ν’ ἀποφανθῆτε, Κύριοι. Θὰ πέσῃ βεβαίως ὁ Διοικητής, ἀφοῦ τοιαύτη εἶναι ἡ ἐπιμονὴ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ πλειονοψηφία ἡ ὁποία παρακολουθεῖ αὐτήν. Ἀλλὰ θέτοντες τὴν χεῖρα ἐπὶ τῶν χρημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ καθαιροῦντες κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐτάχθησαν προασπισταὶ τῶν συμφερόντων ἰδιωτικῶν ἱδρυμάτων ἐκλεγόμενοι ὑπὸ τῶν μετόχων αὐτῶν δημιουργεῖτε προηγούμενον χείριστον, τοιοῦτον τὸ ὁποῖον θὰ θέσῃ ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν ὑπόστασιν τοῦ πρώτου πιστωτικοῦ ἡμῶν ἱδρύματος καὶ θὰ φέρῃ πλείστους ὅσους κλονισμοὺς εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν τῆς Χώρας.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐταξίας ἔχει τὸν λόγον.

§46ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§48ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ κάμω τὴν δήλωσιν πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὁμιλοῦν περὶ τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐννοεῖ Διοικητὰς καὶ Ὑποδιοικητάς, οὐχὶ δὲ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον, καὶ εἰς τοιαύτην ἔννοιαν εἶναι σύμφωνος ἡ Βουλή.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 3). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται). Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τῶν κυρίων Ὄθ. Τετενέ, Π. Φίλιππα, Ν. Χρυσογέλου, Σ. Θεοδωροπούλου, Ν. Γαρδικιώτου, Ν. Ἀλιβιζάτου, Σ. Ἰγγλέση, Ν. Συριοπούλου καὶ Γ. Καντιάνη διὰ τῆς ὁποίας προτείνεται ὅπως προστεθῇ τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς Διοικητὰς καὶ Διευθυντὰς Τραπεζῶν καὶ Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν κλπ.».

§50ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι ἄσχετος πρὸς τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου· δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ τόσον εὐκόλως αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἄνευ μελέτης. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν λαμβάνω γνῶσιν τῆς τροπολογίας.

§51Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τοὺς Διοικητὰς τῆς Τραπέζης;

§52ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ λέγει ῥητῶς ἐνταῦθα (ἀναγινώσκει)· «Οἱ ἀποτελοῦντες τὴν διοίκησιν τῆς Τραπέζης κτλ.».

§53Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ Διευθυνταὶ δὲν περιλαμβάνονται;

§54ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι, διότι δὲν ἔχουσι διοίκησιν.

§55Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δεύτερον μέρος ἀπεσύρθη;

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§57ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ κάμω τὴν ἑξῆς δήλωσιν, ὅτι ὁ Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης δὲν ἀπελογήθη δι’ ὅσα ἐλέχθησαν κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω δ’ ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ αἰσθάνηται τὴν ἀνάγκην ν’ ἀπαντήσῃ εἰς αὐτὰ καὶ τότε ἐπιφυλάττομαι νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἄν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι οὐδὲν ἔχει ν’ ἀντιτάξῃ πρὸς ὅσα ὁ Διοικητὴς εἶπεν ἀπολογούμενος, διότι κατηγόρησεν αὐτόν, οὐδὲν ἔχω νὰ προσθέσω.

§58ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶπεν ὅτι οὐδὲν ἔχει ν’ ἀντιτάξῃ, ἀλλ’ ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος ν’ ἀντιτάξῃ τι.

§59Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἔρχεται, Κύριοι, νὰ μεταβάλῃ τὸν τρόπον τῆς διοικήσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, αὐτὸ τὸ καταστατικὸν αὐτῆς. Κατὰ τὸ ἄρθρον 37 τοῦ καταστατικοῦ αὐτῆς ἡ διοίκησις τῆς Τραπέζης καταρτίζεται ἐκ τοῦ Διοικητοῦ αὐτῆς καὶ τοῦ Ὑποδιοικητοῦ. Σήμερον διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἔχομεν μεταβολὴν τῆς διοικήσεως τῆς ἀνωνύμου Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἀλλὰ καθ’ ὡρισμένην διάταξιν τοῦ καταστατικοῦ ἡ μεταβολὴ αὕτη δὲν δύναται νὰ γίνῃ εἰμὴ κατόπιν ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως, ἐγκρινομένης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὴν ἔγκρισιν τοῦ καταστατικοῦ ἔχει δικαίωμα εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελον παραβιασθῆ οἱ ὅροι τοῦ καταστατικοῦ ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν δοθεῖσαν ἔγκρισιν, ἀλλ’ ἅμα τῇ δημοσιεύσει τοῦ Β. Διατάγματος διὰ τοῦ ὁποίου ἐνεκρίθη τὸ καταστατικὸν αὐτῆς, τὸ καταστατικὸν τῆς ἀνωνύμου ἑταιρείας, καὶ τοιαύτη εἶναι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἅμα τῇ δημοσιεύσει, λέγω, τοῦ Διατάγματος αὐτοῦ, κατηρτίσθη συνάλλαγμα μεταξὺ τῶν μετόχων ἔγκυρον, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται οὔτε ἡ Βουλὴ οὔτε ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ἐν τῇ ἁρμοδιότητι αὐτῆς, νὰ μεταβάλῃ εἰμὴ προσβάλλουσα δικαιώματα κεκτημένα καὶ προσβάλλουσα τὸν νόμον ὁ ὁποῖος καθιστᾷ τὸν ὀργανισμὸν τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Ἐρωτῶ δέ· πόθεν ἤντλησε τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταβάλῃ τὸ καταστατικὸν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὡς πρὸς τὴν διοίκησιν αὐτῆς; Ἐρωτῶ· συνῆλθον εἰς Γενικὴν Συνέλευσιν οἱ μέτοχοι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὸ μεταξὺ τῶν ὁποίων συνάλλαγμα ἐκύρωσε τὸ Β. Διάταγμα τὸ ἐγκρῖνον τὸ καταστατικὸν αὐτῆς; Ἠρωτήσατε τὴν Συνέλευσιν περὶ τοῦ τρόπου τῆς μεταβολῆς; Ὑπάρχει τοιαύτη τις πρότασις; Πόθεν ἀντλεῖ τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον; Λέγουσιν ὅτι ἡ Βουλὴ ἐν τῇ παντοδυναμίᾳ αὐτῆς τὰ πάντα δύναται νὰ πράξῃ. Ἀλλ’ ὑπάρχει φραγμός τις, τὸν ὁποῖον δὲν δύναταί τις νὰ ὑπερπηδήσῃ χωρὶς νὰ προσβάλῃ τὴν δημοσίαν τάξιν, χωρὶς νὰ συγκλονίσῃ ἐκ βάθρων τὴν ἔννομον τάξιν. Καὶ συγκλονίζεται ἐκ βάθρων ἡ ἔννομος τάξις, ὅτε διὰ νομοσχεδίου, οἷον τὸ ὑποβληθέν, ζητοῦμεν ν’ ἀνατρέψωμεν ἐν γένει τὸν νόμον τοῦ καταρτισμοῦ, τοῦ ὀργανισμοῦ καὶ τῆς ὑπάρξεως τῆς ἀνωνύμου ταύτης ἑταιρείας. Ταῦτα λέγων θέλω ν’ ἀντιτάξω ἓν ἀπαράδεκτον κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχετε ἀπόφασιν τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως ἐγκρινούσης τὴν μεταβολὴν δὲν δύνασθε νὰ προβῆτε εἰς ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι προβαίνοντες εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ ἀνατρέπετε ἓν συνάλλαγμα τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν μεταξὺ ἰδιωτῶν καὶ τὸ ὁποῖον ἐνεκρίθη, καταστρέφετε τὴν πρᾶξιν ἐκείνην τὴν κυβερνητικὴν διὰ τῆς ὁποίας ἐνεκρίθη τὸ συνάλλαγμα αὐτό. Πόθεν ἀντλεῖ τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις; Πόθεν ἀντλεῖ τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἡ Βουλή; Ἄν θέλητε, ἔχετε τὸ δικαίωμα ν’ ἀνακαλέσητε τὸ Β. Διάταγμα τῆς ἐγκρίσεως, καὶ οὕτω θὰ παραλύσητε τὴν λειτουργίαν τοῦ πιστωτικοῦ αὐτοῦ ἱδρύματος, ἀλλὰ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ θίξητε οὔτε κατὰ κεραίαν αὐτό. Ἐπὶ τοῦ ἀπαραδέκτου αὐτοῦ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ.

§60ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βεβαίως δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ σοβαρῶς ὅτι ὑπάρχει καμμία σύμβασις μεταξὺ τῆς Τραπέζης καὶ τοῦ Κράτους περιορίζουσα ἠθικῶς τοὐλάχιστον τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν τοῦ Κράτους. Ἡ διάταξις τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ Β. Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἴσως ἔχει καὶ νομοθετικὴν δύναμιν, ὁρίζεται ὅτι τὰ τῆς διοικήσεως δὲν δύνανται νὰ τροποποιηθῶσιν εἰμὴ κατόπιν ἀποφάσεως τῶν μετόχων καὶ πράξεως τῆς διοικήσεως, ὀρθῶς κεῖται καὶ σημαίνει ὅτι δὲν θὰ ἠδύνατο ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἢ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ τροπολογήσωσι μονομερῶς καὶ ἄνευ ἀποφάσεως τῶν μετόχων τὰ τῆς διοικήσεως τῆς Τραπέζης, ἀλλὰ βεβαίως ἡ διάταξις αὕτη τοῦ Β. Διατάγματος δὲν δύναται νὰ περιορίσῃ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν.

§61Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ νομοθετικὴ δύναμις ἡ ἐκ τοῦ Συντάγματος προκύπτουσα καὶ προσδιδομένη εἰς τὴν Βουλὴν δὲν δύναται ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τὸ θετικὸν δίκαιον καθιστᾷ ἀναλλοίωτα ν’ ἀνατρέψῃ, διότι ἀνατρέπουσα τὰς ἐκ τοῦ συναλλάγματος σχέσεις τὰς ὁποίας ἦλθε νὰ κυρώσῃ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἀνατρέπει τὴν ἔννομον τάξιν, καὶ ἂν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπάρχῃ κίνδυνός τις σήμερον, οὗτος εἶναι ὁ κίνδυνος τῆς ἀνατροπῆς τῆς δημοσίας τάξεως. Δὲν γνωρίζω ἂν αὔριον, μὲ τὴν ὁρμὴν μὲ τὴν ὁποίαν διεξάγει τὸ νομοθετικὸν ἔργον ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰσηγεῖται τοῦτο, δὲν θὰ ἔλθωμεν ἐνταῦθα ἵνα μεταβληθῶμεν εἰς δικαστήριον, διότι ἀληθῶς διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ οὐδὲν ἄλλο πράττομεν—τὸ εἶπεν ἄλλως τε ἐντεῦθεν εἰσηγούμενος τοῦ νομοσχεδίου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς—ἢ νὰ δικάζωμεν, νὰ τιμωρῶμεν. Πῶς δὲ εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλή, ἥτις ἔχει σήμερον δικαιώματα ἀπορρέοντα ἐκ τοῦ Συντάγματος, νὰ δύνηται νὰ ἐνασκήσῃ ταῦτα πέρα τοῦ Συντάγματος; Πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ λέγῃ· «ἀσκῶ τὸ νομοθετικὸν δικαίωμα, καίτοι καταστρέφω τὰ δικαιώματα, καὶ τροποποιῶ δικαιώματα τὰ ὁποῖα κατέστησεν ἡ Πολιτεία, κατόπιν τοῦ συναλλάγματος μεταξὺ τῶν μετόχων, καὶ τὰ ὁποῖα δικαιώματα ἐνέκρινεν ἡ Πολιτεία διὰ τοῦ Διατάγματος τῆς ἐγκρίσεως τοῦ καταστατικοῦ»; Ἐπεκτείνατε τὴν θεωρίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ πασῶν τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ δημοσία τάξις καὶ δημοσία πίστις; Διατί τάχα νὰ περιορίσωμεν τὸ δικαίωμα αὐτὸ τὸ ἀπόλυτον ἐκ μέρους τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν μόνον; Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπομονώσῃ τις τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον λαμβάνεται κατὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ κατὰ τῶν μετόχων αὐτῆς καὶ κατὰ τοῦ καταστατικοῦ αὐτῆς καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι πρόκειται περὶ ἐξαιρετικῆς τινος περιπτώσεως. Ἄν εἶναι ἀληθὴς ἡ θεωρία τὴν ὁποίαν παραδόξως ἐξήνεγκε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸν νόμον αὐτὸν πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν εἰς πάσας τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας καὶ τότε δὲν θὰ ὑπάρξῃ καταστατικὸν ἀνωνύμου ἑταιρείας τὸ ὁποῖον νὰ δύνηται νὰ μείνῃ εἰς τοὺς πόδας του. Καὶ τότε ποῦ εἶναι ἡ ἔννομος τάξις; Ποῦ εἶναι τὸ δικαίωμα τοῦ συνεταιρισμοῦ; Ποῦ εἶναι ἡ ἐλευθερία αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν καθιστᾷ τὸ Σύνταγμα; Θὰ ἔχωμεν μόνον μίαν αὐθαίρετον θέλησιν ἐκ μέρους ἐκείνων οἵτινες ἤθελον συγκεντρώσει οἱανδήποτε πλειονοψηφίαν ἐνταῦθα, καὶ τὰ πάντα θὰ καταπίπτωσιν ἀπέναντι τῆς πλειονοψηφίας ταύτης. Οὔτε δικαστικαὶ ἀποφάσεις οὔτε συναλλάγματα οὔτε συμβόλαια οὔτε τίποτε δύναται ν’ ἀντίσχῃ ἀπέναντι μιᾶς τοιαύτης αὐθαιρέτου θελήσεως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ἀρχόμενος τοῦ λόγου του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀποδεικνύει ἀκριβῶς τὸ ὀρθὸν τῶν παρατηρήσεων κατὰ τοῦ παραδεκτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβάλλοντος χεῖρα ἐπὶ δικαιωμάτων προκυψάντων ἐκ συναλλάγματος ἐγκριθέντος παρὰ τῆς Πολιτείας. Ἐκεῖ ἔγκειται ἡ μεγίστη τῶν πλημμελειῶν τοῦ νομοσχεδίου· ἀφήνω κατὰ μέρος πάντα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σήμερον εὐτυχῶς ἐφωτίσθησαν δι’ ἀπλέτου φωτός. Ἂν ὑπάρχῃ κίνδυνος, οὗτος ἔγκειται εἰς τὴν παραμονὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται.

§62ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἆ! Ἆ!

§63Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Μὴ γελᾶτε. Βεβαίως εἶναι κίνδυνος τοῦ Κράτους, κίνδυνος τῆς ἐννόμου τάξεως, ὅτε εἷς Ὑπουργὸς τοῦ ἀναστήματος τοῦ κ. Διομήδους ἔλεγε συζητῶν πρὸς τὸν κ. Διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὅστις δικαίως τῷ παρετήρησεν, ὅτι, ἂν ἐξακολουθῆτε τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς διαχειρίσεως, στείλατε ἐδῶ τὸν Κεντρικὸν Ταμίαν ἵνα ἐξοφλῇ τὰς σημειώσεις τὰς ὁποίας στέλλετε πρὸς δανεισμὸν ἐκ τοῦ ταμείου τῆς Τραπέζης, ἀπήντησε, λέγω, εἰς τὴν τοιαύτην παρατήρησιν οὗτος γελῶν. Οὔτε Ὑπουργὸς Ζουλοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀπαντήσῃ τοιουτοτρόπως. Μὴ γελᾶτε, κ. Ὑπουργέ, διότι εἶναι ἀληθῶς ἀκατανόητον ἐκ μέρους νέου ἀνδρός, ὅστις οὐδὲν ἔχει κῦρος καὶ ὁ ὁποῖος ἂν κατέχει σήμερον τὴν θέσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν φορὰν τῶν πραγμάτων, μέχρι τοιούτου σημείου νὰ ὠθῇ τὴν ἀνευλάβειαν πρὸς τοὺς θεσμοὺς καὶ τὴν ἔννομον τάξιν, ὥστε συζητῶν μετὰ τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τοῦ ἱδρύματος αὐτοῦ πρὸς τὸ ὁποῖον ὁ Ἑλληνισμὸς ἀπέβλεψε μετὰ τόσης πεποιθήσεως καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον τῆς τοιαύτης πεποιθήσεως, νὰ λέγῃ ὅτι θὰ στείλῃ τὸν Κεντρικὸν Ταμίαν, ὡς δύναται νὰ τὸ πράξῃ. Ἂν δύνασθε νὰ πράξητε αὐτό, τὰ πάντα δύνασθε νὰ πράξητε. Οὐδεὶς χαλινὸς ὑπάρχει ἐν τῇ Πολιτείᾳ καὶ οὐδὲν ἐχέγγυον, οὔτε εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποβλέψῃ τις πρὸς αὐτὴν ὑπὸ τοιούτους ὅρους, οἱ ὁποῖοι ἐκβαίνουσι καὶ τοῦ τρόπου διὰ τοῦ ὁποίου κυβερνῶνται ὑπὸ τὰ μᾶλλον ἀπολυταρχικὰ συστήματα οἱ λαοί. Διότι οὐδεὶς ὑπάρχει ὅστις δύναται νὰ ἐξενέγκῃ τὴν ὕβριν τὴν ὁποίαν ἐξηνέγκατε καθ’ ἡμῶν αὐτῶν καὶ κατὰ τῆς ἐννόμου τάξεως, οὐδεὶς ὑπάρχει ὅστις δύναται τοιαύτην βλασφημίαν νὰ ἐκφέρῃ οἵαν ὑμεῖς εἴπετε. Καὶ βεβαίως δὲν θ’ ἀρνηθῆτε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπετε πρὸς τὸν Διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ Διοικητοῦ αὐτῆς. Οὐδὲν δύναται νὰ μειώσῃ καὶ οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ μειώσητε τὴν προσωπικότητα αὐτοῦ. Ὁ Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἶναι ἔργον τῶν ἰδίων του χειρῶν. Τὸν ἐγνωρίσαμεν ἀπὸ τεσσαράκοντα ἐτῶν. Εἶναι ὁ διδάσκαλος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἠτύχησεν ὡς πρὸς τὴν διδασκαλίαν, διότι, ἀντὶ νὰ ἐμπνεύσῃ εἰς αὐτὸν τὸν ἔρωτα καὶ τὸν σεβασμὸν πρὸς τοὺς νόμους, τὸν ἔκαμε νὰ πιστεύσῃ ἐπὶ τὴν παντοκρατορίαν του. Ἡ παντοκρατορία ἔχει ὅρια, καὶ σήμερον διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὑπερβαίνετε τὰ ὅρια τῆς παντοκρατορίας, ὑπερβαίνετε τὰ ἐσκαμμένα. Πρὸς τίνα σκοπόν; Βεβαίως ἐκεῖναι αἱ ἐρεσχελίαι αἱ ὁποῖαι ἐλέχθησαν ἐνταῦθα πρὸς ὑποστήριξιν τοιούτου νομοσχεδίου δὲν εἶναι ἄξιαι ἀντικρούσεως. Εἶναι ὀδυνηρὸν ὅτι τοιαῦτά τινα ἐλέχθησαν ἐνταῦθα πρὸς ὑποστήριξιν τοιούτου νομοσχεδίου ἐκβαίνοντος τῶν δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὡς τελευταῖον ἐπιχείρημα διετύπωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅτι ἀπό τινος χρόνου μένει ἐν τῇ σκοτίᾳ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα καὶ ὅτι ἀποφεύγει τὸ φῶς. Ἀλλὰ πῶς ἀποφεύγει τὸ φῶς ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα; Μὴ δημοσιεύουσα τὰς μηνιαίας καταστάσεις; Μὴ δημοσιεύουσα τοὺς ἰσολογισμούς; Μὴ δίδουσα ἄπλετον φῶς διὰ τῆς συζητήσεως ἐν ταῖς Γενικαῖς Συνελεύσεσιν; Ἀπεπειράθη, εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ δωροδοκήσῃ τὸν Τύπον. Τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο εἶχεν ἕνα σκοπόν· ν’ ἀντιταχθῇ κατὰ τῆς γενικῆς ἐξεγέρσεως τοῦ Τύπου ἐναντίον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Εἶχεν ὡς σκοπὸν τὴν ἐξέγερσιν αὐτὴν ν’ ἀποδώσῃ εἰς ἀθέμιτον ἐνέργειαν ἐκ μέρους τῆς Τραπέζης, καὶ ἀποβλέπων εἰς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως οὐδὲ τοῦ Τύπου ἐφείσθη, εἰς ὃν ὀφείλει τὴν πολιτικήν του ὑπόστασιν. Ἀλλά, Κύριοι, ἔδωκε κἂν οὗτος τὸ παράδειγμα ἐν τῇ διαχειρίσει ἐν γένει τοῦ πλούτου τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ; Ἔδωκε τὸ παράδειγμα τοῦ ὅτι θέλει ἄπλετον φῶς κατὰ τὴν διαχείρισιν αὐτοῦ; Ἀπὸ μηνῶν ἱκανῶν ἔχομεν νὰ ἴδωμεν κατάστασιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Οὐδὲ γνωρίζομεν τί συμβαίνει ἐν αὐτῷ. Ἔχομεν μόνον τοὺς ἀριθμοὺς ἐκείνους τοὺς ὁποίους μᾶς παρουσίασεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἔχομεν τὰ ἐλλείμματα τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται ν’ ἀποκρυβῶσι. Καὶ ἐνῷ ἔχομεν τοιαύτην κατάστασιν ἐν τῇ διοικήσει καὶ διαχειρίσει τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους ὑπὸ τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καταγγέλλομεν τὸ μόνον πιστωτικὸν ἵδρυμα τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ τὸ μόνον πιστωτικὸν ἵδρυμα πρὸς τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει μετὰ πεποιθήσεως σύμπας ὁ Ἑλληνισμός. Καταγγέλλομεν, λέγω, χωρὶς νὰ σκεπτώμεθα περὶ τῶν συνεπειῶν τῆς τοιαύτης καταγγελίας, ὅτι ἐν τῇ διαχειρίσει αὐτοῦ, ἐν τῇ διοικήσει αὐτοῦ, δὲν ἐκχύνεται τὸ ἄπλετον φῶς, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐκχύνεται εἰς πᾶσαν διαχείρισιν. Δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ ὁρμῇ του εἶναι εἰς κατάστασιν πνευματικὴν τοιαύτην, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἐκτιμήσῃ τὰς συνεπείας τοιαύτης καταγγελίας γενομένης κατὰ τοῦ ἐθνικοῦ τούτου καταστήματος. Μόνον διότι ἐν τῇ παραφορᾷ του θέλει νὰ θέσῃ ἐκποδὼν τὸν Διοικητήν, μόνον διότι θέλει ἴσως ἐν τῇ ἐννόμῳ διαχειρίσει, ἡ ὁποία ἐπὶ ἑβδομήκοντα ὅλα ἔτη ἐξηκολούθησε καὶ χάρις εἰς τὴν ὁποίαν ἐνισχύθη ἡ πίστις τοῦ πιστωτικοῦ αὐτοῦ καταστήματος, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς πίστεως αὐτῆς ἐνισχύθη καὶ ἡ πίστις τοῦ Κράτους, ἴσως, λέγω, θέλει ν’ ἀντιτάξῃ τὴν διαχείρισιν ταύτην, ἡ ὁποία τοιαῦτα ἀληθῶς ἔδωκε περιφανῆ ἀποτελέσματα πρὸς τὴν διοίκησιν καὶ διαχείρισιν, τὴν ὁποίαν ἐπηγγέλθη ὅτι δύναται νὰ πράξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ νὰ δύναται εἷς κυβερνήτης νὰ καταγγέλλῃ τοιοῦτον ἵδρυμα πιστωτικόν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἑδράζεται ὁλόκληρος ἡ οἰκονομία τοῦ Κράτους, ὁλόκληρος ἡ οἰκονομία τοῦ Ἑλληνισμοῦ, πρέπει ἐκ τῆς ἰδίας του πολιτείας νὰ ἔχῃ δώσει τὸ παράδειγμα. Ἡ σεπτὴ Βασίλισσα τῶν Ἑλλήνων, ἡ κόρη τῶν αὐτοκρατόρων τῶν Χοεντζόλερν, ἡ ἐγγονὴ τῆς Βασιλίσσης τῆς Ἀγγλίας, εὐθὺς ὡς ἔληξεν ὁ πόλεμος ἐθεώρησεν ὅτι εἶχε καθῆκον νὰ λογοδοτήσῃ περὶ τῶν χρημάτων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἡ πεποίθησις ἐπὶ τὴν εὐγένειάν Της εἶχε θέσει εἰς τὴν διάθεσιν Αὐτῆς. Ὁ κύριος Πρωθυπουργός, ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἑπομένως ὡς δωσίλογος διεχειρίσθη ὀκτὼ ὅλα ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἀλλ’ οὐδαμοῦ εἴδομεν νὰ δώσῃ λόγον καὶ νὰ ἐκθέσῃ τὸν τρόπον τῆς διαχειρίσεως αὐτῶν. Τὰ ἑκατομμύρια αὐτά, τὰ ὁποῖα παρεδόθησαν καὶ τὰ ὁποῖα εἶχον ὡς σκοπὸν τὰς ἀνάγκας τοῦ πολέμου, τὰ ἐθεώρησεν ὡς ἴδια, ὡς νὰ τὰ ἐκόμισεν ἐκ Χανίων ἐρχόμενος ἐδῶ, καὶ τὰ ἑκατομμύρια αὐτὰ τὰ κατέθηκεν ἐπ’ ὀνόματί του καὶ ἐπὶ μακρὸν διεχειρίσθη αὐτά, καὶ ἐν τούτοις εἶναι δωσίλογος. Καὶ εἴδομεν ἡμέραν τινὰ ὅτι γενναιοδώρως εἷς Ἕλλην πλούσιος προσήνεγκεν ἓν ὁλόκληρον ἑκατομμύριον χάριν τῶν ἀναγκῶν τοῦ πολέμου, καὶ αὐτὸ εἰσῆλθεν εἰς τὸν λογαριασμὸν τὸν ἀτομικὸν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὸς δὲ ὁ οὕτω διαχειρισθεὶς ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὰ χρήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐνεπιστεύθησαν εἰς αὐτὸν ἔρχεται καὶ ῥίπτει τὴν μομφὴν ὅτι ἡ διαχείρισις....

§64Λ. ΝΑΚΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ λέγωνται αὐτά.

§65Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ λεχθῶσι.

§66Λ. ΝΑΚΟΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ τὰ ἀνεχθῶμεν.

§67Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κάθισε κάτω σὺ ὁ νεοφώτιστος. (Θόρυβος). Πρέπει νὰ λεχθῶσι, διότι ὑπῆρξεν ἐποχὴ καθ’ ἣν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐζητήθη λόγος περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν διεχειρίσθη ὁ ἀείμνηστος Βασιλεὺς Γεώργιος τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα εἶχον προσφέρει εἰς Αὐτὸν χάριν σκοπῶν τοὺς ὁποίους Αὐτὸς ἤθελεν ἐγκρίνει. Θὰ ἦτο ὀδυνηρὸν ν’ ἀκούσωμεν τὴν συμβουλὴν ἐκείνου, ὅτι δὲν δύνανται νὰ λεχθῶσι ταῦτα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§68Θ. ΠΑΠΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ὁ ἐκεῖνος αὐτὸς εἶναι βουλευτής;

§69Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ζητῶ συγγνώμην, Κύριοι, ἂν ἀνέφερα τὸ ὄνομα τῆς σεπτῆς Βασιλίσσης, ἀλλ’ ἐνόμιζον ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦτο δωσίλογος διὰ τὰ χρήματα ταῦτα καὶ ἔπρεπεν ἀπὸ καιροῦ νὰ ἔκαμνε τὸ καθῆκον τὸ ὁποῖον τῷ ἐπεβάλλετο ἐκ τῶν συνεισφορῶν αἱ ὁποῖαι ἐτέθησαν εἰς τὴν διάθεσίν του καὶ μάλιστα ὅτε οἱ Πτωχοπρόδρομοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν περὶ αὐτὸν ἀνήγαγον τὴν καταγωγήν των εἰς Κομνηνοὺς καὶ Παλαιολόγους.

§70ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα ἵνα ἀπαντήσω πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀρκαδίας μόνον εἰς ὅσα εἶπε σχετικῶς πρὸς τὴν διαχείρισιν τῶν ἐμπιστευθέντων μοι χρημάτων, διότι ἐπὶ τοῦ ἄλλου ζητήματος δὲν ἔχω ν’ ἀπαντήσω. Ἡ ἀπάντησίς μου θὰ εἶναι βραχυτάτη. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν Ἀρκαδίας, ὁ ὁποῖος μοὶ παρέσχε τὴν εὐκαιρίαν, τὴν ἀπὸ πολλοῦ ἐπιζητουμένην, νὰ λογοδοτήσω ἀληθῶς διὰ τὰ ἑκατομμύρια αὐτά, τὰ ὁποῖα ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ Πανελληνίου μοὶ ἐνεπιστεύθη. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἠθέλησε ν’ ἀμφισβητήσῃ καὶ ὅτι τὰ χρήματα ταῦτα ἐτέθησαν εἰς τὴν διάθεσίν μου, σχεδὸν δὲ μὲ κατηγόρησε καὶ ὅτι αὐθαιρέτως διεχειρίσθην αὐτά. Ἀλλὰ τὰ χρήματα ταῦτα δὲν ἐστάλησαν ὅπως εἰσέλθωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ χρησιμοποιηθῶσιν ὡς τοιαῦτα, ἀλλ’ ἐτέθησαν ὑπὸ τῶν συνεισενεγκόντων εἰς τὴν διάθεσίν μου ὅπως τὰ χρησιμοποιήσω δι’ ἀνάγκας σχετικὰς πρὸς τὸν πόλεμον. Τῶν χρημάτων τούτων ἡ διαχείρισις δὲν ἐπερατώθη εἰσέτι, ἂν καὶ εὑρίσκεται περὶ τὸ πέρας. Προτοῦ φθάσω ὅμως εἰς τὸ πέρας, ἐπειδὴ πλησιάζει τοῦτο, ἐνόμισα ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο ἀπὸ μηνῶν δύο ἢ τριῶν ν’ ἀπευθυνθῶ δι’ ἐπισήμου ἐγγράφου πρὸς τὸν συνάδελφόν μου κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῷ ἀνακοινώσω ὅτι τῆς διαχειρίσεως τῶν χρημάτων αὐτῶν εὑρισκομένης περὶ τὸ τέλος παρακαλῶ ν’ ἀπευθυνθῇ εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ὅπως ἀποστείλῃ τοῦτο ἐλεγκτὴν ἢ ἐλεγκτὰς οἱ ὁποῖοι νὰ ἐξελέγξωσιν ὁλόκληρον αὐτὴν τὴν διαχείρισιν. Τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἀπέστειλεν ἤδη ἀπὸ μηνὸς καὶ πλέον τὸν κ. Σπαρτίδην ὅστις εὑρίσκεται εἰς συνάφειαν μὲ τὸν ἰδιαίτερον ὑπάλληλον τὸν ὁποῖον εἶχον προσλάβει διὰ τὴν διαχείρισιν αὐτήν, τὸν κ. Ι. Δαμβέργην, καὶ ἐλπίζω ὅτι ταχέως θὰ συμπληρωθῇ ὁ ἔλεγχος. Ἀλλ’ ἔχω νὰ πληροφορήσω τὸν κ. Βουλευτὴν ὅτι δὲν θ’ ἀρκεσθῶ εἰς τὸν ἔλεγχον αὐτὸν τὸν ὁποῖον θὰ κάμῃ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον. Νομίζω ὅτι, ἂν εἷς ὑπόλογος δημόσιος ὑπάλληλος δύναται νὰ θεωρήσῃ ἀρκετὸν τὸ ὅτι τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἐθεώρησε καλῶς ἔχουσαν τὴν διαχείρισίν του, εἷς δημόσιος ἀνὴρ δὲν δύναται ν’ ἀρκεσθῇ εἰς τοῦτο. Εἶμαι ἀποφασισμένος διὰ τοῦτο νὰ προβῶ περαιτέρω καὶ μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν αὐτὴν ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου· θὰ φέρω ὅλην αὐτὴν τὴν διαχείρισιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ θὰ παρακαλέσω αὐτὴν νὰ διορίσῃ Ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία νὰ θέσῃ τὴν διαχείρισιν ταύτην ὑπὸ τὸν ἴδιον αὐτῆς ἔλεγχον καὶ βεβαιώσῃ ἂν ἐγένετο μὲ τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀκρίβειαν ἐκείνην ἡ ὁποία ἀναμένεται ἐξ ἀνδρῶν εἰς τοὺς ὁποίους τὸ Ἔθνος ἐμπιστεύεται καὶ τὰς τύχας αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ τὴν διαχείρισιν ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων. (Ἐπιδοκιμασίαι).

§71Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἠκούσαμεν συνιστᾷ βεβαίως τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατακρίνω εἶναι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον τὰ χρήματα αὐτὰ κατέχει. Τάχα νομίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν ὑπῆρξαν προσφοραὶ ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους εἰς προηγουμένας ἐποχὰς πρὸς Ὑπουργούς; Ἀλλ’ ἐκεῖνοι ἐθεώρησαν ὡς καθῆκον, καθῆκον ἐντιμότητος, ἂν καὶ οἱ τότε προθυμοποιηθέντες νὰ προσενέγκωσιν ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους ἔλεγον πρὸς αὐτοὺς μετὰ φορτικότητος· «ὄχι· δὲν ἐννοοῦμεν νὰ τὰ λάβῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον· ἐννοοῦμεν νὰ τὰ διαχειρισθῆτε ὑμεῖς προσωπικῶς», οἱ Ὑπουργοί, λέγω, ἐκεῖνοι ἐθεώρησαν ὡς καθῆκον νὰ παραπέμψωσιν αὐτοὺς εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§72ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἔχει καθῆκον ὁ κ. Βουλευτὴς μεθ’ ὅσα εἶπον νὰ παύσῃ, νὰ φέρῃ δὲ τὸ ζήτημα δι’ ἐπερωτήσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὄχι νὰ φέρῃ τοιούτους ὑπαινιγμοὺς ἀτιμωτικούς.

§73Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅτι πάντα ἐκεῖνα τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν Ὑπουργῶν ἐκείνων κατὰ τὰς δυστυχεῖς περιστάσεις τοῦ 1897 ἀπεστάλησαν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις δεκαπέντε συναδέλφων, τῶν κυρίων Κ. Κουμουνδούρου, Ν. Βελέντζα, Λ. Καραπάνου, Η. Κοπανίτσα, Μ. Στελλάκη, Κ. Λομβάρδου, Α. Κανάρη, Σ. Τσακοπούλου, Π. Σπυράκη, Σ. Σακκελλαριάδου, Ἀθ. Εὐταξίου, Εὐθ. Βελλιανίτου, Β. Τουρκοβασίλη, Π. Πετροπουλάκη, Ἀθ. Τ. Μπασιᾶ καὶ Κ. Σοκόλη, ὅπως ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τοῦ ἀπαραδέκτου τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως τοῦ κυρίου Ῥάλλη.

§75Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν δύο ψηφοφορίας, νομίζω ὅτι δύναται νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· ἐπὶ τοῦ συνόλου. Οὕτω διατυποῦται ἡ πρότασις: «Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι «ναί», οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν «ὄχι». Παρακαλοῦνται ὅπως προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κύριοι Σ. Τσακόπουλος καὶ Δ. Χατζηγιάννης. (Ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ἄνω ψηφολεκτῶν κατὰ τὸ ἀκόλουθον πρωτόκολλον).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾶ. (Μεθὸ ἀπαγγελθέντος ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ψηφοφορίας ἐγένετο δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἔχον οὕτως): Ἄρθρον 1. Τὰ πρόσωπα τὰ ἀποτελοῦντα τὴν διοίκησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἐκλέγονται ὑπὸ τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τῶν μετόχων αὐτῆς καὶ ἐγκρινόμενα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διορίζονται διὰ Β. Δ. ἐκδιδομένου τῇ προτάσει αὐτοῦ. Μὴ ἐγκρινομένου τοῦ ἐκλεγέντος, καλεῖται ἡ συνέλευσις ὅπως ἐκλέξῃ ἄλλο πρόσωπον. Ἄρθρον 2. Οἱ ἀποτελοῦντες τὴν διοίκησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης δὲν δύνανται νὰ μετέχωσι τῆς διοικήσεως ἢ νὰ εἶναι μέλη τῶν διοικητικῶν συμβουλίων ἄλλων ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Ἄρθρον 3. Διὰ Β. Δ. ἐκδιδομένου τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δύναται ν’ ἀνακληθῇ ἡ ἐντολὴ τῶν ἀποτελούντων τὴν Διοίκησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου, διὰ τοῦ αὐτοῦ δὲ Διατάγματος καλεῖται ἡ Συνέλευσις τῶν μετόχων πρὸς ἐκλογὴν ἄλλου προσώπου, εἰς ἡμέραν ὁριζομένην ἐν αὐτῷ τῷ Διατάγματι μετὰ 15 ἡμέρας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ. Ἄρθρον 4. Ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου τούτου ἄρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 21 καὶ 23 Ἰουλίου 1914, 31 Αὐγούστου 1914 καὶ 5 Σεπτεμβρίου 1914 Β. Διαταγμάτων περὶ ἀναστολῆς τῆς ἀποδόσεως τῶν παρὰ ταῖς Τραπέζαις ἢ ἰδιώταις τραπεζίταις ὑφισταμένων ἐν ὄψει καταθέσεων κτλ.» Ἐπίσης γίνονται δεκτὰ εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὰ νομοσχέδια· 1) «περὶ χορηγήσεως ἀδείας τῇ Β. Κυβερνήσει πρὸς παράτασιν διὰ Β. Διατάγματος τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ΦΟΗʹ καὶ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ͵ΒΨΜϚʹ περὶ περιορισμοῦ τῆς δικαστικῆς δικαιοδοσίας τῶν ἐν Αἰγύπτῳ προξενικῶν Ἀρχῶν» καὶ 2) «περὶ ἐκπαιδεύσεως ὑπολοχαγῶν καὶ ἀνθυπολοχαγῶν»). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως πυροσβεστικῆς ὑπηρεσίας». (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–15). Ἄρθρον 16 (ἀναγινώσκεται).

§78Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ὑπάρχει νόμος ψηφισθεὶς κατὰ τὸ 1910, ὁ ὁποῖος κανονίζει τὰ τῆς πυροσβεστικῆς ὑπηρεσίας. Ὁ νόμος αὐτὸς ἐξ οὐδενὸς σημείου τοῦ νομοσχεδίου προκύπτει ὅτι ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν. Λαμβάνω δὲ εἰδικῶς τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 16, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὴν ἀπόσπασιν διμοιριῶν καὶ ἐνωμοτιῶν καὶ ἐκτὸς τῆς πρωτευούσης εἰς διαφόρους δήμους ἢ κοινότητας, καὶ παραλείπεται εἰς τὸ ἄρθρον ἡ φράσις «τῇ θελήσει τῆς κοινότητος». Αὐτὸ εἶναι μία παράλειψις, ὑποθέτω δ’ ὅτι παράλειψις πάλιν εἶναι ὅτι, ἐνῷ διὰ διμοιρίαν δυνάμεως 35–40 ἀνδρῶν οἱ δῆμοι ἢ αἱ κοινότητες ὑπεχρεοῦντο εἰς καταβολὴν δώδεκα χιλιάδων δραχμῶν, δι’ ἐνωμοτίαν, ἡ ὁποία εἶναι τὸ τέταρτον τῆς διμοιρίας, ζητοῦμεν 5 χιλιάδας δραχμῶν, ἀφήνω δ’ ὅτι καὶ τὸ ποσὸν τῶν ἀνδρῶν καὶ τὸ ποσὸν τῆς καταβολῆς εἶναι ὑπερβολικὸν ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ κανονιζόμενον διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1910.

§79ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι λάθος· 3 χιλιάδες δραχμῶν εἶναι.

§80Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἀλλὰ καὶ πάλιν εἶναι ὑπερβολικὸν τὸ ποσόν, διότι ὁ νόμος προβλέπει ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ζητήσῃ εἷς δῆμος ἢ μία κοινότης ν’ ἀποσπασθῇ μία δύναμις ἀπὸ ἓξ ἢ ὀκτὼ ἄνδρας καὶ ὄχι ἀπὸ 35. Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸν νόμον, θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι οἰκονομικώτερος ὁ λογαριασμὸς ἐκεῖ, ἀκριβῶς δὲ ζητεῖται ὑπ’ ἐμοῦ ὅπως μεσολαβήσω καὶ ἀποσπασθῇ τοιοῦτον ἀπόσπασμα, καὶ νομίζω ὅτι τὸ ποσὸν πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς δύο χιλιάδας δραχμῶν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ἐν τῇ βʹ συζητήσει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας.

§81ΕΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 16 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου.) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συγκλήσεως Ἀνωτέρου στρατιωτικοῦ Συμβουλίου πρὸς σύνταξιν πινάκων προβιβασμοῦ ἀξιωματικῶν».

§83ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ψηφισθῇ ὅπως ἐτροποποιήθη, κ. Πρόεδρε.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§85Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐκάμετε τροπολογίαν τινά, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2;

§86ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μάλιστα. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει τὸ τροποποιημένον σχέδιον;

§87Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μάλιστα.

§88ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Προσετέθη ἡ βʹ παράγραφος.

§89Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ μετὰ τὴν τροποποίησιν αὐτὴν ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Νομίζω ὅτι δὲν λαμβάνετε πρόνοιαν καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀδικοῦνται. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐν προκειμένῳ γνωρίζω ἀξιωματικὸν ὁ ὁποῖος δὲν προήχθη κατὰ τοὺς προβιβασμοὺς τοὺς λαβόντας χώραν τῇ 25ῃ Σεπτεμβρίου 1913, περιελαμβάνετο δ’ ἐν τῷ πίνακι ἐκείνῳ, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπεκυρώθη. Διότι, ἐνῷ ἐλήφθη πρόνοια νομοθετικὴ ὅπως οἱ μὴ προαχθέντες καὶ οἱ συμπεριληφθέντες ἐν τοῖς δευτέροις συμπληρωματικοῖς πίναξιν ἀπολαύσωσι καὶ τῆς ἀρχαιότητός των, ἡ νομοθετικὴ αὕτη πρόνοια δὲν ἐπεξετάθη καὶ εἰς τοὺς πίνακας τοὺς μὴ κυρωθέντας. Ὁμιλῶ περὶ ἀξιωματικοῦ ἐκ τῶν ἀρίστων καὶ δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει ὑπ’ ὄψει του περὶ τίνος πρόκειται. Καὶ ναὶ μὲν ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος βραδύτερον προήχθη, ἐντούτοις ἐστερήθη τῆς ἀρχαιότητός του. Ἀφοῦ ἤδη λαμβάνομεν πρόνοιαν περὶ πάντων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι περιελήφθησαν ἐν τοῖς μετέπειτα πίναξιν, εἶναι δίκαιον, νομίζω, ἡ πρόνοια αὕτη νὰ ἐπεκταθῇ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ περιληφθῇ καὶ ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος, διὰ νὰ μὴ στερηθῇ τῆς ἀρχαιότητός του. Νομίζω ὅτι εἶναι μία περίπτωσις τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ ἐκτιμήσῃ ὡς δικαίαν καὶ θὰ περιληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ σχετικὴ διάταξις.

§90ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρόκειται ἀληθῶς περὶ ἑνὸς τῶν ἀρίστων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ λυποῦμαι πολὺ μὴ δυνάμενος νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν αὐτήν, διότι φέρει εἰς κύρωσιν τοῦ πίνακος Α, ὁ ὁποῖος ἐκυρώθη μόνον διὰ τρία πρόσωπα καὶ ὁ ὁποῖος ἐδηλώθη ἔκτοτε ὅτι δὲν δύναται νὰ κυρωθῇ. Αὐτὸ εἶναι τὸ κωλῦόν με νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἄλλως τε θὰ ἠδυνάμην νὰ δεχθῶ προκειμένου περὶ ἑνὸς τῶν ἀρίστων ἀξιωματικῶν. Ἔκαμα καὶ ἄλλοτε τὴν δήλωσιν ὅτι ὁ πίναξ Α δὲν δύναται νὰ κυρωθῇ.

§91Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι ἄνευ κυρώσεως τοῦ πίνακος θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ δι’ αὐτῆς τῆς τροποποιήσεως.

§92ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι, διότι ἡ οὐσία θὰ εἶναι νὰ κυρωθῇ ὁ πίναξ Α.

§93Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Γνωρίζω τὴν δυσχέρειαν ταύτην καὶ δι’ αὐτὸ ἔκαμα τὴν τροποποίησιν οὕτω πως, ὥστε ν’ ἀποφύγω αὐτήν.

§94ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κατ’ οὐσίαν πρόκειται περὶ μιᾶς μικρᾶς παραβλέψεως τῆς ἀρχαιότητος. Ἐὰν ἐπρόκειτο δι’ ἀδικίαν τινὰ κραυγάζουσαν, τότε θὰ ἐνόουν αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε. Καλύτερον θὰ ἦτο νὰ μὴ συνέβαινεν, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει τρόπος νὰ διορθωθῇ χωρὶς νὰ ἐπανέλθωμεν πάλιν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ πίνακος Α.

§95Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Γνωρίζω ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ συνάδελφοί του ἀναγνωρίζουσι τὴν ἀδικίαν ἡ ὁποία ἐγένετο καὶ θὰ ἐπεθύμουν καὶ αὐτοί, τοὐλάχιστον κατὰ τὰς πληροφορίας αἱ ὁποῖαι μοὶ ἐδόθησαν, νὰ γίνῃ αὐτό.

§96ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διοικητικῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διορθωθῇ τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ κατὰ τοιοῦτον τρόπον εἶναι ἀδύνατον.

§97Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τί θὰ γίνῃ δι’ αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ μείνωσι χωρὶς πίνακα; Δὲν νομίζετε ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ δι’ αὐτούς;

§98ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν ἤθελε θεωρηθῆ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προαχθῶσι καὶ καταλάβωσι τὰς ἀνωτέρας θέσεις, τίποτε δὲν κωλύει νὰ γίνῃ τοῦτο.

§99Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ σῶμά των νὰ μὴ ὑπάρχῃ θέσις κενή.

§100ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προαχθῶσιν ἀμέσως. Ἂς μείνωσι καὶ εἰς τὸ ἄλλο σῶμα ὀλίγον. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2, ἀπορριφθείσης τροπολογίας τοῦ κ. Χαριτάτου, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας ἐν Ἀθήναις τῇ 8]21 Μαΐου 1914 ὑπογραφείσης δηλώσεως πρὸς διακανονισμὸν τῆς συμβατικῆς θέσεως τῆς Ἑλλάδος ἐν τῇ Γαλλικῇ ζώνῃ τῆς Σεριφικῆς Αὐτοκρατορίας.

§102Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καλεῖται ἡ Βουλὴ νὰ Ψηφίσῃ μίαν σύμβασιν, διὰ τῆς ὁποίας κατ’ ἀρχὴν καταργοῦνται αἱ διομολογήσεις, τῶν ὁποίων ἀπελάμβανεν ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸ Μαρόκκον. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἂν νομίζῃ ὅτι δύναται, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται τὸ ζήτημα τῆς καταργήσεως τῶν διομολογήσεων εἰς τὰς νέας Ἑλληνικὰς χώρας, διότι καὶ τὰ ταχυδρομεῖα ἀκόμη ἐξακολουθοῦσι λειτουργοῦντα καὶ ἴσως καὶ αἱ διομολογήσεις.

§103ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πᾶσαι αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις ἐδέχθησαν ἀφ’ ἱκανοῦ χρόνου κατ’ ἀρχὴν τὴν αἴτησιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἀναγνωρίσωσι τὴν αὐτοτελῶς ὑπ’ αὐτῆς γενομένην κατάργησιν τῶν διομολογήσεων. Τέσσαρες ἐκ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων ὄχι μόνον κατ’ ἀρχὴν συνῄνεσαν, ἀλλὰ καὶ δήλωσιν ἔκαμαν ὅτι θεωροῦσι τὸ ζήτημα περατωθέν, ἐὰν δὲ ταχυδρομεῖόν τι τῶν Δυνάμεων τούτων λειτουργῇ, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω, τοῦτο θὰ προέρχηται ἀπὸ μικρᾶς δυσχερείας περὶ τὴν κατάργησίν του. Μία τῶν Μεγάλων Δυνάμεων μοὶ ἀνεκοίνωσεν ἀκριβῶς χθὲς ὅτι σήμερον ἢ αὔριον θὰ μοὶ ἔκαμνεν ἔγγραφον ἀνακοίνωσιν διὰ τῆς ὁποίας θ’ ἀναγνωρίζῃ ὅτι τὸ δικαστικὸν καθεστὼς τῶν διομολογήσεων θεωρεῖται ὁριστικῶς κατηργημένον. Μοὶ ἐδηλώθη δὲ συγχρόνως ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει δυσκολία καὶ διὰ τὸ ἄλλο ζήτημα τῶν ταχυδρομείων εἰμὴ μόνον τυπική. Ἀναμένομεν τὴν ἀπάντησιν ἤδη καὶ μιᾶς ἄλλης Δυνάμεως.

§104Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Μετὰ μεγάλης εὐχαριστήσεως ἀκούει ἡ Βουλὴ τὰς δηλώσεις αὐτάς, διότι ἔπρεπεν ἐπὶ τέλους νὰ καταργηθῶσι τὰ ταχυδρομεῖα αὐτά. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κοινωφελοῦς Ταμείου Κρήτης». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροποποιήθη). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Αὐγούστου ἐ. ἔ. Β. Διατάγματος περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν σχολείων τῆς δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως τῶν νέων χωρῶν».

§106Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ ζητήσω πληροφορίας τινὰς παρὰ τοῦ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργοῦ. Διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου κυροῦται τὸ Β. Διάταγμα περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως. Διὰ τοῦ πρώτου δὲ ἄρθρου τοῦ Διατάγματος τούτου ὁρίζεται ὅτι τὰ σχολεῖα τῆς δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως τῶν νέων χωρῶν διατηροῦνται ὑπὸ τὴν σημερινὴν αὐτῶν μορφήν, δυνάμενα διὰ Β. Διατάγματος νὰ μεταρρυθμισθῶσι κατὰ τοὺς κειμένους νόμους ἢ νὰ καταργηθῶσιν. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω ἂν τὰ ἤδη λειτουργοῦντα εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλειτούργουν εἰς τὰς νέας χώρας ὑπὸ τὸ πρώην καθεστὼς ἢ καὶ ἄλλα ἱδρυθέντα κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Ἑλληνικῆς Διοικήσεως ὑπὸ τοῦ ἑκασταχοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ.

§107ΙΩ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἶναι καὶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἱδρύθησαν ὑπὸ τῶν Γενικῶν Διοικήσεων.

§108Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά. Διὰ τοῦ ἄρθρου 2 ὁρίζεται ὅτι τὸ ἐν ὑπηρεσίᾳ μέχρι τῆς λήξεως τῶν μαθημάτων κατὰ τὸ σχολικὸν ἔτος 1913–1914 διδακτικὸν προσωπικὸν τῶν σχολείων τῶν νέων χωρῶν διορίζεται ἄνευ ἄλλης διατυπώσεως εἰς τὰς αὐτὰς θέσεις ἐφ’ ὅσον ἔχει τὰ ἐν τῷ ἑπομένῳ ἄρθρῳ ἀναγραφόμενα προσόντα. Ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω εἰς ποῖον ἀκριβῶς διδακτικὸν προσωπικὸν ἀναγράφεται ἡ διάταξις αὕτη. Διότι κατὰ τὸ διάστημα καθ’ ὃ διῳκήθησαν ὑπὸ τῶν Ἑλληνικῶν Ἀρχῶν αἱ νέαι χῶραι διωρίσθη καὶ ἄλλο προσωπικόν, ἐκτὸς τοῦ προσωπικοῦ τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε κατὰ τὸ πάλαι καθεστώς· διωρίσθη δὲ τὸ νέον προσωπικὸν ἄλλο μὲν ὡς τακτικὸν τοιοῦτον εἰς ὀργανικὰς θέσεις καὶ ὑπὸ ὡρισμένα προσόντα, ἄλλο ὅμως ὡς ἔκτακτον ἢ προσωρινόν. Εἰδικῶς δὲ γνωρίζω ὅτι ἑκατοντάδες πολλαὶ διδασκάλων ἑκατέρου τῶν φύλων διωρίσθησαν ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ προσωρινοῦ. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ γνωρίζω ἂν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 2 περιλαμβάνει πάντας τούτους, καὶ δὴ καὶ τοὺς προσωρινούς.

§109Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα. Ἀρκεῖ νὰ ὑπῆρξαν διδάσκαλοι. Ἀλλὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 3 πρέπει νὰ ἔχωσι τὰ ἐν αὐτῷ ἀναγραφόμενα προσόντα διὰ ν’ ἀναγνωρισθῶσι.

§110Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐρωτῶ διὰ τὰ προσόντα. Καὶ ἓν ἄλλο ἀκόμη. Διὰ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νομοσχεδίου ἀναγνωρίζεται τὸ διδακτικὸν τοῦτο προσωπικὸν καὶ κατατάσσεται εἰς τὰς διαφόρους κατ’ εἶδος καὶ βαθμὸν θέσεις. Ἄλλοι ἀναγνωρίζονται ὡς γυμνασιάρχαι, ἄλλοι ὡς καθηγηταί, σχολάρχαι, ἑλληνοδιδάσκαλοι κλπ. Δύο τινὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω. Πρῶτον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς τὰς νέας χώρας ἡ διάρθρωσις τῆς μέσης καὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι ἐν πολλοῖς διάφορος τῆς ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι.

§111Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἱδρύθησαν, εἰς πολλὰ μέρη ἑξατάξια δημοτικὰ Σχολεῖα.

§112Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τούτου μόνον· λέγω ὅτι ἐν ταῖς νέαις χώραις, ἐν Κρήτῃ καὶ ἀλλαχοῦ, δὲν ἔχομεν ἀκόμη τὸν αὐτὸν ὡς καὶ ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι ὀργανισμὸν τῶν Γυμνασίων, τῶν Ἑλληνικῶν καὶ τῶν Δημοτικῶν Σχολείων. Ἐρωτῶ ἑπομένως· ὑπὸ τίνας μισθοὺς ἀναγνωρίζεται ἤδη τὸ διδακτικὸν αὐτὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον ὑπηρετεῖ ἐν ταῖς νέαις χώραις; Θὰ διατηρηθῇ δι’ αὐτοὺς τὸ ὑπάρχον μισθολόγιον ἤδη καὶ ἀναγνωρισθὲν ἢ καθιερωθὲν διὰ τῶν Γενικῶν Διοικήσεων, ἢ θὰ ἰσχύῃ τὸ μισθολόγιον τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου; Διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ Διάταγμα εἶναι ἀνεπαρκές, καθόσον ἡ σχετικὴ πρὸς τοῦτο ἐκπαιδευτικὴ ἡμῶν νομοθεσία δὲν ἐπεξετάθη εἰσέτι εἰς τὰς νέας χώρας. Τελευταῖον ἐπεθύμουν νὰ μοὶ δοθῶσιν ἐξηγήσεις τινὲς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8, τὸ ὁποῖον καὶ ὡς μετερρυθμίσθη ἤδη ἀφήνει πολλὰς ἀμφιβολίας ἐν σχέσει πρὸς τὴν τύχην τῶν ἐν ταῖς νέαις χώραις ὑφισταμένων σχολικῶν πόρων. Αὐτοὶ θεωροῦνται κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὡς δημόσιον ἔσοδον, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπράττηται ἐφεξῆς ἀναγκαστικῶς κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου «περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων»;

§113Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα.

§114Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα, Κύριοι, τὰς πληροφορίας ταύτας παρὰ τοῦ κυρίου ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργοῦ, διότι ἀποδίδω ἐξαιρετικὴν σημασίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν πρώτην νομοθετικὴν ὀργάνωσιν τῆς δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως τῶν νέων χωρῶν, ὡς πρὸς τὰ Σχολεῖα, ὡς πρὸς τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν καὶ ὡς πρὸς τοὺς οἰκονομικοὺς πόρους. Νομίζω μάλιστα ὅτι νομοθετικὸν μέτρον τοιαύτης σπουδαιότητος δὲν ἦτο ἐνδεδειγμένον νὰ ληφθῇ διὰ νομοθετικοῦ Διατάγματος ὑπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἄνευ τῆς συμπράξεως τῆς νομοθετικῆς. Ἐπὶ δύο ἔτη διοικοῦνται αἱ νέαι χῶραι ὑπὸ Γενικῶν Διοικητῶν, οἱ ὁποῖοι ἵδρυσαν Σχολεῖα, οἱ ὁποῖοι διορίζουσι διδασκάλους, οἱ ὁποῖοι ἐρρύθμισαν ἔν τισι καὶ τὸν οἰκονομικὸν βίον τῶν Σχολείων. Ἡ ὅλη δὲ διοίκησις αὕτη ἢ τηρήσασα ἢ μεταρρυθμίσασα τὸ παλαιὸν ἐκπαιδευτικὸν καθεστὼς ἐγένετο κατὰ τρόπον ξένον ἐντελῶς πρὸς τὰς ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι ἰσχυούσας ἐκπαιδευτικὰς συνθήκας καὶ διατάξεις. Εἶναι ἑπομένως φυσικὸν ὅτι ἀνεμένομεν μετὰ πάροδον δύο ἐτῶν νὰ ἴδωμεν κατὰ τίνα τρόπον συμπραττούσης πλέον καὶ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας θὰ ἐρρυθμίζετο τὸ μέγα ζήτημα τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν ταῖς νέαις χώραις. Καὶ ὅμως μετὰ πάροδον δύο ἐτῶν εὑρισκόμεθα ἀπέναντι νομοθετικοῦ Διατάγματος τὸ ὁποῖον θέτει εἰς ἐφαρμογὴν ἕνα ὁλόκληρον ἐκπαιδευτικὸν ὀργανισμὸν ἄνευ τῆς συμπράξεως τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Καὶ θὰ ἠδύνατο ἕνεκα τούτου καὶ μόνου νὰ ἐλεγχθῇ ἡ Κυβέρνησις ὡς ἀντιποιηθεῖσα νομοθετικὰ καθήκοντα, ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχον αἱ ἐξαιρετικαὶ ἐκεῖναι περιστάσεις καθ’ ἃς Κυβέρνησίς τις δύναται νὰ καταλύσῃ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν καὶ ν’ ἀναλάβῃ αὐτὴ τὴν νομοθετικὴν ῥύθμισιν ζητήματος μάλιστα τοσοῦτο σπουδαίου καὶ οὐδένα ἔχοντος ἐξαιρετικῶς ἐπείγοντα χαρακτῆρα. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ἤθελε κριθῇ ἡ ἄποψις αὕτη πάντως ἔπρεπε τώρα, ὅτε ἡ Βουλὴ καλεῖται ὄχι μόνον ν’ ἀναγνωρίσῃ τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα καὶ ἐφαρμοσθέντα ἄνευ τῆς συμπράξεώς της ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ νὰ νομοθετήσῃ καὶ τὴν ἐν τῷ μέλλοντι ἰσχὺν καὶ ἐφαρμογὴν τῆς ὀργανώσεως ταύτης, ἔπρεπε, λέγω, ἦτο ἀπαραίτητον ὅπως ἡ Βουλὴ ἐφοδιασθῇ διὰ πάντων ἐκείνων τῶν στοιχείων, διὰ πασῶν ἐκείνων τῶν πληροφοριῶν αἱ ὁποῖαι θὰ καθίστων εἰς αὐτὴν δυνατὴν τὴν προσήκουσαν καὶ ἐν ἐπιγνώσει ῥύθμισιν ζητημάτων τηλικαύτης σπουδαιότητος, οἷά εἰσι τ’ ἀφορῶντα εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν νέων χωρῶν. Τί δὲ καλούμεθα νὰ πράξωμεν ἤδη; Καλούμεθα νὰ κυρώσωμεν ἓν Β. Διάταγμα ῥυθμίσαν πάντα τὰ ζητήματα ταῦτα, Διάταγμα διὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ ὁποίου οὐδεμία ὑποβάλλεται οὐδ’ ὑπεβλήθη ἔκθεσις αἰτιολογικὴ ἐξηγοῦσα τὴν προτεινομένην νομοθετικὴν ῥύθμισιν. Καλούμεθα νὰ κυρώσωμεν ἓν Β. Διάταγμα ἄνευ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, ἄνευ ἄλλης τινὸς εἰσηγήσεως, Διάταγμα τὸ ὁποῖον ἐν ἄρθρῳ 1 λέγει ὅτι «τὰ Σχολεῖα τῆς δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως τῶν νέων χωρῶν τοῦ Κράτους διατηροῦνται ὑπὸ τὴν σημερινὴν αὐτῶν μορφήν». Ἀλλὰ τίνα εἶναι τὰ Σχολεῖα αὐτὰ κατ’ εἶδος; Πόσα εἶναι ταῦτα κατ’ ἀριθμὸν καὶ ποῦ εἶναι ἱδρυμένα; Οὐδεμία περὶ τούτου παρεσχέθη ποτὲ οὐδὲ παρέχεται ἤδη πληροφορία εἰς τὴν Βουλήν. Καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν τὴν διατήρησιν πάντων τῶν Σχολείων τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον κατὰ τὸ παλαιὸν καθεστώς. Καλούμεθα ἀκόμη ν’ ἀναγνωρίσωμεν καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα, κατὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κυρίου ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργοῦ, ἵδρυσαν οἱ Γενικοὶ Διοικηταί. Δὲν νομίζετε ὅτι ἡ Βουλὴ ἐδικαιοῦτο νὰ γνωρίζῃ τί ψηφίζει; Δὲν νομίζετε ὅτι καλούμεθα νὰ ἐγκρίνωμεν τὴν διατήρησιν Σχολείων ἀγνώστων εἰς ἡμᾶς κατ’ ἀριθμόν, κατ’ εἶδος, κατὰ σύστασιν; Δὲν νομίζετε ὅτι καὶ δικαίωμα καὶ καθῆκον ἔχει ἡ Βουλὴ νὰ κρίνῃ τὰς ἐκπαιδευτικάς, τὰς πολιτικὰς καὶ τὰς οἰκονομικὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ἐνδεικνύουσι ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν σχολικὴν ὀργάνωσιν, τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν ἀριθμὸν τῶν Σχολείων, τὸ εἶδος αὐτῶν καὶ τὴν ἑκασταχοῦ ἵδρυσιν; Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ζήτημα σπουδαιότατον ὄχι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως παιδαγωγικῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀκόμη πολιτικῆς. Ἡ ἵδρυσις μάλιστα τῶν Σχολείων ἐν Ἠπείρῳ καὶ Μακεδονίᾳ συνδέεται μετὰ ζητήματος καὶ γενικωτέρας ἔτι πολιτικῆς σπουδαιότητος. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ κληθῇ ἤδη νὰ ἐγκρίνῃ ἀορίστως καὶ ν’ ἀναγνωρίσῃ ὡς διατηρούμενα πάντα τὰ Σχολεῖα, ἤτοι πᾶσαν τὴν ἐκπαιδευτικὴν ὀργάνωσιν, ἀφοῦ δὲν γνωρίζει τι περὶ αὐτῆς, διότι οὐδέποτε μέχρι τοῦδε ἐκλήθη νὰ νομοθετήσῃ περὶ ταύτης; Τὰ αὐτὰ θὰ εἶχον νὰ εἴπω καὶ περὶ τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ. Ἔρχεσθε καὶ ζητεῖτε παρὰ τῆς Βουλῆς ν’ ἀναγνωρίσῃ ὡς μόνιμον ὅλον ἐκεῖνο τὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον ὑπάρχει. Ποῖον δὲ εἶναι τὸ προσωπικὸν αὐτό, εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ἄγνωστον. Τοῦτο μόνον γνωρίζομεν, ὅτι δὲν εἶναι τὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον ὑφίστατο κατὰ τὸ παλαιὸν καθεστώς, ἀλλὰ καὶ προσωπικὸν ἀγνώστου ἀριθμοῦ, τὸ ὁποῖον ἐγκαθιδρύθη ὑπὸ τῶν Γενικῶν Διοικητῶν. Νομίζετε ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι πρέπον καὶ δυνατὸν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν καὶ τὴν ἀναγνώρισιν προσωπικοῦ τοῦ ὁποίου δὲν γνωρίζει οὔτε τὸν ἀριθμὸν οὔτε τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην εἰς τὰς ἐκπαιδευτικὰς περιφερείας κατανομήν; Δὲν νομίζετε ὅτι τὰ ζητήματα ταῦτα ἔχουσιν ἐπίσης καὶ παιδαγωγικὴν καὶ πολιτικήν, ἀλλὰ κυρίως καὶ οἰκονομικὴν σπουδαιότητα, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔχει δικαίωμα νὰ κρίνῃ ἡ Βουλὴ, καλουμένη νὰ μονιμοποιήσῃ τὸ προσωπικὸν τοῦτο; Τοιαῦταί τινες σκέψεις μ’ ἔκαμαν ν’ ἀνατρέξω εἰς ὅσα στοιχεῖα ἠδυνήθην νὰ προμηθευθῶ διὰ νὰ ἴδω ποῦ ἦτο δυνατὸν νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ ἡ τοιαύτη τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ ἀναγνώρισις καὶ μονιμοποίησις· τίνα δηλονότι ἔκτασιν ἔλαβεν ἡ διδασκαλικὴ αὐτὴ παραγωγὴ τῶν νέων χωρῶν ὑπὸ τὴν μέριμναν τῶν Γενικῶν Διοικητῶν. Καὶ παρετήρησα ὅτι ἐν μιᾷ καὶ μόνῃ Γενικῇ Διοικήσει ἐντὸς ὀλίγων μηνῶν προσετέθησαν πολλαὶ ἑκατοντάδες νέων διδασκάλων ἐκτὸς ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον διωρισμένοι ὑπὸ τὸ παλαιὸν καθεστώς. Καὶ ἵνα καθορίσω ἀκριβέστερον τὰ πράγματα, Κύριοι, καὶ ἐξηγήσω τὴν σπουδαιότητα τὴν ὁποίαν ἔχουσιν αἱ ὑποβαλλόμεναι παρατηρήσεις καὶ αἱ ζητούμεναι παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πληροφορίαι, παρατηρῶ ὅτι ἐν Κρήτῃ αἴφνης μετὰ τὴν ἐκεῖθεν ἀπομάκρυνσιν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, τοῦ κ. Δραγούμη, ἐντὸς ὀλιγίστων μηνῶν διωρίσθησαν νέοι δημοδιδάσκαλοι ἑκατέρου τῶν φύλων τριακόσιοι περίπου, σχεδὸν δὲ πάντες ὡς «προσωρινοί». Οὕτω κατὰ τὸν Αὔγουστον τοῦ 1913 διωρίσθησαν 46, κατὰ τὸν Σεπτέμβριον ἕξ, κατὰ τὸν Ὀκτώβριον 72, κατὰ τὸν Νοέμβριον 51, κατὰ τὸν Δεκέμβριον 49, κατὰ τὸν Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον ἐνεστῶτος ἔτους 50, κατὰ τὸν Μάρτιον 20 καὶ οὕτω καθεξῆς. Πάντα δὲ τὰ πρόσωπα ταῦτα εἶναι νέα, διωρίσθησαν κατὰ προσθήκην καὶ ἐκτὸς τοῦ ὑφισταμένου τέως προσωπικοῦ, ὅπερ οὐ μόνον διετηρήθη, ἀλλὰ καὶ ἡ μισθοδοσία του ηὐξήθη. Διότι, ἐκτὸς τοῦ διορισθέντος κατὰ προσθήκην προσωπικοῦ, τριακόσιοι ὅλοι δημοδιδάσκαλοι ἐκ τοῦ παλαιοῦ προσωπικοῦ εἶδον καὶ ηὐξημένην τὴν μισθοδοσίαν των πάντες ὁμοῦ αὐθημερὸν δι’ ἑνὸς Διατάγματος τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Ἐὰν τοῦτο λάβωμεν ὡς μέτρον, καὶ πᾶν κατὰ τὴν ἀναλογίαν αὐτὴν τὴν χρονικὴν καὶ τὴν τοπικὴν κρίνωμεν τὴν ἐν τῷ κλάδῳ τούτῳ πορείαν καὶ τῶν λοιπῶν τριῶν Γενικῶν Διοικήσεων, ἐννοεῖτε προχείρως ὅτι εὑρισκόμεθα ἀπέναντι χιλιάδων πολλῶν νέου προσωπικοῦ ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ ἐκτάκτου καὶ τοῦ προσωρινοῦ, τὸ ὁποῖον καλούμεθα ν’ ἀναγνωρίσωμεν καὶ ἐπιψηφίσωμεν ὡς διατηρούμενον διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Εὑρισκόμεθα δηλαδὴ ἐνώπιον καταστάσεως ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐμβάλῃ ἡμᾶς εἰς σπουδαίας μερίμνας. Διότι περιελήφθη διάταξις ἐν τῷ αὐτῷ Διατάγματι, εὐνόητος ἄλλως τε καὶ εὔλογος, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ κατὰ τὰς διατάξεις αὐτοῦ ἀναγνωριζόμενοι δύνανται ἐφεξῆς νὰ διορίζωνται καὶ μετατίθενται ἁπανταχοῦ τοῦ Κράτους. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν· εἶναι προσῆκον, εἶναι δυνατόν, νὰ κληθῇ ἡ Βουλὴ νὰ περιβάλῃ διὰ τῆς νομοθετικῆς ἀναγνωρίσεως καὶ ἐφεξῆς τὸ προσωπικὸν τοῦτο, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ποῖον εἶναι ἐν συνόλῳ, ποῦ ἔχει τοποθετηθῆ καὶ ἂν ἐν τῷ διορισμῷ καὶ τῇ κατανομῇ τούτου ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν αἱ ὑφιστάμεναι ἐν συνόλῳ καὶ ἑκασταχοῦ ἐκπαιδευτικαὶ ἀνάγκαι; Νομίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι τὰ ζητήματα τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ δὲν ἔχουσι παιδαγωγικὴν σημασίαν; Ὅτι εἶναι ταῦτα τὰ ζητήματα ἄσχετα πρὸς τὰς πολιτικὰς ἀντιλήψεις αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτησαν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι εἶναι ἄσχετα πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ἄποψιν; Καὶ νομίζει κατ’ ἀκολουθίαν ὅτι δὲν δικαιοῦται νὰ ἔχῃ γνώμην ἐπὶ τούτων ἡ Βουλή; Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐφοδιάσῃ τὴν Βουλὴν μὲ τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ καταστήσωσιν εἰς αὐτὴν δυνατὴν τὴν ἐν ἐπιγνώσει συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τοιούτου μάλιστα νομοθετικοῦ μέτρου. Ἀλλὰ προχωρῶ καὶ περαιτέρω ἀκόμη. Τὸ ἄρθρον 8 τοῦ νομοσχεδίου θίγει ἓν ζήτημα μεγάλης σπουδαιότητος, διότι ῥυθμίζεται δι’ αὐτοῦ τὸ οἰκονομικὸν μέρος τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως· ῥυθμίζονται οἱ πόροι οἱ ὁποῖοι προορίζονται νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὴν ἐκπαίδευσιν ἐν ταῖς νέαις χώραις. Τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν ταῖς νέαις χώραις, ἰδιαίτατα δὲ τὰ τῆς Ἠπείρου καὶ τῆς Μακεδονίας, ἐμφανίζουσι δυσχερείας μεγάλης σπουδαιότητος. Εἶναι γνωστὸν ὅτι κατὰ τὸ τέως καθεστὼς ἡ κοινότης διετήρει τὸ Σχολεῖον, ἡ κοινότης διώριζε τοὺς διδασκάλους, ἡ κοινότης εἰσέπραττε καὶ διεχειρίζετο τοὺς σχολικοὺς πόρους, ἡ κοινότης ἔπαυε τοὺς διδασκάλους. Ὑπὸ τὸ καθεστὼς αὐτὸ ἔζησεν ἡ κοινότης θάλπουσα τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ μετ’ αὐτῆς κρατοῦσα ἀκμαῖον τὸ ἐθνικὸν φρόνημα. Ἤδη ὑπὸ τὸ νέον καθεστώς, ὑπὸ τὸ πολίτευμα ἡμῶν, ἐγείρεται πρόβλημα καὶ παιδαγωγικῆς, ἀλλὰ κυρίως οἰκονομικῆς φύσεως. Πῶς θὰ συμβιβασθῇ ἡ κοινοτικὴ αὕτη ἐκπαίδευσις πρὸς τὸ νέον πολίτευμα, τὸ ὁποῖον οὐ μόνον τὴν μέσην ἀλλὰ καὶ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν θέλει οὐχὶ δημοτικὴν, οὐχὶ κοινοτικήν, ἀλλὰ δημοσίαν, ἀνήκουσαν τουτέστιν εἰς τὴν διοίκησιν, εἰς τὴν ἄμεσον μέριμναν τοῦ Κράτους; Ἀλλὰ πῶς θὰ συμβιβασθῇ καὶ ὑπὸ τὴν οἰκονομικὴν αὐτῆς ἄποψιν πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἔξοδα τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως εἶναι εἰς βάρος τοῦ Κράτους, ὅπερ παρέχει ταύτην δωρεάν; Τί θὰ γίνωσιν οἱ ποικιλώτατοι, ἀλλὰ καὶ μέγιστοι σχολικοὶ πόροι οἱ ὁποῖοι ἐξυπηρέτουν καὶ ἐξυπηρετοῦσιν ἀκόμη τὴν ἐκπαίδευσιν ἐν ταῖς νέαις χώραις; Γνωρίζω, Κύριοι, περιοδεύσας τὸ πλεῖστον τῆς Ἠπείρου καὶ τῆς Μακεδονίας, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπησχόλησε τοὺς ἑκασταχοῦ Μητροπολίτας καὶ τὰς Ἐφορείας τῶν Σχολείων καὶ τὰς κοινότητας ἐν γένει σοβαρώτατα. Διότι ἀληθῶς τὸ προκῦπτον ζήτημα καὶ σπουδαῖον εἶναι καὶ δυσχερείας παρουσιάζει. Ἀνέμενον δὲ νὰ ἴδω μετ’ εὐλόγου περιεργείας τὰς ἐπὶ τούτου σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἀνέμενον νὰ ἴδω κυρίως πῶς ἤθελον ῥυθμισθῆ ὑπ’ αὐτῆς τὰ πράγματα ὡς πρὸς τὸ οἰκονομικὸν μέρος, εἰς τρόπον ὥστε νὰ διασωθῶσιν οἱ ὑφιστάμενοι σχολικοὶ πόροι, νὰ τηρηθῶσι δὲ καὶ αἱ ἀπαιτήσεις τοῦ πολιτεύματος καὶ τοῦ νέου Κράτους αἱ ἀξιώσεις. Εἰς τὰ προβλήματα αὐτὰ ἔρχεται ν’ ἀπαντήσῃ τὸ ἄρθρον 8 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὅμως δυστυχῶς καὶ κατὰ τὴν πρώτην διατύπωσιν ἐν τῷ Β. Διατάγματι καὶ ἤδη διὰ τῆς γενομένης μεταρρυθμίσεως οὐδαμῶς ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἐμφανιζομένας ἀνάγκας. Φοβοῦμαι δὲ πολὺ ὅτι ὑπὸ τὴν γενομένην διαρρύθμισιν θὰ διατρέξωμεν κίνδυνον ἀπωλείας πάντων σχεδὸν τῶν σχολικῶν πόρων, κίνδυνον τὸν ὁποῖον θὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Διὰ τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νομοσχεδίου ὁρίζεται ὅτι τὰ πρὸς συντήρησιν τῶν Σχολείων τῶν νέων χωρῶν καταβαλλόμενα μέχρι τοῦδε ποσὰ ὑπὸ τῶν δήμων ἢ κοινοτήτων ἐκ κινητῆς ἢ ἀκινήτου περιουσίας αὐτῶν, ἐξ οἱουδήποτε λόγου περιελθούσης εἰς αὐτάς, ἢ ὁπωσδήποτε ἄλλως εἰσφερόμενα, θὰ καταβάλλωνται ἐφεξῆς εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ὡς ἔσοδον τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ὁρίζεται ἐπίσης ὅτι διὰ Β. Διατάγματος θὰ ὁρισθῇ ἡ διαδικασία τῆς ἐκκαθαρίσεως, τῆς βεβαιώσεως καὶ τῶν ἀναγκαστικῶν μέτρων τῆς εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων τούτων ὑπὸ τοῦ Κράτους. Τοιουτοτρόπως διὰ τῆς γενικῆς ταύτης διατάξεως ὁρίζεται ὅτι πάντες συλλήβδην οἱ ποικιλώτατοι σχολικοὶ πόροι δι’ ὧν συνετηρεῖτο μέχρι τοῦδε ἐν ταῖς νέαις χώραις ἡ δημοτικὴ καὶ μέση ἐκπαίδευσις θεωροῦνται ἐφεξῆς ὡς πόρος, ὡς ἔσοδον τοῦ Κράτους, καὶ εἰσάγονται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, εἰσπραττόμενοι ἀναγκαστικῶς κατὰ τὰς διατάξεις περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων μεταρρυθμιζομένας ἔστω ἐν τοῖς καθέκαστα. Ἐρωτῶ· εἶναι τοῦτο δυνατόν, εἶναι σκόπιμον, εἶναι συνταγματικῶς κἂν δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ τοιαύτη διάταξις κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐπιβάλλουσα νέαν φορολογίαν καὶ ψηφιζομένη εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ νὰ ἐπιτύχῃ τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν, τὴν ἐξασφάλισιν τουτέστι καὶ τὴν διατήρησιν τῶν σχολικῶν πόρων; Περὶ τούτων, Κύριοι, ἔχω ζωηροτάτας ἀμφιβολίας· ἐπεθύμουν νὰ μάθω ἂν εἶναι εἰς θέσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μᾶς εἴπῃ τίνες εἶναι εἰδικώτερον οἱ σχολικοὶ αὐτοὶ πόροι, οἱ ἤδη ὑφιστάμενοι, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουσι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὴν μορφὴν καὶ τὴν δύναμιν τῶν δημοσίων φόρων, τῶν ἀναγκαστικῶς εἰσπραττομένων ὑπὸ τοῦ Κράτους κατὰ τὸν νόμον περὶ εἰσπράξεως δημοσίων ἐσόδων. Ἐφ’ ὅσον ἐγὼ γνωρίζω οἱ πόροι οὗτοι ποικίλλουσι κατὰ διάφορα μέρη. Ἄλλοι εἶναι εἰς τὴν Ἤπειρον, ἄλλοι εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ ἄλλοι εἶναι εἰς τὸ α καὶ β μέρος τῆς Ἠπείρου, ἄλλοι εἰς τὸ α καὶ β μέρος τῆς Μακεδονίας. Εἶναι δὲ πόροι προερχόμενοι ἀπὸ ἀκίνητον ἢ κινητὴν περιουσίαν κοινοτήτων· εἶναι πόροι προερχόμενοι ἀπὸ διάφορα κληροδοτήματα τὰ ὁποῖα κατέλιπον ὁμογενεῖς, ὁρίσαντες συγχρόνως διὰ τῆς διαθήκης αὑτῶν καὶ τὸν τρόπον καθ’ ὃν θὰ διατίθενται· εἶναι πόροι οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἀπὸ ζῶντας δωρητὰς καὶ οἱ ὁποῖοι καταβάλλονται διὰ τῶν Μητροπολιτῶν ἢ τῶν Ἐφορειῶν, ὅπως χρησιμοποιῶνται διὰ τὰς σχολικὰς ἀνάγκας, εἶναι πόροι προερχόμενοι ἐκ περιοδικῶν ἐράνων· εἶναι τέλος πόροι ποικιλωτάτης φύσεως καὶ προελεύσεως. Καὶ ἐρωτῶ· κατὰ τίνα τρόπον εἶναι δυνατὸν συλλήβδην διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς τοῦ νομοσχεδίου νὰ λάβωσιν οἱ πόροι οὗτοι πάντες ὑπόστασιν καὶ δύναμιν δημοσίων φόρων, φόρων εἰσπραττομένων ἀναγκαστικῶς ὑπὸ τοῦ Κράτους; Εἶναι κἂν καὶ συνταγματικῶς δυνατὴ ἡ οὕτω γενικὴ καὶ ἀόριστος ἐπιβολὴ τοιαύτης πολυμεροῦς καὶ πολυσυνθέτου φορολογίας; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον τοῦ ὁποίου ἀγνοοῦμεν τὸ εἶδος, ἀγνοοῦμεν τὴν ἔκτασιν, ἀγνοοῦμεν τὸ ποσόν, ἀγνοοῦμεν αὐτὰς τὰς φορολογητικὰς τάξεις, αὐτοὺς τουτέστι τοὺς φορολογουμένους; Νομίζω ὅτι τὸ ἐπιχειρούμενον εἶναι πρωτοφανές. Φοβοῦμαι δ’ ὅτι ὁ μὲν νόμος θ’ ἀποβῇ ἀνεφάρμοστος καὶ δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ εἰσπράξωμεν τούτους ὡς δημόσιον ἔσοδον. Ἐξ ἄλλου δὲ θ’ ἀπολέσωμεν τοὺς πόρους τούτους πιθανώτατα ὁριστικῶς· καὶ θ’ ἀπολέσωμεν ἓν μέγα οἰκονομικὸν ἐφόδιον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως, διότι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν αἱ κοινότητες καὶ οἱ διάφοροι δωρηταὶ ἴδωσιν ὅτι ἀποξενοῦνται τελείως καὶ τῆς διοικήσεως καὶ τῆς ἐπιβλέψεως τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν σχολικῶν πόρων καὶ ὅτι οὗτοι εἰσάγονται ἀδιακρίτως εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ὡς ἁπλοῦν ἔσοδον τοῦ Κράτους, καὶ ἔσοδον ἀποβάλλον τὸν ἀρχικὸν προορισμόν του, εἶναι φόβος μήπως παύσωσι καταβάλλουσαι τούτους. Καὶ ὑπὸ τὴν σειρὰν τῶν ἰδεῶν αὐτῶν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργόν, ὅταν προσηκόντως διαρρυθμισθῶσι τὰ περὶ τούτου, νὰ ἐπανέλθωμεν, εἰ δυνατόν, εἰς τὴν διάταξιν τὴν πρὸ τῆς τελευταίας μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 8, τὴν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον κατατίθενται οἱ πόροι οὗτοι ὑπὸ ἴδιον δι’ ἕκαστον δῆμον ἢ κοινότητα λογαριασμόν. Τοῦτο ἔχει ψυχολογικήν, ἔχει πρακτικὴν σπουδαιότητα. Αὐτὴ ἡ ἀτομίκευσις τοῦ λογαριασμοῦ τῶν κοινοτήτων, διατηροῦσα ἔν τινι μέτρῳ τὴν ὀντότητα ἑκάστης αὐτῶν, θ’ ἀσκήσῃ ἀναμφιβόλως ψυχολογικήν τινα ἐπίδρασιν εἰς τὸ νὰ συγκρατήσῃ ἀκμαῖον τὸ ἐνδιαφέρον πρὸς παροχὴν τῶν πόρων τούτων. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι μία λεπτομέρεια, ἡ ὁποία δέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅταν προσηκόντως ὀργανωθῶσι τὰ περὶ τούτου. Διότι ὡς ἤδη κεῖται ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου εἶναι κατὰ τὴν γνώμην μου καὶ ἀντισυνταγματικὴ καὶ ἀνεφάρμοστος. Τὰς προχείρους ταύτας παρατηρήσεις εἶχον νὰ ὑποβάλω, Κύριοι, ἵνα προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν μεγάλων κενῶν τὰ ὁποῖα παρουσιάζει τὸ νομοσχέδιον. Δὲν ἐκτείνομαι εἰς λεπτομερῆ ἔρευναν τῶν ἄλλων αὐτοῦ διατάξεων. Νομίζω ὅτι νομοσχέδιον τοιαύτης σπουδαιότητος, καὶ παιδαγωγικῆς καὶ οἰκονομικῆς καὶ πολιτικῆς, εἶναι ἐνδεδειγμένον νὰ συζητηθῇ ὑπὸ διάφορον ἔκτασιν καὶ προσοχὴν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἀλλὰ διὰ νὰ συζητήσωμεν προσηκόντως τὰ περὶ τούτου εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐφοδιασθῇ ἡ Βουλὴ διὰ πάντων ἐκείνων τῶν στοιχείων, τῶν ὁποίων ὑπέδειξα ἤδη τὴν ἔλλειψιν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐφοδιασθῇ μὲ ἕνα πίνακα τῶν Σχολείων τῆς δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως τῶν νέων χωρῶν, ἵνα γνωρίζωμεν τὸν ἀριθμὸν καὶ τὸ εἶδος αὐτῶν καὶ ποῦ ἔχουσιν ἱδρυθῆ. Νομίζετε ὅτι τὰ στοιχεῖα αὐτὰ εἶναι ξένα καὶ ἀλλότρια πρὸς τὰς οἰκονομικὰς ἀντιλήψεις καὶ πρὸς τὰς παιδαγωγικὰς ἀντιλήψεις; Καὶ ἂν δὲν εἶναι ξένα πρὸς τὰς ἀπόψεις ταύτας, νομίζετε ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ παραμένῃ νομοθετοῦσα ἐν ἀγνοίᾳ τούτων; Νὰ μὴ γνωρίζῃ τί ψηφίζει; Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ πίναξ ἐμφαίνων κατ’ ἀριθμὸν καὶ εἶδος τὸ σύνολον τοῦ ὑπάρχοντος ἐν ταῖς νέαις χώραις διδακτικοῦ προσωπικοῦ. Πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναγνωρίσωμεν καὶ νὰ περιβάλωμεν διὰ τῆς μονιμότητος προσωπικὸν τοῦ ὁποίου δὲν γνωρίζομεν τὴν ἔκτασιν; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ νομοθετήσωμεν χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν καὶ εἰς τίνας ἐκπαιδευτικὰς καὶ εἰς τίνας παιδαγωγικὰς ἀνάγκας ἀνταποκρινόμεθα· χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν μέχρι τίνος σημείου ἐπιβαρύνομεν τὸ δημόσιον ταμεῖον; Ἀλλὰ καὶ τὸ σπουδαιότερον ἀκόμη. Διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη νὰ καταρτισθῇ πίναξ ἐμφαίνων τοὺς ἑκασταχοῦ ὑφισταμένους σχολικοὺς πόρους τῆς Ἠπείρου καὶ τῆς Μακεδονίας. Μόνον διατελοῦντες ἐν πλήρει γνώσει τοῦ εἴδους καὶ τοῦ ποσοῦ καὶ τῆς προελεύσεως αὐτῶν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐξεύρωμεν τὸν προσήκοντα τρόπον τῆς διαρρυθμίσεως αὐτῶν, ὥστε νὰ διασωθῶσι καὶ ἐφεξῆς πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ εἰδικοῦ αὐτῶν σκοποῦ, τῆς εἰδικῆς ἀποστολῆς των. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι εὐχερές. Εἶναι ἀκανθῶδες καὶ λεπτὸν καί, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, εἶναι ζήτημα εὐαίσθητον, ζήτημα δεόμενον καὶ ψυχολογικῆς διαχειρίσεως. Εἶναι ἀνάγκη ἐν τούτῳ σπουδαιότερον νὰ ἐργασθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ δὲ ἀνέτως νὰ συμπράξῃ μετ’ αὐτῆς συζητοῦσα τὰς διαφόρους ἀπόψεις. Διότι, ἂν διαπραχθῶσι σφάλματα ἐν τῇ διαρρυθμίσει τούτου, θὰ διακινδυνεύσωσι σπουδαιότατοι πόροι διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς δημοσίας ἡμῶν ἐκπαιδεύσεως. Πόσην δὲ οἰκονομικὴν σπουδαιότητα ἔχουσιν αἱ παρατηρήσεις μου αὗται θ’ ἀπεδείκνυε καὶ ἡ ὑπόμνησις τῶν προχθεσινῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῷ προϋποβληθέντι εἰς τὴν Βουλὴν ἀνέγραφεν εἰς βάρος τοῦ Κράτους διὰ τὰ ἔξοδα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως τὸ ποσὸν 1,700,000.

§115ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα.

§116Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Διὰ τῶν νέων δηλώσεών του ηὐξήθη τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς 3.000.000 διὰ τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα. Διὰ τὰς νέας χώρας ἀναγράφεται εἰς βάρος τοῦ Κράτους τὸ ποσὸν τῶν 500,000 διὰ τοὺς ὀλίγους μῆνας κατὰ τοὺς ὁποίους ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν διὰ τοῦ νομοθετικοῦ τούτου Διατάγματος τὸ νέον σύστημα. Διότι κατὰ τὸ σύστημα τοῦτο διατηρεῖται καὶ ἐφεξῆς ὁλόκληρον τὸ προσωπικὸν τὸ διδακτικὸν ὡς ἤδη ἔχει, αὐξάνουσιν ὅμως αἱ ἀποδοχαί του καὶ αὐξάνουσιν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν αὐτοῦ διὰ τοὺς ὀλίγους μῆνας καθ’ οὓς ἐφαρμόζεται ἀναγράφεται ποσὸν 500,000. Εὔκολον δὲ εἶναι νὰ νοηθῇ ποῦ ὁδηγούμεθα ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀσφαλῶς οἱ σχολικοὶ πόροι κατὰ τὸ πλεῖστον θὰ καμφθῶσι καὶ θὰ ἐκλίπωσιν ἢ θ’ ἀναγκασθῇ τὸ Κράτος νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν ἐκ τῶν ἰδίων αὐτοῦ πόρων πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν δαπανῶν τῆς δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως ἐν ταῖς νέαις χώραις. Συμπεραίνων, Κύριοι, τὰς παρατηρήσεις μου διατυπῶν τὴν γνώμην ὅτι δύναται ἤδη νὰ ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ ὅ,τι ἐνήργησεν ἡ Κυβέρνησις μέχρι τοῦδε διὰ τοῦ Β. Διατάγματος, ὅπως ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἐπειγούσας ἀνάγκας. Ἀλλὰ κατὰ τὰ λοιπά, ἐφ’ ὅσον καλούμεθα νὰ νομοθετήσωμεν καὶ διὰ τὴν ἐφεξῆς διαρρύθμισιν τῆς ἐκπαιδεύσεως, πρέπει ν’ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως εἰσαχθῇ μετὰ ὥριμον μελέτην καὶ διὰ πάντων ἐκείνων τῶν ἐφοδίων καὶ τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποδείξω πρὸς τὴν Βουλήν. Ἄν τοῦτο δὲν στέργῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ, εἶναι τοὐλάχιστον ἀπαραίτητον, εἶναι ζήτημα στοιχειώδους εὐλαβείας πρὸς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία δὲν πρέπει τοσοῦτον ἀναφανδὸν νὰ ψηφίζῃ, λεγούσης τῆς Κυβερνήσεως «ψήφισον», χωρὶς νὰ ἠξεύρῃ τὶ ψηφίζει, εἶναι ἀπαραίτητον, λέγω, νὰ ὑποβληθῶσι πάντα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα προηγουμένως ὑπέμνησα, νὰ ὑποβληθῶσιν αὔριον ἢ μεθαύριον ἢ ἐν διαστήματι ὀλίγων ἡμερῶν, διὰ νὰ δυνηθῶμεν καὶ ἡμεῖς νὰ σχηματίσωμεν γνώμην καὶ συντρέξωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν προσήκουσαν διαρρύθμισιν ζητημάτων τηλικαύτης σπουδαιότητος.

§117Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας εὐηρεστήθη νὰ κάμῃ τὰς παρατηρήσεις αὑτοῦ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τοῦ Β. Διατάγματος διὰ τὸ προσωπικὸν τῶν Σχολείων τῆς μέσης καὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Τὸ Διάταγμα τοῦτο προυκλήθη ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς οὐχὶ ἄνευ λόγου καὶ οὐχὶ ἄνευ ἀνάγκης. Τὸ Διάταγμα προυκλήθη, διότι ἐπέκειτο ἡ ἔναρξις τοῦ σχολικοῦ ἔτους καὶ διότι ἦτο τὸ τρίτον ἤδη ἔτος ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῶν νέων χωρῶν καὶ ἠξίουν αὗται, ἠξίουν καὶ οἱ λειτουργοὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως, ὅπως ἀπολαύσωσι τῶν ἀγαθῶν τῆς ἐλευθερίας, καὶ θεωρήσωμεν αὐτοὺς ὑπαλλήλους τῆς νέας Ἑλληνικῆς Πολιτείας, καὶ διότι ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ ῥυθμισθῶσι τὰ τῆς ἀφομοιώσεως τῶν ὑπαλλήλων τούτων ὡς ἐρρυθμίσθησαν πάντων τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων. Εἶναι πλάνη αὐτὸ τὸ ὁποῖον φρονεῖ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι διὰ τοῦ Διατάγματος τούτου λαμβάνεται πρόνοια περὶ ὀργανώσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως. Περὶ ὀργανώσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως ἔχει γνώμας ἡ Κυβέρνησις, τὰς ὁποίας προσήγαγεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐν νομοσχεδίοις διατετυπωμένας. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησε νὰ θίξῃ τὸ καθεστὼς τῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν νέων χωρῶν οὔτε ἀπ’ ἀρχῆς οὔτε καὶ διὰ τοῦ Διατάγματος τούτου, διὰ τοῦτο δὲ διὰ τῆς πρώτης διατάξεως ὁρίζεται ὅτι διατηρεῖται ἡ μορφὴ τῶν Σχολείων ἐν ταῖς νέαις χώραις.

§118Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ὀργάνωσις; Δὲν τὸ ἀναγνωρίζετε;

§119Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἄν αὐτὸ νομίζητε ὀργάνωσιν, ὀργάνωσις εἶναι· ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι διατήρησις καθεστῶτος ὑπάρχοντος. Οὐδ’ ἔπρεπε νὰ γίνῃ μεταβολή, διότι μεταβολὴ ἐν ταῖς νέαις χώραις θὰ ἐπέλθῃ τότε, ὅταν ὁριστικῶς λυθῇ τὸ ἐκπαιδευτικὸν ζήτημα ἐν τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ.

§120Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα, κ. Ὑπουργέ, περὶ μεταβολῆς.

§121Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀνεγνωρίσθη τὸ καθεστώς, Ὁ κύριος καὶ μοναδικὸς σκοπὸς τοῦ Διατάγματος ἦτο ν’ ἀφομοιωθῶσιν οἱ λειτουργοὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως οἱ ἐν ταῖς νέαις χώραις ὑπηρετοῦντες πρὸς τοὺς λειτουργοὺς τῆς ἐκπαιδεύσεως τοὺς ἐν τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ ὑπηρετοῦντας. Ἡ ἀφομοίωσις αὕτη ἐν τοῖς ἄλλοις μὲν κλάδοις ἐπῆλθε διὰ διατάξεως, τὴν ὁποίαν εἰσηγήθη ἡ Κυβέρνησις, διότι διὰ Β. Διατάγματος δύνανται ν’ ἀφομοιωθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι τῶν νέων χωρῶν πρὸς τοὺς τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου μετὰ γνωμοδότησιν Ἐπιτροπῆς. Ἡ ἀφομοίωσις ἐδῶ γίνεται ἐν τῷ συνόλῳ διὰ τοῦ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ζητεῖται νὰ κυρώσῃ ἡ Βουλὴ ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τὸν πίνακα τῶν προσώπων καὶ τὸν τρόπον καθ’ ὃν διερρυθμίσθησαν. Τίνας ἀνησυχίας καὶ φόβους ἔχει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας; Ὅτι δὲν γνωρίζει τὴν ἔκτασιν τῶν Σχολείων; Τὰ σχολεῖα εἶναι ἱδρυμένα κατὰ τὸ παλαιὸν καθεστώς, εἶναι ἱδρυμένα καὶ κατὰ τὸ χρόνον τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, ἰδίᾳ ἐν Μακεδονίᾳ, ὅπου εἰς τοὺς ξενοφώνους πληθυσμοὺς αἱ Γενικαὶ Διοικήσεις ἵδρυσαν Σχολεῖα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀπαραίτητα.

§122Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἤλεγξα αὐτό.

§123Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν βλέπω τίς ἦτο ἡ ἀνάγκη ἡ ὁποία ὑπηγόρευεν εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν νὰ ζητήσῃ κατάλογον τῶν Σχολείων. Ὁ κατάλογος τῶν Σχολείων εἶναι εὐχερής.

§124Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§125Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν εἶναι καθόλου δύσκολος, ἀλλὰ τὰ Σχολεῖα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι ἱδρυμένα εἰς πάντα τὰ χωρία τὰ ὁποῖα ἔχουσι τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμόν.

§126Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι πολιτικὴ πρᾶξις; Δύναται νὰ μένῃ ξένη ἡ Βουλὴ ἀπ’ αὐτά; Δὲν πρέπει νὰ τὰ γνωρίζῃ; Ἐγὼ δὲν ἤλεγξα διατί ἱδρύθησαν, ἂν δὲν ἔπρεπε νὰ ἱδρυθῶσιν ἢ διατί ἱδρύθησαν ἐδῶ ἢ ἀλλαχοῦ. Λέγω ὅτι, ὅταν ἡ Βουλὴ καλῆται ν’ ἀναγνωρίσῃ ὡρισμένην ἵδρυσιν γενομένην, πρέπει νὰ γνωρίζῃ τί ἀναγνωρίζει.

§127Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἱδρύσεως Σχολείων ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς.

§128Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ· τί ἀρχὴ εἶναι αὐτή; Τὸ γεγονὸς ἂν πρέπει νὰ διατηρηθῶσιν ἢ μή...

§129Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶναι φύσεως διοικητικῆς.

§130Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διοικητικῆς; Ἂν πρέπει ν’ ἀναγνωρισθῇ ἡ νομοθεσία ξένου Κράτους;

§131Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα· διοικητικῆς.

§132Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε τί τὴν θέλετε τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν;

§133Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐπεκτεινομένης τῆς νομοθεσίας τῆς μέσης καὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἰς πάσας τὰς χώρας αἱ ὁποῖαι ἀπηλευθερώθησαν τελευταίως, ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δικαιοῦται δυνάμει τῶν νόμων νὰ ἱδρύῃ καὶ καταργῇ Σχολεῖα. Οὐδεμίαν συμμετοχὴν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ, διότι εἶναι οἱ νόμοι οἱ ὁποῖοι ῥυθμίζουσι τὴν ἵδρυσιν καὶ κατάργησιν τῶν Σχολείων.

§134Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τίνες νόμοι;

§135Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Οἱ νόμοι τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου, οἱ ὁποῖοι ἐπεκτείνονται.

§136Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς νόμος ἐπεξετάθη· ἐγὼ παρακολουθῶ τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως.

§137Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Σᾶς εἶπον, κύριε συνάδελφε, ὅτε ἠρωτήσατε, ὅτι τὸ Διάταγμα εἶναι δημοσιευμένον.

§138Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν καὶ δὲν γνωρίζομεν Διατάγματα.

§139Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Σεῖς καλεῖσθε νὰ ψηφίσητε καὶ σᾶς λέγω ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ψηφίζετε εἶναι ξένον πρὸς αὐτὰ τὰ ὁποῖα ζητεῖτε, διότι ψηφίζετε τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἀφομοιοῦνται οἱ λειτουργοὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν νέων χωρῶν πρὸς τοὺς λειτουργοὺς τῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου. Ὡμιλήσατε περὶ Κρήτης, ὅτι ἀνεγνώσατε ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἱδρύθησαν Σχολεῖα ἐν Κρήτῃ ἐπὶ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Δὲν ἀγνοεῖτε ὅτι ἡ Κρήτη εἶναι ὠργανωμένη Πολιτεία καὶ ἐφ’ ὅσον ἐπεκτείνονται οἱ νόμοι τοῦ Βασιλείου παύουσιν ἰσχύοντες οἱ νόμοι τῆς Κρητικῆς Πολιτείας. Δυνάμει τῶν νόμων δύνανται νὰ ἱδριθῶσι Σχολεῖα καὶ νὰ καταργηθῶσιν ὅπου δὲν ὑπῆρχον.

§140Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον τοιοῦτό τι.

§141Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἴσως δὲν ἀντελήφθην.

§142Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά· θ’ ἀπαντήσω καὶ θὰ ἴδητε.

§143Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Σᾶς ἀνησυχεῖ ὅτι προσελήφθησαν κατὰ τὸν χρόνον τῆς Γενικῆς Διοικήσεως οἱ διδάσκαλοι. Οὗτοι δὲν εἶναι ὑπάλληλοι προσλαμβανόμενοι ἄνευ προσόντων, ἀλλὰ προσλαμβάνονται διότι περιβάλλονται δι’ ὡρισμένων προσόντων. Ἂν ὑπάρχουσι διδάσκαλοι μὴ τυχόντες πτυχίου τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλ’ ἔχοντες δεκαετῆ ἢ δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν, διορισθέντες δὲ ὑπὸ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, ἀφοῦ ἐπὶ τόσον χρόνον ὑπηρέτησαν ὑπὸ τὸ παλαιὸν καθεστώς, νομίζω ὅτι καλῶς διωρίσθησαν, διότι, ἂν στεροῦνται τοῦ διπλώματος, ἀπέκτησαν ὅμως τὴν πεῖραν τοῦ διδασκάλου, καὶ δὲν ἦτο ὀρθὸν νὰ μὴ ἀναγνωρίσῃ αὐτοὺς ἡ Πολιτεία. Ἀναγνωρίζονται εἰς αὐτοὺς τὰ προσόντα ἐπὶ τῇ βάσει πράξεων τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἐθεώρησε δίκαιον ὅτι οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα δύνανται νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὴν ἀντιστοιχοῦσαν βαθμίδα τῶν διδασκάλων τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου.

§144Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον ὅτι κακῶς ἀνεγνωρίσατε αὐτοὺς μὲ τὰ προσόντα ταῦτα. Ὡμίλησα περὶ ἀριθμοῦ καὶ εἶπον ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ κρίνῃ καὶ ν’ ἀναγνωρίσῃ πρόσωπα χωρὶς νὰ γνωρίζῃ πόσα εἶναι. Εἴκοσι γυμνασιάρχαι π.χ., πεντήκοντα σχολάρχαι, ἢ ὀκτακισχίλιοι διδάσκαλοι εἶναι τοποθετημένοι κατὰ τὸν α ἢ β τρόπον.

§145Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τοιοῦτοι πίνακες τίνα σχέσιν ἔχουσι πρὸς τὸ Διάταγμα τὸ ὁποῖον κυροῦμεν καὶ δι’ οὗ ἀναγνωρίζομεν προσόντα εἰς τοὺς διδασκάλους;

§146Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Προσόντα δύνανται νὰ ἔχωσι 4.000. Ἀλλὰ σᾶς χρειάζονται πάντες; Σπουδαιολογεῖτε λέγοντες ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ τοιαύτας πράξεις τῆς Κυβερνήσεως;

§147Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι κυρίαρχος νὰ ἐλέγξῃ τὸν Ὑπουργόν.

§148Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι διατεθειμένος ν’ ἀμνηστεύσω τὸ παρελθόν, ἀλλὰ θέλων νὰ δώσω ψῆφον πρέπει νὰ εἶμαι ἐφωδιασμένος διὰ τῶν ἀναγκαίων στοιχείων.

§149Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐνόμισα ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ζητεῖ ὁ κ. συνάδελφος δὲν εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ ἔλεγχος, ἂν πολλοὶ ἢ ὀλίγοι διορίζονται, εἶναι ἐλεύθερος, διότι αἱ πράξεις αὗται εἶναι διοικητικαί. Ἡ Βουλὴ καλεῖται σήμερον νὰ κρίνῃ ἂν ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἐγένετο ἡ ἀφομοίωσις εἶναι καλὸς ἢ κακός. Τὸ σπουδαιότερον μέρος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι τὸ ἀφορῶν εἰς τὸ ὑπουργικὸν μέρος, καὶ βεβαίως ἡ ἀνησυχία του εἶναι εὔλογος, καὶ τὴν ἀνησυχίαν ταύτην ἔχει καὶ ἡ Κυβέρνησις. Δηλαδὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι ἐρχομένη ἐπίκουρος περισσότερον ἢ ὅσον κατὰ τὸ παρελθὸν καθεστὼς ἔπραττε καλῶς, διότι δὲν ἀγνοεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀρκαδίας ὅτι, καὶ ὅτε αἱ χῶραι αὗται δὲν διετέλουν ὑπὸ τὴν κυριαρχίαν ἡμῶν, ἐτύγχανον ἐπικουρίας διὰ τὰ ἐκπαιδευτικὰ πράγματα ὑπὸ τοῦ ἐλευθέρου Κράτους. Ὁσάκις οἱ σχολικοὶ πόροι οἱ ποικίλοι καὶ πολυειδεῖς δὲν ἐπήρκουν διὰ τὸ ἐκπαιδευτικὸν ἐκεῖνο καθεστὼς τὸ περιωρισμένον καὶ στενόχωρον, τὸ ἐλεύθερον Κράτος ἤρχετο ἐπίκουρον διὰ μεγάλων κονδυλίων. Βεβαίως δὲ ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία, ἡ ἀνακτήσασα σήμερον τὰς χώρας ταύτας, αἰσθάνεται τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει, νὰ ἔλθῃ ἐπίκουρος ὄχι μόνον ὡς ἤρχετο, ἀλλὰ καὶ διὰ μεγαλυτέρων εἰσφορῶν. Ἀναγνωρίζει δ’ ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον μέγα μέρος τῶν σχολικῶν πόρων ν’ ἀπολεσθῇ. Θ’ ἀπολεσθῇ δὲ μέγα μέρος τῶν ἑκουσίων εἰσφορῶν, ἃς οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων ἀναγκαστικῶς εἰσέφερον ὑπὲρ τῶν Σχολείων διατελοῦντες ὑπὸ τὴν προστασίαν ξένου Κράτους. Διότι τότε ἡ κοινότης αὐτὴ καὶ μόνη ἀπετέλει οἱονεὶ ἴδιον Κράτος, καὶ ὁ δοῦλος λαὸς ἐξ ἰδίων πόρων συνετήρει τὰ Σχολεῖα καὶ τοὺς διδασκάλους. Τὸ μέρος αὐτὸ τῶν ἑκουσίων εἰσφορῶν πιθανῶς ν’ ἀπολεσθῇ κατὰ μέγα μέρος, ἀλλ’ οἱ πάγιοι σχολικοὶ πόροι, οἱ προερχόμενοι ἐκ κληροδοτημάτων, ἀκινήτων κτημάτων κλπ. δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπολεσθῶσι. Τοὺς πόρους αὐτοὺς νομίζει ἡ Πολιτεία ὅτι πρέπει νὰ κρατήσῃ ὡς εἰσφορὰν τῶν κοινοτήτων χάριν τῆς ἐκπαιδεύσεως, καθ’ ὃν τρόπον εἰσφέρουσιν οἱ δῆμοι χάριν αὐτῆς. Τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας, ὅτι πρέπει νὰ κρατῆται ἴδιος λογαριασμὸς δι’ ἑκάστην κοινότητα, εὑρίσκω ὀρθὴν καὶ εὐχαρίστως τὴν ἀποδέχομαι. Ἀλλ’ ἡ διάταξις ὅπως θεωρῶνται ὡς ἔσοδον τοῦ Κράτους καὶ αἰσθάνωνται τὴν ὑποχρέωσιν οἱ διαχειριζόμενοι τοὺς σχολικοὺς πόρους, αἱ Ἐφορεῖαι, αἱ ὁποῖαι δὲν διαχειρίζονται μόνον τοὺς σχολικοὺς πόρους, ἀλλ’ ἐν γένει τοὺς πόρους τῆς κοινότητος, ἐκκλησιαστικούς, σχολικοὺς κλπ., αἰσθάνωνται, λέγω, τὴν ὑποχρέωσιν αἱ Ἐφορεῖαι, ὅπως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διέθετον ὑπὲρ τῶν Σχολείων εἶναι ὑποχρέωσίς των νὰ τὸ καταβάλλωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, τὸ ὁποῖον ἀναλαμβάνει τὴν πληρωμὴν τῶν μισθῶν καὶ τῶν ἐνοικίων πάντων τῶν Σχολείων, ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ὀρθὴ καὶ θέλει χρησιμεύσει τοὐλάχιστον προσωρινῶς καὶ μέχρι συντάξεως τοῦ γενικοῦ νόμου, ἵνα κανονισθῶσιν αἱ ἀνάγκαι τῶν μερῶν ἐκείνων καὶ μὴ ἀφεθῇ ἐπὶ πλέον τὸ προσωπικὸν ἐκτεθειμένον εἰς τὰς διαχειριζομένας τοὺς κοινοτικοὺς πόρους Ἐφορείας, αἱ ὁποῖαι ἀπώλεσαν τὴν ἰδιότητα τὴν ὁποίαν εἶχον, ὅτε εὑρίσκοντο ὑπὸ τὸ ξένον Κράτος. Σήμερον ἐκ πάντων τῶν μερῶν ἐκπέμπεται ἡ παράκλησις, ὅπως παύσωσιν αἱ Ἐφορεῖαι διαχειριζόμεναι τὰ τῶν Σχολείων καὶ ὑπεισέλθῃ τὸ Κράτος ἐν τῇ διοικήσει τῆς ἐκπαιδεύσεως.

§150Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε ἐλάβετε τὴν πληροφορίαν αὐτήν;

§151Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὁμολογῶ ὅτι ἀφ’ ἧς ἠλευθερώθησαν τὰ μέρη...

§152Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε ἔκτοτε εἴχετε τὴν πληροφορίαν ὅτι αἱ Ἐφορεῖαι δὲν θέλουσι νὰ ἔχωσι διαχείρισιν.

§153Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§154Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συνέβη ν’ ἀναθέσητε τὴν διαχείρισιν εἰς τὰς Ἐφορείας;

§155Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀναγνωρίζω τὴν πνευματικὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν ἔχετε καὶ ἀναγνωρίζω ὅτι προσπαθεῖτε πάντοτε ἀναζητοῦντες νὰ συλλάβητε τὸν ἀγορεύοντα, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐπιτυγχάνετε ἐνταῦθα, καὶ δὲν τὸ ἐπιτυγχάνετε, διότι, ἂν εἴχετε τὴν καλωσύνην ν’ ἀκούσητε, θὰ ἠκούετε πρὸ ὀλίγου ὅτι αἱ Ἐφορεῖαι δὲν διαχειρίζονται τοὺς σχολικοὺς πόρους. Ἐγὼ δὲν ζητῶ τὴν ἀφαίρεσιν ἐκ τῶν Ἐφορειῶν τῆς διαχειρίσεως.

§156Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἀφηρέσατε.

§157Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Λέγω ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔδιδον χάριν τῶν Σχολείων θὰ τὸ καταθέτωσιν εἰς τὸ Κράτος, διότι δὲν ἐπήρκει τοῦτο διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν μισθῶν τῶν διδασκάλων καὶ δι’ οἱασδήποτε ἄλλας ἀνάγκας τῶν Σχολείων. Αὐτὸ λοιπὸν τὸ ὁποῖον δὲν ἐπήρκει θὰ τὸ καταθέτωσιν ὡς εἰσφορὰν εἰς τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἀναλαμβάνει τὴν συντήρησιν πάντων τῶν Σχολείων. Ὑποθέτω ὅτι ὑπὸ τοιαύτην μορφὴν δὲν ἀδικοῦνται οὔτε αἱ Κοινότητες οὔτε αἱ διαχειριζόμεναι Ἐφορεῖαι. Δὲν εἶπον ὅτι αἱ Ἐφορεῖαι ἐπιζητοῦσι νὰ μὴ διαχειρίζωνται, ἀλλ’ εἶπον ὅτι ὁ πόθος τῶν μερῶν ἐκείνων καὶ ἰδίως τῶν λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι τὴν διαχείρισιν ν’ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος.

§158Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ αὐτό.

§159Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἔχει καλῶς. Ἀφοῦ λοιπὸν τὸ μέρος τοῦτο οὕτω πως παρακάμπτομεν καὶ προσωρινῶς διευθετοῦμεν, οὐδὲν ἄλλο μέρος βλέπω τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας ἐπιβάλλον τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§160Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος μερικὰς ἐξηγήσεις νὰ δώσω, διότι ὁ κ. Ὑπουργός, παρὰ τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν τὴν ὁποίαν ἔχει, δὲν ἔλυσε τὰς διατυπωθείσας ἀμφιβολίας. Ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὰ τῶν σχολικῶν πόρων, γεννᾶται ζήτημα καὶ συνταγματικὸν καὶ οὐσιαστικόν. Τὸ συνταγματικὸν εἶναι ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλλωμεν φόρους.

§161Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν εἶναι φόροι.

§162Ν. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ. Τί ἄλλο εἶναι; Θέλετε νὰ τὰς ὀνομάσωμεν εἰσφοράς; Ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ ἴδωμεν κατὰ τίνα τρόπον δυνάμεθα νὰ λάβωμεν νομοθετικὸν μέτρον τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ νὰ εἶναι δεκτικὸν ἐφαρμογῆς. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι κατ’ ἀμφοτέρας τὰς ἐπόψεις ταύτας εἶναι ἄστοχον τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν, καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, ὡς διατυποῦται, νὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα πρακτικά. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐφοδιαζομένη ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία διὰ τοιούτων διατάξεων νὰ εἰσπράξῃ φόρους. Διότι πῶς θὰ γίνῃ τοῦτο, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν τίνες εἶναι οἱ φορολογούμενοι καὶ ποῖον τὸ ποσὸν τῶν φόρων; Μοὶ ὑπενθυμίσατε ὅτι καὶ οἱ δῆμοι ὑπόκεινται, χάριν τῆς ἐκπαιδεύσεως, εἰς εἰσφοράν· ἀλλ’ οὗτοι διέπονται ὑφ’ ὡρισμένων ὀργανικῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι καὶ τὸ ποσὸν καὶ τὸ εἶδος ὁρίζουσι. Πῶς ὅμως εἶναι δυνατὸν νὰ λέγητε ἐν προκειμένῳ ὅτι οἱ σχολικοὶ πόροι ἀναγνωρίζονται ὡς ἔσοδα τοῦ Κράτους καὶ εἰσπράττονται ἀναγκαστικῶς κατὰ τὸν νόμον περὶ εἰσπράξεων δημοσίων ἐσόδων; Τίνες εἶναι αὐτοὶ οἱ πόροι κατ’ εἶδος καὶ κατὰ ποσόν; Ὑπὸ τίνων καταβάλλονται; Καὶ πῶς εἶναι δυνατόν, ὅτε τὰ στοιχεῖα ταῦτα δὲν προκύπτουσιν οὔτε ἐκ τοῦ ψηφιζομένου ἤδη οὔτε ἐξ ἄλλων νόμων, πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία νὰ εἰσπράξῃ ὡς φόρον δημόσιον οἱονδήποτε σχολικὸν πόρον, χωρὶς νὰ ἔχητε νόμον ὁρίζοντα τοὺς σχολικοὺς πόρους; Νομίζω ὅτι ἀνατρέπετε τὸ καθεστὼς τὸ ὁποῖον εἶχεν ἡ διοίκησις τῶν νέων χωρῶν καὶ διαρρυθμίζετε τοῦτο κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ· νὰ εἰσπράττωνται δηλαδὴ οἱ νῦν ὀφειλόμενοι σχολικοὶ πόροι ὡς ἔσοδα τοῦ Κράτους. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν κατ’ οὐσίαν ὅτι οἱ πόροι αὐτοὶ πρέπει νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον, ἀφοῦ τὸ Κράτος θ’ ἀναλάβῃ τὰς δαπάνας τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξεύρωμεν τὸν προσήκοντα τρόπον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Ἐγὼ μελετήσας τὸ ζήτημα, περιελθὼν τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Ἤπειρον καὶ ἐρευνήσας τὰ κατ’ αὐτό, κατέληξα εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος συμβιβάζων δύο ὀξείας ἀντιθέσεις, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐν δυσχερείᾳ, νὰ διατηρηθῶσιν ἀφ’ ἑνὸς οἱ πόροι, ὡς ἔχουσι κατανεμηθῆ κατ’ εἶδος καὶ κατὰ ποσὸν εἰς τὰς διαφόρους σχολικὰς περιφερείας καὶ ἐξ ἄλλου νὰ συμβιβασθῶσι πρὸς τὸ νέον καθεστώς, ὅπερ ἀπαιτεῖ τὴν ὑπὸ τοῦ Κράτους καταβολὴν τῶν ἐξόδων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Βεβαίως θὰ ὑποστῶμεν ζημίαν, θ’ ἀπολέσωμεν μέρος τῶν ἑκασταχοῦ ὑφισταμένων σχολικῶν πόρων, ἀλλ’ ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ μὴ ἀπολέσωμεν τὸ σύνολον, τὸ ὁποῖον κινδυνεύομεν ν’ ἀπολέσωμεν σήμερον, ἂν δὲν ὑπαχθῶσιν εἰς ἑκουσίαν εἰσφορὰν αἱ κοινότητες. Ἂν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ τι μὴ ἀντισυνταγματικὸν καὶ δυνάμενον νὰ ἐφαρμοσθῇ, πρέπει νὰ ἐφοδιάσῃ τὴν Βουλὴν μὲ τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ δώσῃ καὶ ἡ Βουλὴ τὴν ἰδίαν αὐτῆς συνδρομὴν εἰς προσήκουσαν διαρρύθμισιν τοῦ πράγματος. Ὡς πρὸς τὴν ἑτέραν παρατήρησιν τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἵδρυσιν τῶν Σχολείων καὶ τὸν διορισμὸν τοῦ προσωπικοῦ αὐτῶν δὲν νομίζω ὅτι εἶναι σπουδαῖον ν’ ἀπασχολήσω ἐπὶ πλέον τὴν Βουλήν. Διότι οὐχὶ σπουδαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς δι’ ὅσων εἶπεν ὑπεστήριξεν ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ μείνῃ πρὸς ταῦτα οὐδετέρα διότι εἶναι πράξεις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, πράξεις τῆς διοικήσεως. Καὶ πράξεις τῆς διοικήσεως ἐὰν ἦσαν καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νομοθετικῆς παρεμβάσεως, ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ξένη πρὸς αὐτάς. Ἐκ περισσοῦ ὅμως παρατηρῶ ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὸ δικαίωμα διὰ Διαταγμάτων νὰ ἱδρύῃ Σχολεῖα, ὅπως λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, καὶ νὰ διορίζῃ τὸ προσωπικόν, χωρὶς εἰς τὰς πράξεις ταύτας νὰ μετέχῃ ἡ Βουλὴ ἐκ τῶν προτέρων, ἀλλ’ ἐκ τῶν ὑστέρων, μόνον πρὸς ἔλεγχον τῶν πεπραγμένων, τότε θὰ ἦτο περιττὸν ἤδη νὰ ψηφίζωμεν καὶ νὰ συζητῶμεν. Ἐφ’ ὅσον δὲ ὁπωσδήποτε ἔχομεν τὴν σύμπραξιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἶναι ἀληθῶς ἄγαν τολμηρὸν ν’ ἀποκρούῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοιούτων παρατηρήσεων καὶ ὑπεκφυγῶν τὴν ἀξίωσιν τῶν Βουλευτῶν νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει αὐτῶν ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα δυνάμει τῶν ὁποίων θὰ καταστῇ καὶ αὐτοῖς δυνατὸν νὰ γνωρίζωσι τί ψηφίζουσι.

§163Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μία ἀπορία γεννᾶται, συγγενὴς κατὰ πολὺ μεθ’ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, καὶ τῆς ἀπορίας ταύτης τὴν διασάφησιν παρακαλῶ νὰ κάμῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 τοῦ Διατάγματος τὸ ὁποῖον καλούμεθα νὰ κυρώσωμεν ὀργανοῦνται τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις τῆς Ἑλλάδος. Κατὰ τὸ Διάταγμα τοῦτο τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως θέλουσι διέπεσθαι ἐν τῷ μέλλοντι κατὰ τὸ καθεστὼς τὸ ἤδη λειτουργοῦν καὶ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους. Ἔχομεν λοιπὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἕν σύστημα νομοθεσίας διμερὲς διέπον τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τὰ τῶν Σχολείων ἐν ταῖς νέαις χώραις, σύστημα ἀφ’ ἑνὸς διὰ τοῦ ὁποίου κατὰ τὴν γνώμην τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τῶν νέων χωρῶν ἱδρύθησαν Σχολεῖα ἐκεῖ ὅπου ἱδρύθησαν, καὶ ἐξ ἄλλου σύστημα τὸ ὁποῖον θ’ ἀποκλείσῃ κατ’ ἀνάγκην τὰ τῆς κειμένης παρ’ ἡμῖν νομοθεσίας. Ἐφ’ ὅσον δὲ ὁ νόμος 240, «περὶ διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως», ἐπεξετάθη καὶ εἰς τὰς νέας χώρας, κατ’ ἀνάγκην θὰ εἶχεν ἐφαρμοσθῆ καὶ ἐκεῖ· ἀλλὰ τοῦτο ἀκριβῶς γεννᾷ τὴν ἀπορίαν πῶς εἶναι δυνατὸν ἐκ παραλλήλου νὰ βαίνωσι τὰ δύο ταῦτα συστήματα τῆς διοικήσεως τῶν Σχολείων τῆς μέσης καὶ τῆς κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως ἐν ταῖς νέαις χώραις, ἀφ’ ἑνὸς μὲν κατὰ τὸ ὑπάρχον καθεστώς, ἐξ ἄλλου δὲ κατὰ τὴν ἑλληνικὴν νομοθεσίαν, ἥτις εἰσήχθη ἤδη διὰ τοῦ νόμου 240 τοῦ ἐφαρμοζομένου καὶ ἐν ταῖς νέαις χώραις. Τὴν ἀπορίαν ταύτην, ὅτι διμερὲς σύστημα διοικήσεως θέλει διέπει τὰ τῶν Σχολείων ἐν ταῖς νέαις χώραις, βλέπω καὶ περαιτέρω τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Διατάγματος, καὶ δὴ ἐν τῷ ἄρθρῳ 2. Κατὰ τοῦτο ἡ διατήρησις ἐν τῇ θέσει τοῦ διδασκάλου τῆς Γαλλικῆς ἐπὶ μίαν ἑξαετίαν παράγει δικαίωμα, παράγει προσόν, καὶ τὸ προσὸν τοῦτο συντρέχει πρὸς ἕτερον προσὸν τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ δώσῃ ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία, εἰς τὴν κατάργησιν τῆς θέσεως ταύτης. Καὶ εἰς ἄλλας διατάξεις βλέπομεν ὑφιστάμενον καὶ ἀναγνωριζόμενον τὸ αὐτὸ πλημμελὲς σύστημα, βλέπομεν ἀναγνωριζόμενα προσόντα. Ταῦτα πάντα γεννῶσιν ἀπορίαν εἰς ἐμέ, κ. Πρόεδρε, τόσον μᾶλλον ἰσχυρὰν ὅσον παρατηρῶ ἐν τῇ ἐκθέσει διὰ τῆς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἰσάγει τὸ Διάταγμα τοῦτο, παρατηρῶ, λέγω, τὴν σκέψιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐπέκτασις τούτων ὡς πρὸς τὰς ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι ἰσχυούσας διατάξεις θὰ ἦτο ἀδύνατος. Ἀναγνωρίζει τουτέστιν ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ καταρτίσας τὸ Διάταγμα κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς, ὅτι ὅλως ἀλλοία ὑπῆρξεν ἡ ὀργάνωσις ἐν ταῖς νέαις χώραις καὶ θέλει νὰ διατηρήσῃ ταύτην. Ἀλλ’, ὡς εἶπεν, ἐν τῷ μέλλοντι δὲν θὰ κατισχύσωσι τὰ ὑφεστῶτα ὡς πρὸς τοῦτο, ἀλλὰ θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ νέα νομοθεσία. Διὰ τοῦ Διατάγματος τούτου σκοπεῖται ἡ ἀφομοίωσις τῶν διδασκάλων τῶν νέων χωρῶν, ὡς τοιοῦτοι δ’ ἀναγνωρίζονται καὶ οἱ δημοδιδάσκαλοι οἱ ὁποῖοι κέκτηνται τὰ προσόντα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἀναγνωρίζονται εἰς τὰ νέα μέρη. Ἐν ἄρθρῳ 3 τοῦ νομοθετικοῦ τούτου Διατάγματος, ἐδαφίῳ γʹ, λέγεται (ἀναγινώσκει)· «Ἀναγνωρίζονται κτλ.». Αὐτὴ εἶναι ἡ διατύπωσις τοῦ νομοθετικοῦ τούτου Διατάγματος. Διὰ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ἐπιφέρει ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τοῦ νομοσχεδίου διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ κύρωσις τοῦ Β. Διατάγματος προστίθεται· «ὅσοι δὲ τῶν πρωτοβαθμίων κλπ.» θέλει οὕτω ν’ ἀναγνωρίσῃ τοὺς πρωτοβαθμίους διδασκάλους. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ ὑπηρέτουν δευτεροβάθμιοι διδάσκαλοι οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τὸν χρόνον ἢ τὰ μέσα νὰ προσέλθωσιν ἐν Ἑλλάδι καὶ λάβωσι τὸ τοῦ πρωτοβαθμίου δίπλωμα, καὶ διὰ τοῦτο ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν δευτεροβάθμιοι ἐδίδασκον ἐν τοῖς αὐτοῖς Σχολείοις καὶ τὰ αὐτὰ μαθήματα μὲ τοὺς πρωτοβαθμίους. Καὶ φέρω ὡς παράδειγμα τὸν διευθυντὴν τοῦ δημοτικοῦ Σχολείου ἐν Θεσσαλονίκῃ, ὁ ὁποῖος φέρει τὸν βαθμὸν τοῦ δευτεροβαθμίου, ἀλλ’ ἀναγνωρίζεται ὡς πολὺ κρείττων πολλῶν πρωτοβαθμίων. Ἀλλ’ ἐν ᾗ περιπτώσει δευτεροβάθμιοι θὰ ἠδύναντο νὰ γίνωσι πρωτοβάθμιοι δὲν βλέπω τὸν λόγον ἕνεκα τοῦ ὁποίου δὲν δίδεται καὶ εἰς αὐτοὺς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δίδεται καὶ εἰς τοὺς ἄλλους, οἵτινες ὄχι δι’ ἔλλειψιν μορφώσεως, ἀλλὰ δι’ ἔλλειψιν τῶν μέσων δὲν προσῆλθον ἵνα λάβωσι τὸ δίπλωμα τοῦ πρωτοβαθμίου. Σᾶς βεβαιῶ δ’ ὅτι τοιοῦτοι δευτεροβάθμιοι δὲν θὰ εἶναι περισσότεροι τῶν δύο ἢ τριῶν. Καὶ ἑτέραν παρατήρησιν θὰ κάμω ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου. Ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ, ἐν Κρήτῃ λειτουργοῦσιν ἀνώτερα δημοτικὰ Σχολεῖα περὶ τὰ 50, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 30 ἢ 40 εἶναι ἑξατάξια, εἰς τοὺς διευθυντὰς δὲ οἱ ὁποῖοι εἶναι πρωτοβάθμιοι ἔχουσιν ἀνατεθῆ καὶ τὰ καθήκοντα τῶν ἐπιθεωρητῶν. Οὐδεμία διάκρισις ὑπάρχει μεταξὺ τῶν διευθυντῶν τῶν Σχολείων τούτων, τῶν 40 ἑξαταξίων καὶ τῶν δέκα ἄλλων· οἱ διευθυνταὶ λοιπὸν τῶν δέκα αὐτῶν Σχολείων διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀδικοῦνται διότι δὲν συνέπεσε νὰ εὑρίσκωνται εἰς Σχολεῖα ἑξατάξια. Καὶ ἄλλην τροπολογίαν θὰ ὑποβάλω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5· ἐν αὐτῷ ἀναγράφεται (ἀναγινώσκει)· «οἱ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον λαμβάνουσι πλὴν κτλ.». Διὰ τῆς τροπολογίας μου ἀπαλείφεται αὐτό.

§164Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἰδοὺ πῶς θὰ τεθῇ· «οἱ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον θὰ δύνανται νὰ λάβωσι κλπ.».

§165Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἑτέραν παρατήρησιν θὰ κάμω. Διὰ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου ἀναγνωρίζονται ὡς τοιοῦτοι κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου οἱ ἀποσπώμενοι διδάκτορες. Ἐν ταῖς νέαις χώραις ἀποσπῶνται· ἐνταῦθα τοιαύτη πρόνοια δὲν λαμβάνεται διὰ τοὺς ἀποσπωμένους διδάκτορας. Θὰ σᾶς παρακαλέσω τὴν πρόνοιαν ταύτην τὴν ὁποίαν λαμβάνετε διὰ τοὺς ἐπιθεωρητὰς νὰ τὴν λάβητε καὶ διὰ τοὺς προσωρινοὺς ἐπιθεωρητάς. Διότι ὁ κ. Ὑπουργός, παρ’ ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν τὴν ὁποίαν ἔχει ν’ ἀποστείλῃ εἰς τὰς νέας χώρας δημοδιδασκάλους καλοὺς καὶ καταλλήλους, θὰ εὑρίσκηται ἐν δυσκόλῳ θέσει. Θὰ ζητήσω λοιπὸν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὅπως καὶ διὰ τοὺς προσωρινοὺς ἐπιθεωρητὰς τίθεται προσόν, ὅπως μὴ ἀποσπῶνται ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ ὁ Ὑπουργός. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν τροπολογίαν ταύτην. Προσέτι παρατηρῶ ὅτι οἱ ἀποσπώμενοι διδάσκαλοι ἐν ταῖς νέαις χώραις ἐλάμβανον ἐπιμίσθιον διὰ τοῦ Διατάγματος κατ’ ἐλάχιστον 30 δραχμῶν. Τώρα τὸ ἀφήσατε αὐτό; Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ λαμβάνωσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ τὸ ἐπίδομα αὐτό, ἀφοῦ καὶ οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι λαμβάνουσι;

§166ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἤδη δὲν λαμβάνουσι πλέον.

§167Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλάμβανον.

§168Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἤδη δὲν λαμβάνουσι, διότι δὲν ἀποστέλλονται δι’ ἀποσπάσεως.

§169Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 7 προβλέπεται περὶ τοῦ συνταξίμου πάντων τῶν ὑπαλλήλων ὅλου τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ, παραδόξως δὲ γίνεται ἐξαίρεσις ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς ὑποδιδασκάλους τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῶσι καὶ οὗτοι. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου μᾶς δώσῃ μίαν πληροφορίαν, διὰ νὰ ἐφησυχάσωσιν οἱ ὑποδιδάσκαλοι, διότι οὐδεμία ἐλήφθη εἰσέτι νομοθετικὴ πρόνοια περὶ αὐτῶν.

§170Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ θέσω τοιαύτην διάταξιν, ἀφοῦ πρόκειται περὶ ἀφομοιώσεως τῶν παλαιῶν χωρῶν πρὸς τὰς νέας. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη).

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§172Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ θὰ διαγραφῇ ἡ τρίτη περίοδος συμφώνως πρὸς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. συναδέλφου.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§174Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο τροποποιεῖται καθ’ ἃ ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5). Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§176Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι τὸ ἄρθρον 10 τοῦ Διατάγματος. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω τροπολογίαν· μετὰ τὰς λέξεις «ὑπηρετησάντων ὡς τοιούτων πρὸ τῆς καταλήψεως» νὰ προστεθῇ «καὶ μετὰ τὴν κατάληψιν». Πρόκειται περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν παρέσχον τὰς ὑπηρεσίας αὑτῶν εἰς τὴν κατωτέραν ἐκπαίδευσιν. Νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ περιληφθῇ ἡ τροπολογία αὕτη, ἀφοῦ ὑπάρχει ἡ ἐγγύησις ὅτι οἱ τοιοῦτοι διορίζονται προτάσει τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, δηλαδή, ἀφοῦ γίνῃ πρότερον ὁ ἔλεγχος περὶ τῶν προσώπων αὐτῶν. Νομίζω ὅτι ἡ ἐγγύησις αὕτη εἶναι ἀρκοῦσα, ὥστε νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὕτη.

§177Π. ΛΑΓΟΠΑΤΗΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας αὐτῆς.

§178Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὕτη.

§179Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Τὸ ἄρθρον 12 τοῦ Β. Διατάγματος καθώριζε τὰ τῆς ἐπιθεωρήσεως τῶν δημοτικῶν Σχολείων. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ μίαν προσθήκην, κατὰ τὴν ὁποίαν ὡς ἐπιθεωρηταὶ δικαιοῦνται νὰ διορίζωνται (ἀναγινώσκει)· «οἱ διδάξαντες ἐν τοῖς Διδασκαλείοις ἐπὶ τριετίαν κτλ.». Νομίζω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι, ἀφοῦ ἄλλοτέ ποτε οἱ διδάσκαλοι ἐκρίθησαν ἱκανοὶ καὶ διηύθυνον Διδασκαλεῖα καὶ Ὑποδιδασκαλεῖα, τὰ ὁποῖα παρήγαγον καλοὺς καρπούς, δὲν εἶναι διόλου παράχορδον νὰ ἐπιθεωρῶσιν αὐτοὺς ἐκεῖνοι οὓς παρήγαγον τὰ ὑπ’ αὐτῶν διευθυνόμενα Διδασκαλεῖα καὶ Ὑποδιδασκαλεῖα.

§180Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Καντιάνη δὲν τὴν ἀποδέχομαι, ἀποδέχομαι ὅμως τὴν τελευταίαν τροπολογίαν ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι οὗτοι δὲν πρέπει νὰ ἔχωσιν ἡλικίαν ἄνω τῶν 45 ἐτῶν.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7). Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΨΝΗʹ τοῦ 1911 περὶ νομοπαρασκευαστικῶν Ἐπιτροπειῶν».

§182Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις καὶ νὰ τυπωθῇ τὸ ὑπ’ ἐμοῦ ζητηθὲν σημείωμα, ἵνα ἐπ’ αὐτοῦ συζητήσωμεν.

§183Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Θέλετε νὰ ψηφίσωμεν πάντα τὰ ἄλλα ἄρθρα καὶ νὰ σταματήσωμεν εἰς τὸ ἕβδομον, ἵνα προσθέσωμεν ἐκεῖ, ἂν ἐκ τῆς συζητήσεως ἐξαχθῇ συμπέρασμά τι;

§184Λ. ΝΑΚΟΣ. Εἰς αὐτὸ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2–6).

§186Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς προτείνει νὰ προστεθῶσι τρία νέα ἄρθρα. Τὰ δύο συνεχωνεύθησαν. Περὶ τοῦ τρίτου παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ ψηφοφορία ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§187Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὡς πρὸς τὸν χρόνον ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς σύστασιν, ὅτι διὰ τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος δὲν εἶναι πλήρως ἐπαρκής. Γνωρίζετε καλῶς πόσος χρόνος κατηναλώθη εἰς ἄλλα μέρη διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος. Ἐπὶ τῇ βάσει οἱωνδήποτε ἀρχῶν καὶ ἂν γίνῃ ἐνταῦθα ἡ ἐργασία διὰ τὸν Ἀστικὸν Κώδικα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ ἡ μία τριετία τὴν ὁποίαν ὁρίζετε. Γνωρίζετε πολὺ καλῶς πόσος εἶναι ὁ ὄγκος τῆς ἐργασίας· δι’ αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὁρίζητε διὰ τοῦ νόμου ὡρισμένον τι χρονικὸν διάστημα. Ὁρίσατε ἕν διάστημα μέχρι πενταετίας καὶ νὰ δύνασθε σεῖς νὰ προσδιορίζητε τὸν χρόνον ἐντὸς τοῦ διαστήματος αὐτοῦ, διότι ἄλλως θ’ ἀναγκασθῆτε πάλιν ὑμεῖς νὰ φέρητε ἄλλο νομοσχέδιον.

§188Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτήν, ἂν τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ἀφοσιωθῶσιν ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ ἔργον αὐτό. Τοῦτο δ’ ἀκριβῶς ζητεῖ τὸ νομοσχέδιον:

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις θέλει συνεχισθῇ αὔριον. (Ψηφίζονται εἶτα εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν ὡς ἔχουσι τὰ νομοσχέδια· 1) «περὶ τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 104 τοῦ Συντάγματος πειθαρχικῶν Συμβουλίων» καὶ 2) «περὶ δικαστηρίου συγκρούσεως καθηκόντων»). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 103 τοῦ Συντάγματος εἰδικοῦ δικαστηρίου πρὸς ἐκδίκασιν ἀγωγῆς κακοδικίας». (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1–5 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 6).

§190Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Νὰ προστεθῇ· «Αἱ ἀποφάσεις λαμβάνονται δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 7).

§191Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον εἶναι σπουδαιότατον καὶ νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔβλαπτεν, ἂν ἀνεβάλλετο τοῦτο. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 7 ὡς ἔχει· ἐπίσης ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 8–31 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 32).

§192Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, κ. Πρόεδρε, τὴν ποινὴν ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται κατ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ τολμήσωσι νὰ διανοηθῶσι νὰ ἐγείρωσιν ἀγωγὴν κακοδικίας. Ὡς γνωρίζει ἡ Βουλὴ καὶ ὅλος ὁ κόσμος, δὲν ὑπάρχει παράδειγμα ἐγέρσεως ἀγωγῆς κακοδικίας ἐν Ἑλλάδι, διὰ τὸν φόβον καὶ μόνον μὴ ἐξεγερθῇ ἡ μῆνις τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἐναντίον τοῦ ἀτυχοῦς ἐκείνου ὁ ὁποῖος θὰ ἐτόλμα νὰ παραπονεθῇ. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἐμελέτησα τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ὁ ὀφθαλμός μου ἔπεσεν ἐπὶ τῆς ποινῆς ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται κατ’ ἐκείνου ὁ ὁποῖος θὰ τολμήσῃ νὰ ἐγείρῃ ἀγωγὴν κακοδικίας. Τίνα λόγον ἔχει ἡ ποινὴ αὕτη;

§193Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ. Δέχομαι νὰ διαγραφῇ. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 32, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου).

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου νόμων». (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1–6 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 7).

§195Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 7, ἀντὶ νὰ δίδηται λογοδοσία, ὡς εἶχεν ὁ παλαιὸς νόμος, λέγεται ὅτι ἀσκεῖται ἁπλῶς ἐποπτεία, ἑπομένως καταργεῖται ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, ἡ ὁποία ὑπάρχει μέχρι σήμερον.

§196ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ ἡ ὁποία οὐδέποτε ἐφηρμόσθη.

§197Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἄλλο αὐτό. Τὸ νὰ καταργῆται ἡ δικαστικὴ ἐξουσία σημαίνει ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαία, ἡ λογοδοσία ὅμως πρέπει πάντοτε νὰ ὑφίσταται.

§198Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἡ ἐποπτεία τοῦ ὑλικοῦ τοῦ Κράτους καὶ ἡ ἐξέλεγξις αὐτοῦ γίνεται κατὰ νόμους οἱ ὁποῖοι ἔχουσι ψηφισθῆ μετὰ τὸν ἀρχικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ὥριζε τὰς διατάξεις αὐτάς. Ἑπομένως σήμερον οὐδὲν ἄλλο πράττομεν εἰμὴ ν’ ἀφήνωμεν αὐτὴν τὴν ἐξέλεγξιν, περιορίζομεν δ’ αὐτὴν εἰς τὸν ἔλεγχον παντὸς ὑλικοῦ περὶ τοῦ ὁποίου δὲν φροντίζουσιν εἰδικοὶ νόμοι. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 7–10 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 11).

§199Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ὁμιλήσω γενικῶς περὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἀλλ’ ἐπιφυλάσσομαι νὰ εἴπω ὅσα ἤθελον ἐπ’ αὐτοῦ, ὅταν θὰ συζητηθῇ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἔχει σχέσιν πρὸς αὐτόν. Οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν σύνταξιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ὑπηγόρευσαν καὶ τὴν τοῦ ἄλλου. Ὅταν ψηφίζωνται ὀργανισμοί, ἀναμένει νὰ ἴδῃ τις ῥύθμισιν ὑπηρεσιῶν, ἀλλ’ ἡμεῖς πάντοτε βλέπομεν κανονισμὸν προσόντων κατὰ τρόπον ἐξυπηρετοῦντα πρόσωπα καὶ δὴ ὡρισμένα τοιαῦτα. Ἀλλ’ ὅτε ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἄρθρον 11 ἐπιτρέπεται νὰ εἴπω ὅτι ὁ τοιοῦτος καθορισμὸς τῶν προσόντων καταντᾷ, ὡς πολλάκις ἐλέχθη ἐν τῇ περιστάσει αὐτῇ, μία πραγματικὴ φωτογραφία. Βλέπω ἐν τῷ ἄρθρῳ 11 καθιερωμένην τὴν ἀρχὴν ὅτι τὸ δίπλωμα τῆς Νομικῆς εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἐλεγκτοῦ, καὶ βεβαίως εἶναι ἀπαραίτητον σήμερον, ὅτε οἱ νομικοὶ ἀφθονοῦσι τόσον πολὺ καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ ἐλεγκτοῦ εἶναι δικαστικά. Ἀλλὰ συγχρόνως βλέπω ἐν τῷ ἰδίῳ ἄρθρῳ ὅτι διὰ νὰ προβιβασθῇ οὗτος καὶ εἰς ἀντιπρόεδρον...

§200Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἔχω προσθέσει τὴν λέξιν «δίπλωμα»· τὸ τροποποιῶ αὐτὴν τὴν στιγμήν. Διὰ τὴν ἄλλην διάταξιν δὲν χρειάζεται δίπλωμα, διότι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καθεστῶτος πρέπει ὁ ἐλεγκτὴς νὰ ἔχῃ δίπλωμα.

§201Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὄχι· δὲν ἐξάγεται, διότι εἰς τὸ πρυτανεῖον αὐτὸ εἰσήχθησαν πλεῖστοι ὅσοι, ὥστε ὄχι μόνον δὲν ἔχουσι δίπλωμα, ἀλλὰ καὶ δὲν ἔχουσιν ἀπολυτήριον Γυμνασίου. Εἰς τούτους ἡ ὁδὸς εἶναι ἀνοικτὴ καὶ ὁλόκληρος ἐκείνη ἡ διάταξις σκοπεῖ τὸν ἀποκλεισμὸν ἑνὸς καὶ μόνου, καὶ δὴ ἐκείνου ὁ ὁποῖος διωρίσθη ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ ἀπετέλεσεν ἕνα τῶν καλυτέρων διορισμῶν. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ζήτημα προσωπικόν. Πιθανὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὑρίσκῃ ὅτι οἱ μὴ ἔχοντες ἀπολυτήριον Γυμνασίου δύνανται νὰ γίνωσιν ἀντιπρόεδροι καὶ νὰ μὴ δύναται νὰ γίνῃ ἀντιπρόεδρος εἷς ἔχων παρελθὸν ὅπως ἔχει ὁ ἔχων μόνον διετίαν, ὁ νεώτερος δηλαδὴ τῶν ἐλεγκτῶν, τοῦ ὁποίου ἡ δρᾶσις εἶναι τόσον γνωστή, ὥστε ἴσως θὰ ἦτο κατάλληλος νὰ τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Συνεδρίου. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ μόνον τοῦτο. Ἀναγινώσκω ὀλίγον κατωτέρω ὅτι προβιβάζεται εἰς ἀντιπρόεδρον ὁ διατελῶν εἰς θέσιν ἀνωτέραν τῆς τοῦ Τμηματάρχου αʹ τάξεως ἐν τῇ οἰκονομικῇ ὑπηρεσίᾳ. Ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ φρασεολογία τις, διὰ νὰ μὴ λεχθῇ ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἐν τῇ οἰκονομικῇ ὑπηρεσίᾳ ἀνωτέρα θέσις τῆς τοῦ Τμηματάρχου αʹ τάξεως δὲν ἠξεύρω νὰ ὑπάρχῃ ἄλλη. Θέλω νὰ εἴπω διὰ τούτου ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῶσι τὰ ἐξαιρετικὰ αὐτὰ προσόντα εἰς τὸν Γενικὸν Γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ πρέπει νὰ εἴπω ὅτι τιμῶ ἐξαιρετικῶς τὸν νῦν Γενικὸν Γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ θεωρῶ αὐτὸν ἕνα τῶν κρατίστων οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων, ὥστε νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι λόγῳ ἐλλείψεως ἐκτιμήσεως τοῦ προσώπου μὲ κάμνει νὰ εἴπω ὅσα λέγω, ἀλλὰ θέλω νὰ δείξω κατὰ τίνα τρόπον συντάσσονται τὰ νομοσχέδια καὶ τίς ὁ λόγος ὁ ὑπαγορεύων τὴν ὑποβολὴν τῶν νομοσχεδίων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Συνδέω τὸ ἄρθρον 11 πρὸς τὸ ἄρθρον 15 καὶ βλέπω ὅτι καθιεροῦται μία ἀρχὴ τὴν ὁποίαν θ’ ἀνέμενον νὰ δικαιολογήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι λέγεται ὅτι τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἐπιτρέπεται νὰ διορίζωνται προσωρινῶς εἰς θέσεις τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐπὶ βαθμῷ ἀνωτέρω τῆς τοῦ Τμηματάρχου αʹ τάξεως· ἄρα πάλιν Γενικὸς Γραμματεύς, διατηρῶν τὴν ἐν τῷ Συνεδρίῳ θέσιν του καὶ διατελῶν ἐν ἀπεριορίστῳ ἀδείᾳ. Κύριοι, ὁ ἐλεγκτὴς τοῦ Συνεδρίου εἶναι πρόσωπον τὸ ὁποῖον κεῖται καὶ ὑπὲρ τὸν Ὑπουργόν, ἐκεῖνος δὲ ὁ ὁποῖος εἰσέρχεται εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον παύει πλέον ἀπὸ τοῦ νὰ εἶναι οἰκονομικὸς ὑπάλληλος καὶ νὰ εἶναι ὑφιστάμενος ἐκείνου ὁ ὁποῖος τὸν προήγαγεν, ἀλλ’ ἔχει ἀπέναντι αὐτοῦ θέσιν δικαστικήν. Τίς εἶναι ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον γίνεται; Λαμβάνεται πρόνοια ὅπως ἐν τῇ ἰσοβίᾳ αὐτῇ θέσει, διὰ τῆς ὁποίας δύναται νὰ καταληφθῇ καὶ ἡ θέσις τοῦ ἀντιπροέδρου, εἰσαχθῇ ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Λαμβάνεται ὅμως πρόνοια ὥστε ὄχι μόνον λαμβάνει τὴν θέσιν, ἀλλὰ παραμένει καὶ ἐκεῖ ὅπου εἶναι, εἰς τρόπον ὥστε, ὅταν λήξῃ ἡ ἄδειά του, νὰ ἔχῃ μὲν καταλάβει τὴν θέσιν, νὰ ἔχῃ ἐγγράψει ὑποθήκην ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, συγχρόνως δὲ νὰ δύναται, ἕως ὅτου ἡ ἀνάγκη τὸ καλέσῃ, νὰ φύγῃ ἐκ τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν ἔχει, νὰ μένῃ καὶ ὡς Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Νομίζω ὅτι τοιαῦται διατάξεις ἐν νομοσχεδίοις, ἵνα μὴ εἴπω ἄλλο τι, δὲν εἶναι πρέπουσαι. Οὐδὲν ἄλλο ἔχω νὰ εἴπω.

§202Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11 παρατηρῶ τὰ ἑξῆς· ἐνῷ διὰ τοὺς ἐλεγκτὰς καὶ τοὺς ὑπολογιστὰς ἀπαιτεῖται δίπλωμα, διὰ τὴν προαγωγὴν τοῦ προέδρου καὶ τοῦ ἀντιπροέδρου δὲν βλέπω ν’ ἀναγράφηται ὅτι ἀπαιτεῖται δίπλωμα· γνωρίζει δ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι τὰ καθήκοντα τῶν μελῶν τοῦ Συνεδρίου εἶναι καθαρῶς δικαστικά· τὴν λογιστικὴν ὑπηρεσίαν ἐπιτελοῦσιν οἱ λογισταί, ὡς προσὸν τῶν ὁποίων ἀξιοῦμεν, καὶ δικαίως, δίπλωμα· προκειμένου ὅμως περὶ τοῦ προέδρου καὶ τοῦ ἀντιπροέδρου τοῦ ἔχοντος τὴν αὐτὴν θέσιν, τὴν αὐτὴν περιωπὴν πρὸς τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, δὲν ἀναγράφει ἡ διάταξις ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ δίπλωμα, ὡς εἶπεν ὁ προαγορεύσας συνάδελφος. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν ἀντιπρόεδρον, ἂν ἔχῃ οὗτος ἑξαετῆ ὑπηρεσίαν, τὸν κάμνομεν πρόεδρον, χωρὶς νὰ ἔχῃ δίπλωμα. Νομίζω ὅτι τοιαῦται διατάξεις ἐν τόσῳ σοβαρῷ νομοσχεδίῳ πρέπει νὰ ἐξοβελισθῶσι, διότι δὲν τιμῶσιν οὔτε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος συνέταξε τὸ νομοσχέδιον, οὔτε τὴν Κυβέρνησιν.

§203Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν ἀποβαίνει ἐντελῶς ἄσκοπον τὸ παραπέμπειν τὰ νομοσχέδια εἰς Ἐπιτροπάς, ἢ τὰς εἰδικὰς ἢ τὰς ὁριζομένας ἑκάστοτε ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν παρεπέμφθη ἤδη εἰς εἰδικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἐπεξειργάσθη αὐτὸ καὶ ἥτις διὰ μακρᾶς ἐκθέσεώς της ὑπέβαλε τὴν γνώμην της πρὸς τὴν Βουλήν. Τί ἀναγινώσκομεν δ’ ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11; Ἀναγινώσκομεν ταῦτα (ἀναγινώσκει)· «Ἡ Ἐπιτροπὴ σύμφωνος κατὰ τοῦτο πρὸς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου θεωρεῖ λίαν χρήσιμον τὴν συμμετοχὴν ὡς μελῶν καὶ προσώπων ἐκ τοῦ δικαστικοῦ κλάδου, ἀφοῦ συχνότατα τοῦτο ἀσχολεῖται μὲ ζητήματα καθαρῶς νομικὰ καὶ ἀρκετὰ σπουδαῖα, ὡς τὰ τῶν συντάξεων καὶ ἄλλα, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ δίπλωμα τῆς Νομικῆς, ὅπερ γενικῶς τάσσεται ὡς προσὸν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἀπολύτως ἐπαρκές, δεδομένου μάλιστα ὅτι κατὰ τὴν περαιτέρω τῶν προσόντων ῥύθμισιν ὁ τοῦτο κεκτημένος ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἄλλο δέον ν’ ἀκολουθήσῃ στάδιον, κατὰ τὸ πλεῖστον ἀλλότριον νομικῶν ἀπασχολήσεων».

§204Λ. ΝΑΚΟΣ. Διατί τέλος πάντων ὁ πόλεμος αὐτὸς κατὰ τῶν δικηγόρων;

§205Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ δύναταί τις νὰ εἴπῃ, κ. Πρόεδρε, ὅτι σοφῶς, σοφώτατα, ἡ Ἐπιτροπὴ ἐσκέφθη λέγουσα ταῦτα πρὸς τὴν Βουλήν, διότι προκειμένου περὶ ὀργανώσεως Ἀνωτάτου δικαστικοῦ Σώματος, οἷον εἶναι τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἰσοφαρίζον πρὸς τὸ Ἀνώτατον Δικαστήριον, τὸν Ἄρειον Πάγον, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προέλθῃ εἰς ἄλλην σκέψιν ἢ ὅτι δέον νὰ ὦσι νομικοὶ τὰ μέλη αὐτοῦ. Οὐδεὶς δύναται νὰ σκεφθῇ οὐδὲ πρὸς στιγμὴν ὅτι ἦτο δυνατὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀτόπως καὶ κακῶς καὶ εἴτε ἐκ συνηθείας εἴτε ἐκ διαφόρων λόγων καθιερώθη νὰ ἐξακολουθήσῃ ὑφιστάμενον. Καὶ διὰ τοῦτο, ὅταν ψηφίζωμεν νόμους ὀργανικούς, στοιχεῖον ἀπολύτως ἀναγκαῖον εἶναι νὰ λαμβάνηται πρόνοια, ὅπως ἐν τῷ μέλλοντι παύσῃ τὸ ἄτοπον τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται ἕως τώρα, τὸ νὰ βλέπωμεν ἀνωτάτους διοικητικοὺς δικαστὰς μὴ ἐφωδιασμένους οὔτε μὲ ἀπολυτήριον τοῦ Γυμνασίου ἢ μὴ ἔχοντας ἄλλο ἐφόδιον ἵνα ἐνασκήσωσι τὰ ὕψιστα αὐτὰ καθήκοντα εἰμὴ ὅτι ὑπῆρξάν ποτε ὑπαλληλίσκοι. Ὑπάρχουσι δ’ ἀληθῶς καί τινες ἐλεγκταὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι πεπροικισμένοι δι’ ἐμπειρίας ὑπαλληλικῆς ἱκανῆς, καὶ ἄλλοι πάλιν οἵτινες εἶναι πεπροικισμένοι δι’ ἱκανότητος λογιστικῆς. Ἀλλὰ τὸ ἔργον τὸ διεξαγόμενον ὑπὸ τοῦ Συνεδρίου, κ. Πρόεδρε, ὡς Ἀνωτάτου διοικητικοῦ Δικαστηρίου, δὲν εἶναι ἔργον λογιστικόν, δὲν εἶναι ἔργον τὸ ὁποῖον δύναται νὰ διεξαγάγῃ ὁ τυχὼν ὑπάλληλος διότι εἶναι ἱκανὸς λογιστικὸς ὑπάλληλος, ἀφοῦ ἡ λογιστικὴ ὑπηρεσία πρέπει νὰ διεξάγηται, καὶ διεξάγεται ὑπὸ τῶν λογιστῶν, ἀλλὰ τὸ ἔργον τοῦ ἐλεγκτοῦ, τὸ ἔργον τοῦ προέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, εἶναι τὸ δικάζειν ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν ὑπολόγων, καὶ διὰ νὰ δικάσῃ ὁ ἐλεγκτὴς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ ἔργον του τοῦτο ὡς πρέπει, ἂν στερῆται τῶν γνώσεων ἐκείνων αἱ ὁποῖαι δι’ εἰδικῶν σπουδῶν ἀποκτῶνται. Διὰ τοῦτο, κ. Πρόεδρε, εἶναι καταφανὲς τὸ ἄτοπον τὸ ὁποῖον εἰσάγει τὸ ἄρθρον 11, ἐξ ἑνὸς μὲν νὰ ζητῇ ὡς προσὸν ἀπαραίτητον διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἐλεγκτοῦ τὸ δίπλωμα τῆς Νομικῆς, νὰ μὴ ἀξιοῖ δὲ τοῦτο διὰ τὴν ἀνωτάτην θέσιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τοῦ ἀντιπροέδρου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς προκαλούμενος ἀπόψε ἐδήλωσεν ὅτι τροποποιεῖ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τίς εἶναι ἡ ἔννοια τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν εἰσάγει. Ἂν κατὰ τὴν διατύπωσιν τὴν ὁποίαν εἰσάγει ὁ κ. Ὑπουργὸς προβιβάζεται ἀντιπρόεδρος ὁ ἐπὶ τριετίαν διατελέσας ἐλεγκτής, δὲν ἕπεται ὅτι κατ’ ἀνάγκην ὁ προβιβαζόμενος ἢ προβιβαστέος εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἀντιπροέδρου ἐλεγκτὴς θὰ ἔχῃ δίπλωμα Νομικῆς.

§206ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὄχι· δὲν εἶπον αὐτό.

§207Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄ! Δὲν τὸ εἴπετε; Καλῶς. Διότι δὲν ἐξάγεται τοιαύτη ἔννοια ἐκ τῆς διατυπώσεως. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξηγηθῇ ὅτι δὲν δύναται νὰ νοηθῇ ἀντιπρόεδρος τοῦ Ἀνωτάτου τούτου Δικαστηρίου ὁ τυχὸν ἐστερημένος τοῦ ἀπαραιτήτου προσόντος, τοῦ διπλώματος τῆς Νομικῆς. Ἀλλ’ ἐν τῇ τελευταίᾳ ἐκδόσει τοῦ νομοσχεδίου παρατηρῶ τί ὀφείλει νὰ ἔχῃ ὁ μέλλων νὰ προαχθῇ εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἀντιπροέδρου, διότι καὶ ἐν τῇ τελευταίᾳ ταύτῃ ἐκδόσει, λέγω, παρατηρῶ ὅτι δύναται νὰ προαχθῇ εἰς ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου «καὶ ὁ διατελῶν Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν». Ἀλλ’ ὁσονδήποτε καὶ ἂν συμβῇ νὰ εἶναι ἱκανὸς καὶ ἄριστος ὑπάλληλος ὁ ὑπηρετῶν ὡς Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἢ ὡς Διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἐπαξίως δύναται νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ ἐλεγκτοῦ καὶ πολλῷ μᾶλλον τὴν θέσιν τοῦ ἀντιπροέδρου καὶ τοῦ προέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἂν στερῆται τῆς ἀναγκαίας δικαστικῆς πείρας. Δὲν ἀρκεῖ νὰ ἔχῃ τις δίπλωμα Νομικῆς, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται καὶ ἄσκησις καὶ ἐφαρμογὴ τῶν νομικῶν αὑτοῦ γνώσεων καὶ βίος δικαστικός, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν ἐπαξίως νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ ἀντιπροέδρου ἢ τοῦ προέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, καὶ μόνον τότε εἶναι δυνατὸν ἀρτίως νὰ ἐκπληρώσῃ τὰ καθήκοντα αὑτοῦ. Θὰ ἐπεθύμουν, κ. Πρόεδρε, καὶ ἐλπίζω ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ συμμερίζεται τὴν γνώμην ταύτην, ἵνα τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα καθιεροῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπεκτείνωμεν καὶ εἰς τοὺς προβιβαστέους διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἀντιπροέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ἐπειδὴ δ’ ἐγένετο λόγος περὶ ἑνὸς προσώπου μοναδικοῦ, προσώπου κεκτημένου τὰ προσόντα πρὸς προβιβασμόν, ἅτε ἔχοντος δίπλωμα Νομικῆς καὶ βίον δικαστικὸν μακρόν, διατελοῦντος δ’ ἐλεγκτοῦ ἐν τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ, ἔχω καθῆκον νὰ μὴ παραλείψω νὰ τονίσω ὅτι οὗτος εἶναι τὸ σέμνωμα τοῦ Ἀνωτάτου τούτου διοικητικοῦ Δικαστηρίου, εἶναι δὲ οὗτος ὁ Ἰωάννης Κυριακός, πολυμαθὴς καὶ εὐσυνείδητος νομικὸς συγγραφεύς, ὑπηρετήσας πρότερον ἐπὶ δεκατρία ἔτη ὡς πρωτοδίκης. Ὁ δὲ ἀποκλεισμὸς αὐτοῦ θὰ ἦτο ἀδίκημα ὄχι κατὰ τοῦ προσώπου αὐτοῦ, δι’ ἀπείρων γνώσεων καὶ ἀδαμαντίνου χαρακτῆρος πεπροικισμένου, ἀλλὰ θὰ ἦτο ἀδίκημα κατὰ τοῦ Ἀνωτάτου διοικητικοῦ Δικαστηρίου.

§208Ν. ΞΗΡΟΣ. Βεβαίως, κ. Πρόεδρε, ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν προέτεινεν ἡ ἐπεξεργασθεῖσα τὸ νομοσχέδιον Ἐπιτροπὴ ἐν τοῖς ἄρθροις 9 ἕως 11 εἶναι σοβαρὰ ἀναπλήρωσις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, εὑρίσκω δ’ ὅτι εἶναι εὐχῆς ἔργον, ἂν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, δικηγόρου, γίνῃ ἀπολύτως δεκτὴ ἡ τροπολογία, καὶ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἄνευ συζητήσεως ἀποδεκτή, διότι εἶναι περιφρόνησις κατὰ τοῦ δικηγορικοῦ Σώματος νὰ μὴ ἔχωσι προσόντα οἱ δικηγόροι καὶ νὰ ἔχωσιν οἱ διάφοροι γραφεῖς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν οἱ ἔχοντες ὑπηρεσίαν πέντε ἢ δέκα ἐτῶν καὶ νὰ εἶναι ἱκανοὶ μόνοι αὐτοὶ καὶ ν’ ἀποκλείωμεν τοὺς ἐκλεκτοὺς τοῦ δικηγορικοῦ Σώματος οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδύναντο νὰ καταλάβωσι τὴν θέσιν αὐτὴν ἔχοντες ὑπηρεσίαν, γνώμας, γνώσεις καὶ πεῖραν μεγάλην, καὶ δυναμένους νὰ ἐκπληρώσωσι τὰ καθήκοντα αὑτῶν. Δὲν φρονῶ ὅθεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις οὔτε λόγος τις ὁ ὁποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ πείσῃ τινὰ ὅτι πρέπει ν’ ἀποκλεισθῇ ἡ τάξις τῶν δικηγόρων, ἐξ ἧς οἱ ἱκανοὶ δύνανται νὰ καταλάβωσι τὴν θέσιν ταύτην. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐαρεστηθῇ ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὰ ἐπιχειρήματα τόσον τῆς Ἐπιτροπῆς ὅσον καὶ τῶν ὁμιλησάντων, δὲν θὰ εὕρῃ πειστικὰ καὶ στερεὰ τοιαῦτα.

§209Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, ἧς εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελῶ μέλος καὶ νὰ εἶμαι ὁ εἰσηγητής, συνεζητήθη εὐρέως τοῦτο. Εἶναι ἴσως τὸ ἄρθρον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖ μακρότερον ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις. Ἐντούτοις παρατηρῶ ὅτι δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις ταύτας τῆς Ἐπιτροπῆς οὔτε κἄν, μέχρι τοῦδε τουλάχιστον, ἠδυνήθη νὰ δικαιολογήσῃ διατί τόσον ἀγνοεῖ τὰς σκέψεις αὐτῆς. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἀφωρμήθη ἐκ τῆς ἑξῆς σκέψεως ὅτι τὸ Σῶμα τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἔχει κυρίως, πρέπει νὰ ἔχῃ, δύο στοιχεῖα, τὸ δικαστικὸν καὶ τὸ τῆς οἰκονομικῆς μορφώσεως, διότι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον αἱ ἀσχολίαι τὰς ὁποίας ἔχει εἶναι δικαστικῆς καὶ οἰκονομικῆς φύσεως, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισεν ὅτι πρέπει νὰ συγκροτηθῇ ἐξ ἑκατέρου τῶν κλάδων καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ τοῦ δικαστικοῦ. Τοῦτο εἶναι τόση μεγάλη ἀλήθεια, ὥστε καὶ ὁ ἤδη ὑφιστάμενος νόμος περὶ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου λέγει ὅτι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἀπολύεται μέλος τοῦ Συνεδρίου συμπληροῦται ὑφ’ ἑνὸς ἐκ δύο προτεινομένων ἐφετῶν. Λοιπὸν αὐτὸς ὁ ἤδη ὑφιστάμενος νόμος, ὁ ὁποῖος οὔτε κἂν μεταρρυθμίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀναγνωρίζει ὅτι εἶναι αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ Σῶμα δικαστικόν, αὐτὸ δὲ τοῦτο τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἐν τῇ ἐκθέσει τὴν ὁποίαν συνέταξεν, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ἀνεγνώρισε κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ προσαρτήσῃ αὐτὴν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, αὐτὸ τοῦτο προτείνει, ὅτι πρέπει νὰ προσλαμβάνωνται καὶ ἐξ αὐτῶν εἰς τὸ Σῶμα τοῦτο. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐξ αὐτῶν τῶν σκέψεων ὁρμωμένη ἐνόμισεν ὅτι δὲν ἔπρεπε μόνον νὰ περιορισθῇ εἰς τοὺς δικαστάς. Ἡ Ἐπιτροπή, λέγω, ἐκ τῶν σκέψεων αὐτῶν ὁρμωμένη ἀπεδέχθη τὴν πρότασιν ἡ ὁποία ἐγένετο ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἡ ὁποία ἤδη ἀναγνωρίζεται ὑπὸ τοῦ ὑφισταμένου νόμου καὶ δι’ ἧς, ἵνα γίνωσι δικασταὶ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου πρέπει νὰ ἔχωσι προσόντα, ἀλλ’ ἐπίσης καὶ οἱ δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὡρισμένου χρόνου ὑπηρεσίαν, πρέπει καὶ αὐτοὶ βεβαίως νὰ ἔχωσι τὰ προσόντα. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ, κ. Βουλευταί, συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ τῶν προσόντων νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Πολλάκις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἠκούσθη φωνὴ κατὰ τοῦ δικηγορικοῦ Σώματος, φωνὴ κατὰ τοῦ δικαστικοῦ Σώματος, χθὲς δ’ ἀκόμη, ὅτε ἐψηφίζετο ὁ νόμος «περὶ στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης», ἠκούσθη συνάδελφος νὰ λέγῃ πρὸς δικαιολογίαν ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ ἐξετέλεσαν καλύτερον τὴν δικαστικήν των ὑπηρεσίαν παρὰ οἱ τακτικοὶ δικασταί, δὲν παρέλειψε δ’ ἐν τέλει νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ὁ στρατιωτικὸς ὁ ὁποῖος ἐξετέλεσε τὴν ὑπηρεσίαν του ἠναγκάσθη νὰ καταφύγῃ εἰς δικηγόρον. Ἂς μὴ ἔχωμεν τοιαύτας ἰδέας περὶ ἑνὸς Σώματος ἐκ τοῦ ὁποίου προερχόμεθα. Τὸ πλεῖστον, καὶ οἱ ἀποτελοῦντες σήμερον τὴν Κυβέρνησιν, σχεδὸν κατὰ τὸ ὅλον, πλὴν τοῦ κ. Διαμαντίδου, ἀνήκουσιν εἰς τὸ Σῶμα τῶν δικηγόρων. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι τὸ δικηγορικὸν Σῶμα εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἀνέδειξε τοὺς καλυτέρους πολίτας εἰς πᾶσαν στιγμήν. Νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ ἐξαιρέσωμεν αὐτούς; Ὄχι· οὐδένα λόγον εὑρίσκω ἕνεκα τοῦ ὁποίου δὲν πρέπει νὰ φροντίσωμεν ὅπως εἰς πάντας τοὺς κλάδους τούτους εἰσαγάγωμεν τοὺς δικηγόρους, καὶ ἂν ἀκόμη συνέτρεχεν ὁ λόγος ὅτι εἶναι ὀλίγον ἀπειθάρχητοι. Καὶ τοῦτο ἴσως θὰ συνετέλει κατὰ πολὺ εἰς τὸ νὰ εἶναι μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶναι πολὺ πειθαρχικοί, διότι ἴσως θὰ δώσωσιν εἰς αὐτοὺς ἀφορμὴν ν’ ἀνακαινίσωσι καλύτερον τὰς ἰδέας των. Διατί ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἀποκλείει αὐτούς, χωρὶς νὰ κάμῃ οὐδεμίαν σκέψιν, ἀφοῦ μάλιστα τὸ Σῶμα τοῦτο οὐδὲν ἄλλο εἶναι εἰμὴ Σῶμα δικαστικόν, ὥστε καὶ ἐν τῇ ἱεραρχίᾳ ἐξομοιοῦται καθ’ ὁλοκληρίαν πρὸς τοὺς ἀρεοπαγίτας; Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ προστεθῇ ὅτι ἔχουσι τὰ προσόντα καὶ οἱ δικαστικοὶ ἀπὸ τοῦ ἐφέτου καὶ ἄνω καθὼς καὶ οἱ δικηγόροι οἱ ἔχοντες δωδεκαετῆ ὑπηρεσίαν. Ἀλλ’ ὄχι μόνον τοῦτο· ἡ Ἐπιτροπὴ προβαίνει καὶ εἰς τοῦτο, ὅτι ἀκριβῶς ὡς ἐκ τῆς διφυοῦς φύσεως τοῦ Σώματος, ὅπερ ἔχει οἰκονομικὰ καὶ δικαστικὰ καθήκοντα, πρέπει νὰ προστεθῇ ὅτι μέχρις ὡρισμένου ἀριθμοῦ νὰ προσλαμβάνωνται ἐκ τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου καὶ ὡρισμένος ἀριθμὸς ἐκ τοῦ νομικοῦ κόσμου ἐν γένει. Ἀλλ’ αὐτὸ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον ἀναγνωρίζει τὴν ἀρχὴν αὐτήν. Τί θέλει τὸ δίπλωμα τῆς Νομικῆς, ἀφοῦ νομίζει ὅτι ὁ νομικὸς δὲν εἶναι χρήσιμος; Διατί ὁρίζει ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ δίπλωμα τῆς Νομικῆς ὁ προσλαμβανόμενος ὡς μέλος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου; Εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι νομικὸς ἢ δὲν εἶναι; Ἂν δὲ ἀπαιτῇ τὸ δίπλωμα τῆς Νομικῆς μόνον διὰ τὸν τίτλον, εἶναι περιττόν, θὰ εἶναι δέ, ὡς τίθεται, μόνον διὰ τὸν τίτλον, διότι ὁ νομικὸς ἐκεῖνος ὅστις κατέλιπεν ἐπὶ μακρὸν χρόνον τὰ νομικὰ καὶ ἠσχολήθη εἰς ἄλλον κλάδον, εἰς τὰ οἰκονομικά, δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς νομικός. Γνωρίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ μοὶ κάμῃ τὴν παρατήρησιν ὅτι ἔχει τὴν γνώμην ὅτι ὁ ἀσχολούμενος μὲ τὰ οἰκονομικὰ ἀσχολεῖται συγχρόνως καὶ μὲ τὰ νομικὰ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ τὸ Συνέδριον· ἀλλ’ εἰς τοῦτο πλανᾶται, διότι τὰ νομικὰ ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ἀσχολεῖται εἶναι ἐντελῶς ξένα πρὸς ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα θ’ ἀσχολῆται ὡς ἐλεγκτής· διότι ἐν τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ ὑπάρχουσι τόσα ζητήματα δικαστικά, ὑπάρχουσι τὰ ζητήματα τῶν συντάξεων, τὰ ὁποῖα ὅσοι εἶναι νομικοὶ γνωρίζουσι τίνας δυσχερείας γεννῶσιν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων καὶ τίνα ζητήματα ἐγέννησαν, τὰ ὁποῖα ἔφθασαν μέχρι τοῦ Ἀρείου Πάγου, καὶ ἐπανειλημμένως μάλιστα ἠσχολήθη τοῦτο μὲ ἐναντίας νομολογίας. Προχθὲς ἤκουσα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, συζητουμένου ἄλλου νομοσχεδίου ὅτι ὑπάρχει διαφωνία μεταξὺ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Ἡ καθημερινὴ χείρισις τῶν νόμων δίδει καὶ μίαν κατεύθυνσιν τῆς σκέψεως· δὲν εἶναι μόνον ὅτι ὁ νομικὸς ἠξεύρει τοὺς νόμους, ἀλλ’ ἠξεύρει τὸ νομικῶς σκέπτεσθαι, τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρει ὁ ἀσχολούμενος μὲ τὰ οἰκονομικά. Ἂν ἐνόμιζέ τις ὅτι νομικὸς εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἠξεύρει μόνον τὰ νομικά, θὰ ἐπανελάμβανον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπέ τις, ὅτι θὰ ἠδυνάμην νὰ καταργήσω πάντας τοὺς νομικούς, ἂν μετέβαλλον τὴν νομοθεσίαν. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ζητημάτων δικαστικῶν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχωσιν ἐντὸς καὶ δικηγόροι. Αὐτὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ προσόντα διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἐλεγκτοῦ. Ἀλλ’ ἡ Ἐπιτροπὴ προέβη καὶ περαιτέρω διὰ τὴν θέσιν τοῦ προέδρου καὶ ἀντιπροέδρου. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔθηκεν ὡς βάσιν τοῦτο, ὅτι αἱ θέσεις αὐταὶ εἶναι ὄντως ἀνώτεραι θέσεις, θέσεις αἱ ὁποῖαι ἐξομοιοῦνται πρὸς τὴν θέσιν τοῦ προέδρου καὶ ἀντιπροέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἂν ἡ ἰδέα αὕτη εἶναι ὀρθή, ὅτι εἶναι ἀνώτεραι θέσεις, κατὰ τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς ὡς καὶ κατ’ ἐμέ, καὶ τὴν ἰδέαν αὐτὴν ἐξέφρασα καὶ ἄλλοτε, ὅτε συνεζητοῦντο τὰ δικαστικὰ νομοσχέδια, νομίζω ὅτι ὁ περιορισμὸς εἰς στενὰ ὅρια τοῦ χρόνου δὲν χρησιμεύει, εἶναι ἐπιβλαβής· διότι, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον, ὅτι πρόεδρος προάγεται ὁ ἀντιπρόεδρος ἢ ὁ διατελέσας ἐπὶ ἑξαετίαν ὡς ἐλεγκτής, ἀντιπρόεδρος δὲ ὁ χρηματίσας ἐπὶ ἄλλο μακρὸν χρονικὸν διάστημα ὡς ἐλεγκτής, τί προέρχεται ἐκ τούτου, κατὰ τὴν ἔρευναν τὴν ὁποίαν ἔκαμον; Ἡ ἐκλογὴ θὰ περιορίζηται μεταξὺ δύο ἢ τριῶν προσώπων, καὶ τότε, ἄν τις ἤλεγχε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι προέβη εἰς τὸν διορισμὸν προέδρου καὶ ἀντιπροέδρου μεταξὺ τῶν δύο ἢ τριῶν ἐκείνων, θὰ σᾶς ἔλεγε· Τί πταίω; Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία πταίει, ἡ ὁποία μοὶ περιώρισε τὴν ἐκλογὴν μεταξὺ δύο ἢ τριῶν προσώπων. Ἐνῷ, ἂν εἰς τὰς ἀνωτέρας αὐτὰς θέσεις ἔχῃ μείζονα ἐλευθερίαν ὁ Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ διορίσῃ, ἔχω πλήρη τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν δύναται εἰμὴ νὰ εἶναι καλυτέρα ἡ ἐκλογὴ ἢ ὅταν περιορίζηται αὕτη μεταξὺ στενοῦ κύκλου. Ἡ θέσις αὐτή, ὡς ἐκ τῆς φύσεως της, εἶναι ἀπολύτως βέβαιον ὅτι προστατεύει τὸν καλὸν διορισμόν. Δὲν φαντάζομαι, ὑφ’ οἱασδήποτε πιέσεις καὶ ἂν διατελῇ ὁ Ὑπουργός, ὅτι, ὅταν ἔχῃ ἐλευθερίαν τῆς ἐκλογῆς, θὰ κατέλθῃ εἰς ἀνίκανα πρόσωπα. Δὲν φαντάζομαι τοῦτο, διότι οὐδεὶς μὴ ὢν ἱκανὸς διὰ τὰς θέσεις ταύτας δὲν θὰ δυνηθῇ ν’ ἀποβλέψῃ πρὸς αὐτάς, ἀλλὰ δὲν φαντάζομαι ὅτι καὶ ὁ Ὑπουργὸς θὰ καταλήξῃ εἰς οἱονδήποτε πρόσωπον. Τὸ ὕψος τῆς θέσεως εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐξασφαλίζει τὴν καλὴν ἐκλογὴν μὲ πλήρη ἐλευθερίαν. Ἕν μόνον θὰ ἦτο ἀναγκαῖον καὶ τὸ ὁποῖον παρατηρεῖ ἡ Ἐπιτροπή· βεβαίως, ὅταν ἐπεκτείνωμεν τὸν κύκλον καὶ ἐκτὸς τοῦ κλάδου, νὰ μὴ πάθωσι τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἀνήκουσιν εἰς τὸν κλάδον τοῦτον· διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ ὑπεκκαίηται ὁ ζῆλος, ὅταν αἰσθάνωνται ὅτι δύνανται νὰ ἔλθωσιν ἔξωθεν ἄλλα τὰ ὁποῖα θὰ ὑπερπηδήσωσιν αὐτά. Δι’ αὐτὸ ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει ὅτι βεβαίως πρέπει νὰ προτιμῶνται ἐκ τοῦ κλάδου, ὅταν ὑπάρχωσι τὰ κατάλληλα πρόσωπα· ἀλλὰ διὰ τοῦτο οὐδεμία χρειάζεται εἰδικὴ νομοθετικὴ μέριμνα, διότι πᾶς τις Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος θὰ ἐνδιαφέρηται ὡς προϊστάμενος ἑνὸς ὡρισμένου κλάδου, εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρῃ ἐντὸς τοῦ κλάδου τοὺς καταλλήλους, ἀλλὰ θὰ ἐκλέξῃ ἔξω. Ἄρα οὐδέποτε θὰ θελήσῃ νὰ προαγάγῃ τινὰ εἰς τὴν ἀνωτέραν θέσιν, ὅταν ἔχῃ εὐρεῖαν ἐκλογήν, ὅταν δὲν εὑρίσκῃ ἐντὸς τοῦ κλάδου, ἀλλὰ πρέπει νὰ ζητήσῃ ἔξω. Δι’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλυτέρα ἐλευθερία περὶ τὴν ἐκλογήν. Ὅπως ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ὑπάρχει ὁ Βασιλικὸς Ἐπίτροπος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τὰ προσόντα νὰ γίνῃ· ἂν δὲ δὲν δύναται νὰ λάβῃ ἕνα ἀρεοπαγίτην καὶ νὰ διορίσῃ αὐτὸν ἐλεγκτήν, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τίς ὁ λόγος τοῦ περιορισμοῦ τούτου. Νομίζω ὅτι αἱ σκέψεις αὐταί, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτησαν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, εἶναι ἄξιαι νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μόνον ἐκ μιᾶς ἀπόψεως ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰς σκέψεις τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι ἔκαμε τὴν προσθήκην ὅτι εἰς ἀντιπρόεδρον προάγεται ὁ διατελέσας ἐν θέσει ἀνωτέρᾳ τοῦ Τμηματάρχου αʹ τάξεως ἐν τῇ οἰκονομικῇ ὑπηρεσίᾳ. Γνωρίζομεν καλῶς ὅτι τοῦτο ἀναφέρεται εἰς ὡρισμένον πρόσωπον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄριστον, ὡς γνωρίζω καὶ ἐκ προσωπικῆς ἀντιλήψεως.

§210ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἐν ὡρισμένῃ κατηγορίᾳ.

§211Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τίς ἄλλος εἶναι;

§212ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ὁ Διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ πάντες οἱ Διευθυνταί.

§213Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σήμερον δὲν ἔχετε δημιουργήσει. Ἐγὼ θέλω νὰ εἶμαι εἰλικρινής, σᾶς λέγω δ’ ὅτι τὸ πρόσωπον εἰς τὸ ὁποῖον ἀποβλέπετε εἶναι ἄριστον, ἀλλ’ ἡ θέσις τοῦ ἀντιπροέδρου πρέπει νὰ στηρίζηται εἰς ὡρισμένα προσόντα. Ἔχετε ὅμως δικαίωμα νὰ διορίσητε οἱονδήποτε θέλετε ἐν τῇ θέσει τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως, διὰ τὴν ὁποίαν οὐδὲν προσὸν χρειάζεται, καὶ ἔπειτα αὐτὸν τοῦτον νὰ κάμητε ἀντιπρόεδρον.

§214ΑΛ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Ἂς ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ μελετήσωμεν τὸ ζήτημα.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. (Γίνεται εἶτα δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ προστασίας τῆς νομῆς ἐπὶ δημοσίων γαιῶν ἐν ταῖς νέαις χώραις». Ἐπίσης γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον «περὶ εἰσαγωγῆς σακχάρεως καὶ δι’ ὑποτελωνείων πάσης τάξεως»). Ἀνακοινῶ ἤδη πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς· Οἱ βουλευταὶ κ. Γ. Κατσιμπίρης, Ν. Συριόπουλος, Γ. Λαμπρινόπουλος καὶ Π. Πολυχρονιάδης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν»· Οἱ βουλευταὶ κ. Θ. Γρηγορίου, Θεμ. Παππαϊωάννου Δημ. Πετροπουλάκης, Ν. Συριόπουλος καὶ Γ. Λαμπρινόπουλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Σώματος στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης»· Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Τρικούπης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου»· Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Βακράτσας αἰτεῖται δεκαήμερον ἄδειαν χάριν οἰκογενειακῶν του ὑποθέσεων. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς χορηγεῖται ἡ αἰτουμένη ἄδεια· Οἱ βουλευταὶ κ. Ἑρ. Τομπάζης καὶ Ι. Μπουρνιᾶς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκπαιδεύσεως ἀνθυπολοχαγῶν καὶ ὑπολοχαγῶν»· Οἱ βουλευταὶ κ. Ι. Τρικούπης, Κ. Ἀλαβᾶνος καὶ Ν. Ἀλιβιζᾶτος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς»· Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἱδρύσεως κεντρικοῦ ἀνταλλακτηρίου γραφείου δεμάτων», τὸ ὁποῖον καὶ παραπέμπεται εἰς Ἐπιτροπὴν ἀποτελουμένην ἐκ τῶν βουλευτῶν κ. Ἀθ. Τ. Μπασιᾶ, Σ. Βαφειαδάκη, Κ. Καλομενοπούλου, Ι. Τρικούπη, Δ. Κριεκούκη, Γ. Τσακανίκα καὶ Τρ. Παππαδάμ· Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ καταργήσεως ὀθωμανικῶν τινων φόρων ἐν ταῖς νέαις χώραις καὶ περὶ ἀπαλλαγῶν ἀπὸ φόρων τινῶν ἐν αὐταῖς», τὸ ὁποῖον παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιτροπήν· Οἱ κ. Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ᾼΥΛΗʹ τῆς 28 Μαΐου 1887 περὶ τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας καὶ περὶ Ἀντιβασιλείας», τὸ ὁποῖον παραπέμπεται εἰς Ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν βουλευτῶν κ. Ι. Ἀθανασάκη, Α. Ἀλεξανδρῆ, Μ. Στελλάκη, Ἀλ. Γρίβα καὶ Α. Καραπάνου· Οἱ βουλευταὶ κ. Ι. Τρικούπης, Π. Ἀραβαντινός, Ν. Γαρδικιώτης, Π. Τσαλδάρης, Π. Πετροπουλάκης, Π. Πολυχρονιάδης, Ε. Παπακωνσταντίνου, Σ. Σῖμος, Γ. Τσακανίκας, Γ. Καντιάνης, Α. Ῥεβίνθης, Σ. Θεοδωρόπουλος, Α. Χριστόπουλος, Θ. Κουτούπης, Π. Φίλιππας, Γ. Κατσιμπίρης καὶ Β. Κυρέλλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς»· Ἐπίσης ἐπὶ τῆς αὐτῆς προτάσεως ὑποβάλλουσι τροπολογίαν οἱ βουλευταὶ κ. Π. Ἀραβαντινὸς καὶ Α. Ἀλεξανδρῆς. Ἅπασαι θέλουσιν ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Ἀρχεῖον Βουλῆς).

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρᾳ 9.40′ μ. μ.).